Skip to main content

Full text of "Sýslumannaæfir"

See other formats


Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht Goo%\'S "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http://books.qooqle.com/| 



SÝSLUMANNAÆFIR 



EPTIR 
BOGA BENEDIKTSSON 

Á STABARFELLI. 



MEÐ8KYR1NGUM0G YIÐAUKUM 

EPTIR 
JÓN PÉTURSSON QG HANNES ÞORSTEiNSSON. 



II. BINDI. 




REYKJAVÍK 

PRENTSMIÐJA ÍSAFOLDAR OG ÞjÓÐÓLFS 

1889—1904. 



THE MEW YORK 

PUBLIC LIBRARY 

72233G 

ASTOP. L? 
ITILDEN tO\ 



)X ANO 

OATiONSl 



1934 



• • : • 

• » - 



• • « 



• « 



• -•• 



« « • • ' • 

• • .•• *•»• 

• • • • ■ • 

• • • • ■♦ 



• • 



• •• • • , • • 

• • ♦ « • , * 

• ••■• • •• 

. • • • • * 
.*•••• • 



• • • ■ ' 

- . •.. • • • •. . 
• ••'•• ••• ■• 
, ••• «••••••* 



B. I. 

Vestfirðingafjórðungur. 

I. Barðastrandarsýsía . l_j49 bls, 

II. Isaljarðarsýsla ' . 150—251 - 

III. Strandasýsla 252—404 — 

IV. Dalasýsla 405-755 — 



co 



B. Vestí iröiii ga íjóröuiigu r. 



A. 

þorskafjarðarþiiig. 

PoKSKAi-VAKeAuliiNG nefndist fyrrum fré Steinadalsá i Gils- 
^ Qarðarbotni til Hrútafíaróarár í Hrútafirði ; innan téðra 
ummerlcja eru 3 syslur, er nefnast Barðastrandar sysla, Isor 
Jjaröar sýsla og Stranda sysla ; er pví athugasamt, þá er i 
fornritum nefnast syslumenn í porskafjarðarpingi, að aðgreina, 
hTort þeir héldu það allt, eða einhvern hluta þess. Eg Til hér 
taka hverja s^slu út af fyrir sig og minnast nokkuð á þá fii- 
einu, sem eg af fræðibókum veit að hafa haldið teðar sýslur, 
eða verið þar maktarmenn fremur ððrum á þeirra dögum. 

L Barðastrandarsýsla. 

Hinir gðmlu þingstaðir í Barðastrandarsýslu : 

1. BeruQörður í Beykhólasveit. 

2. Skálmarnes við Gufufjörð. 

3. Yattarnes við Skálmarfjörð. 

4. Svefneyjar á Breiðafirði. 

5. Yaðall á Barðaströnd. 

6. Sauðlauksdalur við FatreksQörð. 

7. Laugardalur (nú Fell) í Tálknafirði. 

8. Fífustaðir í Ðalasveit við ArnarQörð. 

[NB. Fyr var og þingstaður í Hveslu í Arnarfirði og í 
Tangu við örlygshofn.] 

Barðastrandarsysla aðgreinist frá Dalasýslu við Oilsfjarðar- 
botn, og nær vestur á Langanes, sem gengur fram i Arnar- 
fjörð, því norðurhluti þess ness liggnr til IsaQarðarsýsIu. 

1 



3 

Innan tcðra takmarka hafa opt búið höfðingjáf ög Valda- 
menn ; fáeina þeirra vil eg nefna, pó óvíss se um sýsluvöld 
þeirra sumra og valdstjórnarár margra hinna, peim til fróðleiks, 
er lesa vilja, eða hafa par um litla pekkingu; hina, sem betur 
vita, bið eg að lagfæra og við bæta. 



A. 

H6f ðí ngja r 

(er eg held, að par hafi haft völd). 

þorleifar Svartsson J^orleifssouar* 
tjáist fæddur 1307^ ; hann var hofðingi auðigur, átti Reyk- 
bðla^ og miklar eignir aðrar. Hann tjáist að hafa búið á 
Beykhólum, og máske harin hafi verið hirðstjóra umboðs- 
maður nálægt 1340 og par eptir. — |>orIeifur er ritað að haíi 
dáið 1379, aðrir 1380. -- Bróðir porleifs var Gísli, en sonur 
|K>rleif8 var Ólafur fyrri Tóni, sem kallaður var mjög íjolkunn- 
igur, en drukknaði í Steinólfsdalsá 1393; hans dóttir var 6uð- 
rún, er átti Oeirmund frá Hvoli f Saurbæ ; peirra son ólafur 
yogri Tóni á Rauðamel. Son porleifs mun og hafa verið Svart- 
ur bóndi porleifsson^, hvers utanferðar getið er 1392, en dó 
sama ár, og einnig Páll sonur hans. 



1) Faðir f^orleifs Svartssonar virðist að hafa verið Svartur 
|>orIeifsson, er 1300 kom út í Ðyrafirði á Gullskónum ásamt 
með Filippusi Loptssyni og fleirum íslendingum. 

2) petta er rétt; i deildinni A hér á undan, bls. 81, cr sú 
prentvilla, að þorleifur hafi verið fæddur 1301. 

3) Gísli, bróðir porleifs, hefir og átt Reykhólana, og fengið 
pá alla, er porleifur dó, af erfingjum hans ; pó hefir Ólafur 
Tóni hinn eldri, sonur porleifs, haldið eyjunum, pvi synir 
Guðrúnar dóttur hans, Ólafur Tóni hinn yngri og Sigurður, 
skiptu peim miilum sfn, og voru pær eyjarnar, er Sigurður 
fekk, seinna kallaðar Oddsnautar, eptir Oddi syni hans; Tóm- 
as sonur Odds seldi pær Halldóri Tyrfingssyni. 

4) |>essi Svartur porleifsson virðist að hafa verið sá Svartnr 
porleifsson, er særður var mjög á alpingi 1361, er menn Ácna 



l^órðar Si^mundsson, 

sem bjó undir Núpi í Dýrafirði, var og mikill hofðingi, auðig- 
ur og yiirgangsmaður ; er ekki ólíklegt, að hann hafi verið 
TaUIamaðnr og pad helzt í Barðastrandarsýslu. — pórður átti 
kif Tið Björn Jórsalafara 1392—1393, en peir sættust 1394 
(sjá IsaQarðarsysIu)^ Hvaða ættar pessi |>órður hefir veilð, er 



pórðarsonar og Jóns Guttormssonar börðust par; var Svartur í 
lidi Arna. 

1) pað er víst, að pað mun enginn hafa grafizt eptir pví, 
hverrar ættar pórður Sigmundsson hefir verið, en mér s^nist 
pað auðsætt, að hann hafi verið kominn af herra Rafni Odds- 
sjni ; Bafn átti eiguir miklar i Ðýrafirði ; dóttursou hans var 
herra Sturla Jónsson, sem sé son Hallkötlu Bafnsdóttur og Jóns 
Péturssonar, og hefir hann vfst fengið nokkuð af eignum Bafns 
afa síns, er par voru; hann andaðist 1305; hans son hefirauð- 
sjáanlega verið pórður Sturluson, er á fyrra hluta lé.aldarinn- 
ar átti Gnúp og Alviðru í Ðýrafirði og fleiri jarðir par ; hans 
son hefir Sigmundur verið, faðir pórðar, er dó, sem hér siðar 
s^ir, 1403, og sem lika átti Gnúp og Alviðru, og hefir hann 
heitið eptir afa sínum pórði Sturlusyni ; Gnúp og Alviðru eign- 
aðist siðan Ari Guðmundsson á B&ykhólum, og hefir hann feng- 
ið pær jarðir með Olöfu konu sinni, dóttur pórðar Sigmunds- 
sonar. Móðir pórðar Sturlusonar og pvi kona herra Sturlu 
Jónssonar hefir heitið Birgitta eður Brigida, og verið Böðvars- 
dóttir, er sést af Mýrnakírkju máldaga ; hún gaf fé bæði til 
peirrar kirkju og eins tíl Gnúpskirkju. |>að er til bréf nokkurt, 
útgefið á Hrauni i D^rafirði á Simonsmessu 1380, af Hjalta 
Lýtingssyni, Jóni porleifssyni, Jþorláki Vigfússyni og Birn- 
Magnússyni, um landamerki og itök Gnúps, Alviðru og Gerði 
hamra i Ðýrafirði. |>egar menn pessir eru bánir að segja írá 
landamerkjnm og itokum jarða pessara, halda peir pannig á- 
fram : >erum vér nú sjötugir menn og sumir áttræðir nærri 
að aldri, og vissum vér |>órð bónda Sturluson og svo móður 
hans Brigittu petta svo halda, pá pau áttu pessar allar eigur 
og aðrar meiri um Ðyrafjðrðc. 



mér dulið, en hanu var mágur Gisla Svartssonar á Reykhótuin* 
(og hefir máske átt dóttur Gisla). Gísli var þá gamall, er 
þetta tilféll, en ekki er ólíklegt, að hann hafí eptir 1360 haft 
einhver völd í Barðastrandarsyslu, þar hann var og á Reykhól- 
um, en Þórður hafi seinna eða nálægt 1380 haft þar völd 
(fyrii þessu er samt engin vissa); máske þessi |>órður hafiver- 
ið faðir Odds Lepps^ og þeirra bræðra, því sumar ættir kalla 



1) Eona pórðar Sigmundssonar og dóttir Gísla hét Solveig, 
og eptir henni hefir Guðmundur ríki Arason á Reykhólum lát- 
ið heita Solveigu dóttur sína. 

2) Sú getgáta, að pórður Sigmundsson hafi verið faðir Odds 
Lepps og Sigurðar Fóstra, er með öllu röng, en einsog hér er 
sagt síðar, er það víst, að Ölöf kona Ara Guðmundssonar, var dóttir 
pórðar Sigmundssonar. Árni Magnússon hefir ritað, sjálfsagt eptir 
gömlum skjölum, að faðir Odds Lepps hafi verið f>órður Flosa- 
son ; þessi pórður kemur fyrir 1 nokkrum bréfum og þar á 
meðal 1 einu frá 1362; þar eru nefndir fyrstir kaupvottar, sfra 
Snorri officialis, síra FIosi, |>órður Flosason, og síðan fieiri ; í 
ððru bréfi frá sömu tið er og talað um |>órð son síra Flosa. 
Sira FIosi var Jónsson og hefir verið mikill höfðingi; þannig 
var hann 1360 skipaður ráðamaður 1 Skálholti. |>að virðist og 
sem hann hafi haldið Staðastað. Faðir hans hefir verið Jón 
Erlendsson á Ferjubakka; er hann nefndur 1 sðgu porláks bisk- 
ups helga; þar er og getið Flosa sonar hans, er þá var 10 ára 
gamall, er sá viðburður tilbar, sem þar er talað um. Jón £r- 
lendsson hefir verið stórbóndi, og er þess getið, að hann hali 
komið út 1310; hefir hann verið bróðir Hauks lögmanns £r- 
lendssonar, en móðir Frlendar lögmanns sterka var Yalgerður 
Flosadóttir, og er ætt sú rakin 1 Landnámu upp til Flosa land- 
námsmanns, er nam alla Rangárvðllu hina eystri; Jón Frlends- 
son hefir þannig látið son sinn, sira Flosa, hcita eptir fyr- 
nefndum Flosa, langafa síuum. þórður Flosason átti og þann 
Bon, er £rlendur hét ; hefir hann eigi átt skilgetið afkvæmi, 
því Oddur Leppur erfði hann. £nn hét son þórðar Skúli;hon- 
um hafði konungur gefið jarðir og eyjar vestra ; þenna bróður 
sinn erfði og Oddur. Annar son síra Flosa hefir verið Yigfús 
Flosason í Krossholti; er hans fyrst getið í annálum 1384, og 



Iwiiii 'þÓTÖ Jðrandarson, aðrar Sigiirðarson og enn aðrar Sig- 
mondsson ; en sé pessi pórður faðir Odds Lepps, mættí telja 
börn pórðar, er menn hafa vitneskju um : 

1. Odd Lepp á ósi í Bolungarvík (sjá ísafjarðarsýslu). 

2. Sigurð Fóstra' (skáld Björns Jórsalafara). Sonur pess Sig- 
urðar yar 

Filippns f Haga, faðir 

Gfsla f Haga, sem átti Ingibjorgu, dóttur Eyjólfs eldra 
Mókolls (en Sií^urður og Oddur meinast eigi sammæðra) 

3. ólöf er TÍst að var dóttir pórðar Sigmundssonar ; I>6rður 
gipti hana 1394 Ara Gnðmundssyni á Beykhólum (sjá 
Strandas^sln). 

póröur Sigmundsson og Gísli Svartsson dóu f plágunni 
1403. pórður hafði opt farið utan; ein af utanferðum hans 
var 1384, ðnnur 1395, pá er hann vegna sakferlis við Bjorn 



hefir hann veríð hinn mesti stórbokki; hans son var Narfi & 
Kolbeinsstoðum, faðir Erlendar, er par bjó sfðar, foður Er- 
lendar á Strönd f Selvogi, er átti dóttur porvarðar á Möðru- 
Töllum, sonar Lopts rfka Onttormssonar ; pannig he&r Erlend- 
arnafnið komið upp f Kolbeinstaðarættinni og Erlendur eldri 
á Kolbeinsstöðum verið 5. maður frá Erlendi logmanni sterka 
Ólafssyni f beinan karllegg að telja. — í deildinni A héráund- 
an, bls. 13 og 14, hefi eg látið f Ijósi pá meiningu mfua, að 
Narfi Yigfússon á Kolbeinsstoðum muni hafa átt dóttur herra 
Ketils porlákssonar; en petta er eigi alveg rétt, pví Narfí hefir 
verið seinna uppi, heldur hefír Vigfús Flosason átt dóttur herra 
Ketils, og Narfi Vigfússon verið son peirra og látinn heita ept- 
ir Narfa foður foðnr herra Ketils f>orláks8onar. Sfra FIosi gaf 
og fé til Kolbeinsstaðarkirkjn. 

1) pað mun vera almenn sögn, að Sigurður Fóstri pórðar- 
8on hafi verð briðir Odds lögmanns Lepps pórðarsonar ; en 
með pvf það mun vera rétt, að Sigurður Fóstri (sjá og Safn 
til sögu Islands 1. B., bls. 119 og 120) var son pórðar 
Gíslasonar f Haga, geta peir Oddur Leppur og Sigurðnr Fóstri 
eigi hafa verið samfeðra, eins og peir og yfir höfuð eigi hafa 
verið bræður, pví svo virðist sem Oddur hafi einn tekið arfinn 
ptir Skúla og Erlend bræður sina. 



6 



Jórsalafara varð atan að fara; yíirgangar hans mun haiU orsakað 
míssætti peirra. 

1330 giptist Eatrín Filippusdóttir í Haga og voru þar sam- 
an komnir flestir stðrhðfðingjar á landínu ; en 1363 drukknaði 
nefnd Katrín með í>6rði syni sínum ; petur Espólín fróði, að 
téður pórður* kynni hafa verið faðir Odds Lepps og Sigurðar 
Fóstra. 

Guðmandnr^ Arasou eða Ormsson. 
Börn: 1. porhjörg, sem giptist Guðna syni Odds lögmanns 



1) Hver verið hafi faðir pessa pórðar, sonar Katrlnar, eður 
hvort nokkur ætt sé frá honum komin, er víst bágt að segja 
með nokkurri vissu; en pað er auðséð, að pað er rðng getgáta, 
að hann hafi verið faðir Sigurðar Fóstra, pví Gísli Filippusson 
l Haga, faðir pórðar, foður Sigurðar, var bróðir Katrínar; eigi 
heldur gat fórður, son Katrínar, verið faðir Odds Lepps, pví 
pá hefði maður Katrínar átt að vera síra FIosi ; nú máttu 
prestar ekki giptast pá á dögum, en pað stendur með berum 
orðam í annálum, að Gísli Filippusson hafi 1330 veitt bnið- 
kaup Katrínar systur sinnar ; maður Katrínar hefir pví orðið 
að vera leikmaður. Kkki er betri sú getgáta, er stendur i Safni 
til sogu íslands I.B., bls. 119, að pórður faðir Guðnýjar, konu 
Filippusar, sonar Gísla í Haga Filippussonar, hafi verið son 
Katrínar pessarar, pví pá hefðu pau hjónin, Filippus og Guð- 
ny, verið að öðrum og priðja, og pví langt um of skyld til að 
mega eigast. 

2) pess finnst hvergi getið, hvers son Guðmundur faðir Ara 
á Reykhólum og Rafns Iðgmanns Guðmundssonar, hafi verið, 
og eigi heldur, hvað kona hans hefir heitið, eður hvaða manna 
hún hefir verið. 

Eins og getið er h^r að framan (sjá A. bls. 24) áleit 
Hannes biskup, að Rafn lögmaður Guðmundsson hefði verið 
bróður eða systurson Rafns lugmanns Bótólfssonar, og pað 
getur varla verið nokkur vafi á pví, að bann hefir verið systur- 
son hans; pað stendur heima við tímann, sem báðir lifðu á; 
Rafn Bótólfsson dó 139\ og hefir eigi orðið gamall, en Rafn 
Quðmundsson varð gamall og dó 1432; Rafns nafnið lifði p& 



Lepps, nálægt 1400, hiín drtvoveiflega 1431, sjá |^ar 
um fremur við ísafjarðarsysla. 



varla í Sðrnm merkilegum ættum, en peirri, sem komin var 
frá Rafní Sveinbjarnarsyni á Ejri, en í peirri ættinni blómg- 
aðist pað; pannig var herra Rafn Oddsson dótturson Rafns 
Sveinbjarnarsonar, og sonarson Rafns Oddssonar Olaumbæjar 
Rafn og hans dóttnrson Rafn lögmaður Bótólfsson, og pá 
horfir beinast við, eptir pví fyrsagða, að Rafn Iðgmaðar Guð- 
mandsson hafi verið dóttur dótturson Glaumbæjar Rafns, eður 
systurson Rafns Bðtólfssonar. pess má enn geta, að pað var 
títt fyrrum, að lögmannaembættin gengu fram í sumum ætt- 
am mjög lengi; pannig var porsteinn Eyjólfsson Iðgmaður, og 
tengdason hans Rafn Bótólfsson, líka Iðgmaður; Rafn Guð- 
mundsson Iðgmaðar; dótturson hansRafn Brandsson lögmaður, 
og sonarson hans Rafn yngri Brandsson logmaður. Auk pessa 
Tirðist pað fyllilega lúta að hinu sama, að Guðmundur ríki á 
Reykhólum, sonarson Guðmundar fðður peirra Rafns logmanns 
Guðmundssonar og Ara á Reykhólum, lét son sinn heita And- 
rési, pvi eins og hann lét hin tvö börn sfn heita eptir mönn- 
um, er hann var kominn af, Ara, eptir foður sínum, og Sol- 
veigu, eptir Solveigu ðmmu sinni, eins eru allar Ifkur til pess, 
að hann hafi látið Andrés, priðja barnið sitt, heita f ætt sína, 
og pá eptir Andrési, foður Bótólfs langafa sfns. 

pað er nú enn fremur auðsætt, að Guðmundur faðir peirra 
Ara, Rafns og porbjargar, konu Guðna, sonar Odds lögmanns 
Lepps, hefir hlotið að vera mikill maktarmaður og mjðg auð- 
igur, pað sýnir pað, hvernig born hans komust upp. Nú er 
eigi getið neins annars maktarmanns um pær mundir, svo eg 
viti, utan Guðmundar Ormssonar, sem hér að ofan er nefndur 
og tel eg pað pvi vfst að hann hafi verið faðir pessara syst- 
kina og átt dóttur Bótólfs hirðstjóra, kemur og. Ormsnafnið 
fljótt fram f ættinni. 

Að fmynda sér að Guðmundur Arason ábóti á Helgafelli, 
sem dó 1390 hafi verið fuðir peirra Rafns logmanns og syst- 
kina hans, er án efa skakkt, pvf áður enn hann 'varð ábóti 
virðist hann hafa verið munkur, og hefir pví enginn arfur 
fallið eptir hann, en pað er til vitnisburður, litgefmn 1494 & 



8 



2. Bafa lögmaður Gaðmundsson 1409 N. og Y. átti 
Margréti Bjarnadóttur Ólafssonar hírðstjóra Bjarna- 
spoar, sjá YaðlaÞing. 

3. Ormur* Gaðmandsson. 

4. Ari Guðmandsson, sjá um hann seinna. 

Hafi pessi Guðmundur verið Arason og af ætt Ingimund- 
ar Jónssonar og ættin sé svo á sig komin, sem Espólín fróðí 
tilgetur, getur pað gjarnan verið, að hann hafí haft um tfma 
völd i Barðastrandarsýsla, en hafí hann verið sá Guðmundur 
Ormsson, sem var með Eiríki Guðmundssyni 1385 að fanga 
pórð Jónsson, og sem pröng mikil var gjörð að á alpingi 
1386 og týndist undarlega við Færeyjar 1388, pá mun þar á 
meiri vafí. 

Ari Gaðmnndsson^. 

FaÖir: Guðmundur, fyrnefndur, Ara eða Ormsson. 

Módir: Hver hún hefír verið, er með öUu óvíst. 

Kona fyrri: Ólöf döttir pórðar Sigmundssonar undir Núpi í 

Dyrafirði; peirra 
Son^ sem sogur fara af, var Guðmundur ríki á Reykhólum, 

sjá Strandasýslu. 
Kona seinni^ eða fylgikona: þorgerður Ólafsdóttir**, sjá 

Strandas^slu; peirra 



Möðruvöllum í Eyjafirði af Gunnlaugi Teitssyni og Sigurði 
porbjarnarsyni, um viðurvist peirra og áheyrn í Króksfirði 
fyrir vestan Borg pann sama vetur, er Rafn Guðmundsson reið 
fyrst til Reykhóla eptir pláguna, að peir bræður Rafn og Ari 
Guðmundarsynir sættust um arf sinn og peninga. 

1) pað er sagt af sumum, að Ormur pessi hafi verið fiiðir 
Olafar, konu Sumarliða Loptssonar, en pað er skakkt, og hefir 
hann liklega ekkert afkvæmi átt, hafí hann annars nokknrn 
tíma til verið. 

2) Um foreldra Ara, sjá pað sem hér að framan er sagt. 

3) Sjá deildina A. bls. 24. porgerður Ólafsdóttir varseinni 
kona Ara, en ekki fylgikona hans; er sagt að pau hafí gipzt 
1401, og hefír hann pá verið mjug stutta stund saman við ÓU 
öfa fyrri konu sína. |»egar Ari dó, átti ^orgerður inni { bú- 



9 



Dóttir: Olof, er átti Samarliða, laanson Lopts rfka Gattorms- 
sonar, sjá Hegranesþing. 

Dhttur aðra átti og Ari (máske laundóttor),er hét Oddfríðnr^ 
Ari gaf henni hálft Kirkjuból í Valþjófsdal, tíl kanps 
Tið hónda hennar Halldór Jónsson, en seldi Halldóri 
hálft með samþykki sonar sins, Guðmandar Arasonar, 
fyrir 21 handrað i llfadal, Yífilsm^^rar 18 hundruð, 
11 kúgildi og 4 hesta; einnig gaf Ari Oddfríði þor- 
finnsstaði 12 hndr. og i Grafargili og Tungu 12 hndr.; 
fyrir téðar jarðir seldi Halldór Oddfriði hína hálflendn 
Eirkjubóls. Með Oddfriði átti Halldór Ingibjðrgu' og 



na 5 handruð hundraða eður 4 hundruð hundraða i fasteign, 
80 kúgildi (^ 40 hndr. i virðingargózi; pessum mundi f>or- 
gerðar SYaraði Guðmundur sonur Ara tSt, og voru jarðir pær, 
er hann fíikk henni, Kirkjuból á Hvalsnesi, Fálavík, pórisstað- 
ir, Hrafnkelsstaðir fyrir 1 hundrað hundraða, item Rafnseyri í 
Arnarfirði fyrir 1 hundrað hundraða, item Horn, Kirkjuból og 
Skógar, þessar 3 jarðir i Mosdal, fyrir 1 hundrað hundraði, 
Dynjandi, hálf Borg, Skjaldfðnn, Álfadalur á Ingjaldssandi, pess- 
ar jarðir fyrir 1 hundrað hundraða, og gaf henni par að auki 
Barðsvik á Ströndum, en hán gaf Guðmundi rétt á eptir um- 
boð sitt yfir pessu fé, en er hún giptist aptur Birni Jónssyni, 
Tildi Gnðmundur eigi svara pví, hefir hún, ef til vill, eigi 
gipzt að hans ráði, eðnr frænda sinna. 

1) Oddfriður hefir verið laundóttir Ara: pau Halldór og 
Oddfriður giptust 1420, hatOi haun áóur verið sveian porleifs 
Ámasonar, en móðir hans hét Guðrún Sigmundardóttir, er 
sagt að hún hafi orðið 92 ára gömul. 

2) Maður Ingibjargar Halldórsdóttur var |>órdur son Sig- 
urðar fóstra; pau giptust 1439 og 1458 gáfu pau Halldóri Há- 
konarsyni, er hér verður siðar nefndnr, upp alia tiltðlu 
til Kirkjubóls i Valpjófsdal. 



id 



Bergljóta'; seinna giptist Oddfríður Hákoni', þeirra 
bðrn: Halldór,Jón og Guðrún. Halldór fékk Kirkjuból í arf, 



1) Maður Bergljótar HalldórsdóttDr hét.þorsteinn S?einsson 
Díli. Eitt af bðrnum peirra var : 

a, sfra Grímur porsteinsson, er lengi var ofíicíalis & Vestíjðrð- 
um; og annað. 

b, Jón þorsteinsson; hans son 
síra Halldór Jónsson. — 

Halldör Jðnsson hefir verið giptur áður enn hann eignað- 
ist Oddfríði, og átt með þeirri konu sinni tvo sonu: pórð og 
porstein. 

2) Hákon, seinni maður Oddfrlðar, var Jónsson, þeirra börn 
sem hér er sagt : 

a, Jón. 

b, Guðnin. 

c, Halldór; hann heíir verið hinn mesti merkismaður f sinni 
tfð, og kemur viða fyrir; hann var 1467 f skiptum eptir 
Bjðrn rfka, og 1480 f skiptadómi, er skipt vareigum Guð- 
mundar rfka Arasonar. Kona Halldórs var Guðfinna, 
dóttir Jóns Ásgeirssonar, og peirra dóttir Vigdís, sem hér 
segir. Seinni maður Guðfinnu var |>órður Helgason, og 
þeirra son Sturla sýslumaður f>órdarson. 

Enn eru talin bðrn Hákonar: 

d, Indriði Hákonarson, hans kona Guðrfður Gísladóttir. 

e, Ingibjðrg Hákonardóttir, heunar maður Jón Erlingsson; 
honum gaf Ólðf rfka 1476 f sín pjónustulaun jörðina Mála 
í Kollafirði og 20 kúgildi, pau seldu 1460 Eínari Markús- 
syni 6 hndr. í Arnardal neðra; born : 

a, sfra Hákon. 

P, Erlingur; honum gaf Jón Bjðrnsson til giptumála 1486 

40 hndr.; hans son: 

Jón Erlingsson; hans dætur: 

1, Inga Jónsdóttir, kona Tcits Iðgmanns porleifs- 
sonar. 

2. Ingibjörg Jónsdóttir, kona porleifs Guðmunds- 
sonar. 

f, Hallgerður Hákonardóttir, bennar maður Halldór Sumar- 



11 



|>á Yigdfs dðttir hans, pá Eristín Guðnadóttir, eptir dóttur 
dóttur sfna Vigdísi. Kristín gaf það syni sínum Páli; Ormur 
og Guðni erfðu pað eptir Pál*. 

Eg held að Ari hafi baft í Barðastrandarsýslu hirðstjóra 
umboð hér um 1395 til 1418, pví að hann var pá auðugastnr 
og mestnr bóndi 1 Barðastrandarsýslu; pó er pað óvíst, pví cigi 
eru skjöl fjrir pvL — Ari keypti Reykhóla af erfingjum por- 
leifs Svartssonar'. — Ritfært er, að árið 1418 hafi Ari^ drukkn- 
að og þá verið með peim auðugustu mönnum i Barðastrandar- 
sýslu. 

Filippiis Signrðsson, 

Fadir: Sigurðnr Fóstri pórðarson. 
Móöir: 



liðason Brandssonar lögmanns Jónssonar; pau gáfu Samar- 
liða syni sínum Meiragarð í Ðyrafirði móts við Birgittu 
dóttur sfna. Maður Birgittu hét Tómas Jónsson, peirra 
börn Jón og ðuðmundur. Seinna varð pras út af Meiragarði. 
Eg efast nm, að pessi 3 seinastnefndu Hákonar bðrn hafi ver- 
ið bðrn Hákonar seinna manns Oddfríðar, nema hann hafi átt 
]>au áður en hann giptist Oddfríði, pví pau eru ekki nefnd í 
gjafabréfi Oddfríðar, er hún fékk Halldóri Hákonarsyni, syni 
sfnum, Kirkjuból; par er sagt að hún hafi gjört pað með sam- 
pykki barna sinna, Jóns Hðkonarsoar, Guðrúnar Hákonardótt- 
iir, Ingií>iarírar Halldrtrjídóttur oi Bergljótar HalMórsdóttur, og 
peirra bræOra, |>órðar og |>orsteius. 

1) petta er eptir skrá, er Bjðrn Guðnason lét gjðrayfir óð- 
u1 pau, er hann erfði eptir Guðna fðður sinn. |>eir brœður, 
Sveinbjðrn og Yigfús, synir Odds Vigfússonar, fengu 1442 
Hákoni Jönssyni, fðður Halldórs, erfðahluta sinn í Kirkju- 
bóli. 

2) Ari hefir fengið Reykhólana, eða nokkurn hluta peirra, 
með Ólðfu könu sinni, er komin var af Gísla Svartssyni, sem 
fyr segir. — A: i virðist hafa verið s/slumaður f Barðastrandar- 
sýslu 1412, (sjá Safn til s. Isl. 11. B bls. 71). 

3) Ari hefir orðið að deyja seinna, sjá pað sem hér að fram- 

an ^r siigt um dóttur hans, Oddfriði. 



19 



KonaK' 

B'órn : 1. Hermann. 

2. Ólafur*. 

3. Oisli, átti Ingibjörgu Eyjólfsdóttur MókoIIs», peirra 
börn, sjá hér síðar. 

4. Katrín^ 

Filippos bjó i Haga á Barðaströnd og Tarð maðurauðigur 
og { heldri bænda röð; gáta min er, að hann kunni að hafa 
verið hirðstjórftumboðsmaður eða sveinn frá 1318, i Barða- 
strandarsýslu, pví að hann var maður vel metinn*. 

1342 var lýst stórmælum yfir Gisla Filippussyni; 1344 
var hann bannsunginn af Jóni biskupi Sigurðssyni, en 1346 
sættust peír Jón biskup og Gisli, Gisli dó 1370, ogmeina eg 
að hann hafi haft sýsluvöld um hrið. 

Gnðmnndur Arason riki^. 

Faðir: Ari á Reykhólum Guðniundsson. 
Móðir: Ólöf {>órðardóttir Sigmundssonar. 



1) Kona Filippusar hét Gróa Ketilsdóttir. 

2) Ólafur átti Yigdisi, dóttur Jóns þorlákssonar og Solveig- 
ar, dóttur Björns ríka þorleifssonar; hann gjurði tilkall til arfs 
eptir Solveigu fyrir hönd Einars sonarsíns. 

3) hfns eldra. 

4) Að Filíppus pessi hafi átt Katrinn fyrir dóttur, man eg 
ekki að eg hafi séð annarstaðar og held eg að pað sé ekki 
rétt Katrín Filippusdóttir, só, er hér áður hefirverið nefnd 
var ekki dóttir pessa Filippnsar. 

5) f>að erauðséð, að hér er að nokkru leyti blandað saman 
Filippusi Loptssyni og Filippusi Sigurðarsyni. Filippus Lopts- 
son i Haga hefir verið maktarmaður; hann kom út í Dyrafirdi 
1300 á GuIUkónum og dó 1326; hans son var Gíslisá, er 1330 
gipti Katrínu systur sína og sem var i stórmælum 1342, og 
dó 1370; hann hefir einnig verið mikill stórbóndi. - Filippas 
Sigurðarson i Haga varð fyrir árásum af pjónum Jóns biskups 
Gerrekssonar við visitatiu biskups á Reykhólum. 

6) Sjá um Guðmnnd Arason ríka Strandasýslu. 



íð 

kona: Melga, dóttir þorleifs Árnasonar í Vatnsfirði og S^rist- 
fnar Björnsdóttur Jórsalafara. 

Börn : Solveig, sem átti góða manninn, Bjarna |>órarinsson á 
Bijánslæk, er veginn var af sveinum Einars hirðstjóra 
Björnssonar 1482; áttu eigi börn, sem getið sé. 

Launson Guðmundar var Andrés (sjá Strandas/slu). Ekki er 
óliklegt að Guðmundur bafi um brið verið umboðs- 
maður Einars porleifssonar nálægt 1436, meðan vel 
fell á með peim. 

Eyjélfar eldri NókollurS meinast Magnússon, 

Ðulinn er mér faðír bans, möðir og kona; á bonum befst 
Mókolhæit^ og nefnast bans born: 

1. Magnús biskup í Skálbolti 1477. 

2. Margrét átti Pál, peirra dóttir var Ingibjörg, sem átti 
Bjðrn þorleif^son á Reykhólum, sjá Ðalasyslu. 

3. Ingibjörg, sem átti Gísla i Haga Filippusson Sigurðssonar 
Föstra pórðarsonar. peirra bðrn: 

a. Erlingur, átti Eristínu Ormsdóttur Jónssonar sýslumanns 
Ásgeirssonar, peirra bðrn: 

a, Jón'. 

^, Ormur*. 

Af þeim er margt fólk. 

b. Helgi, átti Sigriði Andrésdóttur, Guðmundssonar, sjá 
Strandasýslu. Börn : 

a, Yigfús, sem átti Margréti Olafsdóttur, og börn. 
^, Oddur. 
Y, Guðrún. 

c. Snæbjðrn Gíslason, lögsagnari, sjá hér síðar. 



1) Eyjólfur MókoIIur hinn eldri var Magnússon, hét kona 
bans Helga pórðardóttir, hafa pau gipzt um 1434; síra |K>r- 
kell ólafsson, bróðir Árna biskups milda, og síra Jón Magnús- 
son, bróðir Eyjólfs, gáfu honum fé til giptingar. 

2) Jón átti Kristinu Ólafsdóttur, systur Hanuesar i ^ós, 
sjá um hann hér siðar. 

3) Ormur átti Yalgerði Brandsdóttur, bróðurdóttur Marteins 

biskups. 



14 



d. I^órdís itíí Ara i Bæ Andrésson, sjá hér siðar^. 

e. Helga átti Einar* Jónsson porlákssonar, þeírra börní 
a, Bjarni dó 1655, faðir pórdisar, konu Jöns prests 

Egilssonar i Hrepphólum, annálaritara. 

f. Ðyrfinna', sem siðar itti Eonráð, en fyr Jón íslend- 
ing. 

g. Oddur. 

h. Eyjólfur yngri Mókollur í Haga átti Helgu dóttur þor- 
leifs hirðstjóra Bjðrnssonar rika, þeirra burn: 
a, Kristín, hústrú Gisla biskups Jónssonar. 
^, þórdis kona Halldðrs Ormssonar í Saurbæ. 
Y, Sira Magnús' i Selárdal. 
8, J>orleifur. 
e, Gisli*. 
S, Ingveldur*. 
1), Herdis^ 
d, Oddur' 

(flest barnafólk og heimsfólk, en fritt og vel ad sér 

í mörgu). 



1) Móðir Einars var Solveig dóttir Bjðrns rika jK^rleifs- 
sonar. 

2) Sumir láta Ðýrlinnu hafa verið eingipta, sem vist er 
réttara, og telja mann hennar að eins Jón Islending og peirra 
sonu: 

a, síra Greip. 

^, síra FiHppus. 

Y, Eonráð; hans synir: 

í^ ° r Þ®'^ bræöur voru kallaöir „Konráða synirj,. 
2. Jon J 

3) Eristin Nikulásdóttir var kona sira Magnúsar og áltu 
pau born. 

4) Oisli féll með systrum sinum Eristínu og þórdísi. 

6) Ingveldur átti þorlák Egilsson og bjuggu pau i Hunda- 
dal. 

6) Herdís er sagt að átt hafi eiuhvern síra Jörund, og er 
ætt sú úrelt 

7) Oddur bry ti i Skálholtí. 



í. Síra JÓD í Holti*. 

k. Guðrúa*. 

£g Iiyg?j ^ð Eyjólfur eldri MókoUur hafí haldið Barða* 
straudarsýslu 1450, en eigi heli eg vissu fyrir þvi; fleíra af 
Mókollsfólki held eg að hafí haft þar i s^sla sýsluvöld, en pó 
er pað allt óáreiðanleg getgáta mía. 

IJm pær mondir voru sýslumenn, sem fyr sagt, eigi ann- 
að ea hirðstjöraumboðsmenn og peirra lögsagnarar. Einar 
f>orleifssoa tók hirðstjóra 1436, og aptur 1442 (pá er Karl 
Stageaberg sleppti umboðinu) og mun hafa haldið hirðstjörn 
bæði sem umboðsmaður og að veitingu til 1450, að Torfi Ara- 
son viðtók^ea 1457 tók Björn porleifsson hirðstjórn til 1467, 
pá er hann f%II, en porleifur sonur hans við tók; héldu peir 
sjálfir syslurnar, en settu ýmsa umboðsmenn sína í pær um 
tima, einkum höfðu Skarðs- og Beykhólamenn mést af- 
skipti sjálfir i Dala- og Barðastrandars^slum, helzt eptir 
1442^, pá er peir höfðu rekið Guðmund rika frá Beykhólum, 
og höfðu par sjálfir bú. 

B. 
Sýslnm euu. 

Uruúlfar Eíuarssou 

nefnist s^slumaður á Barðaströnd, og lét pat dóm ganga 1463 
með 6 mönnum, sem dæmdu Deildará á Skálmarnesi Eyjólfi 
Magnússyui í Hvestu í Arnarfirði (pað mun hafa verið Eyjólfur 
eldri MókoIIur). þar var fyrstur dómsmanna Filippus, son Sig- 
urðar Fóstra. í'essi Oraúlfur keypti 1467 nokkrar jarðir af Birai 
rika, og 1468 keypti haoa enn jarðir af Ólöfu riku, hefir hann 
pTÍ verið auðmaður og líkast til umboðsmaður Skarðsfólks^ 



1) Síra Jón tar prcstur i Holti undir Eyjafjollum, baun 
átti böra. 

2) Guðrúa var á Sólheimum í liyrdal. 

3) Réttara: 1446. 

4) Ornúlfur Eiaarssoa keypti og 1444 í Héraðsdal af Ara* 
Bessasyai með sampykki Margiétar koou Ara, Taaastaðabakka^ 
i Hrútafirði ; fyrsti af kaupvottunum var Braadur Jóasson (lög- 
maður ?) og bréfið skrifað á Hofi á Hofðaströad. 



Ið 



þorleifur BjSrnssoii hirðstjóri. 

Sjá um hann við Dalasýslu. -- Hann mun þar eptir hafa 
baldið Barðastrandarsyslu til 1486 ásanit öðrum lénum, sem 
hann hafði. — 1483 nefndi hann 12 menn í dóm á Berufirði 
um gripdeildir Andrésar Guðmundssonar og fleíra. Þorleifur 
bjó á Bejkhólum, og dó 1484 að fiestra sögn. — í pessari s^slu 
bélt hann jafnast umboðsmenn, pví sjálfur hafði hann optast 
BorgarQðrð og pórnessping, var og opt i utanferðum, hafði og 
hirðstjórn við og við. 

Ari Andrésson. 

Fuðir: Andrés launsonur Guðmuudar ríka á Reykhólum,— sjá 

Strandasýslu. 
Móðir: Porbjörg dótiir Ólafs ynp:ra Tóna Geirraundarsonar (sum- 

ar ættir segja, aO Ari haii verið iauusonur Andrésar). 
Kona: Þórdís dóttir.GtsIa Filippussonar, Sigurðssonar Fóstra 

(bróður Odds lögmanns Lepps) Þórðarsonar. 
Soéi: Andrés* átti Guðrúnu yngri dóttur Björns syslumanns 

Guðuasonar 1 Ogri; son: 

Torfi, laungetinn'; hans dóttir 

Guðrún átti Jón Konráðsson Þorkelssonar^, )>eirra dóttir 

Þorgerður seinni kona Einars^, sonar Bjarna á Brjáns- 

læk, sonar sira Bjorns officialis á Melstað ; peirraborn: 



Börn Ornúlfs Einarssonar voru: 

a. Rannveig, hennar maður Ólafur Jónsson. 

b. porleifur (f>orgautur ?), laungetiun ; hans afkom- 

endur : 

a. Jón ) . 

?. Ólafur ( Þorgautssynir. 

1) Andrés hefir verið laungetinn, er og sagt, að |>órdís kona 
Ara hafi ekkert barn átt. 

2) Kona Torfa er talin Margrét Jónsdóttir, er seina hafi átt 
sira Gisla Jónsson. 

3) Faðir Eonráðs, var porlákur prestur í Eydölum Ivars- 

son. 

4) Einar hefir vist eigi verið nema eingiptur, en hann hafði 
átt barn áður eu hann giptist 



17 



a. JÓD, átti fyr Póru ; peirra börn : 

1. Eonráð. 

2. Einar. 

3. Þórarinn'. 

Seinni kona Jóus var Kagnhildur Þoryaldsdóttir 
Asmundssonar; þeirra börn: 

4. Arnbjörn. 

5. Jörundur. 

6. Guðrún ; allt ópýöi, urðu eigi að mönnum. 

b. Guðrún Einarsdóttir átti Jakob Lassason ; peirra 
börn : 

1. Diðrik. 

2. Jón. 

3. Einar. 

4. Helga. 

Ari bjó í Bæ á Eauðasandi, átti pá jörð og fleiri. Ari 
held eg að hali haft hér sýsluvöld, eptir Porleif Björnsson, og 
líkindi eru, að pá er hann sleppti hér sýsluvöldum, hafi hann 
um hríð haldið Dalasýslu, pví 1506 undirskrifar hann fyrstur 
skiptabréfið á Hvoli í Saurbæ ; hann sampykkti 1498 ásamt 
systkinum sínum jarðaskipti við Björn junkera í^orleifsson. 

t'egar Ari auðgaðist, gjörðist hanu ásælinn og dró undir 
sig arf Gríms Jónssonar*^, Guðmundssonar, en Björn sýslumað- 
ur Guðnason dæmdi hann Grimi 1517. 

1518 gáfu pau Ari og Pórdís Gísladóttir Ormi syni Guð- 



1) Aðrir pórunn. 

2) Sonur Gríms var Jón Grímsson í Norðtungu, er veginn 
var i Sydra-Múla af Jóni Murta syni Eggerts lögmanns Hann- 
essonar. Móðir Grimsog kona Jóns Guðmundssonar var Sesselja, 
laundóttir Sumarliða Loptssonar ríka. Sumarliði átti Ólöfu 
Aradóttur, hálfsystur Guðmundar rika Arasonar ; peirra dóttir 
Kristín, er átti Jón Ðan, launson Björns ríka |>orleifssonar; 
pau Jón og Kristín voru barnlaus; Grímur var nú, 1517, 
dæmdur erfingi Eristlnar móðursystur sinnar, en Ari Andrésson 
hafði setzt i ariinn. 



18 



tkiandar Andréssonar nndir Felli í KoIIafirði 6 jarðír á Strönd- 
um og 20 málnytukúgildi. 

1619 og 1520 varð misklíð mikil millum Ara og T^Ia 
hirðstjóra, sem settist niður með pvf, að Xyii lofaði Ara 1521 
öllum sínum eignum, pó öðruvísi útseldist seínna. 

1498 sampykkti Ari bætur pær, sem Guðmundur bróðir 
hans galt i jðrðum fyrir Tig Einars Hallsonar. 

1517 var Ari ásamt öðrum á Leiðarhólmsamfundi. 

1521, pá er Ogmundur kom út með biskupsvigsluoggekk 
af skipsQöI við Bauðasand, tóku pau Ari og !^órdís honum á- 
gæta vel, og gáfu Bæ i biskupsvald, hvort heldur biskup vildi 
gjöra hann beneficium eða eign Skálholt^kirkju eptir sinn dag. 
Seinna gaf Ogmundur biskap sveini síiium, Sigurði Ormssyni, 
Bæ, en lagði par á móti aðrar jarðir til Skálholtskirkju.— Sig- 
urður fékk frænda sinum, Erlingi sýslumanni, Bæ til eignar; 
Ormur og Jón Erlingssynir urðu seinna sveinar Eggerts lög- 
manns Hannessonar, og seldu honum Bæ. 

1523 sætti Ogmundur biskup Hannes hirðstjóra Eggertsson 
og Ara bónda Andrésson, sem hafði gjört rán á fé Hanr.esar ; 
skyldi Ari borga Hanncsi 2 hundruð hundraða, en biskup gekk 
i borgun fyrir Ara og tók par fyrir Bæ á Rauðasandi og fleira 
seinna*. Teitur porleifsson og Erlendur porvarðarson lögmenn 
voru par við. 

1540 hafa pau Ari og pórdís verið dáin, pvi pað ár helir 
Jón Strandasýslumaður (sonur Jóns skrifara og Solveigar 
Björnsdóttur porleifssonar) látið dæma Ormi Guðmundssyni pær 
jarðir og lausafé, sem Ari og pórdís höfðu gefið honum eptir 
sigogáður er umgetið. Litlu fyrri sýnistsem Ogmundur bisk- 
up hafi uudir sig tekið Bæ á Bauðasandi og strax burt gefið. 

Bjðrn [»orIeíf8son. 

Sjá um ætt hans, afsprengi og m<ilaferli við Dalasýslu. — 
þótt eigi hafi eg dómaraatgjörðir séð eptir Bjðrn porleifsson 



1) pað virðist sem Ogmundur biskup eigi hafi fengið Bæ 
hjá Ara, fyrri en hann gekkst fyrír pvi, að sætta pá Ara og 
Hannes. 



19 



á ReykhólQm, Iield eg vist, að! hann hafí haldið Barðastrand- 
ars^slu lengi, eptir 1500 ; hann var vinur Skálholtsbiskapa, 
sem stjrkta hann ; hafði og niargra höfuðsmanna hylli ; held 
eg hann hafí tekið Barðastrandarsýslu næst eptir Ara, en hald- 
ið ^msa amboðsmenn, og haft sýsluna til sins dauða, um 1546, 
eða fyr. — Jón sonur Jóns skrífara og Solveigar Björnsdóttur 
ríka var dæmdur útlægur I5I2, og mun hann pá hafa farið 
utan og verið kallaður par Jón Islendíngur ; eptir pað mun 
hann hafa út komið, og orðið umboðsmaður Björns |>orIeifs- 
sonar, en seinna íekk hann Strandas^slu ; sjá þar um hann. 

Jóu lögmaður Signmndssoui. 

Sjá um hann og hans málaferli við Húnavatnsping. £pt- 
ir að hann missti Uúnaping, flúði hann í skjól Björns s^slu- 
manns Guðnasonar vestur. Guðbrandur biskup tjáir hann að 
hafa haldið. Barðastrandars^slu, en eg efa pað, nema ef vera 
kann, að hann hafí verið umboðsmaður um hrlð eða í stðku 
málum Bjðrns porleifssonar um 1512—1513, áður enn mesta 
óvild kom peirra á mílli. Enga hans dóma fínn eg hér í syslu, 
verður hver að hafa sína meiningu par um, til pess hið sanna 
kemst upp. 

Snæbjörn (xíslason. 

Fadir: Gisli Filipjiusson, Sigurðarsonar Fóstra, |>órðarsonar. 
Mödir: Ingibjórg, dóttir Eyjólfj eWra MókoIIs. 
Sontir: Snæbjarnar var Gísli, hans börn : 

1. Erlendur' á Felli 1 ölvesi, átti Sigríði, þeirra born: 

a. Guðrún, aðrir Guðríður, átti Björn Pálsson á 
Hjalla í ölvesi ; peirra barn : 

Fáil á Hliðarenda í ölvesi, átti Eristfnu Ás- 
björnsdóttur og 14 börn. 

b. porsteinn, átti Halldóru Pálsdóttnr, systur 
Björns. 

c. porsteinn annar átti Bríet, systur Halldóru. 



1) Sjá Safn til sögu ísl. H., B. 

2) Sumir nefna hann, sem víst mun réttara, Erling. 

2* 



áo 



ð. Snæbjörn Gíslason; hans son 

sfra Erlendur á Stað í Súgandafirði, átti Valgerði 
Torfadóttur ' , peirra born : 

a. Jón. 

b. Ragnheiður. 

c. Hallgrfma. 

d. Snæbjðrn. 
6. Eatrín. 

3. Valgerðar Gísladóttir átti Kára, þeirra son 
Snæbjörn átti börn. 

4. porgrímur. 

5. porsteinn. 

Snæbjom nefndist sýslumaður millum GiIsfjarðarogLanga- 
nes8 í dómi peim, er hann 1520 lét gnnga um ákæru yjób- 
verja til Eyjólfs bónda Gíslasonar í Haga (sem sé Eyjólfs yngra 
MðkolISj bröður hans). Hygg eg Snæbjörn hafi þá Terið lög- 
sagnari Bjðrn porleifssonar á Reykhólum, heldur enn haft veit- 
ingn. — Af pví Eyjólfur yngri MókoIIur nefnist par hóndi, held 
eg hann og svo verið hafa umboðsmann Björns, en hvoriga 
hafa haft sýsluveitingu ; fyrir pessu hefi eg pó eigi fullvissu, 

1501 er Snæbjörn fyrstur talinn votta við kaupmála Björns 
porleifssonar og Ingibjargar á Reykhólum. 

Daði Suðmiindsson. 

Sjá um hann við Snæfellsnessýslu. 

par biskup Finnur í Hist. eccles. Tom. III., bls. 216, og 
Magnús sýslumaður Eetilsson í uppkasti sínu til sýslumanna- 
registurs setur hann hér sem sýslumann, nefni eg hann hér 
líka, pó eg haldi að í pessari sýslu hafi hann aldrei verið 
sýslumaður, utan ef vera kynni eptir 1530, pá er hann hafði 
prófastsdæmi á Yestfjörðum, að hann hafi gjört s^slumanns 
verk fyrir Björn porleifsson í elli hans við eitthvert tækiíæri, 
pví Hagamenn voru pá optast við sysluvcrk og í uppgangi. 



1) Torfi pessi var á Hruuni í Ð^rafirdi, og var faðir hans 
Vigíús Brunmann ; Yigfús kallast i dúmi Ögmundar biskups 
Magnússon ; hann átti Hjarðardal, pá jörð hafði faðir hans 
átt 



Sl 



H?er hefir sfna meíninga og pað getar verið, að 1536, pegar 
Björn porleifsson dó, og Ogmundur biskup tók sér hirðstjóra- 
vald, að hann hafi sett Ðaða þar fjrir amboðsmann, en pað 
hefir verið lítinn tíma, hafi pað ánnars verið. 

Erlingnr Císlason. 

Faðir: Gfsli f Haga Filippusson, Sigurðarsonar Fóstra. 

Möðir : Ingibjörg, dóttir Eyjólfs eldra Mókolls. 

Kona: Kristín Ormsdóttir Jónssonar (bróður Guðna sýslu- 
manns). 

Börn : A. Jón átti Kristínu Ólafsdóttur Narfasonar porvalds- 

sonar (móðir Kristínar var Solveig, dóttir Bjarna 
á Brjánslæk og Guðrúnar eldri Bjðrnsdóttar sýslu- 
manns f Ogri. pessa Solveigu nam síra Filíppus 
frá Látrum og átti barn með henni, en hún gipt- 
ist seinna frá Skálholti ólafi frá Hvammi f Kjós). 
Börn Jóns og Kristfnar: 

1. Síra Ölafur, skáld, á Söndum f Ðyrafirði, átti 
Guðrúnu Pálsdóttur frá Sæbóli Sveinssonar' ; 
peirra börn : 

a. Guðmundur skáld dó barnlaas. 

b. Páll, faðir Jóns f Haukadal, átti konu og 
börn. 

c. Halldóra ) 

d. Ingveldur^ | • , 4 a . /** 

e. Valgerður l í'^" ^^P^"'' ^'^* ^^ ^"" 
^ j. í afkomendur. 

g. Dorothea 

2. Jón, kallaður sanður^ f Miðskógi f Miðdolum; 
hans börn : 



1) Sveinn var bróðir Sesselju, miðkonu Eggerts lögmanns 
Hannessonar. 

2) í stað Ingveldar hafa sumir Kristfnu. 
Enn var dóttir sfra Ólafs 

h. Yigdís; hún var 3. kona porsteins sýala- 
manns Magnússonar; pau voru barnlaus. 



33 



a. Guðrún ' . 

b. Jón. 

c. Margrét. 

B. Ormur átti Valgerði, dóttir Moldarbrands; bðrn : 

1. porsteinn á Stökkum átti Guðnýju Magnús- 
dóttur^; börn : 

a. Jón. 

b. Ingibjðrg. 

c. Bagnbeiður'. 

2. Einar í Stóruhvestu átti puríði Árnadóttur frá 
Sauðafelli Bjömssonar offic. á Melstað, Jóns- 
sonar biskups Arasonar ; börn : 

a. Ormur á Klúku f Selárdal. 

b. Björn. 

3. Jón átti Kristínu Ólafsdóttur. 

4. pðra, átti f órð Jónsson ; barnlaus. 
Erlingur bjó á Brjámslæk, en fjekk Bæ á Rauðasandi hjd 

Sigurði Ormssyni mági sínum. Jón og Ormur, synir Erlings, 
erfðu Bæ, urðu sveinar Eggcrts lögmanns, og seldu honum Bæ, 
sem fyr er sagt. Eg held að Erlingur hafi fengið veitingu fyrir 
Barðastrandarsýslu nálægt 1530, ensleppt henni eða dáið 1544. 
Ekki hefi eg fundið dóma eptir Erling, en síra Björn Halldórs- 
8on, ( æfi Jóns íslendings, segir, að Rrlingur hafi haldið Barða- 
strandarsýslu næstur fyrir Eggert Hannesson. 

1532 út nefndi Erlingur sjö manna dóm um helmingalje- 
lag millum Ara og pórdísar; nefndist hann pá konungsumboðs- 
maður millum Gilsfjarðar og Langaness. 

Rjnni Hannessoii. 

Faöir : Hannes hirðstjóri Kggertsson. 

Móðir : Guðrún, dóttir Björns sýslumanns í Ogri Guðnasonar. 



1) Maður Guðrúnar var Ormur Guðmundsson, Ormssonar, 
Guðmundssonar, Andréssonar, sonar Guðmundar hins ríka Ara- 
sonar. 

2) Magnús faðir Guðýjar var síra Magnús son Eyjólfs yngra 
Mókolls, 8já hér að framan. 

3) Aðrir nefna bana Sigríði. 



23 



Kona: pórann, dóttir Daða s;^sluinanns i Snóksdal, Guð- 
mundssonar, henni giptist Björn að tilhlutun Eggerts 
hróður síns, sem þá fékk yöld, árið 1545. 

B'órn peirra, sem til aldurs komu, voru : 

A. Hannes í Snóksdal, fæddur 1547, giptist 1567 Ouð- 
rúnu Ólafsdóttur. Hannes dó 1617; sjá fremur 
um hann og hörn hans Tið Snæfellsnessýslu. 

B. Hallbjörg Björnsdóttir átti porleif undir Múla á 
Skálmarnesi Jónsson; um peirra börn sjá Snætells- 
sýslu. 

C. Anna Björnsdóttir dó 1642, 90 ára, átti fyr Irna 
son Björns offícialis á Melstað og born, sjá Snæ- 
fellssýslu; seinni maður Onnu var síra Jón Vigfús- 
son; peirra börn: 

1. Yigíús, átti Bagnhildi Gottskálksdóttur frá 
Hundadal; sjá Snæfellssýslu. 

2. Árni, dó barnlaus. 

Laundóttir Björn Hannessonar var 
Ð. pórunn, átti síra Svein Símonarson, sem 1576 vígð- 
ist til kirkjuprests í Skálholti, hvar hann var prest- 
ur i 4 ár (hann vígðist 18 vetra), gjörðist svo 
prestur í Holti í Onundarfirði, hvar hann var prest- 
ur og prófastur í 63 ár; dó 1644, 85 ára. Hann 
missti konu sína, þórunni, eptir 1594. Börn hans 
og þórunnar voru : 
1. Jón prófastur í Holti, dó 1630, átti |>orbjdrgu 

dóttur Guðmundar í Gröf á Svalbarðsströud, 

Hallgrímssouar á Egilsstöðum Sveinbjarnarsonar 

prests; peirra bðrn* : 

a. Ástríður, fjrri kona Magnúsar bónda í Vig- 
ur. 

b. pórunn, átti síra Björn Snæbjörnsson. 



1) a. Síra Jón Jónsson f Holti eptir ioður sinn áttiHalIdóru 
Jónsdóttur, Magnússonar og Ástríðar Gisladóttur ; 
dóttir: Ástríður, fyrri kona Magnúsar Jónssonar í 

Vigri. 
b. |>órunn, átti síra Bjorn Snæbjurnsson á Staðastað. 



24 



2. Bjðrn Sveinsson járnsraiður, átti Guðnýju Páls- 
dóttur' ; peirra börn : 

a. pórunn. 

b. pórður. 

c. Páll. 

d. Einar. 

e. póra. 

f. Jón. 

3. porleifur í Hjarðardal, tvígiptur, barnlaus. 

4. Jþórunn, fyrri kona síra Jóns Boðvarssonar á 
Húsafelli; peirra börn: 

a. Einar. 

b. Pantaleon. 

c. Sigríður. 

d. Ástríður. AUt fátækt fólk. 

5. Páll bartskcri, dó utanlands. 

pá er Eggert hafði fengið léni syðra og porskafjarðarping, 
setti hann Björn bróður sinn fyrir umboðsmann sinn í Barða- 
strandarsýslu,ogtók hann sér bústað í Bæ á Bauðasandi. 1550 
lénaði Marteinn biskup Birni Hvamm í Hvammssveit, af stóð 
þeim stað þá Ðaði sýslumaður, þá hann sama ár fekk af bisk- 
upi sér léntan Staðarhól. Um pær mundir hafði Eggert svo 
mikii vðld á hendi, að hann gat eigi par við snúizt einn, og 
varð pví að halda umboðsmenn og sveina, meðal hverra voru 
synir Erlings sýslumanns. Eggert hafði um pessar mundir 
hirðstjóraumboð, en pá er hann sleppti pvi, og ílutti að Bæ 
vestur til l&na sinna, ætlaði Björn aptur að flytja sig að Xesi 
við Seltjörn sjóveg 1555, aðrir 1554, en ty'ndist með konu sinni, 
nokkrum mönnum og miklum fjárhlut i peirri ferð. Hafði 
hann pá haft umboð Eggerts hródur sfns í 10 ár og Hvamm 
i Hvammssveit í 5 ár, ásamt nokkrum konungsjörðum par 
vestra. 



E«;gert Hauiiesson. 

Sjá um hann við Gullbringusyslu. 



1) Páll var Ormsson, Sigurðssonar,Narfasonar, forvaldssonar 
á Geirraaðareyri. 



35 



TJm Töld hans er petta hið helzta. Hann tjáist að hafa tekið 
GallbringQsýslu, Viðey og porskafjarðarping 1545; pó er eigi 
fullvíst um porskafjarðarping fyr enn 1548 (Barðastrandar og 
ísafjarðarsýslu).— 1551 — 1554 var hann fullmektugur hirðstjór- 
ans P. Hvítfelds. — 1554 flutti hann að Bæ á Rauðasandi. — 
1558 hélt hann Helgafellsklaustur, og (eg meina) Snæfellsness- 
sýslu 1559, en Dalasýslu 1560.— 1553 gjörðist hann lögmaður 
sunnan og austan eptir Erlend á Strönd. 1556 hafði hann 
lögdæmaskipti við Pál lögmann Vigfússon — 1554 byrjaðí þras 
Árna s^slumanns Gislasonar og Eggerts. 1556 missti Eggert 
ísafjarðarsyslu og konungsjarðir par, þá er Árni sýslumaður 
Gíslason prengdi sér par inn. — 1558 veitti Knútur Steinsson 
Eggerti Helgafellsklaustur, pá er Daði slepptí pví, en strax 
Snæfells og ísafjarðarsýslur ; 1560 sleppti hann Snæfellssýslu, 
en pá meinast hann að hafa tekið Dalasýslu. |>að ár sættust 
þeir Árni Gíslason og Eggert, og pá arfleiddi Eggert börn sín 
o^ Sesselju við Núpskirkju. — 1568 var Ormi Sturlusyni veitt 
lögmannsdæmið undan Eggerti, og Barðastrandarsýsla 1 lög- 
raannslaun ; pað ár hélt pó Eggert hvorutveggju, en varð að 
sleppa logmannsdæminu 1569. |>að ár staðfesti Walkendorph 
veítingu P^ggerts fyrir ísafjarðarsýslu; er líkast, að hann hafi 
pá og með sáttmála við Orm haldið Barðastrandarsýslu, og eigi 
sleppt henni alshendis fyrri en hann fór utan 1579. Hvort 
Eggert hefir sleppt ísafjarðarsýslu við dótturmann sinn, Magn- 
ús, 1570, eða fengið honum umboð sitt yfir henni, vitum vér 
ekki. Hitt er víst, að eptir pað að Eggert fór alfarinn utan» 
lielt Magnns norðurhluta Isafjarðarsýslu ásamt Barðastrandar- 
s^slu að veitingu. — |>að er víst, að frá 1544 til 1580 hafði 
Eggert ýms völd hér á landi ; 1579 var Eggert rændur og fór 
utan samsumars ; kom út árið eptir, en fór pó samsumars al- 
farínn utan til Hamborgar, hvar hann enti æfi sína; sumirrita 
ad Eggert hafi dáið 1584. 

par eð eg hefi í höndum rit pau, sem peim Eggerti lög- 
manni og Arna sýslumanni Gíslasyni millum fóru, samt sup. 
licatiu Eggerts til konungs og konungsbréfið, læt eg pað hér 
með fylgja tíl fróðleiks fyrir pá, er lesa vilja, og að sjá til peirrar 
aldar orðfæri, einkum í lagadeilum, sem pá voru mjog tíðar. 




26 

Bit Eggerts Hannessonar um fe og peninga porleifs Björn' 

sonar og Björns porleifssonar, 

>Friður og blessun Guðs foðurs almáttugs og hans elstu- 
lega sonar náð, sem er vor Ijúft lausnari Jesi\s Kristur, sem 
er alls mannkynsins, er á haun trúir, mýking og miskun lif- 
andi manna og framfarinna og hans verulegasta upprunninnar 
œttar von, hver að er'einn guð alsvaldandi f algjörðri prenn- 
ingu, h?er að virðist nú að vera í for og fylgi, framdrætti og 
föruneyti með oss öllum og sérhverjum, sem nú hér saman- 
komnir erum á öxarárpingi, hirðstjóra og hirð al ri, biskupum, 
prestum og prelátum, par með lögmönnum, sýslumönnum og 
lögréttunni, sem nú aru hér samankoranir utan lögréttu og 
innan. Herrar og höfðingjar, ríkir og fátækir, ungir og gaml- 
ir, hver í sinni tegund, tilsettu valdi og nafnbót, sem 
styrkja vilja guðs rjett og vors náðuga herra konuíigsins og 
krúnunnar í Noregi samheldi, vor sjálfra frelsi og friðkaup, sem 
oss var að öndverðu af Guði játað og hinum heilaga Ólafi kóngi, 
og hans ollum réttum eptirkomendum, af hverjum hver. einn 
eptir annan hafa nú sampykkt, allt til peirrar stundar, sem nú 
er yfir oss komin, að vér skyldum auðveldlega, án allrarnauð- 
ungar og afarkosta hafa og halda lög og landsins rétt, sem 
svarið var, sambundið og samþykkt á meðal krúnunnar og 
kóogsins pegna og alls a'múgans. 

Tður öllum, sem pessa mína opinberu framburðar bréfa- 
skrá sjá eður heyra, vil eg Eggert Hannesson augl^sa auðmjúk- 
lega, og opinberlega greinilega, hvað gamlir og skilvísir dándis- 
menn hafa ávísað og tilsagt hér, um kóngsbref, dómaatkvæði 
og önnur skýr skilrfki imdir góðra manna innsiglum uppáfund- 
ið, hver uppruni og tilgangur verið hefirámeðal Bjarnar Guð- 
nasonar og Bjarnar porleifssonar, (sem gnð almáttugur peirra 
SJil náði), um pá langa prætu, sem peirra var á milli og enn 
nú er milli peirra erfingja og afsprengis, sem er um arf eptir 
I>orleif Bj5rn3son, Einar Björnsson og Solveigu Björnsdóttur. 

I fyrstu var porleifur Björnsson að ráði við pá konu, sem 
hét Ingveldur og var Helgadóttir, með hverri hann íítti fast 
fimm börn, hver að svo heita, Kristín, Björn, J>riiða, Helga, 
Guðný; gátu pao forleifur og Ingveldur pessi börn öll f frillu- 



27 



lífi og fræÐdsetnisspjöIlam < , sem bréf og dómar >ar um útvfsa 
Síðan eptir pessi öll fyrgreind bðrn samanátt, sem fyrs^gir^þá 
fJkk síðan porleifur Björnsson bréf, af páfalegri náð ótgefið, 
svohljóðandi millum annara orða, að sogn peirra, er þessi bréf 
hafa séð útlögð á norrænu, að porleifur Björnsson og Ingveld- 
ur Helgadóttir slcyldu taka lausn heilagrar kirkju fyrir pau 
frillulifs og frændsemisspjðll, og eptir gjðrða dispen^eran mega 
samanvicjast i hjónaband, að fenginni lausn af sínum brotum; 
skyldu peirra born, sem pau paðan i frá saman ættu, álitast 
skilgetin og eptir logum rétt til arfa borin; en pau skyldu 
engin skilgetin börn eptir, eptir pað peirra leyfi var útgefið, 
onnur en pau saman áttu áður en petta leyfi var útgefið. 

Hér með upp á sama leyfisbréf fengíð kóngs Kristjáns 
bréf hins fyrsta, par með hans náðar sonar, kóngs Hans sam- 
pykktarbréf, og erkibiskupsins bréf af Niðarósi og önnur bréf 
fleiri; hljóða ðll pessi fyrgreindra herra og konunga bréf eptir- 
hinn rómverska bréfinu; ekki annað frekara, ef pau eru réttilega 
uodirstaðin. . » 

Nú síðan eptir öll pessi fyrgreind bréf útgefin og par ept- 
ir að nokkurum árum liðnum kallaði guð til sinnar náðar áður- 
greindan porleif Bjornsson; tók pá Einar Bjornsson bróður hans 
arf eptir hann og var pá haldinn Iðglegur erfingi bróður sins 
porleifá, par fyrir, að öll börn porlcifs og Ingveldár voru get- 
in i frillulífi og frændsemisspjollum, sem fyr segir. Einar 
hélt, átti og sat i pcim góssum, sem hans bróðir porleifur 
Bjðrnsson átt hafði til dauðadags, án allrar klðgunar og á, 
kæru Bjðrns porleifssonar og hans systra. Siðan kallaöi guð 



1) |>au J>orIeifur og Ingveldur voru fjórmenningar og bæði 
komin af Eiriki Magnússyni ríka á Svalbarði; móðir porleifs 
var Ólof rika dóttir Lopts rfka, hans móðir Sofia, dóttir Eiriks 
á Svalbarði. Móðir Ingveldar var par á móti Akra-Eristíni 
hennar móðir Sigriður Bjornsdóttir, hennar móðir Málmfríður 
systir Sofíu og dóttir Eiriks á Svalbarði. Annnrs var sagt að 
áðiir en porleifur tók saman við Ingveldi, hafi hann átt barn 
með eða haldið saman við aðra stúlku, or hafi verið primenn- 
ÍDgnr við Ingveldi, en pað virðist, sem Eggert ekki hafi byggt 
neitt á pvi. 



28 



til sinnar náðar sagðan Einar Bjðrnsson; en eptir hann fráfall- 
inn, pá settist Solveig Björnsdóttir, systir fyrgreindra bræðra, í 
arf og alla pá peninga, sem Einar Björnsson hafði átt og hon- 
nm höfðu til erfða fallið eptir foðar sinn og móðiir og bróðar 
slnn porleif, og hélt fyrgreind Solveig Bjornsdóttir opt og áð- 
ur skrifaðan Björn f orleifsson ekki skilgetinn né hans systur 
par fyrir, að pau voru öll getin í frillulffi og frændsemisspjoll- 
um, sem fyr greinir. Sat nefnd Solveig f, hélt og hafði öll 
pessi góss til deyjanda dags, og var að ráði við Pál Jónsson 
og átti við honum tvo sonu, einn hét Jón, annar f orleífur. 
Vora og fjórmenningamein á með fyrgreindum mönnum, Páli 
og Solveigu, höfðu og fyrir sér rómverskt bréf, að pau skyldu 
mega sinn ektaskap binda, að áður tiltekinni dispenseran, en 
Magnús biskup ríkti pá í Skálholti, og vildi aldrei dispenseni 
með peim Páli og Solveigu parfyrir; haon sagði pað vera í 
móti veraldlegu og andlegu lögmáli hér á landi, að maður 
skyldi eiga sína frændkunu eða sifkonu nær meir, en lög lof- 
uðu í pær mundir, lögbók og kristinnréttur; en hafði p6 áður 
dispenserað með porleifi og Ingveldi og hélt skilgetinn Björn 
porleifsson fyrir pað, að hann átti systurdóttur hans', en var 
pó getinn í frillulffi og frændsemisspjöllum á móti lögmáli og 
áður enn leyfisbréfið var út gefið. pykir mörgum skilvísum 
mönnum liklegt, að muni pað rómverska bréf, som porleifur 
og Ingveldur höfðu fyrir sér, eiga að halda sig svo með sínum 
greinum, sem pað biskup Magnús vildi, að pað leyfisbréfskyldi 
sig halda, er Páll og Solveig Björnsdóttir höfðu fyrir sér. Síð- 
an kallaði guð til sinnar náðar áðurgreinda Solveigu Björns- 
dóttur, og fáum árum seinna Pál Jónsson, hver eð með níð- 
ingskap var í hel sleginn á öndverðareyri í Eyrarsveit, var 
greindur Björn porleifsson par atvistarmaður, og var sem hinn 
fyrsti og fremsti í pessari atfor, og sem hinn seinasti I fráfor, 
næst Eirfki Halldórssyni, er á Páli vann, og er gott að sjá, að 
áðurgreindur Björn porleifsson hafi par kvittun fyrir fengið af 
konungdóminum til, pvf peir voru dæmdir ótlægir af landinu, 
sem í fyrsagðri för voru með greindum Eiríki Halldórssyni. Nú 



1) Margrét hét systir Magnúsar biskups, hennar dóttir Ingi- 
bjorg, kona Bjöms porleifssonar. 



Í9 



eptir peirra fráfall Páls og Sol?eigar þá bófst fjrst præta og 
ágTeÍÐÍngur um pessi öll áðurgreind góss millum Bjarnar Guðna- 
sonar og Bjarnar porleifssonar par fjrir, að festing sú, sem 
sagt var að Fáll Jónsson hefði gert Tið áðurgreinda Solveigu 
Björnsdóttur var dæmd og gerð ólogleg í prestsistefnu af bisk- 
upi Stefáni og 6 prestum par fjrir, að aldrei befði með peim 
dispenserað verið um pau fjórmenningsmein sem á voru með 
peim. Settist pá Björn Guðnason í alla áðurgreinda peninga, 
og lagði fjrir lög og dóm, par fjrir, að hann var sjsturson 
skilgetinn af samfeðrasjstur tilkominn, svo að bvorki var getinn 
i hórdómi, frændsemisspjöllum eða sifjaspjöllum, nær meir en 
lög hér á landi andleg eða veraldleg lofuðu. £n af öðrum 
parti klagaði til pessara góssa Björn porleifsson og kallar sig 
bróðurson skilgetinn, en var pó getinn í frillulifi og frændsem- 
isspjöllum, pvert á móti lögum og landsins rétti, og áður eu 
lejfið var út gefið. 

Fór pá svo, að pessir áðurnefndu mcnn, Björn Guðna- 
son og Bjðrn ^orleifsson, stefndu pá hvor öðrum til alpingis næsta 
sumarið eptir, fjrir Finnboga Jónsson lögmann N. og Y. á ís- 
landi, var pá öU peirra ágreining dæmd fram á konungsnáðir. 
Sigldi pá Bjorn Guðnason með pennan dóm fram fjrirkonung 
Hans, og fekk hans náðarbréf upp á sama dóm, sem pað sjálft 
útTÍsar og inniheldur; liðu pá enn nokkur ár að ýmsir héldu 
pessu góssi; brutu pá og rnfu á pessum Birni Guðnasjni petta 
konungsins bréf og fjrskrifaðan tjlftardóm. Bauð greindur 
Björn Guðnason sig og sitt mál pá enn upp á ný undir lög- 
réttuna, sem bréf undir góðra manna innsiglum tilvísa, og var 
honum pess pá sjnjað. Siðan sigldi Bjðrn Guðnason aptur 
með fyrirskrifaðan dóm fram fjrir hávelbornasta herra, sem var 
Kristján annar með pví nafni, og gaf hans náð honum pá út 
prjú bréf, með peim greinum, sem pau útvfsa og innihalda, 
bver bréf hér i landið hafa verið dæmd mjndug, og að hald- 
ast skuli til óbrigðanlegrar staðfestu, og hver pau brjti, skjldi 
vera sekur XIII mörkum og VIII örtugum við konung með 
peim fleirum greinum, sem á peim dómum standa. Hjer með 
skrifaði konungsins náð Jóni Sigmundssjni logmanni K ogV. 
á Islandi, að hann skjldi segja lög millum Björns Guðnasonar 
og Björns porleifssonar um peirra ágreining, og svo gjorði hann 
að hann stefndi peim báðum fjrir sig í Hvammi í Hvamssveit 



30 



og lét par 15g og dóm ganga peirra í millum með peirra bezta 
manna ráði og yfirsýn, er pá voru hjá bonum, og voru pá öll 
pessi góss, sem átt bafði porleifur Björnsson, Einar Björnsson 
og Solveig Björnsdóttir, dæmd Birni Guðnasyni og hans erf- 
ingjum til eignar, með bvern dóm og úrskurð greindur Jón 
Sigmundsson sigldi par eptir nokkrum árum seinna sjálfur 
fram á konungsins náðir, hvern hans náð styrkti pá og staO- 
festi, með sínu náðar innsiglaða úrskurðarbréfi, seni sjást má 
etc, og par eptir kallaði guð til siunar nádar práttnefndan 
Björn Guðnason. Settist hans kvinna Bagnbildur Bjarnadóttir, 
sinna barna vegna, á alla pá peninga, er Björn Guðnason hafði 
átt og með böndum haft; en ári seinna eptir haun fráfallinn 
stefndi Björn porleifsson henni til alpingis fyrir Vigfiís Er- 
lendsson, er pá var lögmaður yfir allt íslund, fyrir pá sök: að 
Björn |>orIeifsson sagði, að hún hefði haldið ranglega ávexti 
fyrir sér af sínum peningum. Komu pá enn hvorttveggja bréf 
og skilríki undir dóm pá par; voru pá enn hvorutveggi bréfin 
framdæmd á konungs náðir, og peirra svarsmenn hvorutveggju 
og skyldu vera komnir fyrir jól, en greind Ragnhildur skyldi 
með frí og frelsi sitja og balda sogðum peningum, par til svar 
kæmi aptur frá konunginum inn í landið, scm pessi dómur út- 
vísar og inniheldur. Sendi Ragnhildur pá fram sín bréf sama 
sumar með porleifi Ornólfssyni á Haufdagseyri í Tálknafirði. 
En strax á sama hausti, meðan bréfin voru fyrir utan, fóru 
norður til Aðalvikur Björn porleifsson og með bonum síra Jón 
Eiríksson og peirra meðfylgjarar, gripu par og tóku að serall- 
ar pær jarðir og ðll pau kúgildi, er par með voru, undan laga- 
baldi Bagnhildar, rutu svo á benni bennar fyrirskrifaðan laga- 
dóm, og par standa pau kúgildi enn nú í dag eða peirra virði. 
En annað sumarið eptir kom pá svar aptur frá konunginum 
inn i landið með hans náðarbréfi og innsigli, svohljóðandi: að 
hans náð skipaði og skikkaði bornum Björns heitinsGuðnason- 
ar öll fyrskrifuð góss til æfinlegrar eignar. Synti pá ekki Björn 
porleifsson um pað, og kom biskupi Ogmundi og síra Jóni 
Eiríkssyni í fylgi með sér; seldi peim pá margar jarðir af 
pessum góssum og gjörði gott verð á; en peir voru fépyrstir, 
og fúsir til að kaupa pvert á móti konungsins bréfi og fyrir- 
sögðum dómi; brutu svo og rufu með valdi og ofbeldi petta 
og önnar fleiri konuDgsbréf og fyrirskrifaða dóma sem Bagn- 



hildar og hennar bðrn höfðu fyrir sér, og urðu par með að 

sitja og svobúið hafa. Ofan á allt petta varð greind Ragn- 

hildar fjrir hræðslusakir að láta úti Hvamm i Hvammssveit 

og Ásgarð með öðrum fleirum jörðum sem par með voru, við 

biskup Ogmund í sakfelli Bjorns heitins Guðnasonar, að hann 

lét flengja einn mann, pann er prestnafn var gefið, ellegar 

sagðist biskup Ogmundur skjldi bregða peirri sátt, sem biskup 

Stefian hafði gjört við greindan Björn Guðnason, um sömn 

flenging, ef eigi vœri Hvammur laus látinn, og heitaðist við að 

bannfæra hans líkama par hann lá i jörðunni og láta grafa 

hann par upp. Leið pá svo par til Torfi heitinn Björnsson 

var orðinu XX vetra gamall; stefndi hann pá Birni porleifs- 

syni fram fyrir hábornasta herra og konung Friðrik, og kom 

Björn porleifsson pá ekki sem optar, og ekki neitt svar af 

hans hendí. 6af konungur Friðrik greiudum Torfa tvö bréf 

sem hljóða upp á sama góss, með fleiri orðum og articulum 

sem pau innihalda. Eallaði guð pá sagðan Torfa til sinnar 

náðar á hingaðsiglingunni; en pessi tvö bréf konungs komu til 

landsÍDS, og voru samsumars bæði upplesin í lögréttu, og var 

peim pá engin magt gefin fyrir sakir ofríkis biskups Ogmund- 

ar; en Bjöm porleifsson og síra Jón Eiriksson héldu sama 

fram um sínar aðtektir og kaupskap, pvert á móti konungs- 

bréfum pessum og fleirum öðrum. Hafa nú með pessum hætti 

og öðrum pvílikum gengið undan erfíngjum Björns Guðnason- 

ar pau óðul og pær eignir, sem átt hefir porleifur Björnsson, 

Einar Björnsson og Solveig Björnsdóttir, og greindur Björn 

Guðnason var erfingi að eptir Noregs og islenzkum lögum og 

erfðatali, var hvorki hann né hans móðir póra Björnsdóttir 

getin i hórdómi, frændsemisspjöllum né sifjaspjðllum og eigi 

heldnr i útlegð né óbótamálum. Yanst engum hér á móti að 

tala, svo lengi sem biskup Ogmundur rikti, par fyrir að hann 

stjrkti mál Bjarnar porleifssonar, pvi ekki lá á utan forboð, út- 

setning af heilagri kirkju, skriptamál, pjónustutekja, groftur 

heilags legstaðar, synjun allrar slíkrar pjónustu, hjermeð banns- 

áfelli og bönnun samneytis við kristið fólk. Eúgaðir með 

PessQ áfelli frá góðum gripum og gangandi fé, reknir svo ^ 

armóð, eymd og útlegð móti guðs lögum og landsins rétti, peim 

sem vorir forfeður hafa sig áður og sitt afsprengi undir svarið 

og hven Koregs konungur eptir annan hefir lofað oss að ná og 



32 



halda í sinum bréfum. Og nú sakir pess, að mörgum dugand- 
is mönnum er vel vitanlegt fyrir hverri s5k og ágangi eg heíi 
orðið, um nokkur ár í lögréttu af Árna Gíslasyni og sérdeilis í 
fyrrasumar, svo að eg hefí varla kunnað að segja lög yfír peirra 
dándismannadómum, sem sig hafa fyrir mér klagað, pá b^ð 
eg mig nú hér í lögréttu undir pann logréttumanna dóm, sem 
sá hér útnefnir, er með réttu á lög yfír mér að segja, hvort 
heldur pað er míns náðuga herra fógeti, eða lögmann hor i 
landið, um öll pau mál, er greindur Árui Gislason má með 
rétt til mín tala, og hann er aðili eða löglegur sóknari partil, 
og pó í soddan máta, að Árni svari mér lögam, ef pað er 
nokkuð, sem eg má til hans tala, eður til nokkra hans, hvort 
heldur peir hafa verið honum skyldir eða mægðir. Býd eg 
mig og mín mál öU í vörn og sókn undir ómenguð íslenzk 
lög, og skil frá mér og af mér allar lögleysur og lagavillur, 
hvort heldur pær eru írá páfanum, eða nokkrum hans limum 
eða erindisrekum, pá sendi eg pær aptur pangað og pá paðan 
sem pær eru komnar. £n ef mf n málaferli eru dæmd með meng- 
uðu lögmáli, pá appellera jeg mitt mál, konungabréf og dóma 
fram á míns hábornast konungs náðir nú í sumar eða að 
sumri komandi, hvort heldur lögréttunni pykir eg án forfalla 
helst við koma. Lýsi eg mig og allt mitt undir mins náðug- 
asta hábornasta herra konungsins náðarfrið, vernd og beskerm- 
elsi, og undir hans náð vil jeg blífa og vera, og af honum 
mér væntandi náðar og línkindar og rétts lögmáls, eptir pvi 
sem hans náð mér og oðrum sínum undirsátum lofaði i fyrra- 
sumar. Hvað mér hefír orðið oftalað eða vantalað i pessu 
máli, pá beiði eg minn guð fyrir sins sonar skuld mig parum 
mildilega yfírsjá, og góða menn mig par um að leiðrétta með 
réttum hreinum greinum og pað bezt bæta. Hér með befala 
ég yður alla og sérhverja, herra og höfðingja, ríka og fátæka, 
suauða og sæla, undir vernd og vardveizlu guðs föðurs, sonar 
og heilags anda nú og að eilifu. 

Eggert Hannesson, 

petta skjal las Eggert upp i logréttu, en Árni Gíslusoa 
svaraði fáu par til, en saman tók svo felda klogun par á 
móti: 

Svo feldar sakir og framburð hefí eg, Árni Gislason, firam 



33 

* 

að segja, að Eggert Hannesson með sínum fylgjurum, Jóni 0- 

lafssyni, Bjarna Narfasyni, Fúsa Brúmannssyni, tóka að sér 

jarðir og lausafe, er sira Jón heitinn Eiriksson átti og hafði 

kaup fyrir af Birni forleifssyni og svo út fyrir goldið sína 

eigin peninga. Gjörðu pessir fyrgreindir menn skipli á sira 

JÓDS peningum, að bonum lifandi án hans vilja, synjandi 

honum lögmáli, svo segjandi : að peir skyldu aldrei lög- 

mál um pær jarðir hafa, er hann keypti af Birni Þorleifssyni. 

Hér með gripu peir leigur og landskuldir af fyrsögðum jörðum 

i STO máia, að peir fátækir menn, er presturinn hafði byggt, 

Toguðu eigi anuað en skrá við pá og skamta svo .sem peim 

líkaði, sakir peirra stórra orða og hárra heilinga, er pessir fyr- 

greindir meun böfðu við fátæka landsetasíra Jóns Eiríkssonar, 

hvað augljóst og opinbert var, að Fúsi Brúmannsson fór heim 

til Hörgshlíðar í Mjóafirði, par Markús Sveinsson bjó, var par 

pá ekki beima utan kona Markúsar með sínum bornum; greip 

Fúsi par pá landskuldina og heitaðist við, að hafa í burtu allt 

pað, sem pá var fémætt í kvikum peningum. Svo var sagt, 

að hann mundi hafa gjört, hefðu par ekki menn um ráðið. — 

Sömuleiðis fór Fúsi til Botns í Mjóafirði, var par og ekki heima 

nema kona með sinum börnum, bjó par pá Jón Sveinsson ; 

kngaði Fúsi pá af konu hans pá kúna, er pau áttu, og hafði 

hana út i Ogur; en Jón Sveinsson vegna sinnar fátæktar og 

íjölskyldu barna keypti aptur af Fúsa pessa sömu kú með sín- 

um peningum. Aunað ár par eptir fór Fúsi Brúmannsson 

beim tíl fyrnefnds Markiisar Sveinssonar til Horgshlíðar, braut 

par upp bæinn, bjó sig til og bar sig að berja Markús og bera 

hann ofriki. |>ar með gekk Fúsi inn i skálann með reidda öxi, 

og reiddi til, en hann lá sjúkur i sænginni, svo öxin nam stað- 

ar í rúmstokknum, er fyrir framan rúmið var. Bað Markús pá 

Fúsa, að láta svo leugi bíða, að hann mætti orðum fyrir sig 

koma. En Fúsi spurði : hvað sá hóruson og pútuson hefði 

að tala, pvi hann hefði rænt og stolið sinni jörðu sem pjófur. 

En Markús vændist byggingar síra Jóns Eiríkssonar fyrir jörð- 

inni. Talaði Fúsi pá peim orðum, að sira Jón ætti ekki meira 

i peirri jorðu en kötturinn í himnariki, hvað varla er eptir 

hafandi. Hjer með braut Torfi sonur Fúsa upp bænhúsið par. 

Yarð pað skilnaður Markúsar og Fúsa, að Markús lagði honum 

3 



34 



sVo mikla penioga, sem Fúsa líkaði, og skildi þar með þeim 
að sinni. Hjer með fór Eggert Hannesson heim í YatnsQörð 
með flokk og fjðlmenni, klagaði og kærði sira Jón Eiriksson 
og stefndi honum fyrir hald og meðferð á peim peningum, er 
presturinn hafði fuUt verð fyrir gefið, útgoldið og kvittun fyr- 
ir fengið af Birni porleifssjni, er honum hafði selt; hvað sira 
Jón bauð alla tlma Iðg og dóm fyrir fyrsagða peninga, og 
hann vildi gjarnsamlega til iaga koma um þá peninga, er peir 
uppáklöguðu ; en Eggert og hans mágar sögðu par alltíð nei 
til, og fyrir pvi skyldi aldrei lögmál um hafa, hvað peir fall- 
komlega framkváðu og enda á bundu; pá peir Fúsi Brúmanas- 
son og Bjarni Narfason fóru til Sæbóls í Aðalvík, gripu par 
og tóku landskuld af peim jörðum, er sfra Jón hafði keypt af 
Birni porleifssyni, báru par út skreiðina úr bænhúsinu á Sæ- 
bóli, ásjáanda prestinum og hans mönnum; bauð sira Jón enn 
sem optar lögmál fyrir sig og sína peninga, en peir Fúsi og 
Bjarni pví pverlega neituðu og hofðu sitt hið sama sjerlega 
svar um pær jarðir, sem presturinn hafði keypt af Birni por- 
leifssyni, skyldu pQÍr aldrei paðan af lögmál um hafa. Hér 
ofan á tóku pessir menn pau kúgildi, sem prestinum tilheyrðu 
og hann hafði bygt með pessum jörðum, og bygðu pau ððrum 
mönnum, svo pau hafa ekki enn í dag aptur fengizt ; en jarð- 
síra Jóns logðust par fyrir í eyði, og missti par fyrir leigur af 
kúgildum og landsskuldir af jörðunumXI eða XII ár. Svo og 
I^sti Eggert útlegð á menn sira Jóns fyrir pá sok, að þeir 
vildu fylgja sínum húsbónda, svo hann mætti sínu halda með 
réttu, svo peir porðu ekki hans útvegum fram að fylgja, en 
hann, presturinn, sjálfur svo nær sjónlaus og mjög máttdreg- 
inn af sinni elli, pví hann var pá nær áttræður að aldri. — 
S^ndi Eggert sig i pví í Bolungarvík um vorið, að hann eigi 
vildi pá að bíða logmálsins, að hann ætlaði að taka skip af 
mönnum sira Jóns 1 Bolungarvik, lagði hendur á pað og l/sti 
pað sína eign og fyrirbauð mönnum prestsins að standa fyrir 
pví. Svo og hefir Guttormur Árnason pví lýst fyrir mér og 
fleirum öðrum, að Eggert hafi farið heim til FuruQarðar og 
hrætt sig að gjalda landsskuldina af Furufirði. Nú pegar Egg- 
ert og hans mágar höfðu petta áður greint ómak gjört um 
prestsins peninga, svo i eyði lágu jarðirnar, en frátekin kúgild- 
ÍD, par pá eptir fór Eggert heim í Yatnsfjörð til síra Jóns, <^ 



samdi þá af honum nýtt farmaslcip stórt, og það kafði Eggert 
fjrir engan peníng, utan bann lofaði að láta af ómaki, er hann 
liafði haft af peningum sira Jóns Eiríkssonar og hans manna. 
Svo varð síra Jón sig i frið að kaupa með sínum eigin pening- 
um, sem hann sjálfur lýsti fyrir nokkrum mönnum, að hann 
hefði ekki vogað annað en kaupa af sér og sínum mðnn- 
mönnum pað ómak, cr hann hefði fyrír orðið af Eggert og 
bans medfylgjurum, og hann óttaðist að hann mundi pá fyrir 
verða og hans fátækir landbúar. 

Lýsi eg pessa fyrnefnda menn peim sökum sektuga, sem 
lógmálið útvisar bæði upp á kóngdómsins vegna og minna, að 
vitni allra peirra, er orð mín heyra. 

[NB. Árið fyrir hafði Árni látið mikla dælu gangai lög- 
rettu, og klagað Eggert sjálfan nm fleiri greinir en hér segir, 
sem ráða má af mótskrifí Eggerts, er hann eun fremur lét upp 
lesa í lögréttu petta ár, og varð petta] 

Svar Eggerts upp á fyrra árs kl'ógun Arna. 

Svofelt svar og appelleran gef og gjöri eg Eggert Hannes- 
son upp á pær sakir, svo margar, sem eg kann peirra að minn- 
ast, er Árni Gislason lagði mér til i fyrrasumar á þingi, sem 
hér eptir fylgir. 

In primis, item i fyrstu fyrir það skip, sem hann sagði, 
að minn faðir hefði haft úr Yatnsfirði, pá gef eg pað svar par 
upp á, að pað sama skip fjekk honum og afgreiddi til eignar 
BJörn Guðnason, hver pá héltoghafði konunglega heimild fyr- 
ir téðum garði, Yatnsfirði, og greindur Björn kallaði penna 
sama garð sína eign vera, en kirkjan i Yatnsfirði átti petta sama 
skip, og póttist Björn vel mega gjöra af pvi hvað hann vildi. 
£n sira Jón Eiriksson með styrk Stefáns biskups greip og tók 
greÍÐdan garð undan lagahaldi og kouunglegri heimild Bjarnar 
Guðnasonar. Braut og rauf prátt nefndur sira Jón svo með 
valdi og ofbeldi konungsins bréf á Birni og rauf á honum tvo 
tylftardóma. — í annari grein pá gaf biskup Stefán hann kvitt- 
an í þeirra sáttargjörð um allt, hvað hann að sér tekið hafði 
kirkjunnar vegna etc. 

Sú önnur sök, er Árni lagði mér til, að sira Jón hefði 
íengiö mér skip fyrir kúgun og hræðslu, par gef eg svoddaa 

3* 



á6 



s^tar upp á, að síra Jón íékk mér það skip með sínum góðum 
Yilja, mörgum góðum mönnum uærverandi, eptir pvi semokk* 
ar gjörningsbréf tilvísar og lét sjáifur sina eigin menn hafa 
petta skip um vorið út til Bolungarvikur, og hans heimamenn 
afgreiddu mér pað par eptir hans skipun, en hann þá af mér 
í staðinn til léns um sina daga tvær jarðir, þær eg tilkallaði, 
og eg held nú enn mina eign vera, og aldrei hefir þá nokkur 
maður vitanlegan gjörning við mig gjort, ef sira Jón Eiriksson 
var ekki vitanlegur til þessa gjörnings við mig, allt það eg 
kunni að merkja, bæði að s^n og heyrn, orðum og handar- 
bandi, en hans hugskot var mér óvitanlegt. En eg, greindur 
Eggert Hannesson, gef Árna Gislasyni hér á fullar sakir og 
allar, eptir því sem eg má það framast að lögum gjöra, að 
hann ber mig þessari sök, að eg hafi kúgað fé af möunum 
etc. 

Sú er hin þriðja sök, er Árni Gislaon lagði mér til, að eg 
hefði haldið landi að Furufirði og Beykjarfirði upp á mörg ár; 
þar til gef eg svoddan svar upp á, að eg kennist, að eg með* 
tók nokkra peninga i afla og búsgagni, af þeim mönnum, sen^ 
þar á fyrgreindum jörðum bjuggu þá, en eigi voru þeir heldur 
greiddir í landi, en aðrar þeirra skuldir og sektir, er voru mér 
skyldugir konungdómsins vegna, utan allt átti með þessum pen- 
ingum svo upp að jafnast, bæði um jarðarábýlið og aðrar þeirra 
skuldir og sektir. En vist var það, og er enn svo, að eg kall- 
aði og enn kalla upp á þessar jarðir, sem aðrar fieiri, þar eg 
hefi fyrir bréf og skilriki, en þar eð Árni Gislason gefur mér 
þá sok í sinum sakargiptum, að eg hafi ómakað þá peninga, 
sem sira Jón Eiriksson hefir haft að halda, þá gef eg svoddan 
svar þar upp á, að eg hefi þózt klaga mitt, en eigi hans, allt 
það, sem þeim argata er, sem Björn ^orleifsson hefir honum 
selt, er ekki átti hann, cf eg og aðrir minir sambornir skulu 
islenzkra laga aðnjótandi verða. Og biður eg yður um, Avm 
bóndi, að gefa mér það til, þó eg kunni eigi par þar um að 
iðrast. Gott er eigi að verða fyrir höíðingja reiði. 

8ú er hin fjórða sök, er Arni Gislason klagaði til min, að 
eg héldi tveimur konungsins kúgildum; þar segi eg nei fyrir, 
það er mér óvitanlegt, að nokkur kúgildi vantaði upp á kon- 
ungsins umboð, þá eg það af höndum lét, svo að ekki fyrir- 
stæði annaðhvort ungt eða gamalt, eptir því sem eg meötók 



^ 



37 



pað; en þao tvo ktSgildi, sem Arni slrifaði mh til nm, til 
I>ingeyra nm veturinn með pórarni Gíslasyni, að vanta skyldi 
í Mosdal, pá hafði eg pau afgreitt hans umboðsmanni, Helgu 
Jónsdóttur; en kunni Arni að bevísa með vitnum og svörnum 
bókareioum, að nokkurt kúgildi hafi annarstaðar í petta umboð 
vantað, pá hefir par aldrei verið tillagt né brigðurá borið fyr- 
ir mér, en ef pað reynist, pá vil eg peim par til svara, sem 
ég hafði petta umboð af, pví hver á við sinn sala og heimild- 
armann, en Arni var aldrei hvorki minn kaupi né sali að pessu 
né neinu öðru umboði við mig ; og ef öðru vísi reynist, en 
bann hefir fram borið hér um, pá gefir eg honum fulla sök 
par upp á, að hann hefir svo rægt mig fyrir (yfir)valdi. 

Sú hin fimmta sök, er Arni hefir mér gefið, að eg héldi 
tveim kúgildum, er síra Jón Eiríksson hefði átt, svara eg svo 
par til, að eg veit mig aldrei hafa haft fyrir síra Jöni Eiríks* 
syni svo mikið sem tuttugu álna virði, en pau tvö kúgildi, sem 
eg meðtðk á Jöklí í Aðalvík, par hefi eg kaup fyrir. En eg 
vona, að Árni gjori grein fyrir sínum orðum. 

Sú er hin sjötta sök, er Árni gaf mér, að eg hefði brotið 
konongs Kristjáns bréf, pá kann eg ekki par fyrir svar upp á 
að gefa, fyrri en eg veit, hverju mílli pau tilhl/ða, og eg má 
sjálfor pau sjá og yfir lesa, hvað pessara voldugra og virðu- 
legra herra og konunga bréf útvísa og innihalda, pvi mörg kon- 
nngabréf eru alls til í landi voru, og vil eg (leim gjarnan hl^ða 
og hljóð gefa, pá eg pau heyri og sé etc. 

Sú Hjöunda sok, er Árni Gíslason gaf mér, að eg hefði 
roGð dóm Finnboga Jónssonar og Fúsa Erlendssonar, hér með 
bréf {)orIeifs Pálssonar og Orms Sturlusonar (strafl'a eg pessara 
dándismanna bréf i engan máta) eru mér pessir dómar og bréf 
í allan máta ókunnugir, og eigi veit eg hverju máli pau hl^ða, 
fyrri en eg heyri pau upp lesin, hvað pau innihalda etc. En 
hafi eg nokkrum af hans sakargiptum gleymt, pá má Árni ept- 
ir peim leita, ef hann vill svo, etc. 

Til sanninda sinni sogu frambar Árni Gíslason sína klög- 
nn á alpingi 1554 með 

ej)Hrfylgjan(li ritnifilnirdi : 
l>að gjörum ver Jón Illugason, Markiis Sveinsson, Jón 
JÓDsson og Jón Sveinsson góðum mðnnum kunnugt, að vér 



ð8 



hðfam verið iindir vernd síra Jóns heitins Eiríkssonar (gii8 
hans sál náði) og búið á hans jörðum. Somuleidis hðfum vcr 
Terið Tistfastir heima á garði síra Jóns Eiríkssonar í langan 
tíma, svo og hefir oss kunnugt verið það ómak með klögun og 
kærumálum, hugmál og heitingum, er síra Jón heitinn varð 
fyrir af erfingjum Bjarnar heitins Guðnasonar, Eggerti og öðr- 
um hans mágum og meðfylgjurum, svo og vitum vér fyrir fuU 
sannindi, að allur sá framburður, sem hér skrifaður er (við 
klögun Árna sjá fyrr) og pessu voru bréfi meðfestist, er allur 
sannur, pví vér höfum hér með verið, heyrt og séð uppá bæði 
orð og gjörninga, sem á fyrskrifuðu brefi standa; það einn af 
oss, sem fyrir petta bréf eru skrifaðir, hefir ekki heyrt, hjá 
verið eður séð upp á, pá hefir par annar af pessuni mðnnum 
heyrt og séð uppá. Og til sanninda her um setjum vér vor 
innsigli fyrir petta bréf, sem skrifað var í Vatnsfirði priðjudaginn 
nærsta Passionis Domini árum eptir guðs burð M. D. L. IV. 

pessi mál komu á alpingi undir dóm Odds lögmanns Gott- 
skálkssonar. Voru pá framlögð af beggja hálfu öll konungs- 
bréf og dómar. Ðæmdi lögmaður í aðalmálinu enn á ný allt 
undir konungsdóm ; en um gripdeilur Fúsa Brúmannssonar 
var dæmdur 

fylgjandi dómnr : 
|>að gjörum vf^r Páll Grímsson, Sigurður Oddsson, Gísli 
Jónsson, Björn' Skúlason, Jón ílinarsson, Tumi þorgrímsson, 
Jón Gíslason, Guðmundur Skúlason, Hallur Egilsson, Einar 
Sigurðsson, Jón Tumason, Guðmundur Nikulásson góðum mönn- 
um kunnugt með pessu voru opnu bréfi, að árum eptir guðs 
burð 1554 laugardaginn næstan eptir Potursmessu og Páls á 
alpingi vorum vér í dóm nefndir af heiðarlegum herra Oddi 
Gottskálkssyni lögmanni S. og A. á íslandi, til að skoða, rann- 
saka og fullnaðardóms atkvæði á að leggja um pau bréf og 
áklögun, er Árni Gíslason bciddist dóms á, um pær jarðir, er 
hann hafði kaup fyrir og síra Jón Eiríksson hafði keypt af 
Birni porleifssyni og hans kvinnu hafði til erfda fallið eptir 



1) mun hér eigi misskrifað iBjornc fyrir >BjarnÍ€, sem sé: 
Bjarni faðir Hrólfs sterka? 



39 



sinn fððar Sæmund Eírílsson, en Sæmandar tók í erfð eptir 
bróðnr sinn sira Jón Eiríksson, en f oðra lagi tilkallaði af 
slekti Bjðrns Gaðnasonar, sem var Torfi Fúsason og aðrir fleiri 
er (ar að standa af pvi slekti. Nú sakir pess, að hvorutveggi 
höfða konungabréf, alpingisdóma og lögmannsúrskarðí upp á 
pessi góðs, en af pví að hcr skulu ekki konungabréf rjúfast 
né lögmannsúrskurðir hér á landi, nema konungur sjái annað 
sannara með ríkisins ráði, pví dæmum vér fyr nefndir dóms- 
menn með fullu dómsatkvæði pessi hvorutveggi bréf og svara- 
menn til konungsins mlðar, hvor hann vill myndugri láta vera 
en hin önnur, og pá hvorutveggi skylduga par til svars að 
koma, eður peirra umboðsmenn, með sín bréf að sumri kom- 
anda, nema peir sjálfir viljl fyrri fara, svo hvorutveggi séu 
fyrir herra konunginum undir eins til svars. En hvorir haldi 
peim góðsum, sem haldið hafa og kaupbréf fyrir liggja, til 
pess konungs skikkun kemur inn í landið aptur. En nm pær 
deildir, sem Árni Gíslason klagaði til Torfa Fúsasonar, pá dæm- 
um ver fyrnefndan Torfa skyldugan aptur að leggja. sem fyr 
var frá tekið, og konungi prjá aura, eptir pví, sem bókin segir, 
innan 14 nátta^ paðan frá hann kemur til sins heimilis, pað 
hann hefir frá peim tekið og fyrr gripið. 

Árni Gislason útvegaði sér petta ár afskript af peim eiði 
og roeðkenníngu, sem biskup Stefán hafði neytt Jón Iðgmann 
Sigmundsson að afleggja í Skálholti 1518, einkum meðkenning 
Jóns, að hann i pessu máli hefði dæmt rangan dóm millum 
Björns Guðnasonar og Bjðrns porleifssonar. S^nist og sem 
Arni hafí petta sumar, 1554, siglt til Kaupmannahafnar að 
fratnfylgja pessum dómi, og fékk par upp á konungsdóm; par 
Jón lögmaður Sigmundsson hefði rangt borið undir konung, 
skyldu fén til heyraBirni porleifssyni og hans erfingjum; kom 
svo Arni út 1555, og 1556 fékk hann eptir konungs veitingu 
undan Eggert Hannes'^yni IsaQarðarsyslu og konungsjarðir par, 
og Uka jarðir Ogmundar biskups; 1558 fekk hann Húnavatns- 
þing, 1559 pingeyrarklaustur, en 1569 Bangárping hálft og 
Skaptárping hálft, samt klaustur eystra. Benedikt Halldórsson 
ríka var sveinn Árna í pessari utanferð. Eigi er pessgetið, að 
Dokkur hafi siglt af Eggerts hálfu, að standa fyrir málinu ut- 
anlands og bera fram bréf sín. 

Svoleiðis vann Ámi petta arfaprætumál eptir konungsbréfi 



r 40 

tStgefnu af Kristjáni priðja, laugardag næstan eptir Péturs og 
Pálsmessu árið 1555, eptiraðsvo mörg konungsbréf áður hðfðu 
verið útgefin Birni Guðnasyni oghans erfingjum, fyrst af kon- 
ungi Hans á Föstunni 1498, síðan af Kristjáni II 1514 og 
aptur 1518, 1519 og 1527, auk fjölda dóma hér á landi geng- 
inna um sama efni, mest af pví, að öll bréf og ástæður beggja 
málsparta voru aldrei fyrir sama konuníf framborin í senn, o^r 
seinast eigi nógu vel fylgt málinu af Eggert og hans meðerf- 
ingjum. — Bréf KristjMns konungs III. hefir inn komið 1556, 
pegar Árni hafði áður undirbúið málið, var sjálfur innkominn 
og hafði fengið undan Eggert annaðhvort alla eða hálfa ísaQarð- 
sýsla og par verandi konungsjarðir. pá. fór og Árni að klaga 
Eggert á alþingi, sem sést af framanskrifaðu og svari Eggerts, 
af hverju má merkja, að Eggert hefir pá eigi vitað um kóngs- 
bréf, sem Árni fékk. — pegar Árni hafði fengið pingeyraklaust- 
ur og Húnavatnsping, veitti Knútur Steinsson 1558 Eggert 
ísaQarðarssýslu og Snæfellssýslu með Stapaumboði ; Snæfells- 
s/slu hélt hann ei utan 2 eða 3 ár, en lengi ísafjarðarsýslu. 
Megn óvild varaði millum Árna Gíslasonar og Eggerts, og 
klagaði hvor annan mest á alpingi, sem áður er sýnt; pó fóru 
eigi fram stefnufarir peirra á millum.— Landshöfðingjar sáu,að 
svo búið mátti eigi standa, tóku mestu menn sig pá til að 
sætta pá, varð peim pó treglega komið til sátta, pví Eggert 
vildi ekkert til láta,* en Árni vildi hafa virðing af málinu. 
Dró pað helzt til sátta, að Eggert tvílaði um upprei-ín á mál- 
inu, pá hann fékk að heyra kóngsbréfið, vildi pó hvorugi 
peirra ritfæra sœttina, og var Sigurður pormóðsson par til 
fenginn. 

Sœttiii Jiljöðar þannir/ : 
|>að gjöri eg Sigurður pormóðsson góðum mönnnm kunn- 
ugt með pessu mínu opnu bréfi : að árum eptir Krists burð 
1660, mánudaginn næstan eptir Peturs messu og Páls, á al- 
mennilegu öxarárpingi, var eg hjá, sá og heyrði á pann sátt- 
roála, er gjörður var milhim peirra Eggerts lögmanns og Árna 
Gislasonar fyrir bón, tillögu og meðalgöngu peirra herramanna. í 
fyrstu Páls Stigssonar, mins herra konungsins befiUingsmanns 
yfir allt ísland ; Páls Vigfússonar lögmanns S. og A. á íslandi ; 
herra Ólafs Hjaltasonar biskups á Hólum, ogherra Gfsla Jóus- 



41 



sonar bislups í Skálholti, og svo fleiri g<5ðra manna tiUðgur, er 
par Tora pá saman koranir. Kom svo peirra sáttmála, að peir 
beidda greindan Árna Gislason, að halda pá sama, sem pessir 
fyrrgreindir herramenn vilja semja peirra á miUum (áður nefnds 
Eggerts og Arna Gíslasonar); gaf Arni pað svar, að hann vildi 
pað gjöra fyrir peirra bón, í svoddan máta, að hann fengi 
sæmd npp á peirra ágreiningar, sem peim hafði á millum borið 
(Eggert lögmanni og honum), annars pyrftu peir eigi par um 
að tala, utan með lögmáli peirra á millum. Gjörðu greindir 
herramenn pá pann sama milli áðurgreindra manna, Eggerts 
lögmanns og Árna Gíslasonar, að Eggert skyldi gjalda Árna 
Gíslasyni fjörutygu hundruð í góðum peningum. Gengu pess- 
ir fyrrnefndir menn til Arna Gíslasonar og lofuðu að gjalda 
honum fyrrgreind 40 hndr. í góðum peningum peim Árna 
Gislasyni likaði að taka, sfn 10 hndr. hvor peirra, og skyldi 
pað allt vera goldið að næst eptir komandi fardögum. Sagðist 
Ami eigi vilja refjast eptir pessum peningum, heldur sagðist 
vilja fá pá greiðlega útgoldna, pví hann sagðist eigi vera mað- 
ur til sérhvern peirra til laga að sækja hér um; en peir gáfu 
svo svar : að hann skyldi pess eigi purfa, og pvi peir hefðu 
lofað honum hér um, pá skyldu peir greiðlega útgjalda, eður 
sendast á næstu fardögum. Svo og skyldi greindur ^rni pá 
ogtil við Eggert lögmann, að hann skyldi.aldrei ómaka ágjora 
né npp á klaga pá peninga, er sira Jón Eiríksson hafi keypt 
af Björns forleifssonar peningum. Og að pessu höldnu og fyrr 
greindum peningum betöluðum, pá gaf Arni Gíslason opt nefudan 
Eggert lögmann öldungis kvittan og ákærulausan fyrir sér og 
sfnum eptirkomendum, um allt pað, er mætti með lögum til- 
tala, og Áma tilheyrði, og hann mætti með lögum fyrir kvitt- 
nn gefa, nema ef svo væri, að Árna brygðist opt nefnt peninga- 
gjald af fyrrskrifuðum herramðnnum, pá sagðist Árni i engan 
máta pessa kvittan og lofan halda, heldur sagði hann hana pá 
lausa og rofna i allan máta. Svo og gaf Eggert Árna Gisla- 
8on oldungis kvittan og ákærulausan fyrir sér og sfnum eptir- 
komendum og erfingjum, um allt pað, sem hann mátti með 
logum til hans tala. Hér með skildu peir alsáttum sáttir ept- 
ir pvi sem fyrr skrifað stendur, og til sanninda hér um set eg 



ái 



xnitt innsigU fyrir l^etta bréf í sama stað, degi og ári, sem fjr 
segir. 

Sigurður pormóðsson. 
L. S. 

pó peir sættust, varð ekki pelalaost þeirra á millum, 
og eigi heldur millum Magnúsar, dótturmanns Eggerts, og 
Árna. Rættist þó spá Magnúsar, að mestar tengdir mundu 
verða milli afkomenda þeirra. Eggert varð lögmaður 1553, pá 
Erlendur á Strönd lét af lögsögn S. og A. En pá Oddur lög- 
maður Gottskálksson deyði 1556, tók Eggert lögsögu norðanog 
vestan, en Fáll Yigfússon sunnan og austan. Ormur Sturlu- 
son hafði misst lögdæmið N. og Y. 1553, pá Oddur gerðist 
{ hans stað lögmaður. En nálægt 1560 fékk Ormur af kon- 
ungi aptur Iðgdæmið, en Eggert vildi ekki sleppa pví við hann. 
Eptir mikil æfintýri fekk Ormur nú lögdæmið norðan og vest- 
an 1568, vildi Eggert pað enn eigi laust láta. Stefndi Ormur 
pá Eggert fyrir konung og sigldi, en Eggert fór hvergi ; 1569 
kom Ormur inn með lögdæmið, og Barðastrandarsýslu átti hann 
a9 hafa í logmannslaun. Mátti pá Eggert sleppa Iðgdæminu, 
en höfuðsmaður gerði samning peirra á millí um s^sluna og 
fleira. Eggert hélt Barðastrandarsýslu að visu frá 1572—1580, 
en hvort hann hafði eins lengi í veiting ísafjarðarsýslu vitum 
vér ekki fyrir víst. 

pá Kggert var utanlands 1551, gaf konungur Kristján III. 
honum staðfestingu uppá pað aðalsbréf, sem foðnrfaðir hans 
Eggert lögmaður í Yíkinni í Noregi hafði hjá Hans konungi 
áður fengið, og um sama sótti Jón eldri Magnússon seinna ; 
voru peir pví riddarar að nafnbót og höfðu merki sín á skildi 
og hjálrai sínum. |>á Eggert var rændur og f.mginn i Bæ, 
skrifaði hann til konungs 1579 svo látandi 

Sitpplicatiu : 

Stórmektugasti konungur! náðugasti herra! yðar kon- 
unglegu Majestæt alla tima reiðubúin mfn pliktskyldugasUi 
pénusta. 

Eg fátækur maður er með allri undirgefni fyrir yðar Majes- 
tæt klagandi, með hverjum Iiætti á pessu nærverandi ári 1579 
á Pétursmessu og Páls snemnia morguns nær um priðju stund 



43 



liafa til mfns garðs komið 60 fótgangandi menn, sem sig fyrir 

Engelska útgáfu, og eg meinti pá verið hafa, hverjir strax með 

ofbeldi hafa garðsins dyr uppbrotið, og með skotum og slðgum 

svoddan upphlaup gjðrt, að eg meina að Tyrkjar skyldu eigi 

hafa kunnað pað ver að gjöra. í hverjum órum peir hafa einn 

af mínum pénurum i gegn um brjóstið og í handlegginn skot- 

ið, af hverju skoti hann hafði nær dauða beðið. Eptir pað 

hafa peir mig fátækan mann til fanga tekið og ollum mínum 

beztu eigum rænt, sera verðar voru til 500 rd. í gulli og 

silfri, og þar að auki tveimur silfurdálkum, sem og allt mitt 

góðs annað, sem par var saman komið, einninn mitt heima- 

fólk smánað, og eg hefi ekki svo miklu eptir haldíð, sem eg 

kynni undir mitt höfuð að leggja. Einninn hafa peir kyrkjuna 

par upptrotið, og pvi öllu rænt, seni peir kunnu meðsérfæra, 

sfðan mig klæðflett og noktum upp á einn klárhest kastað, og 

færðu mig svo með sér 6 mílur vegar til peirra skips og par f 

fangelsi settu. Síðan sigldu peír til Yatneyrar, sem er ein 

höfn á Patreksfirði, og hafa par 14 daga haldið mér i fangelsi, 

og af mér kúgað naut, sauði, fisk og nokkurt silfur, sem mfnir 

góðir vinir meintu mig með að friðkaupa. Hvað pó f pað 

sinn ekki fékst. |>ar að auk hafa peir frá mér rænt nokkrum 

kost og oðrum nauðsynlegum hlutum, sem eg (eptir yðar Majes- 

iæts Befaling og gðmlum siðvana yðar undirsátum par með að 

hjálpa) hafði keypt f Hamborg, og mig par f fyrsta kaupi 2000 

(aðrir: 200) mörk lybsk kostnðu, hvers vega yðar Majestœts und- 

irsátar hafa pess ekki notið og par af stóra neyð á kost liðið. 

A peirrí somu hofn hafa peir nokkra menn til fanga tek- 

ið, og pvingað pá tíl að kaupa sig út, með meiru gjaldi, en 

pcir formáttu; og einn minn góðan vin, sem til peirra kom og 

um mfna hagi rannsaka vildí, hafa peir með eldi kvalarlega 

brcnnt og pfnt; og hvern dag hafa peir mér stórlega hótað, 

svo eg var ekki eina stund um mitt líf ugglaus. J>essi reifara 

Capteinn, sem sig nefndi WiIIiam Smith, hafði á skipinu 70 

manns, og 60 af peim hlupu par um nálæga staði, 20 milur 

um kríng, rænandi allt pað peir náðu, og pað, sem peim pen- 

aði ekki, hafa peir fordjarfað, par að auki ótugt og iUan lifnað 

með konum og stúlkum nauðugum aðhafzt. En pegar pessir 

14 dagar voru úti, og peir hðfðu alla pessa vondsku aðhafzt, 

og sán að eg kunni peim ekki lengur gjald eður peninga að 



44 



gefa, hótaðu peir að flytja mig svo langt i bnrtn, að eg Ajlii 
hvorki { Island né pyzkaland til kannugra manna aptur komast, 
efeg vildi ekki enn nú gefa peim 200 rd., og sigldusvoinn á 
Isafjörð inn á eina höfn, sem heitir SkutuIsQörður, og hélda 
mér þar um 14 daga í fangelsi, og pennan allan tíma um- 
gengust peir eins og við Yatneyri, og enn meira, með ráni og 
skammarlegum lifnaði með konum og stálkum, móti peirra 
eigin vilja. Einninn hafa peir par eina kirkju uppbrotíð og 
rænt, og par nálægt eða á Súgandafirði, Qóra menn, yðar kon- 
unglegu Maje^tæts undirsáta, myrðt og drepið, og mátti eg 
aumur maður á hverri stundu míns dauða væntandi vera; svo 
að um síðir fyrir mina og míns dótturmanns auðmjúka og al- 
úðlega bón og tilleitni hafa góðir menn fengið einn skipherra 
frá Stade í Holstein, að nafni Henrik Gever, og sendu hann 
til pessa capteins WiIIiam Schmidt; hverskipherra meðserfærði 
pað, sem mínir. góðir vinir og náungar höfðu saman tekið, og 
sent tíl að frelsa mig með, sem var II pd. silfurs og 35 rd., 
5 uxar, 20 sauðir; hvað allt pessi skipherra færði kap- 
teininum, og vildi mig par með lausan kaupa; og enn pó 
pessi kapteinn hefði mig áður rænt öllu mínu góðsi, gjaldi og 
silfri, pá lét hannsér petta póeigi nægja, heldurútheimtiennnú 
fyrir mig 300 rd. til lausnargjalds; en eptir pví mér var ómögu- 
legt pessum 300 rd. til vegar að koma, hefí eg pennan áður 
nefndan skipherra, Henrik Gever, par til fengið, að hann gengi 
i borgun fyrir mig við kapteininn,og tilsagðí skipherranum pessa 
sutnmu gjalds að betala sínum reiðurum eða peirra fuUmektug- 
um til Flyssingen i HoIIandi, hvar uppá eg varð skipherranam 
mína handskript að gefa, að pegar eg sæi bevising, að petta 
gjald væri útlagt, skyldi eg pað aptur i Hamborg peim betala, 
og svo varð eg laus úr minu fangelsi og aumkvunarlegu haldi. 
En áður en eg fór burt hótaði mér kapteinninn og hans lieu- 
tenant, að ef eg klagaði petta fyrir yðar Majestæt, skyldu peir 
annað ár aptur koma, og miklu verra en nú plága og iitleika. 
— Ofan á allt petta hafa pessir reifarar plundrað 2 skip i j-ðar 
Maje^tæts fríum straumtlm og af öðru pvi skipi 3 menn svo 
með eldi pínt, að einn af peim heíir dáið. — Og að allt petta, 
náðugasti herra ! sé svo i sannleika, að eg hjá peim ræningj- 
um og morðurum hafi i 4 vikur i fangelsi setið, og af peim 
öllu minu góðsi, gulli og silfri rændur verið, hvers summa að 



4á 



reíknast 8,000 mark lybsk, fyrir utan kyrkjuunar góðs og allt 
annað, sem þeir hafa rænt af yðar Majestæts undirsátum, hvers 
verA mér er ómögulegt að vita; og ofan á ailt petta, þáhand- 
skript ómaklega af mér kúgað ; sro er pá til yðar Majestæts 
Riín undirgefin, auðmjúk og litillátleg bón, að yðar Majestæt 
vildi, af konunglegri meðfæddri náð, góðsemd og mildi, þessu 
minu aumkunarlegu tilfelli og stórum skaða ráð og bót á vinna, 
og mér náðuglegast ráð og befaling gefa, hvernig eg skal mér 
um þessa af mér kúguða handskript skikka og halda, því til 
yðar konunglegu Majestæt hefi eg allt mitt tilflugthérájörðu, 
næst guði almáttugum, í þessari minni þrenging og fátækt. 

Og eptir þvi eg, svo sem einn fátækur undirsáti, er yðar 
konunglegri Majestæt með eiðspligt skyldugur og undirgefinn, 
og mér byrjar í engan máta að þegja yfir þessara illvirkja of- 
beldi, ráni og morðum, þá er eg i allri undirgefni beztu vonar, 
að yðar konungleg Majestæt muni þessa mfna suplicatiu náðar- 
lega álita, hvar um eg yðar Majestæt í allri undirgefni biðjandi 
er ; það mun guð almáttugur yðar Majestæt ríkuglega endur- 
gjalda, og eg, yðar Majestæts fátækur undirsáti, játa mig skyld- 
ugan yðar Majestæt til þénustu líf og blóð 1 hættu að setja. — 
Yðar konunglegri Majestæt uudirgefinn, hlýðinn, pligtskyldugur 
og fátækur undirsáti. Eggert Hannesson frá Bæ á Bauðasaudi 
Islandi. 

Kouunqs Iriðriks 11. bref 
til ráöhcrranna oj Stade, 

Friðrich etc. |>ér kunnið af þessu læsta bréfi að skilja og 
formerkja, hvað vor undirsáti frá Islandi, Eggert Hannesson frá 
Bæ á Bauðasandi, hefir fyrir oss klagað, sem er : á næsta fyr- 
irfaranda sumri séu nokkrir reifarar þar inn í landið fallnir 
og frá þessum supplicant öllu sfnu góðsi, gjaldi og silfri rænt, 
fyrir ntan það, sem þeir frá kyrkjum og öðrum útí frá rænt og 
splundrað hafa. par að auki hafa þeir þennan supplicant til- 
kúgad, að fá til borgunarmann fyrir sig um 300 rd., einn 
skipherra frá Stade, að nafni Henrich Gever, hverja 300 rd. 
þessi skipherra lofaði reifaranum, captein WiIIiam Smidt að 
nafni, til Flessing að betala. Og eptir þvf vér verðum endi- 
lega að tilhlutast um þennan óbillega ræningjaskap (vorum 
trúam undirsátum ómaklega gjorðan), en kunnum fyrir vora 



46 



persÓQU þennan skipherra frá yðar stað ekki óforþeínktan táta^ 
eptir pví, að pessir reífarar vildu hann til borgunarmanns sér 
líka láta, og hann undirgekst þetta gjald til Flyssingen að be* 
tala. par að auk færði hann pessum reifurum bæði þá og fyrri 
gull og silfur og allra handa fé, en þó það væri sent af pessa 
suplicants góðum vinum honum til lausnar. par fyrir höfam 
vér yður þetta vita látið, og óskum náðuglega, að þér vilduð, 
vorra vegna, þessum skipherra tilhalda, að hann þá 3C0 rd., 
sem hann hefir i borgun umgengið, ekki útleggi, heldur peim 
innihaldi; hvað þó þessi skipherra annaðhvort af yfirvarpi eda 
í sannleika borgi eða borgað hafi reifaranna captein eða hans 
meðtökumanni til Flessingen, eða annnarstaðar, þá skal þó vor 
áðurnefndi undirsáti eða nokkur annar hans vegna ekki skyld- 
ugur skipherranum þá aptur að betala. — |>ar næst er vor ósk 
og vilji, að þér þessum skipherra endilega þar til haldið, og 
sannar sögur af honum hafið, hvað hann til þessara reifara 
þekki? Hvað þeirra athafnir séu?, og hvar þeir finnast megi? 
með því fleira, sem í þessu efni nauðsynlegt er að vita. Ea 
kunni nokkur mi^runur hér um hjá þessum skipberra finnast 
þá er vor ósk og vilji, að þér honum til rétta haldið, og oss 
það sem fyrst vita látið, svo vér framvegis hér um höndlum, 
sem tilheyrir, og nauðsyn krefur. Svo og ef þessir reifarar 
hafa selt eða fesgið einhverjum af yðar fólki nokkuð af þessa 
rænta góðsi, að þér látið það þessum suplicant aptur afhend- 
ast, með því vér formerkjum hann nú þess erindis til yðar 
reisir. — Og svo biðjum vér yður þennan supplicant og haus 
erindi víð yður á beztan hátt framkvæma, og yður i öllu svo 
við hann tjá og auðsýna, sem þér gjarnan óska vilduð, að yð- 
ar undirsátum væri i vorum löndum og ríkjum aptur gjört. — 
Hér til viljum vér náðuglegast oss forláta og blífum yður vel- 
viljaðir.— Datum Schaumborg, 12. december (al. 12. september) 
1579. 

(Aaðvitað er, að þessum bréfum hefir verið snúið á ís- 
lenzku.) 

Konungsbréfið finnstádönsku i Hist. Eccl. Tom. UL, pag. 
79, og M. Ketilssonar For. Saml. 2. Deel, pag. 95—6—7 á 
dönskn, en mun hafa verið í fyrstu á þ^zku; af þvi sést, að 
Eggert hefir strax sama haustið siglt til Kaupmannahafnar, og 
ferðazt þaðan til Stade, að grenslast eptir og ná sinu. Ijrða 



4Í 

ræDÍogiarnir uppvísir, og voru peir hengdir. — Arið 1680 kom 
Eggert út aptur, en sigldi héðan alfarinn sama ár til Ham- 
borgar, hvar sagt er bann hafi giptst (sjá fleira um Eggertvið 
GuUbringnsýslu). — Bær á Rauðasandi var svo undir kominn, 
að Ari Andrésson og pórdís Gisladóttir gáfa hann fyrír bene- 
ficium (sjá um Ara hér að framan). Ogmundur biakup tók 
pann stað til sin, og gaí hann sveini sinum Sigurði Ormssjni 
til eignar; en Sigurður fékk frænda sínum Erlingi Sjýslumanni 
Gíslasyni Bæ. — Ormur og Jón Erlingssynir urðu sveinar Egg- 
ert lögmanns Hannessonar og seldu honum Bæ. 

Orsðk til pess, að Árni sýslumaður Gíslason vann með 
konungsdómi erfdamálið móli Eggert lögmanni var: þá Jón 
logmaður Sigmundsson var kominn á vald Stepháns biskups, og 
af hræðslu neyddist til að láta allt vera, sem biskup vildi, hafði 
hann meðgengið, að hafa dæmt ranga dóma í vil Birni syslu- 
manni Guðnasyni, en móti Birni syslumanni porleifssyni. Af- 
skript par af útvegaði Árni sýslumaður Gíslason sér, og fram- 
bar hana fyrir konung, en Eggert var pá hvergi nærri, að fram- 
færa varnir par á móti. 

Biskup Hannes Finnsson tjáir, að upp muni af Stepháni 
biskupiveralogin meðkenning Jóns lögmanns Sigmundssonar, eins 
orðuð, og hún nú finnst; en tjáir, að ðnnur meðkenning, öðruvísi 
orðuð, hafi eptir Jón Sigmnndsson fundizt, hvar í ekkert var 
um rangdæmi hans í málum ; vitnar Ðoctor Hannes biskup til 
skripts Guðbrandar biskups par um, en hvort sem var, gilti sú 
almenna viðurkeuning til falls Eggerti lögmanni i arfdmálinu. 

Ormur Starluson. 

(Sjá um hann við Snæfellssýslu.) Konungur veitti Ormi 
pessa s^slu i lögmannslaun 1568 ; en Eggert hélt henni að 
víbu pað ár ásamt lögdæminu. Ormur stefndi pá Eggerti fyrir 
konungs dóm og sigldi, en Eggert fór hvergi; 1569 kom inn 
höfuðsmaður Christopher Valkendorph, gjörði hann og Gióli 
biskup sáttmál ásamt fleirum með Ormi og Eggert ; meinast 
að Eggert héldi pó syslunni, eða Ormur hélt hana eigi yfir 4 
ár (sem pó er óvíst). 

Magnús Jónsson. 
Fadir: Jón á Svalbarði norður Magntisson s^slumanns |»or- 



4tí 



kelssonar í Skriðu í Reykjadal (sjá Strandasyslu, Vaðlaþing 

og pingeyjarþing). 
Módir: Ragnheiður í rauðum sokkuin Pétursdóttir Loptssonar 

Ormssonar Loptssonar ríka á Möðruvöllum. 
Kona: hin fyrrí, Elín, dóttir Jóns Sturlusonar og Guðnýjar 

Grímsdóttur, eigi lifðu börn peirra. 
Kona: seinni^ Ragnheiður dóttir Eggerts Iðgmanns Hannesson- 

ar hirðstjóra. 
Börn: 1. Jón eldri, sýslumaður í Dalasýslu, dó 1641, sjá par 
um hann. 

2. porleifur á Hlíðarenda, sýslumaður í Skaptafellssyslu, 
dó 1652, 87 ára (sjá Skaptafellssyslu). 

3. Pétur, dó ungur, barnlaus. 

4. Elin, átti Sæmund sýslumann i Snæfellsnesssýslu, 
Árnason syslumanns á Hlfðarenda (sjá Snæfells- 
nessýslu). 

5. Ari, sýslumaður í Barðastrandarsyslu, dó 1652, 81 
árs, sjá um hann hér síðar. 

6. Björn, sýslumaður í Barðastrandarsýslu, dó 1635, sjá 
um hann hér síðar. 

7. Jón yngri Dan átti Yugveldi, dóttur Guðmundar 
Helgasonar og Arndísar á Eyri í Seyðisfirði, par bjó 
og Jón seinna og dó 1651, peirra börn: 

a, Bjarni* bjó undir Hafurshesti i Onundarfirði, átti 
Ingibjörgu Pálsdóttur frá Hafnarhólmi Magnús- 
sonar (hún var systir síra Gunnars), peirra son. 
a, Bjarni, lögsaguari i Arnarbæli, sjá Ðalasýslu. 

b, Guðrún kona Guðmundar Ásmundssonar, |>or- % 
móðssonar, porsteinssonar Torfasonar írá Elofa 
(sjá hér síðar). peirra dóttir 



1) pað var sagt um Bjarna, að hann hefði dáið af göldrum 
og var maður brenndur á alpingi fyrir pað. pað var sumra 
manna mál, að Bjarni væri eigi skilgetinn; kom eitt sinn karl 
uokkur til hans og bað hann ölmusu, en Bjarni lét lítið af- 
liendi rakna, er pá mælt að karlinn hafi sagt, að petta væri 
litil sonarútlát. 



49 



a, Ólöf, átti MagDÚs sysliimann Magnússon, á 

Eyri í Seyðisfirði, sjá ísafjarðarsyslu. 
c, Sigriður átti Jón Egilsson á Geitaskarði, sjá 
Húnavatnssýslu. Börn þeirra: 
a, Halldór lögréttumaður átti Halldóru Beni- 

diktsdóttur og bOrn. 
^, Jón á Gunnsteinsstöðum, tvfgiptur, átti börn. 
Y, Ragnheiður átti Guðbrand sýslumann Arn- 

grimsson, sjá Húnavatnsþing. 
5, Arndís átti sira Jón Eyjólfsson á Gilsbakka 

og börn. 
e, Guðmundur. 

8. Bagnheidur Magnúsdóttir átti Einar sýslumann 1 
Arnessþingi Hákonarson, sjá Árnessping. 

9. Katrin Magnúsdóttir átti fyr Bjarna Hákonarson 
sýslumanns, sjá Árnessýslu, svo átti hún Torfa son 
Eiríks á Keldum, hún dó 1662. 

10. Guðrún Magnúsdóttir átti Hinrik sýslumann Gislason 
(sjá um afkvæmi peirra í Borgarfjarðarsyslu), hún 
dó 1652. 

11. Sesselja Magnúsdóttir átti ísleif Eyjólfsson í Saurbæ 
á Kjalarnesi 1605, þeirra börn : 

a, Magnús átti Helgu Oddsdóttur', peirra börn : 

a, Henrik á Hvitárvöllum átti Eygerði^, sjá Kjós- 

arsýslu. 
^, Solveig átti porvarð Erlendsson og born. 
Y, Guðmundur. 
5, Jón. 

b, Eyjólfur ísleifsson átti Agötu Helgadóttur, peirra 
bðrn: 

a, Sesselja átti Halldór pórðarson, og börn. 
^, Erlendur^ i Brautarholti átti Ingibjörgu Páls- 
dóttur og börn. 



1) Helga var systurdóttir sira Arngrims lærða. 

2) Hún er sumstaðar kölluð Eydis. 

3) Hann hét Erlíngur. 

4 



50 



Y, Iþurídur, átti Jún Pálsson. 

h, Elín átti Jón' Jakobsson á Eyri og börn. 

o, Valgerður. 

^, Guðmundur. 

Y), Helgi, áttu öll börn. 

c, Solveig ísleilsdóttir átti sira porstein Jónssuu"; 
born : 

a, Margrét átti síra Þorkel Arngrímsson og börn. 
fi, Hildur átti síra Odd Eyjólfsson og börn. 

d, Elísabet átti Halldór Helgason"^, peirra börn . 

a, síra Guðmundur í OgurspÍDgum átti Ragn- 
hildi Ðaðadóttur og börn. 

í^, pórður smiður átti Bagnhildi Bjarnadóttur og 
börn. pórður var afbragðs smiður, smíðaði 
1676 — 78 vöndud bæjarhús á Bæ á Bauða- 
sandi fyrir Björn sýsUimana Gislason^ 

Y, Guðrún átti forleif Einarsson og börn. 

S, Katrin átti sir.i Guðmund Einarsson ogbörn. 

s, Sesselja f. k. Odds Eiríkssonar á Fitjum, átti 
börn. 

í, Árni í Arnarholti, átti börn*. 

e, Sigriður ísleifsdóttir átti síra Jósep Loptsson, 
börn: 

a, sira Loptur i Skálholti, dó 1724, 84 ára. 
íj, Skapti lögréttumaður á Flugumyri ogFrosta- 
stöðum, átti Gudrúnu Steingrímsdóttur, og 



1) Maður Elínar var Olafur Jakobsson frá Eyri í Ejós. 

2) i Holti undir Eyjafjöllum. 

3) Helgi var Vigfússon, og sá Vigfús son Jóns Grímssonar, 
er veginn var i Síðumúla og Kristínar Vigfúsdóttur hirðstjóra 
Erlendssonar. 

4) Dóttir {>órðar var Elísabet, er launson átti með Ólaii á 
Eyri, föður Jóns visilögmanns Ólafssonar og þeirra systkina; 
pessi launson Elisabetar var sira Arni i Gufudal, hans dóttir 
Guðrún, móðir herra Arna biskups i Görðum Helgasonar. 

5) Eitt af bornum Árna var Halldóra, móðir sira Péturs 
Björnssonar á Tjörn á Vatnsnesi. 



61 



börn; hann var og lögsagnari, sjá Hegranes- 
ping. 

7, porleifur. 

8, pórður. 
e, ísleifur. 
;, Björn. 
T|, Árni 

ö^, Sesselja. 

i, Eristin, áttu 511 börn. 

f, Valgerður ísleifsdóttir átti síra J>orvarð Ólafsson, 
börn : 

a, síra Ólafur á Breiðabólstað í Vesturhópi, átti 

börn. 
j^, Sigriður, átti Hákon porkelsson. 

7, Sesselja, átti síra Bjarna Arngrímsson og 
börn. 

8, sira Páll. 
e, ísleifur. 

g, Árni ísleifsson dó 1646. 
h, porgerður ísleifsdóttir. 

Áður en Sesselja giptist átti hún launbörn með 
síra Sigurði Einarssyni á Rauðasandi. 

i, Anna átti þorvald Bafnsson. 

k, Guðleif átti porlák Bjarnason. 

12. Eristín Magnúsdóttir, dó barnlaus. 

13. Eyjólfur hét launson Magnúsar. 
Brœður^ Magnúsar voru t>eir sem mönnuðust: 

1. Jón lögmaður. 

2. Sigurður sýslumaður á Beynistað. 

3. Páll, er kenndur var við Staðarhól. 

4. Eolbeinn^, meinast frilluborinn, barnlaus. 
Sydur : 1. Steinunn fylgdi fyrst að lagi síra Birni á Mel- 

stað, officialis, Jónssyni biskups Arasonar, börn: 



1) Börn Jóns Magnússonar á Svalbarði eru nefnd hér að 
firaman, A. bls. 192—193. 

2) Um Eolbein'sjá A. bls. 54. 

4* 



62 



a, Jón syslumaðar'. 

b, Arni á Sauðafelli. 

c, Bjarni á Brjámslæk. 

d, Halldóra. 

e, Teitur á Holtastoðum. 

f, Magnús. 

g, Ragnheiður. 

Svo giptist Steinunn Ólaii frá Geitisskarði 
Jónssyni Einarssonar, peirra dóttir 
h, Guðrún. 

Seinast giptist Steinunn Eggerti lögmanni 
Hannessyni, barnlaus. 

2. J>órdís átti porgrím porleifsson porgrimssonar á 
Núpum þórðarsonar, og bjuggu í Lögmannshlið, 
þeirra börn*: 

a, Sigríður. 

b, Hildur. 

c, Sesselja. 

d, Guðrún. 

3. Solveig átti Vilippus' frá Svínavatni (er veginu 
var) pórðarson. J>eirra börn: 

a, Bannveig. 

b, Pétur. 

4. Guðrún* átti Bjarna. peirra börn: 

a, Bagnheiður. 

b, Anna. 

Magnús mannaðist vel á ungdómsárum. En íyrst finn eg 
getið syslumannsverka hans í ísafjarðarsyslu, þá er hann 1547, 
12. apríl, með 6 mönnum á Nautseyri dæmdi marköngladóm ; 
helir Magnús þá heldur haft umboð Eggerts lögmanns, en að 
hann liafi haft veitingu ísafjarðarsýslu, eða norðurpart hennar 



1) Sjá um börn Steinunnar og síraBjörns, A. bls. 323—7. 

2) Sjá um börn pórdísar A. bls. 193. 

3) Filippus var pórarinsson, hét sá Steinn, er vo hann. það 
er sögn, að pessi Filippus hafí verið Filippus sá, er varð Rafni 
lögmanni Brandssyni að bana 1 Glaumbæ. 

4) Guðrún var laungetin, sjá A. bls. 193. 



63 



Imð ár; en par eptir kom Magnús aptnr til norðnrlands til 
frænda sinna. 

Jón hét maður, og var Sturluson Magnússonar', en sá 
Magnns meinast son Jóns og Helgii frá Djúpadal, Einarsdótt- 
ur, Árnasonar Dalskeggs, Magnússonar. Er mœlt, að Eyjólfur 
lögmaður hafi verið sonur pessa Einars frá Djúpadal og Bessi, 
er átti Sæunni Guðnadóttur, Oddssonar Lepps, þórðarsonar. 
Jón Sturluson bjó í Dunhaga, og átti Guðnýju dóttur Orims 
á Moðruvöllum, Pálssonar ; þeirra börn voru : 

1. porsteinn; hann tetlaði að ekta Onnu í Dal, en pá hann 
reið frá handsalsöli, drukknaði hann i Markarfljóti; ei er 
getið hans barna. 

2. Elín, hennar fekk fyrnefndur Magnús til ekta, hér um 
1550 eða 1548 (sjá að framan). 

3. Grímur var hinn efnilegasti maður og vinsæll ; varð frá- 
vitii ; dó barnlans. 

4. Sigriður, ogsvo efnileg; hún dó jómfrú síðar i svokallaðri 
miklu bólu. 

Grimur áður nefndur Jónsson tók punga sótt, þá hann 
var 18 vetra, og gekk svo nærri honum, að hann var haldinn 
dauður. það pótti Guðnfju móður hans mikið, bar sig mjög 
illa, og hét fyrir honum, ef hann lifnaði, og svo skeði ; var 
pvi kallað, að hún hefði heitið hann úr dauða; en pó Grimur 
lifnaði við, varð hann aldrei jafngóður; máttu menn vakta 
hann, pvi hann var ær með koflum. Yar hann pvi kallaður 
Grímur tvídauði, að hann meintist dáið hafa. Móðir hans átti 
bágt með hans vöktun, par hún pá hafdi misst mann sinn 
Jón, og son sinn porstein; leitaði hún pvi niðs hjá valdsmanni 
í Vaðlasýslu, hvað hún skyldi til gjöra, par um var útnefndur 
fylgjandi dómur : 

Anno 1550 (al. 1549) lUnefndi Guðmundur Niculásson i 
iimboði f>orbergs Bessasonar 6 menn í dóm í Neðri Lönguhlið 
I Hðrgárdal, mánudaginn næstan fyrir Johannis Episcopi et 
Martyris, um pad, hver umboð pess óða manns Grims Jóns- 
sonar skyldi hafa (voru tvær s}stur Gríms, önnur gipt, en 
önnur mær i móðurgarði), og hvað hann skyldi fortæra árlega 



1) Sjá um Magnús foður Sturlu, A. bls. 25, 147 og viðar. 



M 



í mat og klæðnaði, og hvað nmboðsmenn skylda hafa fyrír sitt 
ómak. Ðæmdu dómendur Magnús Jónsson vegna kvinnu 
hans Elínar, skyldugan að annast Grf m ; og skyldi Magnús hafa 
Vll hndr. fyrir sitt starf árlega; en Grímur, vegna sinna burða, 
slektis og Qár Y hndr. árlega í mötu, II hndr. til gangklæða 
og I hndr. til sængurklæða (til samans um árið XV hndr.) ; 
skyldi Magnús fá Grími tvo menn til varðveizlu, svo hanneng- 
an skaða gjðri, og par með fá hreinlegt varðhald; skyldistakk- 
ur vera á hondum hans um nætur, en handjárn um daga. — 
Tök Magnús pá við Grími, og var hann hjá honum í 6 ár ; 
var Grímur hneptur í piljað einhýii, en eigi fengnir gæzlu- 
menn eptir dóminum, og gjörðist par um ágreiningur seinna. 

Guðny giptist síðan 1553 Jóni á Sviílbarði Magnússyni: 
mun hann pá og tekið hafa Grím. Með pessum ærslum lifði 
Grímur nálægt 18 árom, dó pó fyrr en móðirhans; pau Guð- 
ný og Grfmur voru seinna grafin að Möðruvallaklaustri. Ekk- 
ert barn, sem á fætur komst, átti Guðný við Jóni Magnússyni 
á Svalbarði. TJm 1560 var Jón sjúkur mjög af svo kallaðri 
sárasótt, sem hér á landi gekk mikið um pær mundir; vildi Jón 
eigi láta lækna sig, og deyði úr peim krankleik. — Flutti Guð- 
ný pá aptur að Ðunhaga. 

pess er að geta, að porsteinn Finnbo^ason var lengi sýsln- 
maðnr i þingeyjarsýslu; tók hann í elli sinni Vigfús son sinn 
til meðhjálpara, og hafði hann Ifka fengið veiting fyrir hálfu 
pingeyjarpingi 1553. En pá porsteinn deyði um 1553, mun 
Magnús hafa fengið veiting fyrir hálfu pingeyjarpingi móts við 
Vigfús, og par var Magnús orðinn sýslumaður 1555 ; pví paS 
ðr lét hann 6 manna dóm ganga á Helgastöðum 1 Reykjadal 
um framfæri Finnu Ivarsdóttur^ og um pdska 1561 kallast 
hann par sýslumaður. Eigi er heldur óliklegt, að hann haii í 
allri syslunni gegnt sýslumannsverkum 1555, pá Vigfús {>or- 
steinsson var fyrir sunnan og gegndi sýslumanns verkum i 
Rangárpingi. En 1563 hefir Magniís misst pennan sýslupart, 
pá peir Vigfús og Niculás porsteinssynir seldu konungi brenni- 
steinsnámnrnar (sjá par um pingeyjarping) og Vigfiís fékk 



1) penna dóm dæmdi Magnús i umboði Páls bróðnr síns, er 
pá hélt hálfa pingeyjarsýslu, sjá A, bls. 74. 



6S 



aHa sýslana. Magnús hefir mist EHnu kvinnn sfna að Kkind- 
Qm nálæcrt 1560, og börn peirra deyðu ung. Flutti hnnn pá 
Testor á Barðaströnd 1563 til Eggerts Hannessonar lögmanns, 
o^ f^kk til ekta Ragnheiðar dóttur hans sama ár, var hún þá 
15 vetra (og póttist Páll bróðir hans, í bréfi til Gnðbrands 
biskaps, hafa pví til leiðar komið) ; gjörðist pvl Magnús um- 
boðsmaður Eggcrts um hríð i sýslum hans; flutti sfðan að 
ögri Tið ísafjörð, og bjó par fram til 1580. Hvort hann hefir 
i omboði Eggerts eða fjrir veitingu baft ísafjarðarsýslu, vitum 
xhf eígi með vissu ; pó er líklegt, að Magnús hafi fengið veit- 
ingu fyrir norðurpartinum. En pá* Eggert slepti Barðastrand- 
arsýáluogfór utan 1580,tók Magnús teða sýslu með norðurparti 
ísafjarðarsýslu, og fluttiaðBæ á Bauðasandi; var hann pá hnig- 
ínnaða1dri,ogf&kk Torfa sýslumann á Kirkjubóli fyrir sinn um- 
boðsmann. pá mörgu dóma, sem hann gekk f sýslum sínur.i, 
er of langt á að minnast, enda veit eg eigi pá alla; get pesR 
einasta, að hann endurnýjaði markðngladóm. Og af ránskap 
átlendra let hann dæma vopnadóm. — Hann varð með auðug- 
ustn mönnum hér á landi eptir pað Eggert fór utan, og hafði 
fengið dóttur sinni jarðagóðs á áttunda hundrað hundraða fyr- 
ir utan annað lausafé. 

MikiII rigur var á millum Árna sýslumanns Gislasonar og 
Magnúsar; komu peir í stóra deilu á Skutulfirði og aptur á 
alpingi; pá er mælt, að Magnús hafi sagt: að eigi pyrftu peir 
svo að deila, pvi miilum peirra afkomenda mundu verða hinar 
mestu tengdir. Aldrei kom pó til markverðra logsókna peirra 
á millum, en hvorugur lét sig fyrir öðrum; af pví elti og, pá 
Sæmundur Árnason lét biðja Elínar dóttur Magnúsar; pá kvað 
Magniís: 

>Fæst (»i skjól hjá faldasól 
firðar honum pað segi, 
nema fái hann Hól fyrir hofuðból 
hana fær hann eigi.t 

Her er meintur HóII f Bolungarvík ; Sæmundur fekk síðar KI- 
fnar og Bolungarvík f arf. — Magnús hélt voldum sínum til 
dauðadags, og pótti hinn mesti höfðingi og var vinsæll. Hann 
deyði á Bæ á Rauðasandi 1592 (al. 1591) sjá grafskript Ragn- 
heiðar hér siðar. Ragnheiður kvinna hans lifði lengi par eptir. 



Sð 



og flutti Tið daaða Magnúsar að Sauðlauksdal og dó par. 
Hennar prestur skuldaðí hana fyrir ósæmilegt lauslæti og pess 
háttar i drjkkjuskap. Ari og Jón synir hennar tóku upp orð 
prestsins. En af pví að prestur tók pau aptur, og bað fyrir- 
gefningar á orðunum, pá fyrirgaf Bagnheiður pau presti guðs 
vegna.— Bagnheiður deyði pann 6. ágúst 1642, ogeptirlét börn- 
um sínum í arf niu hundruð hundraða. Erfingjar létu gjöra 
eptir hana utanlands mikinn legstein; mælt er að sá hafi kost^- 
að 50 rd. Hann kom út i Flatey, var þaðan fluttur að Haga 
á Barðaströnd, og lá par við sjóinn nokkra vetur ; en lönga 
seinna ætlaði Jón Ma^nússon eldri, sýslumaður, að láta menn 
sina flytja hann til Bæjar sjóleiðis ; tókst peim illa pá inn 
komu i Bæjarós, mistu steininn þar, og lá sjdlfum við liftjóni. 
Bar 8V0 sand yfir steininn og var hans lengi leitað með hverri 
Qöru; fanst pó loks, og var pií færður yfir leiðið. {>etta er á 
peim steini : Hér hvílír sú guðhrædda, göftua og dygðaríka 
hðfðingskvinna Ragnheiöur í^f/ertsdótturj hvor sætlega i guði 
bnrtsofnaði 6. águst Anno 1642 á sfnu aldurs 94. ári, er hún 
hafði i heiðurlegum hjúskap erlega lifað frá sinu 15. ári með 
sinum elskulegum ektamanni peim vísa og nafnfræga höfðingja 
Magniisi Jónssijni nær 30 ár; átti 12 börn, sat í heilögu ekkju- 
sæti yfir 50 ár. 

Hennar siðustu orð: 

Heilög guðdómsins prenning, bú pú nú i mínu brjósti^ 
pvi eg befala mig pér. 

Apoc. 2. Yertu trúaður alt til enda, og mun eg gefa 
pér lifsins kórónu. 1644. 

Magnús var spakmenni, og kallaður hinn prnði; hann 
var og spakvitur, mesti framkvæmdamaður, ástsæll og forkunn- 
ar skáld eptir þeirrar tíðar máta ; hann hefir orkt rfmur af 
Fontusi, og nokkrir eigna honum Ingvarsrimur, Konráðs keis- 
arasonar og nokkuð af Amici og Kmilii sðgu, og margarstakar 
visur ; um sig og bræður sina orkti hann pessa : 

iSigurðnr, Jón og Kolbeinn klakkur, 
kenni eg gjorla hann Manga; 
og pó hann Páll sé augnaskakkur, 
allir fá peir að ganga.« 



87 



Ekki Tarð ástúðlegt f ellinni millam peirra Páls; Tora peir ekki 
lyndislikír, pTÍ Páll Tar mjög breytinn. 

Bitfært er og, að Magnús ha& og haldið Strandasýsla ; er 
Ifkast til, að pað hafi Terið á þTÍ tímabili frá 1663 til 1576, 
en þó eigi vfst, hTer ár eða hvað lengi. En TÍst Tar, að hann 
hélt porskafjarðarping 1679 ; meinast par með Barðastrandar- 
og ísaQarðarsýsIa (og máske Strandasýsla) eptir 1663, en Test- 
urpart ísaQarðarsýsIa tók um pað lejti {>orIákur á Núpi. Norð- 
urpart sýslunnar hélt Magnús 1681, pá hann dæmdi Topna- 
dóm ; og nijðg marga dóma dæmdi hann aðra til dæmis f 
Barðastrandarsyslu 1689 um Iðggjöf, og sama ár 9. október að 
Torflaugshaugum f Tungu um tvitugt barn ættfært. 

Eins og nú hefir að nokkru leyti verið sagt, Tirðist Magn- 
Ú8 fyrstor að hafa orðið lögsagnari Eggerts lögmanns f ísaíjarð- 
arsýslu og lét þar dæraa 12. apríl 1647 ura ^msa hegðun við 
ísaijðrð, par á meðal Tar dómsins 16. póstur um marköngla 
og stúfa, sem hann með ollu afdæmdi undir 4 marka sekt, á 
Nauteyrarpingi. — 1663 til 1663 tók hann hálfa Norðursýslu 
og Flatey að léni.— 1663 hélt hann í umboði Eggerts norður- 
part ísafjarðarsýslu, og um pað leyti og par optir hálfa Stranda- 
sýslu. — 1674, 13. maf að Ogri, endurnýjaði hann markongla- 
dðm (pann dóm endurn^jaði Ari son hans 1602 á Sáðavfkur- 
pingi, og aptur 1616 á Ogurspingi, og Árni Magnússon lög- 
sagnari 1689, 8. júlf, á Súðavíkurpingi, er staðfestur var í lög- 
réttu sama ár). — 1679 tók Magnús Barðastrandarsyslu, hélt pó 
norðurparti Isafjarðarsýslu með til 1686; dó 1691. 

Torfi Jóusson. 

Fadir: Jón s/slumaður ólafsson í Hjarðardal. Sjá Dalas/slu. 

3fóðir : póra, dóttir Bjðrns sýsluraanns Onðnasonar. 

Kotm: porkatla*, dóttir Snæbjarnar frá Kcldum eystra og 
Katrfnar frá þjkkvabæ. Faðir Snabjarnar var Hall- 
dór rfki 1 Tnngnfelli Brynjólfsson, er málið átti víð 
Stefán biskup. 



1) pað er sagt um I>orkðtIu, að hún hafi verið mikil rögg- 
semdarkona og skrantsom. 



B'órn: 1. Síra SDæbjðrnt á Eirkjabólí í Langadal átti p6rn 
dóttor Jóns sýslumflnns Björnssonar á Holtastödnn]; 
peirra börn* : 

OL. Sfra Björn^ á Staðastað, átti þórunni, dóttar 
sfra Jóns f Holti f Onundarfirði, Sveinssonar 
prófasts sama staðar. þeirra born: 

a. Snaebjðrn. 

b. I>ðra. 

c. porbjörg. 

d. þorbjörg yngri. 

p. þorkaila átti Magnús Gissurarson á Ix)kin- 

liðuirum ; barnlaus. 
y. Síra Torfi* á Kirkjubóli, átti Helgu dóttur síra 

Guðmundar Einarssonar (sjá Hegranessþing). 

þeirra börn : 

a. Snæbjorn á Eirkjubóli; hann var lögréttu- 
maður, bjó d Bæ í Króksfirði, dó í heimreið 
afalþingi 1666; hans son Eggert á Kirkjii- 
bóli, faðir Margrétar, konu Teits sýslu- 
manns Arasonar. 

b. Sfra Einar á Stað á Reykjanosi. 

c. Teitur, ráðsmaður f Skálholti. 

d. Páll sýsluraaður. 

e. Margrét. 

f. Ragnheiðnr. 

g. Ragnhildur. 



1) Síra Snæbjörn gaf Stað f Aðahfk fyrir beneficium f veik- 
leika sfnum, er hann Tarð ofsterkur, og dó f p?í. 

2) Sjá um börn sf ra Snæbjarnar og Jxíru A, bls. 623 - 4. 

3) Síra Björn var baccalaureus, og fyrst skólameistari f Skál- 
holti, meðan hann var pað, bjð hann fyrir vestan, en flutti 
bygð sfna haust og vor. fekk Staðastað 1647, giptist 1644, dó 
1679. }»að er sagt um hann, að hann hafí verið vandlætin?a- 
samur og sýslunarsamur, en nokkuð tortrygginn. 

4) Sfra Torfi dó 1668, var höfðingi og mikilmenni, sem for- 
feður hans, en h^It lengi við prestskapnær heyrnarlaus f elli, 
og hafði pá gengið nokkuð skrykkjótt. 



S9 



h. Valgerður, laundóttir sfra Snæbjarnar, átti |>or- 
leíf á Kirkjubóli; barnlaus'. 

2. póra, fyrri kona síra Teits' í Gufudal Halldórs- 
sonar; peirra börn: 

a. Síra Halldór^ i Gufudal átti fyr Helgu SSæmund- 
ardóttur; barnlaus; svo Guðrúnu dóttur Skúla 
Einarssonar, sjstur porláks bisknps Skúlasonar; 
peirra börn : 

a. Sfra Teitur í Gufudal^ 

b. porgeir á Svínanesi*. 

c. þóra átti sira Hannes Benidiktsson. 

^. Kristin Teitsdóttir, átti fyrr porleif^ Björnsson, 
barnlaus, svo var hún seinni kona sfra Jóns' 
Sigurðssonar á Breiðabólstað ; peirra dóttir 
Guðrún, seinni kona Magnúsar porsteinssonar. 

y. ölöf, átti Hákon porsteinsson ; barnlaus. 

5. porgrimur, barnlaus. 

3. Bagnhildur Torfadóttir átti Finn í Flatey, son Jóns 
Bjðrnssonar, sama staðar, porleifssonar (sjá Ðala- 
sýslu), peirra börn : 

a. Torfi^ prestur i Hvammi átti Guðrfði dóttur 
Jóns sýslumanns á Holtastððum, Björnssonar, 
Jónssonar biskups ; peirra bðrn : 



1) Valgerðiir átti að vísu börn, en ætt frá henni mun nú 
vart verða rakin. 

2) Síra Teitur hélt Gufudal um 50 ár; hann dó 1633. 

3) Síra Halldór dó 1669. 

4) Síra Teitur var prestur í Giifndal cptir íoður sinn, dó 
1680, barnlaus. 

5) Sumir nefna hann porgrfm, sem mun rHtara; frá hon- 
nm verðor nii vart talið. 

6) porleifnr var Bjarnason Bjornssonar. 

7) Síra Jón, seinni maður Kristfnar, var prestnr á Breiða- 
bólstað i Fljótshlið. 

8) Síra Torfi var sigldur og vel lærður, mjög hógvær; hann 
var 6 ár skólaraeistari í Skálholti, fékk svo Hvamm i Norðnr- 
árdal ; græddi par mikla peninga, var pó búlaus. IJm bðrn 
hans ajá A, bls. 626. 



60 



a. Jón' í Flatey, dó 1661. 

b. Gudrún átti Bjarna sýslumann. 
^. Jón Finnsson f Flatey átti barnsmóður sína Sigri< 

Loptsdóttir Árnasonar, Loptssonar Péturssonar; 
böm: 

a. Tómas'. 

b. Finnur'*. 

c. Loptur*. 

d. Ólafur. 

e. Guðrún. 

f. liognheidur. 

g. l^iríður. 

7« Guðmnndur, sigldí og varð prentari í Haiuborg. 
h. Guðrún, átti sira Gissur Sveinsson, barnlaus. 
e. Puríður, fyrri kona Jóns Árnasonar, barnlaus. 
Z. Porkatla, átti f>órólf undir Múla Einarsson ; 
peirra bðrn : 

a. Flnnur, skólagenginn. 

b. Einar; dóu báðir barnlausir. 

c. Ragnhildur. 

d. Ingibjörg; pær giptust og áttu bOrn. 

iT]. póra Finnsdóttir átti s(ra Kinar á Stað á 
Keykjanesi (bann misti stað og prest út af deil- 
um við Magnús sýslumaun Arason, og bjó síð- 
an á eignarjörð sinni Kleifum); þeirra böin: 

a. Síra Guðmundur. 

b. Tyrfingur. 

c. Kristín. 



1) Jón Torfason í Flatey var fróður maður, en gaf Brynjólfi 
biskupi Fiateyjarbók, er peir langfeðgar höfðu átt og viðhaldið 
hafði fornfræðum. 

2) Tómas átti Guðrúnu Ögmundsdóttur Irá Galtarey, eitt 
peirra barna var 

Guðrún kona síra Sigurðar Sigurðssonar í Flatey, hans son 
Sigurður syslumaður i Vestmannaeyjum. 

3) Finnur giptist ekki. 

4) Loptur átti Helgn, systur Jóns biskups Árnasonar. 



6Í 



d. Ingibjörg. 
4. porkatla Torfadóttir (aðrir Guðrídur) átti Jón í 
Eristnesi Sigurðsson og póru Aradóttur Iðgmanns; 
peirra born : 
a. Síra Sigurður á Helgafelli átti Ólðfu Jónsdóttur 

lögmanns, barnlaus. 
^. |>óra, átti Pál landskrifara Gfslason ; bam- 

laus. 
y. porkatla, átti Björn á Bakka i Oxnadal Hákon- 

arson syslumanns i Nesi Bjornssonar; peirra 

börn : 

a. Jón. 

b. Málmfríður. 

c. Halldóra. 

d. póra. 

e. Ástríður. 

6. Guðbjörg Torfadóttir átti Sigurð í Stóradal Mark- 
ússon (Espólín efar, að pað hafi verið pessi 6uð- 
björg); börn: 

a. Steinunn, átti Magnús Jónsson á Sjávarborg. 
peirra born: 

a. Sigríðnr stórráða. 

b. Jón. 

^. |>óra, átti Jón son Jóns Iðgmanns Sigurðs- 
sonar (sjá Húnavatnsping); peirra born: 

a. Ragnheiðnr. 

b. Signrður, og fleiri. 

6. Jón Torfason átti hvorki konu né bðrn. Sira Snæ- 
bjorn bróðir hans erfði hann'. 
Torfi mannaðist vel, fór svo austur og giptist á Eeldum 
porkötlu, er var pá hin mesta tilhaids- og skrautkona. Bjuggu 
paa fyrst í Árbæ ; seldu siðan Árna Gíslasyni pá jörð fyrir 
Stad i Aðalvík, svo flnttu pau vestur að Eirkjubðli í Langadal 
á hofuðból Torfa og bjuggu par sídan alla æfl.— Eg efast um, 
að Torfi hafi haft sýsluveiting, en hafi pað verið, er líkast, 



1) Ætt sú, semkomin erafTorfasysIumanni, kallast Eirkju- 
bólsætt 



ésr 



fyrir liálfri IsaQarðarsýslu um tíma, um 1585; liitt er víst, að 
hæði Eggert Hannesson og einkum Magnús Jónssoa um og 
og eptir 1680 höfðu hann opt fyrir sinn umboðsmann, bæði í 
Ísafjarðarsyslu norðurparti og Magnús lika í Barðastran dar- 
sýAny sem dómur Torfa í Berufirði 1581 sýnir, hvern hann 
í umboði Magnúsar Jónssonar útnefndi ; en óljós eru oss hans 
Taldaár. — Hann var maður auðugur, og af sjálfum sér mikil* 
menni og höfðinglega lundaður, sem hann átti kyn til, einkum 
í móðurætt sína; hann var og vel viti borinn, en lengi þóttu 
stórljndir í skapi niðjar hans. — Eigi er óliklegt, að hann hafi 
haldið um hrið hálfa Strandasýslu, en óljóst er hvert ár. — í 
flestum ættartölum kallast Torfí sj^slumaður, en eigi hefi eg 
séð dóma hans.-Eptir 1585 mætti vera að Torfi hefði am hríð 
haldið ísafjarðarsýslu norðurpart, en óvist hvort öðruvisi en í 
umboði Magnúsar. Hákon Árnason tjáist og að hafa haldið 
norðurpart peirrar s^slu um hrið. — Síra Jón ólafsson í Mela- 
nesi nefnir Torfa sýslumann i ísafjarðars^slu, líkast i umboði 
Magnúsar, er fluttist á Rauðasand 1580 búferlum frá Ogri, og 
lögsögu Magnúsar hafði hann um hrið i suðurhluta Barðastrand- 
arsýslu, sem áður er sagt. 

Ormnr Jónsson. 

Til að vita rétta undirstððu um ætt hans, sem mörgum 
er mjög ökunn, er petta : Annálar, fræðibækur og ættartol* 
ur segja, að pórður Sigmundsson á Núpi, sem átti i deilu við 
Björn Jórsalafara Einarsson, hafí gipt Clöfu dóttir sína Ara 
Guðmundssjni, og meinast, að téður Ari hafí verið faðir Guö- 
mundar rika á Reykhólum, sem átti Helgu, dóLtur porleifs og 
Vatnsfjarðar-Kristinar (dóttir Guðmundar og Helgu var Solveig, 
erseldist arfsali Guðmundi og Ara Andréssonum). Andrés var 
launsonur Ouðmundar ríka. 
Kona Andrésar var porbjörg, dóttir Ólafs yngra Tóua Geir- 

mundssonar; peirra. 
Börn: 1. Ari, sem átli og bjó á Bæ á Bauðasandi, og gaf 
pann stað fyrir benefícium, en biskup Ögmundnr 
tók Bæ til sin og gaf hann burt. — f>órdis Gisla- 
dóttir var kona Ara, pau voru barnlaus. 
2. Bjarni Andrésson fyrri maður Guðrúnar eldrí, móð- 
ur Eggerts lögmanns Hannessonar. 



tö 



3. Ouðmundur Andrésson giptist Jarðþrúði dóttur |>or- 

leifs hirðstjóra, sonar Björns rika (^ Ólafar Lopts- 

dóttur; peirra böru: 

a. porleifur'. 

^. Síra Ólafur'. 

7. I>orsteinn^. 

&. Ormur.* 

e. Eirikur^. 

;. Ólöf*. 

iQ* Guðrún', húu var laundóttir Guðmundar. 
þorleifur Guðmundsson {%) giptist Ingibjörgu 
dóttur Jóns Erlingssonar og Ingibjargar Árna- 
dóttur^, sem bjó undir Skálinarnessmúla, en 
þessi Erlingur var sonur porgeirs i Ogri, ólafs- 
sonar, Loptssonar rika^. — lugibjörg tjáist systir 
Ingu, sem Glaumbæjar-Teitur átti. — porleifur 
bjó i pykkvaskógi i Ðölum; hann drukknaði 
1636 i Rifi undir Jökli og tveir synir hans,en 



1) porleifur bjó i Þykkvaskógi, átti Ingibjörgu dóttur Jóns 
undir Múla á Skálmarnesi Erlingssonar; er peirra getið hér að 
framan. 

2) Síra Ólafur i Hjarðarholti var prófastur i Dolum og syslu- 
maðar i Strandas^slu (sjá par um hann). 

3) porsteinn, seinasti maður þórunnar, dóttur Jóns biskups 
Arasonar. 

4) Ormur átti Guðlaugu Brandsdóttur, bróður Marteins bisk- 
ups. 

5) Eirikur bjó i Ásgarði, átti Guðrúnu Gunnlaugsdóttur, 
launsonar Teits ríka í Bjarnanesi Gunnlaugssonar. 

6) Ólof átti Ívar son Narfa ábóta á Helgafelh. 

7) Guðrún átti Bjarna Sumarliðason á Fellsenda, 

8) £g veit ekki hvað hefír heitið kona Jóns Erlingssonar 
yngra, en kona Jóns Erlingssonar eldra var Ingibjörg Hákonar- 
döttir. 

9) |>að hefir áður verið s^nt, að pað getur ekki staðizt, að 
Erlingur haii verið son porgeirs sonar Ólafs Loptasonar. 



Ingibjörg kona Þorleifs náðist á floti, p\í hún 
var ólétt; börn porleifs og Ingibjargar'voru: 
a. Síra Jón*. 

b. Bjarni^. 

c. Bjarni annar^. 

d. Ouðmundur*. 

Ingibjörg ekkja porleifs erfði Ingu systur sína, 
náði pð eigi arfínum af Teiti, utan síra Jón 
son hennar náði 1 hundraði hundraða og XL 
hundruðum ; hin börnin voru ung og fram- 
kvæmdarminni ; og Ogmundur biskup sölsaði 
að lokum Qármuni Teits, p& er hann deyði. 
Fudir öndverðlega nefuds Orms var sira Jón {>orleifsson fyr- 
nefnds i f^ykkvaskógi ; pessí sira Jón hélt Vatnsfjarð* 
arstað eptir sfra Jón Eiríksson og fékk pann stað fyrir 
' 1546, en sloppti Yatns&rdi og tók Gufudal 1664, þeg- 
ar síra Jón Loptsson tók Vatnsfjörð. 
Móðir Orms og kvinna sira Jóns Porleifssonar var Sigriður 
Guðmundsdóttir úr Borgarfirði af lágum stigum, móð- 
ir hennar var Helga Sigurðardóttir. 
Systkini Orms Jónssonar voru: 

1. f>orIeifur Jónsson (átti Múlaá Skálmaruesi 60 hndr.), 
hans kvinna var Hallbjörg Björnsdóttir (systir Hann- 
esar^ Bjðrnssonar; börn ; 

a. Einar I^orleifsson (átti hálfan Múla), hans kona 
Guðrún dótlir Porláks sýslumanns Einarssonar 
á Núpi í Ðýrafirði, peirra börn: 



1) Sjá hér rétt á eptir. 

2) Bjarni eldri átti Sigríði dóttur Jóns pórðarsonar og Ragn* 
hildur Einarsdóttur frá Hvanneyri. 

3) Bjarni yngri átti Þóidísi, dóttur Guðmundar Guttorms- 
sonar i Gröf. 

4) Guðmundur i Stóraskógi átti fyrst Sigríði döttur síra Ó* 
lafs Magnússonar á Stað á Bejkjanesi, síðan Eristínu Sigurð- 
ardóttur að norðan hjá abbadís Solveigu. 

6) o: i Snóksdal. 



és 



a. ;Þórólfur Einarsson (átti hálfan Múla), hanð 
kona porkatla, dóttir Pinns í Platey, þeirra 
börn : 

ð. Bagnhilduri. 
b. Ingibjörg*. 

b. Porleifur. 

c. porlákur; drnknuðu báðir. 

?. Björn porleifsson, átti Helgu Guðmundsdóttur 
frá Sölvatungu ; peirra born : 

a. Guðmundur. 

b. Hallbjörg; bæði barnlaus. 

c. Sigríður, giptist síra isgeiri^ í TroUatungu 
Einarssyni prests frá Stað í Steingrímsfirði, 
börn: 

ð- Snorri*. 

b. Einar*. 

c. Helga«. 
^. Björn. 
e. Helga. 

d. Guðrón Björnsdóttir átti síra Arna bróður 
síra Asgeirs ; hann missti prestinn, áður en 
hann giptist, og átti tvð launböm, bjó svo 
á Ósi í Steingrímsfirði ; hans börn voru 
pessi : 

a. Helga^ 



1) Eagnhildur átti fyrst síra Erlend Einarsson í Hjarðar- 
holti; barnlaus; svo pórð Steindórsson frá Ingjaldshóli. 

2) Ingibjðrg átti sira Nikulás í Flatey Guðmundsson. 

3) Síra Isgeir var prestur 69 ár, dó 1702. 

4) Síra Snorri 1 Tungu, hann dó 1717, átti Gunnhildi 
Bjamadóttur. 

5) Einar á Heydalsá, lögréttumaður, átti Gróu Jðnsdóttur 
að norðan. 

6) Helga átti síra Sigurð Hallsson á Rafnseyri.— Pleiri voru 
bðrn sira Ásgeirs og Sigriðar. 

7) Helga Ámadóttir átti isgeir snikkara á Ósi Sigurðsson. 

5 



*\f 



é6 



b. Guðrúa'. 

c. Guðrún önuur. 
^. Sigríður'. 
t. Björn. 

;. Jón porleifsson, átti Kirkjnból á Bæjarnesi, 
bans fyrri kona Helga dóttir Bjarna MagDus- 
sonar; þeirra börn: 

a. þorleifur, átti fyr Valgerði Torfadóttur^ ; 
börn : 

a. Guðrún*. 

b. Jón. 
Svo Steinvöru Andresdóttur^, börn : 

c. porlákur®. 
^. Valgerður^ 

b. Hallbjörg átti fyrr Steindór Eiríksson, þeirra 
börn: 
ð. Eiríkur. 

b. Helga«. 

c. Jón». 

Svo átti Hallbjðrg Jón sýslumann Ólafsson ■ ", 
börn: 
^*. Steindór. 

e. ólafur. 

f. Jón. 



1) Guðrún átti síra Bjarna í Árnesi Guðmundsson. 

2) Sigriður og önnur Guðrúnin voru laundætur sira Ároa. 

3) Yalgerður var dóttir sira Snæbjarnar á Eirkjubóli sonar 
Torfa s^slumanns Jónssonar (sjá hér að framan). 

4) Guðrún átti Snorra Jónsson, Halldórssonar frá Fróðá. 

5) Steinvör var úr Eyjafirði. 

6) Eona |>orIáks var póra, dóttir Snæbjarnar Torfasonar 
prests Snæbjarnarsonar. 

7) Yalgerður átti sira Einar í Aðalvik Ólafsson. 

8) Helga átti Fétur son Guðmundar Þórarinssonar frá Mel- 
um. 

9) Jón átti ^uríði dóttur Ólafs Bjarnasonar. 
10) Sjá SnæfelIsDesssyslu. 



67 



((. Guðrún. 

b. Einar Þorleifsson yngri«, átti Skáleyjar 

40 hndr. ; hans kona Bagnhildur Ei- 

riksdóttir, systir Steindórs Eirikssonar ; 

Einar druknaði á Breiðafirði. — I'eirra 

son : 

a. Einar, beitinn eptir foður sínum, varð 
útiá Hallruna á haustkrossmessu 1632 
i Qúki, barnlaus; erfði svo BAgnhiIdur 
Skáleyjar og giptist aptur Arna Gísla- 
syni, Jónssonar á Svarfhóli Ölafsson- 
ar; peirra dætur: 

b. Bagnhildur. 

c. Halldóra, barnlaus. 

e. pórunn porlcifsdóttir átti síra Árna^ í Látrum 
prest yfir 50 ár, par ogí Tröllatungu, Jónsson; 
börn : 

a. Snæbjörn átti Guðrúnu Sigmundsdóttur frá 
Fagradal, börn: 

a. GísU*. 

b. Guðrún*. 

c. Páll. 

D. Gunnlaugur. 

e. pórunn. 

f. Guðrún önnur. 

b. Snæbjörn^, átti Jórunni Stígsdóttur prests 
Jónssonar ; peirra börn : 



1) Hann Tar 1 Skáleyjum. 

2) Síra Árni varð 95 ára, dó 1655. 

3) Gísli átti Gróu Gísladóttur Steinssonar 1 Látrum. 

4) Ein Guðrúnanna (því sumir telja pær prjár) átti Jón 
Arnórsson Ásgeirssonar ; Jón var lögréttumaður, bjó i Ljáskóg- 
um. 

5) Kona Snæbjarnar hét pórunn Jónsdóttir, Stígssonar prests 
á Miklabæ. 



6ð 



2. 



a. pórður^ 

b. porleifur'. 
f. Einar^. 

^. J>órunn*. 

e. Guðríður^ 

f. Sigríður*'. 

c. Kristin Arnadóttir, átti launbarn, 

Helgu, giptistsiðan Guðmundi Ingimuudar- 
syni frá Otrardal. 

d. porleifur Árnason, barulaus. 

e. Hallbjörg^ 

f. Odda. 
?. Guðrún. 

Yj. Guðrún önnur, porleifsdóttur, giptust ekki, bara- 

lausar. 
ð-. Guðrún, priðja, porleifsdóttir, átti Pál Jónsson; 

börn. 

a. Hallbjörg, giptist austur; dó barnlaus. 

b. Sigríður, tvígipt. 

5 önnur voru börn Páls. 
i. Sigriður f>orIeifsdóttir, átti Eirík Finnsson; barn- 

laus. 
X. Kristín átti Pétur sou Árna Loptssonar; börn: 

a. Sigríður. 

b. Halldóra. 

c. Kannveig; giptust. 

Síra Guðmundur Jónsson á Stað á Reykjanesi 42 



1) pórður átti Steinvöru dóttur síra Ogmundar Torfasonar i 
Otrardal. 

2) porleifur átti Herdísi dóttur síra Gísla Einarssoaar i 
Stað á Reykjanesi, barnlaus. 

3) Einar átti HöIIu Erasmusdóttur. 

4) þórunn átti Bjarna á Látrum Jónsson |>órðarsonar. 
6) Guðríður var tvlgipt. 

6) Sigriður var barnlaus. 

7) Hallbjörg og Odda giptust ekki. 



69 

ár ; dó 1619 ; átti Halldóra Gaðmundsdóttur frá 
Hvoli í Saurbæ ; börn : 

a. Sira Einar á Stað á Reykjanesi (sigldur) átti 
fyr |>óru Finnsdóttur ; börn : 

a. Síra Guðmundur í Flatey átti Katrínu Hall- 
dórsdóttur ; börn : 

c. Jón. 

b. Ragnheiður. 

c. póra, etc. 

Síðan átti síra EinarSigríðiErlendsdóttursýslu- 
manns Magnússonar ; bðrn: 

b. Síra Erlendur í Hjarðarholti". 

c. Guðmundur^ 

d. Hannes*. 

e. porleifur*. , 

^. Tyrfingur Guðmundsson ; stúderaði utanlands ; 

var með Coramissariis Friðrik Fris og Jörgen 

Vind ; dó áður en hann fekk embætti ; barn- 

laus. 
7. Jón Guðmundsson, dó ógiptur, barnlaus. 
S. Bjarni Guðmundsson áttí Helgu^ dóttur Hall- 

dórs Jónssonar á Svarfhóli i Laxárdal; litti að 

visu 5 börn. 
s. pórdis Guðmundsdóttir giptist síra Arnfinni, 

Sigurðssyni Arnfinnssonar frá Staðarfelli, og áttu 

nokkur born. 
^. Guðrún Guðmundsdóttir átti sira Halldór J(Sns- 

son frá Ferjubakka og nokkur börn. 



1) Sira Erlendur dó barnlaas. 

2) Guðmundur var i Króksfirði, átti Halldóru, dóttur Jóns 
|»orlákssonar logrettumanns. 

3) Hannes á Kleifum i Gilsfirði .itti Vigdísi, systur Halldóru, 
er Gnðmundur bróðir hans átti. 

4) porleifur var á Tindum, svo i Garpsdal, átti Guðrúnu 
Halldórsdóttur Helgasonar. 

5) Helga var dóttir Ólafs Jónssonar á Svarfhóli. 



70 



t\. Svanborg Guðmnndsdóttir átti Bjarna yngra 

Guðmundsson á Dunk og börn. 
Sfra Guðmundur átti og 3 launbðrn. 
3. Inga' Jónsdóttir porleifssonar átti barn með Hann- 
esi sveini síra Jóns i Gufudal, var síðar seinni 
kona síra Halldórs Einarssonar í Selárdal; börn: 
a. Síra Teitur í Gufudal átti í>óru dóttur Torfa 

sýslumanns Jónssonar á Kirkjubóli (sjá fyr) ; 

síðar átti hann Hildi Porgrímsdóttir frá Log- 

mannshlið ; börn : 

a. Ólöf. 

b. porgrímur; barnlaus. 

p. Ingibjörg Halldórsdóttir átti síra Ásmund J>or- 
móðsson frá Hvammi í Norðurárdal ; peirra börn : 

a. Guðmundur á Stóraholti i Saurbæ giptist 1633 
Guðrúnu dóttur Jóns Ðans; peirra dóttir 
Ólöf, átti Magnús syslumann á Eyri í Seyð- 
isfirði Magnússon ; börn : 

a. Jón. 

b. Jón. 

f. Ingihjorg. 

b. Póra Ásmundsdóttir ; tvfgipt; barnlaus. 

7. Margrét Halldórsdóttir fyrri kona Guðmundar 
Árnasonar, Oddssonar, 1 Drápuhlíð (sjá Dala- 
sýslu). 

h. Halldóra Halldórsdóttir átti fyr síra Guðmund 
Einarsson á Gilsbakka, er dó 1587; börn: 

a. Úlfur. 

b. Guðmundur. 

c. porgerður. 

Seinni maður Halldóru sfra Jón pormóðsson ; 
börn : 

a. Guðmundur. 

b. Fáll í Stapadal. 



1) Sumir nefna hana Ingveldi ; seinni maður hennar Árni 
Oddson í Syðri-Gðrðum; barnlaus. 



71 



Seinna átti Ralldóra sfra Jón StyrlcársRon á 

Álptamýri. 

(Hennar börn urðu bændafólk.) 

4. Ingibjorg Jónsdóttir átti Ólaf, son Jóns Ólafssonar 
f Hjarðardal sýslumanns (sjá bann við Dalasýslu). 

5. Karítas Jónsdóttir giptist Árna Narfassyni' á Narf- 
eyri; peirra börn: 

a. Jón á Narfeyri silfursmiður, átti fyrr puríði 
Finnsdóttur; pau barnlaus; svopórunni Péturs- 
dóttur, ekkju ; peirra börn : 

a. Jón, átti Solyeigu dóttur síra Arngríms lærða; 
bðrn: 

c. Sira Jón á Breiðabólstað átti |>uriði Ás- 
mundsdóttur^ prests; peirra son síra 
Ásmundur, sama staðar, og dóttir Sol- 
veig. 

b. Kristín'*. 

c. Málmfríður*. 
t>. Ólafur^ 

e. Guðrún'*. 

b. Árni í Vífilsdal átti Guðrúnu Sfmonar- 
dóttur. 

c. Halldóra átti Sigurð Runólfsson' og börn. 
p. pórður Árnason á Narfeyri, priðji maður Val- 

gerðar, dóttur síra ólafs Einarssonar (þórður 

lærði og sigldi). feirra börn : 

a. ólafur á Kjörseyri (hann bjó og í Hofn I 



1) Narfi faðir Árna var sonur Sigurðar Daðasonar í Bjarn- 
arhðfn. 

2) Síra Ásmundur, faðir puríðar, var síra Ásmundur Eyj- 
öirsson á Breiðabólstað. 

3) Kri^tfn átti Hannes Ásmnndsson Árnasonar. 

4) Málmfrfður átti porbjörn Árnason f Tjaldanesi. 

5) ölafar átti Gnðrúnu Aradóttur Bjarnasonar á |>orkeIs- 

hóli. 

6) Gaðrún var hálfviti. 

7) frá Brennistððum. 



72 



Hvammssveit); átti Sigríði Ðaðadóttnr, barn- 
laus; 8V0 Ástríði dóttur Sigmnndar í Fagra- 
dal, Gíslasonar frá Staðarfelli, Jónssonar í 
Galtardalstungu, ólafssonar prests í Hjarðar- 
holti, Guðmundssonar; peirra börn : 

a. pórður á Kjörseyri*. 

b. Sigurður^ á Leirá. 

c. Guðrún. 
€>. Margrét. 

b. Halldór átti Hðllu |>órðardóttur ; Þeirra 
börn: 

0. Þórður í YiIIingadal. 

b. Sigurður á Harastöðum. 

c. pórunn. 

c. Gísli pórðarson í Yifilsdal, hans bðrn : 

a. PáU. 

b. Steinunn. 

Og tveir piltar, er drukknuðn. 
Y. Halldór Indiafari dó utanlands. 

Kristín Árnadóttir átti Guðmund á Jörfa í Kol- 
beinsstaðarhreppi, son sira porvaldarEinarsson- 
ar á Ferjubakka; peirra born : 
a. porleifur*. 



b. Á 



;4 



rni 

c. Gnðrún ; bændafólk. 
e. Bósa, átti sfra Lopt Skaptason ; barnlaas. 
^. Ingveldur Árnadóttir átti Jón, son síra ólafs 

Einarssonar ; peirra bðrn : 

a. Árni á Dunk. 

b. Þuríður. Bændafólk. 



1) Kona þórðar var Guðrún Hallkellsdóttir.— Eitt af börn- 
nm peirra var pórður á Sámsstöðum, faðir Guðmundar föður 
Helga búikups. 

2) Á að vera Sigriðnr; hún átti nokkur launbörn. 

3) porleifur átti Steinunni, dóttur sira Ólafs Einarssonar á 

Helgafelli. 

4) Árni sigldi; kom eigi aptur. 



73 

Kona hin fyrri Orins áðarnefnds Jónssonar var Ragnhildur 
dóttir Steindórs sýslumanns á Okrum á M^rum Finns- 
sonar. peirra börn : 

1. Steindór átti Margréti |>orIáksdóttur frá Núpi i 
Dýrafirði og Vigdísar pórólfsdóttur, barn: 
Sagnhildur átti Eggert á Sæbóli Sœmundsson irna- 
sonar, Gíslasonar á Hlíðarenda, bðrn: 
a, Sæmundur, dó 1666, átti puríði Irnadóttur frá 
Bildudal, peirra born: 

a, Eggert á Sæbóli lögréttumaður dó 1719, átti 
|>orkðtIu Jónsdóttur Torfasonar frá Flatej) 
bamlaus. 

b, |>uríður átti fyrst Eggert Jónsson. Barn 
þeirra dó. 

Svo sfra Halldór Torfason í Gaulverjabæ; 
þeirra barn, Eggert, dó eptir fððurinn; erfði 
hún svo báða menn sína og testamenteraði 
Ormi sýslumanni Daðasyni allt föð. 

c, Sesselja átti porgrím í Svinanesi Halldórsson 
prófasts Teitssonar í Gufudal. Bðrn: 

ð, Hallbjörg, miðkona Finns Nikulássonar. 
Börn : 
a, Nikulás. 
p, Olafur. 
Y, Sesselja. 

b, Guðrún 

c, póra. 

^, Ástríður Sæmundardóttir. 
^, Sigríður Eggertsdóttir átti þorleif stúdent Magn- 
ússon i Haga, þeirra einbirni: 
Ástríður kona Ara s;^slumanns porkelssonar. 
Helga Eggertsdóttir átti Snæbjörn Torfason prests 
frá Eirkjubóli Snœbjörnssonar. pau giptust 
1668, og bjuggu i Bæ í Eróksfirði, Snæbjorn 
var Iðgréttumaður og dó 1666. peirra born: 
a, póra átti |>orIák f>orIeifsson\ bðrn: 



i) 



1) frá Eirkjnbóli á Bæjarnesi. 



74 

ö, Síra I>orleifur á Laugabóli faðir Ingibjarg- 
ar konu síra I^orbergs'. 

b, Jón eldri, hans laundóttir Onðrún áttí 
Magnús ólafsson í Súðavík. 

c, Sigfús giptíst og áttí börn. 

^, Jón yngri giptist og áttí börn. 
f, Snœbjörn áttí Guðnýu og bðrn. 
f, Sæmundur áttí Helgu Bjarnadóttur, peirra 
8on Bjarni. 

b, Eggert Snæbjörnsson á Kirkjubóli átti fyr 
Guðrúnu porkelsdóttur (aðrir porsteinsdóttur) 
peirra bðrn : 

a, Margrét áttí Teit sýslumann Arason (sjá 

hér síðar). 
P, J6n á Kirkjubóli í Langadal áttí Mar- 

gréti og börn: 

a, Steindór. 

b, Brynhildnr. 

c, X>or8teinn. 

d, Sigfús. 

e, Ólafnr. 

f, Jón. 

Seinni kona Jóns, Ingibjörg Onð- 
mundsdóttir, peirra son Jón & Brodda- 
nesi. 

c, Elín Snæbjörnsdóttír, ógipt, barnlaus. 

&, Margrét Eggertsdóttir átti síra Teit Halldórsson, 
e, |>óra Eggertsdóttir, barnlaus. 
Seinni Jcona Omis Jónssonar var Ragnhildur Oddsdóttír frá 
Borg i Borgarfirði, peirra börn: 
2. sfra Jón á Kvennabrekku átti Jórunni Oísladóttnr 
Jónssonar og f>nriðar Yigfúsdóttur frá Oaltardals- 
tungu, peirra bðrn.* 

a, Magnús prestur á Kvennabrekku, varð sýslu- 
maðar 1 Dalasýslu. 



1) Einarssonar frá Ejri; sonur síra porbergs var síra Hjaltí, 
faðir síra Ölafs, föður Bergs landshofðingja. 



76 



P, Earítas átti pórð sod Hannesar í Snóksdal, 
Eggertssonar sama staðar, Hannessonar Björnsson- 
ar, poirra börn : 

a, Hannes í Arnarbæli átti porbjðrgu Pálsdótt- 
ur, barnlaus, svo Guðlaugu Bjarnadóttur 
Bjarnasonar, peirra barn : 

forbjörg átti Ara Teitson, bðrn: Teitur 
og |>urunn, dóu bæði barnlaus; síðan 
Guðmund Fálsson i Snóksdal, börn: 

a, Hannes. 

b, Helga. 

c, Fáll, ðll barnlaus. 

d, Ari, átti Rannveigu Magnúsdóttur, 
bðrn : 

a, pórunn. 
p, Guðriður. 
y, Elín. 

e, Ölafur Snogdalfn* átti Steinvoru por- 
bergsdóttur, börn 

a, Magnús Ólafur. 
f^, Guðmundur 
Y, porbergur. 

f, Fáll Guðmundsson, átti ekkju, dó 
barnlaus. 

b, Halldóra pórðardóttir, átti fyr síra Vígfús 
Eiríksson, peirra börn: 

a, Síra Eiríkur átti Margréti fórðardóttur, 
börn : 
a, Vigfiis. 



1) ölafur Snogdalfn, bjó á Borg á Mýrum, átti þá jðrð og 
fleiri, fæddur í Snóksdal 1761, 27. desember, dó 1843; bann 
var binn mesti ættfræðíngur og ágætlega vel að sér í sogu 
landsins; bann sarodi stóra ættartölubók, er hann einlægt var 
ad auka; sfslumaður Espólfn lagði pá ættartðlubók til grnnd- 
vallar fyrir ættartölum sínum. Ólafur var og vel að sér í 
stjornufræði, og samdi bók um pað efni, en bún er nú pví 
miður Ifklega eyðilogð. 



76 



P, Bagnheiðnr. 

Seinni maður Halldóru var sfra Einafl 
Oddsson * . 
Cf Guðrún pórðardóttir, seinni kona Jóns Am- 
órssonar (sjá Dalasýsln). 
7, Jóhanna Jónsdóttar átti sfra Ðaða Steindórs«| 
son, barn : 
Ormur Ðaðason sýslumaður (sjá Dala- 
s^sla) 
5, Yigfús & Leirulæk, dó barnlaus. 

3. Sigríður Ormsdóttir átti sfra Gunnlaug Bjarnason, 
barnlaus. 

4. Halldóra, af sumum talin laundóttir Orms, áttí 
Eolbein Eyjólfsson Eolbeinssonar, born : 

a, Herdfs átti Snorra |>ormóðsson. 
p, Herdís yngri, átti Einar Eyjólfsson og börn. 
6. Ragnhildur, dó f stórubólu barnlaus. 
Launbörn Orms Toru hér að auki 

6. og 7. Grfmur og Steindór, drukknuðu barnlausir. 

8. porsteinn dó f bólu barnlaus. 

9. Steindór annar, sem Ormur, nær áttræður, gat roed 
Halldóru ^orsteinsdóttur, pessi Steindór varð aldr- 
aður og giptist. 

Ath. Nokkrir segja, að Bagnhildur, Orms seinni kona, haii 
verið dóttir pórðar lögmanns Guðmundssonar- ; en téð Bagn- 
beiður átti Yigfás á Ealastöðum; hefði hún pvf átt að hafa 
verið tvígipt, ef petta væri rétt, en pað er vfst skakkt. 

Af pví 8;^slumaður Magnús Eetilsson setur Orm syslu- 
mann f Barðastrandarsýslu frá Eleyfum f Gilsfirði til Auðna i 
Ejálkafírði árið 1589, hefí eg eigi viljað undanfella hann hér, 
jafnvel pótt eg eigi finni pess getið í bók peirri, er hann með 
pagfnutali 229 og nr. c vitnar til; mun pað bafa verið bók- 
stafavilla, par eð hann vitnar til bóka, merktraa. b c. d. e. f., 
en allar pær bækur hafa eigi komið f mínar hendur, ogvissu- 



1) á Lundi, barnlaus. 

2) pað er með öllu rangt. 



77 



lega hefir hann haft eitthvað áríðandi fyrir sér, þar sem hann 
tilteknr árið. 

Ormur bjó í fremra Gafudal, og hjgg eg að hann hafi nefnt 
ár 1589 og, ef til viU optar, verið umboðsmaður Magnúsar 
sýslumanns Jónssonar, eptir að Torfi á Eirkjublóli sleppti um- 
boði Magnúsar. Magnús átti pá og langt að sækja í suður- 
s^sluna, var orðinn gamall og bjó á Bæ á Rauðasandi, og var 
stórauðigur maður. Eigi hefir Ormur haft lengur nefnt um- 
boð en til 1591, hafí pað verið svo lengi. 

Ormur varð mjög gamall maður og i betra lagi ættsæll; 
eru af honum Qölmennar ættir. Hann var og mikilmenni af 
sjálfum sér, pó í bændatölu væri. 

Ari Magnússou. 

FaMr : Magnús sýslumaður fyrnefndur. 
Móðir: Eagnheiður Eggertsdóttir fyrnefnd. 
Kona: Eristín dóttir Guðbrandar Hólabiskups. 
Börn : 1. Magnús sýslumaður á Reykhólum. 

2. porlákur, bjó fyrst í Súðavík, svo á Staðarfcili 
(hann átti pær jarðir og margar fleiri), paðan flutti 
hann austur á RangárvöIIu og dó par 1667. Hann 
giptist á Reykhólum 1636 (undir eins og sira Jón 
bróðir hans giptist) Málmfriði dótturOísIaáHrafna- 
björgum i Hörðudal, Björnssonar prófasts og offlci- 
alis Gislasonar á Fafgrimsstoðum Hákonarsonar. 
(Gisli á Hrafnabjörgum hélt 12 vinnumenn, hafðiS 
sel og heyskap i Langavatnsdal). porlákui dó 1667 
austur á RangárvöIIum, peirra dóttir: 

a, Helga átti Jón sýslnmann eldra Yigfússon. 

3. síra Jón i Vatnsfirði, fæddur 1607, fóriskóla 1619 
pá 12 ára; pegar hann útskrifaðist, fór hann á há- 
skólann, og varð maður hálærður, kom út oggjörð- 
ist skólameistari i Skálbolti haustið 1632; hann 
pótti stoltur og var litt harmaður af skólans læri- 
sveinum; hann yfirgaf pað embætti 1636 og giptist 
sama ár á Reykhólum Hólmfriði Sigurðardóttur 
Oddssonar biskups; voru honum pá talin fimm 
huudruð hundraða, en henm þrjú hundruð hundr'^ 
ada;hafði sira Jón fengið sér veittan StaðáBeykja- 



78 



nesi 1636, eptir pað skipti hana því braaói vió 

sira Gísla 1636 og hélt Yatasfirdi síðan, meðan 

haon lifði. Haan varð mótlættur og guðbræddur 

maður á síaum elliárum; bann var leagi prófastur, 

skrifaði og útlagði bækur. Síra Jóa dó 1674, fór 

pá Hólmfríður ekkja haas norður að Hólum til 

Gisla biskups með dóttur siaai og peim börnum 

sinum, er óráð^töfuð voru. Börn : 

a, Magnús, burinn 1637 17. september, giptist 1662 

(aðrir 1663) í Holti í Önuadarfirði Á&tnöi dótt- 

ur Jóas prófasts samastaðar^ ; flutti frá Holti 

fyrst til ögurs 1666, og síðaa til Vigurs, og bjó 

par siðan allaæfi, oggjördistauðigur; haan pótti 

maður stirðlyodur og kooa haos eios; kom par 

að, að pau skildu vegna suodurlyodis, Magoús 

tók fram hjá heaoi og voru pau með dómidæmd 

suodur 1675. 1688 fékk Magoús kóagsbréf 

upp á að mega aptur giptast. {»á var svo mikiU 

I afli í Yigur, að fiskistakkur sá, er Magoús átti 

og eigi gat selt ísafjarðarkaupmaaai, var met- 

ioo 400 vættir, og var hoaum dæmt írjálst að 

selja haon hverjum öðrum kaupmanni, sem hann 

gæti. Börn peirra Ástríðar voru: 

a, porbjörg, fædd 1667, átti lögmann Pál Vída- 
lín, hún dó 1737. 

b, Kristín dó 1712 átti Snæbjörn Pálsson^ 
Siðan giptist Magnús Sesselju, dóttur Sæmundar 
Magnússonar Sæmundssonar Áinasonar Gislason- 
ar, barnlaus. Maguús dó 1702, 66 ára, og var 
kallaður hinn digri. 

|i, Helga, borin 1638, átti fyr 1668 Teit Torfason, 
barnlaus; svo síra porstein Geirssoo, baralaus, 
húo dó 1718. 

/, Ari i Sökku í Svarfaðardal, dó 1698 af vosi og 



•»/ 



l^ pau höfðu kðogsbréf, pvi pau voru prímeooiagar. 
2) Snæbjðrn var kallaður Mála-Snæbjörn, af pví að bann 
var opt i málasL 



id 



kulda, átti Eristína döttur síra l^orsteins Illaga- 
sonar, þeirra börn: 

a, Jón>. 

b, Hólmfríður«. 

c, Björgr*. 

d, Guðrún^ 

e, Steinvör*. 

ð, Oddur, kallaður hinn digri, var um timaReyni- 
staðar klausturhaldari, dó snöggl^a bjá systur 
sinni Bagnheiði i Gröf 1712; hann átti Guðlaugu 
Guðmundsdóttur frá Keldum; peirra börn : 

a, Ingibjörg®. 

b, Guðrún'. 
0, pórunn®. 

», Síra Guðbrandur fæddur ],641, útskrifaðist úr 
skóla 1661, sigldi til háskólans 1663, kom apt- 
ur 1666 og Yigðist sama ár 15. október til kap- 
elláns hjá foðar sinum, f^kk veitinga fyiir 
staðnum 1673, dó undir jðl 1690. Síra Guð- 



1) Jón var fyrst djákni á Beynistað, sigldi svo og varð dáti 
í Kaapmannahöfn. 

2) Hólmfriður átti launbarn með Ásgrími syni Einars á 
Hraanam, átti svo |>orlák Markússon i S^varborg. Nefnd 
laandóttir Hólmfriðar var : 

Guðn^, hún átti sira porvald Gottskálksson á Miklabæ, 
t>eirra son 
Gottskálk, settist að i Eaupmannahöfn, hans son 
Albert Thorvaldsen, hinn nafnfrægi myndasmiður* 

3) Björg átti 1710 Eyjólf Einarsson Eyjólfssonar prests á 
Londi. Eyjólfur hélt um tima Reynistaðarklaostur. 

4) Guðrán átti Yigfús ólafsson; hann var kallaður Svarti- 
fúsi; þaa bjaggu á Finnstöðum i Kinn. 

5) Steinvor átti sira Jón Einarsson á Skinnastöðum. 

6) Ingibjörg átti sira þorstein Ketilsson á Hrafnagili, barn- 
laos. 

7) Guðrún átti sira Magnús Markússon á Grenjaðarstððum. 

8) Þ^rann áttl síra Ambjorn á Undirfelli. 



ÖO 



brandur giptist í Bræðratungu 12. sunnudag 
eptir trínitatis Elinni dóttir Hákonar sýslumanns 
Gfslasonar logmanns 1672; að pvi sama brúð- 
kaupi giptist og Oddur bróðir hans. Elin dó á 
Leirá bjá dótturmanui sínum Yigfási. Böm 
sira Guðbrands og Elinar voru: 

a, Sira Yigfús á Helgafelli, dó 1707 barnlaus. 

b, Hákon giptist Ólöfu Jónsdóttur frá Eyri i 
Seyðisfirði, voru saman fáa daga, dó 1707; 
hún giptist siðan Sigurði syslumanni á Hvit- 
árvðllum. 

c, Eristin átti Yigfús Jónsson, dó 1733 barn- 
laus. 

d, Helga átti Jón i Yatnshorni Hákonarson, dó 
1707 bamlaus. 

C, Sira Sigurður i Holti i Onundarfirði, fæddur 
1743, útskrifaðist úr skóla 1661, sigldi 1665, 
kom út 1668, var tvo vetur siðan i Selárdal hji 
sira Páli til enn meiri iðkunar i grisku og he- 
bresku, vigðist svo 1669 til kapelláns hjá síra 
Jóni i Holti i Onundarfirði, giptist 1671 Helgu 
dóttur síra Páls i Selárdal, fékk vonarbréf fyrir 
Holti 1669, og þjónaði pvi til pess að hann dó 
1730, 88 ára. peirra börn : 

a, sira Sigurður i Holti. 

b, Ouðbrandur á Gerðhömrum. 

c, Bagnheiður kona sira Teits Pálssonar á EjrL 
Y], Bagnheiður eldri áttiTorfa sýslumann Jónssoni 

Flatey, sjá hér siðar. 

ð", Bagnheiður yngri giptist fyr 1674 Gísla por- 
lákssyni, Hólabiskupi, svo Einari biskupi |K)r- 
steinssyni 1696, 13. september, voru henni pá 
talin 3 hundruð hundraða og 90 hndr. i föstu 
og lausu, en honum (Einari biskupi) 6 hundruð 
hundraða, voru pau saman mánuð, til pess bisk- 
up dó; sjálf dó hún 1719, 69 (Mark&sarannill 66) 
ira barnlaus. 

i, Anna, kðlluð hin digra, itti síra ólaf porvarðar- 
son i Breiðabólstað i Yesturhópi, hún dó 1728. 



61 



Bprn: 

a, Gísli'. 

b, Helga. 

c, Valgerður. 

d, Sigriður. 

e, Solveig. 

Af þeim er komið margt manna. 

4. Halldóra Aradóttir giptist 1622 (Jón sýblumaður 
Jakobsson segir 162P) Guðmundi sýslumanni Há- 
konarbjni, sjá Húnaping. 

5. Helga, fædd 1604, dó í Ogri 1632, 28 ára, barnlaus. 
Ari er borinn 1571, var snemma bráðgjör og umsyifamik- 

ill c^ mannaðist vel eptir peirrar tíðar hætti; er meining 
manna, að bann hafi hatt hálfa Strandasýslu, sem þó er óvist, 
móts Tið Staðarhóls-Pál um 1590, en Barðastrandarsýsln tók 
hann eptir foður sinn 1592. 1594 reið Ari norður að Hólum 
(að sagt er með 18 sveina, alla 18 vetra) og gjðrði boð fyrir 
Guðbrand biskup ; hann kom út og bauð Ara inn. Ari afþakk- 
aði paö að svo stöddu, en hóf upp bónorð sitt, og bað sér til 
ekta dóttur hans Eristínar; biskup tók seinlega undir pað, 
þótti maðurinn drembilátur, og þá er eigi gengu kvonbænirn- 
ar, kvaddi Ari biskup og steig á bak með sina fylgjara, en 
vildi eigi þiggja að ganga til stofu. Kristin dóttir Guðbrands 
biskups hafði staðið við glugga, virt Ara fyrir sér, meðan peir 
bisknp tölttðust við^ leizt henni vel og hofðinglega á manninn; 
er sögn, að pegar biskup hafi gengið inn frá samtali við Ara, 
hafi Eristín mætt foður sínum og spurt hann að erindi Ara; 
biskup sagði henni pað, og par með, að hann heldur hefði 
gefið honum afsvar; pá hefði Eristin sagt, að eigi hefði 



1) Gísli átti Guðrúnu Grímsdóttur frá Guðrúnarstöðum. 
|>au voru barnlaus. Auk Gisla áttu pau síra Ólafur og Anna 
porvarð, er dó ungur, og Eristínu, er dó ógipt og barnlaus um 
tvitugt; pegar hún dó, dreymdi Pál lögmann Yfdalín visu 
pessa: Eristin liggur i kistu Ifk, kallaði vffið dauði, prestur- 
inn grætur gullhlaðsbrik, eu Gfsli fagnar auði. 
2) sjá A. bls. 550. 

6 



83 



hann þad vel gjört, eða hvar liaiHi mundi fá sér til handa 
Ara jafnoka. Biskup, seni var bráðlyndur, sansaði síg, og 
pá er hann varð var við, að hún vildi eiga bann, skaut 
haun hesti undir þénara sinn, sem ríða skyldi eptir þeim 
Ara hið bráðasta, með peim biskups orðum, að Ari gerði 
svo vel og riða aptur beim að Hólum; erindi hans skyldi 
fá góðan framgang. |>eir Ari höfðu riðið tómlega, og er hon- 
um komu þessi orð biskups, sneri hann heim að Hólum; var 
honum pá vel fagnað af biskupi, sem gekk móti honum og 
leiddi hann inn; gengu pá og greiðlega saman kaupin, var þá 
Ari 23 ára, en Kristín 18 vetra. (Sú sögn, að Ari hafi verið 
i pessum kvonbænum með 18 sveinum ollum 18 vetra, og að 
hann þé sjálfur hafi verið 18 vetra, er lítt sðnn; því þá hefði 
það étt að vera 6 árum fyr en hér segir og Kristín 13 vetra, 
nema bafi hann fyrir svo Iðngu trúlofazt henni). Ari giptist, 
sein áður er sagt, 1694 og reið vestur með konu sína*. 



1) pessi saga um kvonfangsreið Ara norður að Hólum er 
víst sönn; eg man, að móðir mín, er margar sogur kunni um 
forfeður sina og frændur þeirra, sagði mér hana eitt sinn, en 
hún gat ekkert um, hve margir eða hve gamlir fylgdarmenn 
Ara hefðu verið, eða hve gamall Ari sjálfur hefði þá verið, eins 
og sá viðbætir er auðsén seinni tilbúningur; þar á móti sagði 
hún, að Ari hefði verið kominn vestur á Yatnskarð, er sendi- 
maður biskups náði honum. |>að virðist annars hafa verið 
venja höfðingja um þessar mundir, er þeir fóru að biðja sér 
kvonfangs, að vilja ekki koma inn, fyr eun þeir fengju að vita, 
að þeim gengi erindi sitt. Svo var það og um Odd biskup 
Einarsson, að þegar hann reið heimau að frá sér úr Skálholti 
norður að Holtastöðum til að biðja Helgu, dóttur Jóns s^^slu- 
manns Björnssonar og hann var kominn heim að Holtastöðum, 
gjörði hann boð fyrir bónda og bað hann finna sig út; þegar 
Jón kom út, sagði biskup honum þegar erindi sitt, að hann 
væri bominn til að biðja Helgu dóttur hans; Jón bauð þá bisk- 
upi inn, en biskup afþakkaði að gjöra það fyr en bann fengi 
að vita, að sér gengi erindið; fór þá Jón inn aptur, og inn i 
hús þar sem Helga dóttir hans var að sauma, og ávarpaði 



ð3 

Staðarhóla-Páll bafði um paun tima norðurpartísafjarðar- 

svslu, en peir porlákur og Gissur vesturpartinn. porlákur dó 

1596 og Gissur 1597, en Staðarhóls-Fáli 1598, svo öll ísafjarð- 

arsýsla losnaði pá; var Ara pá veitt téð sýsla. þar að auki 

bafði hann ad láni 50 kóngsjarðir; gjörðist hann þá hinn mesti 

höfðingi, bjó í Ogri, hafði og Ogursþing, í hverjum hann hélt 

prest, er bann launaði eptir eigiu vild; pótti bann héraðsríkur 

og fjárgæzlumaður mikill. 1607 hafði bann umboð Guðrúnar, 

ehkju Jóns lögmanns, og tók par fyrir 1 hndr. hndr. í jörðum. 

Ari keypti og fjölda jarða, meðal þeirra voru Seykhólar, 

keyptir af sýslumanni í Yaðlaþingi fyrir 1 hndr. hndr. i oðr- 

um jörðum, og 1608 Prestbakki, Fell á Fellsstrond og Tún- 

garður, og svo fyrir 1 bndr. hndr. í jörðum. Börn sfn mann- 

adi Ari vel; Halldóru kom hann til fósturs að Uólum. Hann 

Tarð oddviti fyrir drápi Gaskóna á Vestfjorðum 1615, og er 

mælt að bann hafi haft sinn fullan hlut af fé þeirra, sem ann- 

arstaðar, þar sem hann kom því við. 1620 10. desember að 

Ogri við ísaQorð samdi Ari fjárskilmála millum sonar síns 

Magnúsar og riku pórunnar, sem hann útvegaði honum til 

ekta. Var Gísli lögmaður Hákonarson fyrir hönd pórunnar, 

sem þá var ekkja Sigurðar Oddssonar biskups. Taldi Ari 

Magnúsi syni sínum til kvonarmundar í fasteign 1 bndr.hndr. 

og LLX hndr. (110 bndr.), en í lausafé ii hndr. hndr., en 

lögmaður taldi pórunni V bndr. bndr. í fasteign, X bndr. fátt 

í 1 hndr. bndr. 1 inálnytu kúgildum, 1 hndr. hndr. í silfriog 

1 bndr. hndr. i þarílegum peningum, til samans VIII hndr. 

budr. Gísli lögmaður tilskildi við Ara sýslumann, að allur 

kostnaður utan lands og innan, sem Ari befði haft fyrir syni 

siuum Magnúsi, samt það, sem bann þurfti að borga fyrir 

þeirra gipúngarloyti, skyldi niður falla. £innig var Ari 1636 

fyrir bönd slra Jóns sonar sins, þá er bann fékk Hólmfríðar 

dóttur Sigurðar og áðurnefndrar |>órunnar ríku; taldi hann þá 



hana með þeim orðum: >biskupinn i Skálbolti er kominn að 
biðja þín, dóttir góð; hvað á eg að segja bonum?c Hún svar- 
aði: >ekki er 1 kot vísað; segðu honum, að cg mun taka 
honumc 

6* 



84 



syni sínum til kvonarmundar V hndr. hndr. í íðstu og lansa, 
en |>órúnn taldi dóttur sinni III hndr. handr. í fostu og lausu, 
því þá var Magnús, seinni maður pórunnar, dáinn, en j^runn 
íiutti þar eptir að Galtalæk, og dó þar 1674. 

Oddur biskup og Ari voru hér á landi f þeirra tfð ha^tir 
menn, og er mælt, að þeir hafí borið hðfuð yfir allan þing- 
heim. Ari varð á sinum elliárum mjög þungfær og hélt lög- 
sagnara f ísaQarðarsýsIu; til síns dauða hafði hann þá sýsln, 
en afstöð Barðastrandarsýslu við Bjðrn bróður sinn 1698. 

Ara mikillæti, þá er Guðmundur Hákonarson, sem síðar 
varð þingeyra klausturhaldari og s^slumaður Húnvetninga, 
vildi fá Halldóru dóttur hans til ekta, er vikið á f Iffsögui- 
gripi Guðmundar, og er mælt, að svo hafi verið stórmennska 
hans við sýslubúa og undirmenn sina, að enginn hafi þoraðað 
leggja f aðra skál, en hann vildi. 

|>au Ari og Kristfn voru saman í hjónabandi 58 ár;hann 
kallaðist að hafa verið konungs umboðsmaður f 62 ár, hefir 
hann þá fengið bálfa Strandasýslu 1590, Barðastrandarsýslu 
1692, ísafjarðarsýslu 1698, er hann hélt f 55 ár. Ari dó í 
Ogri 1652 á 81. aldursári og Eristfn kona hans hálfri annari 
viku sfðar 11. október 1662, 76 ára gömul; þóttu þau hjón 
hafa verið messu merkismenn f sinni tfð. Ari var og vel lög- 
kænn maður, en ekki skeytti Halldóra Ouðbrandsdóttir um for- 
sjá hans fyrir Hólastól, þá er Ari frambauð hana. í sðgn 
Jóns, Indfafara 3. parti, segir við árið 1644, eða nálægt því, 
að Ari sýslumaður hafi haldið ísaQarðar og Strandasýslu, einn- 
ig Stranda- Isafjarðar- og Aðalvíkurjarðir; þar eptir hélt Jón 
ölafsson, sem áður hafði Stapasýslu og -umboð,téðar jarðirum 
hríð, svo sfra Torfi 5 Álptafjarðarjarðir 2 ár, þær tók Ari apt* 
ur. Nokkru seinna byggðí Ari eina þeirra jarða, sem var Eyr- 
ardalur við Alptafjorð, Jóni Ólafssyni 1640. Héraf sést, að Ari 
hefir haldið Strandas^slu um og eptir 1640. 

í annari bók stendur: Ari og Erislin deyðu 1662, 
hún 3., hann 12. október; þá var Eristin 78 ára, hafði hún 
verið 9 vetra, þá er Halldóra móðir hennar andaðist, 1586 
hefir hún gipzt 18 vetra, en Ari hefir þá verið 23 ára. 

Bjðru MagnúsNOii. 
Fadir: Magnús s^slumaður Jónsson i Ogri og Saurbæ. 



85 



Móðir: Ragnheiður Egofertsdóttir logcnanns Hannessonar. 
Konajyrri: Sigríður dóttir Ðaða Bjarnasonar á Skarði og 
Arnfriðar (hún dó 1644), dóttur Benidikts ríka á 
MöðruTðllum Halldórssonar prests Benidiktssonar Gríms- 
sonar ; Bjarni á Skarði, faðir Ðaða, átti Sigríði dóttur 
porleifs lögmanns Fálssonar. Bjarni á Skarði var 
sonur Odds í Oskjuholti, er átti Sesselju* dóttur Orms 
Einarssonar ; en faðir Odds var Tómas á Borg, sem 
átti Guðrúnu dóttur rfka Fúsa á Borg, þórðarsonar ; 
faðir Tómasar jar Oddur Sigurðarson, sem átti Odd- 
nýjn Finnsdóttur frá Okrum Péturssonar. Faðir Sig- 
urðar á Hvoli i Saurhæ var Geirmundur Herjólfsson, 
sem átti Guðrúnn, dóttur ölafs fyrra Tóna, þorleifs- 
sonar, Svartssonar á Reykhólum (þessi Sigurður á 
Hvoli var hróðir ólafs seinna Tóna, Geirmundssonar á 
Rauðamel)*. 
8oH Björns og Sigriðar var Eggert riki á Skarði, sýslumað- 

ur á Barðaströnd; sjá hér siðar. 

Kona seinni: Helga dóttir sira Arngríms lærða prófasts á Mel- 

stað og Solveigar kvennahlóma Gunnarsdóttur á Yíði- 

vðllum i Skagafirði, Gislasonar. Helga var fædd 1599, 

giptist 1617, dó 25. des. 1646. 

Börn : 1. Sira Páll lærði, prófastur i Selárdal, fæddur 1620, 

fökk Selárdal 1645, dó 1706, giptist Helgu Halldórs- 

dóttur lögmanns Ölafssonar. (Síra Páll i Selárdal var 

haldinn hinn lærðasti klerkur hér á landi i sinni tið^, 

annar en hiskup Brynjólfur ; pað er orðfleygt, að p& 

er biskup og Páll fundust eitt sinn, og voru i djiip- 

ustu samræðu i austurlanda tungum, hafi hiskup 

pórður, er par var nærstaddur, lagt orð til; hafi þá 

biskup Brynjólfur sagt : þegi pú, barn, meðan 

lærðir menn tala). Börn sira Páls og Helgu : 

a. Síra Halldór fékk Selárdal 1706, dó 1733, 80 



1) Aðrir: Katrínn. 

2) Björn taldi sér til giptingar við Sigríði Y hundruð hundr- 
aða, en Ðaði gaf henni III hundruð hundraða. 

3) Hann var baccalaureus artium. 



86 



ára, átti 1684 Ingíbjörfru dóttur Magnúsar sýslu- 
manns Matjnússonar á Eyri í Seyðisíirði* ; barn : 
Björn á Sveinseyri, átti Ólöfu Jónsdóttur, barnlaus. 
p. Helga, átti 1672 síra Sigurð Jónsson frá Vatns- 
firði ; börn^ : 

a. Síra Sigurður. 

b. Guðbrandur. 

c. Ragnheiður. 

y. póra, átti Árna í Bíldudal GruðmunJsson; börn : 

a. Helga, átti fyrst launbarn með Magnúsi kapt- 
eini Arasyni, pað dó, síðan átti hún Einar 
yngra Arason''; pau barnlaus. 

b. Steinunn, hennar launson með porláki 
Jón, átti Brynhildi Jónsdóttur. 

5. Ingibjörg, átti Jón son Magnúsar s/slumanns á 
Eyri í Seyðisfirði. Börn : 

a. Magnús á Eyri, fyrri maður Guðrúnar í Hjarð- 
ardal. 

b. Ólöf, átti Sigurð sýslumann á Hvítárvöllum 
Jónsson*. 

• 2. Sigríður giptist 1651 síra porleifi prófasti í Odda 
Jónssyni; hann dó 1690 (aðrir 1688) 71 árs; peirra 
son 

Björn, biskup á Hólum, átti |>rúðu dóttur porsteins 

sýslumanns porleifssonar s^slumanns Magnússonar 

sýslumanns ; barnlaus. 

Helga seinni kona Björns sýslumanns giptist aptur 

Rauðasandsþinga presti, síra porbirni Einarssyni í Kvíg- 

indisdal; pótti óyndisgipting; pau áttu eigi burn saman. 

Um uppvöxt og mentun Björns sýslumanns vituro vér 

ekkert markvert að ritfæra fyrri enn hann tók Barðastrandar- 



1) Síra Halldór var dæmdur frá embætti fyrir slark og tráss. 

2) Sjá um börn Helgu og síra Sigurðar her að framan. 

3) Einar maður Helgu var Einar son síra Einars á Stað á 
Reykjanesi Torfasonar. 

4) Fyrr átti Ólöf Hákon, son síra Guðbrandar í Vatnsfirði, 
pau voru saman 3 nætur (sjá hér að framan). 



87 



sýsla 1598 eptir Ara bróður sinn; fór að búa f Bíö, er honum 
Yar gefinn í tannfé af Egírorti logmanni (par Björn het eptir 
Birni, sem druknaði, bróður Eggerts), en Eagnheiður móðir 
Björnsmun um pað leyti hafa flutt að Dal. Björn tók téðasyslu, 
sem áður er sagi, 1598, og giptist Sigríði Ðaðadóttur, er eigi 
Tarð langlif. 

1604 var Birni Tikið frá s^slumannsembætti fyrir pað, a5 
hann rar orðaður af Sesselju systur sinni, par fyrir sór Björn 
tylftareið fyrir prófasti í héraði 1604, var sá eiður dæmdur 
fullgildar á alþingi 1605. — pingapresturinn, sira Sigurður 
Einarsson, sem bðrnin átti 2 með Sesselju, misti prestinn, sigldi, 
og ílengdíst ekki hér á landi. — Meðan Björn var 1 pessum úti- 
stöðvum, var sýslan fengin Pétri Strandasýslumanni 1604- 5, 
en 1605 tók Björn aptur sýsluna og hélt bana síðan lengi í 
sífeilu. Evittering á þýzku er útgeíin á Bessastððum af fuli- 
mektugum Jóhanns BuchhoUs, Joachim Sólke, kgl. MHJestæts 
fógeta 1600, hvar í Björn er kvittaður um afgjald sýslunnar 
1600, 60 rd., fyrir Álptaljarðarjarðir 14 rd., fyrir sakafall 9 
rd., fyrir hríshest og fleira 6 rd.; pá fylgdi og sýslunni Geita- 
gilsparturinn með þeim jörðnm, er sira Jörundur átti.— Meðal 
margra Björns embættisverka, hefir hann útnefnt dóm á Beru- 
firði millum Ara Magnússonar sýslumanns og P^turs sýslumanns 
Pálssonar 1604 um Seljanessströnd og var hún dæmd að vera 
og hafa verið Eeykhólaeign, pó Pfetur sýslumaður fráskildí hana 
Reykhólum i skiptum eptir föður sinn, Staðarhóls-Pál. 

1620 sór Bjorn fyrst sinn eið á alpingi ; hann héit sýsl- 
unni fram um 1632, pó hann slepti henni við bróðurson sinn 
Magnús sýslumann Arason ; eigi er samt vfst, hvort Míilmiús 
varð pá umboðsmaður BJörns, eða hann hefír fengið veitiugu 
fyrir henni og Björn aldeilis slept henni. 

Sótt mikil gekk yfir landið 1635, og f peirri sóttandaðist 
Bjurn, og hefir hann verið sýslumaður yfir 30 nr. — Björn var 
baldinn vænn maður, stððuglyndur og óásælinn, stóð vel f em- 
bætti sfnu, og bjó í Bæ; auðmaður var hann f góðu lagi; sum- 
ir héldu hann kvennamann. 

Magnús Sæmundai'sou. 

Faðir : Sæmundur Árnason á Hóli f Bolungarvík, s;ísluroaður 
i SnæfeIIss}-s1u; sjá par um hann. 



88 



Mbtír: Elfn Magnúsdóttir sýslumanns Jónssonar. 
Kona: Sigríður dóttir þorleifs f Búðardal sonar Bjarna á 
Skarði, Oddssonar í Öskjuholti, Tómassonar á Borg, 
Odd8:K)nar á Hvoli í Saurbæ (dó 1516), Sigurðssonar 
sama staðar, Geirmundarsonar (Sigurður á Hvoli var 
bróðir Ólafs yngra Tóna á Rauðamel). 
Börn: 1. Árni, átti pórunni (aðrir Ólöfu) dóttnr sfra Þor- 
leifs Bjarnasonar á Söndum; barnlaus. Laundætur 
Arna með OuðnSnu Gissursdóttur* : 
a. Guðrún eldri átti Jón porkelsson; börn : 

a. Halla. 

b. porkell. 

c. Torfi. 

d. Guðrón. 

p. Guðrún yngri, átti Hálfdán ; bSrn : 

a. Eristfn. 

b. Margrét. 
y. J6n. 

I^essi Árni var um bríð Iðgsagnari í ísaQarðar- 

8]^8lu. 

2. Sæmundur Magnússon var og lögsagnari í ísafjarð- 
arsýslu; sjá par um hann. 

3. Björn. 

4. Helga«. 

5. Sigmundur. 

Sýslumaður Magnús Eetilsson setur Magnús sýslumann f 
Barðastrandarsýslu, en nefnir eigi ártalið, og í annari athnga- 
semd nefnir hann penna Magnús sýslumann f Isafjarðarsýslu, 
enekkert ártal við f hvorugum staðnum, og eigi veit eg, hvað 
hann hefir par fyrir sér haft; verið getur, aðpeirbræður Björn 
og Ari hafí haft hann fyrir umboðsmann sinn, máske eigi nt- 
an f stöku tilfellum ; en fyrir hvorugri syslunni meina eg að 
bann hafi haft veitingu, og eigi haft lengi hvorugs pessara 



1) Árni vildi eiga Guðrúnu, en móðir hennar Margrét Sig- 
fúsdóttir Torfasonar setti sig móti pví. 

2) Helga drukknaði á ferð f ísafirði, ógipt, barnlaus, er hún 
sðgð að hafa verið kvennval. 



89 



s^lamanna omboð; hann lét dóm ganga í Barðastrandarsysla 
1625 yfir Gísla Gottskálkssyni fyrir barneign með systurdóttar 
sínni; dæmdist Gísli í f^sektir; málið kom til alþiogis, og ?ar 
þar dæmt, að Gfsli skyldi sækja til konungs náðar. — Magnús var 
áyngri árom til menta settur, fór svo utan ásamt Árna bróð- 
or sínum, kom út og mun hafa gjðrzt umboðsmaður Bjðrns í 
6æ. — Hann og Árni máttu í arfaskiptnm 1 sakna til Eggerts 
SOhndr. jarða fyrír siglingarkostnað. Magnús fékk H4I í Bol- 
ungarvík 80 hndr., en borgaði Árna, hinum elzta bræðranna, 
jarðir til að halda honum. Magnús dó 1636 eða 1636, og 
pótti hðfðingmenni. 

Ma^nús Arason. 

Faðir: Ari Magnússon í Ogri sýslumaður; Hjá um hann hér 
fyrr. 

Mdðir: Eristfn Ouðbrandsdóttir biskaps. 

Kona: pórunn rfka, dóttir Jóns sýslumanns Yigfússonar, er 
sfðast bjó á Oaltalæk ; þórnnn giptist fyrst Sigurði 
yngra, syni Odds biskups Einarssonar; hann drukknaði 
með annan mann í Hvftá hjá Oddgeirshótum f Flóa 
1617; peirra dóttir, Hölmfrfður, átti 1636 síra Jón 
Arason í Vatnsfirði.— 1620giptist þórunn aptnrMagn- 
úsiArasyni á Beykhólum. pórunn erfði sf ðast ein systur 
sf nar og foreldri og kallaðist þvf hin rika. Sfnum fyrra 
manni giptist hún um 1613 eða 1614, bjuggu pau 2 
eða 3 ár í Hróarsholti í Flóa, áður Sigurður drukknaði. 

Born: 1. Sigurðor syslumaður á Skútustððum; sjá pingeyjar- 
píng. 

2. Hagnhildur, fædd 1631, giptist 1656 Birni sýslu- 
manni á Espihóli Pálssyni; sjá Yaðlaping; hún dó 
1680, 49 ára gðmul 

3. Jón Strandasýslumaður; sjá Strandasýsln. 

4. Ouðbrandur á Stóru-Laugum; barnlaus; dó 1700. 

5. Helga átti Jón s^slumann Yigfásson f Logmanns- 
hlfð; sjá pingeyjarsýsln. 

Um uppvöxt og menningu Magnúsar Arasonar er mér ó- 
kannngt; eins hvenær hann tók hálfa (að eg meina) Stranda- 
s^slu móts við Pétur Pálsson, en vfst var pað fyrir 1620, og 
par eptir hélt hann alla s^sluna, og óvfst, hvenær eða hvort 



90 

hatin ðlepti henni fyrir sinn dauða. í Barðastandarsýsla finn 
eg dómsmenn af Magnúsi útnefnda í Svofneyjum 1633, og 
aptur á Felli i Tálknafirði nefndi bann menn í dóm á tveim 
píngom 1635. Er likast að Björn Magnússon hafi slept Tið 
hann syslunni um eða eptir 1630, heldur en Magnús ]ia& Terið 
Bjðrns umboðsmaður. En af téðnm dðraum má sjá, að Magn- 
ús hefir verið valdsmaður i allri sýslunni.— í Strandasýslu hefi 
eg engan dóm séð eptir Magnús, þó baeði fræðibækur og sfra 
f>órarinn i kvæði sfnu kalli hann StrandasýsUimann, sem gef- 
ur pá Tissu, að hann hafi haldið téða sýslu.— Fyrir utan sfna 
riku giptingu mcð pórunni, sem skrifað er að hafi áttSSjarð- 
ir, fyrir utan alt lausagóðs, fékk Ari sýslumaður honum Reyk- 
hóla til eignar og ábýlis, og aðra fjármuni nærfelt 4 hundruð 
hundraða, en pórunn átti pó helmingi meira fé (8 hundruð 
hundraða, par af 5 hundruð hundraða í föstu). Sjálfur var 
Magnús gróðamaður og hðfðingi; var saman við |>órunni á 15. 
ár i hjónabandi, en dó í yfirgeysandi sótt 1635, fertugur að 
aldri; par eptir var j^runn á Beykhðlum í 7 ár; flutti sfðan 
norðar að Skútustððum og dó par 1674. ól hún upp par 
nyrðra Bagnhetði dóttur sina til þess hún gipti hana 1656 
Bkrni B^^slamanni Fálssyni; sjá um Bjðrn sýslumann við Yaðla- 
ping.— Skráð er að Magnús Arason hafi verið i seinni tfð mik- 
ill hðfðingi, héraðsrikur og Qiirgæzlumaður. Arí faðir hans 
keypti honam til bújarðar Reykhóla af Bimi syslumanni Beni- 
diktsByni fyrir 1 hundrað huadrada i oðruni jðrðum norðan- 
lands; það kaop framfér 1601; en 1618 keypti Ari sýslumaður 
af Jón prdfasti Guðmundssyni svo kallaða Oddsnauta, er seinna 
nefndust Skarðseyjar, pá reiknaðar 15 hndr. að dýrloika, fyrir 
15 hndn i Efri-Brunná, og lagði téðar eyjar sem bóndaeign 
nndir Reykhóla, pegar hann afhenti Reykhólaeignir Magnúsi 
syni sinum 1620 til kvonarmundar. 

Eptir Magnús Arason skiptist Bardastrandars^sla i suður- 
og vesturpartinn ; get eg fyrr sýslumanna i suðurpartinum. 



A. í sttðarpartinnm. 

Magnús JónssoN. 
Fúðir: Jón eldri Ðalasýslumaður, Magnússon sýslumanns. 



91 

Módir: Xstriður Gísladóttir lögmanns |>órðarsonar Iðgmanns. 

Kona: pórunn, dóttir porieifs í Búðardal, Bjarnasonar frá 
Skarði, Oddssonar (sjá Ðalasyslu) 

Börn : 1. porleifur í Haga á Barðaströnd, giptist 1650 Sig- 

riði Eggertsdóttur á Sæbóli, Sæmundarsonar sýslqr 
manns frá Hóli i Bolungarvík, Árnasonar sýslu- 
manns á Hlíðarenda, Gíslasonar. peirra dóttir : 
Ástríður, átti Ara sýslumann |>orkeIsson; sjá sfðar. 

2. Magnús sýslumaður í ísaQarðarsýslu ; sjá þar um 
hann. 

3. Gnðriður átti Jón bónda i Flatey, dó 1661, son 
síra Torfa 1 Hvammi ( Hvammssveit, Finnssonar; 
börn : 

a. Torfi, tvígiptur, sýslumaður á Barðastrond. 

b. Páll dó ógiptur, barnlaus, á Skarði á Skarðsströnd 
1681. 

c. Eggert, átti puríði Sæmundsdóttar Eggertssonar; 
barnlaus. — Hún átti sfðar sfra Halldór 1 Gaul- 
verjabæ; testamenteraði síðast eignir sfnar Ormi 
sýslumanni Ðaðasyni. 

d. Ingibjðrg, átti barn með Jöni syni porleifs lög- 
manns Kortssonar, hét 

a. Eristín ; giptist síra Arnbimi á TJndirfelIi i 
Vatnsdal. peirra bðrn: 

a. pórdfs átti sfra Eirík*. 

b. Valgerður*. 

c. Jón á Giljá». 

Ingibjörg pessi giptist 1684 sfra Sæmnndi 

Hrólfssyni ; börn : 
3. Sfra Eggerl. 
7. pórunn. 
5. Einar. 



1) I>að er síra Eirfk Hallsson f Grfmstungu. 

2) Lannson Valgerðar með Tómasi Tómassyni sfra Árni á 
Bægisá. 

3) Síra Jón á rndirfelli. 



9S 



e. Jón*. 

e. Ástríður átti sfra Snorra Jónsson á Eyri (| 
Skatulsfirði; barnlaus^. 

f. Arnfríður giptist eigi ; hennar laundóttir bét 
Margrét. 

g. Rannveig átti Einar Gunnlaugsson, bjuggu á eign- 
arjðrðu sinni Heggstöðum ; bðrn : 

oí. Jón brekkur í Æðey. 
^. Guðrún. 
y. Kristín. 
4. Elín Magnúsdóttir giptist 1651 Sigurði (hann dó 
1690) á Leirárgðrðum, syni Árna Iðgmanns Odds- 
sonar; bðrn: 

a. Bjarni á Heynesi, átti Helgu Gísladóttur ; börn : 
óL; Síra Gísli á Melum í Melasveit. 

p. Síra Jón á Holtastððum. 

b. þorbjðrg, átti Sæmund á Innra-Hólmi, son Árna 
Gfsltisonar, er þar var og barnlaus. 

c. Margrét, átti pórð Pétursson, þórðarsonar sýslu* 
manns, Henrikssonar; barnlaus. 

d. Ljótunn, átti þorkel Jónsson í Njarðvfk ; barn : 
Jón rektor f Skálholti; barnlaus. 

e. Árni á Grund f Skorradal, átti póru dóttur sfra 
Einars Gfslasonar á Helgafelli; born : 

a. Árni*. 
^. EHn*. 
y. Magnús^. 



1) Sjá um bðrn Ingibjargar og síra Sæmundar A, bls. 98. 

5) Ástríður átti laundóttur, sem hét Margrét. 

3) Árni bjó á Grund í Skorradal; er sagt, að hann hafi ðr- 
kynjast. 

4) Elfn átti þorleif Pálmason á Breiðabólstað í Sökkól&- 
dal. Eitt af peirra bðrnum var 

síra Einar f>orIeifs8on f Guttormshaga. 

6) Magnús bjó á Indriðastððum; hans dóttirátti Torfastúd- 
ent á Indriðastðftum ; peirra son 

þórður f Yigfúsarkoti f Keykjavfk, á Ragnheíði dótt- 



ð3 



6. Jón. 
e. Sigriður. 

f. Hákon á Leirárgörðum átti laundætur með Jór- 
unni Gnðmundsdóttur; hét 

a. Guðný, arfleidd 1704; með Oddnýju Hjalta- 

dóttur: 
^. Ásvðr, átti Jón á Eejni. 

g. Helga Sigmundsdóttir, átti Jón |»órðarson; barn- 
b. Guðlaug, átti Pétur Ðaðason Oam; barnlaus. 

Magnús mannaðist vel, giptist síðan og bjó í Miðhlið á 
Barðaströnd; en þá er þeir voru dauðir Björn syslumaður Magn- 
ússon og Magnús sýslumaður Arason, fékk "^Mngnús veit- 
ÍDgu fyrir saðurparti Barðastrandarsýslu. Eptir' dauða foður 
síns, 1636, flutti Magnús að Haga á Barðastrðnd. }>eir 
Magnús sýslumaður og Eggert sýslumaður Bjðrnsson á 
Skarði vorn að eignarskipti í Flatey 9. og 13. mai 1644 
og settu par niður þráttanir. Opt voru þeir og samau 
í dómum og féll vel á með peim. — Magnús var maður 
vel að sér, auðmaður sæmilegur, og spakur að viti. Hann lét 
flytja frá Hagasandi liksteininn yíir Ragnheiði Eggertsdóttur út 
S^jarós, bvar flutningsmenn mistu hann og vóru sjálflr nær 
drukknaðir, par skipinu kastaði um af hörðum straumi; vur 
hans síðan lengi leitað með hverri Qðru, pvi sand hafði borið 
jfir hann; loks fannst hann og náðist með miklum erflðismuu- 
om, og var pá færður yfir gröf Ragnheiðar. — Magnús bjó í 
Haga eptir að hann þangað flutti, og þar dó hann hniginn að 
aldri 1675 (aðrar fraaðibækur segja, að Magnús hafl lifað leng- 
ur og i elli sinni farið utan og dáið par 1683), vitum ^ér 
eigi, hvort sannar sé; en ef pað er rétt, hefir Bjðrn Gislason 



ur porgrims á Korpólfsstððum, Jónssonar, er par 
bjó og, Björnssonar jnstitsráðs á Esjubergi Step- 
hensens; eitt af börnum pórðar og Ragnheiðarer 
þorgrimur læknir i Austur-Skaptafellssyslu, á Jó- 
honnu dóttur Ludvigs Knudsens i Reykjavík og 
fyrri konuhans Onnu Steindórsdóttur. Jóhanna 
áttifyrsira Björn á Sandfelli, son Stefitos alpingis- 
manns Eirikssonar, 



94 



ekki haldið utan Testurpart sýslunnar, en pórður Björnsson 
gjðrzt lögsagnari Magnúsar 1682 við hnns utanför, og haldið 
s^sl^.nni til 1684, þó eigi utan suðurpartínum.- [Blandað man 
málum um Magnús Jónsson á Sauðafelli, sýslumann, sem dó 
1683, pg Magnús syslumann i Haga, og það pví sannara, að 
Magnús hafi dáið 1675.] 

Bjðru Gislasou. 

Fadir: Gísli Magnússon, sýslumaður í Rangárpingi ; sjá par 

um bann. 
Mööir: prúður, dóttir |>orIeifs syslumannsá HIiðarenda,Magn- 

ússonar. 
Kona: Guðrún eldri, dóttir Eggerts ríka á Skarði. 

Hver tekið hafi suðurpart sýslunnar eptir Magnús 
sýslumann í Haga, er mér óljóst; pó hygg eg að Björn 
þá hafi tekið hann. — Bjðrn var fæddur 16.50 ; lærði 
innan og utanlands, kom inn 1671, að vera foður sínum 
til aðstoðar í Bangárpingi, með von um sýsluna eptir hann ; 
var Bjorn svo par um hríð, gerðist hann vinur mikill Eggerts 
ríka, pá er saman bar fundum peirra á alpingi ; kom svo að 
talað var um giptumál Bjorns og Guðrúnar eldri Eggertsdótt- 
ur, vildi Eggert leggja ósmáll til við, svo ráðahagurinn saman- 
drægist, Bæ á Rai:ðasandi og miklu meiri fjármuni, einnig um- 
boð sitt jfir Barðastrandarsýslu vesturparti með beztu skilmál- 
um Qg jafnvel sleppa bonum við hann Gísli faðir bans var 
tregur til jáyrðis pessarar giptingar, pó fór hún fram 1675 og 
voru rifleg Qárútlát Eggerts; fóru pau síðan að búa á Bæ, og 
tók Björn Gíslason vesturhluta sýslunnar af. Eggerti, og (eg 
meina) suðurpartinn að vcitingu ; vúru pau bjón sögð fefost, 
einkum Guðrún harðbýl. Björn pótii að mörgu lagi vel til 
höfðingja fallinn; hann tók sýsluna, seni áður cr sagt, 1675, 
fékk siðan meinsemd í kríkann, og dó par af 1679; Guðrún 
bjó par ekkja siðan og dó par barulaus 1724, 88 ára gömul, 
hún hafði lengi verið blind og karlæg. — Björn bafði framasi 
við lærdóm i Danmurku, HoIIandi og Englandi.— Ritað er, að 
Guðrún hafi orðið blind i vcikinduni Bjðrus. 1689, þegar hún 
bjó i Bæ, strönduðu par franskir hvalfangarar. pá, er peir 
fóru, gáfu peir Guðrúnu skipbrotin og pað, sem peir ekki gátu 



96 

tekið með sér, þar á nieðal 3 tuniiur lysis, fyrir þann greiða, 
er hún veitii þeim. 

Andm Audreðsson. 

[Sjá um bann við Dalasyslu.] 

£ptir lát Björns sýslumanns Gíslasonar, meinaeg að Egg- 
ert riki á Skarði hafi tekið alla Barðastrandars^sln og haft þar 
fyrir umboðsmann Andrés, 1680 og 1679, en þar Eggert dó 
1680, hati Andrés haldið lögsðgunni 1681 í allri syslunni, en 
fengið Teitingu fyrir vesturpartinum 1682. 1684 fékk hann 
TeítingQ fyrir Snæfellsnessyslu og Stapaumboð, . sem pó var 
aptur kölluð; 1688 var honum veitt Ðalasýslu, 1696fékkhann 
sér veitta Snæfellssýslu og Stapaumboð; 1696 dó hann á heim- 
reíð af alþingi. 

þórður BjSrussoii. 

Faðir: Björn, son síra pórðar í Hjarðarholti i Ðölum, Molda- 

Brandssonar. 
Möðir: Oddhildur Sigurðardóttir, hún var seinni kona Björus, 
en fyrri kona bans var Anna Arnórsdóttir frá Ljá- 
skógum. 
Kona: Sigríðnr Pétursdóttir Árnasonar* i Hvammsdal Lopts- 
sonar prests Péturssonar 1 Sæling8daIs(ViAidals)tungu. 
B'órn : 1. Magnús syslumaður i vesturparti Barðastrandarsyslu 
(sjá hér siðar). 
2. Ragnhildur átti síra Egil Helgason á Skarðsströnd, 
Péturssonar á Ballará^ Einarssonar, Teitssonar, Ei- 
ríkssonar; börn : 

a. Sigurður í Ásgarði, seinni maður Solveigar^ 
Bjarnadóttur Guðmundssonar; börn : 



1) Árni bjó í Sæliugsdalstungu, en faðir bans sira Loptur 
Pétarsson i Viðidalstungu. 

2) >Teitur á Ballarác á að falla burtu, pvi Helgi var bróðír 
Péturs en ekki son hans, peir voru synir Einars Teitssonar 
Eiríkssonar i Ásgarði. 

3) Faðir Solveigar var síra Bjarni á Höskuldsstöðum, son 
slra Arngrims lærða. 



96 



(X. Sigarðar^ 

^. Bjarni; giptast, áttu börn. 
b. þariðar, átti Magnús Bjarnason; börn: 

a. Ragnhildur, átti Arngrim Jónsson*. 

^. Sigríður, dó barnlaus. 

y. Gyriður, átti Teit Guðmundsson; dó bamlaus. 

3. Eristin átti Hákon son Árna á Staðartelli, Gíslason- 

ar (Þess, er átti pórunni Hannesdóttur frá Snók&- 

dal) frá Hrafnabjörgum, Björnssonar prests í Saur- 

bæ í Ejjafírði Gíslasonar; þeirra born : 

a. |>óra, seinni kona Bjarna smiðs á Hrafnabjörg- 
um þorsteinssonar ; bðrn: 

a. þorsteinn á Hrafnabjörgum^. 
^. Eristin^ 
y. Guðrún*. 

b. Halldóra, átti sira þorberg Illugason ; bam : 
Illugi á Laugum, átti |>orbjörgu Magnúsdóttur 
og börn. 

0. Margrét, átti Einar Helgason Einarssonar; börn: 
a. Hákon 1 Sælingsdalstungu. 
^. Pétur á Hóli, átti mðrg born. 
pórður bjó á Laugum í Hvammssveit, síðan í Garpsdal; 
bann var settur syslumaður 1 suðurpaiti Barðastrandars/slu 
1682-84 (M. E.). þórður var efnatóndi og meistarasmiður 
á marga bluti. 

Torfí Jóusson. 

Fadir: Jón í Flatey á Breiðafirði, dó 1661, son síra Torfa 
Finnssonar i Hvammi í Hvammssveit. 



1) k að vera Sigríður, hún átti Eetil þorgrímsson. 

2) Arngrimur Jónsson var i Hvammssveit. 

3) þorteinn átti Onnu Magnúsdóttur Jóussonar prests f 
Snóksdal Hannessonar. 

4) Eristín giptist, en dó barnlaus. 

6) Guðrún var tvigipt, átti fyrst Benidikt Teitsson, siðan 
Björn Markússon á Seljalandi. 



97 



Módir : Guðrún dóttir Magnúsar sj^slumanns Jónssonar í Haga. 
Konafyrri: Ragnheiður dóttirsíra Jóns Arasonar íVatnsfirði, 

giptust 1683. peirra 
B'úrn: 1. Jön, átti danska konu, er Bente hét, og með henni 

börn; dó utanlands 1711. 
2. Guðriður, átti síra Gunnar Fálsson í Stafholti; dó 
1707. peirra börn: 

a. Fáll i Fagurey, skóiagenginn, átti Guðríði dóttur 
porleifs Böðvarssonar á Straumi ; börn : 

a. Einar í Fagurey. 

p. Ragnheiður í Furkey. 

y. Guðríður, var tvígipt; áttu öll born'. 

b. Gunnar, átti Guðrúnu pormóðsdóttur skálds; 
peirra börn : 

a. Torfi. 
^. Eiríkur. 
Y. Ástríður. 
h. Guðrún. 

c. Jón, átti fyr Marsibilu; börn: 
a. Guðríður. 

^. Guðbjörg. 
y. Jón. 

Svo átti Jón Sigríði, pau barnlaus. 
Kona seinni: Ingibjörg Brandsdóttir; peirra dóttir: 

3. Arnfríður, átti Jakob son Hallgrims á Svalbarði, 
lögréttumanns; peirra börn: 

a. Hólmfríður, átti Jón smið i Miðhlið Fálsson ; 
börn : 

o. Jakob. 
p. Guðrún. 
•y. Guðríður. 

b. Guðbjörg, átti Jón Jónssou á Laugadalsstrond ; 
barnlaus. Hún átti launbarn með |>órði, sem 
hét 

Guðrún, hún giptist og átti börn. 



1) 8. porsteinn var og son Fáls. 



98 



c. Hallgrímar, norður á Svalbarðsströnd, lögréUu- 
maður, átti Guðriði Jónsdóttur ; börn : 
a. Guðbjörg. 
^. Guðrún. 
y. Kristín. 
4. Brandur í Firði og Flatey átti Guðrúnu dóttur Ein- 
ars á Svínanesi Brandssonar ; börn : 

a. Halldóra, átti porstein Einarsson í Sviðnum ; 
börn : 

a. Bjarni, hans launson með Bagnheiði Magnús- 

dóttur 

Jón. 
p. Brandur í Bjarneyjum átti Ingibjorgu Péturs- 

dóttur ; börn : 

a. Brandur. 

b. Torfi. 

c. ólafur. 

^. Ingibjörg. 

e. Halldóra. 

f. Kristín. 

b. Kristin, átti Guðmund Jónsson i Múla ; barnlaus. 

c. Ingibjörg, giptist ekki, barnlaus. 

Torfi bjó í Flatey og þótti maður óeirinn ; hann mun 
hafa verið settur sýslumaður í suðurpartinum 1684, en var 
orðinn virkilegur 1688 ; pað ár bar hann undir lögréttu úr- 
skurð um ábyrgð á pestdauðum kúgildum. 1690 dæmdi hann 
um hestabeit á Reykjanesi. Torfi sagði af sér sýslunni 1700. 

Sðrin Mattiasson sýslumanns tíuðmundssonar. 

Hann pjónaði um hrið á Bessastöðum, fékk vonarbréf fyr- 
ir landpingisskrifaraembætti 1691, tók við pvi embætti 1695; 
var settur fyrir suðurpart Barðastrandarsýslu pegar Torfi sagði 
af sér, 1700 ; flutti til Barðastrandarsýslu sama ár, og dó 
par fátækur á sama ári, var pví af konungsfé gefið dánarbúi 
hans 32 rd. spec. 1700.— Sjá Gullbringu og Snæfellssyslur. 

Einar Einarssou eldri. 

Faðir: Sira Einar á Stað á Reykjanesi, son sira Torfa á Kirkju- 
bóli, Snæbjörnssonar prófasts Tor£asonar. 



99 



Mödir: Ragnheiður dóttir Jóns sýslumanns í Miðbúsum, Magn- 
ússonar sjfslumanns Arasonar sýslumanns. 

Einar giptist ekki, bjó sem gildur bóndi á Miðhúsum hjá 
Keykhólum; hann fékk veitingu fyrir syslupartinum, pegar Torfi 
frásagði sér hann 1700. Flæktur við skuldir sagði hann af 
sér téðum sýsluparti 1705, en óvíst er, hvort hann skildist al- 
gjðrlega við hann fyrri enn hann dó, sem var 1707 1 stórubólu. 

Launsonur Einars við Guðrúnu porsteinsdóttur var Einar 
lögréttumaður á Svínanesi, fæddur 1706, átti Sesselju dóttur 
Finns logréttumanns undir Múla, sonar sira Nikulásar Guð- 
mundssonar; peirra born: 

1. Hólmfríður'. 

2. Einar'. 

3. Halldór. 

4. Hallbjörg'. 

5. Guðrún*. 

6. Björg^ 

7. Ólöf.» 

Aðrar ættartðlur tjá pó Einar launson Einars yngra á 
Hóli 1 Bíldudal, bróður Einars sýslumanns^ 

Eiuar Tyrfin^sson. 

Fadir: Tyríingur son síra Einars Guðmundssonar á Reykja- 

nesi og ^vu dóttur Finns 1 Flatey. 
Mödir: Ingibjörg Tómasdóttir á Skarðströnd Jónssonar þórð- 

arsonar Jónssonar, allt bændafólk. 
Kona: Ingibjörg Steinsdóttir, bónda frá Látrum. 
Son : Tómas, i Bæ í Króksfirði, drukknaði á Breiðasundi 



1) Hólmfríður átti Brynjúlf stúdent Eiríksson prests í Miðdal. 

2) Einar á Svinanesi átti Earitas pórólfsdóttur. 

3) Hallbjörg átti Jón Jónsson frá Laugalandi Hallssonar frá 
Ármóti. 

4) Guðrún átti Jón pórðarson frá Litlanesi. 

5) Björg átti Bjarna Bjarnason frá Hrishóli Bögnvaldssonar. 

6) Ólöf var tvígipt og átti bðrn. 

7) ]^að er vist réttara. 

7* 



722336 A 



lóö 



með skipverjum sfnum 1773; átti Guðrúnu dóttir Arn- 
finns á Hallsteinsnesi Jónssonar á EoIIabúðum, allt 
bændafólk. 
Dóttir: Guðrán*, átti sira Eirik á Núpi Ólafsson, born: 

1. Tómas'. 

2. Eiríkur^. 

3. Ingibjðrg. 

4. |>óra ogfleiri. 

Einar bjó í Bæ í Eróksfirði, efnabóndi góður; hann rar 
bér settur fyrir suðurpart sýslunnar 1707 — 8, og máskel705; 
en eg efa að hann hefði veitingu. Svenskur verzlunarmaðar, 
Yalter, er sagt að hafi gert sýslureikningana,og verið aðstoðar- 
maður Einars, sem eigi hafði verið vel að sér i skript og 
reikningi, pótt góður búhðldur væri. 

Bjarui PétarssoD. 

Fadir: Pétur i Tjaldanesi son Bjarna syslumanns á StaðarhóU 
Péturssonar sýslumanns, sonar Staðarhóls-Páls. 

Móðir: þorbjörg, dóttir Jóns sýslumanns i Lögmannshlið, sjá 
Norðursýslu. 

Kona: Elín, dóttir porsteins á Skarði pórðarsonar prests i 
Hítardal Jónssonar prófasts sama staðar Guðmundssoa- 
ar lögréttumanns Jónssonar sýslumanns á Hvoli pórð- 
arsonar. Elin dó 1746, 14. marz, 68 ára. 

Börn: 1. Yalgerður, átti porstein sýslumann Maguússon á 
Móeiðarhvoli, peirra einkadóttir Sigriður, gipt Jóni 
s^slumanni sama staðar. peirra börn* : 

a, Guðbrandur syslumaður á Barðaströnd, sjá um 
hann hér sfðir. 

b, B^gnheiður, átti Helga, um tíma conrector i 
Skálholti, Sigurðsson. Börn: 



1) Guðrún var dóttir Tómasar, en ekki systir hans. 

2) Tómás á Nópi i Miðfirði átti ^orbjörgu Gísladóttur. 

3) Eirikur á Fremranúpi átti 1808 Agnesi Guðmundsdóttur 

frá Húki. 

4) Sjá um afkomendur Sigríðar og Jóns syslumanns Rang- 

árping. 



101 



a, Sigríðnr átti Skúla chirurgiis Thorarensen á 

Móeiðarhvoli. 
?, porsteinn prestur í Reykholti, drukknaði um 

1840, átti Sigríði Pálsdóttur sýsluraanns og 

börn. 

Y, Helga átti síra Sigurð Brjnjólfsson. 

c, Jón lögsugnari á irmóti átti HöIIu Magnúsdótt- 
ur Jónssonar bónda, bðrn : 

a, Helga. 
?, Jón. 
Y, Magnús. 
5, porsteinn. 

d, Yalgerður, átti fjv Hannes biskup Finnsson, 
born: 

a, Jón. 
p, Ólafur. 

7, pórunn. 

8, Sigríður; 

en seinna Steingrím biskup Jónsson, barn: 
e, Hannes. 

e, Margrét, giptist ekki, barnlaus. 

2. Eggert átti Bagnheiði dóttur pórðar prests á YöII- 
um í S?arfaðardal Oddssonar, börn; 
a, Sira Jön í HoIti,átti Gunnhildi Hákonardóttur', 
börn ; 

a, Síra Eggert í Skarðsþinguro, á Guðrúnu dótt- 
ur Magnúsar sýslumanns Eetilssonar, bðrn^: 
ii, Jön. 

b, Friðrik. 

c, Stefán 
^, Torfi. 

^, Ragnheiður, átti kaupmann Jón stúdent Kol- 
beinsson, peirra son : 



1) Síra Hákon var son Málasnæbjarnar, er var svili Páls 
logmanns Yídalíns, sjá IsaQarðarsýsIu. 

2) Sjá Dalasýslu um börn Magnúsar sýslumanns Ketils- 
sonar. 



103 



Pétur stúdent'. 
7, Valgerður, átti Sígmund, son Magnúsar sýsla- 

manns Ketilssonar, sjá hér sfðar. 
hj Ouðrún, ögipt, barnlaus. 
e, Hákon, dó 14 vetra, 
b, Ragnbildur átti Magnús sýslumann Eetilsson, 
börn^ : 
a, Skúli sýslumaður átti Eristfnu Bogadóttur, 

börn : 

n, Eagnhildur. 

b, Eristján. 

c, Eristfn. 

^, Sigmundur átti Yalgerði Jónsdóttur, born: 

a, Valgerður. 

b, Sigmundur, dóu. 

c, porbjörg. 
^, Helga. 

f, Ragnheiður. 

f, Sigrfður. 

g, Rögnvaldur. 
b, Jón. 

i, Guðrún. 
F, Eristjana. 

7, Earftas giptist fyr Vigfúsi Fjeldsted, börn : 
0, Andrés. 

b, Eggert. 

Sfðan giptist hún Páli Benidiktssyni, börn: 

c, Þorsteinn. 
^, Ingibjörg. 
r, Guðrón. 

8, Ragnheiður gipt Birni Einarssyni, börn: 
n, Benjamfn. 

b, Stefán. 



1) Hann var í Bjarnarhofn, átti Guðrúnu Jóhannesdóttur, 
bálfbróður Ara læknis á Flugumýri. 

2) Sjá Dalasýslu: par eru greinilega talin börn Magnúsar 
Eetilssonar. 



103 



c, Jakob. 
^, Karólína. 

e, Ragnhildur. 

f, Ragnheiðar. 

6, Jón prestur í Norðurárdal, á Guðrúnu Guð- 
mundsdóttur ' , börn : 

a, Magnús. 

b, Bagnheiður. 

Ct Guðrún á síra Eggert í Skarðsþingum. 

T^, Sigríður sigldi, giptist ekki, barnlaus. 

ð*, Helga átti Eggert gullsmið Guðmundsson, 

börn: 

^, Guðmundur. 

b, Jón. 
f, Pétur. 

^, Halldóra. 

c, Hólmfríður. 

c, Elín Eggertsdóttir, vitskert, giptist ekki, barn- 
laus. 

3. Síra Torfí f Ingjaldshólspingum, dó ógiptur, barnlaus. 

4. Karitas Bjarnadóttir- átti porstein Pálsson, hún 
giptist 1741 án foreldra sampykkis; var vænzt kon- 
ungsleyfis. 1752 gjörðn pau testamenti sín á milli, 
fengu konunglega staðfestingu par á. Snemma vetr- 
ar 1754 dó |>orsteinn; testamenteraði pá Earítas 
s;ýslumanni Magnúsi Eetilssyni Búðardal og Akur- 
eyjar; staðfesti konungur pað 1765. 

5. porbjörg átti síra Eggert Ormsson'* í Selárdal, börn: 
a, Eggert í Saurbæ á Bauðasandi, átti Arnfríði dótt- 

ur Brynjólfs í Fagradal; börn: 

a, porvarður dó ógiptur, barnlaus. 

b, puríður átti Eggert bónda á Heggstöðum 



1) Guðmundur sýslumaður f Mýrasýslu, sjá par um hann. 

2) Snmir segja, að Earitas hafi fyrst viljað eiga annan 
mann, en ekki fengið. 

3) Ormur Ðaðason var sýslumaður i Ðalasyslu, sjá par um 
afkvæmi hans. 



104 



Pálsson, barn: 
Eggert. 
c, Jóhanna, átti fyr þórarinn bónda, barn: 
rt, Eggert. 

Síðan Eggert son síra Jóns Ormssonar 
í Dal, barn: 
b, Brynjólfur. 

Svo Jón ísleifsson bónda, barnlaus. 
P, Ragnheiður Eggertsdóttir átti síra Jón Ormssoa 
i Sauðlauksdal, bðrn: 

a, Síra Ðað á Söndum á Sigríði |>ðroddsdóttar, 
barnlaus. 

b, Eggert, átti Jóhonnu Eggertsdóttur, sjá hér á 
undan. 

Y, síra Bjarni, kapellán foður síns í Selárdal, átti 
Guðrúnu dóttur Brynjólfs í Fagradal, barnlans. 

5, síra Torfi kapellán í Flateyjarpingum áttí 
Ragnhildi, dóttur Jóhönnu dóttur Orms sýslu- 
manns, barnlaus. Síra Torfí drukknaði ofan um 
ís 1785. 

6. Brynjólfur Bjarnason í FagradaU átti Ingibjörga 
dóttur sira Páls Jónssonar á Melstað, bðrn peirra: 
a, EIÍD átti fyr sira Markús Pálsson, barnlaus; sto 

Magnús sýslumann Eetilsson, barnlaus. 
^, Ouðrún átti sira Bjarna nýnefndan, barnlaus. 
Y, Jórunn giptist ekki, en átti 2 launbörn (sem 

bæði dóu ung) með skáldinu sira Jóni porláks- 

syni. 
S, Arnfríður fyrneínd átti Eggert i Saurbæ'. 

7. f^rúður, átti Boga i Hrappsey Benidíktsson, börn: 
a, Torfi, dó ungbarn. 

^, Benidikt, átti Hildi Magnúsdóttur, burn : 



1) TJm afkomendur Brynjólfs, sjá Dalasýslu. 

2) Eggert bjó á Bæ á Bauðasandi, hann var sonur sira 
Eggerts i Selárdal Ormssonar. 



106 



a, Bogi, átti Jarðprúði dóttur síra Jóns í Holti 
Sigurðssonar'. 

b, Halldóra, átti Gaðmund Scheving. 

c, prúður, dó á 4. ári. 

Y, Margrét átti laundóttur með Magnúsi, bét 

a, prúður, hún átti laundóttur, er hét 
Hólmfríður; 

svo giptist Margrét sfra Jóni þorlákssyni*, 
dóttir: 

b, Guðrún, átti síra Eyjólf í Saurbæjarþingum 
Gíslason', börn: 

rt, Gísli^ 

b, Jón». 

c, porkell^. 



1) Bogi hefir hér talið upp bðrn sín og Halldóru sjstur 
sinoar, en peim er hér sleppt, par þau eru hér síðar talin. 

2) pau skildu og fór þá síra Jón norður félaus. 

3) Sira Gfsli var son ölafs biskups Gíslasonar. 

4) Gísli átti Rósu dóttur Björns hreppstjóra 1 Hjarðarholti 
Guðmundssonar; þau skildu. 

6) Síra Jón var lengi prestur i Aðalvík, átti Guðrúnu Odds- 
dóttur úr Aðalvfk, peirra born: 

a, Yeronika, 

b, Hjálmtýr. 

c, porbjörg, kona Ólafs Sveinssonar gullsmiðs í Beykjavfk og 
fleiri. 

Laundóttir sfra Jóns með Guðrúnu Guðmundsdóttur úr 
Vigri: 

d, Jensína. 

6) Sira |>ork3lI á Staðarstað á Ragnheiði, dóttur síra Páls 
í Hörgsdal. Börn: 

a, Jón cand. mag. f Eaupmannahöfn, giptur. 

b, Páll gullsmiður f Reykjavík, á Helgu, dóttur Árna sýslu- 
manns Gfslasonar. 

c, Eyjólfur úrsmiður í Reykjavfk á Pálínu, dóttur Páls guU- 
smiðs Eyjólfssonar. 

d, Jón, annar, á Isafirði. 



106 



b, Bogi^. 

e, Eristjana^. 

f, Augústlna. 
Laundóttir Guðrúnar: 

(?, Kristln*. 
8, Bjarni átti Jóhonnu Vigfúsdóttur, peirra börn: 

a, Ingibjðrg átti fyr Eirík bónda Sigurðsson, 
bðrn: 

ð, Jóhanna. 

b, Guðrún. 

c, Stefán. 
^, Sigríður. 

Síðan átti Ingibjörg Jón Ásgrímsson, barn- 
laus. 

b, síra Jóhann, á Sesselju. 

c, prúður átti Einar assistent Guðmundsson, 
barnlaus, síðan Jón Jjórðarson, barnlaus. 
Með Svanhildi Ölafsdóttur átti Bjarni son: 

d, Ólaf, giptist Ingveldi Grímólfsdóttur. 
Bjarni er fœddur 1681 og var á yngri árum við lærdóm, 

en pá er Bjarni syslumaður á Staðarhóli var dáinn, og Stad- 
arhóll var að miklu leyti öðrum byggður, reisti Bjarni par bú 
eptir 1700, pá er hann var á tvítugsaldri. Hann giptist und- 
ir eins og Brynjólfur pórðarson Thorlacius árið 1704 Elínu 
porsteinsdóttur og taldi sér pá til giptingar 13 hndr, hndr., 
en Brynjólfur 9 hndr. hndr. í arfaskiptum miUum peirra 
porsteins dœtra hlotnaðist Elinni konu Bjarna Skarð, og fír 



e, Guðbrandur á Isafirði. 

f, Bjarni í Ólafsvík. 

g, Ejartan á Fossi. 

h, Einar i Stykkishólmi. 

i, Guðrún kona Holgers Clausens kaupmanns í Stykiiis- 

hólmi. 
k, Matthildur átti Bjarna nokkurn pórðarson, pau skildu. 

7) Bogi hrapaði til dauðs. 

8) Kristjana, hennar maður Magnús Nikulásson. 

9) Kristin átti Jóhannes Guðmundsson frá Fagurey. 



107 



Bjarni )>á pangað frá Staðarhóli, og var þar sfðan alla æfi, 
en Brynjólfur fór með prúði konu sína fyrst að Bæ & Raaða- 
sandi og flutti síðan austur að Hlíðarenda. Bjarni var í 
sinni tið baldinn auðugasti maður á Vesturlandi. 1708 tók 
hann Barðastrandarsýslu suðurpart, og hélt par lögsagnara Síg- 
arð Sigurðsson, en frásagði sér téðan part 1718; hann sókti 
mjög eptir 1717 að fá Ðalasýslu og bauð til hennar festu 200 
rd., en Páll logmaður Vídalín hafði áður á sama pingi boðið 
til hennar 96 rd. 3 mðrk og hafði hún verið honum tilslegin; 
þTÍ var Bjarna synjað, með pyí Yídalín mótmælti harðlega 
hennar uppboði á ný. |>á er beinamál foður Bjarna, Péturs, 
opp kom, stóð Bjarni fyrir þvi, og lauk það með þyi móti, að 
Bjarni setti til konungs, en fékk pað svar, að Pétur skyldi 
njóta einfeldni sinnar, en pó lúka 80 rd. J>á er móðurfaðir 
Bjama, Jón Vigfússon í Lögmannshlíð, dó, fór Bjarni norður 
til dánarbúsins, en Sðlfi Tómasson, er Jón Vigfússon hafði 
uppfóstrað, en þá var fyrir búinu í Lðgmannshlíð, hafði farið 
eitthvað óvarlega með pað, og bað Sðlfi Bjarna fyrirgefningar á 
pví 27. maf 1715, en Jón sýslumaður dó í september 1714. 
1714 á alpingi sótti porsteinn Pálsson Bjarna sýslumann um 
skuldaviðskipti peirra, og var pví vísað til annars pings. Á 
sama pingi kærði Guðmundur nokkur úr Barðastrandarsýslu, 
hvar Bjarni hafði Iðgsðgn, pað til Bjarna, að pá er hann var 
i barnsmálum sfnum, hefði Bjarni ekki sett sér talsmann, en 
togað hár sitt f drykkjuskap, og klipið í nef sér; var pvf vfsað 
til rannsóknar í héraði; kom pað siðan fram, að Bjarni bætti 
manninnm 8 rd. í pessháttar morgum smámálum var Bjarni. 
en engnm stórmálum. f>á er Bjarni sýslumaður eltist, lagði 
bann af búskap og fekk hann Eggerti syni sfnum. Bjarni 
varð karlægur sín sfðustu ár; hann dó á Skarði 15. aprfl 1768 
á 87. aldursári. Bjarni var fríður og höfðinglegur maður á- 
sýndam, gildur en f lægra lagi meðalmaðnr að vexti, mikill 
höfðingi að ðrlæti, og pað opt um of, og eyddist honum pví 
ie. Skrifari var hann góður eptir sinnar tiðar máta, einkum 
á breytta stafi; einnig sæmilega lærður. Drykkjumaður var 
hann, og sagður kvennamaður; pó átti hann ei(.*i börn utan 
hjá konu sinni; við 51 pótti hann stórgerður. Hann kallaðist 
yíir höfuð vel viti borinn höfðingi. Erfiljóð ortu eptir hann : 
prófastur sfra Gunnar Pálsson og síra Tón ólafsson. 1704, 14. 



108 



ágúst, að Staðarhóli, afhentn foreldrar Bjarna, Pétar bóndi í 
Tjaldanesi og porbjorg kona hans, Bjarna syni sinum til eign- 
ar alla jörðina Staðarhól, utan afgipt af Búðey með allri 
kirkjaeign, Sælingdalstungu með jðrðinni Saurum, Garpsdal 
með kirkjueigninni, 30 hndr. íTjaldanesi, Saurhól, hvaraf {mu 
áskildu sér afgipt og af jðrðum 1 pingeyjarsýslu, svo hann fái 
til 3 hndr. hndr. i fösta pá strax. 

Sfo^nrður Signrðarson. 

Faðir : Sigurður á Svalbarði sonur Jóns, er var sonur Jóns 

logmanns á Reynístað Sigurðssonar. 
Móðir : Eatrín, dóttir síra Jóns skálds í Lautási Magnússonar. 
Kona : Guðrún dóttir síra Nikulásar í Flateyjarpingum Guð- 

mundssonar. 
Börn : 1. porgrímnr Mýrasýslumaður, sjá par um hann. 

2. Oaðmundur Snæfellssýslumaður, sjá par am hann. 

3. Síra Sigurður í Flaley átti Guðrúnu Tómasdóttor 
Jónssonar Torfasonar prests í Hvammi f Hvamms- 
sveit' Finnssonar, bðrn; 

a, Sigurður Yestmanneyjasýslumaður, sjá par um 

hann. 
^, Ingibjðrg, seinni kona sira Sigurðar i Hítarnesi 

og á Okrum, Jónssonar Hognasonar, bðrn: 

a, Guðrún, kona síra Tómasar i Garpsdal, eiga 
bðrn. 

b, pórey kona Gísla stúdents Vigfússonar áökr- 
um, börn*: 

d, Árni. 

b, Vigfús. 

c, Guðriður. 

^, Ingibjörg, dó. 
Y, Guðrún, giptist ekki. 

4. Kagnhildur, kona merkisbóndans ólafs Gunnlaags- 



1) »Torfasonar prests í Hvammi í Hvammssveitc á að falla 
bart, pví Jón faðir Tómasiir var sonur^ Finns og bróðir sira 

Torfa. 

2) Börn póreyjar og Gísla eru áður nefnd, A. bls. 125—26. 



lod 



sonar í Svefneyjum ; Gunnlaugur bjó par og, og 

var Ólafsson, sá Ólafur bjó í hjáleigu hjá Skarði, 

Villingadal. Ólafur Gunnlaugsson í Svefneyjum var 

95 ára 1783, las hann pá og skrifaði gleraugnalaust. 
Börn: 

a, Eggert vísilögmaður, átti Ingibjðrgu Guðmunds- 

dóttur, pau drukknuðu bæði 1768 á Breiðafirði, 

barnlaus. 
?, Jón Ólafsson lærði, lengi f Kaupmannahðfn við 

lærdómsverk, dó par ógiptur og barnlaus 1811. 
7, Magnús> lögmaður átti Ragnheiði Finnsdóttur 

biskups, hann dó árið 1800, en hún 1831; 

born: 

a, Finnur^ 

b, Bagnheiðnr^. 

c, Guðríður*, og 9 önnur. 

S, Jón yngri dó utaulands, barnlaus. 

e, Rannveig átti síra Björn á Setbergi Halldórsson, 

peirra barn dó. 
C, Guðrún átti síra Yigfús í Miklaholti Jónsson, 

barnlaus. 
5. þóra Sigurðardóttir, dó gðmul, barnlaus. 
Launbðrn Sigurðar tjást: 



1) Magnús var seinasti lögmaður á íslandi. 

2) Finnur Magnússon prófessor, nafnfrægor lærdómsmaður, 
dó barnlaus í Kaupmannahöfn. 

3) Bagnheiðnr átti sfra Einar Fálsson á Meðalfelli, peirra 
bdrn: 

a, Páll seinast í Sogni, átti Guðrúnu dóttur Magnúsar 
Waage. 

b, Finnur á Meðalfelli, á Kristfnu dóttur sfra Stefáns á 
RcynivöIInm, sonar Stefáns amtmanns Stephensens. 

c, Brynjólfur, á pórdfsi Ólafsdóttur í Flekkudal Bjarnasonar. 

d, Ragnheiður, átti porvald Stephensen, bróður Kristfnar, 
konu Finns, pau fóru til Yesturheims. 

4) Guðrfður átti Stefán Fálsson á Oddgeirshólum, bróður 
sira Einars Pálssonar. 



110 



6. Guðrún, dó barulaus. 

7. Helgi, bans dóttir : 
Marin. 

Sigurður var skýr lögréttumaður og bjó i Firði á Skálm- 
arnesi og um hrið á Brjdmslæk. Hann gjörðist lögsagnari 
Bjarna Péturssonar 1712-14, dó 1744. 

pegar Bjarni Pétursson sleppti pessum parti, sameinuðust 
peir báðir undir Teiti Arasyni, og hnfa eigi síðan verið að- 
skildir. 



B. í vestnrpartíuuiu. 

Eggert Bjðrussou. 

Fddir : Björn s^slumaður Magnússon s^slumanns i Ögri og Bæ 

Jónssonar. 
Móðir : Sigríður Ðaðadóttir á Skarði Bjarnasonar. 
Kona: Yalgerður, dóttir Gisla logmanns Hákonarsonar, gipt- 

ust 1633. Valgerður dó 1702. 
Börn: 1. Guðrún eldri, fædd 1636, giptist 1675 Birni sýslu- 
manni Glslasyni, dó 1724, aðrir 1725, 88 ára. 

2. Arnfríður giptist 1675 porsteini syni sira |>órdar i 
Hitardal, bjuggu pau fyrst i Hjörsey, svo áHrafna- 
björgum, en siðast á Skarði á Skarðsströnd. ^or- 
steinn dó 1700, en Arnfríður 1736; börn: 

a, prúður átti Brynjólf sýslumann Thorlacíus 1704, 

dó 1707, barnlaus. 
[i, Elin átt Bjarna syslumaun Pétursson 1704, sjá 

fyr. 
Y, Bagnheiður, átti Orm sjfslumann Daðason, sjá 

Ðalasýslu. 
8, Sigriður, bjó lengi á Gröfum, barnlaus. 

3. Helga eldri giptist ekki, dó barnlaus 1729, 27. 
október, að Ballará, 88 ára. 

4. Elín, dó um tvitugt, 1658, barnlaus. 

5. Gisli, dó i skóla, barnlaus. 

6. Daði og 

7. Bagnheiður, dóu 1664, ógipt og barnlaus. 



111 



8. Helga yngri giptist Guðmundi syni porleifs lögmanns 
Kort'^sonar, þau bjuggu á Naríeyri og í Brokey, þau 
giptust 1687; hann dó 1720, en hún 1729, 77 ára; 
börn peirra dóu í stórub(51u 1707.— Helga lá, áður 
en bún dó, nærri ár, öU máttlaus; hún gaf mikið 
lausafé frændum sínum, en Fuhrmann fastagóz 
sitt. 

9. Guðrún yngri, giptist 1689 Guðmundi syni Sigurð- 
ar lögmanns í Einarsnesi Jónssonar syslumanns 
sama staðar. Guðmundur dó 1716, hún 1746; þeirra 
börn: 

o. |»órunn, átti Magnús amtmann Gislason; þeirra 

einbirni 

Sigríður, er átti Ólaf stiptamtmann Stefánsson. 
^. Eggert á Álptanesi, átti Bagnheiði Jónsdóttur 

syslumanns í Einarsnesi ; hún dó 1760, 64 ára, 

en hann 1718. Börn: 

a. Jón sýslumaður i Borgarfjardarsýslu ; sjá par 
um hann. 

b. Kristin*, dó 1785, átti sira Jón Sigurdsson og 
börn. 

c. ]>óra, átti DaTÍð syslumann Scheving. 
Y. Sigríður, átti barn með Nikulási, hét 

a. Jón. 

Sto átti hún Erlend Gunnarsson, klausturhald- 

ara pykkvabæjar 1729, hann dó 1730, og sein- 



1) Kristín Eggertsdóttir átti sfra Jón Sigurðsson í Hvammi 
í Norðurárdal; hann var mesta hraustmenni; peirra böm: 

a. Sigurður á Hvítárvöllum, var tvígiptur, barnlaus. 

b. Ragnheiður, ðtti sfra Jón Jónsson á Gilsbakka; born: 

a. Halla, átti Jón Árnason i Kalmannstungu, svo á Leir- 

á; sjá Borgarfjarðarsýslu. 
^. Kristín, kona Jóns Eriðrikssonar Thorarensens i Viði- 

dalstungn. 
y. Síra Jón á Bergsstöðum ; hans kona Dýrfinna Jóns- 

dóttir. 



113 



ast, 1732, Vigfús frá Hjörsey Sigurðssoo; peirra 
barn : 

b. Guðmundur ökonomus^ 
8. Kristín, dó 1717 ; átti 1709 síra Jón Jónssoa I 
Stafholti ; þeirra börn : 

a. Margrét, átti síra Gisla i Odda. 

b. Torfi. 

c. Ragnheiður, barnlaus. 

e. Margrét, fædd J696, dú 1764; var seinni kona 
Magnúsar á Brennistöðuni Jónssonar, born: 

a. Ragnheiður^. 

b. Guðrún^ 

c. Bagnhildur. 

XJm uppvðxt og menntun Eggerts er mér lítið kunnugt; 
hann var feddur um 1610, og var i uppvexti sinum i Bræðra- 



1) Guðmundur okonomus (tugthússráðsmadur) átti Guðrúnu 
porbjörnsdóttur frá Skildinganesi Bjarnasouar; þeirra börn: 

a. Sira Eggert í Stafholti, dó 1832, átti Guðrúnu Bogadótt- 
ur i Hrappsey; bðrn: 

a. Sira Benidikt í Vatnsfirði, átti Agnesi jþorsteinsdóttnr 

frá Núpakoti. 
^. Gnðrún átti Magnús Jónsson Waage. 
y. Halldóra átti fyrst sira Guðmund Bjarnason á Hólm- 

um, siðan Rögnvald son Jóns á Gullberastöðuro. 
5. Bagnheiður átti Björn gullsmið á Fitjum Jakobssons, 

sonar sira Snorra á Húsafelli Björnssonar. 

b. Sira Gisli i Hitarnesi átti llagnhildi Uottskálksdóttur. 

c. Sira Fáll i Borgarþingum átti Helgu Guðmundsdóttar 
prests £irik8Sonar prests á Stað i Hrútafirði. 

d. Yigfús átti Guðrúnu Jónsdóttur prests Hjaltalins. 

e. Jón á HöU átti Halldóru Auðunnsdóttur, systur Björns 
sýslumanns Blðndals. 

f. Sigríður, barnlaus. 

g. Eyjólfur, handlæknir i Kaupmannahufu^giptístekki, barn- 
laus. 

2) Ragnheiður átti sira Magnús Sæmundsson. 

3) Guðrún átti Guðmund Teitsson i Sólheimatungu. 



113 



toogo, lærði hann par utan að Jóns lagabók ; 1629 leitaði 
Bjðrn fnðir hans honnm kvonfangs til Eristinar eldri dóttar 
Gisla lögmanns Hákonarsonar í Bræðratangu, og skyldl bníð- 
kaop peirra vera á öðrum misserum; en svo bar til, að biskup 
I>orlákur á Hólum bað téðrar Eristínar; pótti Gísla lögmanni 
ilt að frávfsa honum; vorn þeir pá feðgar Björn syslumaður og 
^gert komnir suður um land að vitja giptumálanna. Tók Iðg- 
maður pá pað ráð, að hann reið á móti peim feðgum,^ sagði 
þeim. hvernig komið var ; samdist pá svo með peim, ad bi^k* 
upi skyldi eigi frá vísað, en lögmaður hét Eggerti sinni yngri 
dóttur Yalgerði ; gekk svo biskup að eiga Eristinu 1630, og 
voru peir feðgar brúðkaupsgestir að peirri veizlu haustið 1630 
i Bræðratungu. — Gisli logmaður andaðist 12. febráar 1631 ; 
en 1633 var haldið brúðkaup Eggerts og Valgerðar á Bræðra- 
tungu að Vigfúsar Gíslasonar, bróður Valgerðar, og eptir pað 
fór Eggert vestur með konu sína að Skarði á Skarðsströnd, var 
bún pá 16 veira að sagt er ; settist hann að á Bæ á Rauða- 
saodi og gjörði par bú, tók til eignar Bæ, er íaðir hans dó, 
og er sýslumaður Magnús Arason dó, tók Eggert vesturpart 
Barðastrandarsýslu 1636. Eptir 1640 ílutti Eggcrt að Skarði 
og bjó par síðan alla æfi; um 1650 hélt hann Pétur Einarsson 
fyrir Iogs<ignara. Eið sinn sór Eggert 1649. þegar Bjorn fað- 
ir Eggerts dó, 1635, erfði Eggert Bæ á Rauðasandi og hafði 
par bú, til pess hann gaf Birni dótturmanni sínum Bæ. Eyr- 
ir búi Eggerts i Bæ stóðu ^msir; meðal peirra var Ólafur As- 
bjarnarson og Halla Jónsdóttir 2 eða 3 ár. Hvort Björn, dótt- 
nrmaður hans, var Eggerts fullmektugur, eða hafði veitingu 
fyrir yesturpartinum, er óljóst; eptir dauða Bjðrns tðk Eggert 
Barðastrandarsýslu og setti par fyrir umboðsmann sinn Andrés 
Andrésson, sem par eptir hafði um hrið sýsluna. Meining 
manna er, að Eggert hafi baft alla sýsluna eptir dauða Bjðrns. 
Eggert hafði og Skógarstrandarumboð, og, eptir pví sem sum- 
ir segja, hafði bann um tima Strandasýslu. — Arnfriður mðður- 
móðir Eggerts dó 1647, erfði Eggert pá enn Qármuni. Sjálf* 
ur gekk Eggert dóma í sýslu sinni framan af ásamt Magnúsi 
sýslumanni Jónssyni, og voru peir opt báðir við dóma, svo sem 
1639 { orðamálinu á Vaðli.— |>ann tíma pótti óhæfa, að gipta 
bartu dætur sinar, utan mannsefnið væri helmingi rikari enn 

8 



Í14 



konuefnið ; giptust pví dætur Eggerts seint, og Helga giptist 
aldrei; Gruðrúnu eldri og Arnfriði gipti Eggert 1675 ; sjálfur 
hafði hann testamentisbréf upp á auð |>orsteins rika á Narfeyri. 
k áttræðisaldri (71 árs) dó Eggert Björnsson á Skarði, 1681. 
Hann var mjðg eptirgangssamur um galdramanna hegningu f 
sýslu sinni, og meina menn stundum hafí verið um of og ó- 
réttvíst ; pá var sá aldarmóður, að menn voru brendir, sem 
galdramenn, ef myndir eða pess báttar stafír, sem voru óvenju- 
legir, fundust hjá þeim; jafnvel bjá lærðustu ínönnum, svo sem 
sira Páli i Selárdal, var sá galdrapanki ríkur, og eignað draug* 
um og uppvakningum sérhvað óvenjulegt. — Eggert s^slumadur 
BjðrDSson var hitin mesti auðmaður; hann erfði miklar eigair, 
fyrst eptir Ðaða móðurföður sinn, svo eptir Björn fðður sinn, 
pá eptir Arnfríði móðurmóður sína, og loksins eptir porsteia á 
Narfey ri, sem dó sama ár og Eggert. Fjárgæzlumaður mikillvar 
Eggert sjálfur og kallaður sinkur; er sögn, að hann hafí mælt 
við konu sina : Gef pú, Valgerður, en láttu mig ekki sjá paö. 
Auk þess að Eggert, sem áður er s<igt, bæði hélt bú á Skarði 
og Bæ, hélt hann priðja biiið á Ballará; þar hafði hann 12 
kýr, og hið fjórða á Kvenuahóli; þar hafði hann 8 kyr.— Hann 
átti allar jarðir á Skarðsstrond og viðar, en Aruarbæli,sem pá 
heyrði til Skarðsströnd, fekk haun eigi keypt; skyldi bann pá 
hafa átt að segja, er bann reið p.ir uærri : >Opt vekur pú 
mig, Arnarbæli.c Eggert tjáist að hafaeptirlátið sinumþálif- 
) andi 5 dætrum, er þá lifðu, í föðurarf 12 hundruð hundraða og 
112 hndr. 1 fasteign og í lausaio pur að auki 5 hundruð hundr- 
aða, en par að auki var málafé og tilgjöf Yalgerðar konu 
hans. 

.Valgerður bjó á Skarði eptir mann sinn, og var meiri 
rausnarmaður með urlæti en bóndi beunar, en stórgerð í skapi 
var hún, sem hún átti kjn til. Hún gipti Helgu dóttur sína 
1687 Guðmundi syui porleifs logmanns Kortssonar; hann var 
bóndi og bjó á Narfoyri, og seinna í Brokey; vegna auðs síns 
fekk.haun Helgu. Mælt er að Helga hafí átt hundrað eirkaUa 
og Guðmundur 40, alla með göflum. 

ptið hafði verið gömul veuja, að auðmennn og höfðingjar 
leigðu alpýðu og landsetum sínum öll búsgögn með ábýlinu, 
og Iivert tjórðungsrúm 1 peim að mæli fyrir 5 fiska; pvi áttu 
auðmenn svo mikið af eirkötlum. 




1 



116 



Guðmundur, son Sigurðar lögmauns i Einarsnesi Jónsson- 
ar,fór 1689 bónorðsfðr að Skarði, og, eptir þávorandi höfðingja 
sið, bar fram erindið við Yalgerði, að mælt er, úti á blaði. 
Yalgerður tók eigi undir það, par hann skorti fé til móts við 
dóttur hennar, og gaf honum afsvar. Guðmundur bjðst þá til 
burtferðar, en Guðiún yngri, er Guðmundur bað, hafði staðið 
Tið dyraloptsglugganu, og virti fyrir sér manninn, leizt hennl 
vel á hann ; pá er Valgerður gekk inn, kom Guðrún móti 
móður sinni og sagði : Mikil er fátæktin, móðir mín. pá 
svaraði Valgerður : Viltu eiga hann ? Hún kvaðjávið. Var 
pá sent eptir Guðmuudi, og geugu kaupin pá auðveldlega sam- 
an; var brúðkaup peirra haldið sama ár á Skarði með mikilli 
rausn, eptir skaplyndi Valgerðar. Fór Guðmundur með konu 
sina suður og bjó mjög lengi á Álptanesi á Myrum. Guðrúu 
var 33 ára pegar hún giptist ; hún dó 1746, níræð að aldri. 
Guðmundur dó 1716 og pótti mætur maður. 

Eptir dauða Eggerts flutti Porsteinn pórðarson, sem átti 
Arnfríði Eggertsdóttur, að Skarði ; var hann góður, vel stiltur 
og örlátur maður, vildi engu embætti bindast, og dó á Skarði 
1760. — Valgerður Gísladóttir var og á Skarði til pess hún dó 
1702. 

í*ar eptir bjuggu dætur porstcinsá Skarði, til pess Bjarni 
Petursson hafði gipzt Elíni 1704; tók hann par eptir Skarð, 
og var par siðan. 

I*orsteinn Jóusson á Narfeyri var sonur Sigríðar Kráks- 
dúttur, systur Helga Krákssonar (sjá Strandasýslu) ; hann var 
vel við efni eptir foreldri sín, gróðamaður og kallaður sinkur ; 
hann tók til ekta póru dóltur síra Ásmundar frá Hvammi í 
Norðurárdal ; hún var par pá ckkja eptir Pétur Strandasýslu- 
mann Pálsson ; auðgaðist hann vel, keypti jarðagóðs, svo mælt 
er, að hann baíi átt 4 hundruð hundraða páerhaun dó 1681. 
Með Póru konu siuni átti hann eigi börn, en barn átti f>or- 
steinn fram hjá henni, sem ekki náði til arfs. Póvd dó fyr en 
þorsteinn, og eriði Porsteinn fjármuni henuar eptir testamenti, 
sem peirra á milli var gjört, að tilblutan Eggerts á Skarði, er 
var mikill vin porsteins. — Ómagi, sem var ættingi í>orsteins, 
hafði verið á hann dæmdurtil framfæris; l^orsteinn vildi eigi 
taka hann, og leitaði ráða til Eggerts Björussonar á Skarði; 

8* 



iítí 



tiltalaðiðt þá svo fyrir þeim Eggerti, að |>orsteinn testameDfe- 
eraði Eggerti alla sina fjármuni, en Eggert sá um ómagaon. 

Fétur £iu<ar8sou. 

Fuðir : Einar son Ásgarðs-Teits (sem átti Eatríuu dóttur Gler- 
augna-Péturs Kinarssonar), en Ásgarðs-Teitur var soa- 
ur Eiríks Guðmundssonar iÁsgarði, ogGuðrúnar Gunn- 
laugsdóttur (Gunnlaugur var launsonur Teits rika í 
Bjarnarnesi, og hálfbróðir Eristinar, móður Teits rika 
porleifssonar). 
Móðir : Halla Sigurdardóttir frá Einarsnesi. 
Kona: Sigriður dóttir Gisla prests Guðbrandssonar. 
Börn : 1. Gisli, giptist 1661 Guðrúuu Braudsdóttur Eiuars- 
sonar* ; börn ; 

a. Sigriður, átti fyr Guðmund Arugrímsson ; bam- 
laus. 

Svo Jóu Hclgason frá Leirárgörðum; barnlaas. 
I^. Guðrún, átti Jón á Vatnsholti 1 Staðarsveit Ej- 
steinsson Jónssonar ; börn : 

a. Gísli'. 

b. Málmfriður^. 

c. Guðlaug'. 

d. Eysteinn^. 
y. Pétur. 

2. Steinunn, átti Daða í Galtardalstungu porvaldsson; 
börn: 
a. Eristín', átti Benidikt í Hrappsey Jónsson Pét- 

urssonar; börn: 

a. Steinunn. 



1) Brandur pessi, faðir Guðrúnar, var kallaður Galdra-Brand- 
ur, og bjó í Stóraskógi. 

2) Gisli átti Arndisi dóttur sira Gissurar Bjaruasonar. 

3) Málmfriður átti fyrst Steindór Björnsson, siðan Gaðmnnd 
í Yatnsholti i Staðarsveit. 

4) Guðlaug átti porkel á Bláfeldi. 

5) Eysteinn bjó í Einholtum, átti Oddfríði Sigurðardóttar. 

6) Eristín var fyrri kona Benidikts. 



117 



b. Elín. 

c. þorsteinn. 

p. Sigrfðar eldri, átti Snorra Hallsson; barnlaus. 
y. Sigríður yngri, átti fyrst með sira Lýd laun- 

bðrn, giptist síðan pórhalla á Á Einarssyni, góð- 

nm smið ; börn : 

a. Steinunn, átti Eírík á Bifgirðingum Magnús- 
son; börn: 

fí. Sigurður, samastaðar. 

b. Gnðrún, barnlaus. 

c. Halldóra, barnlaus. 

b. Eristin, átti Jón Bergsson á Dröngum; börn: 
6. Jón. 

b. Þórhalli. 

c. Ragnhildur. 
t>. Andrés. 

5. Halldóra Ðaðadóttir, átti Orm á Goddastððum ; 
born : 

a. Ormur, hans launson Ðaði. 

b. Steinunn. 

c. porkell. 

]NB. Halldóra átti launbarn með síra Eiriki 
Vigfúss3'ni; nokkrar ættirtelja pessa Halldóru 
dóttur Péturs.] 
e. Halldóra' Daðadóttir átti Svein Iðgréttumann 
Guðnason á |>6reyjarnúpi; börn : 

a. |>uriður átti sfra Halldór á Breiðabólstað, Halls- 
son Ólafssonar. 

b. Björn Sveinsson á Valdarási átti Steinunni 
Jónsdóttur og born. 

c. Jón Sveinsson á Sveigisstoðum átti lugibjorgu 
Pálsdóttur og börn. 

Kona Péturs Jiin seinni var Guðrún Guðmundsdóttir. 

Pétur var efnamaður og vel að ser, skáld gott, og gjörðist 
lögréttumaður ; hann var og haldinn bæði vitur og fróður. 



1) Eona Sveinj Guðnasonar hét Hildur, dóttir Daða por- 
valdssonar. 



118 

Hann var fjrst í Ásgarði, en flutti þaðan til Ballarár og bjó 
þar lengi. Daða syni porvalds í Auðbrekku (bróður Hall- 
dórs lögmanns) gipti hann dóttur sínn. Sá Daðí átti Galtar- 
dalstungu, Galtardal, Svínaskóg og fleirijarðir; hannbjóáeign 
sinni Galtardalstungu. 

Fyrst finn eg getið dómaraverka Péturs í Strandasýslu 
1636; pá lét hann dóm ganga á Bæ við Hriitaljörð um fjár- 
muni peirra, er tortína ser sjálfum. Og aptur sama ár 28. 
nóvember nefndi hann 12 menn í dóm i Strandas^slu um 
barn, sem úti varð. f>að sýnist pvf, sem Pétur hafi haldið 
Strandasýslu næst eptir Magnós Arason; en hvað lengi, er ó- 
víst. Nálægt 1650 hefir hann um tíma gjörzt umboðsraaður 
Eggerts Björnssonar í Barðastrandarsýsln, og 1654 útnefndi 
Pétur par menn í dóm í umboði Eggerts. 1654, pá er hann 
bjó á Ballará, tilféll honum undarlegur sjúkdómur með mikl- 
um verkjum, var síðan niörg dægur sem í dái; hann var bor- 
inn I rúminu ofan að Melum, inn í skemmu par, en af pví 
vissi hann ekkert, eða öðru sem fram fór; raeð tímalengdinni 
batnaði Pétri smátt og smátt, svo hann varð alheill. Eptir 
peirrar aldar máta var petta kennt göldrum. - Pétur hefir ort 
Eintalssáima, prentaða á Hólum 1661, og Tárapressusálma bjrj* 
aði hann að yrkja, en Guðmundur Bergpórsson bætti við pá 
(18 sálmar) ; einnig sálmarit af pislunum; hann bætti og við 
rímur af Pontusi, par sem Magnús sysluraaður Jónsson hætti; 
hann orti og rímur af Hrólfi Gautrekssyni. Hann ritaði og 
annála yfir sína tíð frá 1597 til 1665. Hann gjörði og nokk- 
ur kvæði, til dæmis : 

»f>að er neyð að bágur er byr, 
en báturinn lítill er, 
heldur vildi hýra kyr 
en hætta svo mer.« 

GndmQiidur JAnsson. 

Faðir: Jón sýslumaður eldri, son Magnúsar sýslumanns í 

Ögri. 
MöÖir: Ástríður, dóttir Gísla lögmanns pórðarsonar lög- 

manns. 
Kona: Málmfríður Árnadóttir Teitssonar. 1654. 



119 

B'árn : 1. Irni á Hóli 1 Bíldadal, átti póra dóttur síra Páls 
í Selárdal Björnssonar; börn : 
a. Helga, átti Einar yngra í Bíldudal ; barnlaus.— 
Áðar hafði hun átt laanbarn með Magnúsi kapt- 
eini Arasyni. 
p. Steinunn, átti launbarn með porláki, er hét 
Jón, hann átti Brvnbildi Jónsdóttur. 
Gaðmundnr var Iðgréttumaður og í heldri bænda röð ; 
hann bjó 1 Hvammi á Barðastrond og kallast í Markús- 
arannál sýslumaður, og pví get es: hans hér. Ekki er ó- 
líkl^t, að hann um tíma hafi verið umboðsmaður Eggerts 
Bjornssonar. Ouðmundur dó 1658, eða 1657, sem aðrir 
slcrífa. 

Bjðrn Gíslason. 

Sjá um hann hér að framan. Hann gjörðist í pessum parti 
nmboðsmaður Eggerts 1675, og í suðurpartinum sama ár sýslu- 
maður til pess hann dó 1679. 

Andrés Andréssou. 

Sjá um hann hér að framan og við Snæfellsness- og Dala- 
syslo. I pessari sýslu var hann fyrst lögsagnari Eggerts, fékk 
svo veittan partinn 1681, við dauða Eggerts. Fékk Dalasýslu 
1688, Snæfellssýslu 1695; dó 1696. 

Mn^nús þórðarsoii. 

Fadir: pórður á Laugum oj í Garpsdal (sjá liér að framan), 

góður smiður, son Bjorns (sem átti Önnu Arnórsdótt- 

ur) pórðarsonar prests í Hjarðarholti Molda-Brands- 

sonar. 

Móðir: Sigriður, dóttir Péturs bónda á Laugum, Árnasonar 

bónda. 
Kona: Sigríður Pálsdóttir, systir Jóns og Markúsar á VuIIum, 
barnlaus. 
Magnús tjáist að hafa verið fyrst logsagnari Eggerts á 
Skarði, og gctur pað hafa verið ( suðiirparti sýslunnar, eptir 
dauða Björns Gíslasonar, um eitt 4r. En 1691 fékk haun ser 
veittan af konungi vesturpart Barðastrandarsýslu, frásagði sér 
pann sama part 1695, þá er Ara var hann veittur. Magnús 



120 

bjó f Ssiuðlauksdal, kom s^r misjafnt, var haldinn knnnáttu- 
maður. 

Ari porkolsson. 

Faöir: porkell sýslumaður í Borgarfirði oor Húnavatnspincrí, 
Guðmundsson sýslumanns í Húnavatnsþingi Hákonar- 
sonar s/slumiinns á Nesi við Seltjörn, Björnssonar. 
Móðir : Solveig dóttir Magnúsar logmannsáMúkaþverá Björns- 
sonar sýslumanns Benidiktssonar. |>au giptnst 1647 ; 
bjuggu fyrst á Stóruborg í Vesturhópi, til þess í>or- 
kell fékk pingeyraklaustur 1660, en eptir 1662, þeg- 
ar porkell dó, flutti Solveig í Eyjafjörð og bjó að 
Hólum. Hún dó 1705. (í áibókunum er sagt, að 
hún hafi dáið í Haga hjá Ara syni sínum 1710, 79 
ára). 
Kona: Ástríður dóttir Porleifs í Haga á Barðaströnd, Magn« 
ússonar syslumanns sama staðar, Jónssonar Dalas/slu- 
manns, Magnússonar sýslumanns i Ogri og Bæ á 
Rauðasandi. — porleifur var skólagenginn og mikill 
maður. Ástríðnr dó 1734, 82 ára. 
B'órn : 1. Síra þorleifur á Breiðabólstað í Fljótshlíð, drukkn- 
aði f Markarfljóti 12. janúar 1727; barnlaus. 
2. Magnús ingenieur-kapteinn, átti launson hérálandi, 
sem dó barn, og börn utanlands, sem ekki komu 
hingað ; hann var f herförum með Tordenskjöld, 
varð bæklaður, og sendur hingað heim sem land- 
mælarj 1721 ; drukknaði við Hrappsey 19. janúar 
1728. 

[NB. Hann var fæddur 1683; 13 vetra lærði hann 
latínu í heimaskóla, 2 vetur hjá síra Lýð Magnús- 
syni, svo 3 vetur hjá s:ra Jóni Jónssyni á Tindum 
(síðar á Staðarstað), svo 3 vetur í Skálholtsskóla, og 
lUskrifadist paðan 1704 ; par eptir var hann 3 vet- 
ur hjá síra Piili f Selárdal við lærdóm, fór svo ut- 
an til háskólans, fekk Borchs collegium, æfðist f 
mathematik hjá doctor Óla Romer, var ingenieur- 
lautinant, og pjónaði undir Tordenskjölds komman- 
do, varð svo ingenieurkapiUiin og oberconducteur 
við norska fortificationsetaten og sendur til Is- 



121 



lands landmælingar 1721 ; hann nefndi síg Thor- 
kellín. 

3. Teitar sýslQmaðor; sjá nm hann hér síðar. 

4. Halldóra yngri, átti porleif Cláus Brynjólfsson ; pau 
voru skilin með dómi; barnlaus. 

5. Halldóra eldri, átti launbarn: 

a. Sigurdur, gfiptist og átti puríði Hieronýmusdóttur 

og bjó á Ealastöðum. 
Síðan giptist hún Hákoni sjni Magnúsar Benidikts- 
sonar ; börn : 
^. Guðrún, átti síra Magnús pórhallason i Yillinga- 

holti ; börn : 

a. porkell, factor og kaupmaður í Reykjavík ; 
bamlaus. 

b. Síra þórhalli á Breiðabólsstað, átti Ingibjorgu 
dóttur magisters síra Bjarna i Gaulverjabæ og 
bðrn. 

c. Margrét, átti i.rna Eiriksson og börn. 

d. Bagnhildur seinni kona síra Halldórs pórðar- 
sonar á Torfastoðum. 

e. Ari. 

f. Bjorn. 

6. pórnnn, átti sira Björn Thorlacius i Gorðum ; barn- 
lans. (Seinna átti sfra Bjorn póru Pálsdóttur, þeirra 
dóttír póra, er <itti Halldór biskup; laundóttir síra 
Bjðrns Steinunn, kona Skúla fógeta.) 

7. porkell, dó fulltiða, barnlaus. 

pess er getið, að Björn sýslumaður i Yaðlapingi Magnús- 
son stefndi Ara porkelssyni 1676 til alþingis fyrir galdur, og 
var litt heyrðnr,par málið ekki var prófað i héraði. Óvíst er, 
að Ari hafi haft á hendi sysluvold fyrri enn 1688 eða 87, að 
hann var settur sysUimaður eptir Andrés i vesturparti Barða- 
strandarsjfslu, og hélt hann honum til 1691, er Magnús tók 
við peim parti. Aptur, pá er Magnús sleppti honum 1695^ 
hefir Ari fengið veitingu Möllers amtmanns fyrir peim parti 
og haldið honnm til pess hann afstóð honum við son sinn Teit 
1707, en hélt sjálfur jðrðum á Ingjaldssandi, sem hann hafði 
RÖ láni. — Pá er Þorkatla Jónsdóttir bjó á Sæbóli, og átti pá 
jörAa nieð kirkjujorðum, Hellu, 4 hndr. i Hvammi og Fjalla-r 



122 



staga 12 hndr., og hafði Iðgfest á Mýra])ingí té8arjarðirl724, 
hefir Magnús vegna Ara foður síns 7. maí 1727 sent ^orkötla 
skriflega krofii með tveimur mönnum, að sýna þau skilríki^ 
sem hún hefði fyrir téðum jörðum. Hún svaraði : Ef guð og 
konungurinn á þcer, þá er pað guð velkomið (o: aft hún 
sleppi peim) ; eg held því eg get og lœt yrJcja^ þar til guð og 
Jconunguriun teJciir það aj mér. Pi varSnæbjörn Pálssonkom- 
inn til hennar og sýndi nokkur bréfin. — Skrykkjótt gekk fyrir 
Ara, meðan hann var sýslumaður, og eigi var hann vel pokk- 
aður. Eptir tengdafoður sinn, Þorleif, bjó hann 1 Ha^a; Sol- 
veig móðir Ara dó par hjá honum 1710, 79 ára gömul. — Ari 
bjó í Haga sem embættislaus, eptir að hann hafði sleppt soð- 
urpartinum við Teit son sinn 1707, til pess hann dó 1730, og 
var maður auðugur haldinn, en eigi pótti hann allsendis jafn- 
aðarmaður, var hann og kallaður stórgerður í skapi. Hann 
var 80 ára, er hann létst. Ástríður kona hans dó 1734, 
82 ára gömul, hefír hún pá fæðzt 1652, en hann 1650. Arí 
var bendlaður að hafa haldið við gipta konu áður en hann 
giptist Ástríði; úr pví máli varð lítið, pó hátt vœri reist í fyrstu. 
Vel var Ari viti borir.n, en sagður drykkjumaður og óeirÍDn. 

Teitar Arason. 

laðir: Ari sýslumaður 1 Haga, nýnefndur. 

Möðir: Ástríður í^orleifsdóttir, nýnefnd. 

Kona: Margrét dóttir Eggerts á Kirkjubóli, Snæbjarnar- 
sonar Torfdsonar prests Snæbjarnarsonar prests Torfa- 
sonar.— Kona Eggerts var Guðrún Þorkelsdóttir (aðrir 
porsteinsdóttir). Kona Snæbjarnar, er giptist 1658, dó 
1666, var Helga dóttir Eggerts Sæmundssonar Árna- 
sonar á Hlíðarenda. Snæbjorn var lögréttumaður og 
bjó & Bæ í Króksfirði.— Kona síra Torfa á Kirkjubóli 
var Helga Guðmundsdóttir.— Kona síra Snæbjarnar var 
fóra Jónsdóttir'. 

Börn : 1. Ari Teitsson á Reykhólum, fyrri maður Þorbjargar 



1) Sonar síra Bjorns á Melstað, Jónssonar biskups Ara^ 
sonar. 



123 

Hannesdóttur frá Snóksdal (Ari driikknaði á Gilsfirði 

1749); börn: 

a. Teitar. 

p. ^órunn, bæði barnlaus. 

Y. Elfn átti Jón Jónsson í Skoravfk; bðrn : 

a. Vigfús. 

b. Jón ; peir giptust og áttn börn. 

c. Hannes. 

d. Eleasar. 

e. Ðaníel. 

f. Hannes annar. 

g. Tómas. 
h. Jón. 

i. Steinunn, barnlaus. 
2. Sigrfður átti sfra Jón f Tröllatungu son sfra Ólafs 
Eiríkssonar; börn: 

a. Margrét, étti sfra Hjálmar Þorsteinsson ; börn • 

a. Sfra Björn\ 

b. Jón. 

c. Guðbrandur. 

d. Jórunn. 

?, Ari á Reykhólum átti Helgu Arnadóttnr^ peirra 
börn: 

a, Árni. 

b, Sigrfður. 

c, Eristín. 

d, Jón. 

e, Arni yngri. 

f, Guðmundur. 

g, porbjörg. 
h, Helga. 

Giptust öll og áttu börn. 

Lannbörn Ara með Guðrúnu Hákonardóttur 

frá Mýrartungu; 



1) Síra Björn í TröIIatungu átti Valgerði Björnsdóttur Run- 
/Slfssonar. 

2) Faðir Helgu varsfra irni Ólafsson í Gufudal. 



124 



i, Gnðrún. 

Tfieb Eristfnu Erlendsdóttur: 

j, Magnús. 
y, Ólafur BreWQörð, beykir. 
&, Juchuni, timburmaður, báðir ntanlands. 

3. Helga Teitsdóttir, átti fyrst lannbarn með Áma 
Sveinbjarnarsyni: • 

Oddfrfði, áttí Eirík Qíslason á Felli í EoIIafirði 

og bðrn. 

Síðan giptist Helga Torfa á Einnarstöðam. 

4. Eggert Teitsson, blóðtökumaðnr, átti Sesselju Jóns- 
dóttur, peirra börn: 

• a, Guðrún. 
P, Jón. 
6. Guðrún Teitsdóttir, átti Jón Magnússon, þeirra 
börn: 

a, Jón, verzlunarstjóri á ísafirði, átti fyr Eristína, 
barnlaus, svo Guðbjörgu dóttur síra JónsHjalta- 
líns, þeirra bðrn: 

a, Albert'. 

b, Hermann-, 

P, Ingibjörg, átti Samúel Egilsson. 
Y, Jón eldri, giptist. 
^, Magnús, átti launson. 
s, Ingibjörg, önnur. 

6. Jón Teitsson, átti launson með Elinni dóttur Ein- 
ars Strandasjfslumanns, pað var 

Grímur Thorkelín. 

J(5n sigldi síðan og varð garðari f Eanpmannahöfn 

og dó þar úr mislingnm 1758. 

7. Guðmundur Teitsson, laungetinn með Alflieiði, átti 
Guðrúnu Magnúsdóttur, börn: 

a, Síra Guðmundur f Reykjadal, misti prestskap. 
fj, Grfmur á Steðja í Roykjadal, barnlaus. 



1) Lærði gullsmiði, dó ógiptur, barnlaus. 

2) Sýslumaður f Rangárpíngi. 



125 



Y, Jón á VestQörðum, giptíst og átti bðrD. 
Eptir afstaðið lærdómspróf, afstód faðir hans við hann 
Testurpart Barðastrandarsýslu 1707; giptist Teitur pareptir og 
keypti Seykhóla af Magnási amtmanni Gíslasyni fyrir aðrar 
jarðir og fór pangað búferlum. pá er Bjarni Pétursson frá* 
sagði sér suðurparti Barðastrandars^slu, fékk Teitur sér veittan 
og svo þennan part 1718, og siðan beíir Barðastrandars^slu 
eigi verið tvískipt. 1727 f^kk Teitur veitíngarbréf konungs 
fjrir allri sysluuni. Í mnlum Teits 1723 og 1724 var Ormur 
sýslumaður Daðason hér settur sýsiumaður, en 1724 tók Teit- 
ur aptar við sýslu sinni og hélt henni • til sins dauða 1735. 
Teitur tjáist að hafa verið svaðamenni og óaðgætinn, einkum 
við öl, hvar af hanu gerði heldur mikið. ¥k gekk af hundum 
honum, svo að við hans dauða var eki<ert eptir af jarðagóssi 
hans, utau Beykhólar, sem varla hrukku fyrir skuldum; mælt 
var pað, að pað mest hefði verið af búskaparóreglu Teits og 
drykkjuskap. Með tilstyrk Orms sýslumanns Ðaðasonar leysti 
Margrét tii sín Reykhóla, hverja hún mestalla seldi síðan 
Ólafi stiptamtmanni Stephensen. Teitur byggði á Beykhólum 
rambyggilega, og par bjó ekkja hans Margrét, meðan hún 
lifði, og síðan nokkrir peirra afkomendur. 

Olafar Jóussoii. 

Faðir : Jón Sigurðssou, bóndi á Skarði í Ogurssveit, og siðan 
i Yigur; hans faðir Jón Einarsson í Stórubvestu Gisla- 
sonar; kona Einars var Sigríður dóttir Jóns Einarsson- 
sonar á Melgraseyri og Margrétar Björnsdóttur á 
Reykhólum porleifssonar hirðstjóra. 
Möðir: Guðbjorg Jónsdöttur, bónda i Gufudalssveit 
Kona: Guðrún dóttir síra Árna í Hvítadal, Jónssonar pró- 
fasts í Belgsdal, Loptssonar Árnasonar, Loptssonar í 
Sælingsdalstungu (aðrir : í Yiðidalstungu) Péturs- 
sonar. 
Börn : 1. Magnús í Súðavfk, átti fyr Guðrúnu dóttur Jóns 
eldra, porlákssonar porleifssonar, þeirra börn: 
a, Einar á Hvítanesi, átti fyr Guðnýu, dóttur Torfa 
í Æðey; bðrn: 

a, Guðný átti Halldór |»órðarson frá Yigur, 
börn: 



126 



1. Halldór. 

2. Mattias og fleiri. 

b, Jón, átti Elinu dóttur síra Markúsar Eyjólfs- 
sonar, börn; 

1. Markús. 

2. Einar. 

Sídar Guðrúnu Jónsdóttur, barnlaus. 
Seinni kona Magnúsar, Guðrún dóttir sira Ás- 
geirs pórðarsonar; börn: 
[j, Guðbjörg átti sira pórð porsteinsson, börn: 

a, Sira þorsteinn, giptur Bannveigu Sveínsdóttur. 

b, pórdis, átti sira Jón Sigurðsson. 

c, Kristin. 

d, Guðrún. 

e, Magnús, kapellán íoður sins, átli Matthildi 
Ásgeirsdóttur. 

7, i.rni, datt og dó barnlaus. 
ð, Guðrún átti fyrst Jón Bjarnason i Súðavik ; 
börn: 

a, Bjarni. 

b, Guðrún. 
c'/, Magnús. 
d, Karvel. 

Siðan Bjarna sun Eiriks prests á SUið i Súg- 
andaflrði. 
2. Ólafur, lærði i Skálholtsskóia, fór uui tiuia pareptir 
i Læknisnes að læra læknisíræði, jlirgaf þad og 
sigldi, tók examon philologicum og philosophicuiii ; 
gaf sig par eptir við auðfræði og náttúrufræði, var 
sendur að skoða og mæla norðvesturstrandir Islauib, 
gjörðist kammersecriteri, kom inn með prenlvcrk í 
Hrappsey; skrifaði ferdabók sína og ýmislegt aniiað. 
Meðan hann dvaldi her á landi átti hann nieð 
Ingibjorgu Jóhannsdóttur launson, er het Jóhann- 
es, hann sigldi, varð dreiermeistari, og varð tvigipt- 
ur; annað launbarn átti hann með Guðn^ju Uall- 
dórsdóttur, hét Kristin, átti Jónas Halldórsson og 
börn. Siðan giptist Ölafur utanlands próíastsdóttur 



12? 



og átti með heniii nokkar born; bann varð tollin- 
spektear á Jótlandi og dó 1789. 
3. Jón, lærði innan- og utanlands, tók embœttispróf 
romano-juridicum, varð YÍsilögmaður s. og a. Björns 
Markússonar 1758, 10. marz, en siðan n. og v. 
Sveins Sðlvasonar 1762 og giptist sama ár á þing- 
eyrum 23. júlí porbjörgu, dóttur Bjarna sýslu- 
manns Halldórssonar. Gunnar prófastur Pálsson 
orkti pá til peirra fornyrt snillikvæði. Hann bjó 
fyrst á Miðhúsum vestra, svo i Víðidalstungu. 
Hann var við að semja Iðg fyrir ísland; dó 1777. 
Bðrn hans og porbjargar: 

a, Hólmfriður, átti síra Friðrik Tborarensen á 
Breiðabólstað; böm: 

a, Bjarni stúdent 1 Bæ, siðar Stóraósi, átti fyr 
Onnu, dóttur Jóns syslumanns í Bæ Jónssonar, 
börn : 

1. Friðriki. 

2. Jón. 

3. Jórunn. 

4. Hólnifriður. 

Svo átti Bjarni dóttur Arnbjörns stúdents 
á Stórósi og börn. 

b, Jón stúdent í yiðidalstungu átti Kristínu 
dóttur síra Jóns á Gilsbakka, böru: 

1. Páll Vídalín. 

2. :^agnbeiður. 

c, £Iín, dó barnlaus. 

d, Sigriður. 

e, porbjörg. 

4. pórður stúdent í Vigur átti fyr MargrHi Eiríks- 
dóttur, sem dó 1769; börn: 
a, Matthíns átti Rannveigu Guðlaugsdóttur prófasts 
í Vatnsfirði; börn: 
a, Ólafur giptist Helgu, dóttur síra JónsÁsgeirs- 



1) Sjá um afkomendur síra Friðriks A. bls. 275, 616, 616 
og TÍdar. 



128 



8onar, pau átta börn. 
b, Sira Jón í Arnarbæli, giptur, á börn. 
^, Elisabeth átti sfra Markús Eyjólfsson, börn : 

a, Elín átti Jón Einarsson á Hvftanesi og böm. 

b, Margrét, átti síra Torfa á SnæQöllum; bl. 

7, Hólmfrfður átti Finn |>orsteins«on bl., siðan sira 
Jón í Mýraþingum, Sigurðsson, bl. 

8, Solveig átti fyr Guðmund þórðarson, böru: 

a, Marín átti Gísla Oddssou og börn. 

b, Sigrfður átti Holga Jónsson, bl.; hennar laun- 
born með porláki: 

Astriður. 

Seinni kona þórðar Valgerður dóttir sira 
Markúsar í Flatey; börn. 
e, Sira Markús á Álptamýri átti þorbjurgu l>or- 

valdsdóttur og börn. 
;;, Halldór átti Guðnyju Halldórsdóttur á Hvitanesi. 

peirra born talin hér að framan. 
iQ, Sira Engilbert átti Guðn^ju Jónsdóttur. 
d*, Benidikt átti Solveigu, dóttur Halldórs á Ijátr- 

um. 
i, Raghheiður átti Magnús |><3rðarsou. 
X, Karitas dó barnlaus. 
A, Sesselja átti Bjarna Torfason á Brekku, sjá ísa- 

Qarðarsýslu. 
5. Sigurður stúdent i Ogri átti fyr Sigríði, dóttur síra 
Ásgeirs Bjainasonar prests, börn : 
a, Sfra Jón í Myrapingum átti Hólmfríði J>órðar- 

dóttur, bl. 
^, Sæmundur stúdent átti J. Jael Bjarnadóttur, 

barnlaus. 
Y, pórdís átti fórarinn á Látrum Halldórsson og 

börn. 

Seinni kona Sigurðar Margrét dóttir síra por- 

steins pórðarsonar i Hvammi i Hvammssveit og 

born: 
8, porsteinn bóndi i Ogri átti purfði piðriksdóttur, 

börn : 

a, Sigurður. 



lOð 



b, Margrét. 

c, Þuríður. 

6. Ingíbjörg, áttisíra Jón á Rafnseyri Sigurðs8on,börn; 
a, Síra Sigurðnr á Rafnsejri átti pórdíá dóttur 
Jóns prófasts Ásgeirssonar i Holti í Onundar- 
firði börn: 

a, Jón fæddur 1811, stúdent'. 

b, Jens, fæddur 1813, stúdent'. 

c, Margrét, fædd 1816*. 

^, Ólafur, drukknaði pá er hann fór til vigslu, 

barnlaus. 
Y, Einar stúdent, faktor og kaupmaður i Beykjavik 

átti Ingveldi Jafetsdóttur, börn: 

a, Jafet gullsmiður^. 



1) Lengi alpingisforseti, átti lugibjörgu dóttur Einars stúd- 
ents, pau bræðrabörn, barnlaus. 

2) Jens skólameistari í Reykjavik^ átti Ölöfu dóttur Björns 
ylirkennara Gunnlaugssonar og Bagnheiðar Jónsdóttur frá 
Sviðholti, peirra börn: 

a, Sigurður prófastur í Flatey, á Guðrúnu dóttur Sigurðar 
kaupmanns í Flatey Jónssonar. 

b, Jón landritarí á Sigríði Hjaltadóttur, bróður Bergs lands- 
böfðingja. 

0, Björn skólakennari, á Lovísu dóttur Henkels kaupmanns, 
sonar agents rríðriks Svendsens, sjá Múlasýslu; móðir 
Lovisu er Agústa, dóttir síra Snorra Sæmundssonar. 

d, Bjarni læknir á Seyðisfirði. 

e, pórður, stúdent við háskólann i Kaupmannahöfn. 

f, pórdis kona J>orvaIdar prófasts Jónssonar á Isafirði. 

g, Guðlaug kona Sigurðar sýslumanns Jónssonar á Stykkis- 
hólmi. 

h, Bagnheiður. 
i, Ingibjörg. 

3) Margrét átti Jón Jónsson á Steinanesi vestra, peirrason: 
Sigurður sýslumaður fyrnefndur, sjá Snæfellssýslu. 

4) Jafet átti {>orbjörgu Nikulásdóttur, börn: 

9 



i3d 



b, Ólafur prestur & Breiðabólstað á Skógar- 
strönd^ 

c, Guðmundur^. 

d, Ingibjörg^ 

^, fielga átti Benidikt Gabriel, bónda, börn: 
a, Jón, dó barnlaus. 



a, Einar var við verzlun í Reykjavik, giptist ekki, átfci 
nokkur launbörn. 

b, Nikulás veitingamaður í Eeykjavík, giptist og átti börD. 

c, Jens var í siglingum erlendis. 

d, Ingibjörg kona sira Tómasar á Barði Björnssonar. 

e, Ingveldur kona Ásbjarnar Ólafssouar iNjarðvik. 

f, Sigríður, gift. 

g, Guðrún. 

1) Sira Ólafur prófastur á Stað á Reykjanesi, átti Sigriíi, 
dóttur síra porláks i Móum, börn : 

a, Jóhannes syslumaður á Gili i Skagaiirði á Margréti 6uð. 
mundsdóttur írá Arnarbæli. 

b, þorlákur kaupmaður i Reykjavík á Ingibjörgu dótlur 
Bjarna á Esjubergi og Kristiuar Bjaruadóttur frá Vatns- 
horni. 

c, Guðrún átti sira Steingrím Jónsson i Otrardal bl. 

d, Ingveldur miðkona sira Mattíasar Jokkumssonar bl. 

2) Síra Guðmundur i Aruarbæli átti Guðriði Pétursdóttur 
Hjaltesteðs, börn: 

a, Olafur fór til Yesturheims. 

b, Einar guUsmiður. 

c, Anna kona sira Oddgeirs i Kálfholti, souar þórðarsyslu- 
manus Guðmundssonar. 

d, Ingibjörg gipt i Vesturheimi. 

e, Guðríður kona sira Ólafs Ólafssonar i Guttormshaga. 

f, Margrét fymefnd, kona Jóhannesar sýslumanns. 

g, Sigriður, ógipt. 

b, Ingveldur á Grim Jónsson skólakennara á ísafirði. 

3) Ingibjörg, kona Jóns Sigurðssonar alpingismauns, bl. 



131 



b, Síra Jón á Svalbarði átti Guðrúna Kortsdótt- 
ur og börn'. 

c, Sigríður átti Magnús assistent Hjaltason. 

d, Sakkarías dó barnlaus 1837. 

7. Sókeig átti síra Jón í Holti í önundarfirði, son 
síra Sigurðar prófasts í Holti undir EyjaQöIlum: þau 
áttu 4 börn, par af dóu 3 ung, hið Qórða 
Jarðprúður, átti Boga stúdent Benidiktsson á Stað- 
arfelli Bogasonar í Hrappsey, börn: 
a, Benidikt stúdent, sigldi og giptist utanlands J6- 

hönnu Vinding, hann er rúðumeistari, lautinant 

og commissioner-, börn: 

1. Benidikt. 

2. María. 

3. Sörin. 

4. Bogi. 

i^, Hildur, giptist 1819 jústizráði Bjarna Thoraren- 
sen, landsyfirréttarassessori, hann varð 1833 amt- 
maður fyrir norðan'*, born: 

1. Vigfús. 

2. Bogi. 

3. Steiuunn. 



1) Síra Jón seinast á Bafnseyri; eitt af börnum hans og 
Guðrúuar Kortsdóttur: 

Sigurður á Haukagili í Hvítársiðu, á Ingibjörgu Arnadóttur 
Geirssonar biskups Vídalíns. 

2) Benidikt var stúdont úr Bessastaðaskóla, sigldi svo til 
Eaupmannahafnar, settist par að og giptist danskri stúlku Jó- 
hönnu Vinding, cn hafði framan af verzlun í Stykkishólmi. 
Uaon varð officeri við borgaraliðið i Kaupmannahöfn, og um 
tíma rúðumeistari par. Seinast hætti hann verzlun, og flntti 
þá aptur til íslands, var haun pá orðinn févani, en konahans 
og börn voru kyr í Kaupmannahöfn. Benidikt var gefinnfyr- 
ir fróðleik og einkum vel að sér í gömlu málunum. 

^ 3) Hildur átti Bjarna amtmann Vigfússon Thorarensen, sjá 
Arnesssýslu. 

9* 



1^2 



4. Jón. 

5. Hildnr. 

Y, Solveig átti 1821 Odd Thorareusen, apothekara í 
Læknisnesi^ bðrn: 

1. Stefán. 

2. Jakob. 

3. Jarðprúður. 

S, Jens Jakob^, gíptur danskri kapteinsdóttur 1831 
heitir Anna María. Jens er kaupmaður og 
reiðari á ísafirði, börn: 

1. Bogi Jóhannes. 

2. Jens Jakob. 

e, Bryujólfur, stúdent, factor hjá bróður sínum Jens, 
svo kaupmaður í Stykkishólmi'\ 



1) Soheig átti Odd lyfsala Steíánsson Thorarensen; peirra 
bðm: 

a, Stefán syslumaður í Yaðhipiugi, sjá A., bls. 294, hans 
börn, er lifa: 

a, Solveig. 

b, Oddur, lyfsali á Akureyri. 

c, Jóhann. 

^, Jóhann, lyfsali i Eyjaálfunni i borginni Melbourne. 
7, Jarðþrúður, dó um tvitugt, barulaus. 
S, Bagnheiður, átti Magnús Björnsson Blðndal, settan s^slu- 
mann, bl. 

2) Jens, sigldi, staðnæmdist í Kaupmannahofn og átti par 
danska konu, hafði samt verzlun á ísafirði og pilskipaveidar, 
og eins i Yestmannaeyjum ; afkomendur hans eru erlendis, 
nokkrir í Eaupmannahöfn og nokkrir i Siam, og allir efnagóðir. 

3) Brynjólfur, skólagenginn, kaupmaður í Flatey^ átti mikið 
jarðagóðs, par á meðal mestan hluta Reykhóla, Haga og Flat- 
cyj^r, og var sterkríkur; kona hans var Herdis, dóttir Guð- 
mundar kaupmanns Schevings; börn peirra dóu ðll á unga 
aldri, eitt peirra hét Ingileif, náði hún tvítugs aldri og var 
mjog efnileg, en dó ógipt, barnlaus. Áður en Brynjólfar gipt- 
ist, átti hann barn með Halldóru nokkurri, er hét. 

Sigríður, hún átti Sigurð kaupmann i Flatey Jónsson, varsá 
Jön bréðir Gisla i Bæ á Selströnd, born: 



133 



f, Ragnheiðar^ 
Tj, Sigríður'. 
ð^, Jóhanaa*. 

Launson ólafs með Elísahetu dóttur pórðar smiðs, 

sonar^ síra Guðmundar í Ogurspingum Halldórs- 

sonan 
8. Sfra Árni í Gufudal, átti Guðrúnu Jónsdóttur*, 
börn: 
a, Elísabet átti Jón heyki á Hóli i Bíldudal fyr, bl. 

síðan síra Jón á Rafnseyri, bl. 
^, Jón, sigldi, varð beykir, d(^ utanlands, átti bðrn. 
Y, ólafur, átti lannbörn með Ingibjðrgu dóttur 



ot, Jón, læknir í pingeyjarsýslu, átti Guðrúnu Glsladóttur frá 
Lokinhðmrum, voru stutta stund saman, dó barnlaus. 

^, Jófriður kona Jóns kaupmanns í Flatey Guðmundssonar 
frá Mýrum Brynjólfssonar; Jón er móðurbróðir fyrnefndr' 
ar Guðrúnar, ekkju Jóns læknis Sigurðssonar. 

7, Gaðrán, kona Sigurðar prófasts í Flatey, Jenssonar. 

&, Bryndís, kona Geirs Zoega skólakennara í Reykjavík Tóm- 
assonar. 

s, Ragnheiður, ógipt. 

Sigríður, kona Sigurðar kaupmanns, var fyrst kennd öðr- 
om en BrynjólG, en í testamenti sfno viðurkenndi hann hana 
dóttur sina, og gaf henni fjórðungsgjof úr eigum sfnum. 

1) Ragnheiður átti konsúl Martein Smith, kaupmann f 
Beykjavik, born þeirra dóu ógipt, barnlaus, utan Bogi i Arn- 
arbæli, sem átti Oddnýu, systur síra Jóhanns i Stafholti. 

2) Sigríður, seinni kona Péturs biskups Péturssonar, börn; 
a, Elinborg, átti Berg landshöfðingja Thorberg. 

^, Bogi, læknir á Eirkjubæ, á Kristfnn dóttur Skúla læknis 

á Móeiðarhvoli. 
Y, póra, kona porvaldar skólakennara Thoroddsens. 

3) Jóhanna, fyrri kona Jóns háyfirdómara PHurssonar, sjá 
Strandasýslu. 

4) pórður smiður var bróðir, en ekki sonur sfra Guðœund- 
ar. 

5) Skæringssonar. 



134 



Jóns, sonar Magnúsar í Snóksdal, héta: 

a, Gísli. 

b, Ingibjörg. 

ólafur giptist svo Guðrúnu Jónsdóttur frá 
Kollabúðum, börn: 

c, Kristín. 

d, Hallbera. 

e, Björn. 

R, Guðrún, átti síra Helga á Skutulsfjarðareyri Ein- 
arsson og mörg börn, meðal peirra. 

a, Árni stiptprófa«5tur í Görðum, giptur, barnlaaá. 

b, Helgi, stíident\ 

e, póra átti Árna Magnússon á Hólí í Bolungar- 
TÍk, bróður porláks ísfjörðs, og börn. 

^, Helga, atti Ara á Reykhólum Jónsson, sjá h^rað 
framan. 
Afkomendur ólafs eru íjölmennir og er of langt að telja 
þá hér upp; hann var fæddur á Skarði í Ognrssveit 1687. 
Olafur var þegar á unga aldri skarpleikamaður, fjörugur, frara- 
kvæmdasamur og framsýnn, hafði lítið úr fóðurgarði f&mætt; 
hann giptist sem áður er sagt og fór að búa á Eyri í Seyðis- 
firði og bjó par meðan hann lifði. 1724 varð hann Iðgrétta- 
maður. pegar Teitur sýslumaður dó, var Ólafur settur sýslu- 
maður í Barðastrandarsýslu 1735 og var par við öll sýsluverk 
1736—37, pví Ólafur Árnason tók eigi við fyrri enn 1738, p6 
hann fengi veitingu árinu fyrir. pegar Markúa sj^slumaður 
Bergsson hatti, var ólafur settur sýslumaður f ísafjarðars/slu 
1742 — 1743, til pess Erlendur sýslumaður Ólafsson viðtók. ó- 
vild mikil kom á milli Erlends sýslumanns og Ölafs eptir 1750, 
sem varaði fram til 1760 með málaferlum mjög óvinsamleg- 
um. ólafi fórust vel úr hendi öll syslumannsverk, meðan 
hann var við þau, pví hann var lögvitur, pó ólatínulærður 
væri. Sínuni 5 sonum kom hann til skólalærdóms, og studdi 
míkið Jón og ólaf með peningastyrk utanlands; eru færri 
dæmi til að bóndi hafi af efnum sínum komið svo morgum 
sonum slnum til lærdómsmenntunar. ólafur var einhver hinn 



1) Enn var son síra Helga og Guðrúnar: 
c, Einar snikkari í Reykjavík faðir Helga barnaskólastjíra 
og Ouðnýjar konusíraSveinsSkúIa-sonar í Kirkjubæ. 



IðS 



mesti báðtandsmaðor og Guðrán kona hans var f þvf jafntðm. 
Olafor var fjárgæzlu- og útsjónarraaður, pótt hann hefði niik- 
innkostnað nppá sona sína; hann var lengi lögréttumaður, pótti 
bann einhver hinn mesti og vitrasti hóndi í ísaijarðars;fslu á 
sinni tíð; auk pess var hann mesti búhðldur, en ekki þótti 
bann allsendis jafnaðarmaður; harðgjör var hann og lét ekki 
allt fyrir hrjósti brenna. Ólafur dó á Eyri í Seyðisíirði árið 
1761, pá hann var 74 ára, hafði hann jafnan verið heilsugóð- 
nr, og karlmenni að burðum, var hann lengi síðan kallaður 
mikilmenni. Auk pess sem hann kom börnum sínum til góðr- 
ar menningar, eptirlét hann peim töluverð efni; hafði hann 
sjálfnr bafizt af fátækum bóndasyni til góðrar menningar með 
atorkn, framkvæmdum, hagsýni, og stundaði par að auki lær- 
dómsmentír, pótt ekki væri hann latínulærður. Ólafur stund- 
aði mikið hvalaveiðar og skutlaði marga hvali; hafði hann þar 
af mikinn ábata. ólafur var opt settur 1 málssóknir, par á 
meðal móti Mála-Snæbirni, sem dróttaði að óláfi óráðvendni, 
bvað Snæbjörn gat ekki sannað, hófst par af mál og var Snæ- 
bjorn dæmdur 1 febætur til Ólafs af Markúsi s;fslumanni 
Bergssyni. Hann var og settur sóknari móti Erlendi sýslu- 
manni, og var ura of beiskur í málum við hann 1757 og 58, 
svo anðséð var, að sókn framfór meira af óvild, en réttvísi, 
sem ólafi varð heldur til hnjóðs; var pað meðfram af erting- 
um Erlendar sýsluraanns- 

Olafar Árnason. 

Faðir : Síra Árni í HvítadalJónsson prófasts í Belgsdal, Lopts- 
sonar, Peturssonar, Loptssonar, Ormssonar, Loptssonar 
ríka. 
Móðir: Ingibjörg, laundóttir Magnúsar lögmanns Jónssonar. 
Ólafur sýslumaður var albróðir Guðriinar, konu fyr- 
nefnds ólafs Jónssonar á Eyri á Seyðisfirði. 
Kona: Hilldóra, dóttir síra Teits á Eyri í Skutulsfirði Páls- 

sonar sýslnmanns, Torfasonar. 
Bíiru : 1. Teitur, lærði hi^r, fór svo utan, en lagði par litla 
stund ú lærdóm og gaf sig við olföngum ; eptir 
langa parveru kom hann inn, varð djákni í Hítar- 
dal, allvel gáfiiður og fróður í mörgu, pótti hrak- 
orðasamur drykkjumaður ; giptist ekki, dó barnlaus. 
2. Þórunn, mesta og hagasta saumakona, hvar fyrir 



136 



hún fékk gnllkross fni drottninga DanakonQngs, ittí 
sfra Benidikt Hannesson í Miðdalapingam; peirra 
börn : 

a. Síra Björn í Hítardal átti Solveigu Asgeirsdótt- 
ur; börn : 

a. Síra Snæbjörn í Yestmannaeyjum giptist og 
átti börn. 

b. pórunn, átti sfra Björn á Pingvöllum og bom. 

c. Hannes á Hamraendum, giptist, átti born. 

d. Benidikt í Krossholti, giptist, átti og börn^ 

e. Ólafur, bóndi í Ferjukoti. 

p. ólafur, stúdent, átti Guðrúnu Sigurðardóttir; 
barnlaus. 

3. Síra Magnús f Bjarnanesi, átti fyr Guðrúnu Bergs- 
dóttur; þeirra börn : 

o. Síra Bergur átti Guðrunu dóttur Jóns sýslu- 

manns Helgasonar og börn. 
^. Ingibjðrg, átti síra Hálfdán Oddsson ; barn : 

þorbjörg, átti sfra þorleif. 
7. Ólafur, hvarf undarlega, fannst eigi aptur. 
Seinni kona síra Magnúsar Rannveig— aðrir f)óra- 
Jónsdóttir ; börn : 
a. Jón. 
p. póra. 
7. Guðrún. 
h. Herdís. 
6. Páll. 
Z. Mensalder. 
7). Bergnr yngri. 

Giptust 51!. 
ð*. þorleifur. 
u Sigurður. 
X. Mattias. 
Launbörn Ólafs s;fslumanns áður en hann giptist. 

4. Sigurður (með Guðrúnu, giptri dóttur sira Hjalta í 
Vatnsfirði Porsteinssonar). Sigurður varð Kirkju- 
bæjarklausturhaldari og opt í sýslumanns stað; hana 



1) Benidikt varð sfðar prestur. 



137 



átti Ingibjðrgu dóttur síra Bergs GuðmundssoTiar ; 

börn : 

a. GuðnSn. 

p. Bergur. 

Y. porbjörg. 

8. I>óra. 

5. Ólöf (með Sigríði Pálsdóttur); Ólöf átti f órð bónda 
Gíslason; peirra börn : 

a. ólafur. 
þ. Guðrún. 
Y- Eannveig, 

6. Kort. 

ólafur lærði innan og utanlands, var svo settur í ping- 
ejjarpíngi eptir Benidikt porsteinsson látinn 1733 og 1734, en 
gjörðist skrifari hjá amtmanni Lafrenz 1734 og fullmektugur í 
hans fráveru 1736 og 1737. Veitingu fékk hann fjrir Barða- 
strandarsýsln með konunglegri resolution 18. murts 1737, en sagði 
henni af sér 1752. Var settur sýslumaður í ísaQarðarsýsIu 
1 máli Erlendar sýslumanns Ólafssonar i hans ntistöðum 1754, 
en dó sama ár fljótlega á ferð frá Vatneyrarkaupstað, eptir 
sögn ölvaður mjög. — ólafur sýslumaður tjáist að hafa verið 
nettmenni og fríður ásýndum ; sæmilega vel að sér eptir peirr- 
ar tíðar máta, einkum í lagavísindum, og allvel gáfaður, góð- 
ur þeira, er flúðu uudir hans skjól og meðaumkvunarsamur 
Tið marga. Hann bjó í Haga á Barðaströnd, og gjörðist vel 
Qáður. 

í tekjum við syslubúa sína pótti hann opt harður, par 
sem hann vissi, að fé nokkurt var fyrir; var pað mest eignað 
Halldórn konn hans, að hún hefði mj5g hvatt hann þar til, 
svo stundom hefði ágangur hans og fjárfýkn verið um of, pví 
hún hefði verið sérlega ágangssöm, píir sem hún kom pví við og 
spiUt honum stórum. Eptir andlát Ólafs flutti Haildóra kona 
hans að Kvigindisfelli í Tálknafirði; vildi pá svo til, er hún fór 
jfir heiðina til Patreksfjarðar með flutning sinn á mörgum 
hestum, sera reknir voru, að svartri poku sló yfir, t^ndist pá 
bestur sá, sem bar töskur pær, er Halldóra hafði látið i allt 
silfur sitt og peninga; kom hesturinn til bygða síðan, en tösk- 
urnar fundust ekki, pó eptir peim væri leítað, og sögðu sum- 
ir: >MaIe parta male dilabnnturc. Halldóra bjó par eptir á 



188 

Pellí, og varð seinast snauð og vesæl,— Mælt er að ólafur sýslii- 
maðor hafi tekið upp bú eða fé fyrir sumum sfslubúum sín- 
nm, sem ranga tiund gjörðu, og varð hann af pvi ópokkaðar 
mjög; ótíundað fé var pá metið kóngseign. — Ólafur sýslumað- 
ur varð á seinni árura sínum mikiU drykkjuraaður, og paðdró 
hann til dauða, pá er hann ætlaði að ferðast frá Vatneyri, en 
dó drukkinn fljótlega par í skeramunni. 

Davíð Skeving. 

Faðir: Hans, klausturhaldari á Moðruvöllum í Hörgárdal 1722, 

son Lárusar sýslumanns í Vaðlapingi, Hanssonar sór- 

enskrifara I Björgvin, Lárussonar prófasts í Skevin^ 1 

Sælundi (er paðan tekið ættarnafnið Skeving). Hann 

dó á Möðruvöllum 1786, 82 ára. 

Mböir: Guðrún, dóttir Vigfúsar á Hofi á Höfðaströnd Gísla- 

sonar, Vigfússonar sýslumanns, Gíslasonar lögmanns, 

Hákonarsonar sýslumanns, Árnasonar. Guðrún var 

mesta ágætiskona, og dó 1767. 

Kona: I>óra, dóttir Eggerts á Álptanesi, Guðmundarsonar,par 

og, Sigurðarsonar lögmanns í Einarsnesi, Jónssonar 

sfslumanns par. póra dó 1784.— pau f>óra giptust á 

Alptanesi 15. ágúst 1757; orti Gunnar prófastur Páls- 

son pá til peirra fornyrta snotra kviðu. 

Barn: Ragnheiður, fædd 15. janúar 1759, dó á Bíldudalseyrar 

kaupstað 2. águst 1823, átti fyr Bjarna Einarsson 

sýsluraann, síðar þorkel Gunnlaugsson. 

Davíð Skeving er borinn 1731 á MöðruvöIIum, var til 

bóknáras og raenta settur hér i landi, sigldi siðan til melri 

lærdórasfraraa, kora svo inn og var settur bókhaldari við nýju 

innréttingarnar í Reykjavík 1 ár, en var svo settur syslumað- 

ur í Barðastrandarsýslu, pá er Ólafur sýsluraaður missti hana 

1752, vegna þess, að hann átti barn frara hjá konu sinní, og 

fékk svo veitingu fyrir sýslunni 1753; hann gipti sig par ept- 

ir og bjó ura hríð í Bæ á Rauðasandi, en fí'kk sírían til eignar 

hálfan Haga á Barðaströnd, og flutti pangað búferlum, let par 

byggja mjög stóra, vandaða og pr^ðilega stofu, hún brann ásamt 

miklum oðrura íjárraunum 1777. 1776 tók hann sér fyrir lóg- 

sagnara Bjarna Einarsson og gipti honura dóttur sina (sji 

hér síðar). - Davið let aptur bygsrja upp Hagabæ snoturlega; 



139 



liann rar hinn mesti búmaðar og mjðg hags^nn í öllam bygg* 
ingnm^ sjálfur var hann hinn mesti iðjumaður og framkvæmda- 
samar, auðgaðist hann og vel, bæði að Iðndum og lausum aur- 
um; hann öðlaðist og að testamentisgjöf Einars Ogmundssonar 
tðluverða Qármuni, hvar af snmt orsakaði misklíð löngu seinna 
(pær jarðir voru Kross, Hamrar, Hvammur og 10 hndr. í Lœk 
í Moshlíð).— póru konu hans féll til limafallssýki á sínum síð- 
ustn áriim ; hún var pvílíkur handiðnakvennmaður, að eptir 
pað, að hún hafði mist fiingurna, saumaði hún snildarlega 
krosssaamsábreiðu, sem mér var sýnd, og Davfð sýslumaður 
bafði yfir sæng sinni, og sagði mér pað sjálfur, sem mérpótti 
ótrúlegt. Annars var hún ágætiskona af ðllum sögð, er til 
hennar pekktu; hún andaðist 1784.— Eptir pað, að Davíð gipti 
dóttar sína, bjó hann ekki utan á hálfum Haga, en dóttir 
hans nieð manni sfnum á hálflendunni, til pess kona hans dó; 
par eptír var hann í húsmensku hjá dóttur sinni. — pess er 
áður getið, að hann tók sér til styrktar í sýslumannsembætti 
Bjama Einarsson, en sagði af sér sýslunni 1781 ; fékk algjör- 
lega lausn frá embættinu 1784, par eptir var hann í Haga 
til 1809, pá hann með dóttur sinni flutti að Hamri á Barða- 
strond, hvar hann hafði látið snoturlega byggja, og par dó 
Davíð sýslumaður 1815, pá 84 ára, 24. ágúst; hann var graf- 
inn í Haga ogsettur eptir hann minnisvarði. — Davíð var í 
hærra lagi meðalmaður á vöxt, grannvaxinn, eigi fríður, en 
sómdi sér allvel; pó var hann augnaófríður. — Hann var prúð- 
menni í allri hegðun; óásælinn og kom sér vel við sýslu- 
búa sína yfir höfuð, pótti pó kaldur og ónotalegur peim, er 
voru honum óvinveittir, en vinum sfnum notalegur og heil- 
ráður. Allvel var hann lærður og fóru honum kringt öll em- 
bættisverk ; yfir höfuð var hann mikill maður í sinni tíð, og 
hinn mesti reglu- og hófsmaður um alt. 

Bjanií Einarsson. 

Faðir: Einar bóndi á Vatneyri, son Bjarna bónda f KoIIsvík, 
Jónssonar bónda á Sellátrum, Tómassonar ; voru peir 
allir gildir bændur í Barðastrandarsýslu. 

Móðír: Kristín, dóttir síra porvarðar í Sauðlauksdal, Magnús- 
sonar prófasts á Stað í Steingrfmsfirði, Einarssonar 
prests sama staðar, Sigurðssonar prófasts á Breiðaból- 



140 



stað f Fljótshlið, Einarssonar officialis f EydSlam Sig- 

urðssonar prests. 
Kona: Ragnheiðar, dóttir Ðavtðs sýslamanns Skevings (sjá að 

framan). 
8on: Guðmundar Skeving, sjá hér sfðar. 

Bjarni Einarsson útskrifaðist úr Skálholtsskóla 1770, sigldi 
til Kaupmannahafnar og tók par öll reynslupróf, og hið sfð- 
asta í lögvisi með meðalheppni, kom svo út og gjörðist lög- 
sagnari Davíðs Skevings 1776 (eður 1775), giptist Ragnheíði 
dóttur hans og bjó á hálfum Haga. pá er Ðavíð frásagði ser 
sýsluna, fékk Bjarni sér hana veitta 1781. Bjarni var ekki 
heppinn í dómaraverkum, pó hann vaeri allvel að sér, pótti 
sýslan og mðgur, og sagði henni pvf af sér 1788. óástúðleg 
gjðrðist samhúð peirra Bjarna sýslumanns og Ragnheiðar, sem 
meira var kennt henni en honum,kom pað svo, að hann skildi við 
hana og ílutti''sig 1790 á eignarjörð sína Breiðuvík, ogbjópar 
sem bóndi embættislaus, til pess hann dó 1799. — Bjarni fór 
utan 1788, kom út og bjó sér til stofu í Flatej, hvar hann 
dvaldi 2 ár áður enn hann fór f Breiðuvík. 

Bjarni tjáist að hafa verið í margan máta ágætur mador 
og góðmenni, en enginn skörungur. Hann hefiir skrifað um 
djgð Þjónustufólks og um saltfísk, og var vel viti borinn um 
margt.— Ragnheiður bjó eptir í Haga, og giptist 1809 J>orkeU 
syni sfra Gunnlaugs Magnússonar, og flutti sig pá frá Haga að 
Hamri. En pá er bóndi hennar varð faktor í Bildudal, flutt- 
ist hún pangað með honum og dó par 2. ágúst 1823. 

Oddnr Halldórsson Vídalín. 

Faöir : Halldór klausturhaldari á Reynistað, sonur Bjaroa 
sýslumanns og pingeyraklausturhaldara Halldórssonar ; 
sjá Húnaping. 
Móðir : Málmfriður Sigurðardóttir. Oddur var laungetinn. 

Oddur hafði allgóðar lærdómsgáfur, lærði hér, sigldi sfdan 
og var ástundunarsamur, lifdi par spart og reglulega, tók hið 
latfnska lærdómspróf í lögvísi með góðri hoppni og fekk veit- 
ingu fyrir Barðastrandarsyslu 1788, pegar Bjarni frásagði sér 
hana. Hann lét gjöra sér lítla stofu i Haga og var par al- 
einn. Fyrst var hann sæmilega reglusamur, en pó með mikla 
mælgi, svo tók hann að verða drykkjumaður og öllum leiðin- 



141 



legar út af sifeldu orðamasi og sumu illu, pá honum sýndist, 
tíl annam; komst hann par fyrir i málafcrli. — Svo kom, að 
menn skiptu sér ekkert um, hvaða orðbragð sem hann brúkaði, 
og tapaði hann allri siuni virðingu ; um embættisverk sín 
skipti bann sér mjðg litið, svo að hann var frá peim settur 
1801; hafði hann pá ekkert af að lifa, en var ætið drukkinn, 
er hann gat brennivíu fengið, tærðist hann svo upp i van- 
prifum og drjkkjuskap, svo hann dó par af 1803. — Hvorki 
giptist hann eða átti barn ; hann var gott latínuskáld, og vel 
að ser í latinu og mörgum ððrum vísindagreinum. 

GttðmQudur Bjarnason SkeYÍiig. 

Faðir: Bjarni sýslumaður Einarsson, nýnefndur. 

Móðir: Ragnheiður, dóttir Davíðs sýslumanns Skevings. 

Kona: Halldóra Benidiktsdóttir frá Staðarfelli, Bogasonar í 
Hrappsey, Benidiktssonar. 

Born : a. Davíð, fæddur í Haga 1802, útskrifaður úr Bessa- 
staðaskóla fór hann utan til lærdómsframa, var par 
hirðulaus við lærdóm, en hafði pó allgóðar gáfur; 
kom svo út aptur, og var um hrið hjá foreldrum 
sínum ; fór pá enn utan, en kom út árið eptir, og 
giptist pví næst Kagnheiði, dóttur Jóns á Felli i 
Tálknafirði, áttu pau eitt barn, er dó ; pau skildu 
par eptir.— Siðan fór hann að búa 1 Haga á Barða- 
strönd og giptist bústyru sinni Eatrínu Sigurðar- 
dóttur, pau áttu eitt barn, er dó ungt; 1830 fluttu 
pau að Bauðsdal á Barðaströnd, og búa par enn, 
1839. 

b. póra, fædd 1810, giptist 1830 timburmanni Magn- 
úsi, syni síra Gunnlaugs Magnússonar, klausturprests 
á Keynistað; áttu eitt barn, skildu svo. 

c. Bcnidikt, fæddur 1807, lærði i Bessastaðaskóla, fór 
svo utan og tók oll venjuleg reynslupróf, og hið sið- 
asta í guðfræði með beppni ; gjðrðist svo skrifari 
hjá biskup Möller, fékk 1837 prestakall á Rómey í 
Danmðrku, og giptist pá dóttur póstmcistara 1 Dan- 
morku. 

d. Ólafur, fæddur 1816, varð urtakramarasveinn í Kaup- 



ttí 



matinahöfn, kom svo út 1838 til verzlunar foðQr 
síns í Flatey; ógiptur'. 

e. Hildur, fædd 1818, fór utan 1836 til frama, en 
kom út aptur 1838, giptist svo faktori ^orsteini 
porsteiussyni ; bann keypti Patreksfjörð 1846 og 
gjörðist par kaupmaður^ 

f. Herdis fædd 1820, giptist 1838 stúdent og kaQ|)- 
manni Brynjól& Bogasyni í Stykkishólmi. — 1840 
gjðrðist hann á eigin reikning kaupmaður í Flatej, 
og byggði þar verzlunar- og íverubús úr timbri\ 

Guðmundur Skeving er borinn í Haga á Barðaströnd árið 
1776, ólst hann upp i foreldrahúsum til síns 12. árs, þá hoo- 
um var til læringar komið að Selárdal til Gísla prests Einars- 
sonar og dvaldi par 4 vetur; að puim liðnum vék hann til 
Geirs biskups Vidalins, sem eptir eins vetrar dvöl útskrifaði 
hann, pá 16 vetra. |>ar eptir var hann 3 ár skrifari hjá stipt- 
amtmanni ólafi Steíánssyni. Haustið 1796 fór hann utan til 
Eaupmannahafnar, varð par háskólaborgari og tók examen með 
lofi, og nokkru seinna hið svo kallaða annað examen, og tók 
þá að leggja sig eptir lögfræði, en þótti of hvilrækur við pað, 
og vitjaði íslauds aptur vorið 1800, og dvaldi pá eins árs 
tima hjá páveranda lögmauui Magnúsi Ólafssyni Stephensea. 

1801, þegar Oddur sysluniaður Vídalin var settur frá 
Barðastraudarsyslu, en Davið syslumaður settur til að gegnu 
þar syslumannsverkum, sem þar írá afsakaði sig vegna aldur- 
dóms, var Guðmuudur Skeviug sama ár settur honum til styrkt- 
^r, og gegndi þar eptir öllum syslumanusverkum þar; nefnt 
ár, 1801, giptist haun jungfrú Halldúru Beuidiktsdóttur, seni 



1) Ölafur sigldi aptur og ilengdist i Kaupmannahöfu; hann 
var um tíma i Grænlandi. 

2) I>orsteiun bjó seinast í Æðey; börn hans og Hildarvuru: 

a. Guðmundur Scheving, við verzluu vestra. 

b. Davið Scheving, læknir á Patriksfirði, á í>óruuni 
dóttur síra Stefáns i Vatnsfirði. 

c. |>orsteinn, við verzlun i Reykjavik. 

d. Sofifia, kona Richters kaupmanns i Stykkishólmi. 

3) Sjá bér að framan. 



143 



áður et sagt; bjuggu þau par eptir á bálfum Haga á Barða- 
strönd uin hríð.-— 6. júní 1806 var Guðmundur Skeving algjor- 
lega settur fyrir s/sluna upp á eigið tilsvar, pá er afi 
bans afsagði par i alla blutdeild, og bélt pvf syslustarfi til 26. 
júlí 1812. 

1806 kejpti Guðmundur frá suðurlandi aí skipberra Guð- 
niandi Ingimundarsjni slupskipið Ðelphin, er með pað sótti 
sjó frá Felli í Tálknafirði, hverja jörð Guðmundur útvegaði 
skipherranum til ábýlis. |>etta skip fórst með mðnnum og 
allri áhöfo í ofsaveðri 1813. 

1809, pegar Jörgensen hafði nejtt Guðmund Skeving til að 
t^ka á móti skjölum norðuramtsins og fengið honum fullmekt- 
ugan, ferðaðist hann að MöðruvöIIum og var par viku bjá amt- 
manni Stvfáni, meira í kjnnisför hjá pessum frænda sínum og 
að firra sig vítum við Jörgensen, er pá var haldinn Englands 
stjórnarerindisreki til að taka ísland, sem önnur Ðanakonungs 
lund, en hann vildi pví embætti gegna fjrir Jörgenseus til- 
hlutun. Hann hagaði sér svo skjnsamlcga vel við amtmann 
Stefán pórarinsson, að hanu var mjög vel ánægður með hans 
aðgjörðir, sem sjnir vituisburðarbkrá sii, er Stefán amtmaður 
gaf Guðmundi, hvar í meðal annars stendur: >uuder bemeldte 
blibrige Omstíendighedor har Sjsselmand Hr. Gudmund Sche- 
ving opfört sig som en retskaffen Mand egner og anstaaerc. — 
Samt af pví Guðmundur sá villu sína að nokkru, sleppti hann 
Barðastrandarsyslu. 

1814 furhann ásamtkaupmanni Ólafi Thorlacíusi utanogkejpti 
liálfan Flat^'jjarkaupbtað af kaupmanni Ólafi Christensen í Kaup- 
mannahðfn 1815; var nefudur kaupmaður, Christensen, beggja 
þeirra commissioueri utanlands, en Guðmundur Skeving aptur fjrir 
beggja peirra hönd hér á landi kaupmaður, svo lengí sem 
Chríst^nsen lifði ; en eptir hann látinn hafði hann sameign 
Tið Holger P. Clausen á vörum og verzlunarskipi til pess árið 
1825, pá peir skildu félag sitt og Guðmundur kejpti sjálfur 
í Kaupmannahöfn vörur og verzlunina og hclt fram verzlun- 
inni á eigin reikning par eptir til síns dánardægurs. — Fiski- 
jagtir kejpti hann smám saman til verzlunar sinnar, og lét 
sjálfar smíða tvö pilskip til fískiveiða í Flatej, og bjrjaði fjrst- 
ur Islendinga vestanlands með smíði á bafl'ærum pilskipum 
1822. 



144 



Til Tetrarlegu lét bann afgirða svonefndan Grýluvog með 
sterkum grjótgarði, 270 fóta löngum, 14 fóta pykkum 
og 10 fóta báum ; er pað verk svo rammbyggilegt og mik- 
ið, að ólikindi eru, að þessarar aldar menn bafi á eiginn koslu- 
að svoddan prekvirki gjöra látið á íslandi. — Uér að auki lét 
bann byggja mikil geymslubús fyrir fískiafla, lifur og bræðslu i 
mjog stórum pottum, einnig íverubús fyrir fiskimenn sina, foQg 
og fleira, par bin gömlu Flateyjarkaupstaðarbús voru smá og 
2 að tolu, og ónóg fyrir vðrur bans. 

Hann menntaði fiskimenn síua og launaði peim vel; bafði 
verzlunarskip sitt til fiskiveiða, og lét pað liggja bér vetrarlegu 
eitt sinn, til að 'geta snemma byrjað fiskiveiðar, en fannst pað 
ekki svarandi óbagræðum, er par af leiddu. 

Til að koma ðllu pessu í verk, kostaði bann ærna peninga, 
svo að bann með allri sinni framsýni og dugnaði hélzt ekki 
við á seinni árum, pá er vörur, sendar frá íslandi, seldust fyr- 
ir litið erlendis, og voru litlar. — Hann átti, áður enn hann 
byrjaði að verzla, mikið jarðagóðs, og seldi par af mikinn part; 
bafði og pað óbapp að missa tvö fiskiskip sin allsendís, annað 
peirra með farmi frá Kaupmanuaböfn, sem hann mattí 5000 
rd. skaða, áður nefndan Ðelpbin; var banu pó maður stórauð- 
ugur (eptir pvf, sem á íslandi pykir) til síns dánardægurs. 

Árið 1836 fór bann utan til verzlunarsýslunar, og lofaði 
pá dóttur sinni Hildi og syni sínum Ólufi með sér; baun 
kom út með skipi sínu 1837, en fór utan aptur um baustið, 
pó með veikum burðum, pvi pað samasumarlá hann optsjúk- 
ur og var protinn heilsu af böfuðverk og öðrum par meðfylgj- 
andi pyngslum, svo bann hafði mist mikið uf sinni framkvæmd, 
ijöri og dugnaði. Á utanferð sinni og eptir pað, að hann koni 
til Eaupmannabafnar, pyngdi bonum enn meir, svo að í októ- 
ber, er hann var að afljúka bréfaskriptum til Íslands með póst* 
skipi, varð bann mjög krankur af ein slags hálfvisnunarslagi; læknir 
Jón Hjaltalin tók honum pá blóð, svo honum létti mikið; dag- 
inn eptir klæddist hann og virtist vera i apturbata, en tveim 
dogum siðar pyngdi honum svo, að hann varð að flytjast ian 
á Friðriks-spitala. Ólafur sonur hans vitjaði bans daglega, og 
pá, er sira Benidikt á Rómsey frétti kranklcika foður síns, 
tókst hann á hendur örðuga ferð heiman frá sér til Kaup- 
maunahafnar; var pá agent Guðmundur Skeving svo puogt 



146 



baldinn, a8, jafnvel þótt hann gleddist við koma pessa sonar 
sfns, gat hann vart heyrt tíl hans eða talað við hann eða aðra 
Tini sína; var prófessor Finnur Magnásson meðal hinna helzta 
peirra; sjúkdómorinn pjngdi meir og meir, til pess rænan loks 
Tar farin, áðnr enn líf hans, 26. nóvember 1837, útsloknaði 
sem Ijós úr pessum heimi. Með heiðarlegri útför var lík hans 
frá spítalannm fært til hvíldar á assistents-kírkjugarð 2. des- 
ember. Spitalapresturinn, Buschmann, hélt ræðu yfir moldum 
hans. 

Eonnngi vorum, Friðrik YI., dnldust ekki að öllu pessa staka 
dagnaðarmanns miklu framkvæmdir og viðburðir 1 ýmsu til fðður- 
lands heilla, fjrst sem sýslnmanns, hvar um amtmaður Stefán 
Stephensen hefir skrifl^a gefið honum pann vitnisburð: >að hann 
aem syslamaður á 12 ár hafí með s^rlegri reglusemi, nákvæmni 
og stöðugri framkvæmd gætt síns sýslumannsembættis, eins og 
faann annars heiði lagt mikið f solurnar af sjálfs sfns formeg- 
no til að styrkja marga af sýslubúum til nytsamra fjrirtækja, 
og Ifka leiðbeint peim með margt slag f pví tillitic ; par næst 
hans manndómsfyrirtæki með byggingar og rækt á bújðrðu 
sínni Haga, og sfðan framantalin framaverk hans sem kanp- 
manns, — gaf honum pvf heiðnrsnafnbót með agents-titli árið 
1833. 

Agent Guðmundur Skeving hafði vel skarpar gáfur, en 
nokkuð óstöðugar; hann var maður vel að sér f ýmsum lær- 
dómsgreinum, einkum búnaðar- og verzlunarfræðum, guðfræði 
og Iðgfræði; á efri árum las hann mest bækur pær, er hljóðuðu 
um heimspeki og guðfræði. — Hann var Qárgæzlumaður, en par 
hjá örlitur höfðingi, góðgjörða- og veitingasamur ; góður og 
stjórnsamur húsfaðir ; náttúrugóður og notasamur við hjú sfn, 
og óspar á veitingom við vini sfna. Forstands- og framkvæmd- 
armaður hinn mesti, og sparaði ekki fjármuni til manndóms- 
fjrirtækja. Hann mátti kallast snillingur f mörgu. 

Að Ifkamsskapnaði var hann nettmenni f vexti, að andlits- 
lagi laglegur ; með gulhvítt hár, nokkuð rjóður f kinnum, nefið 
nokkuð hátt, ennið mikið, munnur og haka laglegt; augun 
blá og nokkuð stór, en skarpleg ; allur hans andlitskapnaðnr 
fór vel ; hann var meðalmaður á vöxt ; pjkkhendur, en eigi 
vora hendamar stórar ; fætur f minna lagi. Hann var jfir 

10 



146 



hfifað maðor ásjálegnr og lengi noglegnr í andliti og fiamgöngo. 

Háns er nd mjög saknað, ekki einungÍB af Tinam hana, 
hehlur líka af peim, er vora honam sem kaapmanni mjög orð- 
ngir, pYÍ með polinmæði yfiryann hann margt ógeðfelt, og 
Yartíðam svikinn, sem og er landfarsótt fyrir kaapmannsstétt- 
ina. 

Agent Guðmandar Skeving var á æskaárum J^örmikiU og 
mjðg fyrir leikfang; pá er hann með aldrinum varð settari, 
var hann ætíð gamansamur, skemmtinn og ræðinn, einkum 
pá er hann var á vinasamkomum, og fékk ætið nóg og 
skemmtilegt umtalsefni. — Yonum betur yíirvann hann margan 
ðrðugleika og andstreymi, sem mætti honum, eptir pað að 
hann gjðrðist kaupmaður. Opt fékk hann óverðskoldað last, 
sem hann leiddi fram hjá sér, pó vissi. Með aldrinum varð hann 
maður trúrækinn og goðhræddur,eptir pví,sem menn frekast visso. 
— Hann var hagorður og bar gott skyn á skáldskap, var og 
gefinn fyrir sðnglist og var raddmaður sæmil^r; orðfasri og 
talanda hafði hann góðan, og færði allgóða rithond. — Á fyrrí 
árum búskapar sins varð hann vegna sjávarafla auðugur, pví 
hann hafðifiski- og hákarlaskipaútveg ásamtjagtinni; pákeypti 
hann hálft höfuðbólið Haga á Barðaströnd, en hálft fékk hann 
að erfðam ásamt fleiri jörðum. 

Guðbrandnr Jðnsaon. 

Faðir: Jón s^slumaðar i Rangársýslu, sonur sfra Jónsí Staf- 
holti, Jónssonar sýslumanns í Einarsnesi, Sigurðssouar 
lögmanns par, Jónssonar sýslumanns, par og, Sigurðs- 
sonar. 

MMir: Sigríður^ dóttir |»orsteins sýslumanns á Móeiðarhvoli, 
Magnússonar lögsagnara á Espihóli. 

K(>na fyrri : Kristin eldri, dóttir síra Gísla Einarssonar i Sel- 
árdal og Ragnheiðar eldri, dóttur Boga í Hrappsey 
Benidiktssonar.— paa giptost i Selárdal 1814 ; Kristfa 
dó 1826. 

Búrn: 1. B^heiður. 
9. Sigríður. 

3. Valgerður. 

4. Sigríður. 

5. Einn piltur; pau dóu bæði strax. 



147 



Kona seinni: Eristfn yngri^ akýstír hans fyrri konn. 
BSrn : S. Eristin. 
7. Jóhanna. 
Qaðbrandor syslamaðor er foddar á Móeiðarhvöli. Hann 
óx npp í foreldrahúsom, til pess honam Tar komiA tii læringar. 
pi er hann hafði namið skólalœrdóm sinn og var útskrifaðor, 
fdr hann atan og tók t?ð fjrsta reynslupróf ; síðan tók hann 
að leggja sig éptir Iðgfræði, en tók ekki reynslapróf í henni. — 
1812 26.JÚIÍ var Gaðbrandar settar sýslamaðor í Barðastrand-i 
arsýsla; fór hann samsamars vestur til sýsla sinnar og f%kk 
aðeetar í Selárdal^ hjá Gísla presti og Bagnheiði. |>ar eptir 
setti hann bú sitt á kóngsjörðinni Feigsdal, hvar hann hefir 
b6ið til þessa, 1838. Hann giptist, sem áður er sagt; og átti 
bðm. — 1846 írásagði Goðbrandar syslomaðor sér Barðastrandar* 
sýslo, og f&kk laosn í náð frá embættino 1847, og kammer- 
láðsnafnbðt Býr í Feigsdal, 1847, ekkjomaðor'. 

Bryojólfar SreinseD. 

Faðir : Sira Benidikt í Hraongerði, son Sveins prðfasts sama 

Btaðar, Halldórssonar. 
Mö&ir: Oddný Helgadóttir (Jónssonar) bónda á Hliði á Álpa- 

nesi, og Ragnheiðar óla&dóttar bryta. 



1) Gaðbrandar sýslomaðor dð 1857. 

2) Brynjólfor var fæddor 1799, útskrífaðist úr Bessastaða- 
skóla 1823, var svo nokkor ár ritari hjá Bonnesen sýslo- 
manni í Eangárvallasýslo, sigldi paðan og tók 1831 próf i 
donskom lögam með heppni. Hann var om tíma ritari land- 
fðgeta og hji amtmanni Grimi, og fékk Barðastrandarsýslo 
1847 og BoigarQarðarsýslo 1860. — Hann giptist ekki, en átti 
2 eðor 3 laonbðm, par af eitt meA Onno dóttor Siríks í Ási; 
vorn paa bræðraborn ; pað bam hét Steinonn, og varð kona 
Gríms á HÓImi i Mosfellasveit. 



lO^ 



148 



Viðbætir. 

Jón Thoroddsen. 

Faöir: pórður beykir á Reykhólum póroddsson. 

Mbóir: pórey^ dóttir síra Gunnlaugs, prests til Reynistaðar, 

Magnússonar. 
Kona: Kristfn, dóttir porvaldar í Hrappsey (Sivertsens) Sig- 

urðssonar frá Fjaröarhorni við HrútaQðrð. 
Börn: 1. porvaldur, skólakennari í Reykjavík; kona hans 
póra, dóttir Péturs biskups Pétnrssonar. 
3. Skúli, sýslumaður og bæjarfógeti á Isafirði, sjá Isa- 
Qarðarsýslu. 

3. pórður læknir á Suðurnesjum, á Onnu, dóttur Pét- 
urs Ouðjónssonar. 

4. Sigurður, við háskólann i Eaupmannahðfn. 

5. Elin, laungetin, kona Páls læknís Blöndals í Staf- 
holtsey. Móðir Elínar var Ólöf, dóttir sira Hall- 
grlms á Hrafnagili. ^ 

Jón var fæddur 1819, útskrifaður úr Bessastaðaskóla 1840, 
sigldi til háskólans árið eptir. Yeturinn 1848 gaí hann sig í 
herpjónustu móti |>jóðveijum, en við vopnahlM nm haustið 
fékk hann lausn írá henni. T7m vorið 1860 kom haun aptor 
út til íslands og var pá settur til að pjóna Barðastrandarsýslna 
er Brynjólfur sýslumaður fékk BorgarQarðarsýsIu. 1853 sigldi 
Jón aptur og tók árið eptir próf í dðnskum Iðgum með heppni; 
var honum pá veitt Barðastrandarsýsla. Yorið eptir reisti 
hann bú í Haga og hj6 par, unz honum, 1861, var vdtt 
Borgarfjarðarsýsla. Jón sýslumaður var ágætt skáld. 

Brynjólfar Bogason. 

Fm hann hefir verið talað hér að framan. Hann pjón« 
aði Barðastrandarsýslu frá 1853, er Jón Thoroddsen sigldi, og 
til 1854, að Jón Thoroddsen kom inn með veitingu fyrir sýsl- 
nnni; og seinna aptur pjónaði hann Barðastrandarsysln fri pví 
1861, er Jón Thoroddsen sleppti syslunni, og pangað til 1866, 
að Gnnnlaugur sýslumaður Blðndal tók við henni, og i priðja 
sinn 1869—70, í veikindum Blðndals. 



149 

Oaniilangar Bjðrnsson Blðndal. 

Fiidir: Bjorn Aaðansson Blöndal, sýalamaðar í Húnavatns- 

sýsln. 
Möáir: Onðrún, dóttir |>órðar kaapmanns á Aknreyri Helga- 

sonar. 
JTona; Sigrlðar, dóttir dr. Syeinbjarnar Egilssonar. 
Börn : 1. Magnús, hefir lært á Mððravallaskólanam. 

S. Björn, er á læknaskólanam. 

3. Hannes, hefir lært á Möðravallaskókinam. 

4. Þórann, ógipt. 

Qannlangar var fæddur 1834, útskrifaðist úr Beykjavíkar- 
skóla 1864, tók fallkomið embættispróf i Iðgam með 2. eink- 
ann 1363, fékk Barðastrandarsýsla 1866, en sokúm veikinda 
fékk hann laasn frá henni 1870, var pó aptur settar yfir hana 
irið 1871 og veitt hún á ný 1874, en 1879 var hann aptar 
lejstar frá henni. Ounnlaagur sýslumaðar var mjðg geðveikur á 
seinai inim sínum og dó i Yordingborg-spitala í Ðanmörku 1884. 

Asmandnr Sveinsson. 

Faðir : Sveinn, son Sæbjarnar í Hlaupandagerði í Hjaltastaða- 
þinghi^ porsteinssonar Sigurðssonar Eyjólfssonar fri 
Ðal i Skaptafellssýslu. 
MÓÓir: Helga Signrðardóttir Eyjólfssonar. 
Kona: Guðrún Hallsdóttir; fadir bennar var danskur, og nm 
tima við verzlun i Bejkjavík. 
Ásmnndnr er fæddur 21. marz 1846, og útskrifaðist úr 
Seykjavikurskóla 1874. Siðan sigldi hann til hiskólans i 
Eaupmannahðfn og lagði sig par eptir Iðgum, en kom aptur út 
án þes8 að bafa tekið próf i lögfræði. Árið 1879 var hann 
settor ^lamaður i Barðastrandarsýslu, pegar Gunnlaugur 

Biondal sleppti henni, og til 1881, að Fischer fékk hana. 

■ 

Adam Lndvig Emil Fischer. 

Fischer sýslumaður og kona hans eru bæði dðnsk; hann 
er £æddur 4. oktöber 1842, tók fullkomið embættispróf i logum 
með 2. einkunn 1868, var síðan við ýmislegt i Danmðrku, 
einkom við málfærsln; fékk Skaptafellssyslu 1880, og Barða- 
strandarsýsla 1881. 



S^onuumaæfir II. 10. b. 



II. tsaQarðarsjsIa. 

AnBar hlatí |>orBkafjarðarping8 nefnist 
aflgreiníst frá BarSastraiidarsýsla við Langa: 
nær til QeirhóLms eða Qeirólfsgnúps, sem 
StraDdas^Bln; er pessi s^la mjðg TogskorÍD, 
Hinir gömla þingstaflir í ísaQarðsre^Blt 
I Testn rpar ti n a m: 
1. Hrafnseyri við Arnar(jörð. 
S. Meðaldalar við ÐyraQðrð. 

3. Mírar víð DyraQörð. 

4. MosTellir við Onnndarfjörð. 

5. Saðurejrí við SúgandafjÖrð. 

6. Hóll í Bolungavik. 

1 Norðarpartinom: 

7. Tonga við Skatulsfiðrö. 
B. Súðavik við ilptafjðrð. 
9. Ogar Tið ísaQðrð. 

10. Beykjarfjðrðor við Yatnsfjðrð. 

11. Kaateyri á Langadalðstrðnd. 
la. Targsdalur & SnœQallaströnd. 

13. Hesteyrí við Jökaigðrð. 

14. Dynjandi i JðkuIQðrðum. 



A. 

HOf Singjar, 

(er eg held að hafi par baft 

X fyrrí tiðam Tora par margir bðfðingjar, wm fonuðgiit 
og Starlunga am geta; ])ö voru jafnao yaiDsfirðingii kiiit 
helztu, sem böfðu goðorð nm ísafjðtð; ðnnnr smierri gotocl 
.'Mfða stundum M^ra-, Sanda-og ílafnseyrHrmenn. Qetegbéc 
eioasta lltið eitt hinna belztu, epUr aðísland kom andir V«- 
vegs konang. 

Einar þorvaldaaon. 

Faóir: ]>orvaldur f Tatnsfirði, Snorrasoa, þðrðaisonir, ^ 
Taldssonar, KjartaDSBonar, X^eirssonar, Eaattanonin 
peir Torn allir goðar i Tstnafirði. 



161 

Mbáir: ^órdfs Snorradöttir (IðgmaÐHs fróða) Starlasonar í 

Hvammi, |>órðar8onar á Staðarfelli, Qilssonar. 
Dóttir: Yilborg, átti Eirik riddara STeinbjarnarson (sjá hér 
BÍðar). 

Einar var borinn 1226; upp ólst hann í yatusfirÖi, Æðey 
og víðar i ísafirði til fullkomins aldurs; þá var hann kvaddur 
til herferðar á Norðurland, og var viðbrugðið, hversu léttur 
maður i göngn hann væri, að hann stakk aldrei niður spjót- 
eða axarskapti sínu i göngu norður og norðan. 

Hann tók við goðorði sinu og Tatnsfirði samt ððrum eign- 
um fðður sins, pegar hann var um eða yfir tvitugsaldur. 

Hann var ásamt mðrgum ððrum hðfðingjum boðaður á 
fund Hákonar konungs gamla og gaf honum á vald goðorð sitt, 
pótt konungur setti hann par fyrir. 

Pegar staðamál tóku til, var Einar bannfærður af biskupi 
fjnr pað, að hann vildi eigi gefa YatnsQarðnrstnð i vald Árna 
biskups, og i peim málum var Einar utan stefndur undir dóm 
erkibisknps, sem dæmdi af honum Yatnsfjörð 1273, undir eins 
^ Oddastað af Sighvati Hálfdánarsyni; en er Einar eigi vildi 
sæta peim dómi, og hélt Yatnsfjðrð sem áður, bannfærði Árni 
biskop hann 1286. 

óljóst er, hvort Einar var kvæntur eða nær hann dó, en 
seín&a tóku erfingjar Einars undir sig Yatnsfjðrð, sem sitt 
erfðagóðs. 

Eiríkar Sveinbjarnarson. 

Faáir: Sveinbjðrn Súðvikingur, dó 1290, son Herdisar, dóttur 
Bafns á Hrafnseyri og Sigmundar i Súðavik, er var 
mikiU kappi, hafði opt fjlgt Sturlungum.^ Seinnimað- 



1) Sjá A bls. 141, neðanmálsgreinina ; par er móðurætt 
herra Sveinbjarnar rakin rétt, pannig: að móðir hans, Herdís, var 
dóttir Bafns Sveinbjarnarsonar ; var bún tvfgipt og fyrri maður 
bennar Eyjólfur Eársson, en seinni maður Sigmundur Gunnars- 
8oo,og peirra son var herra Sveinbjorn; en Herdfs, kona Svarthofða 
Ðogfássonar yar Oddsdóttir, og systir herra Rafns Oddssonar; 
var móðir þeirra Steinunn, dóttir Bafns Sveinbjarnarsonar. Synir 
Svarthftfða og Herdisar Oddsdóttur voru peir Bjðrn, faðir Giss- 
arar galla i Yiðidalstungu, og ÓIi, faðir Steinunnar konu Hauks 

10. b.» 



153 

nr Berdísar var Svartbðfði Ðugfússon, þeirra sod Olí, 
er átti Salgerði Jónsdóttar, þeirra dóttir Steinonn, er 
átti Haukur Erlendsson. 
Sonur : Eínar Yatnsfirðingur (sjá hér síðar). 

Eiríkur var ungur í förum og var einn í tðlu peirra 26, 
er Hákon konungur háleggur sló til riddara áriö 1316, og 
fékk af konungi ásamt herranafnbót, en 1333 fékk hann birft^ 
stjórn fyrir norðan og vestan; hyggja menn að hann hafi þi 
tekið Yatnsijðrð í arf-skyni konu sinnar og optast haft par 
aðsetur á seinni árum, en 1334 leigir Lárentías biskop hon- 
um í 4 ár Flugumýri fjrir 13 v. árlega; lauk hann þvi í 
húsabót og ððru staðnum parflega. 1330 var herra Eíríkar 
ásamt ðörum landshðfðingjum í brúðkaupinu mikla í Haga á 
Barðastrðnd, or Oísli Eilippusson gipti Katrínu systor sína. — 
1333 fór Eiríkur utan, en hann kom út 1333 meö krosstfftir; 
held eg að Eiríkur hafl haldið hirðstjórn n. og v. til síns dauða, 
er að bar 1340 (aðrir 1343); mun hann pi hafa haldift bá i 
Yatnsfirði. 

Jón bóndi l^orvaldsson á Eirkjubóli í Skutnlsfirði meina 
eg að um pað leyti hafi haft sysluumboð. 

Eínar Eiriksson. 

Faðir: Eiríkur riddari og hirðstjóri Sveinbjarnarson, nýnefndor. 
Móöir : Frú Yilborg Einarsdóttir, nynefnd. 



Iðgmanns Erlendssonar; pað er pvf auðsjianlegnr misginingor, 
pegar sagt er (bls. 141), að peir Gissur galli og Haukar Iðg- 
maður hafi verið brœðra synir, f stað pess, að þao Giasor og 
Steinunn kona Hauks hafa verið bræðra bðrn; petta er Ifka 
leiðrétt (A bls. 637). petta, sem nú er sagt, er samkvæmt 
pvf, sem stendur f sogu Bafns Sveinbjarnarsonar, og sem f 
alla staði Uýtxxv að vera ireiðanlegt; en pað hefir gjðrt nokk- 
orn rogling, að f Landnimu, sem prentuð var i Eaupmaniuh 
hðfn 1843, stendur i nokkrum stoðum: „Dóttir Bafns (o: 
Sveinbjarnarsonar) var Steinunnj mööir herra Bafns og BoOu 
og Herdís*'; en hér er auðsjianlega skakkt lesið »Herdt8i i 
staðinn fyrir tHerdisarc; með pvi að lesa svo, verftur petta 
sem sagt er f Landnámu, samkvæmt pvf, er stendor i Bafha- 
sðgo. 



163 

Kona: Helga,^ kennd við Grand í Eyjafirðí, hyar hún bjó, 
meinast afkomandi Síghvats Hálídánarsonar, sem átti 
Ornnd eptir móðnr sína. 



1) t^að getnr vfst enginn vafi verið á þvi, að Helga hafi 
verið ðystir Áma hirðstjóra pórðarsooar; pan hafa bæði átt 
Grand i sameiningu, sinn helminginn hvort; Árna hloti hefir 
gengið til dóttur hans Ingileifar, konn Jóos Hákooarsonar f 
Yiðidalstungo, paoo hluta seldi Jóo síra Halldóri Loptssyoi 
og kvittaði hann fyrir aodvirðiou 1398, eo hioo hlotaoo, er 
Helga hafði átt, seldi Bjðrn Jórsalafari, sonur Helgo, síra Hall- 
dóri Loptssyni. -- Að pessu virðist það og fyllilega lúta, að 
yegtf Smiðnr hafði látið hðggva Árna |>órðarson, er var 
skðmmn fyrir alþiog 1362, reið haoo eptir piog oorðor að 
Omnd í Eyjafirði. með Jóoi lögmaooi Outtormssyoi og mikl- 
om flokk vopnaðra manna, sjálfsagt til að láta dæma eða gjöra 
apptækar eigur Ároa, er mestar hafa verið par. Eios er pað, 
að af pví Smiðor hafði svo hörð orð um Norðleodioga pá, er 
Cremstir vorn af bæodom og kallaði pá útlaga, og með pví pað 
orð lék á, að bann ætlaði að taka gildustu bændur fytfr norð- 
an nndir sverð, pá tóku Eyfirðiogar sig til og réðust á hann á 
Grand, nndir eins og hann kom pangað að sunnan, en pangað 
vissu peir að bann mundi fyrst halda til að taka eigur Árna. 
Eg skal leyfa mér að geta pess, pó pað eigi heyri beinlinis hér 
tíl, að pað, að Smiður hataðist svo við Norðlendinga, hefir 
komið til af pví, að peir vildu ekki taka Jón skalla fyrir 
bisknp 8inn. Yar fundur haldion á HÓIum f pessu máli, og 
kom Smiðnr pangað, er pá var hirðstjóri yfir öllu landinu, en 
engnm sættom varð á komið; svo hefir Jón skráveífa eigi bætt 
fyrir Norðlendingum við Smið, pví pegar hann var hirðstjóri 
nyrðra, höfðn peir gjðrt samblástnr móti honum og vildn ekki 
hafa yfirferð hans og mættu honum við Þ^erá f Yedturhópi 
nær pvf prj6 hnndruð manna, en hann stokk undan suður á 
land. Jón var bezti vin Smiðs, en Qaodmaður Árna. 

Eptir Yatnshyrnu var Árni sonur pórðar Eolbeinssonar, 

Þórðarsonar kakala; pórðnr kakali hefir pannig verið langafi 

Helgo og Áraa; að vísu finnst pess eigi getið f Sturlungu, að 

Þörðor hafi itt pann son, er Kolbeinn hét, en pað er par fyrir 

^npu ástæða j^il f^ð efast nm^ að ^ttin sé rétt rakin f Yatns- 



184 

« 

Börn: 1. Bjðm; sjá nm hann hér næst eptír. 

2. Einar.* 

3. Helga.* 

4. Ragnheiðar. 

Af testamenti Einars og Bjðrns er að ráða, sem margir 
hafi verið ættingjar þeirfa feðga, pó eigi verði nú frá pelm 
taliö. 

Einar Eirfksson mannaðist vel og gjðrðist hðfðingi, tók og 
YatnsQðrð eptir foður sinn, og sat par stiindam, en stondam 
á Qrond i Eyjafirði, eptir að hann giptist Helgn, var pó opt 
í fðram; hygg eg, að hann am hríð hafi haft sýslavðld við 
ísafjðrð, en haldið amboðsmenn, sem pá rar tftt. 1360 kli^- 
aði Einar bóndi Eirfksson, að Yatnsfjarðarkirkja ætti irlega 
skylda á úr Æðey, sem lengi hefði ekki lúkt verið; dæmdí 
Snorri prestar porleifsson Vermand f Æðey OaðmandssoB 



hyrna, með pvf pað og hvergi sést f Starlanga, að par aén 
talin ðll bðrn |>órðar kakala. Þó Steinvðr, sjstir þórðar, við 
daaða hans fyrst eignaði sér Grand, af þvf að hún var skil- 
getin systir hans, «n bðrn hans óskilgetin, hefir hán sfðar 
fengið peim hana. 

S) Eg get eigi séð, hvaðan Bogi hefir haft pað, að Einar 
hafi aak Bjðrns átt pessi bðrn: Einar og Helga, og hafi hano 
átt paa, hafa paa verið laangetin og Helga ekki móðir peirra. 
pegar Qottskálk biskap vildi gjðra hjónaband Jóns Iðgmanns 
Sigmandsaonar og seinni kona hans Bjargar ómerkt, par eð 
paa hefða verið íjórmenningar, pá vitnaðist, að paa Einar og 
Helga hefða eigi átt ðnnar bðrn saman en Bjðrn, sneri pi 
Oottskálk biskap pvi svo, að Helga hefði átt Ingigerði, for- 
móðar Bjargar, með presti nokkram f Saarbæ í Eyjafirði, er 
Þorsteinn hét; var ættin pá pannig talin frá Helga Jóns meg« 
inn: 1. Bjðrn, son Belga og Einars. 2. Eristtn, dóttir Bjðms. 

3. Solveig, dóttir Eristfnar. 4. Jón, sonar Solveigar; en Bjarg- 
ar meginn: 1. Ingigerðar, dútÚT Helga og sfra f>or8teÍQS« 9. 
Jón Búland, son Ingigerðar. 3. porvaldor, son Jóns Búlands, 

4. Bjðrg porvaldsdóttir. 

Af testamenti Bjðrns Jórsalafara sést samt, að Bjðm hefir 
átt dóttar, er Bagnheiðar hét, en hún hefir að eins veriðhálf- 
syatir hans og bvorki gi&t né eptirlátið sér born. 



185 

slyldaii til sð lúln h?ert ár téða á til YatnsQarðar. — 1377 
\mM Eínar bÓDdi í Yatnsfirði, að kyrkjan þar hefði ekki feng- 
ið fino hlnta af h?ölum á almenningi. Jón ábóti í Viðey 
d»mdi f nmboði Oddgeirs biskaps kirkjanni í Vatnsfirði 40 
fxttir af óakiptnm hYal, sem kæmi á almenning. -* Hér af 
aést, að Einar bðndi hefir haidið Yatnsijðrð í náðam sem aðra 
f&AorleifS aína. Árið 1366 dœmdi Snorri prestar þorleifBson 
klyngir f umboði biskups Ogurs bændur |>órð og Sigarð son 
hans skyldnga að greiða lambseldi til yatnsfjarðarkirkju, sem 
Sinar bóndi Eirfksson upp á klagaði. 1383 tjáist Einar bóndi 
að hafa andazt f Vatnsfirði og eptirlátið sitt testament skrifiið, 
en annaðhTort er ekki rétt ártal testamentis Einars, hvar hann 
omtalast sem dáinn 1383, eða það er skakkt, að hann hafi 
diið 1883, enda segja og nokkrir annálar, að hann hafi drukkn- 
að áaamt fleirum mðnnum á ísafirði 4. cal. apr. 1381 og aðrir 
1883. — Helga lifði lengi þar eptir og tjáist hún að hafa lif- 
að i plágooni 140S og verið pá á Qðllum uppi ?ið tjald, hefir 
hún þá mátt hafa verið mjðg gömnl, ef þetta er satt; hún tj4- 
iat að hafa farið 1378 með Birni syni sínum til Róm. 

það Tirðist sem Einar hafi verið erlendis eða f fðrum eða 
f Vatoafirði 1369, þegar Smiður hirðstjóri Andrésson með Jóni 
skiimfo og ookkrom fieiri fylgjurum var ráðinn af dðgum á 
Orood i Eyjafirði með tilstyrk Grundar-Helga, konu Einars 
bðoda* 

Testameoti Einars. 

lo oomioe domini, amen 1 gjðrum vér Skeggi Eldjárnsson, 
H^ Einarsson, prestar, |»orvaIdur Snorrason^, f>orvarðar Ouð- 
muodamo, leikmeon, kunnigt, að sub anno gratiæ 138S 1 
Vatnaftrði fimtodaginn næsta eptir páskaviku sáum vér testa- 
mentom Einars bónda Eirfkssonar góðrar minningar með hans 
aeereto iosigli og sfðan yfirlásum svo vottandi orð fyrir orð, 
seoi bér aegir: Eg Einar Eiríksson gjðrír svofelt testamentum, 
mm hér aegir, kjóaandi Ifkam mfnum legstað að kirkju heilaga 
ölala i Vatnsfirði, gefandi par til jðrð á Hálshúsum og f Vog- 
um, Hiðhúsum og Eyri, hálfa f Mjóvafirði og þvilfk hvalgæði, 

pr6fast, að eg og faðir minn hafa átt f Fljóti og hértil 



1) aSiir; Snartarspo. 



166 

kalck gyldaUf er vegar 3 merlur; skal sá maðar, er kirkjann- 
ar góts heldur., láta gefa hér fyrir árlega á mino irsiíðardag 
fátœkam mSnnam hundrað í kosti og láta segja sálamessa fyrir ' 
minni sál. Eirkju heilags Lárentii á Grand gefar eg fim 
faandruðf Hrafnagilskirkju tvö hnndruð, til Múkaþ?erár tvð 
hondraS, til Hólastaðar fím hundruð, til Reynisnesstaðar handr- 
að, til pingeyra tvö hnndruð, til Eirkjubæjar klaastars þijú 
handrnð, til Belgafells handrað, til Skálholtskirkju tíu handr- 
að, til Gufudalskirkju hundrað, til Staðarkirkju i Steingríms- 
firði huadrað, til Árness kirkju t?5 hundrnð, Aðalvfkur kirkja 
aextung 1 hvalreka í Hðfn, til Grunnavikur kirkja fjðrðang 
hvalreka í Hlöðuvík, kirkjunni að SnæQölIum prjú handruð, 
Eirkjabóls kirkju í Langadal hundrað, kirkju í Ogri hnndrað, 
kirkju á Eyri í Skutulsfirði hundrað, kirkju á Hóli hnndrað, 
kirkju á Stað 1 Súgandafirði hundrað, kirkju í Holti 1 Onond* 
andarfirði tólftung 1 reka 1 Sigluvík; land á Drðngum og tvo 
hlutí i reka skal taka Bjðrn son minn til eignar, ogskalhann 
par fyrir fœða einn ðlmusumann mér skyldan æfinlega, og i 
pvi gótsi ððru, sem eg hefi honum gefið. Fresti þeim, ermig 
syngur til moldar, gef eg tvö handruð, prestum til silomessa 
tfu handruð; skal síra Einar kópi^ taka par af tvð haodrað; 
fitækom mönnum fim hundruð í kosti, og s6 gefið sjð nóttam 
fri andliti mínu; fátækum frændum gef eg tottaga handroA, 
skal Valgerðor Nikuláðdóttir eiga þar af fim hundruð, Sesselja 
systir hennar prjú hundruð, Ingigerður tvð hundrnð, ef Brfget 
mððir peirra erfir mig eigi, ella taki peir, er meira parfa aí 
mínnm frændum. Og til sanninda hér um setjum vér fyr- 
sagðir menn vor innsigli fyrir petta útskriptum, er gjört var 
aonnadaginn næsta post festum sancti Ambrosii confessoris i 
sögðum stað og iri. (þetta er ritað eptir ekki gððo mana- 
skripti). 

Bríet* fyrnefnd mi hafa veríð dóttír Einars með annari 
konu en Grundar-Helgu, og með Nikulisi hafa átt téðar 3 dæt- 
nr eða fleiri, pvi póra nefnist og Nikulásdóttir (sji hér aíðar). 



1) aðrír: Eindriði Eópi. 

2) pað er auðsætt, að Bríet pessi hefir staðið nœat irfi 
eptir Einar, ef Bjðrn hefði dáið barnlaus, og pví annaðhvort 
verið systír Einars eða lauodðttir bana. |»að er anðsætt, að 



167 

BJOni Einarsson. 
Faáir: Einar Eiriksson, nýnefndar. 
Mó&ir: Grnndar-Helga, fyrnefnd. 
Kma: Solveig, dóttir porsteins lögmanns og hirðstjóra Eyj- 

ólfásonar, sjá Hegranesþing. 
Barn: A. þorleifar (sjá hér sfflar). 

B. Kristín, átti þorleif Árnason (sjá hér síðar). 

Bjom Einarsson er borinn nálægt 1350, mannaðist hann 
Yel og hygg eg að hann hafi hafk sýslavold am ísaQðrð, ef til 
TiU í amboði foðarsíns, en seinna algjðrlega, meina eg og að 
bann hafi og seinna haft nmboðsmenn (þó er engin fallvissa 
fyrir hans sýslavöldam). 

1378 fór Björn atan og móðir hans, fórn paa pá bseði 
til Róm sér til syndalaasnar. (Finnar biskapsetar hans fyrsta 
ntanför 1379 með Oddgeir biskapi og segir, að hann þá hafi 
farið til Bóms). 

1386 fór Bjöm Jórsalafari, Sigarðar hvftkollur og fleiri 
alls á 4 skipam frá Islandi og ætlaðo til Noregs, fenga mikil 
TeðQr, rak skipin norðar f haf langt fyrir útnorðan ísland, 
komiist þar í fsa, og skildost skipin að, en seint om haostið 
náðo pó ðll þessí 4 skip til Grænlands á ýmsom stöðom, sam 
tíl óbyggða, þ^r á meðal skip Bjðrns, — er sðgn, að honom 
og kono hans hafi af villimðnnom verið bjargað til byggða — . 
Bjðm með kono sinni var om vetor þann í Eiriksfirði; gáfo 
isDbúarnir honom tfond af Eirfksfirði, og þar fékk bann af 
hval, er rak með skotli bóndans f Æðey, skotmanns Mot til 
framfæris skipverjom sfnom. — 1386 komost þeir eigi bort 
vegna fsa, en komo aptor 1387 til Islands. 1388 fór Bjðrn 
tíl Koregs með Solveigo kono sinni og 3 ððrom frægom mðnn- 



samir afkomendor Brfetar og Nikulásar hafa þótzt eiga eignir 
inni hjá þeim feðgom, Einari og Birni, er þeir eigi næða; 
pannig lýsti Jón nokkor Nikolásson f breiðustoíanni f Yatns- 
firðí 1468, þegar Qárskipti var gjört eptír Erístf no Bjðrnsdóttor, 
eign sinni yfir þessom jðrðom, Heydal, Botn, Hðrslfð (Hörgs- 
hlfð?), Eelda, Bjarnarstaðir, Svansvfk, erliggor f YatnsQarðar 
kirkjoaókn, og Mýr (Myrí), er liggor í Snæfjallakirkjusðkn, og 
ffrirbaoð hverjom manni hald og meðferð á greindom jðrðom 
^pr nokkor skipti á þær láta ganga. 



158 

nm; vora átaldir fyrir kanp Tið OræDlendinga, en þ6 dœmdir 
sýknir; konangur hafði áskilið aér einam Grœnlanda Terzlon. 
(|>etta er eptir áreiðanlegnm skjölom). Solveig kona hana Tar 
pá með honam; í peirri ferð ferðaðist hann til Róm og Jóraalai 
og heimsótti marga helga staði, kom út með kona sinni 1391. 
1406 fór Björn atan í Hyalfirði, og með honam YiIclUn 
biskap, Narfi Sveinsson Iðgmaðar sonnan og anstan og brððir 
Jón Hallfreðarson. |>etta var Bjöms fjórða ntanferð. peir 
nrða vel reiðfara og tóka Noreg am haostið; öndverðan vetor 
tók Yilohin biskup sótt pá, er hann leiddi til bana. Bjðm 
riddari Jórsalafari gjðrði útfðr bisknps með miklam tílkostnaAi 
og hðfðingsskap í Bjðrgvin; vora par saman komnir Áaktíl 
erkibiskup, sjö lyðbiskapar og margt annað stórmenni. Stóð 
útfararveizlan marga daga með hinam bezta íðngum. Bjðra 
hafði heit á hendi, að heimsækja helga staði og einkum hinn 
helga Jakobum í Gompostella; hóf hann suðurgðagn dna árið 
1406 frá Noregi. f»að er sumstaðar ritað, að frú Solveig kona 
hans hafi andazt í Noregi 1405, en ðnnar rít segja, að htfn 
hafi farið með mahni sinum euðar í Iðnd til Jórsalaferðar og 
að hún hafi látízt par am 1408. 1406 kom Björn til Róm 
og dvaldi par nm hríð, paðan fór hann til Fenejja 1407, og 
paðan til Jórsalalands og grafar Drottins; tjá nokkrir að hann 
hafi pá orðið sjákur, en snmir segja, að pað hafi veríð á Spini. 
— Frá Jórsðlnm ferðaðist Bjðrn til Spánar, til að heim»lQa 
hinn heilaga Jaoobum i Gompostella; frá Spáni ferðaðist hann 
gegn nm Yalland og Flæmingjaland til Englands að heimaækja 
hinn helga Tómas. f»aðan fór hann til Norvegs og aigldipað- 
an áríð 1410, ætíaði pá til Islands, en bar til Hjaltlanda, hvar 
hann dvaldi um vetarinn; en á nMta sumrí 1411 kom hann 
út og fór heim í Yatnsfjðrð. — Bjðrn samansetti bók pá nm 
utanferðir sinar og margt annað úr útlðndom og nefndi bðk- 
ina: >FIo8 peregrinationisc, og er hún nndir lol^ liðin^; niá 



1) ^fS^^ V ^^^ QÐgur, man eg að móðir min aagtt mér 
nokkrar sðgar af utanferðum fijörns Jórsalafara, og hafia þær 
líklega verið úr pessarí bók hans; eg man nú að eina tína af 
peim, og set eg hana h^r tíl gamans. Björn átti tamið bjara* 
d/r, sem eltí hann eins og trúasti hundur, hvert aem hann 
fór; bjamdyrið kunni ýmsar ij^róttír. ^6^ Qjðrn i Jdraal^* 



IW 

sUa, að 'Bjðrn bafi kannað margar tangnr; eigi fór hann ]>ar 
eptir ntan. 

Bjðm Tar biö mesta stórmenni í ðlla og bélt birð nm sig 
að útlendra bðfðingja sið; Toru og bjá bonam máldrykkjar og 
skyldi skáld bans skemta hvern snnnodag, þriðjudag og fimta- 
dag. Eitt aunnadagskvold skemti skáld bans Signrðar fðstri 
^rðarson með Skiðarimn, er tjáist bin fyrsta á íslandi nndir 
þeim bragarbætti. — 1392 fór Bjðrn 1 Skálholt og til ýmsra 
hðlðingja á austar- og norðorlandi að heimboðam; er mælt að 
ihann á peirri ferð hafi leitað f>orIeifi syni sínom kvonfangs 
og gjört bonum orð að yitja norðor giptamálanna, en í þeirri 
ferð drnkknaði |>orIeifar, sem síðar segir. 

1392 gipti Bjðrn Eristína dóttur sfna Jóni Guttormssyni, 
er pótti om það leyti einbver binn efnilegasti ongra manna á 
lalandi, var brúðkaop peirra om vetarnætor beima í Vatns- 
firði, var par Yigfús hirðstjóri og margt stórmanna. 

f»á kom par eptir sundorlyndi með Birni og þórði nndir 
Ndpi í Ðýrafirði Sigmondssyni; var Bjðrn við fia menn, en 



ferð sinni ætlaði frá Feneyjom yfir Jörsalahaf, aftók skipstjór- 
inn að taka bíarndýrið með, og kom Bjðrn því pá einbvers- 
staðar par fyrir, meðan hann var bortu; en er bjamdyrið missti 
Bjoms, ætlaði það að verða vitlaast, en sá sem átti að gæta 
pess, sleppti því. |>egar Bjðrn var kominn nokkuð frá landi, 
sá hann hvar bjarnd^rið kom syndandi; hann lagði pá enn á 
ný að akipstjóraoom, að taka dýrið opp í skipið, en pað tjáði 
eigi. Bjarndýrið synti fleiri ds^or eptir skipino, ons paðsein- 
aat hvarf. Bjðrn bafði sagt, að pað hefði verið eitthvað hið 
rannalegasta, sem fyrir sig hefði komið, að borfa á bjarndýrið 
og mega ekki bjarga pví, eða takapað appí skipið. 

Ein sagan var om bðggorm, er Bjðrn á Jórsalaferð sinni 
hjó til bana með sverði síno, en pá sðgo man eg ekki glðggt. 

^ð er enn til stór gullbringor, með stórri gullbryggju 
ofiin á, og er í hana inngreiptor stór steinn; á steininn er 
grafið bjarndl^r, standandi á aptorfótonam, með bjálm á hðfði, 
og er að dansa; otan om efra part steinsins hafa verið grafia 
pesBÍ orð með latínskum opphafsstðfum: »DAN8AB OK 
BITBc. pað má teljast víst, að Bjðrn Jórsalafari hafi átt 
bringinn. 



MO 

pórðar haiði mannmargt; bðrðust þeir á JátmuÐdarmesso and- 
ir Núpi; félla tveir meDn af Birni, en hann komat í kirkju og 
sfðan heim í VatnsQðrð, sat hann par pann vetar og lét aem 
ekkert hefði ískorizt, en snmarið 1394 leitaði hann liðreiila 
hjá hðfðingjom og vinam sfnom, urða peir vel við og fðra meS 
90 manna vestur yfir Glámu f Dýrafjðrð; var Þorsteinn Eyj- 
ólfsson mágur hans par f flokki með Birni, fremstar virðingmr- 
manna. pórðar hafði fengið njósn um liðsdrátt Bjðrns og 
safnaði sér liði, fékk hann 60 kostamenn. |»á er peir Bj5rn 
komu að Núpi með lið sitt, sá f>órðar pann kost sinji bestao, 
að láta sfga til sátta (sjá Barðastrandarsýslu). 

1393 kom Yilchin biskup út til stóls sfns f Skálholti og 
gjðrðist vinur Bjðrnð Jórsalafara. 

1399 var Bjðrn á íslandi og hafði pá jarðakaap mikil við 
Árna Einarsson (sjá Yaðlaping), fékk hann honum allmargmr 
jarðir f Hvolhreppi, Fljótshlfð og Áverja hreppi fyrir aðimr 
jarðir f Húnavatnspingi; Iftur svo út, sem Atni hafi pá flatt 
suður, og ef til vill tekið par vðld nokkar eða eystra. 

1401 var algjðrt hafskip pað, sem Bjðrn lét smíða aö 
helmingi við Skálholtsstað, — fór frú Solveig kona hana utan 
á pvf og varð vel reiðfara. það ár dæmdu 18 menn Bimi 
bónda Einarssyni* hálfan Ðalskóg af Magnúsi Haflíða^ni aA 
Djúpadal i Eyjafirði; var Bjðrn pá hér á landi. 

1402 dó Jón Gnttormsson í Hvammi f Hvammssveít Ar 
pestinni er pá gekk yfir landið; var hann fyrri maður Kriat- 
ínar Björnsdóttur Jórsalafara, og dó barnlaus (sji am hmnn 
við Dalasýslu). 

1406 gípti Bjðm dóttur sfna Eristfnu f annað sinn ^oi^ 
leifi bónda Árnasyni f Aaðbrekku, var boð inni f Yiðey, stóð 
fyrir pvf Yigfús ívarsson Holm, hirðstjóri. Sama* ir gjörM 
Bjðrn testamenti sitt í Hvalfirði. 

1413, pá er Árni biskup, er kallaður var hinn mildii tök 
hirðstjjórn yfir íslandi, en dvaldi pi f Norvegi, kom nm aam- 
arið fri Norvegi kaupskip Iftið, pað braut fyrir Austorfauidl, 
týndist fé mikið, en menn komust af; i pví kom útbrjefÁmm 
biskups til Bjðrns bónda Einarssonar, að hann akyldi hmfii 



1) þetta er skakkt og i burt að ff^lla, qi tfmarit |n|tt 
l. ir, bls. 63, 



161 

hiribtjóniar-omboð biskups um land allt; tékst Bj5rn það á 
hendar og hafði am hríð. 

1416, þá er Bjorn var á ferð við HvalQðrð, tók hann sótt 
þá, er leiddi hann til bana; var lik hans flntt til Skálholts og 
iNir virðalega jarðað; þótti hann hinn meeti höfðingi á Islandi 
f aiani tíð. 

I»ótt Bjorn ongnr hafl haft sýslavðld, hefir hann verið frá 
]»eim, er hann var í sinam mesta ntanferðam eptir 1380, og 
ef til viU fyr; þó getur verið að hann hafi baft amboðsmenn, 
8V0 æm ólaf i Æðey, Bolongavíkarmenn og son sinn porleif, 
er oppóbt í Yatnsfirði ásamt systar sinni Eristína; vora bæði 
framvaxta, en pá tók hún sjúkleik, lá lengi i rekkja og hafði 
drauminn mikla, spáði hún bróðar sínum porleifi skamma æfi; 
]K>rIeifar vildi kvongast norðar i Eyjafirði 1392, ætlaði am 
veUuinn að riða norðar og hafði hesta á Melgraseyri og 
Hamri, en œtlaði að fara þangað sjóleiðis með sveina sína. 
Þaon dag er hann skyldi af stað fara, gekk hann að hvilo 
qrstor ánnar að kveðja hana, var hún mjðg panglega haldin; 
hann mælti pá: yYiIto nú trúa draom pínam systir, að pú 
moBÍr lifa mig ?c Hún mælti : tÆtlað hef eg pað J)r6ðir 
mÍÐo, allt til pessa, en nú má goð ráða, hvort við sjáamst 
aptori. Haoo varð glaðor við, baað henni góðar nœtor og 
gekk til akíps með föranaota sína, en peir týndast allir pann 
dag. Hino megin Qarðarins bar svo við, að forukona nokkor 
fór með qónom frá Hamri út aið Melgraseyri, sá húo nýbrey tni 
nokkra á steini skammt frá landi, en pagði yfir pví tíl kvölds, 
pi kom petta opp fyrir henni: >Hvað mun skrimslið fagra hafa 
gjSrt af sér, sem eg sá á steininum i dag ? |>að var fagor- 
raotb, með væno manns áliti og gullhring á hTerjum fingri; 
pað benti mér með hendinni, en eg sikldi ekki hvað paðsagði 
fyrir hræðelo sakirc Eo er heimamenn heyrðu petta, brá peim 
mjðg við, gronaði pá om jangkerann, fóru til og íundu hann 
daoðan, var lík hans flutt i YatnsQörð. Yið pennan atbnrð 
brá Kristtnu á pann hátt, að hún reis jafnskjótt úr rekkju og 
varð heil, og gipti faðir hennar hana skðmmu par eptir Jóni 
Gottormssyni. 

Það er sögn, en eigi vitum vér sann á pvi, að Bjðrn hafi 
veríð riddari að nafnbót og svo kallast hann 1 morgum göml- 



161 

um ritam; getar vel yerið, að Margrét drottning hafi gefið hon* 
am riddara-nafnbót, í einhverri utanferð hana. 

Testamenti Bjðrns Jórsalafara. 

In nomini, Domine amen! gjöri eg Bjðrn Einarsson, heill 
að samvitska og líkama, svofallið mitt testamentum gaði alb- 
valdanda til lofs og d^rðar og hans blessaðri móðar og mej, 
jómfrú sanctœ Marin og svo einnig Ólafi konungi og öllum 
guðs helgum mönnnm til virðingar, en mér syndogum tíl 
syndalausnar og sáluhjálpar, og öllum þeim, sem gað lofar, að 
sin ðlmusa þiggist íyrir. In primis játa eg mig gnði skyld- 
ugan; gef eg míg og mína sál í vald og vernd skapara og 
lausnara mins herrans Jesú Erists og skjól og miskunar faðm 
kristilegrar kirkja, og undir árnaðarorð allra guðs manna, eink- 
anlega vorrar frúr, gaðs móður, hins heilaga Féturs poatola 
og hins blessaða ölafs konungs. Hérmeð k^s eg minum lík- 
ama legstað i forkirkjunni íVatnsfirði, gefandi þar til kirkjunn- 
ar hálfan allan skreiðartoll í Bolungarvík og priðjung í Dranga* 
reka ðllum og sjöttung í ðllum reka í Rekavík (aðrir Beykja- 
vlk) á bak Látrum. Item gef eg kirkjunni skógarhðgg f Isa- 
Qarðarbotni, svo sem henni parfnast. Item skal sá, er í 
Yatnsfirði býr, láta sjngja árlega upp á hvern minn ártíðar- 
dag mína sálumessu með sálutíðum og commendationibas, og 
gefa fátœkum mðnnum hundrað í kosti eða vaðmálum, hvort 
sem nægra er til; gef eg hér til kirkjunni jðrðina bálfa Svans- 
vík og par með prjú kúgilldi með peim peningum, semeghefi 
áður gefið, en hálfa ' pá lýk eg kirkjunni í kirkjuspjðU eða 
poroionem, ef mín missir við, og par með prjú kúgilldi. Item 
gef eg kirkjunni brik pá, er eg útfiutti og par til tabulam, er 
eg skipaði Solveigu minni að kaupa i Noregi, en ef hún kemor 
eigi til kirkjunnar, pá kaupi erfingjar mínir aðra sæmilegaeða 
láki verð fyrir. Item gef eg kirkjunni í Skálholti fim hundr- 
uð (^ kirkju á Qrund i Eyjafirði fim hundruð, svo framt sem 
eg fæ ekki við til að pekja á henni kórinn og fá til vindskeið- 
arnar, áður en eg dej. Item gef eg kirkjunni í Súðavík rapt- 
viðarhðgg og kolagjörðar í Svarfhóls (aðrir: fells) skógi i Álpta- 
firði, svo mikið, sem Súðavik parfnast árlega til búss. Item 
Bagnheiði systur minni æfínlegt borð. Item erfiogjum logi- 
riðar Nikulásdóttur prjú hundruð. Item erfingjum póru Nik- 



16S 

nlisdöttar tTö hondrnð. Item dBkyldam mðonam fátæknm 

fim handroð. Item gef eg eitt hondrað preeti þeim, er mig 

fljÐgor til moldar, skal það eiga minn heimaprestor. Itemgef 

eg kirkjonni i Yatnsfirði 18 stikar með bleikt lérept til messo- 

kboða Qg þar til hökols efni, ef goð gefar mig eða Solveigo 

lifiuidi. Item gef eg kirkjooni eina koparkúlo Bexhyrnda, 

og eina kertastiko með kopar. Qjöri eg eigi framar petta testa- 

meotQmi en það aé í mína yaldi af að taka og við að leggja, 

aem eg vil gjðrt hafa; en ef eg breyti t>ví eigi, pá býðor eg 

erfingjom mínom að lúka og halda þessa mína akiponf $ptir 

akjlda beilagra laga, sto sem peir vilja forðast háska sinnar 

ailar eða sinna sálna og þær ógorlego pínor, sem þeir hafa, 

er halda ofTri daoðra manna. Item er eg ekyldogor að ganga 

til St. Jacobam. Býðor eg ðrfom mfnum, að. peir leysi þessa 

akold með biskupa ráðif eða formanns heilagrar kirkjo, ef eg hefi 

eigi lejst, áðor en goð kallar mig frá. Item hefi eg gefið einni 

öimQsokerlingu borð. Bið eg alla og sérhvern, ríka og ó- 

rika (fitæka menn goðs), vini og óvini, að peir fyrii^efi mér 

alla hlati, er eg hefi móti peim brotið, fyrir gaða sakir; vil 

eg og gjaman fyrirgefa öllum mðnnam þeim, er við mig brot- 

ið haíÍB« {»akka eg ðllom mínum vinom fyrir allt við mig vel 

gjort, og biðjið til goðs fyrir mór með einni paternoster og 

Qg ve»í Ave Maria og flnnamst allir saman með gleði í para- 

dia fyrir miakonardómi vors herra Jeeú Eristí. Bið eg almáttk- 

as goð, að hann borgi fyrst og aíðast fyrir mig ollom peim, 

aem mér ainna og cjöra til góða og minoi syndogo sálo til 

firiðor og náðar, svo aldrei þrotni pað, sem oes afrekað er til 

ayndalausnar og gleði af lifanda goðs syni Jesú Eristo, er með 

foðor og helgom anda lifir og ríkir om aldir amen. — petta 

bréf gjört i fivalfirði Jakobsmesso aptan, pá er Hðið var frá 

hiagaðbarði vorg herra Jesú Érists MCGGGV. 

NB. 1. petta er eptír 2 manoskriftum ritað og pao saman- 

anborin, aamt tekið pað úr hvora sem fremur sagði, 

og eg hélt réttast; annað var daterað MGCGCXII, 

sem er aoðsjáanlega rangt (pvf pá var hann kominn 

úr atanferð sinni og kona hans Solveig daoð fyrir 

nokkrom árum); hvorigt manuskriptanna var rétt gott. 

NB. 9. Frumrit pessa testamentis á skinni komst í hendur 

Vatnsfjarðar klerkum, er heimtuðu alla fiskitoUa 



164 

í Bolangarrík; Víkiir eigendar stóða par i móti, og 
gjörðist Þrœtamál. Baað þá hirðstjórinn Pros Mandt 
umboðsmanni sínam Jens Sðffrinssyni, að rannsaka 
petta, hvað hann gjörði 1639. Yar þá af framritina 
skafið út orðið h á 1 f a n, og stóð : . . . allan skreið- 
artoU (sjá að framan). Bréfið, samanborið við sðnn- 
nð eptirrit forn, ?ar pá dæmt ógilt (Ekki er í Yatna* 
firði nú á dögnm gjört pað, er Bjðrn npp á setti 
mót gjöfinni til kirkjannar. Hvað mætta Iðgar&r 
Bjorns par til segja?) 

Oddar leppar pórðarsou.> 

Eigi er fall vissa fjrir, hvort Oddar var sonar pðrAar 
Sigmandssonar andir Núpi, eða sonar þórðar, sem var tsoa 
Eatrlnar í Haga, og nefnist sá þórðar Jðrandarson í samam 
ritam. 
Kona Odds var |>órdís Sigarðardöttir þórðarsonar, Ognr var 

hennar heimanmnndnr. 
Börn: A. Gaðni, átti porbjðrga Gaðmandsdóttnr, systnr Bafns 

lögmanns, Ara á Beykhólam og Orms. þorbjðrg dó 

voveiflega 1431. Börn: 

1. Sænnn, dalið er, hver hennar fyrri maðar var, eða 
hvort hún átti barn meðhonam, en hennar seinni 
maður var Bessi Einarsson, er nm tima hélt Húna* 
vatnsping, sjá par om paa og peirra bðrn. — Arfor 
Sæunnar var 1 or cr i jðrðum í Bolungarvík, og 
seldi Bessi pær jarðir Yatnsfirðingam fyrir Stóraborg 
i Yesturhópi og fieiri jarðir par nyrðra að sagt er. 

2. Eristín álti Jón sýslumann Ásgeirsson. Fyrri mað- 
ur hennar virðist hafa verið Halldór Hákonarson, 
peirra dóttir Yigdís, giptist ung og átti eina dóttur, 
svo dó Yigdís og sfðan dóttirin, sem pá var bam, 
erfði svo Eristín hana, var Eristín pá fyrir löngu 
gipt Jóni Ásgeirssyni, og hennar fyrri maður longn 
dáinn. 

3. Snjálaug átti Eyjólf riddara Arnfinnsson |>or8teins- 



1) XJm Odd lepp, sjá pað, sem áður er sagt ; faðír hans 
var 'þóröíxx Flosason. 



16t 

lögmanns og hirðstjóra Eyjólfssonar (sjá nm |>or- 
siein við Hegranesþing). Kyjólfur riddari hafði fálka 
í merki sínu og man hafa haft hér vðld am hríð. 
Bðrn : 

a. Eristín átti Magnús sýslumann |>orkelsson (sjá 
Vaðlaþing). 

b. Þ^^^J^^S ^^^i ^^"^ Þorsteinsson, er var hðfðingi 
og maktarmaðar. Eristin dó barnlaas. 

c. Guðni átti Guðrúnu Gannlaugsdóttur frá Marðar- 
núfi, þeirra dóttir Ólöf, dó ógipt, brarnlaus; hún 
fékk i foðurarí XJrðir, Grýtubakka og fieiri eign- 
ir, erfði pá Guðrún móðir hennar hana. Guðni 
var skammlifur, giptist Guðrún þar eptir 1482 
Jóni lögmanni Sigmundssyni, peirra son Einar* 
(sjá Húnavatnsþing); hann erfði móður sína, en 
Jón ^igmundsson gjörðist fjnrhaldsmaður sonar 
síns, þá er Jón bafði ektað Björgu, og var bann- 
færður af biskup Gottskálk, pví féfletti biskup 
Einar og tók allan hans auð. 

d. Margrét átti Rafn eldra Brandsson frá Barði 
Halldórssonar, Bafn var logmaður, sjá Húnavatna- 
ping. 

4. Gaðný Goðnadóttir nefnist af sumum og á hún að 
hafa átt Laza nokkurn Ivarsson. 

B. Bigurður hét og sonur Odds lepps. 
Engar sagnir hefi eg um uppvðxt og menningu Odds. — 
Fyist er hans getið 1394 pá er hann veitti lið |>órdi undir Núpi 
SígmondssyBÍ og bjó þá að Ósi 1 Bolungarvik. Oddur tjáist 
að hafa verið bróðir Sigurðar, skálds Björns Jórsalafara, er 
kallaðist fóstri. Oddur bjó á <3si, sem fyr er sagt, og kallað- 
ist leppur, af hvitum lokk í hðfuðhári sínu. Eg meina að 
Oddiir hafi tekið sýsluvöld um ísafjórð, máske fyrst í umboði 
Bjdras Jórsalafara nálægt 1380, en eptir 1390 verið sveinn hirð- 
stjðra, og Iðgmaður gjorðist hann 1405 fyrir s. og a. og hélt 
pví til 1420, þá porsteinn ólafsson tók par Iðgsðga. Oddur 
pótti nm of barður í logsðgu sinni, og tjáist að 28 menn hafi 



1) Einar var son Gaðrúnar, fyrri konn Jóns, en eigi 
Bjargar (sjá A bls. 606, 607 og víðar). 

S^fllomannaæfir IL 11 



166 

eptir dómum hans verið afteknir sem óbótamenn undir lög- 
sögu hans. — 1414 gaf Oddur prófentu sfna Árna bísknpi 
milda, pví 1449 var upp lesid bréf um pað, að Oddur leppur 
hefði gefið Árna biskupi pá fyrir 34 árum alla sina peninga i 
prófentu, og pær jarðir, sem hann hafði erft eptir Skúla bróð- 
ur siun, en konungur hafði gefið pær Skúla.^ 

1433 handlagði Oddur. Jóni Ásgeirssyni að afhenda pá 
peninga, sem Eristínu sonardóttur hans höfðu til erfða fullíð 
eptir Guðna bónda föður sinn. 

Guðni son Odds, seni bjó á Hóli í Bolungarvik, missti 
þorbjörgu konu sína sem fyr er sagt, 1431, og gjórði pá heit 
mikil til sjndalausnar og sálubótar henni, en á næstu niisser- 
um dó Guðni, og hygg eg, að hann hafi haft sýsluumboð foð- 
ur sins, pegar Oddur hafði lögsögu, pvf bóndi kallast Guðni i 
gðmlum ritum, og lifði Oddur leppur son sinn, sem sjá má 
af áðurrituðu. 

1434 sampykktu pau Jón Ásgeirsson og Eristín kona 
bans löggjafir Odds bónda lepps við Skúla, diStturson sina 
(ekki er Ijóst um pann Skúla, eða hvort hann átti afkomend* 
ur og eigi getur í ættartðlumdóttur Odds). 

Oddur var fjárgæzlumaður mikill og höfðingi á sinni tið, 
en ekki allsendis jafnaðarmaður; hann varð gamall mjög, og 
pá er hann létst, var hann grafinn i forkirkjunni i Bolungar- 
vlk. óviss eru hans sýsluvaldaár. 1434 tjáist hann að hafa 
dáið. 

torleifur ArnasoD. 

Faðir: Árni (sjá Yaðlas^slu), sonur Einars presta á Breiða- 
bólstað i Vesturhópi, sem var officialis og lagði niður 
pað starf 1393 og dó sama ár 21. desember, 89 ára. 
Lét Árni son hans flytja hanu til Hóla, og var hann 
par heiðarlega grafinn; stóð Pétur biskup og margir 
aðrir yfirmenn yfir greptri hans. Faðir Einars prests 
var Hafliði prestur á Breiðabólsstað i Vesturhópi 1270, 
sem tók Illhuga prest (pann, er uppgaf foðurleifð j^ina 
til biskupsseturs), pegar Illhugi var orðinn févani og 



1) |>egar Árni biskup fór alfarinn til Norvegs, hefir Oddur 
fengið penínga sina aptur. 



167 



gamall. 1292 var Hafliði prestur ráðsmaður Hólastóls; 
1319 dó hann og hafði verið mikilmenni, hann hafði 
Terið kapelluprestur Eiriks konungs, áður en hann 
tók Breiðabólsstað; Steinn íaðir hans hefir og yerið 
mikilmenni. 
Mödir porleifs var Guðný*, dóttir Jóns Hákonarsonar í Víði- 
dalstungu Gissurarsonar galla Bjðrnssonar drumbs i 
Hjarðarbolti; adrir telja Guðnýju konu |>orIeifs dóttur 
Hákonar systur Jóns. Helgi og Guðný Toru börn 
Jóns Hákonarsonar, eem sjá má af dómi'' Bafns lög- 
manns Guðmundssonar, er hann lét ganga 1416 á 
Torfostoðum í Miðfirði um arf eptir Helga Jónsson 
og konu hans Margréti porleifsdóttur. Ðæmdist hálf 
Yíðidalstunga porsteini Marteinssyni eptir Margréti 
dóttur sina, konu Helga, en hálf þorleifi Árnasyni, 
eptir Guðnýju systur Helga (pó er oigi pað móðerni 
porleifs fullvíst). 
Kona porleifs var Vatnsfjarðar-Kristín, sem 1392 fyrst gipt* 
ist Jóni Guttormssyni, hann dó 1402, hún giptist apt- 
ur porleifi 1405, sjá hér að framan. 
Börn: A. Árni i Fagradal átti Sopbiu dóttir Lopts rika 1434, 

dó 1458. Nokkur rit segja, að Sofia hafi fyrstátt 
Ivar Vigfússon Hólm, bróður Margrétar, svo Arna 
l Fagradal, siðast Bjarna bónda Svartsson (aðrir 
Ivaróson''). — Börn : 

1. Eirikur í Fagradal, faðir Árna, sem var erfingi 
að eignum Teits rika í Glaumbæ, pessi Árni 
átti afkomendur. 

2. porleífur átti Eristfnu dóttur Teits rika Gunn- 
laugssouar i Bjarnanesi. — Bðrn: 



1) Að Guðný dóttir Jóns Hákonarsonar hafi verið móðir 
|»orleifs er skakkt (sjá A. bls. 27, og viðar). 

2) I>essi dómur Rafns lögmanns er hér eigi fyllilega rétt 
sagður, sjá A, bls. 439. 

3) Sophía var tvigipt, annar maður hennar Bjarni ívars^ 
8on, [)eirra son Ormur, hefir Ifklegadáið barnlaus; hinn maður 
Sophiu jírni, þeirra börn eru hér talin. 



11* 



8. Teitur rfki f Glat 
sjá Húnavatuspini 

b. Sigurður, baralauE 

c. ^rni barnlaus. 
1488 mánudagint 
meaau fram fóru i 
Téits og bræðra h 

B. Einar birdstjóri 1430—40 og 1443-47, banslaun- 
döttir þuríður átti Sigvalda langalíf, sjá Daias^slu. 

C. Björn rtbi á Skarði, Hjá Dalas^^alu. 

D. Solveig átti Orœ Loptsson, sjá Snæfellsnessysla, 
efðjto bélt bún viðsfraSigmuDd.Steindórs8on; [leini 
bðrn: 

1. Jón lögmaðnr, sjá Húnavatnsping. 

2. Bergljót átU dlaf Hannesson. 

3. Gnðrán átti Snorra, barn þorkell, faðir þórui 
Sæfarlandi. 

4. Istrfður átti Pétur Trúels Tómassoo', bðm: 

a. Anna,* 

b. Jakob", 

c. Melkjör, 

d. Haones, 

e. Gnðrún, 

f. Martn. 



1} Fétur Tar kaliaður Fétnr skjtta; bann var frá Ham- 
borg, var bér Tið kaupskap og bélt bér bú, og eitt sinn hirð- 
Btjðri eða birðstjðra umboðsmaður. Einhverju sinni, er bana 
kom úr boði, var hann veginn af |ijónum sínum, er par til 
voro kejrptir af hértendum mönnum fyrir einhverjar hatura 
aakir. Synir hans voru 2, Hannes og Melbjör, peir fðru til 
Hamborgar með úgrynni fjár; og dætur tvær, Guðrún og Mar- 
fn, er hér urðu eptir. Muría átti sira Helga, son sfra Júds 
svensba, en Quðrún var langauima Murgrétar Halldðisdótlur i 
Súðavfk. 

2) Anna er vfst oftalin. 

3) Jakob, pað á að vera Jakob Fétursson, umboðamail 
á Vestmannaejjum, er átti Álfhildi vænu, en Ifklega er pel 
ekkí rétt. 



169 

5. Ásgrfmnr, sem veginn var í Víðidalstnnga í 
brúðkaupi Jóns, hans son 
Ásgrfmnr. 
E. Helga átti Guðmund rfka á Reykhólum Arason; 
barn: Solveíg átti góða manninn Bjarna pórarinsson 
á Brjánslæk, er veginn var 1482, barnlaus. Seinni 
maður Helgu var Skúli, launson Lopts rfka, sjá 
Húnavatnsþing. 
¥. Guðný þorleifsdóttir átti Eirfk Loptsson á Grund, 

sjá Vaðlaping. 
G. Guðrún þorleifsdóttir í Auðbrekku. 
Fm nngdóm porleifs he& eg engar sagnir, hefír hann má- 
ske verið í forum ungur. — 1405 getur hans fyrst, pegar 
Björn Jðrialafari gipti honum dóttur sína Eristfnu, var pað 
veglegt brúðkaup og stóð fyrir pví Vigfús hirðstjóri Ifarsson, 
|)á nýkominn út til embættis sfns, þar eptir hefír porleifur 
ýmist veríð f Vatnsfírði eda Auðbrekku. 1409 voru pau hjón 
í Auðbrekkn, pegar pau gjörðu Jóni Skálholtsbiskupi virðulega 
veizla, er hann ferðaðist yfír norðurland, en Björn á Skarðsá 
tjáir, að 1413 hafi pau porleifur og Eristfn setið í Vatnsfírði; 
hefir hann pá líklega verið nmboðsiuaður Björns Jórsalafara og 
máske haft par sysluvöid. — 1415 hefir hann haft Hegranes- 
ping, pví par nefndi hann 12 menn f dóm að Okrum millum 
isgeirs Árnasonar, fðður Jóns, er seinna hélt ísaíjarðarsýslu^ 
og Sveins Hailvarðssonar, um peirra skuldaviðskipti og kúgilda- 
mát; er pað líkast, að BjÖrn Jórsalafari hafi par sett hann um- 
boðsmann, pví Björn hafði pá hirOstjóraumboð. — 1419 fór 
Þorleifur ntan að boði konungs, er pá Ifkast, að hann hafi 
haft konungsvald á hendi, en eigi verður með vissu sagt, hvar 
helzt á landinu, pó eru líkindi til, að pað hafi verið annað- 
hvort í norðurlandi eða um Ísafjðrð. A téðri utanferð komu 
eoskir sjóvfkingar að porleifi og ræntu hann miklum fjárhlut- 
um. þorleifur komst á kouungsfund og seinna til íslands með 
skíp 9itt, er hann hafði f förum. 

1420 befur |>orIeifur verið kominn til íslands, pví pálæt- 
or Bafn Idgmaður Guðmundsson dóm ganga að Hrafnagili um 
hálfa Grund 1 Eyjafirði millum porleifs bónda Arnasonar og 
Magnúsar bónda Jönssonar á Munkapverá, sem keypt hafði 
Grund af Jngibjörgu Loptsdóttur; voru belztu dómsmenn Lopt- 



170 

or bóndi GDttoraiBdon, Gatnli MarteinBsoi 
TÍrðÍBt sem téðiir Mngnús' hafi verið bæi 
maður og másk'e baft þá s^sluvöld 1 Eyj 
með bónda nafni, er þá var yfirmanna r 
|>orleifur bafði mikil jarðakaup of; ]i 
bann hálfan Hletðargarð af SÍKurði Jón 
hann Ásgeiri Árnasyni*, áðuroerndiim, m 
Bjðrnsdóttur, konu sinnar, er þá sat í 
Hrsmmssveit, Eyrinastaði, Glerárskóga o 
hálfa Auðkútu i Svínadal og fleiri jarðir 

bæ Í Skag;)firði, og mörg ðnnur jarðakaup og sölur gjðrði Por- 
leifur. Svo litur út, sem höfðingjar á peim dögum hafi veriil 
i sffeldum ferðalðgum nm landið; bar p»ð til þess, að peir átta 
bér i^ bvar eignir miklar og höfðu sysluvöld á ^msum stóð- 
um. — ^annig var fyrir þorleifi. Hiinn sat mjög opt í AuJ- 
brekkn ayrðra, pó Eristfn kona bans sætí f Vatnsfirði; Ifka 
var hann mjðg opt á feröum um latidið, belzt nyrðraog veetra. 
Meíning er, að |>orleifur hafi látizt f Yatnsfirði 1432, pvf ekkí 
getur hans, er Árni son hans giptist Sopbíu Loptsdóttur 1433, 
eður pegar Ormur Loptssou fékk Solveigar dðttur hans 1434. 
|Kirleifur hefir verið mesti auðmaður og bötðingi áður en haoD 
giptist Eristinu, hafa og efni hanB siðan mjög aukizt við (é 
konu bans, er var einasti erfingi Björns Jórsalafara. — þá m& 
álfta, að porleifnr bafi verið mikill fjdrgæzlumaður, sem þi 
var bðfðingjum tltt, og að hann eigi bafí sleppt góðum tæki- 
færum til að auði;a sig. — Ðr. Hunnea biskup nefnir |>or3teÍD 
léasherra f ættartölu Sígurðar gullsmiðs |>un>teinssonar, ei 
eigi veit eg, hvað hann befir baft fyrir sér. 



1) Sjá nm Magnús penna, A, bls. 23 og 24 og vfðar. - 
Ingibjörg Loptsdóttir hefir erft hdlfa Gruud eptir síra Halldi^* 
Loptsson br<^ður sinn, er hatði keypt hana af Birui Jórsalafar^* 
eo Ingibjörg hatlt'i fengið hana með ððrumjörðum M^goúsi i^h 
konu hans Ingunni Arnadóttur. Ðómurinn dæmdí |>orleL 
hálfa Grund, þar helmingafélag var með peim Birni og kon 
bans Solveigu ^orsteinsdóttur, en BJörn bafði selt jórðina á 
samþykkis koou Binnar. 

2) Um jaröaskipti peirra {>orleifa og Ásgeirs, aji i 
bla. 442. 



171 

YatnsQaTðar-Krístfii gjðrðist hin mesta rausnarkona; bún 
hafði og sjálf að mikla leyti ijárforræði sitt, eins á meðan bóndi 
hennar þorleifur lifði; 1428 seldi þórólfur bóndi prándarson 
Kristina Björnsdóttur Flatatungu í Skagafirði fyrir Syðri-Bæg- 
isá. 1428 tókst og Kristfn á hendur að láta byggja kirkju í 
Yíðidalstungu fyrir Stein^ Björnsson og Ouðmund porláksson, 
sem Toru þar til skyldagir vegna kvenna sinna téða kirkju að 
bjggja og tilleggja ornamenta, þar kirkjan hafði brunnið; nefnd- 
ir menn handlögðu Kristinn Yatnshorn og Gauksmýri fyrir 
kirkjubygginguna (þá hefír porleifur verið búinn að selja Viði- 
dalstnngn hálfa, er hann náði 1416). Mörg fieiri jarðakaup 
hafði Kristiu. Eptir dauða |>orIeifs bjó Kristín f Yatnsfirði, 
meðan hún lifði og gipti burtu born sin, hafði og hina mestu 
ransn á ollu. Af sogn Jóns biskups Arasonar: iKristfn befir 
byegt bezt, búið Tel par frúc, er að ráða, aðKristfnhafi mjðg 
Teglega látið hýsa Vatnsfjörð, er þó að likindum hefir áður 
verið ágætlega hósaður af Birni JórsiUafara og öðrum höfðingj- 
um, sem hTer eptir annan höfðu mjög lengi búið í Vatnsfirði. 
Vatnsfjarðar-Kristfn lifði mjög lengi eptir lát {>orIeifs og varð 
báöldruð; sumir rita, að hún hafi dáid 1459 eða 1458. 

J>6 Vatnsfjörður væri að tilhlutun Staða-Árna dæmdur und- 
ir biskupsTald af Einari goða |>orvaIdssyni, undir eins og Oddi, 
með erkibiskupsdómi í Noregi 1273, tók samt Eirikur riddari 
og hirðstjóri Vatnsfjörð sem erfðafé konu sinnar, og svo hver 
eptír annan af Vestfirðingum, til þess að prætan varð milluro 
peirra Bjorns þorleifssonar og Björns Guðnasonar, að biskup 
Stefán nýtti sér bana, og dæmdi Vatnsfjðrð á ný undir Skál- 
holtskirkju 1508. 

# 

Framætt þorleifs Arnasonar. 

A. Ólafur Pá í Hjardarholti, son Höskuldar ÐalakoIIssonar 
og Melkorku dóttur Mýrkjartans írakonungs, átti þor- 
gerði, dóttur Egils Skallagrfmssonar, peirra dóttir 

B. porbjörg digra átti fyr Ásgeir goða Knattarson í Vatns- 
firði, peirra son 

C. Ejartan f Vatnsfirði, átti Guðrúnu dóttur Halldórs Snorra- 
sonar goða, peirra son 



1) Á að vera STein. 



17S 

Ð. þorraldar Koðt f Tatnsfirði átti f) 
ur, peirra dóttir 

E. IngigeTður átti Quðlaug, þeirra At 

F. Vigdís &tti Úliða Oddsson, peiira 

G. Ali Úliðason Oddssonar |>orvarðan 

800 

H. Oddur Alason (sjá Starlungo), hai 
I. Herdfs átti STarthöfða Ðugrússon 

SOD 

K. Bjðrn, lians son 
L. Qissur galli i Tfðidalstungu, hans 
M. H&kon f Tfðidalstungu, bans soq 
N. Jðn f Vfðidalstungu, hans dóttir 
0- Quðný átti Árna f Auðbrekku so 

Breiða bólsstað, Hafliðasonar prest 

BOnar, þeirra synir : 
F. a. þorleifur' f TatDafirði áttí Kri 

b Át^pir, faðir Jðns s^slumanna. 

Jón Áfgeimon. 
Faðir: Ásgeir ÁrnaBOn tjáist brððir I'or 

Qarðar KrÍBtlnu.* Á^eir var au 

mörg jarðakaup, sjá HúnaTatnss; 
Móðir: Guðný Jónsdóttir Hákonarsonar, 

segja móður Jódh 

Quðfinnu, dðttur þorgrlms, auðu 
Kona; Kristfn, dóttir Quðna Oddssonar 

hér að framan. 
Börrt: A. Qnðni syglumaður, sjá hér sl 



1) |>að befur bér að framan Terið s^ut, að fwrleiftir eigi 
befur getað verið sonur Quðn^jar, dóttnr Jóns Hákoi 

hét og maður hennar SveiiiD BergpórsBon; bitt getoi 
verið satt, að móðir |>or[eifs hufi verið Guðn^ Hákoi 
aystír Jóns Hákonarsoner, og pð mun pað Ifka vera t 

2) Að Á^eir hafi verið bróðir þorleifs er með öll 
sem fyr hefur verið sagt. 

3) Um bonu Xsgeirs o^ móður Jöns sjá A, bls. 



178 



B. Páll, seinast á Skarði á Skarðsstrðnd, átti Solveign, 

dóttar Björns rika, sjá Dalasýslu. 
C. Gnðfinna, móðir Stnrla sýslamanns á Staðarfelli 

pórðarsonar Helgasonar, sjá Snæfellsnessýsla. 
Ð. Ormar Jónsson, hans bðrn : 

1. Eristín átti Erling sýslamann Oíslason, sjá Barða- 
strandarsýsln. 

2. Halldór ábóti á Helgafelli 1480, meinast son 
þessa Orms*; bans born: 

a. Eirikar á Álptanesi, sem var að vfgi Páls 
Jónssonar 1498, og varð þvi útlægur, fór hann 
til Róm og tók par aflausn, en dó litla eptir 
og var heiðarlega grafinn 1 Róm; kona hans 
var Eristfn, dóttir porleifs hirðstjóra Björns* 
sonar, börn : 

1. Sfra porleifar á Melum 
8. Guðrún. 
3. Einar. 

b. Eatrin^ átti Einar á Hofsstöðam, er varhirð- 
stjóra nmboðsmaðor og launson porleifs hirð- 
stjóra Björnssonar, sjá Gullbringasýsla." 

E. 8fra Sígarður beigaldi, sem tók Hftardal 1463, 
orðlagður auðmaður af sauðfé; er mælt, að hann 
hafi á haustum átt meira en fulla Geitabergsrétt, 
sem tjáist hafa tekið meira en 20 hundrað. Eigi 
er getið barna hans, eða hvort honum fylgdi nokk- 
ur kona að lagi. 

F. Þurfður Jónsdóttir átti Narfa Eetilsson frá Eol- 



1) Eg held það mjðg vafasamt, að Halldór ábóti hafi ver- 
ið son þessa Orms; Páll Jónsson, sem Eirikur son Halldórs á- 
bóta sló f hel, hefði pá átt að vera afabróðir Eirfks. 

2) Einar maður Eatrfnar var pórólfsson, en ekki son 
^rleifs hirðstjóra Björnssonar. 

3) Sigurðar hét enn sonur Ornis, hann var sveinn 0g- 
mandar biskups; biskup gaf honum Bæ á Raaðasandi, er hann 
hafði fengið hjá Ara Andréssjni; Sigurður fékk aptur Bæ mági 
aÍDam Erlingi Ofslasyni. 8igarður var barnlaas. 



174 

beÍDSstMnm, en pað geta: 

vegna. 
G. Sigrfðnr átti Hagnús Magn 

nroar, 3 þ., bU. 68). 
a má vera fæddnr D.ilægt eða n 
klega UDgnr kvongait Eristfnu, 
6 snemma orðið valdsmaður öðr 
'ara og Odds lepps; bitt ur vfst, 
ro, var Jón sýslumaftur i ísafir 
fg bA bano baE tekið algjörlef 

1 1436, og baldið peim optast fram y&r 1490, eða til 1 
iðni son bans tók við; getur samt verið, að baon ekki 
I bafi baldið aila a^sluna. 

67 m bann fjrirliði skipta eptii Ðjörn rfka, útFalinn i 
i (^ þorleifi birðstjfíra. — Jón s^slumaður bjó lengi í 
Q flutU seinna að Kirkjubóli i Langadal. Hann var 
rinnr Björns rtka og ólafar, kom bann Guðna synista- 
Feinsstétt bjá peim, og var bann ungur bjá peim um 
Kr meining mfo, að Jón bafi & elliárum sfnum t«kið 
fyrir nmboðsmann sinn. Svo eru 6\}6a&i peirra tíma 
að fátt finnst um Jón ritað, rar hann pó merkilegor 
Nokkrir ríta, að J<Sn baG látizt 1478, en aðrír, aí 
nfi verið við skipti á Staðarfelli 1493 eptir f>ðrð Helga- 
eg beld miður trúanlegt. — Jón tjáist að bafa veríd 
iðugnr maður og hafa orðid háaldraður maður. Af |ivi J 
I SBgnariturum ber saman um. að peir bræður GiiðDÍ 
hafi samið um skipti eptir föður sinoJðn 1478, meina 
að Jón bafi pað ár dáið. 



Sýslumenn. 

GvAni Jónason. 
& um faann við Dalas^slu). _ Hann er orðina s^sInmiA- 
ifjarðarayslu 1468, pvf pá lætur hann par dóm gangi; 
fbast, að bann eigi bafi verið yfir Bllrí sýslnnni i si- 
; er etgi ÓUklegt, að Jön Ðan bafi þar eptirhaft sýslo- 
n tfma, en pessa dðma Guðna hefi eg fundið iÍsafjarA- 



176 

ars^Ia: 1489 á Nanteyri með 6 dómsinSDnQm um misgrnn 
hjúa. — 1495 dæmt Sigmundi syni Brands lögmanns gjafir 
foðar 8Íns, Bær og hálfar Vatnadalur. — 1500, dæmt á Myr- 
mn om ákæru Jóns Dans Bjornssonar til peninga þeirra, er Guð- 
mandQr Arason á Beykbólam hafði forðum að sér tekíð með 
ofriki. — 1501 með 6 mönnam dæmdur skattur afJóniNiku- 
lássyni. — í pessum dómum nefnist Lann s^slumaður konungs 
i ísafjarðarsýslu. Pá tók Björn son Guðna við sýsIuTöldumf 
en Guðni hafði tekið við af Jóni foður sínum, sem 1467 kalb- 
adist par valdsmaður. — f>egar Guðni sleppti ísafjarðarsýsla, 
tók hann 1502 Strandasýslu og hélt henni til pess að hann 
dó 1508. - 1477 leyfði Magnús biskup Guðna að leysa tilsin 
10 cr í Hjörtsey, er seld böfðu par verið í pant fyrir kirkju- 
fjám. — Helga dóttir Guðna fékk Hjörtsey í heimanmund, sið- 
an erfði hana þorsteinn son hennar, svo hans dóttir Guðrún; 
bÚQ seldi hana dóttnrmanni sfnum Tyrfingi Ásgeirssyni. 1474 
sömdu peir bræður, Guðni og Páll, um skipti eptir f&ður sinn, 
JÓQ Ásgeirsson. — Gnðni hóf tilkall á Qám eptir porleif birð- 
stjóra Björnsson, sem Bjorn son bans hélt fram. 

Jón Bjðrnsson Ðan. 

Hann var frillusonur Björns rika f>orIeifs8onar og átti 
Eristinu dóttur Sumarlida frillusonar Lopts rika; pau áttu eigi 
börn er lifðu, en mikil auðæfi og bjuggu á Hrafnseyri, er pau 
gáfa fyrir beneficium. — Ekki er ólíklegt, að Jón bafi um 
tfma haldið Isafjarðarsýslu eða part af henni, pó he6 eg eigi 
rök par fyrir önnur, en að á peim timum héldu fiestir auð- 
menn s^slar lengur eða skfmur, og pótti í pvi riki nokkuð.— 
Jón sótti eptir auð föður sfns ásamt Birni Guðnasyni og fieir- 
am (sjá um pað við Björn Guðnason i Ðalasýslu). Jön Ðan 
dó 1507 eða 8, og gjðrðu pau Björn Guðnason og Kristfn Sam- 
arliðadóttir helmingafélag eptir hann, par Grimur systurson 
hennar gaf pað eptir, sjá Hegranesping. 

Bjðrn Ouðuason. 

(Sjá um ætt hans, afkvæmi, málaferli og athafnir við Dala- 
s^sIq). Eai von Ahlefeld veitti Birni pessa sýslu 1501 (aðrir: 
1503, og Bjorn á Skarðsá 1501). Hans getur pó við dóm á 
Myrum l&iO; staðfestingu upp á sysluveitinguna er sagt að 



176 

hann tæki 1603. — þegar harðna tók mál millam Stefins 
biskops og hans, tók hann enn veitingu fyrir sýslanni 1509. 
-^ Marga dóma lét Björn ganga i sýsla sinni, era flestir eigi 
ritfærðir. 

Guðmandnr íslendingur nefnist maðar, sem síra Bjöm 
Halldórsson segir, að um pessar mandir bafi haldið ísafjardar- 
sýala, en annaðhTort hefír bann yerið Bjðrns umboðsmadar, 
eða haldið sýslupart móti Birni hans fyrstu ár, pó er líkast, að 
hann hafi fengið sýsluna næst eptir Bjðrn. 

Hitt er ?fst, að Landbjartur Bárðarson hefir verið Iðgsagn- 
arí Bjðrns fyrir norðan Bjargsnúp 1514, þegar Bjðrn var í mil- 
nm sínum. 

f>ó Björn væri bannfærðnr af Stefáni biskupi, hélt hann 
engu að afður Isafjarðarsýslu, til pess að hann dó 1618. 

Jón Iðgmaður Sigmundsson, sem var í sokum við báða 
biskupa, hafði styrkt Bjðrn með dómum sinum, en Björn hann 
aptur með valdi slnu. 

Ðýrkeypt var Bagnhildi legkaup Bjðrns bónda síns. 

Meðal Bjðrns mðrgu dóma voru: 1604 um húsrof, 1508 
að Mosvðllum með 6 mðnnum um gjafir, 1614 með 6 monn- 
um um tfundarhald, par eptir man bann optast hafa haldið 
umboðamenn, p6 finnst hans sjálfs dómur 1517 am arf ðríms 
Jónssonar. ~ 1608 lét Bjðrn að Mosvðllum í Onundarfirði 
dóm ganga nm gjafir Guðna heitins Jónssonar úr fé sfnn, er 
reiknaðist alls að vera 6 cr cr, og þar f aflagótsi 1 cr or og 
36 cr^ dæmdist, að hann hefði mátt gefa tiundargjof úr erfða- 
gótsi, og pær að Iðgum haldast, sem fyrst voru gefnar, sto 
sem húsfrú Ragnhildi kvinnu hans, reiknaðist, að úrerfSagótsi 
hefði hann mátt gefa 39 cr, en af aflagótsi 44 cp, til samans 
77 Vt ct (»tti að vera 83 or), en hefði hann meira gefið, leitst 
dómsmðnnum ekki ætti að haldast. 

1616 fór Bjðrn s;fslumaðar utan á konungsfund, fékk hann 
pá 3 bréf Eitt þeirra var, að konungur staðfesti dóm Jóns 
Iðgmanns Sigmundssonar um Vatnsfjorð og aðrar eignir, er 
Iðgmaður hafði dæmt Birni Guðnasyni, dagsett 1614. Annað 
verndarbróf Bjðrns. Priðja til Stefáns biskups og Yigfásar lög- 
manns, að rannsaka nm Stað f Aðalvik, sem Bjorn Þorleifason 
hafði selt i utanferð sinni; dæmdist seljanda pað frjálst, pvi 
{lað hi^fOi verið h>QS (ððurleifð. Fjórða bréf til Jóps ^igmnnds- 



1?7 

sonar, að dæma rétt milli Björns Oaðnasonar og Bjðrns I»or* 
leifssonar. 

eaðmiindnr íslendingnr. 

H?aða manna pessi Guðmundur, er kallaður var Islend- 
ingar, hafi Terið, er mér óljóst, en Björn prófastnr Halldórs* 
son Yitnar til hans sðgn — hana hefi eg ekki séð — lið bann 
hafi Yeríð sýslomaður í Isafirði, og meinar það hafi verið om 
1500. £n hafi hann yerið annað en omboðsmaðar Bjðrns eða 
þó heldar omboðsmaður Ouðna, er Hkast að hann hafi tekið 
syslona eptir Bjðrn, ns^Iægt 1518, pvf pá finn eg eigi getið 
sýslomanns fyrri en Ölafs í pernuvik. |>es8i Ouðmundur tjá- 
ist að hafa verið Jónsson og hafi verið á 15. ðld sýslumaðor, 
máske hann hafi haft om tima hálfa sýslona móti Ouðna ná- 
lægt 1490. (Fað hefir mátt vera annar en Ouðmondor íslend- 
ÍDgar Jónsson, sem gjðrðor var riddari 1316). 

Torll, son Bjorns GuSnasonar. 

pa6 er líklegt, að hann hafi haft IsaQarðarsýsIo eða part 
hennar eptir 1520, til pess að hann dó á hingaðsiglingu 1527 
(pó er pað óvíst); aðrir setja 1530. 

Óíafar Goðmnndsson. 

Sjá om hann við Ðalasýslo (hafi pað eigi verið ölafor 1 
Hjarðarholti, áðar en hann gjðrðist par prestor, sem héltÐala- 
s^slu 1513 — 14—15). ólafor Oaðmoodsson í |>ernavík mein- 
ast að hafa par næbt tekið ísaQarðarsýsIo, en dóm hans par 
finn eg eigi fyr enn 1530, með 6 mðnnom, genginn 1 Onond- 
arfirði am ótekna jörð, er taldist arfafé harnaJónH, sonar Bjðrns 
Goðnasonar. — 1536 lét hann 6 manna dóm ganga að 0gri 
um barns framfæri. — 1540 um ákœru Ouðrúnar Bjðrnsdótt- 
ur Guðnasonar til Fúsa Brúmanns; sama ár var hann á alpingi 
og ondirskrifaði supplicatin með ððrum. — 1542 um ákæru til 
Fúsa Brúmanns fyrir pað, að hann tók hval fyrir landi Ouð- 
rúnar eldri Bjðrnsdóttur Ouðnasonar.— 1543 I.ét Jón sonor ölafs 
dóm ganga í omboði fððor sfns. Fleiri hans dóma hefi eg 
enn eigi fondið, eða heyrt hans par eptir getið sem sýslomanns. 
£g hygg að hann hafi tekið ísaQarðarsýsIa nálægt 1520^ pví 



178 

1622 lœtor hann dóm ganga í Meðaldal am rangtekina hTal, 
og nefnist þá sýslumaðar millum Oeirhólms og Langaness'. 

Jón Ólafsson i Hjarðardal. 

(Sjá nm hann Tið Ðalasýslu). Hann lét dóm ganga í 
nmboði föðar síns með 12 mönnum um ómegð; hjgg eg þá 
feðga hafa haldið alla ísafjarðarsýsln til 1547, og að minDsta 
kosti vesturhluta syslunnar til pess Eggert Hannesson viðtók 
1648. Jón lifði samt þar eptir, þvi 1553 kejpti hann að Guð- 
mandi og Sigriði tilkall peirra i báðum Hjarðardölum. Hvort 
Jón hefir haft veitingu fyrir sýslunni eða verið umboðsmaðar 
foður síns, er óljóst. Eins hvort hann hafi haft veitingu fyrir 
Ðalas^slu fyrri eða var umboðamaður. — Ðóma hans i Ðala- 
sýslu hefi eg eigi séð. Hann nefnist par syslumaður i ættar- 
tölum. — 1633 hið sama ár giptist hann f>óru konu sinni, og 
taldi sér til giptingar i Ogri 1 cr cr, en móðir hennar Ragn- 
hildur taldi dóttur sinni LL cr; með samþykki Óiaís föður síns 
gaf Jón i tilgjöf |»óru konu sinni LX or. 

Magnús Jénsson. 

í einni dómabók hefi eg fundið 6 manna dóm útnefndaa 
að Nauteyri af Magnúsi Jónssyni 12. april um marköngla <^ 
stúfafiska, hvar peir eru með skynsemi afdæmdir, eiiis og 
aeinna af Magnúsi i Ogri, Ara syni hans og fleirum , optast med 
líkum orðatiltækjum. |>etta hygg eg að hafi verið Magnús frá 
Svalbarði og hefir hann pá verið vestra og aliungur. ^essgetur 
ekki i dóminum, hvort Magnús hafi verið konungs umboðsmað- 
ur eða i annars nmboði. 

£f gátur skyldi við hafa, sýnist eigi ólíklegt, að hann hafi 
pá haft norðurhluta sýslunnar, eu Jón i Hjarðardal vestur- 



1) 1628 á Mýrum i D^rafirði nefndi ólafur Ouðmuntis- 
sbn, er pá hafði kouungsins sýslu og umboð millum Geirhólms 
og Langaness, 6 menn í dóm, til að dæma um gildi brjefs 
nokkurs, er hljóðaði um, að Ornúlfur Einarsson hafði gefið með 
sampykki mágs sins Ölafs Jónssonar og Raunveigar Ornúlfs- 
dóttar, konu Ólafs Jónssonar, þorsteini (þorgauti?) Ornúlfssyni, 
launsyni sinum, Breiðdal fremra i Holtsókn og nokkurt lau&a- 
fé. Jón og ólafur, synir |>orgauts, beiddu um dóminn. 



179 

Uatanii (sjá fremnr nm Magnús Barðastrandarsýslti og hérsíA- 
ar, samaÐb. ÞingeyjarpÍDg), p6 getar og skeð, að Magnús hali 
ntneínt téðan dóm í amboði Eggerts Hannessonar, yœri það 
Tist að Eggert hafi tekið Isafjarðarsýsla fyr en 1648. 

E^^ert HannessoD. 

Sjá nm hann Tið Gallbringusýsla, Barðastrandarsýsla og 
Snæfellssýslu. Eggert hafði Teitingu fyrir ^orskafjarðarpingi 
1548, og lét dóm ganga að Mosvöllum í Onundarfirði um fót- 
bögg Brynjólfs Sigurðssouar og arða ])eir, sem það annn, Ofsli 
Gnðmnndsson, iitlægar og friðlaus, en Sigurður bróðir hans til 
kóngs náðar; yar sá dómur staðfestur af konungi 1660. — Til 
155B hélt Eggert pessari sýslu, en pá prengdi sér þar inn Árni 
Gíslason, að tísu í norðurpartion, og hélt sýslana 1666-67, 
til pefs að hann fékk þingeyraklaustur. -— 1668 tók Eggert 
enn sysluna og par með Snæfellssýsla eptir Teitingu Enúts 
Steinssonar höfuðsmanns, ásamt Helgafellsklanstri. — 1669 
að SúðaTÍk nefndi Eggert 12 menn i dóm am hylming á pjóf- 
stolno. — 1569 endurnýjaði Yalkendorph Teitingu fyrír ísa- 
fjarðarsýslu. Eigi er Ijóst, hyert ár Eggert sleppti til fulls Isa- 
fjardarsýslu, pó er líkast til, að pað hafi eigi Toríð fyrri en ná- 
lægt 1678; en norðurpartinn afstóð hann Tið tengdason 
sinn Magnús eptir 1570; en umboðsmenn hafði hann og i Tost* 
partiiium, Bjarna Jónsson 1673, og síðan f>orIák Einarsson, sem 
og fékk panu part sýslunnar eptir Eggert, sem pó er ÓTÍst að 
hafi iyrr Terið en nálægt 1680, sjá sfðar. 

Arni Gislason. 

(Sjá um hann við Skaptafellssýslu). Hér gat hann fengið 
IsaQarðarsýslu undan Eggerti 1656—67, en sleppti henni peg- 
ar hann fékk HúnaTBtnssysIu 1668 eða 1659 og þingeyraklaust- 
ur. Eigi er Tist, að Árni hafi náð utan norðurpartinum með 
konangsjörðum, er 1 sýslunni Toru. 

Magnús Jónsson. 

(Sjá nm hann hér að framan, samanb. Tið Barðastrandar- 
sýslu og Tið pingeyjarping). Eptir að Magnús kom að norðan 
og giptist Bagnheiði, gjörðist hann amboðsmaður Eggerts í lén- 
am haDSf en bjö í Ogri og hélt Strandasýslu um hríð.— Fyrir 



180 

1670 bjó hann í Ogri, en hTcnær hann fékk veítinga fyrir 
norÖQrparti ísaQarðarsýslu, er óljóst. — 1672, 6. febr. nefndi 
hann 6 menn í dóm am fátæka, sem af óræksla deyja. 1574, 
13. maí, nefndi hann að Ogri 6 menn i dóm um þá, aem 
ganga á móti dómum. — 1681 nefndi hann 6 menn f dóm 
að Nauteyri, um lögmála og byggingu á Nauteyri. pó Magn- 
ús tæki Barðastrandarsyslu eptir Eggert, hólt hann að flestra 
meiningu og norðurparti ísafjarðarsyslu, og hafði þar ^ína um- 
boðsmenn, at hverjum helztir voru: Torfi Jónsson á Eirkjubdli 
i Langadal og Hákon Árnason, sem þá bjó f BoIungarTÍk; 
báðir þeir kallast i ættartölum sýslumenn, og einkum Hákon, 
sem kallast sýslumaður i ísafjarðarsýslu. Eptir eda um 1680 
flutti Magnás að Bæ á B.auðasandi, t>^gar Eggert var sigldar 
til Hamborgar. — 1674 ftrekaði Magnús marköngladóm, og 
fékk hann staðfestan af hirðstjóra Bucholt *- 1681 lét hann 
ganga að Ogri hinn orðlagða vopnadóm, hefir hann þá enn 
haldið ísafjarðarsýslu; par eptir reið fylgdarlið hans tilalþíogis 
með vopnum og par af auðþekkt frá ððrum, er á þingvöll kom. 
— Eptir 1663 hefir Magnús orðið umboðsmaður Eggert i uorð- 
arhluta ísafjarðarsýslu, og nálægt sama tima hélt hann Straoda- 
syslu fram yfir 1670, en óljóst er, hvort hann hafði noröm- 
hluta sýslunnar að veitingu fyr en nálægt 1670, en StraDda- 
gýsla mun hann fyr hafa tekið að veitingu og sleppt benoi tíl 
Páls bróður sfns nm eða eptir 1670. 

Torfi Jónssou á Kirkjabóli. 

(Sjá um hann við Barðastrandarsýslu). Hann var par 
stðku sinnum lögsagnari Magnúsar og eins f ísaQardars/slo 
norðurhluta, þó óljóst sé hver ár eptir 1680. Sumra meintng 
er, að Torfi hafi um hrfð haldið Strandasýslu næst eptir Magn- 
úa sýslumann Jónsson og síðan norðurpart ísafjarðarsyslo, en 
eg efa, að hann hafi haft veitingu fyrir þeim parti. — 1663 
kallast bann f ættartolum sýslumaður, og síra Jón óiafsson 
nefnir haun sýsiumann i Isafjarðarsyslu; hafi hauu þar haft 
veitingu, er Ifkast að það hafi verið fyrir norðurpartinum ept- 
ir 1684. 

Uákon ArnasoD. 
(Sjá om taann við Bangár-, Árness-, Múla- og Skaptii^ 



181 

'þing. !Eptir 1585 hélt hann hálfa ísaQarðars^ýsIo, og nefhd- 
ist þar sýslumaður, en óljóst er, hvort hann altíð var Magn- 
úsar lögsagnari, eða hafði veitingu seinast, áður en hann flntti 
soðnr 1593; pó mun hann hafa veriö par annað en omboða- 
maðar til 1692, pYÍ pá fékk Staðarhóls-Páll norðorpart s;^- 
aonar. Hákon bjó á Hóli í Bolungarvík, og aíðan á Hlíð- 
arenda. 

Bjarni Jónsson. 

Faðir: Jón sýslumaður Ólafsson f Bjarðardal. 
Móðir: Ingunn dóttir síra Brynjólfs í Odda Halldórssonar. 
Kona: Ouðrún, laundóttir Jóns Björnssonar í Flatey. 
Börn: A. Sfra Brynjólfur í Hjarðarholti. 

B. Sira Þorleifur á Söndum í Ðýrafirði. 

G. Sira Torfi á Bauðasandi og i Grunnavik. 

Ð. Guðrún átti Fúsa Fúsason Brúmannssonar. 

E. porkatla átti sira Snorra i TröIIatungu. 

F. Guðlaug átti |»orIeif son sira Sveins Slmonarsonar. 

G. Vigdís á Suðureyri. 

(Les fremur um börn pessi og þeirra afspring við Ðalaaýslu). 
Bjarni bjó á Eirkjubóli í Onundarfirði, hann kallast sýslumað- 
or miUom Langaness og Skálavikur 1573, þá er hann nefndi 
menn í dóm um Eirkjuból, sem dæmdu Ólaf Pétursson frá 
haldi á Þvi, hvern dóm hann sampykti. — Hvort nefndur syslu- 
maðar hafi haft veitingu fyrír vesturparti ísaQarðarsýsIu eða 
veríð sem umboðsmaður Eggerts Hannessonar, er mér dulið; 
eins, hvert ár hann tók penna sýslupart, eða hvenær hann af 
höndam lét hann til ^orláks á Núpi. pó er líkast, að hann 
hafi Terið umboðsmaður Eggerts Hannessonar. 

porláknr Einarsson. 

Fa&ir: Einar bóndi son Sigvalda langalifs, er var svo kallað- 
ur af hæð sinni; hann var son IUhuga svarta og ólaf- 
ar Loptsdóttur á Skarði; hann var smiður mikiU og 
smiðaði YatnsQarðarkirkju; siðan tók hann puriði lann- 
dóttur Einars hirðstjóra porleifssonar (hún var npp- 
alin hjá ólöfu) og fór með hana austur á Síðu, giptist 
henni par, og áttu pau 7 börn saman, sem til aldurs 

Sýflloniaxmaæfir II. 13 



18ð 



komnst; eitt peirra var áðornefndar Einar (sjá páætt 
viö Ðalasýsla). 
Mö6ir |»orliks var öannhildar Jónsdóttir, fátækra manna og 
komin af lágam stigam; þeirra bðrn vorn: 

1. Gissor biskap í Skálholti. 

2. porlákor fymefndar. 

3. Síra Halldór í Selárdal, prestor 21 ár, dó 1683; — 
fjrri kona hans Margrét Hannesdóttir hirðstgóra, 
peirra bðrn: 

a., síra Bjarni i Selárdal, prestor 68 ár, dó 1636, 
átti Helgo^ Einarsdóttor, börn: 
a. síra Halldór^ 1 SelárdaL 
p. EgiII. 
y, porlákor. 
h. Anna. 

6. DÍ8». 

^ Margrét^ 
iT). Sigríðor. 

Seinni kona síra Halldórs var Inga, dóttir 
síra Jóns porleifssonar, peirra börn: 
b. síra Teitor 1 Gufodal, átti fyrst þóro Torfadóttar 
fri Eirkjobóli, peirra börn: 
a. síra Halldór í Gofodal. 
^. Eristín.^ 
y, Ólðf. 
5. Þorgrimor. 



1) Helga var dóttir Einars Gíslasonar i Hveeto og S^- 
ríðar Jónsdóttor. 

2) S(ra Halldór giptist ekki, en itti laondóttor, sem hét 
Margrét; hún giptist og itti bðrn. Sira Halldór dó 1648, 
eptir honom hét síra Halldór Filsaon 1 Selirdal. 

3) Dís itti fyrst síra Goðmond Skúlason i Hrafaseyri, 
siðan sira Sigorð Snorrason i Hrafnseyri. 

4) Margrét itti fyrst sira Torfa Bjamason í Gronnavilí, 
8V0 sira Sigorð Gíslason samastaðar. 

6) KrÍBtin var tvigipt, seinni maðor hennar afra Jia Síg- 
aiðBSon i Breiðabölitað i FljitaUíð. 



188 

c. Ingibjorg Halldórsdóttir átti síra Ásmund por- 
móðsson, peirra born: 

ou Guðmandar. 
P. póra.* 

d. Margrét Halldórsdóttir, fyrri konft Guðmundar 
Árnasonar Oddssonar (sjá Ðalasyslu). 

e. Halldóra Halldórsdóttir átti fyr síra Guðmund* 
i Selárdal, peirra börn: 

a. Úlfur. 

p. Guðmundur, 
y. porgerður. 

5. Guðmundur annar. 

6. Páll. 

4. Jón yngri Einarsson, prófastur í Eeykholti í Borg- 
arfirði, dó 1592, átti Guðríði Sigurðardóttur bónda, 
peirra born: 

a. síra Böðyar í Keykholti, átti fyrst Ástu Panta- 
leónsdóttur, peirra born: 

a. síra Jón. 
^. pórður. 
y. Vigfús. 
8. Steinvðr. 
6. Sigrlður. 

Onnar kona sira Böðvars var Guðrún porleifia- 

dóttir, þeirra born: 
Z. Ásta. 
7]. Finnur. 
9*. síra Jón yngri.^ 

b. Halldóra átti Styr á Yarmalæk, peirra börn: 
a. Einar. 

p. Oddný. 
y. Sigríðar. 



1) póra var seinni kona Péturs Pálssonar á Staðarhóli. 

2) Fyrsti maður Halldóru var síra Guðmundur á Gils- 
bakka Einarsson, hann missti máldaga kirkjunnar ofan í 
Hvstá, siðan sira Jón pormóðsson, og seinast Jón Styrkársson. 

3) þriðja kona slra Böðvara var Steiaaua dóttir Jóns 
rebba S Búðardal. 



lU 



C. GuAríður. 
e. OuðrÚÐ. 

c. Gruðrún Jónsdóttir átti sira Bafn f Saarbæ, 
peirra börn: 

a. síra Halldór . 
p. porTaldur. 
y. Arnfrfður*. 
8. Guðrfður^ 

d. Margrét átti Jón Fantaleónsson, bðrn: 
a. forleifur. 

p. Snorri. 
y. Pétur. 
S. Margrét. 
6. Árni Einarsson, klausturbaldari á Eirkjubæ, hans 
dóttir var: 

Álfheiður væna^ átti Jakob Fétnrsson, umboðs- 
mann f Yestmannaeyjum, þeirra son: 

Árni^ bóndi, faðir 
a. Stefáns á Horgslandi, paðan ættir; 
P. Guðrfðar 
y. Jóns og 
5. Guðrúnar. 

Launsonur Einars Sigvaldasonar var, 

6. sfra Jón eldri á Eirkjubæ og Stafafelli, hans son 
sfra Gissur á Stafafelli, átti Helgu^" Bjarnadóttnr, 
hans dóttir Yilborg^ tvfgipt, átti bðrn. 

7. Oddný var enn laundóttir Einars. 



1) Frestur á Skarðsstrðnd, dó barnlaus. 

2) Hún átti Teit Helgason f Höfh. 

3) Seinni maður Guðrfðar var sfra Ólafur f Saarbæ Bðð?< 



arsson. 

4) i.n efa réttara Álfhildur. 
6) Árni var á Hólmi f Garði. 

6) Helga var systir Bergljótar, konu sfra Orms á Eálfa- 
tjorn. 

7) Yilborg var fyrst kunnug Jóhanni Bucholt, og sæng- 
uðu þau opinberlega saman, par um var kveðið: cEonanoog 
fékk klunk aí jank>, o. s. frv. 



185 

Kona porliks hin fyrri yar Qaðrún dóttir Hannesar hirð- 
stjóra Eggertssonar og Óuðrúnar eldri Bjðrnsdóttar 
Guðnasonar 1 Ogrí; átti Gissar bisknp Eatrínn Hann- 
esdóttnr, og sfra Halldór bróðir hans Margréti Hann- 
esdóttar; lagði Gissar biskap til með porláki, að hann 
fengi Gnðrúnar, tillét móðir bennar pað með peim 
skilmála, að bisknp fengi porláki gott beneficiam, eða 
annað léni Iif?ænlegt. — Framfór gipting peirra í 
Skálholti 1644; peirra son Gissnr, sjá am hann hér 
sfðar. — Gnðrún Hannesdóttir varð eigi langlff; gipt- 
ist pá þorlákar sinni seinni kona, sem hét Yigdfs. 
Kona seinni ÍK^rláks, Vigdís, var dóttir pórólfs, sonar Eyjólfs 
og Ásdfsar á Hjalla, systar Ogmandar biskaps, en 
kona pórólfs og móðir Yigdísar var Margrét, dóttir 
Erlendar logmanns porvarðarsonar. Bðrn porláks og 
Yigdísar vora: 

A. Jón lögréttamaðar, 1649, bjó f Firði andir Sk&lm- 
arnesi, átti |>óra Eyjólfsdóttar á Ballará, Einarsson- 
ar Gfslasonar f Hvestn, en kona Eyjólfs var Ingi- 
bjorg, laandóttir Staðarhóls-Páls; peirra börn: 
1. Eyjólfar átti Gróa dóttar sfra Ogmandar Torfa- 
sonar, Eyjólfar bjó f Hrfsdal vestra; barn: Ejj- 
ólfar. 
3. Yigdfs, fyrri kona Hannesar á Eleifam, sonar 
sfra Einars^ á Stað á Reykjanesi Halldórssonar, 
(sfra Einar missti prestinn, og bjó par eptir á 
Eleifnm); peirra börn: 

a. porleifnr á Brekku. 

b. Einar. 

c. Halldóra. 

d. pórðnr. 

e. Valgerðar. 

3. Halldóra átti Gaðmand son sfra Einars á Stað 
Halldórssonar*, born: 



1) Síra Einar Tar sonnr sfra Gaðmandar Jónssonar á Stað 
á Reykjanesi. 

S) Gaðmondssonar fyrir Halldórssonar; peir Gaðmondnr 
og HaDnes á Eleífum vorn bræðor. 



186 



a. Einar. 

b. Jón. 

c. Sigurður. 

d. Guðný. 

4. Ingibjörg átti Ara Pálsson, sem brenndur var i 
alþingi fyrir galdra 1680. 

6. Pétur giptist ekki. 

B. GuArún porláksdóttir átti Einar p^i^I^ífsson uodir 
Múla á Skálmarnesi, bðrn: 

1. pórólfur, átti porkötlu Finnsdóttur freá Flatey. 
bðrn: 

a. Ragnhildar átti síra Erlend Einarsson, sro 
pórð' Erlendsson. 

b. Ingibjðrg, átti síra Nikulás Gaðmundsson og 
bðrn. 

c. og d. Tveir bræður dóu barnlausir. 

C. Guörún yngri átti Bjarna Einarsson, börn: 

1. Eristrún; átti Halldór Andrésson á Melgraseyrí, 
Þeirra dóttir. 
Guðrún, átti síra Magnús Einarsson. 

5. Jón átti Arnfríði Hannesdóttur, born: 

a. Bjarni. 

b. Pötur. 

c. Valgerður. 

3. Guðrún laungetin með Eiriki, er strauk, giptist 
Ossuri Jónssyni, peirra bðrn: 

a. Jón átti ÓIöíu Andrésdóttur. 

b. Pétur. 

0. Valgerður. 
Ð. Sigrfður þorláksdóttir átti Bjarna Pantaleonsson 
í Arnardal, peirra börn: 
1. Páll átti porkötlu Pálsdóttur, barn: 
Herdís. 
E. Ingyeldur átti Ólaf á Suðureyri, lannson Bjðrns Egg- 
ertssonar Iðgmanns; þau bjuggu i Tálkna&rði, var 
Ingveldur kvenna friðust, krenktist siðan og varð 
sjónlaus um hrið, áður en hún dó, þeirra börn: 



1) pórður var Steindórsson frá Ingjaldshóli. 



187 

1. Ólafor á Saðareyri áttí Vigdíai* dóttur Bjarna 
sýslamanns, Jónssonar sýslamanns Ólafssonar 
sýslamanns, sjá hér að framan, peirra bðrn: 

a. Ólöf. 

b. pórólfar. 

2. Gannhildar áttí J6n á Vatneyri Gottakálksson 
Starlosonar, bðrn: 

a. Þórólfar. 

b. Ingveldar. 

c. Gottskálk. 

3. Jarðþrúðar átti porvald Bjðmsson songmann 
porvaldssonar Björnssonar' Árnasonar (sjá Dala- 
sýsla; bðrn: 

a. Jón í Hyammi í Ðyrafírði átti Ingibjorga 
Magnúsdóttar. 

b. Jón yngri á Eetílsejri átti Halldóru SigarA- 
ardóttar. 

c. Goðríðar (aðrir: Gaðrán) átti Sæmund Magn- 

ÚHBOn. 

d. Ingveldar seinni kona Jóns Fálssonar. 

r. Hargrét þorláksdóttír átti Steíndór son Orms Jóns- 
sonar frá Múla í EoUafirði, pem2í dóttír: 

Bagnhildar áttí Eggert Sæmandsson Ámasonar 
á Hlfðarenda Gislasonar (sjá Barðastrandarsýslo)^ 
peirra bðrn: 

a. Sæmandar. 

b. Helga- 

c. Sigriðnr. 

d. Margrét 

e. póra. > 

O. Gannhildar |>orláksd6ttir átti pórð porláksson á 
Marðarnúpi, bróðar Gaðbrandar biskaps, og var 
bans miðkona, peirra dóttir: 
Goðrún átti aíra ÓM á Miklabæ Jónsson, bðrn: 
1. Hallgrimor kapelán á Mankapverá. 



1) Vigdfs, kona Ólafs, var Bjarnadóttir, sonar þorleifs á 
Mýram i Ðyrafirði Bjarnasonar, Narfasonar ábóta ívarssonar. 

2) Á að vera Bjömssonat |>orvaIdssonar Ámasonar. 



188 

3. sfra Þorlákar i Miklabæ. 
8. i.8grímar. 

4. HákoQ. 

5. Vigdls. 

6. GaDDhiIdar: 

7. Guðrún. 

þorlákar mannaðist vel og giptist 1644 í Skálholti, sem 
iöar er sagt; fékk Gissar biskop bróðir hans honum þá Hrafna- 
eyri til forráða; hélt porlákar þar prest Bárð Pétarsson. — 
Hrafnseyri hélt |>orIákar, pangað til bróðir hans síra Halldór 
tók við staðnam 1660. f>orIákar bjó sjálfur lengst á Núpi í 
Ðýrafirði. Með aldrinum tók hann að stunda lögvfsi, og póttí 
vitur og lögkœnn maður. Hano var einn af Stóradóms með- 
dómsmSnnam 1664; f Iðgmannskjörum var hann ogsvo 1570, 
pegar pórði Guðmundssyni hlotnaðist lögsögnin; hann hefar 
pi kannske verið orðinn umboðsmaður Eggerts oðra hvoru, en 
ekki veit eg að hann hafi haft sýsluvðld fjrri en eptir 1573, 
þi hann tók vesturpart ísaQarðarsýsIu. Óvfst er, hvort hano 
í fyrstu hafði sýslupartinn f umboði Eggerts Hannessonar eða 
eptir veitingn, en 1680 mun hann hafa haldið vesturpartinn 
sem nmboðsmaður konungs; en hvort hann hefur afstaðið hon- 
am við Gissur son sinn nilægt 1690, eða haldið honam til 
slns danða, er aðbar 1696, er óvfst. — porlákur var mikil- 
menni að hranstleika, kallaður spekingur að viti, og pótti með 
helztu mönnum landsins i þeim irum. — Hann dó i heim- 
ili sfnu, og var jarðaður að Núpi fram undan kirkjadyrum. 

Gissnr j^orláksson. 

Faiir: Þorlikur syslumaður nýnefndur. 

Móðir: Guðrún Hannesdóttir, nýnefnd. 

Kona: Bagnheiður dóttir Staðarhóls- Fáls, og giptist Giasur 
henni 1684. 

BSrn: A. Jón, sji um hann hér sfðar. 

B. Magnús, fæddur 1691, mannaðist vel, sigldi og 
lærði bartskeralist, kom út og giptist 1620 por- 
kötlu dóttur Snæbjarnar fii Eirkjubóli Torfaaonar 
sýslumanns, Jónssonar sýslumanns f Hjarðardal, 
ólafssonar sýslumanns Guðmundssonar. Tókhann 
sér bústað f Lokinhömrum og gjörðist þar eptir 



189 

Iðgréttamaðan Magnús var yitar maðar, skáld 

gott, bókaritari mikill, málsnjallar og einhver hinn 

mesti firæðimaðar á sinni tíð; yar til hans að leita 

am fiestar fornaldarsðgar, og þótti ágætismaðar, 

hann dó 1663, pá er hann hafði tvo vetar hins 

áttanda tagar, og Ijet eigi börn eptir sig. 

Onnar bðrn Gissorar dóa ang. Gissar mannaðist vel og 

fór otan á æskaáram, var og í tiginna manna pjónasta. 

Hann giptist, sem áðar er sagt, 1584, og tók par eptirað búa 

áNúpi og tók valdsmannsembætti hjá foðar sínam, en óljóst 

er oss, hvenær hann fékk veitinga fyrir sýslapartinam. — Svo 

bar til seint á porra, vetarinn 1597, að hann með tveimar 

fjlgdarmðnnnm ferðaðist yfir Hrafnseyrarheiði am morganinn 

árla heim á leið, en pá er peir komu að heiðarbráninni, hljóp 

á pá snjóskriða farðulega mikil; týndist par Oissur s^fslumaður 

með fylgjuram sf num; fandust likin nokkru sfðar; var Ifk Giss- 

urar flatt að Núpi og jarðað hjá foðar hans fram andan kirkju- 

dyronom; pótti Gissur hafa verið mætur maður og vol að sér 

gjðr am marga hluti. 

^ð er gáta, að pegar Gissur fékk Bagnheiðar, hafi þor- 
lákar sleppt við hann s^slunni til rífkunar ráði hans og konu- 
mandi. Báðir peir feðgar þorlákur og Gissur voru vel auðug- 
ir (^ f hðíðingja tðlu um peirra daga. 

Ragnheiður dóttir Staðarhóls-Páls giptist, sem fyr sagt, 
Giðsori sýslumanni; voru peirra bðrn Jón og Magnús, áðnr- 
aefhdir; hún varð ekkja 1597, pá er hún hafði 1 13 ár búið 
með Gissuri; var hún pá um hrfð á Núpi; pá var Sveinn Sím- 
onarson prestur i Holti í Onundarfirði og hafði átt pórunni 
Bjðrnsdóttur, voru peirra bðrn pá á Iffi: 1, Jón, erseinna fékk 
Holtastað eptir föður sinn og varð prófastur. 2. Bjðrn, 3. |>or- 
leifor. 4. Fáll. 5. pórunn. En er hér var komið, var sfra 
Sveinn orðinn ekkjumaður og á sfnu 41. aldursári; fékk hann 
fiagnheiðar árið 1600; fiutti Ragnheiður pá að Holti; voru bðm 
peirra, er á legg komust: Gissur er seinna varð prestur á Álpta- 
mýri, og Brynjólfur, sfðar bisknp f Skálholti. Gissur fæddist 
1600, varð prestur á Alptamýri nálægt 1624, var tvfgiptur, en 
eptírlét engin bðrn; hann var mikill lærdómsmaður og vand- 
aðor en Iftt n/tur til búsýslunar; hans fyrri kona var Guðrún 
Fmnsdóttir frá Flatey, en seinni kona Margrét dóttir porleifs 



190 

á EjTkjabóli á Bœjarnesi. Síra Gissor dó 1677. — BryÐJólf- 
UT fór atan til lærdómsframa og gjorðist maðar hálærðor, yar 
i 6 ár konrektor við Hróarskelduskóla. 1638 var hann kos- 
inn fyrir bisknp og fór samsamars til biskapsvígala, tók m6ú 
Skálholtsstól 1639; giptist 1640 Margréti dóttar Halldórs lög- 
manns Ólafssonar, átta paasaman tvð börn, er dóa fyr enfað- 
irinn. — Biskap Brynjólfar dó í Skálholti 1676 i 71. 4ri síds 
aldars; pótti hann eínhver hinn mesti biskop að lærdómi, hú»- 
stjórn, framkvæmd og dognaði, ásamt höfðingsskap, en am of 
var hann bráðlyndur og stórgeðja, sem varð að ógagni. Hann 
hafði mikið ástríki á minningu Fáls móðurfoðor síns og i 
Bagnheiði móður sinni; hann sæmdi ættmenn sína, sem hoanm 
pótta nokkors verðir, og marga aðra, stórgjöfom. þi er Kagn- 
heiður Pilsdóttír hafði lifað 34 ir í hjónabandi með síraSvdni, 
sinom seinna manni, tók hún sótt, er somir nefna heimakona, 
pjiðist hún par af i 2 ir, en 1636 i sunnodag tók hún tak- 
sótt, li 13 daga og andaðist i frjidagskvðld eptir dagsetar 10. 
nóvember. Hún tjiist að hafa verið vegskona mikil, skörong- 
ur, örlit, og flestir hlotir hafi henni verið vel gefnir. 

Pill Jónsson. 
I\iðir: Jón i Svalbarði Magnússon |>orkelssonar, sji Yaðla- 

ping. 
Móðir: Ragnheiðnr Pétnrsdóttir Loptssonar Ormssonar. 
Kona: Helga dóttir Ara Iðgmanns Jónssonar biskaps, qá 

Yaðlaping. 
BSrn: A., Bagnheiður itti Gissur sýslamann, sji am hana 

hér að framan. 

B. Fétnr sýslamaðar i Strandasýslu, sji um hann 

par.* 

C. Ingibjðrg laongetin, itti Eyjólf i Ballari son Einan 
i Stórohvestu Gfslasonar, bænda manna, sjá Ðala- 
sýslu. I»eirra börn: 

1. |»óra itti Jón lögréttumann son porliks arfala- 
manns i Núpi Einarssonar, sji hér síðar. 



1) Enn var dóttir Fils og Helgu: 
Ð. Elin, hún itti Björn sýslamann son Benedikts ríka 
Halld^Srssonar, sji A. bls. 828. 



191 



2. Quöuý átti Jón son Halldórs á Fróðá, Jónsson- 
ar,^ samastaðar, Halldórssonar. Börn; 

a. Oisli átti Ingibjörga ArngrimsdóttQr.' Börn: 
a. síra Jón.' 

p. Halldór. 
•y. Tómas. 
S. Arngrímar. 

b. Gísli yngri átti Halldóra Einarsdóttar; bðrn: 
a. þorvaldar. 

p. Bjðrg. 
y. Jón. 
8. Björn. 

3. Ivar á Eletti í Eollafirði, góðar búþegn, átti 
Ingibjðrgu^ Bjarnadóttar; bðrn: 

a. Helga. 

b. Bjarni. 

c. Jón á Eletti. 

4. Snorri átti Oaðrúna þorleifsdóttar, þeirra dótt- 
ir Valgerðar. 

6. Pétar, kallaðar hrútar, átti fyrst Ooðrúna 
Helgadóttar; bðrn. 

a. f>órdís. 

b. Snorri; 

STO Onðrúnu Loptsdóttar, bam: 
0. Salomon^; 
síðan Solveiga Aradóttar lakkusmiðs. 
6. Steinann átti Oaðmand Eyvindarson; bðrn: 

a. Solyeig, 

b. Magnús, 

c. porleifnr, 



1) Jón Halldórsson var stjúpsonar Ðaða í Snóksdal. 

2) Arngrímar faðir Ingibjargar vnr sira Arngrimar lœrði 
i Helstað. 

3) síra Jón prestor á Torfastððam. 

4) Ingibjðrg var systir síra Oaðmandar Bjamasonar f 
Amesi. 

5) Salómon átti fyrst Yigdisi Bjarnadóttar frá Arney og 
síöan SoWeiga Aradóttor, 



199 

d. pórður, 

e. Gaðrún, 

f. Jón 

Óljóst er mér nm nofn, ætt eða afsprengi annara lann- 
bama Fáls. 

Páll Jónsson er borinn á Svalbarði við EyjaQðrð 1635, nr 
hann bráðþroska og snemma gjörfulegur, en skarpTÍtar og 
brotamaðar mikill, framkvæmdamaður, nýnœmur og námgjarn; 
stundaði hann strax i unga aldri yfsindi {)au, er mönnum pi 
var títt að nema. Páll setti mjog hug sinn til að ná Staðar* 
hóli, er hatði af hinum fyrri biskupum verið dæmdnr benefici* 
um. Keypti Páll af samörfum móður sinnar rétt þann, er 
peir kynnu að hafa til Staðarhóls, fór syo utan pá 17 TeU-a 
og klagaðifyrir konungi 1652 hald á Staðarhóli af ofríki hinna 
fyrri biskupa? og páverandi biskups Marteins, sem hafði fengið 
Staðarhól Daða sýslumanni i Snóksdal sem léni. Af pessari 
Páls klðgun bauð konungur Ormi lögmanni Sturlnsyni að gjöra 
Páli par í Iðg og rétt, en Ormur dæmdi málið 1563 undir 
konungs dóm, af pvílögmanns (o: Odds Gottskálkssonar) dóm- 
ur áður var fallinn í pví ððruvfsi. Páll sigldi um haustið til 
að framfylgja málinu erlendis. 1664 kom Páll út með pann 
dóm konungs f málinu — dagsettan mánudaginn eptir reminis- 
cere — erdæmdi erfingjum Lopts Ormssonar Staðarhól. Eigi 
lá að heldur Staðarhóll laus fyrir, og hélt Ðaði honum svo 
lengi, sem hann gat; voru par um mál og stefnur milli Páls 
og Ðaða, og gjðrðist par af fullur fjandskapur millum peirra. 
í priðja sinn fór Páll (að sðgn) utan og klagaði, að hann næði 
eigi Staðarhóli og honum fylgfandi fyrir rfki Ðaða; gaf pá 
Eristján konungur 3. Páli Jónssyni brjef 17. marz 1667« að 
hann fái rétt af Ðaða Guðmundssyni, og bauð Knuti Steins- 
syni höfuðsmanni, að skakka millum peirra, hvað hann og 
gjörði, svo Páll náði jörðinni. En nú klagaði Páll um afgjald 
Staðarhóls, frá pvf konungsdómur féll. Knútur hofuðsmaðQr 
bauð pá figgerti logmanni Hannessyni að skilja pá með dómi 
Eggert tilsetti sýslumanninn f Strandasýslu að dæma f sinn 
stað millum peirra. Pramfór pá Snóksdalsdómur af syslnmanni 
í Strandasýslu Steindóri Finnssyni 1660; póttist Páll enn verAa 
halloka, og pvf stundaði hann sfðar, að koma fé Ðaða ondir 
konung; fann hann til saka 1., barneignir Ðaða, en Eggert 



l^maðor hratt þeirri ákæra meö kvittanum peimer, konangar, 
höfuðsmaðar og bi&kupar böfða gefið Ðaða. 2., fann Páll pað 
til saka, að Ðaði befði baft konangs umboð í mðrg ár fjrir 
svo liUa sem enga afgipt, og þar með dregið svik að konangi; 
par á móti bar Eggert konungsfógeta bréf, að svo befði verið 
áskilið, en pó svo væri, orsakaði pað dóm Orms Iðgmanns 7. 
júli 1569, hvar i erfingjar Ðaða voru dæmdir til konungs i 660 
rd. bætar; bafði Páll fjrir eða um 1660appkomið með þessar 
aakir á Ðaða; varð það og eitt óvildarefni við Pétur Einarsson, 
er pá hafði verið fógeti og birðstjóraumboðsmaður. (Undirrót 
prætnnnar nm Staðarból og bans margfaldlegu breytinga fylgja 
hér eptir). 

Eptir aftöku Ara logmanns og fyrr, ólst Helga Aradóttir 
app á Grund bjá pórunni, foðursystar sinni; var bún 12 eða 
13 vetra, er peir íeðgar vora af teknir. Helga pótti í ungdæmi 
sÍÐa uppivöðslumikil og blandin mjög; pað er eitt til merkis 
talið, að einhverju sinni, pá er Porleifur móðurfaðir bennar 
var í kanpstað ásamt konu sinni, lét Helga fylgja sjer upp að 
Möðruvöllam, steig af baki við túnfót og fyrir lagði að sækja 
ág um kvöldið, gekk bún pá beim og fann Hallottu móður- 
systor sína, bað hana að koma með sér út i kirkju, hvað 
Hallotta gjörði; gat Helga fundið lykla að kistum peim, er por- 
leifar geymdi 1 skjöl fyrir jðrðum sínum, tók hún sum til sín, 
en reif sum f sundur og tróð peim niður um rifurnar í kirkja- 
gólfina. Hallotta gekk aptur og fram um gólfið, og bað bana 
fyrir goðs skuld að taka ekki skjðlin, eða skemma pau; hún 
svaraði: cguð láti pað ekki vera systir mín>. 

pegar porleifur kom beim og kannaði f kistum sfnum 
einhverju sinni, saknaði hann skjalanna og pótti mjðg illa far- 
ið. Solveig kona porleifs komst eptir bjá Hallottu, bvað valda 
mundi, og gat síðar með lempni náð aptur frá Helgu skjðlnn- 
am og komið peim í kistu porleifs, svo pegar bann eitt sinn 
laok app kistu sinni og hitti skjðlin, mœlti bann: cGuð sé 
lofaður og hinn heilagi Martfnus, hann gefur oss nógu gott>; 
petta yar hans máltæki. 

AUt heimafólk á Grund fagnaði yfir pví, er Helga fór 
paðan bort. 

Nú vikor sðgonni aptur til Fáls; hann var 16 vetrai er 



194 

þeir feðgar yoru af teknir og setti am það leyti fyrst hoga sinn 
til Helpi; ritaði henni einnig pessar visur: 

yi8t befir vorðið næsta, 

yandinn hér á landi 

fyrðum heldur harðan 

hygg eg peim, er byggja; 

öU ódæmi að kalla 

nnnu peir fyrir sunnan, 

minnist pegnar panninn, 

petta trúi eg guð rétti. 

Gaman er sagt, að fyrðar fremji 

falslega með nógu kalsi, 

angur er pað Ijótast löngum 

leiðist mér slíkt, fyrir pornareiði, 

karl mun vera gott að gylla, 

glotta margir að honum skotta, 

misst hefir sveinninn fingur flesta, 

fær bann aldrei slíka æru. 

Hæla jafnan mest (minnst) í málum 

manni peim, er heitir pannin. 
Þegar Páll kom út og hafði unnið Staðarhól sér til handa, 
án pess að hafa lagt fé á móti, tók hann að gjöra sér káU 
við Helgu, sem ekki var honum afundin, pó hún sýndi i sér 
ríkilætis«yflrbragð. f>órunn foðursystir bennar hélt benni mjög 
fram til metnaðar. par kom að, að Páll bað Helgu, og 
kvaðst hún vilja ganga með honum, ef pað álitist jaf nra^i sitt 
Kvaddi Páll pá þorberg sýslumanu Bessason til dómsaðgjörða, 
nefndi bann pví 1666 menn í dóm að Skriðu í Hörgárdal; var 
atkvæði peirra, að með peim Páli og Helgu væri jafnræði, og 
pann úrskurð sampykkti þorbergur sýslumaður, pví Páll pótti 
bafa vaxið af pá unnum Staðarhólsmálum. Ekki var þorleifi 
móðurfoður Belgu um pessa giptingu hennar^ en síra Sígard- 
or á Grenjaðarstað var pví heldur fylgjaudi; lét hann góðra 
manna ráð til koma á Grund og skrásetja álit sitt 1668, og 
sama stað, ár og dag ítreka sama skriflega og gjöra Qárskil- 
mála. Fór svo fram brúðkaup peirra á Grund sunnudagina 
næstan eptir nýjár 1668; gekk síra Sigurður mest fyrlr pvL 
]þetta vor 1668 tóka pau sér bustað á Eyrarlandi, og bjugga 



196 

psi 1 ár; þaðan flattu þaa aö EinarBstöðam í Beylrjadal, held- 
o7 en Helgastððam og var pá dálœti peirra i millam eigi all- 
lítið, (pyí síðar er sannlegt, að Jón á Svalbarði eða Páll hafi 
bdtt konstram sfnam til þessa ráðahags, sem mannmæli Toro, 
að bsði þao Tildo af alefli saman ná). 

t>ad er í rit fært, að þegar Páll bjó í Beykjadal, hafi 
hann látið ala 13, aðrír s^a 19, kálfa, og látið láta þá út 
til leiks einn dag om Torið, en sat sjálfar app á húsmæni til 
að horfa i leik þeirra, hafi kilfarnir þi allir hlaapið í i eina 
og drepizt; þi ittí PiII aðhafa sagt; crú þig, spú þig, Beykja- 
dalor, rotin honda hnúta>. 

1560 bar það til meðal annars, að Þorleifar 8;fslamaðar 
Grímsson i MöðraTöIIam og son hans Grímar dón; Ormor log- 
maðar og Pill kölloðo þar til arfs TOgna kTonna sinna; kviða 
seinni konu börn |>orgrím8 ekki arfgeng, því þaa Tæro getin 
f Qórmennings meinam, sókto þeir i staðinn, en Goðbjörg 
kona Grims hafði 30 manns til Tarnar (aðrir segja: 100), gat 
hún með þessom mönnom Tsríð staðinn 3 vikor fram yfir 
þing, þi fiotti hún að Hólam i Eyjafirði, með það fémætt, er 
hún gat nið, þeir stökkto og i braat SolTOigu kono porleife, 
og settost þangað biðir, eyddo og 8penta ðlla laasaf^, en Jón 
Uarteínsson setti sig i mðti þeim, og hélt með Qoðbjðrgo; Tar 
þi i alþingi dæmt af þremor tylftom, að ðll bðrn þorleifs 
Tæro arfgeng. Jón keypti af hðfaðsmanni fyrir 70 jóakfms- 
dali, að fi þann dóm staðfestan af konongi; þeir Pill sinntu 
þfí litið, og þröngdu mjog kosti SolTSÍgar og situ f Qánum, 
og stóð STO 3 missiri; kom þeim þó eigi isamt, þ?í Ormur Tar 
bf ersdaglega prúðlyndur og þótti illt að eiga Tið Qöllyndi Pils. 

f»að er mælt, að Pill hafi haldið, að hann myndi eigi ni 
Töldum eða manuTÍrðingum nyrðra fyrir uppgangi Jóos Mar- 
teinssonar, hafi það þTÍ afriðið, að fiytja Testur að Staðarhóli, 
i eignarjörð aína, lýtur sto út, sem það hafi framfarið 1662, 
og, ef sannleiki er, að hann bafi tálkað mil Magnúsar bróður 
sfns að fi Bagnheiðar Eggertsdóttur, hefír það Torið um þessa 
tima. Jón syslumaður Marteinsson sat þi yfir hlut þeirra 
Orms og Pils, sto að hTorki niðu þeir jörðom eptir porleif 
oé a^aldi þeirra, Ifka Tsrð Ormur snauðar og in Iðgsagnar 
om hríð. Páll Tar nú fluttur að Staðarbóli om 1664 og þótti 
þar eigi aUskostar gott, felldi bann mikinn hog til Beykhðla 



196 

og falaði þá af |>orleifi presti Björnssyni, en par var fast fyrir^ 
þó komst svoddan miðlun þeirra á miUam, að Páll skyldi út- 
vega Greipi syni sira porleifs Tigslu og beneficíam og þi 
skyldi bann fá fyrstar manna kaapablatann á Beykbólam; þessa 
kom Páll i verk við biskup Gísla, svo Greipur vígðist og fékk 
Snæfjðll, þó lítt væri fær til prestskapar vegna Iærdómsley8í& 
Páli hagkvæmdist árið 1566 á fðstodagskvöldið fyrír ólafsmessa 
bina fyrri, að bann lét taka besta og 6 menn, og kvaðst ætU 
aö ferðast til sira perleifs á Beykbólam og kaupa þá af bon- 
um; þeir kváðu þáeigi mundu fala; Páll sagði þáfala mundo, 
ef þeir kæmu þangað nógu snemma. Bíða þeir svo alla nótt- 
ina kringum Gilsfjörð út á Beykjanes og komu að Beykbólam 
snemma dagS; var þá prestur á túnvelli viðbeyþurk, en kirkj- 
an opin; þá fór Páll af baki, gekk strax tíl kirkju, lauk opp 
altarinu, tók þar út bók, og stakk benni í barm sinn, síðan 
gekk bann til síra porleiís, beilsuðust þeir og spurðost al« 
mæltra frétta; þar eptir falaðí Páll Beykbóla, en prestur synj- 
aði; þá tók Páll bókina úr barmi sínum og mælti: »þes8i mon 
gjöra fala Beykbóla* ; þegar prestur sá bókina, varð bann fri 
sér numinn, og eptir að þeir böfðu ta^að lítið eitt saman, gjörði 
prestnr Beykbóla bóndaeign 60 bdr. fala fyrir önnur 60 bdr. í 
jðrðum og 20 bdr. í lausafé, fylgdi og kaupinu fullkomið af- 
salsbréf sira porleifs fyrir Beykbólum, dagsett 3. ágúst 1566. 
Páll reið beim þar eptir og lét somu votta vitna om kaop- 
gjorninginn og beggja þeirra aðferð, skriflega. Margt talað 
var þar eptir um kaup þetta; þvi lét Páll Orm lögmann 
Sturluson, sem 1568 kom út með lögmannsdæml norðan og 
vestan, útnefna 12 menn i dóm á Helgastöðum í Beykjadal 17. 
ágúst 1668, um Iðggildi Beykbóla kaups, bvað þeir dæmda i 
allan máta löglegt; samþykkti Ormur lögmaður þann dóm. 
(Oll þessi 3 Beykbólaskjðl á skinni bef eg séð og afskrifid 
eptir upprunaskjolunum, o: orígínölunum). 

Ormur Sturluson kom út með logsðgo 1668; tóku þeir 
Páll þá að breifa Möðruvalla erfðamálum, en Jón sýslomaðar 
Marteinsson stóð á móti þeim, varð enn sem fyr þar um mik- 
ið þras^ málinu var það ár loks stefnt til konungs. Tóka 
þeir sig saman, Ormur og Páll, var þá dæmdur áðurnefndor 
dómur um Beykbóla kaup. Fóru þeir utan á Hjalteyri og 
^álkuðu erfðamálsitt fyrir konungi; var þá sá samningor gjöið- 



197 

ar nm arfinn af konnngi og ríkisráði hans, að fyrrí konu born 
porleiís skylda hafa hann hálían en seinni kono börn hans 
með Soheigu hálfan, en Möðruvelli skyldi Páll hafa auk skipta, 
]»vi hann fram bar bréf undir innsigli porleifs heitins Orims- 
8onar, hvar i hann gaf dóttur sinni Helgu Möðrovelli (aldrei 
hafði porleifur fyr meðgengið pað; var meining mauna, að Jón 
biskup eða Arí hefðu látið gjöra bré&ð og náð innsigli |>or* 
leifs i biskupsveizlu að Núpufelli). Eomu þeir Ormur og Páll 
út 1569, og Yoru gjörð skipti á jarðagózinu áBessastððum 4. 
júlí 1569 af Kristófer Yalkendorph hirðstjóra, Oísla biskupi 
JÓQssyni, Eggert Hannessyni, Erasmus YiUaðssyni, Níels öl- 
a&sjni skrifara, Magnúsi Jónssyni í Ogri, Oísla Sveinssyni frá 
Miðfelli og Jóni Jónssyni (bróður Magnúsar); var skipt í tvo 
jafna parta að hundraðatolu og gæðum; komu 1 hvern hlut 
fimm hundruð hundraða, sex tigir og sex hundruð; hefir þá Páll 
hlotið tvö hundruð hundraða, niutíu og Vx hundrað og par að 
auki Möðruvelli eitt hundrað hundraða af óskiptu. |>eir Orm- 
or og Páll vildu ásaka Jón sýslamann Marteinsson fyrir pá 
>fgipt, er hann hafði í 9 ár uppborið af Mððruvalla arfi, en 
böfuðsmaðurinn niður paggaði pað, svo peir fengu ekkert. 

Næst talinn vetur, er þeir Ormur og Páll voru í Eaup- 
maQQahöfn, hafði Páll látið mjög stórmennskulega og heitið Yalk- 
endorph miklum gæðum, ef hann kæmi á sinn garð. Svo bar 
til um vorið 1569, er Yalkendorpbv sigldi til Islands, að skip 
bar hans að landi við Bæ á Bauðasandi, par bjó pá Eggert Iðg- 
maður Hannesson, mikill óvildarmaður Orms og Páls; Yalken- 
dorph fór af skipsQöI að Bæ til Eggerts, og fékk hjá honum all- 
an fararbeina og íylgd Eggerts suður að Bessastöðnm; en peg- 
ar peir riðu um Saurbæjarsveit, vildi Yalkendorph heimsækja 
Pál. Eggert íékk peim til fylgdar kunnugan mann og lagði 
Qndir við hann, að fylgja peim par yfir myrarnar að Staðar- 
kóli, er hann vissi að blautast væri; lágu nú hestarnir drjúgnm 
i, svo opt varð að draga pá upp úr; pá er peir loks komust 
heim á garðinn, var Páll ekki heima. Hðf uðsmaður spurði pá, 
bvar stofa Páls væri? Eggert lézt pað ekki vita, utan ef verða 
kynni, að Páll byggði stofu aí tópt peirri, er par var. pótti 
bðfaðsmanui óhöfðinglegt fyrirá garði Fáls, og mat hans fyrri 
heitorð skrum. 

Syslomannaæfir II, 13 



I9ð 

XJm 1670 hygg eg að Páll flytti að Rejkhólum búferlam; 
hafði hann pá loks borgað Reykhóla, sem kvittQn sira |K>rlei6 
sýnit. 

Síra ^orleifar hafði afhent Jóni Tindssyni, sem átti Her- 
dlai dðttar hans, jörðina Miðhús; varð ágreiningar par á mill- 
um og Reykhóla; kvaddi þyf Páll Orm Iðgmann Sturlason, að 
skera með dömi úr pessari prætu, hvað hann og gjðrði 1572. 

f^ar eptir bjó Páll á Reykhólam, meðan hann lifði. Ni- 
lægt L673 tók Páll Strandasýslu, að yísq hálfa móti Henrik 
Gerken, og mun hafa sleppt henni til Péturs sonar sfns eptir 
1592. 

1684 gipti Páll Ragnheiði dóttur sfna Oissuri l^orlákssjni 
andir Múla. 

1686 giptu pau Páll og Helga dóttur sína Elínn, og i- 
nðfnuða henni að gjöf Reykhóla; hennar maður var Bjora 
sýalumaður Benidiktsson (sjá Yaðlaping). 

TJm 1692 tój^ Páll norðnrhluta isafjarðarsýslu, sem haan 
hélt til sfns dauða. 

1696 yar Páll klagaður af Isfirðingum fyrir logleysu fjrir 
hðfuðsmanni Bostrup Oedde, sem pá sendi umboðsmann sinn 
Rasmus Nielsen yestur í YatnsQðrð til að skera úr peim mil- 
um; Oddar biskup tar par pá staddur og gekk á millam, en 
Páll lofaði leiðréttingu, og féll petta svo niður. Sættin fram- 
f6r í Yatnsfirði 6. ágúst 1696. 

Það dálflsti, sem 1 fyrstu var með peim Páli og Helga 
kólnaði, erframliðn nokkur ár, pvi baBði voru stórlynd, ráðrik 
og drambsðm, póttist og Helga seinna vera ofgefin Páli; einnig 
vildi hún hafa bæði frjálst forráð yfir fé sínu, pvf er hún haCSi 
erft eptir foreldra sfna, og var miklungi meir en helmiogiir 
við pað, sem Páll átti, pá er hann gekk tíl félags við Helga, 
jók pvf og mikla á, er Páll náði nærfellt 4 hdr. hundraða í 
jðrðam i arfeskyni Helgu; yfir pvi fé vildi Helga vera einrið 
og eigi par nm hllta forsjá Páls. En Páll kvað par á mðti, 
að Helgu hefði aldrei hlotnazt pað fé, nema hann með ráðDBi, 
harðfylgi og framkvæmd hefði pvi til vegar komið. {»etla og 
hjðllyndi Páls, ásamt stórmennsku beggja peirra, varð að fbll- 
am iQandskap með tfðinni, og par kom um sfðir, að pan fóm 
1 mál aaman. Fann Páll pað helzt til foráttu við Helgu, að 
hún hefði lógað jðrðum án sfns vilja ogvitandar; að bún vildi 



199 

eigi 8}á um bú peina; að hún heiði i íráYeni sÍDni og útsigl- 
ingQ barthlaupið af heimili sína og sett pað i aaðn, og margt 
annað fann hann til saka; gekk mjog lengi í prasi pessa miU- 
nm peirra, svo mörgam áram skipti. 

það hafði ?ið borið, þegar Magnús hélt Baiðastrandarsýslo, 
eo Páll bjó áBeykhóIam, eptir 1684, að i komu margar grein- 
ir með þeim bræðram til ósátta, svo peir gjörðost ðvinir mikl- 
ir; lá við máiasóknum þeirra á millum, en fyrir tiIstiUi og hóf- 
lyndi Magnúsar varð þó eigi par af málsókn peirra á millam, 
eoda voru eigi markverð deiluefni peirra i fyrsto, og datt svo 
niðor. 

p^ar Magnús dó um 1691, tók Fáll norðurhluta ísafjarð- 
mýúu^ sem áður er sagt; var hann pá opt breytinn i vald- 
stjóm sinni, og sinnti stundam litið landslðgum, hvaraf orsak- 
aðist óvild syslabúa til bans, sem áður er sagt. 

NálaBgt 1690 varð svoddan óvild millam peirra Helgu og 
Páls, að pau skildu að samvistum, og menn segja, að pá hafi 
orðið svo að kalla skilaaðor peirra, en pó var eigi præta peirra 
pá endttð. 1692 stefndi Fáll enn Helgn fyrir ýmsar sakir, og 
pá lék honum hugur á, að fá Halldóro dóttor Ooðbrandar 
biskops, og skrifaði biskapi par om, pó ekki eiginlegt bónorðs- 
bréf, skaot hann par inn visum, par á meðal pessari: 

pó harðor einn hafi orðið, 
útaf lejsi eg haútinn 
meiri hætto hverri 
hnútinn leysi eg útaf 
vill gað onna elli 
útaf leysi eg hnútinn 
bondinn hart að hendi 
hnútinn leysi eg útaf. 
Samt peesa visu i sama bréfi: 

Má eg hvorki mas né raop 
mæla ungom svanna, 
pó mun loðið lifnír kaap 
leggja fátt til manna. 
par eptir, pegar Fáll fann biskop og mælti til ráðahaga 
við biskop til Halldóru, dóttor hans, svaraði bisknp: tpú ert 
giptur Páll!> £r pá sagt að Fáll hafi svarað: 

13 



200 

Giptur ertu, gáðu að því, 
galapín nokkurt sagði, 
hvorki &es8 né sænginni í 
sézt min kona að bragði. 
(Sjá bréf Páls í Irb. 6. deild, bls. 70). 
pað er sögn, að eitthvert sinn áttast^þau við tal, Helgaog 
Fáll, og pótti Páli Helga mæla vitlevsu; hafi pá Pill sagt: 
cLítið er lunga í lóuþræls unga, 
pó er enn minna mannvitið kvenna>. 
Páll rak nú Helgu konn sína á burt með ofstopa, og ^ 
er mælt, að hann haíi petta kveðið: 

Eigi skal greyið ganga 
gefa skal henni hest 
segja upp sambúð langa, 
svo mun pað fara bezt; 
hafir pú fornt á fótum, 
fá skaltu skæðin ný, 
gakktu hart á grjótum, 
og ganaðu hátt i ský, 
með bandvetlinga og staf, 
farðu norður i Gíaíoss, 
og söktu pér par á kaf, 
sökktu til botns sem blý, 
og komdu aldrei upp frá pvi. 
Áður hafði hann mælt fram pessar visur, er hann var 
hryggur yfir Helgu: 

Jlla konu eg eiga hlaut o. s. frv. 
Allsjaldan verður á angri bót, o. s. frv. 
Verra dýr eg veit ei snart, 
en vonda konu af illri art, 
pó maðurinn deyi, er mannorð eptir mikinn part 
1596 vóru lögð undir dóm Guðbrandar og Odds biskaps, 
samt pórðar og Jóns lögmanna, hjónabands- mál Staðarhóls- 
Páls og Helgu Aradóttur; vitum vjer eigi, hver peirra dóms- 
úrsknrður var, eða hverjar helzt sakir Páll haf^i pá móti Helgu. 
Páll hafði stefnt henni fyrir 4 árum áður og til fundið ýmsar 
sakir. — pað er mælt, að Páll hafi stefnt Helgu fyrir 12fiak- 
ir, sumir segja 18, og stóð peirra pras mjög lengi yfir. Heiga 
dó 1697. 



SOl 

Opt hafði Pall farið utan í ýmsam málam, og er ritað, 
að pað hafi Terið 9 sinnam, en sagoa fátter að vita, í hverjo 
tilliti hann gjörði hverja ferð. 

Yika fyrir páska 1598 dó Páll á Reykhólam, á 63. ald- 
arsári. 

Páll var haldinn maðar Iðgkænn og í mðrgam hlatum 
mikilmenni, en mjög blandinn og hjóllyndur, andarlegnr og 
mikillitor. pað var eitt sinn, er hann var á Seykhólum, að 
bann var á ferð andan Jökli á skipi þvi, er hann flutti á 
iOÐg sín til Seykhóla, var og á ferð óvinur hans með fðng 
sfn, og fóru peir samskipa, kom með peim Páli til kappsigl- 
ingar. k vegi þeirra var sker sem purfti fyrir að beita, pótti 
Páli pað krókur. Sigarður háseti Páls, aðvaraði, að peir stefndu 
á skerið, er pá sagt, að Páll hafi gjört vísu pessa: 

ítar sigla austur um sjó 
oldu- jórnum káta, 
skipið er nýtt, en skerið hró, 
skal pvi undan láta. 

Litlu sfðar har pá á skerið og brutu skipið, týndust og 
nokkrir menn Páls, en pákom að &á, sem var í samsiglingnnni 
og sparði: cYiItu piggja lið, Páll bóndipf Hann svaraði: cj^ú 
gjðrir, hvort pér sóma pykir». Maðurinn bjargaði Páli, mðnn- 
am hans og varnaði eptir fongum, og flutti til lands. Páll 
aettist aptar á skipið, snéri bakinu fram, en lét fætur hanga í 
sjó; pegar Páll var kominn á land, gengur hann að formanni 
þeim, er honum bjargaði, og laust hann drjúgan kinnhest og 
gaf honam am leið 20 hdr., með peim orðum, að hið fyrra 
skyldi hann hafa fyrir spursmálið, en jörðina fyrir björgunina 
á sér og sínam. Skerið heitir enn Pálsflaga og er norðast af 
Gassaskeijum. 

Eptir Pál er enn nú rit f Iðgum; pvi svaraði Ouðbrand- 
ar biskup með skrifi sínu, og urðu peir eigi á eitt sáttir. 

Páll var mikiU fjárgæzlnmaður og vel auðigur, skarts- 
maðar var hann og mikill. Hann hafði orð fyrir að vera fjðl- 
kannigur; svo var sagt um flesta fróða menn á peim tímam. 
Eitt sinn áttn peir Páll og Ðaði að hafa fundizt á fðrnum 
vegi; og Páll pá^hafa sagt: cStatta við, meðan eg tala við pig> 
og siðan taotað eitthvað, og par af átti Daði að hafa fengið 



302 

teikleik sinn (álfk sðgn og bannfæring Jóns bislínps, er hin 
hjátrúarfolla öld gjorði mikið af). 

A. JDómur um giptinffu Páls Jónsaonar og 

Helgu Araddttur. 

pað gjðrnm vér i.8grlmar Jónsson, Gaðmnndnr Niknlás- 
80n, Halldðr porláksson, Fétar porst^insson, Finnbogi Þ^r* 
8teins8on, Ivar Jónsson, Arngrfmur Einarsson, Jón BjðrDSson, 
Oannar {^orsteinsson, pórólfur Bjðrnsson, Jón Jðnsson, Helgi 
Jónsson gððnm mðnnnm kunnigt með pessu Yoru opna bréfi, 
að árnm eptir goðsburð 1666, fimtudaginn næstan fyrir h?fta- 
snnnn nm Yorið 1 Skriðu 1 Hðrgárdal, á pingstað réttum, Tor- 
nm yér til fallnaðarskoðunar, sampykktar og Iðgl^^ra iUta 
nefndir af heiðarlegum manni, þorbergi Bessasyni, er pá haffti 
kgl. majest. s;ýsla og umboð f Taðlapingi, vegna heiðari^ 
dándis sveins Fáls Jónssonar, hvort Helga Aradóttir skyldi eigi 
Iðglega og réttilega giptast mega fyrnefndum Fáli Jónssyni 
með ráði, samþykt og vilja sfns íöðurbróður sfra Sigurðar 
Jónssonar og sinnar fððar móður Helga Sigarðardóttur, og 
8innar fððnrsystur, |>órunnar Jónsdóttur, og annara bennar 
nánuBtu frænda, peir hennar ráði og vilja fylgja, eptir Þvf 
porleifur bóndi Qrfmsson, hennar giptingarmaðar vill ekki 
fnllnaðarsvar til gefa, pá pessa máls var við hann lettað af 
Jöni bónda Magnússyni og Fáli Jónssyni. í fyrstu leizt oss 
Jðn bóndi Magnússon fulla og alla málaleítun hafb hafa 
til Þorleifs bönda Grímssonar vegna sonar sfns Pils, pi hasa 
hafði ekki fullnaðarsvar neitt af honum fengið uppi fyrsagð- 
an ráðahag; pvi leizt oss Signrður, Jón og þðrnnn Jðnsdðttír 
skyldug að leita pess mils við porleif bónda Orfmsson, sinnar 
frændkonu vegna, ef pau vilja hennar ráði fylgja, og pessi 
sina frændkomn Helgu Aradóttur gipta fyrgreindum manni, 
Fili Jðnssyni, með pfkunnar ráði og beggja peirra sampykki; 
en ef pau kunna ekki fullnaðar svar eður sampykki fi af ^or- 
leifi, og vildi hann svo firra hana sfnu jafnræði, pi leixt oss 
hAn mega með beztu manna ráði og yfirs;fn gipta pessa sfna 
fhendkonu Helgn Aradóttur fyrgreindum Pili Jónssyni eptir 
pví, aem vor landslðg útvfsa og innihalda o. s. frv. 



sos 

B. Annað samtál um ffiptíngu PáU og Hélgu. 
pað gjorQm vér Illugi Oaðmundsson, Teitor Magnússon, 
Jón Loptsson, Jón Jónsson prestar, porsteinn Gaðmandsson, 
Kagnús Arason, |>orgrímur þorleifsson, Hallsteinn Eirfksson 
og Steingrfmur Jónsson, með pessa voru opnn brjefi góðam 
mönnQm kannigt, að pá er liðið var frá holdgun yors herra 
Jesú Eristí 1558, sunnudagsmorguninn næsta eptir átta dag 
jóla á Grund í Ejjafirði, að bróðursamlegur mann, síra Sigarðar 
JÓDSson, beiddioss fyrgreinda menn hollra ráða og lostugra á- 
lita, hTersu oss þætti löglegast aðfarandi, heiman að gefa sína 
bróðardóttur, Helgu Aradóttur, að óbrákuðam guðs lögum og 
manna, pá hann lýsti fyrir oss, að hann vildi engum manni 
órétt gjora. En i annari grein vildi hann heil og holl ráð 
gefa pessari sinni frændstúlku; tjáði hann og fyrir oss, að 
honam pætti hennar ráð með spjðllum fara, og pvl nauðsyn 
veia, að húa eigi værí firrð sinu jafnræði og sæmd, sagði hann 
068, að hennar vildi fá til ektaskapar einn velborinn, friður og 
foisóktar heiðurlegur dándissveinn, Fáll Jónsson, og hefði 
hann og hans faðir, Jón bóndi Magnússon pessa marga tima 
með sæmd leitað við hana og hennar frændur, sérdeilis við 
porleif bónda Grímsson, hennar móðurföður, sem hennar rétti- 
legar giptingarmaður væri eptir lands logum, og af honum 
kefða peir svoddan svar fengið, sem hér skrifast upp á sagða 
málaleitan. í fyrstu sýndi hann oss bréf með innsiglam 
priggja skilvisra manna, svo hljóðandi. að peir hefðu við verið 
og tilkallaðir á Mððruvöllum í Eyjafirði, að heyra orð og sjá 
handsöl peirra |>orleifs og Fáls, að porieifur hefði pá lofað 
með handsolum, að sampykkjast pessum giptingam, svo framt 
sem pað væri vilji áðurgreindrar Helgu. í annan máta kom 
fyrir osa bréf ^orleifs með innsigli, h^'óðandi að hann vildi 
pmum ráðahag og ektaskap greindra manna Fáls og Helgn 
samþykkur vera og að hann vildi sjálfur á pvi sama ári hafa 
skilmila fyrir sögðum giptingum (þá pessi lofun ^orleifs firam 
fdr skrífaðist datum 1557). I priðja máta kom fyrir oss, að 
fymefndar Fáll hefði skrifað tilgreindum porleifi pá á sama 
Bomii meö 6 dándismanna innsiglum, svo og skrifaði j^runn 
I»orleifi til, að koma i ásettan tima, stað og dag lagasvar að 
hafa fyiir greindum giptingum eptir skyldu og sinni trúloían; 
vora tveír ráðvandir menn sendir til Þorleifs með pessi bréf 



304 

og fengo pau porleifí í hðnd, en hann Tæri enn nú eigi f 
dag tilkominn; og enginn bans vegna, eður umboðsmaðQr og 
ekkert það syar, sem nokknr manndómur i Tærí, pó nefnd 
Helga nær værí. — Og nú með guðs hjálp og forsjá pá viljnm 
vér svar gefa sérhverri grein, sem fram fyrir oss hefir komið. 
í fyrstu, par porleifur lofaði með vottum og handsölum að sam- 
pykkjast pessum gíptingum Fáls og Helgo, svo framt pað 
væri hennar vilji, pá vitum vér eigi betnr en slík trulofan og 
handsðluð mál eigi að haldast eptir Iðgum, fyrst að vilji pík- 
nnnar er sampykkur gjorður giptingarmannsins, og með ijettn 
megi hún eigi ððrum manni giptast en greindum Páli. — 
Að svo prófuðu, til styrkingar upp á vora grein höfnm vér aéð 
bréf og innsigli herra Ölafs Hjaltasonar, hver oss pykir eiga að sji 
eptir guðslogum og tilgangi giptingar í hans stipti, og virdist 
honum með ððrum heiðursmönnum sem og peirra innsiglaða 
gjðrningsbrjefi, sem porleifur megi þetta í engan máta brígJhi, 
fyrst hann, sveinninn, erjafnræði píkunnar, og að öllu meina- 
lausu. — í annari grein, par porleifur lofar að hafa skilmála 
fyrir sðmu giptingum pað sama ár, vitnm vér eigi betur, en 
þá hafí hann sér eindaga ásett til skilmála og brúðkaupsgjorð- 
ar eptir pvi sem lögmálið upp áhljóðar, pó hann setji pareigi 
aérdeilis stað og dag til, pá varð pað pó að vera innan sama 
árs, sem innsiglað trúlofunar bréf uppá hljóðar, er pan Páll og 
pórunn vegna skilmála pá beiddu porleif að koma f siilo bréfi 
fyrir sína dóttur dóttur, svo henni mætti sæmd og heiður að 
verða. pá í nafni drottins vitum vér eigi betur fyrst porldf* 
ur nú eigi er tilkominn og enginn hans löglegur umboðsmað- 
ur, en optnefnd Helga megi nú að saklausu giptast nefndnm 
Páli, og nú megi sá hennar frændi, sem hennar ráði fylgir 
og bezt hefír vit og dánumennsku til að saklausu við hvern 
mann mæla fyrir hennar giptingum, segja fram heimanfylgjn 
og áskilja tilgjðf, fyrst giptingamaðnrinn afrækir og vill fresta 
jafnræðis- giptingum, pví pað bannar Iðgmálið; vitum vér 
engan betur tilfallinn, en síra Sigurð Jónsson, hennar foður 
bróður og hann par varla á móti mega mæla ef hún bann 
par til kýs með samþykki sinnar fððursystur þóronnar, pví 
oss virðist pað fram komið við greinda Helgn, siðan faðir og 
móðir frá féllu, að pau hafa henni bezt viljað, pvf sá var 
hans náungi^ sem miskunnarverkið gjðrði (Ltík. 10); svo vitam 



m 

vér, að það er gnðs góðgjarn vilji, að foðarleysingi og móðar- 
leysÍDgi, séa eigi öllam frændaráftum aviptir. Viljum vér fyr- 
nefndir menn þessara ráða bekendir verða fyrir guði og mönn- 
nm eptír vorri samvizka. Og til sanninda hér nm setjum vér 
vor innsigli fyrir petta bréf, skrifað í Múla f Aðalrejkjadal sonnu- 
daginn næstan eptir porificatio Mariæ i samaári, sem fyr segir. 

C. Ollom mðnnum, sem petta bréf sjá eður heyra, send- 
am vér Illagi Gnðmundsson, Teitur Magnússon, Jón Loptsson, 
Jón Jónsson prestar, porsteinn Guðmondsson, Magnús Árna- 
son, {K)rgrimar porleifsson, Hallsteinn Eiríksson, Jón porláks- 
sðn, Steingrímur Jónsson, porsteinn Bjarnason, Ásgrimor 
Magnúason kveðju guðs og vora, kunnigt gjðrandi að pá liðið 
var frá holdgan Jesá Kristi 1558 sunnudaginn næstan eptir átta 
dag jóla, á Grund f Eyjafirði vorum vér hjá, sáum og heyrð- 
nm á orð og handsöl og yfirlýsing, sem íram fór á fyrgreínd- 
am stað og dag, eptir þvf sem hér eptir skrífast, in nomine 
domini amen! yfirlýsti sfra Sigurður Jðnsson, að einn heiðar- 
legar velborinn mann, Páll Jónsson, vildi fá sér til Iðglegrar 
eiginkvinna sfna heiðarlega velborna jungfrú, Helgu Aradóttnr, 
8V0 framt það meinuðu eigi guðslðg, og með pvf porleifur 
Grimsson, móðurfaðir Helgi^ Aradóttur, hafði með innsigluðn 
bréfi og með vottum og handsðlum sampykkt, að þessi ráða- 
hagar skyldi takast, sem pau innsigluðu bréf, þar um gjðrð, 
út vfsa, pálýsti sfra Sigurður, að dándismönnum virtist, að áð- 
urnefnd Helga Aradóttir mætti sinn hjúskap binda eptir sam- 
þykki þorleifs að saklausn við alla, þó porleifur vilji nú eigi 
við vera, þá leizt dánumönnum sem Helga Aradóttir, p6 með 
ráði og sampykki porleifs giptist, með pvf hún hefði annara 
slnna hollra frænda sampykki hértil með sfnam Ijtifum vilja, 
pTÍ hefði Helga nú umboðið eina fððurmóður Helgu Sigurðar- 
dóttur og sfna foðursystur pórunni Jónsdóttur, og svo sinn 
föðnrbróðar sfra Sigurð Jónsson, að sampykkjast sfnnm vilja, 
og að opt nefnd Helga Aradóttir væri pað til fullkomins vilja, 
að eiga Pál Jónsson; pá sagðist greindur sfra Sigurður peim 
hennar vilja sampykkur vera um allt pað, er hann mætti með 
lognm og ætti að gjora, bæði fyrir guði og mðnnum; og slikt 
hið sama hefði hennar foðurmóðir og fððursystir ^ort, sem pá 
var nærverandi. 



906 

Og með þyí fyrnefnd Helga Aradóttir kjöri sion föðiir- 
bróðor sfra Sigarð Jónsson þar þá, að hafa formála fyrir efr 
og framtelja sína peninga, pá eptir dándismanna ráöi og henn* 
ar bón, sagðist hann pað gjöra vilja, eptir pví sem hún áðar 
hefði sér sagt. -- ífjrstn reiknaðist móðnrarfar peirra sj^tra, 
Helgu Aradóttnr og |>óra Aradóttar IIII bdr. hdr. (adrir YI 
hdr. hdr.) eðor meir með þvl silfri, sem móðir peirra átti, pó 
eigi hefði Helga Aradóttir alla pá peninga peirra systra pá 
fengið, pá stæða peir par peir stæðu og Helga vel visai; og 
eigi taldi Helga sér pá meiri peninga, sem |»óra hennar systir 
á út af peím peningum, hvorki jarðir né lausafé, pó hún haldi 
pá til umboðs, og enga aðra eign taldi hún sér pá til gipt- 
ingar. Hértil hafði Helga Aradóttar verið dæmd íjórðongs- 
gjöf af peningum síns föður Ara heitins, en hans peningar 
reiknuðust góð XX hdr. hdr., sem bevísa mætti hans reikn- 
ingsbók og eigin handskript; pá reiknast par af Helfcu Qórð- 
nngsgjöf eptir dóminum, pó hún hefði pá eigi fengið af pessa 
meir en Einarstaði 90 hdr., Olaumbœ 30 hdr., Ingjaldsstaði 
20 hdr, og par með 30 hdn, málnytjukúgildi, en þeir pea- 
ingar, sem par eru með meiru reiknast að standa fyrir kirkja- 
gozum og sjálf kiriíjunnar eign par á Einarsstoðum; og af 
öllum áðursögðum peningum Helgu telur hún sér til kanps 
við Fál Jónsson svo mikið, sem Páll á tvo peninga f mótí; 
en pað sem Páll kann meira að fá eður meðtaka af hennar 
peningum, ]>á reiknast pað 1 hans garðsvo mikið, sem paðviil 
verða, er hann móttekur, smátt og stórt, og verði pa& svo 
með seinasta samanreiknað í eina summu, syo hún leggi ekki 
meira til lags við hann, en hann á tvo peninga á mótL 

í annari grein hér á móti taldi fyrnefndur Páll JönaBon 
sér til kaups við Helgu Aradóttur IIII hdr. hdr. aíreiknaðum 
oUum skuldum, og af peim peningum gaf fyrnefndnr PiII 
Jónason greindri Helgu Aradóttur í sína tilgjöf strax með hand- 
sölum fjórðung af fyrnefndum IIII hdr. hdr., að tilsktldam 
LX hdr. i jðrðunni Svalbarða á EyjaQarðarstrðnd, og par til 
aðra peninga, som tilreiknast að Qórðungur sé, og pessa gjof 
og gjorning sampykkti Jón bóndi Magnússon, faðir Páls, svo 
og Magnús bróðir hans. 

Og með pessum skilmála og handsölum keypti Páll Jóns- 
son Helgu Aradóttar sér til löglegrar eiginkvinna eptir gnðs* 



907 

Iðgam, og pessi allar iðarsagðar peningaskilmálí var fram 
sagdar fyrir haadsölom, meðan paa fyrnefnda Páll Jónsson 
og Helga Aradórtir höfða handaband sín i millam, og þar 
eptir festi FiU Jónsson ofannefnda Helgu Aradóttar til Iðg- 
legrar eiginkTÍnna eptir bókarinnar orðam og par eptir fram- 
fór eptir gnðlegam setningam og kristilegri ceremonfa, lögleg 
samiigsla f kirkjanni og sro annað sæmilegt siðferði eptir sið 
laDdsins, og til sterks vitnisbarðar og sanninda hér am setjum 
v6r fjrrskrifaðir kaupvottar og festingarvottar vor innsigli fyrir 
þetta bréf, sem skrifað var i Orenjaðarstað i sama ári sem 
fyr segir. 

D. JReykhóla kaupbréf. 

1 nafni heilagrar prenningar og prefaldrar einingar al- 
mittogs, eilífs gaðs þess, er alla hluti, fjarlæga sem nálæga, 
og nilæga eins og ijarlæga, óorðna likt sem umliðoa, prófar, 
reynir, veít, þekkir, kannar og dæmir, skikkar og forsér hverju 
efni sitt upphaf, tíma, tilgang, aldur, æfi og enda, svo að á 
móti förlögam skaparans engin skepna, hversu hún vildi, kann 
eitt stri briðt standa, þvf si hefír sem guð gefur, þeim hin- 
um sama sé lof og dýrð um aldir alda. Amen! 

|»að jita og kennumst eg, Þorleifur Björnsson, prestur, 
íyrir ðllam og fyrir hverjum þeim, er þetta nærverandi bréf 
qá, lesa eða heyra lesið, að eg frjilsviljugur, véla- og undir- 
hyggjalaast við ráðið rið, undírtal og samþykki konu minnar, 
Bagnhildar Jónsdóttur, hefi selt og afhent með vottum og 
bandsölom, og nú 1 krapti þess mfns opna bréfs sel og afhendi 
heiðarlegnm dándismanni Páli Jónssyni undir hann og hans 
erfingja til einnar stððugrar, staðfastrar, æfinlegrar, óbrigðan- 
legrar eignar og frjiis forræðis mína fððurleifð, jörðina alla 
Beykhóla i Reykjanesi, kaupahlutann fyrir LX hdr., undan 
mér og mfnum erfingjum með ðllum þeim gðgnnm og gæð- 
am, rento og réttugheituro, eyjum, ftðkum, útskerjum, vðtn- 
om, veiðistððom, skógum^ afréttum og öllum landsnytjum, er 
greindri jðrðo fylgir og fylgt hafa að fornu og nýju f jðrðu 
og á, og eoginn finnst eigandi að, eptir þeim lögmila, sem 
gjðrðar var fyrir nokkrum irum, með samþykki Oreips, okkar 
i millom. Hér i móti hefir Fill Jónsson skuldbundið sig og 
dna erfing^, að gjalda mér og mfnam erfingjom LX hdr. i 



ao8 

j5rðam og partil XX hdr. f frfðam peningam; allt fyrir 
LXXX hdr.; yar par fyrst tileinkaðar Saarhóll f Saurbæ 24 
hdr. með pví skilyrði, að Fáll Jónsson eða hans erfingjar 
skylda laasn eiga á honam af mínam erfíngjam, þartil jðrð- 
ina Laagar, er liggja f Hvamms sveit f Sælingsdals-tangn 
kirkjasókn fyrir XVI hdr., eða önnnr XVI hdr. jörð og þartil 80 
hdr. jðrð hér f sveitinni (var hún eigi á nafn nefnd) og skal 
eg taka árlega afgjald af Eróksfjarðarnesi, á meðan hún greið- 
ist eigi og X málnytju kágildi að næstam fardðgum og X nú 
strax f haust með þessum fríðleik: m hdr. f góðum peníngam, 
II hdr. f öUom pf?ningum, og 3 vættir smjörs fyrir II hdr. 
og III hdr. f köplum, allt fyrir LXXX hdr. k kirkjan á Reyk- 
hólnm jörðina Barma með þessum landamerkjum: ár Vokugröf 
og sjónhending upp f Skálarhöfuð fyrir utan og f læk þann, 
sem gengur fyrir innan Hraun; á garðurinn Reykhólar alla 
Seljalands strönd milli Hraunslækjar og f>úfnalækjar, er 
kenndur er við |>6fnarjóður, sem er fyrir innan lækinn, og 
Hvannahlið alla, er liggur fyrir vestan fram fþorskafirði mill- 
um Grjótár og ísfirðingagils. Eru petta landamerki millnm 
Reykhóla og Miðhása: Ofan úr Ré^tabergi og f Illakelda og 
réttsýni f voginn fyrir innan Oeldingsey fyrir austan. £n 
réttsýni ræður ofan úr gjá þeirri, er gengur f fjallið fyrir inn* 
an HöIIustaði mitt ofan um mýrarnar f botninn utanverðan 
á Grundarvog fyrir vestan. Þetta lýsti eg og ámálga ^, sem 
sá, er eignarmaður hefir veríð að ðllum áðurgreindum jörðum, 
vera og veríð hafa landamerki ámillum sagðra jarða, eptir mtns 
fððurs minni og hinna elzta manna sðga. Skal hvor okkar 
Fáll Jónsson og eg svara lagariptingum á peim jðrðam, er 
seldi. Voru pessir nefndir, tilbeðnir að sanna gjðrningskaup, 
vottorðum og viðlðgum: Sigurður Arnfinnsbon, Einar Steinason, 
Ormur Pétursson og Bjarni Bjðrnsson hverir menn að hengda 
sfn innsigli með okkar innsiglum og undirskript fyiir neðan 
þetta bréf, hvert skrifað var á Reykhólum á Reykjanesi, lang- 
ardaginn næstan eptir Olafsmessu fyrri, hver dagur var hinn 
priðji útf augústmánuði, þá er pessi gjðrningar framfór, árom 
eptir guðsburð 1666. |>orleifur Bjðrnsson, Páll Jónsson. 

E, Votta vitnisburður. 
^að gjðrum vér Sigurður Arnfinnsson, fiinar Steinsaon, 



209 

Qrmnr Pétursson, Magnús STeinsson og Bjarni Bjðrnsson góð- 
Qm monnQm kunnigt með pessu voru opnu bréfi, að pá er 
liðið Tar frá hingaðburð vors herra Jesú Eristf 1666, á laug-^ 
ardaginn nmta eptir ólafsmessn hina fyrri, hver dagur var 
hinn priðji dagur ðt í ágústmánuði, um hádegis skeið, úti 
ffrír silarhliðinu á Reykhólum á Bejkjanesi, vorum vér til- 
Qofhdir Tottar að heyra og sjá handsðl heiðarlegra manna sira 
^rleifs Björnssonar af einni, en Páls Jónssonar af annari álfu, 
og að STo fjrirskildu seldi síra porleifur Bjðrnsson með hand- 
sölom og sampykki konu sinnar Bagnhildar Jónsdóttur, jðrð- 
ina alla Beykhóla, kaupahlutann, 60 hdr., með öllum peim 
g^num og gæðum, rentu og réttugheitum, eyjum, ítðkum, út- 
skerjum, Tötnum, Teiðistoðum, skógum, afréttum og landsnytj- 
um peim, er greindri jorðu fylgja, og fylgt he&r að fornu og 
oyjn og porleifur varð framast eigandi að, undan sér og sin- 
am erfingjum; en Páll Jónsson kejpti undir sig og sína erf- 
ÍDgja, sem hann mátti frekast og réttilegast að formœli og 
krapti lands laganna, eptir peim lögmála, sem gjðrður hafði 
veríð iyrir nokkrum árum með handseldu sampykki Greips 
porleifssonar, að öllu tilskildu undir fyrra skilyrði, en engu 
fráskildu í jorðu og á, sem enginn finnst annar eigandi að. 

Hér í mðti skuldbatt Páll Jónsson sig og sina erfingja, að 
gjtlda síra þorleifi og hans erfingum LX hdr. í jörðum og par 
til XX hdr. í frfðum peningum, allt fyrir LXXX hdr.; Tar 
t»orIeifi nú fyrst tileinkaður SaurhóII f Saurbæ XXIY hdr. með 
peim skildaga, að Páll Jónsson eða hans erfingjar skyldu lausn 
eiga á honum af sira porleifi eðnr hans erfingjum. par til 
jörðin Laugar, er liggja í HvammssTeit og Sælingsdalstungu- 
kirkjusúkn fyrir XVI hdr., eða önnur XVI hdr. jórð (hér 
t sTeitinni) og par tíl XX hdr. jörð hér f STOÍtinni, Tar hún 
eigi á nafn nefnd, og skyldi sfra porleifur taka árlega afgjald af 
Króksfjarðarnesi, meðan hún gyldist eigi, og X málnytu kú- 
gildi í næstu fardogum, og X hdr. nú strax í haust með pess- 
am fserleik: m hdr. f geldum peningum, II hdr. í parflegum 
peningum, 3 Tættir smjðrs fyrir U hdr. og3 hdr. f kðplum, allt sam- 
an reiknað LXXX hdr. Skyldi hTor um sig, porleifur Bjornsson 
og Páll Jónsson og peirra erfingjar sTara lagariptíngum ápeim 
jðrðum, er seldi, en sá halda til laga kaupi sfnu, er keyptí, og 
i.8kammrí stund eptir pennan handseldan gjörning, gengu fjr- 



aið 

skrifaðir menn, síra Þorleifar Björnsson og Páll Jóns8onog?ér 
áðnr skrifaðir beim eptir stéttinni að karldyranum á Eejkhól* 
um, tók pá 8Íra porleifur Bjðrnsson annari hendi nm dyia- 
stafinn til hægri handar, þá hann inngengi í dyrnar, en ann- 
ari hendi í hægri hðnd Páli Jónosyni, svo mælandí: hér af- 
hendi eg pér nú kaup þitt til hefdar og heimildar fyrir hverj- 
um manni, en afsala mér; en Páll Jónsson viðtók og lagði Iðg 
og dóm fyrir. Siðan gengu þeir aptur fyrir kirkjudyr, Páll 
og Þorleifur, lögfesti pá Páll Jónsson kaup sitt með fjlgjandí 
orðum: Eg Páll Jónsson lögfesti hér í dag eign mína Beyk- 
hóla með húsum, hybýlum, engjum, úthogum, afréttum, holt- 
um, skógum, ejjum, hólmum, skerjum, rekum, vðtnum, Teiði- 
stoðum, og ollum landsnytjum til hinna yztu hálfra landa* 
merkja, er aðrir menn eiga á móts við mig, fyrirbýð eg hverj- 
um manni héðan í frá greinda jðrð að yrkja eða af n^ta utan 
mitt sé lof eða leyfí til. Siðan heimilaði Páll Jónsaon aire 
|»orIeifi Björnssyni greindan stað með handsðlum til næatu Car- 
daga og það lengur, sem báðum vel semdi. Sagðisíra |»orleif- 
ur Björnsson Páli Jónssyni til eigna staðarins á Reykhólum, 
sem er: öll Barmahlíð að hinum iqnra læknum nær Hyrnings* 
stöðum og kallast púfnalækur, og alla Hvannahlíð millum 
Grjótár og Isfirðingagils fyrir vestan fram i ][>orskafirði. £nn 
fremur skyldi sira þorleifur að vori komandi riða á landamerki, 
nær Páll vildi, eptir pví sem lög votta, og til sanninda hér 
um undirskrifa sig áðurnefndir menn, porleifur Bjðrnsson og 
Páll Jónsson, og hengdu sín innsigli með vorum fyrneíhdam 
votta innsiglum fyrir petta jarðakaupabrjef, skrifað i Staöarlióli 
prem nóttum síðar en fyr segir. 

F. Dómur um löggildi Beykhóla kaups, 

peim góðum mönnum, sem petta bréf sjá eða heyra, senda 
Oddur Ásmundsson, Jön Oddsson, Benidikt Halldórsson, Sig- 
urður þorbergsson, Fúsi porsteinsson, Magnús EoIbeinsscMif 
Erlendur Porláksson, Jón Solfason, Bergur Jónsson, Starkaðnr 
Yaltírsson kveðju guðs og sína, kunnigt gjorandi, að árnm 
eptir guðs burð MÐLXyiII á priðjudaginn næstan eptir Mar- 
íumessu hina fyrri, hver dagur var hinn 17. út i augústmán* 
uði á Helgastöðum 1 Beykjadal vorum vjer i dóm nefndir af 
Ormi Sturlusynii Iðgmanni N. og Y . á íslandi, til að akoAa eg 



ðll 

ilíta, hversa Iðgleg oss sýndist pau bréf og kaup, er Páll Jöns* 

son bar þar fram fyrir oss um garðinn Reykhóla á Beykja- 

neá. í fjrsta kom par fram fyrir oss landsmálahrjef andir 

tveggja manna innsiglum, hljóðandi, að síra |>orIeifur Bjarnar- 

8on með samþykki Greips þorleifssonar og Jóns Bjðrnssonar 

handseldi Páli Jðnssyni fyrstum kaap á Reykhólum i Reykja- 

nesi. Item eitt granna lýsingarbréf; ítem eitt garðs I^singar- 

bréf; ftem eitt alpingis Ij^ingarbréf undir lögmanns innsigli; 

eitt kaupbréf með vottum, handsðlnm og afhending. Item 

hans prestsins barna, |>orIeifs sjálfs meðkenningarbréf undir 

Tottanna innsiglom, sama kaops handsðl og afhending í sér 

innihaldandi, allt eptir pví gjðrt sem vor landslagabók útvísar 

og inniheldor 1 landabrigða bálki; sérdeilis útvísar Iðgmálið { 

landa brigðom segjandi: svo er mælt, þá er maður selur oðr- 

um manni land sitt og vill hann leggja á landið mála, þá 

skula peir handsalast við þann mála, sem peir verða á sáttir, 

og peim mála skal hann lýsa fyrir 6 grðnnum sinum og næsta 

somar eptir á alpingi, svo að logmaður heyri; hann skal lýsa 

peim mála om sinn á tin vetrom á héraðspingi, meðan hann 

lifir. Item ef maðor vill selja land sitt við verði og . . hver- 

vetna par sem menn kaupa jarðir, og skiptast að húsum, skip- 

om og gripom, pi skal kaupa við handsðlum, vottum tveim 

eða fleirom og með heimildartðko. Item ðll pau skilyrði, er 

menn gjðra i kvennagiptingom, svo og ef menn kaupa jarðir 

og fyrir hvert 5 hdr. kaop og meira, pi skal hvorotveggi 

gjðra brðf eptir kaopi síno og skildaga og nefna votta sína, er 

fið voTO, stond, stað, dag, og hafa fyrir innsigli Iðgmanns eða 

sýslumanns eða nokkorra skilríkra manna, peirra, er vissu 

kaop peirra. 

|»ví eptir áðorskrifoðom logom og peim fleirom hér að 
lita og í logmálina standa, dæmdum vér iður greindir dóms- 
menn með fallo dðms atkvæði, iðorskrifað bréf og kaop, nýtt, 
B^legt og myndugt, og eptir réttum texta landslaga bókar- 
innar gjðrð vera, að svo prðfuðu máli. Sampykkti penna vorn 
dóm iðomefndur Iðgmann, Ormur Sturluson, og hengdi sitt 
ionsigli með vorum fyrgreindra manna innsiglum fyrir petta 
dómsbréf, hvert dæmt og skrifað var út 1 iðursögðum stað, 
iri og degi. 






312 

O. Kvittun sira porleifs fyrir verd Beykhbla. 
£g porleifur Bjarnarson kennist og gjori góðam möDnam 
kunnigt, meA þessu minu opnu bréfi ogeiginlegri bandskrip^ 
að eg befi fulla og alla peninga inntekið og uppborið, sem 
mér vel ánægir og líkar, fyrir mina föðurleifð, garðinn Bejk- 
bóla á Rejkjanesi, sem er LXXX hdr. í málnytju, smjöri, jörð- 
um og dauðum peningum, af Fáli bónda Jónssyni, sem bana 
var mér skyldugur, eptir pvi sem okkar kaupbréf útvisar um 
áðursagðan garð, Reykbóla, fyr meir gjört og gengið, og par 
til sá reikningsskapur bjá bonum liggur, útvisar, og par fyrir 
gef eg og gjöri eg greindur þorleifur Bjarnarson, práttnefndan 
Pál Jónsson og bans erfingja með vottum og bandsölum, og 
nú i krapti þessa mins opna bréfs gef, gjöri og tilsegi eg kTÍtt* 
an, liðugan og lausan og alþingis viðskildan sömu LXXX bdr. 
skuld og jarðar verð æfinlega fyrir mér, minum erf- 
ingjum og eptirkomendum, svo bvorki eg né þeir skula 
neina magt né myndugleika til bafa eða nokkur i þeirra eða 
mínu nafni optnefndum Fáli Jónssyni eða bans erfingum ^fu 
eða ómaka orsaka um sama garð Beykbóla og verð, sem áðor 
sögð LXXX bdr., til þinga, fyrir dóma, á stefnum eður mano- 
fundum um aldur og æfi, svo að þar til skulu mér eða þeim 
hvorki hjálpa Iðg, privilegiar, réttarbækur, friseldt eða nokkar 
útdráttur veraldlegur eða andlegur, þess er eg vil mig hérmeð 
öldungis afneitað bafa upp á trú og æru útí eiðstaf, hefir 
fyrskrifaður garður Beykbólar eptir kaupi og kvittun þess stór* 
megtngasta, hábornasta, vlðfrægasta berra, herra Kristjáns hiosi 
fyrsta þess nafns, hálofiegrar minningar, fyr meir konungs til 
Ðanmerkur og Korvegs, eign og óðal minna og langafa, fyrst 
Einars porleifssonar 0% porleifs Bjarnarsonar og Bjarnar Þor- 
leifssonar annars og nú min porleifs Bjarnarsonar og annars 
meir enn í 100 ár og aldrei 1 aðra ætt gengið. Er eg hion 
elzti son mins fððurs, borínn til höfuðsbóls eptir Iðgum og 
landsrétti. Og til sanninda hér um festi eg mitt innsigii iyrir 
þetta opið bréf og mina eiginlegu bandskript. Skrifað á Reyk- 
hólum Fétursmessu og Fáls, anno 1572. 

f^orleifur Bjarnarson. 

H. Dómur um landamerki Reykhóla, 
Eg Ormur Sturluson, logmann N. og Y. á tslandi^ gjön 



813 

góðom mðÐnam knnnigt með þessa minu opna bréfi, að þá 
Uðið Tar frá hingaðbarði vors herra Jesú Krísti 1673 ár á 
miðyikadaginn næstan fyrir krossmessa nm vorið kom fjrrir 
m^ Páll Jónsson, beiddi mig og krafði, ad rlða á þan landa- 
merki, sem fylgdo garðinum Beykhólum á Beykjanesi og sira 
|K>rIeifar Björnsson hafði honom selt og ánefnt i þeirra kaop- 
bréfi. í fyrsto reið eg með fleirum góðum mðnnam ððram i 
landamerki millom Beykhóla og Hðllustaða, og fondam vér 
pann grjól^arð, sem gengur að réttri sjðnhending neðan úr 
atanyerðam Grundarvogi, upp eptir Erókalœk, og svo npp am 
mýrarnar fyrir innan Höllustaði réttsýni i pann ytra læk, sem 
sprettur upp úr urðunum hjá peim stóru steinum, sem standa 
i garðsendanum, og gengur garðurinn upp eptir hliðinni; en 
fyrir ofon garðinn fundum vér tvo marksteina og setta, og prjá 
lýritlar steina upp yfir lagða, sjónhending ofan úr gjinni, sem 
gengur i fjallið, allt eptir pvi gjört, sem sjálfur textinn land&^ 
lagabókarinnar, landabrigða priðji kapítuli útvísar. Lýsti sira 
|K)rIeifor fyrir oss, að hann hefði Páli Jónssyoi selt að pess- 
om hálfam laadamerlgum, svo upp úr gjánni ðskekkta sjón* 
hending yfir um pveran dalinn, sem Iðg mæla norður á fjöU 
aem vðtnum hallar. 

Item, svo og riðum vér á pau landamerki, millum Mið* 
húsa og Beykhóla; fundum vér einn gará, sem gengur fyrír 
inoan sjilfan vi^sbotninn, sem kenndur er Miðhúsavogur, og 
garðinn nokkoð upp eptir bakkanum; rsoður paðan ajónhendisg 
pvert upp yfir, fyrir innan pann innari enda, sem gengur nær 
aostur undir holtin af Illukeldu og svo i klett pann, sem 
Bftendor að réttri sjónhending i bringunum ofan úr gjinni' 
miðri peini, er gengur i gegnom Slóttaberg. |>aðan meinti 
Jón Tindsson v^na konu sinnar Herdísar porleifiKlóttur, að 
MiðhÚB eptir nokkrum heyrsagnar vitnisburðom itti sjönhending 
o&n yfir voginn og Grundará, er gengur veatan úr mýú og 
aortar eptir Miðhúsavogi og i Lómatjörn. Meðkenndost peir 
Páll Jönason <^ Jón Tindsson, að peir hefða með vottom og 
hand%ðlam undir lagt og skýldo hafa og halda, hvað eg h^ am 
geiði peirra i millom. Lét Pill Jónsson lesa par opp kaop- 
bréf fyrir Beykhólum, kenndist sira |>orIeifar Björnsson) að 
hann hefði svo selt og afhent Pili Tónssyni, sem bréfia út- 
S^iInnarinaaBfir IL . 14 - 



fil4 

fjaa. pó sökam þess, að forgamall stekkur frá RejkhðlQn 
stenáur strax fyrir utan TOgÍÐn, og hios annars, að Iðgmálið 
flgálft érskorðar, að par er eigi skylt að ganga á merki, sem 
fivðir deila eða ár þær, er netnæmir flskar ganga i (landahr. 
•. 81. k.), og ná ^ garður granna sættir (landiJb. 31. k). i 
Opðe nafni amen. £ptir áðQrgreindnm bréfam, lögnm og 
gððva manna eamþykki, er hjá mér vora, úrskurða eg^ Ormar 
StttrlwoD, lögmann, með Ijósam laganna úrskarði Bejkhib 
eiga ftllt land fyrir utan Miðhúsavog og Grandará, en garðínn 
og- á^^nrskrifaða sjónhending opp i Sléttaberg vera rétt og ó- 
hiigðul landamerki milli Reykhðla og Miðhúea, og Pil Jón»> 
son skyldugan að grafa og niðursetja tvo marksteina og legg^ 
i þrjá lýrittar steina 1 garðseodann og tvo marksteina aðra og 
|irjá lyrittar steina fyrir ofan klettana i réttri sjónhending 
app andir Slóttaberg, nú fyrst hann kann til komast, en pan 
vitnisbréf ónýt og að engu hœf, sem Jón Tindsson hefir hór i 
móti gj^ra litið. Og til sanninda hérum hengi eg áðQrskrif- 
aðar Iðgmann mitt innsigli fyrir neðan þenna minn úrskorð, 
uppwgðan á sama stað, degi og ári, sem fyr segir, en skrifad* 
an i Qarpsdal Qóram nóttum síðar. 

Ari l[i^Qtl80Qn. 

(I^á nm hann við Barðastrandarsýslu). 

Bptir Fál, fSðurbróður sinn, og Gissur þorláksson i Nipi, 
fa&k Ari alla ísaQarðarsýsIu og flutti gig búf^IumiOgor 1698, 
en pi tók Bjöm bróðir hans Barðastrandarsýslu og bjó i SaQr- 
bæ i Baud^isandi. Ari hafði og 60 konungsjarðir ti) nmboða 
Qg hélt þessa sýslu til pess hann dó 1668. Hann var 1 sinni 
tið stirhöfðingi, starfsamur, héraðsríkur, lagamaðar góðor og 
var i Iðgmanns kíðrum. Hann hólt heimilispreat i Ogurþingom 
Qg Qiðu þeir fleetir fegnir paðan að komast; mikinn Q&Ma 
dóma útnefiidi kann, og i elliirum hélt hann lögeagnan, aS 
viBu { vQstar parti syslannar. 1614 voru spanskir hvalfangar* 
areða friGaaooni Yest^ðum.og tóko að ræna nantam og 
saaðim fri innbúunam og hrasða ai þeim peninga, on eigi 
drýpa fmr mepn eður rændu burt kvennfólki; helzt fóra þw 
om Strandir og Isafjðrð; hólust engir handa mótí þeim, halAi 
btfQinað. akip. þeirra, ea peir komizt af. -^ 1616 komn sjóvík- 
ingar i Yataieyri og ætluðu að ræna YestQðarða, böfiðo peir 



ai6 

tekið nokkia taska menn nauðiga; en er þeir koma á land og 
ætlaðo að ræna Ðani á Yatneyri, réðust hinir enska menn á 
pá, arpu þeim i sjóinn og drápu nokkra, en tóka tvo fyrirliða 
og fóra siðan burt Á áliðnu samri lágu spanskir menn á 
premor skipum fyrir YestQörðam, peir særðu nokkramenn og, 
ræntu soma, konum ræntu peir eigi samt; i útsynnings- veðri 
brotnuða skip peirra, voru pá eptir 80 menn á 7 bátam og 
einni skútu, fóru peir um firðina og ræntu í Jökalijðrðum, 
tóko skúta á Dynjanda, stefndu til Ogurs, en bæði var par 
nokkur vörn fjrir, enda lét Ara færa á völl út tunnur og þess- 
bittar, að peim sýndist pað lið og hurfu firá. Eonungs og 
höfuðsmanns bréf höfðu út komið, að peir skyldu vera dræpir, 
og par eptir dæmdi Ari með 12 mðnnum. Jón er kallaður 
var lærði, hafði mikil mðk við ránsmenn þessa; var eigi fritt 
að bann vísaði peim á hafnir eða til féfanga. Ari sýslumaður 
safnaði pi monnum og fór að peim; komu þeir Ari að einum 
flokk sofandi, og drápu pá; 18 menn voru i Æðey drepnir; 31 
i íaafirði, 13 á D^ra&rði; en er Ari ætlaði að peim i priðja 
sÍDui, gjörði óveður mikið, svo menn hélda heim; peir, sem 
eptir voru, rændu enska duggu með mðnnum og áhöfn, drápu 
einn mann og komust 'svo burt. Yar Ari i þessu, sem mðrgu 
ððru, oddviti; er mælt, að Ari hafi til sin tekið herfang allt og 
metið pað konungs fé, en liðsmenn hafí hlotið pað, sem litt 
n/tt var af klæða siitrum peirra; voru peir dysjaðir nálægt 
I»r, sem peir féllu. 

par hér er nefndur Jón lærði, virðist tilbiyðilegt, að gjora 
litið ágrip af lifssögu hans: 
Faðir hans var Gaðmundur Arason, Quðmundssonar, Halls- 

sonar i Hjörsey. 
Móáir: pariðar Bergpórsdóttir, Bjainasonar, Yigíússonar, Jóns- 

sonar Orimssonar. 
Kona: |>ariður f»orIeifsdóttir. 
Synir: 1. Sira Guðmundur á Hjaltastað. 

2. Ðaði, launson með Qunnu. 

3. Jón, laungetinn. 

Jón var almúga manna, var hnýsinn og hafði lærdóms- 
gifor, var uppalinn iStrðndum og hafði kvænst par og fengið 
þeinar kono, er haldin var mjðg Qölkunnug. — Jón fór með 
mðrg hindurvitni, kunnji rúnir og lést hafa tU galdra, var og 

14* 



316 

ekki ófróðar í samoni hlutam. Hann póttist hafa kynni mik- 
il af álfam og leitaði við að kenna monnum að vekja opp 
drauga. Hafði hann og átrúnað mikinn á grðsam og ateinam, 
en hélt pá alla fjölkunnuga, er í móti honum logdost að 
nokkru; var hann kallaður Jón lærðí; Jön hafði mikil mök 
við áðurnefnda ránsmenn; en pá er þeir voru drepnir, komst 
Jón undan suður yfir heiðar, ritfærði hann aftöku téðra ráD»- 
manna og kvað þá saklausa hafa verið drepna, og Ara syslo- 
mann mesta illmenni og fjölkunnugan, samt fleira. Flæktist 
nú Jón víða um land, unz hann kom norður að Hölum, gat 
hann svo skrumað fyrir Guðbrandi biskupi, að hann tók Goð- 
mund son hans í skóla, pví biskup fann hann vel gáfaðan 
ungling; hældi pess vegna Ouðb'randi biskupi mjög og dvaldi 
um hrið í norðurlandi, til pess að hann var rekinn paðan, pi 
er menn urðu pess varir, að hann kenndi fjðlkyngi og hjitrú; 
fór hann pá vestur á Snæfellsnes, og skaut Steindór, son 
Gísla lögmanns pórðarsonar, skjóli yfir hann og hafði í virð- 
ingum nokkra stund, bjó Jón par í ^fmsum stoðum og síðast 
á Hjallasandi, par sem hann kallaði að TJppsoIum, tik hann 
að halda par nokkurskonar skóla, og komu til hans margir 
ungir menn, er pangað fóru til sjóróðra og fræddi hann þi í 
hjátrú og tofrum; hann ritaði og um pau efni rit nokkor, og 
margt um grös og steina, og gengu J)au alpýðu í aogo. Síra 
Jón Böðvarsson frá Reykholti var pi prestur til Ingjaldshóls, 
hann mótmælti Jóni, og bar i hann sakir um villodóm og 
Qölkynngi, sló með peim i illdéilur og tóku menn pað fyrir kunn- 
ittu Jóns, að prestur missti nokkru síðar prestskap. Jðn orti 
kvæði, er hann kallaði Fjandafælu, pví tók almúginn mjog vel 
í móti, en Jðn prófastor Guðmondsson bratt með rðksemdnm 
viUosðgnum Jóns. Litlu síðar li við, að Jón yrði tekinn, en hann 
flæktifit pá burtpaðan ogvar i ;^msum stöðum tiI1633, að GuA- 
mundor son hans fekk Hvalsnesping, fór Jón pi til hans nm 
tima. Jón hélt fram iðju siuni, að telja menn i fjðlkynngi og 
hindurvitni. — Sira Guðmundur Jónsson i 'Hvalsnesi hafði 
fengið pjónustostúlku Ólafs Féturssonar umboðsmanns; kærði 
síra Guðmundur, að ölafur hefði viljað komast yfir hana eplir 
trúlofun við sig, en pi er pað eigi hefði dugað, hefði hann 
veikt hana með Qölkynngi. Lét pi Ölafur stefna Jóni, foðor 
síra Guðmundar, um Qðlkynngi eða hjitrú; pvíjón hafði ji 



217 

flig að hafa brúkaS stafi nokkra til lækninga og kennt það 
öðniiii. Jón strauk pá, náðist pó aptnr og var settar í fang- 
ebiy hans Qármunir teknir (er mest var náttúrnsteinasafn hans 
og þess háttar), en hann dæmdar útlægar, og flattar til Ðan- 
merkor; kom hann sér þar í knnningsskap við öla Yorm, sem 
pá lagði sig eptir rúnaþekkingu, átrúnaðarlanst; Jón kunni 
rÚÐÍr og kom sér pví fram við Óla, sem kom pvf til leiðar, 
að Kristján Friis caacelleri útvegaði konungsbróf, að prófa 
skyldí að nýjo mál Jóns; var hér á landi á alpingi 1635 
lyst útlegð hans. 1637 á alpingi kom enn fyrir mál Jóns 
lærða eptir konongs boði, og eins um Gaðmund son Jóns, 
sem ólafnr Fétursson hafði látið dæma frá prestskap, 
par hann eigi gat sannað sakargiptir sínar á ólaf, var Ouð- 
mnndi aptur til dæmdar prestskapur á alpingi 1637, par 
léttvæg s/ndist sök hans, en ályktað var, að hðfaðsmaður og 
biskopar báðir og Iðgmenn skjldn með 12 mðnnum hverjir 
prófa mál Jóns; játaði hann sem fyr, að hann hefði ritað bók 
pi, er á voru lækningar, rúnir og guðfræði; var bókin pá logð 
£ram, og voru í XXX kapítular og stafnr nokkur ókennilegar 
jfir hveijom, ritningargrein og bæn statt, en petta var helzta 
innihaldið: vorn á roóti bmna, blóðláti, lauslæti, æði, vopn- 
nm, illnm ondam, rðngum dómum, freistingum satans^ vígi 
i móti évinom og hatri annara, vðrn á móti veiði, að skelfa 
ðvini sína, lausn pungaðra kvenna, vers á móti falli, mðti 
skipbroti, eldsvoða, pjófnaði, vatnagangi og flóðum, flogum á 
mönnum og dýrum, ofsjónom og prumum, til sigursældar í 
onuta, að deyfa eggjar, nðfn fingra Erists, refastefna, vðm i 
mótí eldi, vatni og vopnum, ef trúin dugar, sigursældarbless- 
an að morgni dags; móti veðrum & sjó, móti 7 draagum, stafir 
f móti mæðrissýki, Ilfsýki, hðsta og fleiru, og svo nokkuð ým- 
islegt. En pó par stæði eigi um draugavakningar, er menn 
trúðo, eða annað, er til ireitingar horfði, meinast að hann 
hafi om slíkt rætt við lærisveina sína; er likast að pað hafi 
hlift honom, að pessháttar varð eigi á hann borið. Yar nú 
Jón dæmdor útlægur i ný, en með^ pví Danir vildu eigi flytja 
hann, hvorki hðfuðsmaðurinc né aðrir, en Eoskir mittu eigi 
að landi koma, og íslendingar itto engin skip sjálfir, pi varð 
hann í landino og rakst om kring og austor í Fapey; sfðan 
fór hann vfðar nm AustQðrðu, og pi er hann skrifaði um grðs 



318 

og steina og tileinkaði Brynjólfí bisknpi, hefir hann sig und- 
irsbrifaö svoleiðis: cjón karl Ouðmandsson í Gragnstaðarhjá- 
leiguá Útmannasveit í Fljótsdalshéraði>. 1647 var hann í Ðal- 
koti, 73 ára, ritaði hann pá heimssðga- ágrip nokknrt, en fyr 
hafði hann samið kvæði um álfa, og sína eigin æfi, líttmerki- 
legt. Björn á Skarðsá segir, að hann hafi skrifað móti Lút- 
ers lœrdómi, en eigi vitum vér sanna á pvf Jón dó lokB 
1660, 76 ára gamall. Hann yar að pví merkilegnr, að hann 
kom inn hjá alpýða galdra, draaga og álfa trú í landi voru, 
hvað lengi síðan hefir viðhaldizt miklu meir en í heiðni og 
orðið mðrgum að illu. — Skömmu fyrir sinn dauða átti Jón 
8on og gaf honum nafn sitt; liktist hann og föður sfnum og 
var kallaður cLitli- Lærði». — Síra Guðmundur son hans, sem 
áður er nefndur, var föðurbetrungur og fékk Hjaltastað 1654 
og var par nálægt 29 ár. Hans son var Guðmundur, æm 
komst eptir mikil æfintýri í pénustu hjá ekkjndrottninganni, 
fékk veiting fyrir pverárpingi, en nýtti hana eigi, gjöröist slð- 
an fögeti drottningar, en komst seinna í óvild og lifði siðan 
sem prívatmaður. 

Jón Gissnrarson. 

Faðir: Gissur sýslumaður á Núpi þorláksson, sjá um bann 
hér að framan. 

Móðir: Ragnheiður, dóttir Staðarhóls-Páls. 

Koha: póra, dóttir ölafs f Hjarðardal f Dýrafirði, Jðnssonar 
sýslumanns, samastaðar, ólafssonar sýslumanns Onö- 
mundssonar (|>óra hafði fyr átt Bjorn porvaldsson, sjá 
Dalasýslu). 

Son: Sfra Torfi f Gaulverjabæ prófastar, varð kirkjnprestQr 
í Skálholti 1647, fékk Rafnseyri 1648, aptur kirkjo- 
prestur 1649, fékk Gaulverjabæ 1650, og Itka kirkjn- 
prestur 166ð til 1667, dó f Gaulverjabæ 1689. Eona 
hans yar Sigrfður, dóttir Halldórs Iðgmanns ólafssonar, 
giptist 1650. — peirra börn: 

A. Sfra Jón á Breiðabólstað í Fljótshlfð, átti SigriSi 
dóttur Bjðrns sýslumanns á Espihóli, peirra b5ro: 
1. Björn', 



1) Bjðrn nndir Múla í Ðifrafirði átti Guðrúna Hagnúft- 



919 



S. BaniiTeig' (aðrir: Bagnheiðar); 
3. ölafur'. 

B. Síra Halldórf 6aul?erjabœ áttí Þuríði Sæmunds- 
dóttur, barnlans. 

C. Sveinn Torfaaoíi, klaostorhaldari á Munkaþverá, 
fékk klaustrið 1688, dö 1726, giptist 1688 Mar- 
gréti dóttur síia Magnúsaf á Evíabekk, peirra 
bðm: 

1. Páll djákni. 

2. Eggert lögréttumaður. 

3. Valgerður*. 

4. pórunn átti síra Hannes, föður sira BenidiktB 
og Sveins. 

Ð. Bagnheiður, gipt 1676 Jóni aýslumanni í Einar^- 

nesi (sjá Mýrasýslo). 
£. pórunn Torfadóttir átti síra Hðgna Ámundaso^ 

böm: 

1. Sira Páll á Yalpjó&stað. 

2. Benidikt og 

3. Einar, b»Ddur. 

JF. póra Torfadóttir, gipt 1680 sfra Einavi^ Einara- 

r 

syni, dóu bœði 1690, bðrn: 

1. Margrét átti fyrst Benidikt sýslomann Beob, bl. 

svo Guðmund Steinsson; sf ðast síra Björn Mago- 

ússon, bl. 



dóttnr. Magnús bjó í Haukadal vestan fram DýraQarðar, var 
mikiU gáfumaður og listasmiður, foreldrar hans hétu Níels og 
Giiðran Jónsdóttir, en Kiels var son Jóns Jónssonar í Hvammi 
í Sandvlk, er vegna smiða ainna var nefndur DýraQarðar- 
smiðar, og Herdfsar Halldórsdóttur frá Breiðadal í Onund- 
arfirðl 

2) Bannveig, s. k. síra Filippusar Gunnarssonar, barn- 
lau8. 

3) ólafur bjó í Olversholtí, hans kona Sólrún Magnús- 
dtfttir, paa átto 16 böm. 

4) Hún átti sfra Eirik í Miðdal. 

6) Sira EiÐar var prestur 1 Görðum á llptaneai. 



9S0 

9. Hilmfríðar'. 

3. Ingibjðrg*. 

4. Brynjólfar. 

0. Rannveig, dó 1688, fyrrí kona Yigfúsar sýsla- 
manns Hannesaonar, barnlaas. 

H. Katrfn átti sfra Árna f^orleifsson, barnlaas. 

1. Þoreteinn. 

Jón Oissararson var fæddor á Núpi f Ðýrafirði 1689; hana 
lærði f nngdæmi aína og mannaðist allvel, giptist svo póra 
ólafsdóttur, sem áður er sagt og bjó að Núpi í Dýrafirði. Jón 
gjðrðist (að eg meina) amboðsmaðar Ara sýslamanns t Ogri 
Hagnússonar, 1 vesturparti IsaQarðarsýsIu, þvf þar finn eg 
hans dóma 1636—7 — 8, en hvað lengi Jón hefír haft það am- 
boð á hendi, eða hvort það hefir verið í sffellu, er mér daliðf 
pykir og Ifklegt, að Ari eigi hafi afstaðið sýslupartinam við 
Jón. Jón er nefndur í ritum ágætismaðnr; hann lærði silfnr- 
smfði, var kostgæfinn ritari, og margt var honum vel hent; 
hann var og auðmaður og dó 1648. 

Eptir fráfall Ara sýslumanns í Ogri skiptist lsaf}arðar- 
aýsla ennnú f tvo parta, og hélzt pað um hrfð, pví þó PáU 
ayslnmaður Torfason værí nokkar ár fjrír báðam pðrtunam, 
sameinuðnst þeir eigi fullkomlega fyrri en Harkús BergBaon 
•við tók. Eigi er eg fullviss um alla eptirskrifaða, hvern part- 
inn peir héldu. 



t yestnrpartinnm. 

Magnús Magnússon. 

Fadir: Hagnús sýslumaður f Haga, son Jóns sýsluroanns eldra, 
samastaðar, Hagnússonar s^fslumanns Jónssonar. 

Móðir: f>órunn dóttir þorleifs f Búðardal Bjarnasonar i Skarðí 
Oddssonar, sjá Ðalasýsln. 

1) Hálmfrfður var seinni kona Sigurðar syslnmanna eldra 
sonar Sigurðar Iðgmanns Bjarnasonar. 

9) Ingibjðrg var kona Sigarðar yngra sýsIamanÐS, Sig- 
orðaaonar Iðgmanns Bjðrnssonar. 



S8t 

Kona: ólöf dóttir Oaðmandftr í Stdrholti i Sáorbæ, Ásmands- 
BOÐar prests^ pormóðssonar í Brœðratanga, porsteina- 
Bonar, Torfiasonar sýslamanns i Haga, en mdðir ólafiiír 
yar Goðrún, er dó 1660, dóttír Jóns Ðana Hagnúa- 
sonar, sjá Barðastrandarsýsla. |»aa Magnús og ólðf 
giptost á Stórholti 4. október 1653. 

B&m: A. Jón', átti Tngibjörgn, dðttor sfra Páls i Selárdal 
Bjðmssonar sýslomanns, bðm: 

1. MagnúS'á Eyri, fyrrí maðar Ooðrúnar Hjalta- 
dóttor, barnlaos. 

2. Olðf átti fyr Hákon son síra Ooðbrandar i 
Yatnsfirði, vora saman mánoð, bl., seinna átti 
ölðf Sigorð sýslomann á Hvítárvðllom Jðnsson 
sýslamanns i Einarsnesi, Sigorðssonar Iðgmanns 
samastaðar. ölöf var fœdd 1686, en dð á Set- 
bergi 92 ára gðmol 1778, sjá Borgarfjarðar- 
sýslo. 

B. Ingibjðrg átti sfra Halldór Pilsson í Selárdal, 
peirra son: 

sira Bjðrn' á Sveinseyri átti Ingibjðrgo dótttr Jðna 

á Laagalandi Ooðmondssonar, peirra dótthr: 

ólðf nýnefnd átti sinn fðdorsystorson ^jðrn i 

Sveinseyrí nýnefndan Halldórsson, barnlaos. 

Magnús Magnússon er borínn 1631 i MiðhUA i Barða- 

itrðnd nm haostíð; hann var snemma settur tíl mennta og 

BÍgldi 17 vetra með Eeflavfkarskipi 1648 til Eaopmannahafnar 

til meirí lærdómsframfara, gjðrðist hann þess e&ta borgmeist- 

ara Hana Nantssonar sveinn nær pví f 3 ir. — 1660 kom 



1) Jðn eldrí. 

2) Ólöf dóttir Jóns eldra var að eins eingipt, og ipaðnr 
bennar Sigorðor s^Iamaðor. 

^3) Bjðrn var ekki prestor, hann var seinni maðof Óla&r 
dóttor Jóns yngra Magnússonar. 
C. Jón yngrí Magnússon i Sveinseyri átti Ingibjðrgo Jóns- 

dóttar Ooðmundssonar á Laogalandi peirra dóttir: 

Ólðf ittí fyrst Hikon Ouðbrandsson, vora saman iqJSg 
Bkutla stond, somir segja jafnvel 3 daga, sfðan ittt hún ffr- 
nefiidan Bjðm Halldórsson. 



Hafiiés titt ið filina fnöndar sfna, o; fór pð tttmðatiian atan 
meö Yatkieyrar sfcipi til Glychetaftar, páðan feröaöist hann til 
HBmboiigari þá til Lybeoiís^ avo til Eroeseyrar og þaðan tit 
Eanpsianaabafnar. En 1651 kom bann út alfatinn með g6ð- 
nm vitniabnrðnm. Eptir danða Ara eýalQmanne tók hann 
vesturpart IsaQarðarqlftlQ 1669. Hadn giptist í Holti f Sanr- 
b» 1663 ólðfta kona sinm sem áðar er sagt; bjaggit þan i 
Eyri yið SeyðisQörð. 1666 lætnr hann dóm ganga i Mosvðllam 
i önandarflrfli. 1666 léthann og dóm ganga y&r galdramanni 
1669 8Ór hann sinn sýslamannseið i alpingi. 1663 hefir 
Mafifnús miflBt aýalapartinn, líllega af pvf að ianginn f»órar- 
inn slapp fri honnm. — 1663 til 1664 var Qfsli Jónssoa par 
sattar sýalamaðnr. 1664 er Magnús orðinn aptur sýslamaðar 
i hilfri fiýalunni. 1671 komn peir Magnós og FiU Torfasynir 
aýalomenn til alpingia með galdramann úr ^ ísafjarðarsysla. 
Nilægt eða eptir 1680 heflr Magnús sleppt sýslapartinam, pó 
hefir Magnús veríð við skipti í Yigar 1702 eptir Magnús bðnda 
Jðnsflon og fyrstot andirskrifað pað skiptábréf. Magnús dö 
1704. Hann hefir verið iðjamaður f lœrdómflsökum, og sam- 
AHtekið fhrðo langan annil íri aköpnn helmsins til 1661, þó 
ern peif eigi margfrððír om íslaud og viðburði, er þar ha& 
skaAi ^n pvi meira om útleazká viðbarði, ýmsar cronikar am 
keisara, konmigav pifa og farstaregfsturi o. a. frv. — 1663 
Mkk MagttAa kobuigsleyfl að ekta Ólofa prfmenning aínn og 
gaf þar fyrir 30 rdsp. — 166S demdi Magnús með 6 dóma- 
mðnnnm. kaapmann Hðrmaiui Vest fri œru fyrir illyvM. 
Tömas f ógetí Nikalisson tók 6 sýslamenn og 7 lögréttoiaena 
•i alpingi og lét þi f hirðstjéfabúðinní 1663 dæmá dömilin 4* 
merkan og Magnús fri embætti og œro. Magnús skaut málina 
til konnngs, sem 7. maí 1664 ilyktaði, að d^mar þessí geng* 
inn jfir Magnúsi skyldi hvorki honam né meðdómsmðnnum 
hans koma til nokknrs hnekkis og hann og peir skyldn haida 
JÍBO embmMi. 1663 fókk Magnis að I6ni ÁIptaQarðar og Að- 
alvfknr konungsjarðir, er hann mon hafa haldið til sfns daoAa. 

Oisli Jénsson. 

EoMr: Jdn ^falomaðar eldri Magnússon firi OgrL 
Jlíððár: ifltatiðor dóttir, Gfsla lögmanna (aji Ðalas^a). 
Kona; QtvLÖný Jónsdóttir fri Beykjaifirdi| barnlaoa. 



Ofsli giptíst kona síðdí Ouðoýja 1642: hatin Yarð Iðgrétta- 
maður, og 1663 settor sýslomaðar 1 norðorhkta fsaQarðar- 
s^lo^ og varð amboðsmaður jfir konangsjorðom, er porleifur 
hafði haft. Yetaríon 1663—64, þegar Tðmas omboðsmaðar 
sigldi, gjðrðist Gfsli umboðsmaðar hans og 1663 var hann 
settor syslnmaðor, sem fyr segir, í Testarpattl , ÍBsQarðarsýsIo^ 
pegar Magnús missti hann, en partintim sleppti taann 1664^ 
Gfrii bjó í Beykjarfirði. Espólin fróði meinar að (Mali t>e8si 
aé si, er bjó í Melrakfcadal, og ]>ótt! Qðlbreytinn. pá er 
Bjami i.rna6on úr Barðastrandarsysla stál frá Árna 1677, var 
Ofala dæmt f follrétti fimm og hálf mðrk sðkom ættar og 
borða og að hann hafði Terið faldsmaðnr 1 IsaíjaTðarirfslú. 
Gfsli Jónsson og Guðný kona hans döo f BeykjarfirAi 1679 
bsedi barnlaus. — Guðný var dóttir Jóns á í>verá í Vestor- 
hópi, sonar Jóns á Geitaskarði eldra Egilssonar. — 1665 af- 
sagði Gísli norðorpart s/slonnar launalaust, en tyrir bón Iðg- 
manna var hann við til þess Páli tar 1668 veittar parturínn; 
meinaflt því að |>orIeifur Iðgmaðor hafi sleppt syeliipaTtiiium 
1668, eSa þá 1664. 

Maf^ús MagttAsMn 

(sji om hann að framan) tók aptar hálfia rfslona, p^r Gfsli 
sleppti partinnm 1664, en sleppti aptor téðum paiii 1681, 
þegar Bjarni þorleifsson var par settor ^lomaðor. 

Bjarni ^rl^i&son. 
Faðir: j^rleiftar á Sðndom, son 1^'ama á Sirkjabðli Jóns- 

sonar sýslamanns f Bjarðardal ólafðsonar sýslomanns 

f pernovfk Gnðmondssonar. 
Mó^ir: Herdfs, dótlir Bjarna á Bijámslæk ^^ðmssonar offioialis 

á Melstað Jónssonar biskops Arasonar, en móðir Her- 

dfsar var Sesselja, laondóttir Eggerts Iðgmanns Hann- 

essonar, með Herdfsi dóttor sfra porleifs á Beykhðl- 

nm Bjðrnssonar. 
Dbttir lanngetin, Bjama|>orIeifS8onartarGQðrán, er itti Jón 

á Hvftanesi fK)rkel8son, þeirra sen: 

Bjarni átti EatrfiiQ PétarBdðttor, peirm bðrn: 

1. Jón. 

9. Bagnhildor. 



994 

3. Yalgerðar. 

4. Yaldfs. 
6. Tómas. 

6. Halldór. 

7. Seaselja. 

8. GaðrÚQ. 

pá er Hagnús hafði sleppt vestarpartinam og Páll Tar 
firi dæmdor, léta Ðanir aðminfstrera s/slona app á reikniQg 
Ifkt og Snœfellssýsla, ondir amsjón Magnú^ar Iðgmanns Jóna- 
eonar. Var pá Bjarni Þorleifisson settor fyrir vestarpartinn 
1681. ðann lét dóm ganga á Hólí f BoIangar?fk 88. aprfl 
1688 om bygðarrykti og annan döm á Mosvðllam f Onandar- 
firði sama ár nm þjðf. 

Sænnndnr Magnússon. 

Faðir: Magnús á HÓIi f Bolongarvík, sem dó 1636, son 8»- 

mondar samastaðar Árnasonar á Hlfðarenda. 
líóðir; Sigríðar dóttir ^rleífs f Búðardal Bjarnasonar. 
Kona fyrri: Gaðrún (aðrir Gaðrfðor) dóttir þorvaldar einsfnm 

sðngmanns. Gnðrún dó 1665, og bðrn peirra. 
Kona seinni: Solveig, dóttir sfra Jóns f Arnarbæli Daðasonar, 

þan giptoBt 1667. 
JB^rn: A. Goðrún átti Magnúa Magnússon, Jðnasonar i pór- 
oddstððnm. 
B. Sigmondar, skólagenginn átti Helgo |K>rkel8dóttQr 
Einarssonar, pi ekkja Magnásar Bergssonar, börn: 
1. Bergor itti 1749 Halldóro Bjarnadðttar, (húa 
itti laondóttor með Benedikt Hannessyni, er hét 
Goðrún), bðrn Bergs og hennan 

a. JBvIalfa átti Jón Bergsveinsson, bl. 

b. Solveig itti Jóhannes Goðmandsson i fibuia- 
hóli, bðrn: 

a. Ingveldor. 

^. Halldóra.* 
8. Magnús anðgi f Meirifalíð, varð holdsveiknr, átti 
Elfnn Jónsdóttur, bðrn: 
a. f^orlikor sýslomaðor ísQðrð, sjá Múlaþing. 



1) Y. Silpha, hét laondóttir Jðhannesar. 



m 

h. Árni á Hóli áttí |»ðni, döttor sba Irna i 
Oafodal. 

c. Elín áíti J6n lK>rIákd8on 1 Minnihlfð. 

d. Halldóra áttí Sigorð Jónsson lögréttamann í 
Hnífsdal. 

e. Oaðrún átti fyr Jón Torfaaon, svo Jón Jóns- 
son. 

f. Steinonn átti Finnbjðrn ólafsson. 

3. Margrét átti Pál BjðrnsBon, peirra bðrn: 

a. Jón^ 1 Skálayík átti Þorkðtla Magnúsdóttor. 

b. Sigmondor átti Ástrlði Magnásdóttur systor 
f>orkðtIa. 

c. Páll átti Sigríði Somarliðadóttar. 

d. Margrét. 

e. Ásdíð. 

4 JÓD. 

5. Solveig. 

6- Sigríðor, laongetin. 

I»ad virðist sem Sigmondor faafi fyr átt Ingi- 
björga Jónsdóttar, fengo þaa kooangsleyfi til 
giptingarinnar 1709. 

C. Ooðrún yngri átti Bjðrn Eetihson á Oili, bðrn: 

1. Sesselja átti Bjama Magnússon, bðrn: 

a. Kolbeinná Seljalandí^átti Oaðrúoa Jðnsdóttor. 

b. Bjami á Oeirastððom átti Ingibjörgn ísleifs- 
dóttor. 

2. Ooðný átti Svein á Ósi Jónsson, peirra dóttir: 
Ooðrún átti Odd i Onondarfirði Ofslason. 
Ooðný átti seinna Magnús Oddsson, baraiaos. 

> 3. Þorsteinn átti Þöranni Pábidóttor, dóttir: 
Ooðrún. 

D. Eatrfn átti Bjarna Eetilsson, bróðor Bjðrns á Oili, 
peirra bðrn: 

1. Hákon á OilT átti Steinanni Tómasdóttor, bðrn: 

a. Sigfás á Oili átti Ooðráno f»orvaIdsd6ttQr. 

b. Ooðny átti Jón Oonnlaogsson. 



1) Jón var tvfgiptor, bét fyrri kona bana Ingibjðrg 
Bjarnadóttir. 



m 

8. Hargrét iMá Eolbeio lCagnúsaon, bðrn: 
a. Sigurðar átti Unnfríði Ornúlfsdóttor. 
K Qufrún dö barnlaus. 

3. HaUdór«i étti Berg SigoiaQdssoQy sjá hér ú 
framan. 

4. Magnáa átki KristÍQn, þeirra son: 

Gisli &tti Erístínu dóttar Jóqa Gislasonar. 
6. Þórunn 3. kona Oaðmundar þörðarsonar i Hj- 
d(J, börn: 

a. EetiU. 

b. Jóbanms i Mydal. 

c. Jón á Hanhól. 

£. Sesselja, seinni kona Magnúaar Jónssonar/ bamlaos. 

F. Halldóra átti Jón Jónsson, hennar laundóttir með 
Fúsa: 

Goðrún átti Bjarna Einarsson í Bolungarvik. 

G. Sigrlður átti launbarn, en fékk 1712 konuagiegt 
leyfi að giptast Birni |K)rstein8Sjni, pi á Hinni- 
bakki^ (siðar í Skálholtsvík), er yar þrimenmngur 
y\^ bara^föður bennar, þeinia börn: 

1. Páll er átti fyrnefpda Margréti^ Sæmundsdóttor 

2. SákoKi á Ge)ti &tti ErUtinu Jónsdóttor. 
Kona seinofita S^oDdar var Valgerðor Jósepsdóttir, hún rar 

ek)ýa Qg ittu Þau ekki börn, pó uefna sumir Irni 

Bfin (eirra, 
Sæmundur ?arð 1667 lögréttumaður, og bjó að Hóli i 
BQliuigaxyik; hann vai settur lögaagnari i vesturparti ísaQaið- 
arsýslu narat eptir Bjarna Þorleifsson 1685; er eigi ðlíklegt aS 
hauA hafi Vjerið við Iðgsðgn um hrlð, til Þess Páll Torfason 
við tók 168jS; var bann og Iðgsagnari í Ejósarsj^Iu eptir boii 
Bessastaða valdsmanna í forföllum Henriks lögas^nara og Sig- 
uxðar lögvnanns. S»mundui; Ufði enn 1702, pvi pi var hann 
við skipti eptir Magnús i Vigur og fyrir hönd Sesselju dóttar 
9ÍiiiuNr. Hann var haldiaa i sti^ibænda tðlu og lét endurdæma 
marUogla dÓQi. 



1) í ögtí. 

8) Á að vera Sigmundsdóttur Sæmundssonar. 



Jén MagBÍsMtt. 

(Sjá um haDn við Str^ndasýslu). Af 16g])ingÍ8bók 1688 er 
að ráða, sem Jón hafi haft meðgjörð með hálfa ísalSarðarsýslu, 
en hvort hann hefir haft Iðgsðgu í yestur- eður norðurparti 
sýslonnar eða hvað lengi er mér dulið. 



í norðarpartíniiiii. 

I^orleifar KMtwoa. 

Faáir: Kort bróðir Ámnnda f Skógnm og Nikulfear klaust- 
urhaldara, peir voru synir |H>rméðar Eortssonar kaup- 
manns frá Hamborg LýðBsonar. 
Mödir: ^runn dóttir Hákonar BýBlnmanna í Neei Bjðrnsson- 

ar (sjá QuUbr.sý^Iu). 
Kona: Ingibjðrg, dóttir Jóns sýslumanns eldra í Haga Magn- 
úasonar Býslumanns í Ogri og B20 Jðnasonar (Ingibjðrg 
átti fyr Ounnap Arngrimsson, hann dð barnlaus; svo 
átti hðn 1644 Jón son Halldórs lögmanns, hann 
drukknaði 1646 í Olvesá bamlaus, var staðarráðsmað- 
nr í Skálholti; en 1658 giptist hún á l^íngeyrum hjá 
Guðmundi sýslumanni Hákonarsyni nefhdom |»orIeifi; 
Ingibjðig dð 1703). 
forn; 1. Jön, hann var til mennta settur og manaaðist sæmi- 
lega, fór og utan til lierdðmsframa, eu slæddi þing- 
eyraklaustur undan íðður sínum 1678, og dó 26 ára 
1683. Lannbðrn: 

Jöns með Ingibjörgu, dðttur Jðns i Flatey Torfa- 
sosar: 

a. Krntin itti sfra Arnbjðrn i TTndirfeUi Sónnon^ 
hún dó 1731. {leirra bðrn: 
a. |»ðrdís átti sira Eírik 1 Grimstnngutti. . 
^. Jón eldri prestur, dé 1743. 
Y. JÓB yngri á Gilji, barnlaus. 
h. Yalgerðnr mððir síra Árna Tómassonar . á Bæg- 
isá, vav hano laonson henaiir, hún giptíst ald-i 
rei 



288 

Ánnað laanbarn Jóns með Arndísi ÁBmondft- 

dóttar van 
b, Gaðrún átti fyrst laanson með Magnúsí Gað- 
mondssyni á Núpi í Fljútshlfð. 
a. fH>rkeli itti Elisabeta |K)rláksdóttQr Goð- 

brandssonar. 

Svo itti Gaðrún ísleif Bjarnason, börn: 
^. Gróa. 
y. pórann. 
ð. Kristia. 
s. Ingibjörg. 

2. Hannes, vel lærður, sigldi með Ðaða s/slumanni i 
Kjósarsýslu í milam Jóns Eggertssonar 1682, og 
drukknaði isamt honum barnlaus. 

3. |>óronn, heitstúlka Lirusar Gottrúps, og fór í þTÍ 
skyni að Þiogeyrom, en tók kynni og vinskap við 
piverandi svein hans Liras Hansson Skeving, er 
seinna varð sýslumaður 1 Yaðlapingi, qi Yaölaping. 

4. Gaðmundar ólœrður og eigi til mennta settor í 
ongdœmi, ei^ búmaður mikill og erfði að lokom 
biða foreldra sína, pár systkini hans voro áðor di- 
in en hans foreldrar; hann giptist 1687 Helgadótt^ 
ur Eggerts ríka Björnssonari Skarði; pao ittosam* 
an 4 dætur, er allar dóu 1 störubólu 1707 ógiptar, 
barnlausar. Guðmundur bjó i Narfeyri, pangað bl 
Oddar lögmaður Sigurðsson tók við henni; par eptii 
bjó Goðmundar í Brokey til pess að hann dó 1 730, 
pegar afstaðinn voru mil hans við Odd lögmann. 
Allt sitt göz testamenteraði hann amtmanni Fuhr- 
manni, sama gjðrði og Helga kona hans. 

porleifur sigldi uogur og lærði í Hamborg kbeðaskarð, vir 
pó og við ýmislegt annað brugðinn. Hann kom út og gjorð- 
ist omboðsmaðor Ara sýslumanns Magnússonar 1 hilfri Stranda* 
sýslo fyric eða nilægt 16M og tók sér bústað i Bæ i Hrúta- 
firði. 1652 íékk bann sér veittan norðurpart ísaQarðs»rs;^a 
isamt hilfom konongsjörðam, er Ari sýslumaðor hafði haldið. 
Sama ir (1662), giptist hann i |>iogeyram, sem iður er sagt, 
In^bjöiga Jðnsdóttur.. 1654 fékk . f>orIeifur þingeyraklaastar 
og flutti þangað. 1664 eða fyrir 1651 fékk hann Vt Strandar 



m 

s^Io, ásamt bálfom Strandajörðiim. En Jón s^fBlamaður 
Hagnússon á Bejkhólum bafði þá að belmingi við hann 
SteandasýalQ og konungsjarðir þar, og Magnús syalumaðar 
IfagDÚsaon hélt að helmingi ?ið hann Isafjarðaraýsla, Álpta- 
Qarðar- og Aðahíkurjarðir, og er mín meining, að báðir peir 
hafi haft hans umboð seinna. Stóð nú y^nr hans með meata 
blóma, og sat sjálfur á pingejrum. Eptir blutfalli varð hann 
Iðgmaður 1662, konungs sampykki þar um kom 1664. Glsli 
Jóoflson gjörðist bans umboðsmaður í ísaQarðarsysIu 1668, en 
er hann sleppti norðurpartinum, gjörðist Páll Torfason par 
s^umaður 1668. ísaijarðarsýslupartinum sagði Þorleifur af 
sér 1670, en Strandasýslupartínam 1669 og Iðgmannsd«minu 
1679, pö mnn hann hafa baldið konungsjarðaumboðinu. 1678 
alæddi Jón &on bans frá honum þingeyraklaustur að ÓTÍlja 
^rleifo. Flutti bann sig pá par eptir aptur að Bæ 1 Hrúta- 
firði um 1683, og gjðrðist protínn að beilsa; hann lifði par 
optast mjög krankur til 1698, pá hann að sðgn dó 
af hnngri, par bann gat á engu uærzt; ðnnur sðgn er, 
að bann bafi dáið snðgglega um pingtima. í hans Iðg- 
aagnartið gekk mikið á af hjátrú um drauga, fordæður og 
galdramenn, sem pá Toru mjog margir brenndir; pótti pað 
mjðg Tðggsamlegt af bonum og hlaut bann par fyrir alpýðn 
hrðs; annars er eigi trútt um, að eigi færi orð af, að Þo^Ieifur 
h«fði Tel auðgazt af p?i, sem hann gjðrði upptæk mðrg bú 
sakamanna, og par að lytur sögn Fáh Yídalíns: €f»ar komat 
•kki í priðja lið, |>orIeif8 Iðgmanns auður». Hann var góðor 
búhðldur, auðmaður mikiU, spakljndur, litill yexti, óhðfðing- 
legor, einsýnn, fátalaður á pingum; bafði gott náttúruvit, minni 
bardðm. 

P&II Torfason. 

« 

Fa&ir: sira Torfi á Eirkjubóli i Langadal, sonur síra Sni»- 
bjarnar, samastaðar, Torfasonar sýslumanns, samaatað- 
ar^ Jónssonar syslumanna i Hjarðardal, Ólafisonar sýslo* 
maon& 

Helga dóttir sira Guðmundar á Staðaatað, sonar síra 
Eiiiw & Útskálom, Hallgrimssonar i Egilsstððum i 

S^slnmannafflflr U, 16 



m 

Vopiiftfirði, SveinbjAi'nftrsonar prests í Múla, ]^rðar- 

ðonftr. 
Könat G#óa, ðóttir Markúðar syslumanns f Yestmanoaeyjam, 

SnsBbjarnarsoilar prófaðts f Odda, Stefánssonar próftsts 

tömastaðar GísIaBonar biskups Jðnssouar. 
B3rm A. síra Teitur á Eyri i Skattilsfirði, giptist 1709 Bagih 

heiði, dðttúr sfra Sigarðar f Holti f Onandarfirðí, 
Jónssonar prðfasts f Vatnsfirði Araðonar sýslu- 
mánns. Síra Teitnr drokknaði með 9 manns i 
viðárferð af Ströndum 1728. 
Bðm sfra Teits og Bagnheiðár: 

1. sfra Mftgnús f Vatnsfirði, átti Ingibjðrgu Mark- 
úsdðttor sýslumanns, sjá sfðar. 

2. Jón biskup^ á Hölum, áttí fyr Halldi^ro, dóttar 
sfm Sigurðáf f Holti Sigurðssonar práfaats, aaraa- 
staðar Jónssonar; börn: 

a. sfra T^itur i OgQr-þingum og á Kvenna* 
' brekka, barnlaus; 

STO Margréti, dðttnr Finns bisknps, böra: 

b. Finnur syslamaður f Snmfellsness- og Mýra* 
sýslu. 

c Sigrfður átti sfra Eirfk f Beykholti Yígfét- 
son. 

d. sfra Qfsli f Stærraárskðgi. 

e. sfra Jðn prðfastur á Auðkúlu. 

f. Eðtrfn, átti Benidikt stúdent á Yíðittýri 
Halldðrsson. 

g. SigQrður dð barnlaos. 

3. Halldðra, átti ölaf Árnason sýslumann f Baite- 
strandasýslu. 

B. Snæbjðrn Pálsson á Sœbðli, nafhkenndar af mil- 
mn sfnum, dð 1767, 97 ira, Atti EristfÐU frá Yig* 
ar, dðttut Magnúsar digra, peirra bðm: 
1. Magnús prðfkstor i Sðndnm, áttl Helgn, dðttar 
sfra Jðnsi Sðndum, Tðmassonar Bjirnaaonar; 
dðttíT; ' 
' porkaMa, ittí Jðn prðfiist i Sðndaai Ásgánr 
aonar. 



981 



5. síra Markús í Flatoy, átti fiesseljil Jónsdóttar, 
böm: 

a. Erntín, áttisíra E^ert Hákonarson. 
hé YalgerðQr, átti f>órð stúdent í YigQl^ 
c. HóImfriðQr, giptist ekki, bamlans. 
8. Halldóra átti síra Bergsvein Hafliðasony bðni: 

a. Eristin, seinni kona síra Ásgeirs & fittaö f 
Steingrimsfirði Jónssonar. 

b. síra Jóbann, síðast i Oarpsdal, þrígiptarj 

0. Jón á Ðynjanda í Grannavik, giptiat^ bam*^ 
laos. 
4. síra Hákon á Álptamýriy átti Gaðrúnn Jónsdðtb* 
nri bðrn: 

a. sira Elggert í Flatey, átti Eristínn Harkða^ 
dóttnr. 

b. Fáll bóndi í Dafansdal, átti Halldóra Gfala*^ 
dóttar. 

c. Gannhildar, átli Jón^ Eggertsson í Holtl* 

6. Torfi á Brekka í Ðýrafirði átti KristiiMl Péfe* 
nrsdóttur; þeirra son: 

Bjarni á Brekkn, átti Sesseljn þórSardiðttiir. 
G. Þoiateinn Filsson í Búðardal átti Eadtaa, dðtfau 

Bjarna rika FétarsBonar á Skarði, bl. 
Ð. Ista, fyrsta kona sira Sigarðar Sigarðssontt i HoUi| 

bðra: 

1. Þorkatla, átti síia Jðn Bjarnason á Hrafoaeyni 
bðrn: 

a. Ölafar átti fK)rbjöigQ Jónsdóttor, baraUuift. 

b. Sigriðor átti Jón Fétorsson i EúIq« 

c. Jósabet itti Magnús Magnússon i NápL 

d. Sigarðar itti Gnðrúna SinarBdóttar. 

e. Jóhanna Jael itti Sttmnnd Sigorðvon^ bAra* 
laas. 

2. Halldóra fyrri kona Jöns biskaps TQiteaonitf,.^)i 
hér að firaman. 



1) Maðar Ganniúldár tar sira Jön £ggertsson i HoUk ^ 
Onnndarfirði. 



S. Gróa átti sira Hjalta Markússon, peirra dóttír: 
Elfn átti Pál bónda í Breiðadal^ 

4. Bagnheiðor átt 2 laanbörn; paa dóa. 
Páll var stórfengor og mannaðist vel; Jóbann Pétarsaon 
Elein setti hann fyrir sýslamann, pegar Gisli Jónsson aieppti, 
í norðurparti ísafjarðarsýBlu 1668, en veiting fékk Páli fjrrir 
^dapartinom 1670, og aflagði eið sinn 1671. Hann giptist 
Gróo 1672, taldi hann sér til giptingar 1 hdr. hdr. f jörAQm 
og 1 hdr. hdr. í laosafé, en Gróu voru talin tfutfu handrQið f 
fiMn, og tiutiu hundruð i lausafé; gaf Páll henni 30 hdr. i 
fðstu og 30 hdr. i lausafé. Fyrir verzlun við Hollendinga Tar 
B6I1 daMndar frá embætti og búslóð 1680. Eonungnr linaði 
hegninguna og bauð 1681, að Páll skyldi epttr amtmanns 4- 
Ijktun borga til Beasastaðakirkju, og þá halda embætti og bú-| 
alóð; gekk pó þetta i nokkur ár, avo Páll hélt eigi sama 8ý»lu* 
parti, en par voru settir logsagnarar; pó mun Páll hafa fengið 
vesturpart syslunnar 1689, en seiuna verið settur i norðurpart- 
inum lika^ bæði áöor en þorlákur við tók, og Ifka þá er hann 
dó, i 1 707« Svo bar til, að frakkneakt skip strandaði á Yett- 
Qörðum 1702; út af misjðfnum skilum á pessu gózí, komatl 
Páll og fleiri f basl og Qártjón; 1708 sagði PiU af aér s^- 
ttnni, var og dæmdur fri henni iyrir meðhöodlnn skipBÍoa og 
í 200 rd. útlit. 1710 losaftist PiII algjörlega við sýslnna, ea 
Márkúa Bet^gaaon við tók. par eptir lifði PiII valdalaua; haaa 
bjó lengst af i Núpi f Dýrafirði. Sfra Árni preatur i M/ra- 
pingnni - itti i praai við Pál og hrökk þvi paðan, en pi er 
hann eigi fékk annað prestbrauð, flutti hann að Sælingsdab- 
tangu, og svo að Gerði i Hvammssveit. PiII dð 1720, og fram 
fóru skipti eptir bæði pau hjón i Mýnim 28. igúst 17S0 i 
þeirsa: eptirlitna faatagózí; fékk pi Snæbjðrn upp i áttatitt, 
niu og hálft hundrað i jðrðum i sinn hlut, ank lausaQir; mon 
faatiní pó hafa iður veríð búinn að taka við nokkru, 

PiII var QirgaBzlumaður mikill, og auðmaður, óeirínn, 
atórfengur i skapi og hðfðinglyndur. 

Arni Magniksaon. 
Faðir: Magnús Sæmundsson, qi hér að framan. 



1) ^rðaraon. 



933 

MMir: Sigríðiir Þorleifedóttir, ajá hér að framan. 
Konaz iNSrano, dóttir sfra Þorleifs á SöndQm, barnlans. 
LaunKm með Gnðrúnn Gissnrardóttnr: 

A. Gnðrún átti Jón j^orkebson, bóndamann, börn: 

1. Halla fyrri kona Eggerts Jónssonar, börn: 

a. Fínnur á Hraani, átti Mafsibil Illagadóttnr^ 

2. Torfi átti Gaðrúnu Jónsdóttar, bam: 
Jön. 

3. porkelL 

4. Gjða, aðrin Guðrún. 

B. Gnðrún yngri átti Hálfdán, born: 

1. Eristín, átti Nikolás. 

2. Margrét, átti Jón Bjarnason, börn: 

a. Signý. 

b. Jón. 

c. Sigríðor. 

C. Jón, 

allir afkomendnr er almúgafólk. 
Ámi gjörðist lögréttnmaður 1668; hann hefir verið lög- 
aagnari 1 norðnrparti sýslunnar, en nær hann hefir yerið sett- 
UT eða h?að lengí, er mér óljóst. Af Iðgþingisbók 1688 er 
aogljðet, aðhann (á hefir haft lögsagnaraembætti, og 1689 
djemdi Ámi að Súðavfk um aftekningu marköngla; dómurinn 
w staðfeatur á alþingi sama ár. 1 þessnm dómi kallast Árni 
Iðgaagnari; er þá ekki ólfklegt, að Páll hafi þá yerið aðals^fsln- 
maðor í báðum sýslupðrtunum, og Árni (jónað honum tilþess 
porláknr fékk yeitingu. 

Þorláknr Onðbrandsson. 

8tjá nm hann við Ðalasýslu. Hann varO lögsagnari Páls 
Yidalíns í: Ðahisyslu 1698-99. Fékk sér veíttan uorðnrpart 
ÍaaÍQarðarsysln 1701, dó ásamt konu sinni í stórub<ilu 1707» 
frá 4 ungum böraum, sem þá Hfðu og komuHt til menningar 
aiðar fyrir góðra manna tilstyrk. 

Markis Bergsson. 

Paðiri Bergur Iðgréttumaður á E(jalla, dó 1706, sonur Beni- 
dikts lögréttqmanns á Háeyri og 1 8 ár Skálholtsstað- 



m 

ar ráðsmBiiBB, porieifoonar í BAðardal, Bjamasoiiar fti 
Skarði, Oddðsonar. 

Móðir: Gaðrún dóttir líarkúsar Bjarnasonar á Stokksejá 
(aðrir segja peesa Oaðrúnu dóttar Gaðmondar Jasoni- 
aonar Yests og Stokkseyrar-Ðísa). Goðrún átti Hikoii 
8on síra Jóns Daðasonar í Arnarbæli; hún tðk firam 
hjá Hákoni með Bergi, sem átti systor Hákonar, Ing- 
veldi, dóttor sfra Jóns, og var þvf gjðrðor skiInaAar- 
dómor Bergs og Ingveldar 1689. 

Kona: Elín dóttir síra Hjalta prófasts í Yatnsfirði fK^rBteins- 
sonar prests i Mððradal á Fjðllam OannkugssoÐar 
prests í Saorbæ, Sigurðssonar Einarssonar. paa Markóa 
og Elfn giptost 1710. 

Rárn: A. Bjðrn lögmaður, dó 1791, sjá Hegranessþiog, átti 

Onnu Doroteu Olan, barnlaus. 

B. Sigurður, komst yfir nfrætt, dó 1810, átti pðni 
Oísladóttur Hannessonar, bðrn: 
1. Bergor timburmaður, átti Sigríði dóttor Ooð- 

laugs prófasts f Oðrðum, bðrn: 
a. Ouðlaugur, verzlunarstjóri 1 Beykjavfk, dé 
1834. 
« b. Bjðrn. 

c. Ingibjðrg. 

d. Ouðfinna, átti sfra ólaf, son sfra Hjalta i 
Eirkjubóli f Langadal; sfra ólafor vfgiNst 
1826 til Hvanneyrar f Siglofirði. 

9. Steinunn átti Pétur Herning kaupmann á yate- 
eyri, barnlaus. 

3. Steinvor, bamlaus. 

4. Elfn, barnlaus. 

5. Bjarni, bamlaus. 

C. Sfra Hjalti kapellán f Holti, átti Orðo SigiutaF 
ðóttur, þeirra dóttír: 

Elín, átti Fálbónda f Breídodal f^órðarsen, peim 
son: Hjalti. 

D. Elfn, seinni kona sfra Sigurðar f Holti, bðm: 
1. Halla, seinni kona sfra Erlendar Vigfúsaonar f 

Kespingum, peirra dóttír: 






m 



Elín Erístfn, átti Jáa Jónison prentara^ 
9. Ásta, átti Sígurð sýslamiinn Sígnrðsson, sjá 
Yestniannaeyjan 
E. Ingibjörg, átti síra Magnfe Teitsson prófast íVatns- 
firði^ börn: 

1. Sira Markás í Görðam, prfgiptur, bamlaos. 

2. Sigrfðar, dó 1830 átti síra Illaga Jónsson á 
Kirkjabóli, prestar 38 áf, dra^knaði 1782; 
þeirra börn: 

a. porgerðar ðttí Snorrg HnUgrteissop, bðrn: 
a. lUagi, sigldi, 

8?o átti hún verzlunarpjón Yandel; börn: 
^. Pétor. 
Y* Kristján. 
5. Eristófer. 
e. Eristjana. 

b. Elin átti Bjarna PétarsaoQ, bðrD: 
a. þóra. 

^. Elfas. 
y. Friðrík. 
ð. Hjalti. 

c. Hjalti. 

d. Kristín. 

e. Earftas, átti Jón lector Jónsson, bðrn: 
a. AemoAdar'. 



1) Maðor Elf nar Eristf nar var Jón Jónsson Tefari á Gofo- 
sktínm, dó 1814. 

8) Slra .iiamaiidar seinast prestur f Oddai &t|4 Qilf'ána 
déttor Þorgrfms guUsmiðs á Bessa^töðum Tómas^on^ VðTH; 
<L Jón sýslamaðar f Soðoirmúlasýslu, á Þuifði 4(í^r. sfw 

Hallgríms á Hólmam. 
b. Þofgrímar lækoir á Atcorejri, á Sopbia, dóttor Joþan^ k^^pr 

maons Hafsteins, systur Júlfusar amtmaon^ Haf^^lnp^ 
e. Markús, lyfsali fyrír austan, dó ógiptor, bl. 

d. logibjorg, ógijpt. 

e. j^oríðar, ógipt. 

t j^óra, gipt sfra Qoðmundi í Keykholti Helgasyni, Magnúa- 
aonar alpingismanns Andréssonar. 



S86 

p. Maitúsi. 

f. Abigael, átti beyki Niels Ólafsson, bðra: 
a. Ingibjðrg. 

p. Sigriður. 

g. Ingibjörg IHagadóttir, átti lannbam, giptr 
ist eigi, var lengi áhangandi Bjama ridd- 
ara í Uafnarfirði, dö 1834. 

8. Ástrfðar Magnúsdóttir, átti Ólaf sýdamiitB 
Erlendsson, sjá bér síðar. 
F. Bjarni kapellán á Álptamýri. 
Qt. Bergar. 
H. Eggert. 

Laundóttir Markúsar sýslamanns var: 
I. Herdís, átti Jón Gaðmandssoa undir EyjaQðUam. 
Markús var borinn 1669, hann ?ar vel viti borinn, læiði 
og mannaðist vel, en var snemma kvennhollur. Hann var 
settur sýslamaðar í allri ísaQarðarsýsla 1710, og giptíst sama 
ár, og bjó í Ogri par eptir; fjrir sýslunni fékk hann festabréf 
hjá þeim fallmegtuga 1711, en konanglega staðfestingu fékk 
hann upp á embœtti sitt 1720. Daglegur embættismaðar og 
séðor í mðrgu pótti hann; fjðlda dóma lét hann og ganga, 
var pá tíðum róstusamt i sýslu hans. Hann sagði af sfr 
aýslunni 1742, en dó 66 ára, og pótti hafa verið merkil^or 
sýslumaðar, en pó breytinn f mðrgu. Mest var hans pras ?ið 
Snœbjðm Pálsson, er kallaður var Mála- Snæbjðrn og sonor 
var Fáls sýslumanns Torfasonar. 

ólafur Jónsson. 

8|já um hann við Barðastrandarsýslu, hvar hann hélt 
sýslu 1785 - 38, en pegar Markús sagði af sér, var Ólafur aetk- 
ur aýslumaður í ísafjarðarsýsla 1742 til pess Erlendur sfúa- 
maður við tók; urða peir Erlendur mestu óvildarmenn, gekk 
fprir peim i illnm málasóknum. — ólafur dó á I^^i við Seyð- 
ÍB^'ðrð 1761, 76 ára. 



1) Sira Markús f Odda, átti Eristfnu |K>rgrfmsdðttar, 
systur Ouðrúnar konu sfra Ásmundar, bróður hans, baro: 
Earitas, kona sfra ísleifs í Amarbaeli Qislasonar, 



m 

Erlendnr Ólafgson. 
Hair: Síra ólafar á Stað í OrannaTÍk, son sfra Jóns Torfa- 

sonar bönda i Gerðhömrum. 
Mb9in Þ^rann, dóttír síra Páls á Melstað, Jðnssonar sýsla- 

manns á Beykhðlam, Magnússonar sýslumanns sama- 

staðar Arasonar sýslamanns, Magnússonar sýslumanns. 

(pórann var fædd 1684, giptíst 1704). 
Kona: Birgitta María Andresen Evist, dðnsk. 
B&m: A. Ólafnr í Hjarðardal, sjá sfðar. 

B. Lárentf 08 á Lynghólí, áttí Steinnnni dóttor sf ra 
HallgTÍms á Bafnseyri, sonar sfra Jóns f Hjarðar- 
holt, sonar sfra f^órarins Jónssonar, bðrn: 

1. Hallgrfmar áttí þórdfsi Pálmadóttur* Gaðna- 
sonar, bðrn: 
a. Fálmi. 
e. Lárentfns. 

c. Steinunn. 

d. Ólðf. 

e. Sakkarfas. 

f. ívar. 

9. Esafas* átti Barbáru ólafsdóttur, svo Ingi- 
björga. 

Laanbðrn Lárentfos með Ástrfði, dóttor Jóns 
Egilsðonar á Hóli f Bolangarvík: 

3. Birgitta, átti Sigmand ísleifsson, bðrn: 

a. Isleifor. 

b. Jón. 

4. Qoðrún, áttí Jón Einarsson, bðrn: 

a. Sveinn 

b. Sophía. 

C. Andrés átti Elfna, dóttor Jóns f Tjaldaaesi Sveins- 
sonar, son: 

1. Eleasar barnlaos, bjó f Álfatrððum. 

D. Sophfa, kona |K>rIáks ísQðrðs sýslomanns, sjá Múla- 
s/sla. 



1) Pálmi bjð á ösi f Bolongarvfk, er af somom nefndar 
Goðmandsson. 

8) AArir nefna bann Elfasi sem víst man réttara. 



E. pórann fyrri kona aira GnAmandar þoryaldsaonar* 
barnlaus. 

F. Eristín átti sléttan bóndamano, Grodmiiiid Jóns- 
son, bðrn: 

1. Jóhannes, átti Guðrúna dóttur Jóna í Amar- 
dal, ÞorkeUsonar Jönasonar (aðrír GQðrúnu 
Einarsdóttur JtSnasonar frá Eirkjnbóli, þaA mun 
réttara)'. 

2. Jónas. 

3. Jóhanna, átti Torfa Ásgrímason. 

Erlendor fBBddist 1706, lærði á Islandi og sígldi síðan til 
lærdóms frama; varð stipendiaríus Arna-Magnæanus; hann fékk 
sér veitta ísaQarðarsýsIa 1743, er mælt að hann fyrst hafi bú- 
ið f Ogri, og flatt paðan að Hóli i Bolangarvik; f basli gengu 
honam embættisverk, var hann 1754 á alt>ingi dæmáur fri 
embætti, en við yfirréttardóm í málinu náði hann embættinu 
1755, en á sama lögpingi var hann dæmdar frá embættinu f 
annari sðk, en jfirréttarinn dæmdi honam embættið 1756. 1 
pessum málam Erlendar var ólafur aýslumaðar Árnason settnr 
Iðgsagnari f ísaijarðarsýsla 1754, en hann dó sama ír^ sji 
Barðastrandarsysla, þ& var aptnr aettnr |K)rIákar ezprestnr 
1764 — 56, sjá Yestmannaeyjasýsla. En þá komst Erlendor f 
mál 1760, var þáSigurður Sígurðsaon sjfslamaðar f Yestmanna- 
eyjum settar sýslamaðar í ísafjarðarsyslu, var þá Erlendor f 
priðja sinu dæmdur frá embætti á logþingi 1762 og eins f 
yfirrétti 1763. í þeim málum sigldi Erlendnr og fékk em- 
bættið með hæstaréttardómi 1765. Aptnr komst Erlendur f 
mál 1767, var pÁ Jón á Gróustöðam f þvi n^ýli aettur dómari 
f héraði. Hann dæmdi Erlend frá ^mbætti og frá virðin^^, 
og eins Ölaf son haos; sá dómur var bæði fyrir lögþingisrétti 
og jfirr^tti dæmdur marklaus og ón/tur og Erleodi aptor 
dæmt embættið og báðum þeim feðgum Erlendi og ólafi virA- 
ing sín. — Jón bóndi á Gróustöðum var og dæmdur framveg^- 
is 4}bæfilegur til dómaraverka. Erlendur sýslamaður endaði 
baráttufullt líf með völdum sínum 1772. — B^ði þras bans 
og óheppni f Iðgsðgn olli hans sífellda málaprasi, lika tii^ 
maðurinn eigi að hafa verið góðmenni. Svo margbreyt^ vora 
mál hans, að hér er eigi staðor að rita um þau; má og leea 
um þau i Umn. prientuðu þingbðk9i9. 

1) ]^tta seinna niun r^ttara, 



m 

Ólafar ArnMOB. 

Sjá am haDn Barðastrandarsýsla. Þ%^' Erlendur s^^sla- 
maflar var afsettur 1764, var ólafar par settar, sem fjr segir, 
611 dó fljótiega litla eptir og gjörði par engin embættisverk. 

t^orlákur ftaSmandsson prestlansi. 

Sjá nm hann við Yestmannaejjasýsln. f>egar ölafur 
Árnason dó, og Erlendur sama ár var fráaettur yar Þorlákur 
preetlaasi settar par 1764 og þjónaði ísaQarðarsýsIa 1756— 
66, par til Erlendur hafði unnið mái sín og tók aptur við 
fl^lonDÍ 1766. 

Ólafnr ErlendssoQ. 

Fáíir: Erlendar syslamaðnr nynefndnr. 

Mö&ir: Birgitta María nýnefnd. 

Kona: Ástrfður, dóttir Magnúsar prófasts í Yatnsfirði, sjá að 

framan, hún dó 1803 eða 2. 
Bdrn: A. ólafdr sigldi, varð strlðsmaðar. 

B. Kristján, ólst app hjá kaapmann Heming á Pat- 
reksfirði, tók svo verzlaa og fólag með kaopmanni 
Glaasen i Kaapmannahðfd, giptist par, en átti 
ekki bam, ferðaðist árlega millam Eaapmanna- 
hafnar og íslands; lagK frá Eaapmannahðfn 1819, 
spurðist aldrei til þess skips. Tók þá kaupmaður 
Herning Yatneyrar kaupstað og aeldi hann Svend- 
sen & Stenback. 

C. Pán var um tíoMi assisteot i Úlafsvík, en eptir 
dauða bróðar síns giptist haan og fór að báa í 
Fróðirbverfi. Hans kpna HiUmfrlðar, dóttir Ólafs 
bönda Svetnssonar i Purkey; born; 

1. Hólmfríður. 

2. Elásína. 

D. Jón, var nm tíma assisteot hjá Eristjáni bróður 
dnom, en bjó sei&na nilægt <^la&vfk, giptist Sol- 
veiga ðóttor Jespero beykis, hðrn: 

1. Jesper. 

2. Bakel Ig., hennar méðir Eatrfn. 

E. Aíðrík itti launbarn, drnkknaði með skútu, er 
bvarf, pað bam 46. 



940 

F. Eristjana, átti bóndamann Árna Eetilsson, bðrn: 

1. Magnús. 

2. EetiU og fleiri. 

Qt. Ingibjörg átti Árna Helgaaon, bröðnr Steinimnar, 
móSar sfra Helga^ í Odda, börn: 
1. Goðrún. 

5. Jórann. 

3. Jóbanna*. 
H. Elín barnlana. 

Kltt bðrn peirra dóa á anga aldrí. Ólafar bjó i 
Hjaröardal í Onandarfirði og var sefctor Iðgsaga- 
arí í ísaQarðarsýsla 1773 til 1774, ^egu Jóo 
sýslamaðor yið tók. ólafur dó 1790, Tar skýr og 
góðar maðar, en sagt er, að hann hafil Teríð nokfcoð 
geflnn fyrir Tinfðng. 

Jón Arnórsaon ynf^ri. 

Faðir: Amór sýslamaður Jónsson, sjá BorgarQarðarsýala. 

Móðir: Steinunn Jónsdóttír, sjá samaetaðar. 

Kona: Eristfn, laandóttir Jóns á Múla, Steingrfmssonar ftlbi- 

fangara Jónssonar. Eristfn vai fedd 1752, dó 1898. 
Börn: A. Sigriður átti fyrst 1800 Bárð frá Arnardal Goð- 

mundsson, bðrn: 

1. Gaðmundur. 

2. Eristfn^ átti Jón Bjarnason frá Ðynjanda f 
Stapadal. 

Miðmaðar Sigríðar var Jón porvaldason, þám 
bðrn: 

3. Bárður, hreppstjórí f Eálfavík. 

4. Bryngerðnr, átti Odd son Helgabeykia Ðyren- 
dals. 

6. Gaðrún, gipt í Ðýraflrði. 

Sfðasti maður Sigrfðar var Jón HalldÓrBSoa á 
Sellitrum f Tálknafirði, pau átta eigi Ufaerfiogja. 
Jón átti samt einn son og 2 dœtor; hann far 



1) Sem sé Helga biskups. 

2) 4. Elin Árnadóttir, kona sfra Sveinbjarnar QtiðmQn49- 

í Holti undir EjjafjðUum* 



841 



merkisbÓDdi, en er Sigríðor kona hans dó, hó&t 
málsókn, út af arfaskiptam á Sellátram; yilda erf- 
ingjar Sigríðar fá hálft á móts ?iA ekkjumanninn, 
en bann synjaAi. Oekk málið til hæstaréttar. 

B. Síra Jón á Frestbakka átti fyr Margréti, dóttar 
aira Benidikts 1 Hjarðarholti Árnasonar, bðm: 

1. Eristín. 

3. Oaðmundar, dó barnlaas. 

3. Benidikt. 

Sfðan YalgerAi Jónsdóttar, barnlaus. 

C. Árni i ÆAey, konungsjarAaomboðsmaðar, átti £!• 
ísabetu Ouðmandsdóttur í Arnardal Bárðarsonari 
bðrn: 

1. Sveinbjörn. 
8. Arnór. 
3. J6n*. 
Ð. Jens átti Ooðrúna frá Núpi í Dýrafirði, dóttar 
Magnúsar Magnússonar samastaðar, born: 
1. Magnús. 
8. Bagnheiðor, 

E. Bannveig (aðrir Bagnheiðor), giptist 1806 Friðriki 
syni Halldórs á Látrom við IsaQörð Eiríkssonari 
bðrn: 

1. Sigriðor. 
8. Jens. 

F. Eristín, giptist 1809 Jóhannesi, bróðor Friðriks. 
O. Steinonn átti 1817 Helga Einarsson á Laogabóli 

f Ogorsveit. 
Jón Arnórsson lœrði sem bróðir hans innanlands og otan- 



1) Böm Árna og Elfsabetar, aok hinna fjrnefnda, sem eg 
d^ki þekki, ntan Jón á Langabóli. 

4. EristfOi kona Eristgáns Helgasonar á Sandeyri, döttir 
Elfsabet, átti Amór Hannesson Arnórssonar prófasts í 
Yatnsfirði; 
6. BAsinkar i ÆAey, átti Bagnhildi Jakobsdóttor í TJn* 

aAedal. 

6. Bigrfðor, á |K)rlei| Benidiktsson f UnaOsdal. 

7. Steinnnny á Jóhann Omndtvig^ trés^^A, á Í^afirAi^ 



ítí 

Iflnds, tök JnS eigi embættispfóf, fékk Teitiogn fjrrir ísaQatðtf- 
sysla 1774, giptist þar eptir og bjó i Reykjarfirði i Beykja- 
nesi i ísaQardarsýslQ, þar komst þá saltverk í gang, og fékk 
Jón sýslamaðar umsjön yfir pTÍ, gekk það vel i 13 ár, en ir 
þvi var það siður 8tuúdad, og siðan var allt þvi tilheyrandi 
selt við uppboð um 1798. -- Jón sýslumaðor hafði veríð haad- 
skrifari stiptamtmanns Thodals ogsigltfrá honum, og komÍDo 
aptur 1773, sem umsjónarmaður nefndft saltverks, og fékk síð- 
an sysluna, sem fyr segir. — Jón var ófriður ásýudam og 
eigi fyrirmannlegur, en allvel fórust honnm embœttisverk sin, 
og þótti i morgu fínn maður; hann dó ðndverðlega áiáfls 
1796. 

Jón BjSrnssoD. 

Faðir: Bjðrn á Núpi i Dýrafirði Jónsson. 
Móðir: Guðrún Magnúsdóttir Níelssonar. 
Kona: Goðbjörg pormóðsdóttir Magnússonar. 
Börn: A. TorS i Hjarðardal. 

B. Eristin. 

G. Guðrún. 

Ð. Sigriður. 
þegar Jón sýslumaður dó, var téðar Jón BjornasoD i- 
samt Auðunni Jónssyni, er seinna varð prestur, látinn reka 
sýsluna. Jón þótti búrabðndi, en skýr og aaðigur. 

JÓD Jónsson. 
Strandasýslumaður (sjá þar um hann), var settur Iðgsagn- 
ari i ísafjarðarsýslu 1797 til þess Jónsonius tók við. 

Jóu Jónsoníus. 
Faðir: Jón' af Sléttu. 



1) Jón, faðir Jéns Jónsoninsar, var SigarðsBOs, gMoi 
bóndi og smiðuf , og bjó á TJrðam i Svarfoðardal, var Jónsson- 
ius launson hans. Sigurður bjó á Earlsá og var gagnmerknr 
maður, kona hans hét Anna Halldórsdóttir; faðir Sigarðar hét 
J6tí, bjó á Hölom á IJpsaströnd, var gðður 'smiðnr, kona 
hans Guðrún Fálsdóttir; íaðir Jóns, Jón Ormsson, bjó á Bakka 
i Yxnadal, hana kona Hildnr, dðttír Jdiia á fielloi aafnkennds 
mantta, CHiðknairteoiiac 



Í4$ 

Móðir: Elfn dóttir Halldórs Jónssonar á Ttragarððhorni í 

Svarfaðardal. 
Kona hans var dönsh, þau barnlaas. 

Jón tar fæddor 1749, ólst npp á TJrðam í Svarfaðardal, 
úUkrifaðÍBt úr Hólaskóla 1769, og sigldi til háskólans 1770, 
Tarð baccalárens philosopbiæ 1773, fékk hið minna stipendium 
arna-magneannm 1779. — Hann lagði sig mjðg eptir forn- 
fræðQm í Kanpmannahðfn, hann sneri Njála á latlna prýðilega, 
og margt fleira ritaði hann i fornfræðum, Bem l^sir lærdómi 
hans t>ar í, og hélt sér mjog lengi uppi á pví i Kaupmanna- 
fa&fn. 1797 giptist hann par og fekk sama ár (10. aprfl) veit- 
ingn íyrir ísafjarðarsýsla; kom inn um sumarið og tók við 
s/filnnni og settist að i Bolungarvfk, tók sér pó seinna bústað 
á Eyri i Seyðisfirði og bjó þar nm hríð. |>ar eptir missti 
bann konn sfna og flutti sig pá til Yigurs, og var par hjá 
merkisbóndanum Kristjáni Onðmundssyni til veru, meðanlifði. 
Hann sótti nm laasn frá s^^slunni 1810 og fékk hana 181S. 
KoÐU afna missti hann 1820, og dó 1826, 19. júlf á 77. ald- 
arsári. Áðnr en hann fékk sýslnna, var hann kenndur við 
Urðir. — Jón sýslumaðnr var svipmiktll maður, á vðxt f með- 
allagi; á yngri árnm var hann pykkleitur og preklegur, og ekki 
ófyrirmannlegnr. — Hann var hálærður maður, sem áður er 
sagt, f fornritafræðnm. og fleirnm tungnmálúm en nofrsÞnu, 
og hafði gððar gáfur, en gruflandi og þótti pvf nokkuð undar- 
legor, svo ftir gátu fræðzt mikið af samtali við hann. 1 laga- 
Tfsindum var hann haldinn ekki sterknr. Hann var ágætt 
Aáld, en kvað myrkt; hann hefir ort íslandsvðku og fieira; 
eigi var hann álitinn mikill bústandsmaður. 

Ebenezer ^orsteinsaon. 

Fááir: 8fra jKmteinn á Eyjadalsá og seinna á Bkidnastððnm, 
son Jðns Iðgréttumanns á 'Einarsstððtrm f Reykjadal, 
JónsBonar við Mývatn Ingjaldssonar' Hallgrfmssonar 
skálds. 

Móáir: Ingibjðrg, dóttir Ounnars stúdents porlákssonar 1 Að- 



1) logjaldBr Ýtf Jóiiaacm og aá Jón Hallgrimsðön. 



944 

geirsbrekka, Jónssonar samaBtaðar', Jónssonar i Hol 
Kona: Oaðrún fædd 1789, dóttir síra þórðar, kapelMni i 
SkarðsÞingam hjá föðar sínam, ólafi prófasU Einin- 
syni á Yatneyrí; en móðir Oaðrúnar ?ar Erintin, er 
seinna átti Skúla syslumann Magnússon. Elristín nr 
dóttir Boga gamla í Hrappsej. 
Börn: A. Anna, gipt 1832 Eristjáni hreppstjóra f Vigar« 

B. Ingibjðrg átti 1830 Eristján sýslumann Skúlason, 
Magnússonar syslumanns Eetilssonar. 
Ebenezer er borinn á Ejjadalsá 1769, fór í Hólaskóls 
1788, útskrifaðist þaðan 1795, var hann um sina skóla?enitiö 
á samram á Yíðivöilam hjá Yigfúsi sýslumanni Skeving. Út- 
skrifaður fór hann að þingeyrum og gjorðist par djikni 1797, 
en 1799 sigldi hann til Eaupmannahafnar tii meiri lærdóms- 
frama og tók par reynslupróf i danskri lögfraðði með ððrQm 
Titnisburði 1801. og gjörðist sama ir aðstoðarmaöor Jios 
sýslumanns Jakobssonar i sýsluverkum innan EjjaQarðarsýsla. 
þar féll honum eigi, og gaf sig þvi 1802 til amtmanns Lil^ 
viks Eiríksens i Bessastöðum, fyrir pénara hans og nm tíiiia 
sem fuUmegtugur, þangað til Eiriksen dó 1804; |>egar mil 
Finns sýslumanns og Stefins Skevings hófust og Finnor ni 
frisettur, var Ebenezer settur sýslumaður, og dæmdi 1806 i 
mili Finns. 1806 jfirgaf hann Snæfellssýslu og fór að Skarfi 
til Skúla syslumanns Magnússonar, fékk og om hanatíð sljjip- 
dóttur hans, Gaðrúnu, er þi var 17 vetra, til ekta; 1807 fAr 
hann að búa i Fremri- Langej i Skarðströnd. — 1810, þegai 
Jónsonius fri sagði sér ísaQarðarsýsIu, var Ebenezer settor þai 
sýslumaður, tók hann ðér þi bústað i Ytri- Hjarðardal i On- 
undarfirði (hvar hann enn b^r 1832); þargjörði hann reisogar 
bjggingar, og hefir þó vel aoðgazt; um sýsluna hefir haDB 
aldrei sótt, en verið við hana nú upp i 22 ir, sem settor aýslo- 
maðor. Hann og bœði þau hjón eru sðgð mesto forataada* 
menn og bihöldar. Yngrr dóttur sina Ingibjðrgu gipto þaa 
1830, sem fjr sagt, syslomanni Erisljini, iram fór brúðkaop 
þeirra 1 Hjarðardal með mikilli virðingo; þao Ebeneier a^o- 



1) Jón faðir ^orliks i Ásgeirsbrekka var son Sigorðar i 
Efranesi, Halldórssonar, Benidiktssonar i Selneai, íaleifii (aðrir 
Einarssonar). 



S46 

maÖQr og kona hans ern sögð mestn raosnar- og góðgjðrðahjtfn. 
Ebenezer er maðnr grannvaxinn, í lægra meðallagi, h?ítleitnr, 
grannleitar og eigi andlitsfríðar; snotur og nettur á fæti og i 
vexti; Tar nngar mjúkur glimumaður og nettur i mörgu; yel tal- 
andi, bráðlyndnr, en ekki langrækinn; hann hafði gott næmi. 
Ebenezer frásagði sér ísaQarðars^sIu 1833 og fékk lansn frá 
henni 1834 og ?ar pá syslan veitt Árna Þorsteinssyni. — |«r 
eptir varð Ebenezer mjög heilsulasinn, er árlega fór i vðxt, því 
meir, sem hann eltist; loksins lagðist hann og dó 1843, þá 
var hann 74 ára; hafði haldið ÍsaQarðarsýsIu 24 ár, og áður 
Snæfellsnessyslu í llVi ár, og lifað í hjónabandi 37 ár. Hann 
kejpti áb^lisjðrð sína Hjarðardal 1841 fyrir 1200 rd. og fieiri 
jarðir keypti hann, og var á yngri árum mikill fjárgæzlumað- 
ur o^ séður f Qárskiptum. Ekki var hann kallaður mjöglærð- 
ur, en fónist pó embættisverk ekki illa. — Föðurfðður konu 
ainnar, Ólaf prófast Einarsson, tók hann til framfæris, frá því, 
að hann sleppti Álptamyrarprestakalli, til þess er hann dó 
háaldraður, einnig dóttur hans Ástriði. FjöUyndan héldusum* 
ir Ebenezer, en eigi var full vissa fyrir pvi. Nokkrir tjáðu, að 
bann nm tíma hefði gjört oímikið af ölfongum, sem hefðu 
skaðaö heilsn hans, par hann var brjóstveikur. 

Páll Benidiktsson. 

Sjá um hann við Snæfellsnessýslu. Þ^^^ umboðsmanni 
Áma jþorsteinssyni var veitt ísaQarðarsýsIa 1834, setti hann 
par logsagnara sinn með amtmanns leyfi Pál Benidiktsson, til 
pe» |K>rkelI sýslumaður við tók 1836. 

Arni f^orsteinsson. 

Faðir: porsteinn £unóIfsson. bjó fyrst á Yaðstakksheiði, svo 
i Eeflavik undir Jokli og seinast 1 Erossnesi i Eyrar- 
sveit, hverja jorð hann keypti undir bú sitt, og par 
dó hann 1810. Hans faðir, Bunólfur Oddsson, bjó á 
Yaðstakksheiði, en fór siðast til sonar sins Þorsteins; 
bansfaðir, Oddar, bjó i Straumshlíð og Fjarðarhorni i 
Helgafellssveit, og var son Bunólfs Oddssonar lótBmanns 
i Enmbaravogi; pessa Bunólfs kona var Eristin, dóttir 
Bíra Jóns i Hjarðarholti, er par var prestnr i 10 ár, 
S^nmannaæfir IL 16 . . ^ 



Í4é 



ðn misstí STO kjól og kall fyrir barneign fnm bji, 
gjörðist 8V0 sýslomaðQr í Stranda- og ÐalasýslQm (qi 
Ðaiasýslo). Eona Odds Runólfissonar í Fjardarhomi 
var Ouðrún Tjðrfadóttír, Bárðarsonar að norðan. Eoaa 
Bunölfs á Yaðstakksheiði rar Ðagbjört, dóttir Guðmond- 
ar Ásgeirssonar, Jóussonar, Brynjólfssonar prests f Hjarft- 
holti, Bjarnasonar; var Eunólfor hennar seinni maðar. 

Mödir Árna og kona þorsteins Runólfssonar yar Solreig, dðtt- 
ir Bjaroa í Tröð hjá Máfahlið, Snorrasonar f Qrði; 
Jónssonar, Snorrasonar 1 Grðf í Miklholtshreppi. MM* 
ir Solveigar var þórdís Braudsdóttir (opp eptir aðtdja 
1 báðar ættir var petta flestallt bændafólk, en margt 
af þvi duglegt). 

Kona: Eristense Benedikte, dóttir Andresar Steinbacks, kaop- 
manns á Dýrafirði, hún hafði áður átt ólaf Steinback 
verzlnnarstjóra i Stykkishólmi, og með honum einn 
son, er hét Óli Andreas Daníel Steinback. 

B&rn: A. Andrea.^ 

B. Jón.* 

C. Earólina. 

D. Jacobína.^ 

Árni porsteinsson var fæddur 1801, missti f5ðar sinn 1810, 
komst þá i Stykkishólm til Jóns Eolbeinssonar, sem upp ól 
hann eins og sinn eiginn son og kenndí honnm sjálfor nndir 
dfmission, lét hann svo fara utan á sinn kostnað. þar dvaldi 
Á^ni f 2 ár og tök reynslupróf f danskii fögfræði með góftri 
heppni 1828. Árni kom út og tók að veitíngu Stapaomboð 
1829; settí og með tílstyrk fóstra sins bú á &088nesi og bjó 
par um hríð. Eristende áðurnefnd varð pá ekkja, og fékk Árni 
bennar 1832; með henni fékk hann og góð efni, og var ^jilf* 
ur dugnadarmaðor i mðrgu; gjðrðist hann góður búhðldar, 
hafði og gððan stjrk af omboðslaununum. 1883, þegar sjfslo- 



' 1) Andrea var fyrri kona Quðbrandar Ijósmyndasmiðs 
Qtiðbrandssonar. 

2) Jón bóndi á Grímstöðum hjá Beykjavfk. 

3) J8kt>bina kona Stefáns Ðanielssonar á GhrundarfiröL 
£• Georg, var við verzlun. 



947 

maðQr Ebeneser frá sagði sér ísafjarðarsyslo, sótti Árni um- 
boðshaldari nm hana og fékk fyrir henni veitingu 1834. 

Hafliði HelgasoD, sem lengi hafði verið assistent, verzlQO- 
ara^óri og kaQpmaður í Grondarfirði og pá var um áttrætt, 
maðQr barnlaQS og haldinn auðugur, samdi 1833 við umboðs- 
haldara Árna, að fara til hans með konu slna, sem og var yfir 
áttrætt, móti pví að Árni skyldi eignast allt þeirra fé; reif 
Hafliði pví timburhús sitt f Grundarfirði og flutti í Erossnes. 
1834, {>egarÁrna var veitt ísaQarðarsysIa, vildi Hafliði eigi 
&ra vestar þangað, og vildi p& heldur uppheQa sitt gjörða 
testamenti; til að koma í veg par fyrir, sótti Árni um að 
mega hafa fullmektugan í ísafjarðarsyslu og purfa eigi að 
flytja |>angað, en ef pað eigi veittist sér, frásagði hann sér 
sýslona. Yeitti pá konungur ísafjarðarsýslu 1835 |>orkeIi 
Gunntaugssyni, er tekið hafði próf í dönskum lögum. Yorið 
1835 dó Hafliði Helgason í Erossnesi hjá umboðshaldara Árna 
þorsteinssyni, en Eristín kona hans, pótteldri væri, lifði mann 
sina og dó 1843. Árni setti með amtmanns leyfi Pál Benir 
dikteaon fyrir lögsagnara sinn í Isafjarðarsýslu, til pess þorkell 
Býslamaðnr Ounnlaugsson viðtók 1835. Árni sýslumaðar er 
sniámenni að vexti, en snotur á velli, nokkuð stórnefjaðar, en 
lytahast andlitsfall, með jarpt hár, Ijóslitaður og nokknð sam* 
leitar í andliti.^ 

{»orkelI Sannlaugsson. 

^aðiV; Síra Gunnlaugur á Bíp 1787, á Reynistað 1802, dó 
1804. Faðir hans sira Magnús, fæddur 1710, fékk 
IJpsa 1733, Miklagarð 1 743, svo Höskuldsstaði á Skaga* 
strönd 1748, dó 1784; hans faðir Fétur á Earlsá, son 
porsteins á Stórubrekku í Fljótum, Eiríkssonar^ Eárs* 
sonar. Fyrri koua Féturs var Ásgerður Ólafsdðttir^ 
Halldðrssonar á Ljótsstöðum, börn: 1. ólafur. 2. J^iSra. 
Féturs seinni kona Ingibjörg, dóttir Halls Tómassonar 
á Stórureykjum, peirra einbirni Magnús. Eona sfra 



1} Sjá om Árna sýslumann ennfremur við Soæfellsne^- 
s^sIq. 

16* 



948 

Magnúsar Isgerðar Pálsdóttir, systir landlæknifl BjarÐt 

Pálssonar (átta 9 bðrn). 
MöHr porkels og kona sfra Gunnlaags var; 

Arnfrfður porláksdóttir lögréttumanns f Núpafelli, Sig- 

fússonar samastaðar, lögréttumanns, þorlákssonar presta, 

Sigfússonar. 
Kona fyrri: Ragnheiður, dóttir Ðavfðs Skovings, bl. 
Kona seinni: Hildur, dóttir |>6rðar beykis á Reykhólam, í>6r- 

oddssonar beykis, þóroddssonar, locators & Hólam; móA- 

ir pórðar pórey, dóttir sfra Gunnlaags, en systír por- 

kels sýslumanns. 
Börn: A. Oannlaugur. 

B. Arnfríður. 

G. Ragnheiður. 
porkell var fæddur á Rfp f Hegranesi; fór nngar aðStað- 
arfelli 1 frœndsemis skyni og upp ólst par um hrfð, var \k fár 
bitinn lærdómi, en lagði fyrir sig bændastörf. k Staðarfdfi 
var bann am tfma, en fór paðan að Haga á Barðastrond 1808, 
giptist nngur Ragnheiði. dóttar Davfðs sýslumanns Skevings. 
Hann fluttist með Davfð Skeving 1809 og var fyrir bái bans 
og Ragnheiðar á Eambi á Barðastrðnd, par til hann giptist, 
henni og tók par alsendis við búráðum. TTm 1880 gjörðist 
hann verzlanarstjóri á Bfldudal; par missti hann 1883 koiia 
sfna, brá hann pá 1884 til utanferðar, og lagði síg eptir l^- 
fræði og tók 188A reynslupröf f dönskum logum með góðri 
heppni, kom svo út til bús síns, íyrir hverju systir hans og 
ráðsmaður Bjarni Pétursson hðfðu meðan staðið vel; þar eptir 
keypti hann undir bú sitt jðrðina Bæ f Króksfirði, eptir aA 
hann var giptur sinni seinni konu Hildi |>órðardóttar, og flotti 
þangað* frá Hamri; bjó hann sfðan um hrfð sem bóndí í Bæ, 
og húsaði þar vel. £n 1835 fékkhann veitingu iyrir IsaQarö- 
arsýslu, og flatti þangað 1 Reykjafjðrð f ísaíjarðarsýsla 1836, 
og húsaði par einnig vel. Svo bar við, að porkell sýslamaðar 
hneigðist um of til ölfanga, átti og f erfiðu samkomalagi við 
seinni konu sfna, kom sér og misjafnt við suma sýslubúa aína, 
þar hann pótti pverlyndur um of og opt of drukkinn; gengo 
þvf klaganir yfir hann, sem hann þó komst sæmilega frá, þar 
eigi kom til málssóknar. Fé gekk af hðndum honam, sto 
hann seldi nokkuð af faateign; þegar kóngsgóz var selt í ísa- 



249 

IJarðanýslÐ, varð hann hsDStbjóðandi að ábýlisjOrða rinni, 
Bejrkjarfirði, en annar bóndí gjörði eptirboð, og hlant svo sá 
jörðina; pegar hann var í pessnm kringQmstœðom, frásagði 
hann sér ÍsaQarðarsýsln, að mælt var eptir ráðleggingo amt- 
manns, og fékk laosn frá Byslonni 1844, og hefir komið í fóafr- 
or flertom bðmom sfnom, en býr samt 1845 i litlom parti 
af BejkjarfirðL fK^rkelI aýslomaðor og kona hans komo sér 
ekki ?el ásamt; flotti þvl Hildor til foreldra sinna að Beykhól- 
nm ásamt tveim börnom sfnom vorið 1846, en nokkro seinna 
om somarið dó |»orkeII sýslomaðor, og sama haost f»órðor, fað- 
ir Hildar. lK>rkoII sýslomaðor var að náttúro vel gáfaðor, og 
]»6tt ólatinnlœrðor v»ri, bar hann gott skyn á margt, en 
heílso sÍDa og gáfnr skemmdi hann með ofmiklom drykkjoskap 
og pi þverlyndi; af aoðmanni gjðrðist hann snaoður. 

Eggert ÓlaAir Briem. 

lii^r: Oonnlangor sýslomaðor Briem, sjá Yaðlaþing. 
Móðir: Yalgerður Árnadóttir. 

Kona: Ingibjðrg, dóttir Eirfks sýslomanns Sverrissonar og 
seinni kono hans, þau giptost 1845. 
Eggert er borínn á Ejarna f Eyjafirði 1811 16. október, 
för i Bessastaðaskóla, útskrifaðist 1831, var settor 1 ár fyrir 
sýdo, fór svo otan, og gekk par nndir ðll venjoleg próf við 
háskókmn og tók par seinast examen romano-jaridiCQm með 
meðal-Iofi, kom svo út og gjörðist om hríð málfaarslomaðar 
við yfirdóminn. |>^ar sýslomaðor Eirikor Sverrisson dó, var 
hann aettur fyrir Bangirping 1843, en 1844, þegar porkelt 
t^damaðor frásagði sér Isafjarðarsyslu, var hann tnur settor 
s^lamaðor og iékk veitingo fyrir téðri s/slo 1845. Hann 
hélt fyrst til í ísafjarðarkaopstað, en 1846 tók hann sér bú- 
stað i Melgraseyri i Langadalsstrðnd. 1846 var hann isamt 
öðrom f Beykjavik settor til að aðgœta, hvað hentogast v»ri 
með breytingo i Iðggjöfinni fyrir Island. 1848 veitti konong- 
or honom Eyjafjarðarsýslo, og fór hann þi þangað, er sýsld- 
maðor Borgen fór með kono og bðrnom otan; sji nm hann 
framar við Yaðlasýslo. 

Hagnis stúdent Oislaaon. 
Sji om bann við Hyrasyslo. pegar sýslomaðor Eggert 



SBO 

Brieoi fékk 1848 EjjaQarðars/sla og för til sýala sinnar, tetti 
amtmaðar Magnáa Gislason fyrir ísafjarðarsýslu 1848, totti 
Magnús sig pangað einbleypor til sýslannar sama samar. 



•^*«M«<MM> 



Viðbætir. 

19. maí 1849 setti stjómin Mapfnás stúdent Gíslason iii að 
pjóna ísaíjarðarsýsln; haastið áður hafði bann, æm fyrsagt, 
verið settur til þess af amtmanni; þjónaði hann sto syslunni 
til þess Erlendur sýslamaðar tók við henni 1854, þð pjónaði 
henni fardftgaárið 1861—62 Magnús bóndi Pétorsson. 

Erlendar [^órarinsson. 

Faðir: |>órarinn prófifistQr Erlendssou, seinast prestor á Hofi ( 

llptafirði. 
Móöir: Qoðný, dóttir sfra Benedikts á Skorrastað f^orsteÍDS- 

sonar. 
Erlendor sýslQmaðor var fæddor 1828; útskrifiaðQr af Ám 
biskopi Helgasyni, sigldi bto og tók próf í dðnskom Iðgnm 
1864f með 1. einkonn í báðom prófom; sama ár Tar honoD 
veitt ísafjarðars/sla. Hann drukknaði á ísaQarðardjúpi 89. 
des. 1867t ókTœntor og barnlaos. 

Stéfán Bjarnarson. 

Faðir: :Bj5rn Signrðarson fri Ketilstöðom í Jökolaárhlíð. 
Móðir: Þorbjðrgi dóttir síra Stefáns á Presthólom, Láraasoaar 

Skefinga. 
Kona: Earen, dinak. 
BHrn: 1. Bjðrn, cand» jdris. 

2. Sigfús, norskor yísikonsúll, á íaafirði. 

3. Benedikt, fór til Vestorheims. 

4. Pétor. 

6. jj^nurinn. 



251 

6. Dagmar. 

7. KamiUa stundar læknisfræði vid háskólann. 

8. Þorbjörg á Klemens Jónsson (Borgfjörð) ássistent í 
íslenzku stjómardeildinni í Kaupmannahöfn. 

Stefán sýslumaður er fæddur 1826, gekk fyrst í Reykja- 
víkurskóla, en sigldi og var útskrifaður af kandídat Magnúsi 
Eiríkssyni 1851, tók 1858 embættispróf í lögúm með 2 eink- 
unn í báðum prófum, og var sama ár settur sýslumaður í Ísa- 
Íjarðarsýslu og fékk veitingu fyrir henni áriðeptir; 1866 varð 
hann eiönig bæjarfógeti á ísafirði. Sjá meira um Stefán sýslu- 
mann vid Ámessýslu, er honum var veitt 1878. 

Carl Ernst Álexander Fensmark. 

Hann og kona hans em bæði dönsk. Fensmark er fædd- 
^ 1835, tók fuUkomið embættispróf í lögum 1864 með 2. 
einkunn, var svo við málafærslu í Kaupmannahöfn. 1879 var 
honum veitt tsafjnrðarsýsla og bæjarfógetaembættið í ísaf jarð? 
arkaupstað. Árið 1884 var honum vikið fráþessum embætt- 
um af landshöfðingja, og af konungi 1885 fyrir fullt ogallt; 
var þá og höfðað sakamál móti honum að boði ráðherrans fyr- 
ir íjárvanskil við landssjóð, og bæði af undir- og yíirdómi 
dæmdur í 8 mánaða betrunarhúsvinnu, en konungur náðaði 
hann og breytti hegningunni i 3 mánaða einfalt fangelsí. 

Skúll Jónsson Thoroddsen. 

Faðhr: Jón sýslumaður Þórðarson Thoroddsen, sjá Barðastr.s. 
Móðir: Kristín dóttir Þorvaldar Sivertsen í Hrappsey. 
Kona: Teodóra, dóttir séra Guðmundar Einarssonar á Breiða- 
bólstað á Skógarströnd. 
Skúli er fæddur 1859, útskrifaður úr Reykjavíkurskóla 
1879, tók fullkomið embættispróf i lögum með i. einkunn 
1884, var svo skömrou eptir settur málaílutningsmaður við 
3^rdóminn i Reykjavik, en seinna á árinu, þegar Fensmark 
var vikið frá embætti, var Skúli settur sýslumaður i ísafjarð- 
arsýslu og bæjarfógeti á ísaiirði, og árið eptir veitt þetta em- 
bættí, er Fensmark algjörlega var af settur. 



2S2 



I 



2 

3 
4 

5 

6 



III. Strandasýsla. 

Hinir gömlu þingstaðír í Strandasýslu vbru: 
Árnes í Trékyllisvík. 



Kaldaðarnes við Bjarnarfjörð. 

Hrófberg við Steingrírasfjörð. 

Kirkjuból við Steingrímsfjörð. 

Broddanes í Bitru. 

Bærrvið Hrútafjörð. 
;Hinn þriðji hluti Þorskafjarðarþings, er nær frá Geirhólmi 
á Ströndum til Hrútafjarðarár, kallást Strandasýsla, var staÐd* 
um sameinuð við annan hvorn hinna partanna, eða við báða, 
en þó mjög sjaldan; optast voru þar settir sý^lumenn (þegar 
hirðstjórar eigi höfðu Þorskafjarðarþing) og stundum á seinni 
tímum var þessari sýsiu skipt á millum tveggja sýslumanna, 
þegar flestir fóru að keppast eptir sýslumanns nafnbót, og þótti 
þar í rfki nokkurt, þar vandinn var iítill annað, en útnefna 
dómsmenn og taka tekjur, er þá var mjög freklega gengið 
eptir, opt með ójöfnuði og ofríki, en í fornöld, áðnr en landið 
gekk undir konung, voru hér sem annarstaðar goðorð, er eigi 
voru takmörkuð í fyrstu við annað en sjálfsvild bænda, ersögðust 
í þing með höfðingja þeim, er þeir til völdu. — 

í þessu ágripi rita eg það, sem eg hef orðið var yiðum 
sýslumenn eða aðra maktarmenn, sem líkur eru tii, að veríð 
hafi sýslumeim, . og get þess, hver líkindi eg hef um bvem 
einn, þó eigi hafi þeir, ef til vill, verið sýslumenn. 



[Vldauki. 

■ : • ' A. 

Höfðlngjar 

(er hér kunna ad hafa haft völd). 

Þegar Vestíirðingar sóni konungiskatt(i262)erekki sérstaklega 
tekið fram, hver haíi verið fyrir Strandsmönnum, en mestar líkur 
eni til þess, að HrafnOddsson, Ólasonar, hafí þá haft völd þar 
um slödir, og er hans geti9 vid eidana (Hákonarsagagamla ayi.k. 
Flateyjarbök III, 215). £r Hrafn líkastur til þessa, af þeím höf9* 
ingjum, er voru að skattaeidunum af hálfu Vestfírðínga, en báend* 
ur þeir þrír, er sóru skattaeidana með hverjum höfðinga, eru ekki 



253 

nefndir, og vituin vér þvl ekkí með vissii, hverjir þeir voru, er eið- 
ana sóru með Hrafni, en ad líkindnm heíir þar verið Guðlaugiir bröðir 
hans og eínhver afkomenda Asgrfms Bergþörssonar í Kaldaðamesi 
(-f* 1256). Kynni Bárður Einarsson, Ásgrímssonar, að hafa 
vend að eiðunum, því hann hefir þá verið fulltíða. Bdrðurandað- 
ist vorið 1272 (SturlMI, 273); heftir hann íln efa verið einnafbetri 
bændum á Vestfjörðum, í þann tíma er Islendingar gengii konungi 
til handa. Þeir frændur bjuggu ýmist að Breiðabólsstað í Stein- 
grímsfirði eða ( Kaldaðarnesi, en hvar Bárður hefur búið. vitum vér 
ekki naeð vissu. 

Þriðji göfugastur bóndi á Ströndum um það leyti, hefur verið 
Þorgríniur Einarsson á Breiðabólstað í Steingrímsfirði, frændi 
Sturlunga og Bárðar Einarssonar. Hafði sá ættleggur ráðið mestu 
þar á Ströndunum, síðan um 1200, aðþeir frændur tengdusc Sturl- 
ungum. 1270 gerði Magnús konungur þá Hrafn Oddsson og Orm 
Ormsson Svínfellings handgengna menn sína og skipaði þeim allt 
Ísland, segir Oddverjaannáll. Hrafn hefur þá í fyrsta skipti tekið 
völd af konungi um Vestfjörðu, og hefur hann jafnan síðan haft þar 
sýshi, til þess hann andaðist 22. növ. 1289 (sbr. Annála, Biskupasög- 
^ h ^5« 753 <^8 víðar). Þessir menn munu hafa haldíð sýslu á 
Strondum í umboði Hrafns: 

Bárdnr ElnarssoDf Ásgrímssonar, Bergþórssonar ; hann and- 
aðist, sem fyr er sagt, um vorið 1272, og hefur ekki orðið gamall 
maður. Ekki mun nú verða með vissu sagt, hvað afkomenda hann 
hefur átt. 

Gnðlangiir Oddsson, bröðir Hrafhs Oddssonar, hefur án efa hafl 
sýslu þar á Ströndunum í umboði Hrafns. Guðlaugur var opt í 
herfomm með Hrafni bröður sínum; 1254 er hann f for suður um 
land, er þeir höf ðingjarnir ætluðu að Gissuri Þorvaldssyni (Sturl^ II, 
180); þaðár(um haustið) er Guðlaugur enn f för með Hrafni norður 
mn land (sst. U, 186); övfst er um bústað Guðlaugs, en hann hef- 
ur átt eignir allmiklar á Ströndum, og hefur gefið Skálholtsstað reka þar 
um slóðir (Íslenzkt Fornbréfasafn 11,622 — 623 bls.). Guðlaugur mun 
því helzt hafa búið f Strandasýslu, og er Ifklegt að hann haíi fengið 
þareignir með kvonfangi, og hafi verið kvæntur í ætt Staðarmanna 
i Steingrfms6rði. 

Þorgrímnr Elnarsson sonur Eínars auðmanns, er bjó f Vfk út frá 
StaðíSkagaíirðifOgvar tilþess settur af Þórði kakala, að hann flýði 
fýrstur úr Haugsnessbardaga (1246), en Einar var þá f liði Brands Kol- 
beinssonar, og þeir Brandur son hans, sem þá hefur því verið full- 
tlða (Sturl.*n. 72). Móðir Þorgrfms hefur verið Ingibjörg Bergþórs- 
döttir prests á Stað (Breiðabólsstað) í Steingrfmsfirði (f i232),Jón8- 



254 

sonar prests á Stnd (*}* 121 1), Brandssonar, Bergþörssonnr. — Möds 
Bergþörs prests Jónssonar var Steinunn dóttir Sturlu úr HvEmim | 
(•}• II 83), og Ingibjargar Þorgeirsdóttur, Hallasonar. — Þeir Staðar- 
menn voru audtnenn raiklír og höfc^ingjur, og fer einkum ad bera 
á þeim i sögunni, eptir ad þeir tengdust Sturlungum. Þorgrímor bjö 
á Breiðabölsstad, og mun hafa tekid við stadnum eptir Bárd Einan- 
son, Ásgrímssonar, er fyr var getid. Hefur Þorgrímur verid mestnr 
bóndi A Ströndum, um 1270 — c. 1300. 

1284 getur þess í Arnabiskupssögu (Bps. I, 734), ad Þorgrfni- 
ur tók Stad í Steingrímsíirdi, er adrir leikmenn tóku aptur staði þá, 
er Árni biskup ÞorKlksson hafdi kallad kirknaeignir. Sumarid 1286 
gerir Árni biskup Þorgrími áminningar út af ýmsum sökuro, fyist 
þeirri, að Þorgrímur hafði tekið Staðarkirkju af Þorláki presti. er 
Árni biskup skipaði hana áður, með öllu gössi hennar. Önnur sok- 
in, sú er biskup bar á Þorgrím var, að hann hefði fénýtt sér hvtl 
af rekum staðarins; vildi Þorgrímur eigi sættast á mál þessi, og 
bannsetti biskup hann, ásamt Einari í Vatnsfirði ; voru þeir þó litla 
síðar í för með Hrafni Oddssyni, til möts við Ama biskup, til Sanr- 
bœjar í Ðölum (Bps. I, 760). 1289 sættist Þorgrímur við Jönind 
biskup um Staðamál, því að Arni biskup þar þá erlendis (Bps. I, 
779). Sumarið 1290 fékk Runólfur ábóti sætta þá Áma biskupog 
Þorgrím á Stað (Bps. I, 785), og mun Þorgrímur að því sinni hiía 
goldið Skálholtsstað reka þá á Ströndum, sem taldir eru í rekaskrá 
staðarins trá 22. ágúst 1327 (ísl. Fombréfasafn 11, nr. 381}. Ad 
Þorgrímur hafí verið auðmaður og haít vöid þar vestra, er naumist 
efamál; hefur það helzt verið á árunum 1280 — 1290. Sonur hans 
hefur Einar Þorgrímsson verið, er hér síðar getur. 

Brlendur lilnn sterl&i ÖlafMon 

kom út með sýslu um Vestfjörðu 1290, og hefur því tekið Vestfirði 
næstur eptir Hrafn Oddsson(sbr. Gottskálksannálár 1290). Erlendnr 
andaðist 13 12, en hvort hann hefur allt til þess tíma haldið sýslu 
þar vestra, er ei kunnugt, en ekki er þa^ ólíklegt. 

í umboði Erlends er líklegt, að þessir menn hafí farið med sýslu- 
völd á Ströndum: 

Þérðnr y^bóndi'' í Tnngn (Trölla-Tungu) í Steingrímsfírði ; haos 
er getið í máldaga TröIIa-Tungukirkju, er Árni biskup Helgasoa 
gerði 131 7 (ísl. Fombrs. n, nr. 230); er Þórður á lífi, þ^ar mál- 
daginn er gerður, og Vilborg kona hans. Ekki finnst þeirrahjöni 
getið á öðrum stað, svo kunnugt sé. og er því övlst um þau að 
öðru leyti, en af því að Þörður nefnist >bóndi< ( máldaganum, mi 
láða, að hann hefur verið auðugur, og að líkindum hefur hann haft 



255 

etnhyer völd um hríð. Verið getur, að Vilborg kona hans hafi ver- 
ið af kyni Vatnsfirðinga, því að Vilborgar nafnið er einkiim ætt- 
gengt hjá þeim, og komið írá Vilborgu konu Filippusar Kolbeinsson- 
ar (-f- 1235), ^ ^^^ var (að sögn Sturlungu) systir Órækju Snorra- 
sonar, og mun því hafa veríð laundöttir Snorra Sturlusonar í Reykholti. 
Einar Þorgrímsson, Einarssonar, fyr nefndur, bjó á Eyri (Óspaks- 
e^rri) 1 Bitru, og lagði, með samþykki Arna biskups Helgasonar. til 
kirkjunnar á Eyri, fjórðung í hvalreka öllum á Rúteyjarströnd 6. 
ágúst 131 7 (ísl. Fornbrs. II, nr. 231). Einar er kallaður »b<^ndi< 
i máldaganum, og hefur án efa verið auðmaður og valdamaður í 
Strandasýslu. Um niðja hans er fátt kunnugt, en Tumi Bergþórs- 
son. er l^ó í Ásgarði í Hvammsveit eptir 1400, gæti verið atkom- 
andt Einars, þvf að bæði benda ættnöfnin á þetta, og svo hítt, að 
lynir Tuma áttu Eyri í Bitru, og hafa erft hana eptir föður sinn. 

Ketlll Þoplál&sson 

hirðstjóri, kom út í Dýrafirði 1314» með nýmælabréfum, er Hákon 
konungur hafði sett (Annálar); mun Ketill þá og hafa haft sýslu- 
vold um Vestfjörðu, er hann hefur tekið eptir Erlend sterka. 1323 
kom Sigraundur fótur Eyjólfsson út með sýslubréf þeirra herra £i- 
ríks Sveinbjarnarsonar og herra Ketils (Gottskálksannáll); hefur KetiU 
þá haft sýslu á Vestfjörðum, því að Eiríkur haíði sýslu um Norð- 
lendingaf jórðung. Ketill hefur síðan haft sýslu um Vestfirðingaf jórð- 
VDg, til þess hann andaðist 1342, en með því að hann var opt í 
otanferðum, svo sem títt var um höfðingja á þeim dögum, hefur 
hann að sjálfsögðu haft ýmsa umboðsmenn, og hafa þessir að lík- 
indum haft Strandasýslu ( umboði Ketils: 

OaðninDdar skáld, sem sýnist vera hinn sami og sá erannálar 
nefna (Guðmund) skáldstikil, og segja að honum væri skipuð sýsla 
om Nordlendingafjórðung 1296. Annars vitum vér nú fátt um hann, 
en f Árnesi í Trékyllisvík mun hann hafa búið; galt hann kirkj- 
onni í Arnesi reka allan milli Sporðs og Aróss á Ströndum (Isl. 
Fombréfasafh II, nr. 378, IV, 132. bls.). Rekaskrá Skálholtsstaðar 
(22. ágúst 1323), getur þess, að Guðmundur skáld hafi goldið staðn- 
mn allan hvab-eka, er hannátti í Ámesi á Ströndum, fjórðung í Tré- 
kyllisey, og áttung úr helmingi þeim, er Reykhyltingar hafa átt (Isl. 
Fombrs. 11, nr. 381). í rekaskrá Helgafellsklausturs 1397 og 1398, 
er þess getið, að klaustrið eigi reka á Ströndum, »er Guðmundur 
hefiir átt<, og er hér án efa átt við Guðmund skáld (Isl. Fornbrs. 
ni, 633 og IV, 168. bls.); af þessu má ráða, að Guðmundur skáld 
hefíir átt eignir miklar áStröndum, og er ei ólíklegt, að hann hafi 
haít þar ^slu f umboði Ketils Þorlákssonar, um hríð. Guðmundur 
andadist 1330 (Gottskálksannáll). 



256 

Hrafn Gnðmandssony sá er Skálholtsannáll teltir veginn 1338^ 
hefur verið göfugur madur^ og ef til vill hafl sýslu á Ströcdum f 
umbodi herra Ketils Þorlákssonar. í máldaga Kaldadamesskirkjaf 
Steingrímsfirdi 27. jiilí 1317, er þess getid, ad Hrafh hafi gefid kirk^ 
unni jördina Bjarnanes (( Kaldadarnesshreppi), ásamt ödni fé (IsL 
Fornbrs. II, nr. 229 sbr. ísl. Fornbrs. lU, nr. 53, IV, bU. 132); 
mun þetta án efa vera Hrafn Guðmundarson, sá er fyr getur, og 
hefur hann verid sonur Gudmundar Krákssonar, er SkálhoItsannáO 
telur, ad andazt hafi 1310, og var það 17. apríl, samkvæmt ártída- 
skrá Yestfirdinga (ísl. Ártídaskrár bls. 116, 122). 

GpimuF fropsteliisson 

riddari og lögmaður, kom út med lén um Vestfjördu 1343 (Skál- 
holtsannáll); hefur hann tekid völd þar næstur eptir herra Ketilf 
og haft þautili345. 1346 kemur hann út með lögsögu. Grfmur bfö 
1 Stafholti ; hann andaðist 1350 (Annálar). 

Yermandnr Gndlangsson á Felli í Kollafirði hefíir verid göð* 
tir böndi og átt eignir miklar á Ströndum; þess er getið f Gjrð*- 
máldaga fyrír Kaldaðameskirkju í Bjamarfirði (1354). að Vermuod- 
ur hafi gefið kirkjunni kú, og »Iagt til hennar hálfan viðreka mill* 
um Hólmslækjar og Hafnamessc o. s. frv. (ísl. Fombrs. IIL nr. 53)^ 
sýnist því Vermundur hafa haldið kirkjuna í Kaldaðamesi um hild 
og mun hann hafa búið þar, áður hann fór að Felli í KolIafinN, 
en f máldaga Fellskirkju (18. júlí 1354), er þess getið, að Vermund- 
iir átti þá jörðina undir Felli (Fombrs. III, nr. 54). Um ætt Vc^ 
mundar verður fátt sagt með vissu, en hann hefur að Ifkindum ver 
ið í ætt við Guðlaug Oddsson, bróður herra Hrafns, sem getið er hér 
að framan, og gæti Vermundur vel hafa verið sonur þess Guðlaugs, 
og hefur hann þá verið heldur gamall 1354. Vermundur þessi man 
vera fadir Herdísar konu Örnólfs Jónssonar á Staðarfelli og mtm 
Vermundur sonurþeirraörnólfs — sá er síðar var ábóti áHelgafelIi, 
— hafa heitiðeptir Vermundi Guðlaugssyni. Frá Guttormi Örnólfs- 
syni bróður Vermundar var Ormur lögmaður Sturluson kominn 
að langfeðgakyni. Líklegt sýnist, að Vermundur Guðlaugsson hafi 
um tíma haft sýsluvöld á Ströndum, ef til vill í umboði Grfms ridd- 
ara Þorsteinssonar, eða Guðmundar Snorrasonar. 

GuOmundup Snoppason 

lögmanns (*{* 1332), Narfasonar prests á Kolbeinsstöðum (-]- 1284)^ 
Snorrasonar prests á Skarði, á dögum Sturlunga (-f- 1260), Narfii* 
sonar prests s. st. (-{* 1202), Snorrasonar prests s. st., lögsögumanns 
(f II 70). Húnbogasonar, Þorgilssonar. — Móðir Guðmundar hét Þóri 
og var hún ættuð úr Sunnlendingafjörðungi. Guðmundur er oið- 



257 

inn fulltíða 1344, og fer þá utan ásamt Ornii bróður sínum og 

Tciti Pálssjmi). Arið cptir (1345), kemur Guðraundur út með Ormi 

tróður sínuni (Gottskálksannáll), og hafði Guðmundur þá sýslu, 

mun hann hafa tekið sýslu um Vestfirðingafjórðung, þegar Grímur 

Þorsteinsson, er áður hafði hana, fór utan, sem varáriði345. 1348 

er enn getid útkotnu Guðmundar Snorrasonar (Gottskálksannáll) ; 

135 1 dæmir hann (á Helgafelli) með Flosa prófasti Jónssyni, um 

veiði Helgafellsklausturs í Straumfjarðani; er Guðmundur í þeim 

dömi kallaður »sýslumaður€ (Fornbrs. III, nr. 18); hefur hann þá 

og haft Snæfellsnessýslu 1352 fer Guðmundur utan, og mun hafa 

sleppt Töldum að því sinni, nema ef til vill í Strandasýslu. 

Skálholtsannáll segir^ að Guðmundur hafi andazt þetta «ir (1352), en 

þad er rangt, og svo það sem Flate^rjarnnnáll segir um andlátsár 

hans, að þad hafi verið 1353, því að Guðmundur kom þá enn út 

til Islands, og 18. júlí 1354, er Guðmundur Snorrason, ásamt fjór- 

uin mönnum öðrum, vottur að máldaga Fellskirkju í KoUafirði, 

þeim er Gjrdur biskup ívarsson setti nieð samþykki Vermundar 

Gndlaugssonar (Fornbrs. III, nr. 54). Þettaár(i354), fór Guðmund- 

nr utan, og kom í Noreg og fóru þeir Ólafur (hirðstjóri) Bjarnarson 

þaðan og ætluðu >út til Sancte Jacobumf, en skip það er þeir voru 

á, týndist og fórust menn allir ; spurðist það síðan, að líkamir þeirra 

Gudmundar og ólafs hefði komið á land í Þýzkalandi og verið 

jardaðir þar (Gottskálksannáli T354). Kona Guðmundar hét Þórdís, 

en ólafiir hét sonur þeirra, er tekur við Skarði af Ormi Snorra- 

syni fbðurbröður sínum 1401 (Fombréfas. III, nr. 550 — 551). 

tvar Hólmup Vlgfússon 

com Qt med Gyrð bískupi Ivarssyni 1352, og var Ivari »þáskipuð 
sýsla h'á Þjórsá austan og um alla Vestfjörðuc segir Gottskálksann- 
^L Þetta ár getur sami annáll um utanfor Guðmundar sýslumanns 
Snorrasonar, og er því auðséð, að ívar hefur tekið sýslu a Vest- 
íjörðum, þegar Guðmundur sleppti henni, eins og áður er sagt. 1354 
segir Gottskálksannáll, að ívar Hölmur kæmi út >með kongsvalld 
tun allt Island {o: hirðstjórn) og hafði keypt skattinn og öll kongs 
mál um iij árc (til 1357). Ivar hefurumþessarmnndirbúiðáStrönd 
í Selvogi, en lengst mun hann hafu búið á Bessastöðum á Alptanesi 
og þar bjó Vigfús Hölmur sonur hans. Eptir þvf sein hér er sagt, 
mun öhætt að telja sýsluár ívars vestra 1352 — 1357, en hið síðar- 
talda ár, eða ef til vill fremur 1358, hefur ívar sleppt sýsluvöldum 
% X3S9 ^^1* hann utan á skipi því, er hann hafði sjálfur látið gera 
(Gotlskálksannáll). 



258 

Jón Bkrávelfa Outtopmsson 

kom út um sumaríd 1358, með þeim Ama Þórdarsyni, Andiéá 
Gíslasyni úr Mörk og Þorsteini Eyjólfssyni frá Urðum; höfdu þeir 
fjórir leigt allt Island af konungi, nied sköttum og skyldum, un 
þrjú ár (til 1360) og hafði Jón skráveifa völd um Vestíirdingtfjö^ 
ung, sem hirðstjóri, og allir voru þeir félagar kallaðir hirðs^óFar, 
hver í sínum fjórðungi (Lögmannsannáll ár 1358); hefur þá Ivir 
Hölmur orðið að sleppa hirðstjAmarvöIdum þeim, er hann hafði 
áður haíl, enda fór hann utan .irið eptir, eins oc^ fyr er ritad; ^ 
um Jón við Húnavatnssýslu (I. B. bls. 449 — 452) og lögmannatal Jóos 
Sigurðssonar. 

Einar Þorbjarnarson, er átti jarðirnar Hróberg og VídivelU ( 
Steingrímsfirði, um miðja 14. öld (bréf frá 1398, Fombrs. in, nr. 
524). mun hafa verið auðugur bóndi í Strandasýslu en hverra manna 
hann hefur verið, eða hvort hann hefur haft sýsluvöld, verðurckki 
með vissu sagt. 

Ölafup Pétupsson 

kom út 1364 með hirðstjórn og sýslu um hálft land, norðan og 
vestan, en Þorsteinn lögmaður Eyjólfsson kom þá út með hirð- 
stjórn og sýslu um Suður- og Austurland (annálsbrot frá Skálholti, 
ísl. Ann. 1888, 227. bls.; sbr. Gottskálksannál við ár 1364). Ólaf* 
ur hélt eigi lengi völdum að þessu sinni, því að hann fór utto 
þegar árið eptir (1365), eptir því sem GottskálksannáU segir, og 
hefur þá með öllu sleppt sýslu um Vestfirðingafjórðung. Þess roá 
geta, að utanför ólafs hefur eigi orðið fyr en eptir alþing 13651 
því að Óiafur er við geraing i. júlí það ár á alþingi, og er hann 
þá talinn að hafa ^hirðstjórn og sýslu norðanlandsc (Fombrs. m, 
nr. 177). Ólafur hefur verið auðugur maður og höfðingi roikill; 
hann bjó í Gnúpufelli í Eyjafirði (Fornbréfas. III, 663. bls.). Fyist 
er ólafs getið, að hann fer utan með öðrum höfðíngjum i^ös^Torfl 
þeir teknir í Hálogalandi, af Hreiðari darra, og fierðir til konungs 
í haldi (Annálar). Er eigi greint, hverjar sakir þeim félögtim voni 
gefnar, en Kklegt sýnist, að þeim hafi verið gefin að sök hluttakaí 
Smiðsmálum, því að Þorsteinn Eyjólfsson á Urðum, er utan fór með 
Ólafi, mun hata verið í Gmndarbardaga, að drápi Smiðs hirdstjöra, 
um sumarið (8. júlí), áður þeir fétagar færi utan. Hafa þeir þö 
verið teknir í sátt af konungi, því að þeir komu úl aptur með völd 
1364, eins og fyr er sagt. 1374 og 1375 er ÓlaíurPétursson, ásamt 
Jóni bróður sínum, vottur að gerningi þeirra Gunnars Péturssonar 
og Jóns Ólafssonar, um jarðirnar Hóla i Eyjafirði og Auðbrekktií 
Hörgárdal (Fornbrs. III, nr. 239) ; hefur Gunnar verið bróðir ÓU6 



259 

og Jóns Péturssona, en Pétur lögmaður Halldórsson (1340 — 1350) 
heíiir líklega verid fadir þeirra. Ólafur Pétursson andadist 141 o 
(Nýiannál)); þykir líklegt, að ættirmegi telja fráhonum, til núlifandi 
manna þannig, ad sonur hnns haíi verid Þorsteinn lögmaður Olafs- 
son á Ökrum, faðir Akra-Kristínar {f 1490), er fyrst átti Helga lög- 
mann Guðnason, en síðar Torfa hirðstjöra Arason; er þaðan fjöl- 
menn ætt. Annars hafa nokkrír ætlað Þorstein lögmann son Ólafs 
Porsteinssonar lögmanns, Eyjólfssonar, en sé það rétt, sem almennt 
tx talið, að Þorsteinn lögmaðtir Eyjöifsson hafi átt Amþriiði Magn- 
ósdóttur frá Svalbnrði, systur Eiríks, föður Málfríðar, móðiir Sig- 
ridar, konu Þorsteins lögmanns ólafssonar, þá er auðsætt, að Ólaf* 
ur fadir Þorsteins lögmanns, gat eigi verið sonur þeirra Þorsteins 
Ejjölfssonar og Arnþrúðar, því að þau Þorsteinn lögmaður Ólafs- 
Bon og Sigríður Björnsdóttir kona hans, hefðu þá verið þrímenn- 
ingar að frændsemi, en í þann tíma máttu hjón eigi vera svo skyld. 

TeitttP Pálsson 

kemur út 1365 með konungsbréf, er hann les upp á alþingi, og var 
þad um ntanstefnur nokkurra höfðingja íslenzkra á fund Magnús- 
ar konungs Eirfkssonar; var þar á meðal þeirra nefndur til ut- 
anfarar Ólafur Pétursson, sá er fyr var getið (Fornbrs. III, nr. 177). 
HeíurTeitur þá að Hkindum tekið hirðstjórn af Ólafi, og sýálu þá, 
er hann hafði farið með, um Norður- og Vesturland, og haft sýsl- 
nna til þess er Skúli Þórðarson tók hana. Um ætt Teits er það 
að s^a, að hann er án efa sonur Pretta-Páls Eyjólfssonar, þess 
cr ?eginn var í Dölum ve^tur 1344 (Annálar), hefur Teitur verið 
annar þeirra sona Páls, er hefndu foður síns sama ár, og hefur 
hann fyrír það farið utan á konungsfund. Utanfarar Teits er ein- 
míttgetið í Gottskálksannál við ár 1344, með þeim Guðmundi og 
Ormi Snorrasonnm frá Skarði. Þorgils Pálsson, sá er Gottskálksann- 
áll telur, að höggvinn væri 1351,'mun vera bróðir Teits Pálssonar. 
Erlingur Teitsson, er kemur við bréf á Staðarfelli og í Hjarðar- 
holti í Dölum 3. marz 1383 og 30. okt. 1385 (Fombrs. III, 365. 
hls.) hefur án efa verið sonur Teits Pálssonar, og má nú rekja nokk- 
nð framar ættir frá þeim feðgum, en hér er rúm til. 

Hinkiir Eilífsson, bóndi á Felli í Kollaíirði, sem nefndur er í 
Vilkínsmáldaga (Fombréfas. IV, 128. bls.), og hafði haldið kirkjuna 
* Felli 1380 — 1382, hefur verið í betri búenda röð þar vestra, en 
öknnnugt er nú um hann að öðm leyti, þótt hann sé nefndur hér, 
Km einn af nafnkunnum mönnum á sfnum tfma. 

Skúli ]ÞópOarflon 

frá Görðum á Akranesi, Flosasonar prests á Staðastað, prófasts 



26o 



og officialis, Jönssonar á Ferjubakka, Erlendssonar hins sterka, 
Ólafssonar totts, — kom út med sýslu T368, eptir sögn Gottskálkt* 
annáls, er eigi getur þes-s hvar Skúli haíi haft sýslu, en Ukie|^ 
sýnist, ad þad hafi veríd um Vesturland, og ad hann hafi tddB 
þar sýslu eptir Teit Pálsson. Skúli var hirdmadur Magnús&r kcni* 
ungs Eiríkssonar, er hefur fyrir vináttusakir veitt honum sýsluna. 
Skúli fór utan aptur 1373, og var þá enn roeð Magnúsi konQngiy 
sem gaf Skiila jardirnnr Langadal, Klungurbrekku. ós, Vördufellog 
Bílduhvol, og eyjar þær, er konungur átti fyrir Skógarströnd; emh 
fremur gaf konungur Skúla reka í Skjaldabjarnarvík á Ströndam. 
Bréf um þetta er gert í Björgvin 21. ágúst 1374, enHákon konu]^ 
ur, sonur Magnúsar konungs, stadfestir gjöfina 13. marz 1375 (Fom- 
bréfas. III, nr. 234 og 238). Skúli hefur ætlað út til Islands 1375» 
og þá farid úr Noregi á skipi Bútasona, ásamt Jóni Teitssyni (UkL 
Pálssonar); skip þad hvarf í haíi og hafa þeirjón ogSkúli fariztþar» 
með öðrum skipverjum. Flateyjarannáll getur skiptjóns þessa vt} 
ár 1377, en Gottskálksannáll við ár 1375, sem án efa er hið rélta; 
hefur líklega eigi komið áreiðanleg frétt af skiptapanum til ÍsIaÐds, 
fyr en 1377, og má það vera ástæðan til þess, að FlateyjarannáH 
getur þessa eigi fyr. Skúli mun eigi hafa átt afkomendur, því að 
Þórður faðir hans erfði hann, en sfðan íékk Oddur leppur bróðir 
Skúla jarðir þær, er Skúli hafði áttar. 

Andpés Sveinsson 

(frá Brautarholti á Kjalarnesi, Grfmssonar ( Stafholti, lögmaniis» 

Þorsteinssonar, bróðir Narfa lögmanns). kom út með hirdstjóm nm 

allt land 1372 (Annálar), og mun þá hafa tekið við sýslu 

er Skúli fór utan, og haft hana til þess er Eiríknr Badfl 

kom 11 1 1386. Eiríkur var veginn 1387, og voru þá sýsludeíliir 

niiklar á Islandi (Lögmannsannáll). Andrés för utan og lét af birð* 

stjórn 1388 (Annálar). 

Auk þeirra höf ðingja sem nú var getið, nefna romskjöl og mil- 

dagar ýmsa nierka bændur í Strandasý:i1u, sem eigi er ólíklegt, afl 

haíi verið valdamenn þar. Skal hér að eins getið hinna helzti],er 

þar finnast, íyrir og um 1400: 

HJalti sonnr Giidmnndar prests á Bakka í Hrútaíirdi, var þar 
kirkjubóndi um hríð, eptir því sem ráða má af Vilchinsmáldagt. 
(Fornbréfas. IV, 127. bls); hann mun vera sá, er Flateyjarannáll td» 
ur andaðan 1392. 

Benedikty sá er getur í máldaga Bakkakirkju, og virdist ha€i.j 

búið þar 1384- 1387, hefur verið bróðir Hjalta, og mun verafadir{ 

Hjalta Benediktssonar, sem andaðist 1392 (Fornbrs. IV, 127. blft.^ 
Flateyjarannáll 1392). 



j 



26 1 

ÓlAÍÉr Mitesoii býr á Bakka í Hrútafirdi um 1387 — 1397 Forn- 
bréfas. IV, 127 bls.), og hefur verið göður böndí. 

JÓB JÓB88OB á Hróbergi f Steingrímsfirði, deildi við Bjama prest 
Þörðarson á Stað 1398, um land á milli Kúgildislækjar og Rauða- 
skriðu, og var Jóni dæmt land það af Þorsteini lögmanni ETJólfssyni 
(Fombrs. III, nr. 524). Sýnist Jón hafa ym^ eigi all-lítill fyrirsér, 
þar sem hann þannighélt fram má]i sínu, þó að klerkur og kirkja 
ætti hlut að annarsvegar. £r þó eigi kunnugt ura Jón þennan, að 
ðdru en því er nú var sagt. 

MmrteÍBB PétnrssoÐ er nefndur í máldaga Arnesskirkju í Tré- 
kjllisvík (Fombrs. IV, 132. bls.); hann hafði, þegar máldaginn var 
gerðnr, búið í Áraesi 14 ár (1383 — 1397), og er hann án efa sá 
Marteinn Pétursson, sem átti í skærum við Björa Jörsalafara 1399, 
út af hval þeim, er rak á Almenninga, sem kirkjan í Vatnsfirði tald- 
ist dga, en þeir Marteinn og Dlugi Guðmundarson (Illugasonar), 
höiðu tekid hvalinn að sér. Únskurðar Óli oíficialis Svarthöfðason 
10. sept. 1399, þá Illuga og Martein skylduga að lúka kirkjunni í 
Vatnsfirði aptur verð hvalsins, nema próf niálsins gangi Öðruvísi 
(Forabréfasafn III, nr. 543). Það er auðséð, að Marteinn hefur ver- 
ið aaðugur maður, og eigi öliklegt, að hann hafi verið valdamaður 
mn hríð; hann mun vera sonur Péturs prests Marteinssonar á Gils- 
bakka, sem tekur vitnisburð að Helgafelli 23. ágúst 1349, um veiði 
klaastnrsins í Straunifjarðará (Fornbrs. 11, nr. 525); hann andaðist 
1379 (Annálar). Eni þeir frændur líklega af ætt Seldæla, því að 
DÖfnin Pétur og Marteinn skiptast varla á í öðrum ættum á Vest- 
vrlandi í þanii tíma, enda eru þau bæði fremur fágæt. — Marteinn 
f Amesi mnn hafa lifað Iram yfir 1400]. 



Ari Guðmundsson. 

Hvaða manna Guðmundur sá var, eða hver móðir, er duliði). 



i) Um forfeður Ara á Rtrykhólum hefur Bogi ritað viðBarða- 
strandarsýslu (bls. 6 — 8 hér að framan), og svo um sjálfan hann. 
Hér skal þess eins getið, til athugunar, að þnð getur eigi verið rétt, 
•em ættfræðingar hafa almennt álitið, að Þorbjörg kona Guðna 
Oddssonar á Höli í Bolungarvík, hafi verið systir þeirra Ara og 
Hrafids lögmanns, Guðmundarsona, því að þá hefði þau hjónin Hrafn 
lojosuður Brandsson og Margrét Eyjólfsdöttir, Amfinnssonary veríð 
þrímenningar að frændsemi, og því eigi mátt eigast. £r einkum 
ástæða til að ætla, að Ólafur biskup Rögnvaldsson mundi eigi hafa 

17 



202 



Kona fyrri: Ólöf dóttir Þórðar undir Núpi í Dýrafirði, Sig- 



látid þessa frændsemi þeirra hjóna afskiptalausa, hefði hanh vitjð 
hana, þegar þeir HrafnogbiskupdeilduútafHvassafellsmáUtm i4&i^| 
en þess er hvergi getid, ad biskup minntist meinbuga á hjönaban< 
þeirra Hrafns ogMargrétar. Er þó á enganveg senniiegt,ad öUi 
prestum og vinum Ólafs biskups, og ðvo honum sjálfum, hefdi rcri 
ið ökunnugt um frændsemi þeirra Hrafns og Afargrétar, ef hún hei 
verið svo náin, sem yrði eptir því sem ætt Þorbjaigar er alm4 
talin. En af þessu leiðir, að ætt Þorbjargar getur eigi verid 
rakin f ættatölum, að því ersnertir hina eldriættmennhennar.hel 
ur hefur hún án efa verið af Skarðsætt vestra,- og dóttir Guðmui 
ar Ormssonar, eins og Jón Pétursson hefur bent á (bls. 7. hér 
framan n.m.gr.); en Guðmundur var sonur Orms lögmanns Si 
sonar á Skarði. Guðhi Oddsson átti Þykkvaskóg, og fleirí jarðirl 
Dölum, er þeir Skarðverjar höfðu áður átt; en þær jarðir bel 
hann fengið með kvonfangi. Hins vegar er auðsætt af vitnisbi 
frá 24. apríl 1424 (Fombréfasafn IV, nr. 372) að þeir Ari, Himl 
og Snjólfur, Guðmundarsynir, hafa verið kynjaðir frá Skríðu íHeykp 
dal (Rauðuskriðu), sem er þar talin »þeirra föðurleyfðc; mun fai 
þeirra að líkindiim vera Guðmundur Stígsson (frá Ljösavatni, J6i 
aonar, og Solveigar Guðmundardóttur bónda á Felli í Rinn, Hjah 
sonar), er Skinnastaðaártíðaskrá nefnir, og væri þeir Hrafh lögmac 
ur þá bröðursynir I^oga officialis Stígssonar, þess er veitir Hral 
Grenjaðarstað, eptir Þorleif bónda Árnason, 1406. Þess skal getii 
að á þennan hátt mun niega rekja ætt þeirra Guðmundaisona 
Halls kvists, sem getið er í Þingeyjarþingi, sem goðorðsmanns áríð' 
1262; iuinn sýnist vera sá Hallur Gunnarsson, semgeturí rekaskrá 
Munkaþverárklausturs (Fornbréfas. II, nr. 35,sbr. V, 306 — 307. bls. 
og athugasemd þar á bls. 822 — 824), oghansson Guðmundur prest- 
ur Hallsson, sem Árna biskups saga og annálar geta um vid ár 
1286 — 1289; fékk hann Breiðabólstað í Fljótshlíð hið síðamefhda 
ár (1289; Árna bisk. s. k. 75,6^8.1,782 — 783). Guðmundur prest- 
ur er talinn »sonur Halls iir Skriðu« og er því líklegt, að jörd sú 
hafi veríð langfeðgaeign í ætt þeirri. £r eigi ólíklegt, ad Hjalti 
faðir Guðmundar bónda á Felli í Kinn, móðurföður þeirra Stígs^ 
sona, hafi einmitt verið sonur Guðmundar prests, Hallssonar úr Skríðn, 
en þeir feðgar hafa, að því er sýnist, verið af kyni hinna fomu 
Ljósvetninga og að líkindum hafa þeir átt Ljösvetninga godorð að 
fomu (Hallur kvistur), og jörðina Ljósavatn, áður Stígur Jönsson 
komst að Ljósavatni með tengdum við Guðmund Hjaltason (sbr. 
ennfremur um ætt þessa, ísl. Fornbrs. V, 818—- 820. bls.). 



L 



26i 

aiundssonari),' er í þrætumálum átti við Björn 
Jórsalafara 1393 — 94; þau Ari giptust 1394. 
Samtr: Guðmundur, sja om hánn hér síðar. — 

K<fna sehtni: Þorgerður Ólafedóttir; þeirra 
Déttir ' ÓlöP), sjá um hana síðar3). ^ 

Systkifii Ará: Ormur,:HráfnogI>örbjörg4),eráttiÍ5u3naOddsson. 

i) I athugagrein (á bls. 3) hér ad franlan, hefur JónPétursson 
leitazt við að greina forfeður Þórðar bónda Sigmundarsonar undir 
Gnúpi. og er tilgáta hans þar, um ættemi l^órð^rf ^ð ýmsu leyti 
sennileg, en við nánari athuganir sézt, að faðir Þórðar undir Gnúpi 
hefur 'verið Sigmundur á Eyrí ( Amarfirði, sá er þar bjó ásamt 
Thomasi bróður símim, 5 ár, eptir Vilchínsmáldaga (1368 — 1372). 
Tbomas þessi er án efa Sc'l Thomas Hrafnsson, er drukkhaði með 
}Óni bröður sfnum 1372 (Gottskálksannáll); en þeir bræður hafa 
vcrið synir Hrafns Thomassonar, þe^s er bjó á Eyri í Arnarfirði næst- 
nr fyrir þá {1338 •{• 1368). Faðir Hrafns hefur verið Thomasbóndi 
Snartarson í Selárdal, síðar á Eyri í Amarfirði (f 1338); — Gott- 
dsálksannáH kallar hann »Siiartssonc, sem er ritvilla fyrir Snartar? 
80n;þvíadThomasvarsonurSnartar(ekki »Svartarc eða »Svartsc) 
Seldæls, er HÖyersannálI telur, áð andazt hafi 1278, Thomassonar 
prests í Selárdal (-f- 1253), Þórarinssonar. Thomas prestur átti Höllu 
dóttar Þórðar Sturhisonar. Þórður Sigmundarson var þannig kom- 
mn í beinan legg af ætt hins fræga landnámsmanns, Önundar tré- 
fötar; er hér með fundinn lykill að nýjum ættlegg upp til Sturl- 
nnga, er áður var ókunnur með öllu. Kona Sigmundar á Eyrí 
Hraínssonar, móðir Þórðar undir Gnúpi, hefur verið, eptir því, sem 
hklegast sýnist, dóttir eða systir Þórðar Sturhisonar, þess er bjóað 
Gnúpi við Dýrafjörð um miðja 14. Öld; hefur Þórður sá án efa 
veríð ( ætt við Sturlunga, þótt ekki verði það að svo stöddu með 
vissu sýnt, hvernig ættkvíslir þær voru skyldar. 

Af því sem hér er sagt um ætt Þórðar undir Gnúpi, er Ijóst, 
að Eyii.í Amarfirði (Hrafnseyri) hefur venð höfuðból Seldælaætt- 
arínnar, frá þ\í um 11 50 (eða fyr), allt tii þess, að Guðmundur ríki 
(er fengið hefur Eyri í möðurarf) seldi hana í hendur Þorgerði stjúp* 
móður sinni 1428 (Fornbrs. VI, nr. 44; sbr. IV, nr. 326). 

2) ólöf var, svo sem hér síðar segir, hálfsystir Guðmundar ríku, 
og var Þorgerður Ólafsdöttir, möðir hennar, seinni kona Ara. 

3) Enn var laundóttir Ara Oddfríður (sbr. bls. 9 — 10 í Barða* 
itrandasýslu). 

4) Það er víst að Hrafn lögmaður Guðmundsson (f 1432) var 



264 

Ari var og kallaður: hihn ríki, hann bjó á Reykhólum og 
tná ætla, að hann hafí um tfma sýslur haft, nálægt 1400. Er 
líkast, að það hafi verið Strandasýsla, eða ef til vill, Barða- 
strandasýslu eða hvorutveggja um hríð; þó hef eg þar íynr 
enga vissu^), en mikilmenní hefur Arí verið. 141*6 fékk Arí 
Árna biskupi 20 hndr.^). Hann drukknaði 1418^. 

Guðmundur Arason. 

Faðir: Ari Guðmundsson nýnefndur. 
Móðir: Ólöf nýnefnd Þórðardóttir. 

'Kona: Helga dóttir Þorleifs Arnasonar Og Vatnsfjarðar-Kríst* 
ínar4). 



bröðir Ara föður Gudmundar ríka, eins og hér segir, en eins og 
hér að framan hefur veríð tekið fram, getur það ekki veríð rétt, að 
Þorbjörg kona Gudna Oddssonár hafí verið systir Ara. Ormur sá, 
sem hér er talinn bróðir Hrafns og Ara, mun og vera oftalinn; rejnd^ 
ar kemur Ormur Guðmundarson við tvð bréf á Hólum 143 1 (Fom- 
brs. IV, nr. 496 og 497), en enga sönnun fínn eg fyrír því, ad hana 
haíi verið bróðír Ara og Hrafns, og hafi svo verið, hefur hann naom* 
ast verið skilgetinn bróðir þeirra, því ekki er hans getid í vitnit- 
burði þeim frá 1424, semhér að framan er getið, um arískipti þeina 
Ara og Hrafns eptir Snjólf bróður sinn. 

i) Ari var tkonungsumboðsmaður (sýslumaður) um Vestfjördii 
að Gilsfírði og Hrútafjarðarác 141 1 — 1412 og er á þeim árumget' 
ið döma hans og annara geminga þar vestra (Forabrs. III, nr. 612, 
613, 619 — 621). 

2) Sbr. Forabréfasafh IV, nr. 349 (vitnisburður frá 8. febr, 1421). 

3) Ari er enn á lífi i. júlí 1420 (Fornbis. IV, nr. 341), en hann 
heftir drukknað 1423. 

4) Þegar Guðmundur bað Helgu flutti það mál fyrír hann íoð- 
urbróðir hans, Rafn lögmaður Guðmundsson. Haf ði þá Guðmundar 
til kaups við hana 12 hndr. hndr. og gaf henni þar af fjórðungsgjöf, 
en Helga hafði til kaups við Guðmund 3 hndr. hndr., Bæ á Rauða- 
sandi i hndr. hndr. og i hndr. hndr. í jörðum, er þar fylgdu með og 
I hndr. hndr. í lausum peningum. Kristín móðir Helgu kjörí Helga 
dóttur sína helmingakonu við Guðmund og í hans garð á þeina 
briiðkaupsdegi, fengins íjár og ófengins með samþykki Rafhs Gnð- 
mundssonar. föðurbróður Guðmundar, er honum var þá skyldastnr. 
Brúðkaup þeirra Guðmundar og Helgu hélt Kristín í Vatnsfirði með 



265 

B'órfi: Solveigi) hún átti góða manninn Bjarna Þórarinsson 

á Brjánslæk; hann var veginn af sveinum Rinnrs hirð- 

stjóra Þorleifssonar 14872). 1465 gaf hún Lopti Orms- 

^yxíx hálfan erfðahluta sinn sér til framfæris, en hálf- 

ar eignimar til umbods, en þessu öllu afstóð Loptur 

1470 til Þorleifs Björnssonar. í elii sinni scldist hún 

arfsali Guðmundi og Ara, sonum Andrésar bródur síns. 

Solveig hefur dáið barnlaus. 

Uppvöxtur og menning Guðmundar er oss dulin, en það 

hyggjuni vér, að hann hafi \erið einberni að móðurinni, en 

Íaðir hans hafi í elli sinni giptzt eða haldið viðS) Þorgerði móð- 

ur Ólafar. — Þó tengdir væru á með þeim Þorleifsbörnum og 

Guðmundi, hafa margar greinir í komið þeirra á millum, þó 

hvorutveggi væri mjög auðugir. — Guðmundur var kallaður 

hinn ríki og hefur búið á Reykhólum og eignazt þá eptir Ara 

foður sinn4). Guðmundur hefur verið óeirðar- og yfirgangsmað- 



mikíni rausn 1423. Þetta virðist lýsa því, að Þorleifur Ámason, 
maðxu' Kristínar og faðir Helgu, hafi þá verið erlendis (J. P.). 

i) Solveig Guðmundardóttir, sii er hér ræðir um, var yngst 
hinna skilgetnti barna Guðmundar, fædd 1431 (Fornbrs. V. nr. 556 
og víðar). Þau Guðmundur og Helga áttu fleiri börn, erhétusvo: 

2. Ari (hinn eldri) fæddur fyrir 1427, hefur andazt ungur. 

3. Bergljót, fædd 1428. hefur andazt ung. 

4. Guðbjörg, sýnist hafa verið tvíburi við Bergljótu (fædd 1428), 
hefur og andazt ung. 

5. Solveig (eldri) Guðmundardóttir, fædd 1429, og 

6. Ari (yngri) Guðmundarson, fæddur 1430; hafai bæði andazt ung. 
Um Ara þennan, er lifaðhefurlengst systkina sinna, þeirra er eí 
komust til aldurs, er getið ( gerningi einum frá 15. apríl 1465, 
og er hann þá andaður (Fornbréfas. V, nr. 389). Þau böm 
Guðmundar, sero hér getur, em talin í vitnisburdi frá 14. júní 
1471 (Fornbrs, V, nr. 556); hefur Bogi eigi þekkt þann vitnis- 
burO, og því telur hann eigi önnur börn Guðmundar en Sol- 
veigu yngri, seni víða kemur við geminga. 

2) Á að vera 1482. 

3) Það er víst, að Þorgerður Ólafsdöttir var síðari kona Ara 
á Reykhólum, en eigi frilla hans (Fombréfas. IV, nr, 326, sbr. VI, 
nr. 44, og víðar). 

4) Arí hefiir fengið Reykhólaeignir með Ólöfu konu sinni, en 

17* 



266 



ur, sem meðal annars má sjá af vitnisburði, er framfór 1479, 
að Ólöf Aradóttir á Kvennabrekku, systir Guðmundar, hafi 
(þá fyrir 37 árum) ^eúd Birni ríka Þorleifs^yní, umboðsttt, að 
krefji af Guðmundi bróður sínum erfðafé hennar eptir Ara 
föður sinn 5 hndr. hndr. og eptir Þorgerði Ólafsdóttur móð- 
ur sína 5 hndr. hndr., er Guðmundur Arason hélt í óleyfi, <^ 
skeði þetta vorið næsta áður en Björn ríki rtið á Reykhóla 
(1442)1). Það er dulið, ihvernig varið var ágangi Gudmundar 
við þ4 Björti og Einar Þorleifssyni, einasta er þess getið, að 
Guðmundur hafi farið með harðræði, yfirgangi og jafnvel vík- 
ingsskap á einni norðurferð sinni, en þá var Einar hirðstjóra 
umboðsmaður^), og sýnist sem þeir bræður hafi veitzt að honuin 



þær voru móðurarfur ólafar; hún var dóttir Solveigar Svartsdóttur, 
systur (ekki dóttur) Gísla á Reykhóluni. Svartur faðir Solveigar 
andadist 1392 (Annáhir) og var fadir hans Þorleifur Svartsson hinn 
ríki á Reykhóhnn (fæddur 1307, + 1379); ^ans faðir hefur verið 
Svartur Þorleifsson, er út kom í Dýrafirði 1300 (enn á lífi 1307) og 
gæti hann verið sonur Þorleifs haga (•}• 1315), Eyvindarsonarprcsts, 
Þórarinssonar. Verður þá ættin hin sania og föðurætt Þórðar Síg- 
mundarsonar (sbr. hér að framan), því að Eyvindur var bróðir Thom- 
asar prests, foður Snartar. Fyrir þessari rakningu eru svo margar 
hkur, að naumast sýnist efamál, að hiin sé rétt. Eru þannig fundn- 
ar tvær leiðir til Seldælaættarinnar, þegar rekja skal saman fomætt* 
ir við ættir núlifandi manna; hefur sú ætt einna lengst vestfirzkra 
landn^imsætta haldið virðingu sinni og höfuðbólum um hinar fomn 
ætt«töðvnr sínar þar vestra, enda er ætt þessi einhvergöfugastaætt 
á Vestfjörðum að fornu, þeirra ætta sem kunnar eru. 

i) Ætti að vera 1446, því Bjöm raun þá hafatekið Reykhóla, 
en ekki 1442. Vitnisburður þessi um fé Ólafar Aradóttur, er prent- 
aður í Fornbréfasafni (VI, nr. 214). 

2) Þetta er eigi fyllilega rétt, því að ránið við Húnvetninga af 
hendi Guðmundar Arasonar, fór fram 1427 (Nýi annáll), og var þá 
Loptur ríki Guttormsson hirðstjóri norðan og vestan á íslandi (Fom- 
bréfasafn IV, nr. 724), en Einar Þorleifsson varð eigi hirðstjóri fyr 
en 1446, og lét þá leiða vitni um Guðmundarmál, seni sýnist hafa 
legið í dái, órannsakað að mestu, allan tímann frá 1427 tii 1446, 
og verður naumast séð, hverjar orsakir hafi valdið því, að svo var, 
nema' að hirðstjórar þeir, er næstir komu eptir Lopt, hafi eigi treyst 
sér til að rannsaka málið fyrir ofríki Guðmundar, sem allan þennan 
tíma sýnist hafa setið óáreittur að búum sínum, eptir ránið, allt þar 



267 

<^ látið dæma hann iHlægan og fengið staðrestingu konungs 

upp á þann dóm, og hefur Björn Þorleifsson og Einar bróð- 

ír banskeypt þaðaf fé Guðmundar, sem féll undir konung, sem 

sjá má af kvittun séra Þorleifs Björnssonar; telur hann þar 

eignamienn Reykhóla næst eptir Kristján konung: i . Einar Þor- 

leifsson. þá Þorleif Björnsson, þá Björn Þorleif<son aniian, og 

svo sig. En að Björn ríki hafi og svo keypt cignir Guðmund- 

ar sést þar af, að 1463 meðkennist Hennk Kerker"), að Björn 

hirdstjóri Þorleifsson hafi goldið konungi fimm tíu lestir skreið- 

ar og 163 nobel fyrir Guðmundar fé, og 1464 aflienti Ólöf 

Loptsdóltir Gerrek gullsmið 13 gull nobel og 23 í góðu silfri 

fynr Guðmundar eignir^). — Það er ritfært, að Guðnundur hafi 

misst eigur sínar 14433), o^ að þær hafi verið að upphæð verð- 

aura tuttugu og sjö hundruð hundraða, og ellefu tit^ir og þrjú 

hundruð og sex tigir álna, en kúgildi sex hundruð hundraða, 

tuttugu og átta, hefur því áður verið aítekinn máli konu hans, 

einnig þau IV hundruð hundraða og V hnndruð hundraða bet- 

ur, seni Ólöf systir hans átti hjá honum innistandandi4). Getur 

þá maskc komið heim, það ritað er, að Guðmu»idar fé allt 

hafi verið L hundruð hundraða (að með reiknuðu því, er aðr- 

ir áttu þar). — Hvað vm Guðmund þar eptir hefur liðið, er 

óljóst, en hklegt er, að hann hafi farið utan, eins og það, að 

Einar Þorleifsson hafi veitt honum sýslu, líkast Stranda- eða 

Barðastrandarsýslu, meðan Einar hafði hirðstjórn og vcl féll 

til hann komst í önáð við Þorleifssonu, mága sína, sem eigi vildu 
láta eignir Guðmundar ganga úr greipum sér, en hafa lítt hirt að 
halda arfinum til handa börnum Gudmundar, enda lifdu þau fá 
skitgetin, og þ.l lítt á legg komin, er hann varð ad ílýja eignir sínar. 

i) Réttara Kepken sbr. ísl. Fbr.s. V, nr. 337. 

2) Fombréfas. V, nr. 377. 

3) Ætti að vera 1446 (sbr. síðar) en 1448 sýnist Guðmundur 
hafa farið utan alfarinn, að prófuðu máli hans, sem útiagi ; var þá 
Helga kona hans önduð fyrir 10 ánim (•}• 1438). Um Guðmund 
vita menn ekki, eptir að hann fór utan, en líklegt er, að þeir Þor- 
leifssjnir hafi séð svo ráð fyrir, að hann yrði þeim eigi til hnekk- 
is eptir það, enda mun Guðmundur aldrei hata aptur komið til 
Íslands (sbr. vitnisburðina um Guðmund 1470: ísl. Fornbréfasafn 
V, nr. 498—500). 

4) Hvaðan Bogi hefur haft þennan reiking veit eg eigi (J. P.). 



268 



nieð þeini mágum, miUum 1430 o^ 1440, áduren óvildinkom 
þeirra á miilumi). 



i) Eins og sést af I. B. bls. 444 hefur Gudmundur haldidHúna- 
vatnssýslu 1422, og hefur Kklega verid þar sýslumadur 1427, er 
annálar geta um nordurreid hans til Húnvetninga, því ad hann hef- 
ur þá verid ad reka þar sýsluna ; jardeignir átti hann þar ekki. Það 
lítur einnig svo út sem hann haíi haft þar sýslu, þangad til hann 
var gerdur útlægur af Einari Þorleifssyni hirdstjóra nordan og vest- 
an. Höfðu Húnvetningar kært GuÖmund fyrir rán og ofbeldi við þá 
í norðurreiðuni sínuni. En það var árið 1446, er Guðmundur vir 
útlægur dæmdur, en ekki 1442 eða 1443, eins og surair hafa talið, 
og verður því að leiðrétta það, sem fyr er sagt í þessu riti um þtd 
efni. Útlegðardómur þessi íinnst ekki í FornbréfasafninUy en eg hef 
fundið á lausum blöðum eptir Jón Pétursson afskript at honum með 
hans hendi ; getur J. P. þess út á spássíunni, að dómurinn hafí ver- 
ið ritaður á kálfskinni og eitt innsigli íyrir, er dottið hafi veriðai, 
en þvengurinn að eins eptir. Þessa athugasemd hefiir hann að vísa 
strykað út aptur, af því að hann hefur ekki ætlazt til, að hún væri prent- 
uð með döminum, en það er enginn efí á, að hún er rétt og að 
þetta hefur verið frumbréfið, sem hann hefur haft fyrir sér, en nú 
er Hklega glatað. £r því ekki öðru að tjalda en afskriptinni og má 
þykja gott um svo fágætt fomskjal. £n bréfið er svo látandi: 

»ÖIlum niönnum, sem þetta bréf sjá eður heyra, sendi eg Ein- 
ar Þorleifsson, hirðstjöri fyrir norðan og vestan á íslandi^ kveðja 
guðs og sína kunnugt gjörandi, þá er liðið var frá hingað burð 
vors herra Jesú Christí þúshundruð íjögur hundruð fjöru tigir og 
sex ar, þriðjudaginn næsta eptir Jónsmessu postula ante portam 
latinam á Sveinstöðum í Vatnsdal á almennu þingi kom fyrir mig 
Þorsteinn Þorgrímsson og Björn Kárason og Þórður Ólafsson og Ein- 
ar Hallfreðarson, beiddu rnig og kröfðust allir og sérhver styrks og 
atfarar við Guðmund Arason fyrir það rán og heimsöknir, erhano 
hafði þeim veitt í sinni norðurreið, eptir þvf, sem þeir létu þar sýna 
og sverja. — Nú sakir þess, að mér lýst þetta fullt iitlegðarverk og 
lýsta eg Guðmund Arason útlægan og óheilagan, hvar hann kann 
takast utan griðastaða og því fyrirbíð eg hverjum manni héðan í frá 
hann að hýsa eður heima haldaeður hafa, styðja eður styrkja, eður 
nokkra björg veíta í móti kongsins rétti og landsins lögum» undir 
sllka sekt, sem lögbók vottar, ef það dyrfist nokkur gjöra. — Svo 
beiðir eg og krefur eg og skyldar eg til kongsdómins vegna hvern 
mann, er mitt bréf heyrir, mig til að styrkja og fullt lid að veita, 
hann að fanga og undir rétt lög að koma. Item í annari grein fyr 



269 
Andrés Guðmundsson. 

Faðir: Guðmundur Arason, nýnefndur. 



irbíd eg hveijuni manni í þeim góssum sitja edur nokkurn kostnad 
hafa, sem fyrnefndur Guðmundur hefur áður haft og haldið ogsér 
eígnað eptir þvl, sem eg má fremst með lögum, og til sanninda hér 
um setti eg mitt innsigli fyrir þétta bréf, skrifað í sama stað og ári, 
degi síðar en fyr segirc. 

Guðmundur hefur verið mjög ágengur og ofríkisfuUur, það sýn- 
ir meðal annars, að hann vildi ekki svara út mundi stjiipu sinnar, 
eða arfi Ólafar systur sinnar, reiknaði Ólöf móðurarf sinn 5 hundr- 
uð hundraða og íöðtirarf sinn 4 hundruð hundrada. Líka gat £in- 
ar Þórðarson, skrifari Guðmundar, Brandur Sigurðsson og Stefán 
Þórarinsson vitnisburð uni það á Skarði 1460, að Guðmundur 
hcfði haldið nokkrum jörðum, er þar eru nefndar, er hann ekkert 
befði itt með. 

En þessi vitnisburður er eigi svo áreiðanlegur, því það er auð- 
séð, að Björn ríki hefur útvegað hann, hann hafði þá keypteða var 
að kaupa af konungi sektahlutann af eigum Guðmundar fyrir lítið 
verð. — Guðraundi er og lagt það til ámælis, að þegar hann tór að 
reka sýslu sína nyrðra, hafi hann riðið með stóran fiokk, ermönn- 
um hafi þótt hart að búa undir; hafa og menn hans áþessum ferð- 
um eílaust gert af sér margan óskunda, er Guðmundur hefur ekki 
ráðið við. 

Guðmundur hefur verið hinn mesti höfðingi og kunnað að 
stjóma vel eígnum sínum. 1434 hélt hann brúðkaup Orms Lopts- 
sonar og Solveigar Þorleifsdóttur, systur konu sinnar. — Það hefur 
verið til uppskript yfir eigur Guðmundar, þegar hann inissti þær og 
byijar hún þannig: 

>Þessí var reikningur o. s. frv.« Þessi skrá um eignir Guð- 
mundar, er þær voru teknar undir konung, er prentuð í ísl. Fornbr,- 
saíbi IV. nr. 725. 

Af því að Guðmundur var dæmdur útlægur áttu eigur hans að 
falla hálfar undir konung, en háltar undir nánustu erfingja hans. 
Af því Solveig dóttir hans var getin, eptir að faðir hennar var fall- 
inn 1 útlegðina, sölsuðu þeir Þorleifssynir, Einar og Björn, móður- 
bræður Solveigar, hennar part eignanna undir sig, því þeir sögðu, 
að það bam, sem getið væri í útlegð, ætti hvorki að ería föður eða 
möður. Þetta hefur nú víst þótt mörgum mjög hart og líka séð of- 
sjóÐum yfir ölhi því fé, er þeir bræður þannig sölsuðu undir sig, 
og lét þvl Loptur Ormsson, er var náfrændi Solveigar, hana gefa 
sér alla þá pcninga há]fa til fósturs og æfinles^s framfæris, sem henni 



270 
Móðir: [um hana ókunnugt]. 

heföi til erfða fallið eptir föður sinn og móður og bróður sinn Ara 
Guðmiindsson, jarðir og kúgildi, fríða peninga og öfrfða, að öIIuid 
tilteknum og engum írá teknum. Skyldi optnefndur Loptur mega 
kjósa sér til eignar, hverja peninga hann vildi af þessum peningnxn 
í sinn hluta, en hann kjöri Reykhóla og þær eignir, er þar til Ligu 
milli Skálaness og Gilsfjarðar. Skyldi Loptur mega að frjálsu taka 
að sér þessa peninga alla, og vera löglegur söknari til a<^ sektaof 
sækja og sakir á gefa í1 þessum peningum öHum, sem íuUur og lögleg- 
ur eignarmaður, hvar sem þeir væru niðurkomnir. Skyldu þeir kvitt- 
ir vera, s6m hann kvitta gerði hennar vegna. Fékk þráttnefnd Sol- 
veig títtnefndum Lopti sitt löglegt umboð um næstu þrenna tölf 
mánuði og það lengur, sem hún eigi aðraskipunágerði. Förþesá 
gerningur frani á Staðarhóli í Saurbæ 1465 (Fornbréfasafn V. nr. 
389). Þetta vottorð er gefið sama ár d Staðarhóli af Þorleifi Áma- 
syni, Gunnari Jónssyni, Jóni Þorleiíssyni og Magnúsi Oddssyni. — 
£n Lopti varð ekki neitt gagn né sæmd að þessu, því eptir ad hafa 
rifizt við Þorleif Björnsson í nokkur ár um eignir Solveigar, sættust 
þeir á Öxarárþingi 1470 á þetta mál þannig: að Lopturgafoggalt 
Þorleiíi í það hugmót og peningareikning, er Loptur var fymefnd- 
um Þorleifí skyldugur, alla þá tiltöhi og eign, er fymefndur Loptor 
þóttist eiga í peningum þeim, er Guðmundur Arason átti og Sol- 
veig Guðmundsdóttir þóttist eríl hafa eptir foður sinn og möður, 
eptir því sem þeirra gerningsbréf Lopts og Solveigar þar um gert 
útvísaði. Meðkenndist Loptur að hann hefði kjörið f sinn part Reyk* 
hólaeignir, fasta peninga og lausa, fríða og Ófríða, sem þar ttl h^'yTda 
að fornu og nýju, Vottar að þessuui gemingi voru: EgiU Grlms- 
son, Oddur Pétursson, Grímur Grímsson og Ingimundur Jónsson. — 
Um þessar mundir hefur Solveig trúlofazt »góða manninumc Bjama 
Þórarinssyni og það hefur víst verið hvöt fyrirLopt. aðgera áminnst- 
an samning við Þorleif, og draga sig þar með út úr þessu {irasi. 
Bjarni hefur nú og, er harn var kvæntur Soheigu, farið aO ganga 
eptir arfi hennar; virdist þá sem Þorleifur hafi látið hann fá nokk- 
uð, líklega Brjánslækinn með tilheyrandi jörðum, er var eitt af 6 
höfuðbólum Guðmuniiar ; en Bjami hefur auðsjáanlega verid óánægA- 
ur með þetta, og sigldi hann því; er sagt að kona hans haíi faiid 
með honum og að þau hafí veríð nokkur ár erlendis, en 1480 kom 
Bjarni aptur út með bréf Kristjáns konungs fyrsta, hvar í hann seg> 
ir, að sér hafí óréttilega flutt veríð um Guðmundar peninga, og ad 
þeir hafi verið meira verðir. Skipar hann því Magnúsi biskupi í 
Skálholti og Diðrik Pining hirðstjóra, með tólföðrum^erþeirskjldo 



271 

Kona: Þorbjörg, dóttir Ólafs yngra Tóna, .Geirmundarsonar, 
þau giptust 1461; hafði Andrés til kaups við hana 



taka med sér, uð reikna alla Gudmundar peninga og skipta þeim 
í 3 parta. A þessum skiptum, er þá voru gerð á alþinginu, eptir 
nefndu konungsbréíi, hlotnaðist Solveigu í móðurarf 25 hundruð 
hundraða, og þnmæst eptir föður sinn Guðmund i^^a hundrað 
hundraða, og konungí jafnmikið, en þessu, sem konungur fékk.var 
aptur skipt í 3 flokka, hvar af konungur fékk 4 hundruð hundraða 
og 20 hundruð, erfingjar BjÖrns bónda Þorleifssonar og húsfrú ólaf- 
ar jafhmikið, og Solveig Guðmundsdóttir 4 hundruð hundraða og 
20 hundruð. — Þessi dómur, uppkveðinn .•! Öxarárþingi i. júlí 1480, 
er prentaður í ísl. Fombréfasafni VI. bls. 273 — 274 og vísast því 
til hans hér. 

Þorleifur reyndi nú á allan hátt að fyrirbyggja, að þessu kon- 
nngsbréfiyrði framgengt, og krafðist þess vegna af Rafni lögmanni, 
að hann þar á þinginu útnefndi dóm til að yfirskoða og rannsaka 
brét sín um Guðmundar peninga, og er Rafn ekki vildi gera það, 
tók Þorleifur á Lundi í Lundareykjadal vitnisburð nokkurra manna 
um þessa neitan Rafns lögmanns, og útnefndi um leið marga menn 
í dóm til að dæma ura erfðarétt barns þess, er í útlegð foðursins 
væri getið. Þessi tvö bréf hljóða þannig: 

>i. Dömurinn: Það gerum vér Egill Grímsson, Jón Björns- 
son, Gísli Filippusson, Sigurður Daðason, Finnbogi Jónsson, Þor- 
lákur Þorkelsson, Finnur Pétufsson, Þorsteinn Jónsson, Ingimundur 
Finnsson, Þórður Auðunnarson, Arnfinnur Jónsson, Arnór Finnsson 
og Narfi Þorvaldsson góðum mönnum kunnugt með þessu voru opnu 
bréfi, aö þá. er liöið var frá hingað burð vors herra Jesú Christi 
MCCCCLXXX ára á mánudaginn næstan eptirPétursmessu um sum- 
arid vorum vér í dóm nefndir af ærlegum manni, Þorleifi Björnssyni, 
^ skoða og rannsaka um það, ef maður á barn með eiginkonu 
sinni í útlegð, og deyr móðirin síðan, fyrri enn rpaðurinn fær nokkra 
kvittun af konunginum. Nú sakir þes«, að réttarbót virðuiegs herra 
Magnúsar konungs Eiríkssonar svo útvísar, að það sama barn, sem 
í útlegð er getið, skal hvorki taka arf eptir föður né móður, nema 
hann verði innlendur síðan, og því knnnum vér eigi betur skilja eða 
Tita, en þcir sömu peningar, sem móðir fyrskrifaðs barns átti, falli 
til erfðár hinum nánustu frændum hennar eptir réttu eríðatali og 
fyrgreindur arfur féll undan þeim, áður nokkur kvittun fengist af 
konungdóminum. Og til sanninda hér um, settum vér fyrgreindir 
menn vor insigli fyrir þetta bréf, er gjört var á Lundi í Lunda- 
leykjadal á sama ári, degi síðar en fyr segir«. — Dómur þessi er 



272 



3 hundruð hundraða, en Þorleifur junkeri Rjömssoa 
gaf honum 2 hundrud hundraða og hélt brúdkaup 



prentaður í ísl. Fornbréfasafhi VI. nr. 262 en af því að vitnisburð- 
urinn, sem hér fer á eptir íinnst þar ekki eru bœði bréfin hér prent- 
uð eptir afskript Jóns Péturssonar. 

2. Vitnisburðurinn: »Það gjönim vér Egill Grímsson, 
Arnfinnur Jónsson, Þorlákur Þorkelsson og Þorlcikur Gunnsteinsson 
göðum mönnum viturligt með þessu voru opnu bréfi, að þá er liðið 
var frá hingað burð vors herra Jesú Chrislí þúsund fjögurhundnid 
og átta tigir ára á almennilegu Öxarárþingi vorum vér í hjá að 
Þorleifur Björnsson beiddi og krafði Hrafn lögmann norðan og vest- 
an á ÍsLindi að nefna döm, yfir að skoða og rannsaka sfn bréf 
þau, er hann hafði af sínum náðuga herra kong Kristjem um þad, 
hvort hann skyldi eigi njótandi verða hans bréfa til síns herra kongs- 
ins náða um þá peninga, er Guðmundur heitinn Arason og hans 
kvinna höfðu átt, og ÖU önnur þau bréf og skilríki þau. er áður 
greindur Þorleifur hafði, svo hann eigi misti sína peninga fyrírlög 
fram, eptir því, sem þeir áður greindur Þorleifur og Bjami Þórir- 
insson höfðu þar gjörning um gjört. £n áðurgreindur Hrafn lög- 
mann vildi þar ekki svar tíl gefu. Og til sanninda hér um settum 
vær vor insigli fyrir þetta bréf, er gjört var á Lundi í Lundareykja- 
dal, á sama ári, degi síðar en fyr segir«. — Það er auð^éd, ad þetta 
bréf hefur verið fest aptan við dóminn. 

Þetta hefur nú Þorleifur séð, að.vtfr ónögt fyrir síg, ogpví sigltsama 
ár; fékk hann þá dóm ríkisráðsins í Noregi, er dæmdi — því Kríst- 
ján I., var þá dauður — Þorleifi Bjömssyni aptur alla hans peningm, göss 
og garða, sem honum væri með ólögum frá komið, er Bjami Þör- 
arinsson og aðrir klögudu upp á, þar Rafn Brandsson lögniann norð- 
un og vestan á íslandi hefði tilkrafður verið og Þoríeifi á Öxarár- 
þingi enga lagaskipun hér ágjört. Dómurinn er gerður laugardaginn 
næstan eptir Bartholomæfmessu 1481 (sbr. Isl. Fornbréfasafn VL 
nr. 360). Þorleifur kom út aptur 1481 med áOur^reinddn dótn, 
en svo sýnist sem honum hafi eigi orðið svo mikill styrkur ad bofi- 
um, sem hann hefur hugsað, og þeir bræður Þorleifur og Einar þvf 
tekið það úrræði, að drepa Bjarna vestur á Brjánslæk 1482 (sbr. 
bréf um það víg ísl. Fornbr.safn VL nr. 412); er sagt að Einar 
hafi sent þangað fiokk manna til þess, og að Þorsteinn laúnsonur 
Þorleifs hafi verið fyrirliði flokksins. A þetta víg sættist Eínar 
við Magnús biskup í Skálholti, og bætti biskupi Bæ í BorgarfirOi, 
Langholt og Hvítárbakka m. fl. fé. Sú sættargerð för fram á Skarði 
27. ágúst 1487 (ísl. Fornbr.s. VL nr. 533). Með þessu móti hafa 



J 



273 

hans') fyrir 60 hundruð, en Ólafur Tóni og Sigríður 
Þorsteinsdóttir kona hans gáfudóttur sinni Þorbjörgu 
2 hundruð hundraða. 
B'óm: A. Guðmundur á Hesti í önundaríirði og á Felli í 

Kollafirði, sjá hér síðar. 

B. Ari, laungetinn í Bæ á Rauðasandi, sjá Barða- 
strandarsýslu. 

C. Bjami, fyrri maður Guðrúnar eldrí dóttur Björns 
sýslumanns Guðnasonar 1507, þeirra dóttir 

I. Solveig, sjá um hana við Dalasýslu. 

D. Sigríður átti Helga, son Gísla Filippussonar, Sig- 
urðssonar Þórðarsonar (sjá Barðastrandarsýslu) en 
þessi Sigurður Þórðarson mun bróðir Odds lög- 
manns Lepps Þórðarsonar^), þeirra börn: 

I. Vigfús átti Margréti, dóttur séra3) Ólafs Ei- 
ríkssonar og Brígetar, laundóttur Solveigar, 
dóttur Bjöms ríka með Jóni skrifara. — Þeirra 
börn : 
a. Guðrún Vigfúsdóttir átti Svart á Látrum, 

föður Þórðár, föður Svarts4); allt bænda- 

fólk. 



þeir bræður Björn og Emar ætlað sér að svæla undir sig arf S0I- 
Tdgar Gnðmundsdöttur, og hafa álitið sér allskostar við hana, þeg- 
ar Bjarai væri úr vegi tekinn, en hún eín eptir, munaðsrlaus ekkja. 
£n þetta fór öðnivísi, en þeir höf9u ætlað, því Solveig seldist þeim 
bröðnrsonum sínum Guðmundi og Ara Andréssonum löglegu arfsali, 
þvl hún hefiir eigi unnt þeim Bjamarsonum eignanna, sem von var. 
Solveig dó bamlaus. (J. P.) 

* 

i) Andrés kvæntist 1462 og er kaupmálabréfið gert á Reykhól- 
um I. ágúst það ár (Fbr.s. V. nr. 325). Björn ríki , en eigi Þorleif- 
ur, hélt bnillaup þeirra Andrésar, eða lofadi að kosta það, eptir sem 
kaupmálabréfið segir. 

2) Sigurður og Oddur voru ekki bræður, sem fyr hefur verid sagt. 

3) ólafur var ekki prestur. Hann var bröðir Sæmundar í Ási 
í Holtnm. 

4) Svartur þessi átti Guðrúnu Steinsdóttur Þorvaldssonar Torfa- 
sonar á Hrauni í Dýraíirði Sigfússonar Brúnmanns; þeirra dóttir 
Margrét möðir Svarts Jónssonar föður Ólafs á Sléttu í Aðalvík. 



274 

b. Steinunn*) átti Þorkel Jónsson, þeirra dóttir 
a. Margrét átti Stein^) (baénda fólk). 

2. Oddur. 

3. Guðrún. ; 
E. Jón Andrésson3). 

Andrés bjó á FelJi í Kollafirði, og hélt Þorleifur Bjöms- 
son í hönd með honum fyrst, meðan Aiidrés bryddi eigi á stór* 
mennsku sinni við þá feðgá4) og^ meihum vér, að Ándrés hafi 



i) Auk Steinunnar og jGudnmar;^ konu Svarts.i Látnim telur 
Steingrímur biskup tvær aðrar CTiidrúuar dætur Vigfiisar Helgaso&sr 
Og Margrétar: 

1. Guðrún hjó í Geirþjófsfjarderbptni (einnig talin hjá Snókdalín) 
átti Ara þeirra börn: 

a, Gúðriin kona Tómasar. ' 

' ■ b. Guðrún kona Gríms, þeirrk börh: 
aa. Björa. 
bb. Skúli. 

2, Guðriin var hjá Ormi Erlingssyni bræðrungi sínum, átti mör|^ 
börn, síðan áttí hún Runólf, þeirra börn: 

a. Jón; hans synir: 
aa. Snæbjöm. 
bb. Þorvarður; hans son: 
aaa. Snjólfur á Strönd. 

2) Dí^ttir Steins og Margrétar var Járngerður átti Jón Bjama- 
son, þeirra son Þorkell á Hvítanesi, hans dóttir Guðfinna átti Kára 
Þórðarson, þeirra son Þórður í Eyrardal, faðir Kára á Borg í Skötu- 
firði og Guðmundar, er var fyrri maðurSolveigarÞórðardóttur^tád* 
ents í Vigri Ólafssonar, þeirra döttir Marín átti Gísla á Vífiismýr 
um Oddsson iir Önundarfirði Gíslasonar, þeirra son Oddur bóndi 
á Lokinhöniinm, faðir Gísla, er þar bjö lengi, föður Odds málaflutn- 
ingsmanns í Reykjavík. 

A t h s . Ó. Snókdalín telur Guðmuhd mann Solveigar son Þórð- 
ar á Borg Kárasonar á Borg Þórðarsonar í Eyrardal Kárasonar,en 
tímans vegna virðist hér tveim liðum ofaukið, enda telur £spölín 
Guðmund son Þórðar Kdrasonar eldra. 

3) Að Andrés hafi átt nokkura son, er Jón hafi heitið, er víit 
ekki rétt. 

4) Andrés hefur verið sveinn Þorleifs 1462 (sbr. hér fyr), þW 
hans er þá getið í Skálholti við bréf, er snerta Þorleif (Fornbrs. V. nr, 
321 og 322). Það fé, er Þorleifur fékk Andrési til giptingar, sýnist 



275 

af tilblutun Þorleifs fehgíð Strandasýslu, nálægt 1460^), en þó 
er það óvíst; eptir fall Björns rlka og nálægt 1470, kom'sund- 



og án efa hafa veríð þjónustulaun Andrésar, þótt þad sé'kallað 
gjöf í kaupmálabréfí Andrésar. 

1) Fyrir Andrés Guðmundarson, er líklegt, að þessír menn hafa 
haít völd nokkur í Strandasýslu : 

Siouurlldl Loptsson, er átti Ólöfu Aradóttur, hálfsystur Guð- 
mundar ríka; um Sumarliða er fátt kunnugt, ogmun hanneigihafa 
orðið gamall. Sumarliðí var launsonur Lopts ríka og Kristínar dótt- 
ur Odds lepps, og gaf Loptur honum jarðir í Dölum vestur (Fom- 
bré£isafh IV. nr. 446 og 552); hefur hann venð auðugur maður, 
þött hann komi mjög övíða við gerninga. Það eitt er knnnugt, að 
bann var cnn á lífi i. okt. 1432 (Fombr.s. IV. nr. 552). kynniþví 
að mega ætla, að hann hefði tekið við sýslunni eptir að rán Guð- 
mondar varð 1427, eða þar um bil, því að Loptur faðír Sumarliða 
bafði þá hirðstjóm norðan og vestan á Islandi, en hirðstjórar réðu 
optast sýsluveitingum í þann tíma, og er eigi ólíklegt, að Loptur 
hafi baldíd völdum nokkmm í hendur sonum sínum, sem þá voru 
tmmvaxta. 

í ættatölum er eigi getið annara barna Sumarliða og Ólafar, 
en Kristínar konu Jöns Ðans(sbr. I. B. 312. bls. og hér að framan, 
bls. 175), en samkvæmt bréfum, sem nú em komin í Ijós, sýnist ekki 
efamál, ad þau Sumarliði hafi átt fleiri böm, og munu þeir Hall- 
dör og Ari Sumarliðasynir, er koma við bréf vestra um 1460, hafa 
verið bræðurKristínar,ogmárekjaættir fráþeim til núlifandi manna. 

Ormup LroptBSon 

albröðir Sumarliða, fékk og jarðir í DalasýslUy og bjó á Staðarhóli 
1 Saurbæ; hann átti Solveigu Þorleifsdóttur, . systur Bjamar ríka og 
Helgu konu Guðmundar Arasonar. Ormur var hirðstjóri norðan og 
vestan á Íslandi i436(Fombrs. IV. nr. 599) og þykir sennilegt, að 
faann bafi þá og haft sýsluvöld um Vestfjörðu. 

Tnmi Bergþórsson, bóndi í Ásgarði í Hvammssveit, átti eignir 
nokkrar í Strandasýslu og þar á meðal Eyri (Óspakseyri) í Bitru, 
er ólafur prestur sonur hans erfði eptir hann og seldi hana Jóni 
Sveinssyni 1461 (Fombrs. V. nr. 228). Tumi kemux við bréf 1418 
— 1449, og heftir hann verið auðugur böndi, og lögréttumaður vestra, 
að því er ^nist. Kona Tuma var Guðrún Hallsdóttir úr Ás- 
garðí og vom þeirra synir: Egill, Guðmundur og Ólafiir prestur, er 
fyr var getið, og mun hann vera faðir Tuma prests á Stað á Reykja- 
nesi (sbr. Fombr.s. V. nr. 508 og 530). Um ætt Tuma Bergþórs- 



2/6 

urþykki mikið á millum Þorleífs hirðstjóraBjörnssonarog And- 
résar; reis það af fé Guðmundar Arasonar, er þá var í eigit 



sonar hefur veríd getid í athugagrein hér ad framan (bls. 255), og 
mun mega rekja hana nánar en hér er gert. 

Binar IÞorleifsflOii 

bródir Björns ríka, hafdi hirdstjöm norÖan og vestan 1446 — 1449 
eptir Orm Loptsson, en andaðist 1453; hefur hann ad iíkindum haít 
völd yfir Vestfjörðu msem sýslumadur, nokkur ár, en allóvíst er, hveija 
sýslu hann hafí haldið. 

Toril Arasen, 

er verið hefiir bróðir Daða Arasonar, en þeir sjnir Ara Daðasonar, 
er sumir nefna Dalaskalla. Móðir þeirra var Guðríður Bjamar eða 
Bjamadóttir. — Torfi átti Akra-Kristínu, eptir Helga Guðnason lög- 
mann, og bjuggu þau á Meirí-Ökrum í Skagafirði. Torfi átti eign- 
ir miklar á Vesturlandi; hann gerðist handgenginn Kristjáni konungi 
fyrsta og fékk af honum aðalskaparbréf 1450, og fylgdi því rídd- 
aranafnbót og hirðstjóm norðan og vestan á íslandi (Fombis. V. 
nr. 57); hélt Torfi virðingu þeirri og nafnbótum til dauðadags c^ 
andaðist hann í Björgvin síð sumars 1459. 

Stranda-Kolar var lengi með Torfa hirðstjöra Arasyni (Fombrs. 
ni. 771. bls.) og erekki ólíklegt, að hann hafi um hríð veríð valda- 
maður á Ströndum, meðan Torfi hafði hirðstjóm (o: 1450). Ekki 
er mér kunnugt um ætt Kols, eða hvenær hann dó, en hann sýnist 
hafa lifuð enn nokkra hríð, eptir andlát Torfa Arasonar, og orðið 
ganiall maður. 

Brandnr Jónsson lögmaður var umboðsroaður Torfa hirðstjóra 
1459 (Fombréfasafh V. nr. 167 og 171). 

Skúli Loptsson hins ríka, albróðir Orms og Suniarliða, átti eign* 
ir miklar á Vestíjörðum, og kynni að hafa verið umhoðsmaður Bjarn 
ar ríka yfir Stranda.«iýslu, fyrst eptir andlát Torfa Arasonar, til c»' 
1463. Skúii átti Helgu hina yngrí, systur Bjarnar, og iifðu þau leogi 
eptir að Bjöm varveginn (1467); með þeim Bimi og Skúlavarvin*| 
átta mikil jafnan og er líklegt, að Skúli hafi því notið tengda viðj 
Bjöm og þegið völd af honum. 

Loptnr Ormssony Loptssonar hins ríka, mun hafa veríð uml 
maður Bjöms ríka yfir Strandasýslu, eptir að Bjöm tók við 
stjóm yfir öllu Islandi 1463, því að Skúli mun þá hafa tekið 
yfir Húnavatnssýslu um hríð af Birni, en Andrés Guðmun^ 



2;; 

Þorleifs og hans ættíngja; kom svo, að Andrés tók að gera 
heimreiðir og fjárupptektír hjá Þorleifi og Einari Bjömssonum ; 
loks fangaði Þorleifur hirðstjóri Björnsson Andrés 1483, átti 
Andrés þá að dæfnast eptir lögum, en fyrir auðmjúka bón Þor- 
bjargar konu hans og annara góðra manna, varð sú sætt, að 
Andrés skyldi lúka i hundrað hundraða, en Þorleifur gaf hon- 



roun naumast hafa tekið víd sýshmni, íyr en eptir andlát Björns ríka. 
Andrés var fyrst sveinn Þorleifs junkæra Björnssonar 1462, og er 
svo að sjá sem Þorleifur hafí geiið Andrési jarðir til kvonarmundar, 
en síðar hafið hann til valda, þótt sundurþykki yrði nokkurt þeirra 
á milH siðan. Loptur Ormsson kemur. íyrst við bréf 1459; hann 
afhendír Hítardal Sigurði (beigalda) Jónssyni, í umboði Jóns biskups 
krabba, í fardögum 1463. I bréíi sínu til Brands lögmanns Jóns- 
sonar 1467, kvartar Björn ríki um grípdeildir Lopts frænda sfns, og 
segir hann Lopt þá setztan á Gnúp (í Ðýraíirdi) í óleyfí sínu, og 
getur þess, að Loptur og félagar hans haíi gengið á eignir Helga- 
fellsklausturs (Fornbrs. V. nr. 432). 1470 er Loptur orðinn riddari 
(Fombrs. V. nr. 519), en eigi þekkist nú aðalskaparbréf hans, og 
mun það vera glatað með öllu. Loptur bjó á Staðarhóli eptir föð- 
ar sinn og gerðist auðugur maður, 147 1 fær Solveig Þorleifsdótt- 
ir Lopti syni sínum í hendur alla peninga sína og jarðir á Vest- 
fjordum (Fombrs. V. nr. 563 — 564). 11. aprll 1474 ættleiðir Lopt- 
vr Stefán son sinn að Staðarhóli í Saurbæ, og arfleiðir hann að 
ýmsiim jörðum, sem nafngreindar cru í bréfínu (Fornbrs. V. nr. 
662). I. jiilí sama ár kaupir Loptur 15 hundnið í Hamraendum í 
Dolum, af Katli Ormssyni (Fornbrs. V. nr. 671); átti Loptur áður 
15 hundruð í Hamraendum, en síðar, 1475, ^^^^ hann þessa þrjá 
tigi hundraða til eignar Sigurði Daðasyni í Bjarnarhöfh (Fornbrs. 
V. nr. 707). 1475 stefhir Loptur Solveigu móður sinni um hald á 
jorðinni Víðidalstungu, er hann kallaði sér til arfs hafa fallið eptir 
Einar bróður sinn {f 1470) (Fornbrs. V. nr. 719). Þetta sumar 
befur Loptur farið utan, því að hann kemur við bréf nokkurt í Her- 
eyjum á Sunnmæri 11. okt. 1475 (Fombrs. V. nr. 713); ervarlaefi 
á að stefhubréf Lopts til Solveigar sé gert fyrir þá utanför Lopts 
og mundi það þvi eiga að standa nokkru franiar, en það er sett í 
tilv.bindi Fombréfasafnsins. Loptur andaðist um 1476, að líkindum 
í Noregi; hann var tvíkvæntur og var fyrri kona hans Steinunn 
Gunnarsdóttir frá Sælingsdalstungu, Jónssonar; þeirra synir Stefán 
ag Pétur. Loptiu* og Steinunn skildu, og kvæntist Loptur þá litlu 
sídar úti á HálogaJandi (1470) Gunnhildi Pétursdóttur (Forabrs. V. 
nr* 501); þati munu ekki hafa átt böm. 

18 



278 

um upp 60 hundruð þar af, og lofaði Andrés að vera aldrri 
móti Þorleifi þar eptirJ). — 1473 seldi Andrés með samþykki 
konu sinnar, Þorbjargar, hálfan Arnarstapa Guðmundi Stefáns- 
syni. Eptir dauda þeirra Björns sona, Þorfeifs og Eirars. þeg- 
ar Björn yngri Þorleifsson hafði tekið við hinu mesta af fé 
Guðmundar, sættist Björn við Andrés og sonu hans 1498 raeð 
því móti, að Björn yfirlét þeim allar jarðir í ísafjarðar- og 
Strandasýslu, sem Guðmundur ríki hafði átt, en þeir braeðor 
Birni allar jarðir í Barðastrandarsýslu og syðra, sem Guðmund- 
ur átt hafði. Þetta framfór í Bæ á Rauðasandi (1498)- And- 
rés lifði enn 15072). 



i) Sundurþykki þeirra Andrésar og Bjömssona mun ekki hafi 
ordið ad neinum mun, fyr en eptir 1480, eptir því sem nú má ráða 
af bréfum frá þeim tíma. Heimreið Andrésar á Reykhöla og við- 
ureign hans við Björnssonu gerðist 8. jan. i483(Fombrs. VI. nr. 416), 
en dómur um Reykhólaför er háður af tylft manna, að skipan Þor- 
leifs, í Berufirði 20. jan, s. á. (Fornbrs. VI. nr. 417). Af því að 
Andrés hafði tekið virki það, er þeir Þorleifur höf ðu á Reykhölum, 
og sézt þar með fylgdarlið sitt og gert ýmsar óspektir, sem þóttu minni- 
legarþeim er fyrir urðu, kölluðu menn vetur þennan virkisvetur 

(1483). 

2) Eins og hér er sagt, hafa þeir Björn ríki og synir hans fyrst 
viljað vera ( vináttu við Andrés, og því gefið honum til giptirtgar 
2 hundruð hundraða og haldið brúðkaup hans á Reykhólum 1461 
fyrir 60 hundruð, en þegar Solveig Guðmundsdóttir seldist artsali þeim 
Gudmundi og Ara, sonum Andrésar, og Þorleifur ekki vildi svara 
þeim neinu af arfi hennar með göðu, hefur Andrés einsett sér að 
ná því með ofbeldi, er sonum sínum bæri og fór þess vegna um 
veturinn 1483 heim til Reykhóla, þar sem Þorleiftir hafði aðsetur 
sitt, en var þá ekki heiitia, og kastaði eign sinni á allt, er þar var 
og lét leiða burt húsfrú Ingveldi Helgadóttur, konu Þorleifs ogreka 
burt allt fólkið; áður hafði Andrés tekið nokkurn lifandi pening ( 
Bæ á Rauðasandi, er eignaður var Einari Bjömssyni, bróður Þor- 
leifs. Peningur sá var 5 kýr, 40 fjár, 2 hestar og i hross. Þegar 
Andrés hatði tekið Reykhóla, lét hann hlaða þar virki eður nokk- 
urs konar girðingu, þó eigi öðruvísi, en að hann lét hlaða háfan 
garð ( húsasundum, svo hægra væri að verja bæinn. £n þegar Þor- 
leifur írétti þetta, saínaði hann mönnum og tók aptur Reykhóla, lét 
taka Andrés fanginn og útnefndi dóm yfir honum, og er sagtað 
Þorleifur hafi viljað láta drepa Andrés. Andrés vildi ekki biðjm 



279 
Guðmundur Andrésson. 

Faðir: Andrés Guðmundsson, nýnefndur. 



fridar og á ad hafa sagt, ad það væri víkingasiður að deyja fyr- 
ir vopnum, en fyrír góðra manna milligöngu og tillögur gaf Þor- 
leifur honum Jíf. Er sættargerð þeirra gerð á Reykhóliim i6. apríl 
1483 (Isl. Fombréfas. VI. nr. 424). — Um Reykhólareið og við- 
skipti þeirra Andrésar og Þorleifs er allmerk frásögn í ritgerð 
J6ns lærða >Um ættir og slektic, er innan skamms mun birtast ( 
Safni til sögu Islands og sleppi eg því að minnast frekara á það 
hér, sbr. bréf um viðureign þeirra Þorleifs: Isl. Fornbréfasafn VI. 
nr. 416 — 417. 

A Öxarárþingi 1501 kröfðu þeir Andrés og synir hans Finnboga 

lögmann, að útnefna döm um það, hvort Solveig Guðmundardóttir 

skyldi vera löglegur erííngi móður sinnar. Ðómsmennimir voru: 

Ejnar Oddsson, Ingimundur Finnsson, Gísli Philippusson, Vigfús 

Þórðarson, Salöroon Þórðarson, Halldór Þorgeirsson, Sigurður Daða- 

son, J6n Hrafnsson, Helgi Þorvaldsson, Bjarni Andrésson, Oddur 

Sigurðsson og Arnór Finnsson. í fyrstu sýndist það þar, að greind 

Solvetg hefði selst löglegu arfsali við þá bræður Guðmund ogAra 

og þeim til fullrar eignar og allrar sóknar geíið alla þá peninga, 

sem hún ætti eður mætti eigandi að verða eður orðið hefði með er0- 

nm eður öðrum hlutum. Síðan hafa dómendur reiknað móðurarf 

Solveigar 6 hundruð hundraða eptir kaupmálabréíi þeirra Guðmund- 

ar og Helgu, því Guðmundur hafði talið sér til kaups við konu 

sína 12 hundruð hundraða á giptingardegi, en Kristín Bjömsdóttir 

kjori Helgu dóttur sína helminga konu í garð Guðmundar. Sídan 

heldur dómurínn þannig áfram: »1 annari grein kom þar fram 

fyrir oss, að Björn bóndi Þorleifsson og Einar bróðir hans hefðu 

reiknað sig og haldið erfingja greindrar Solveigar systur sinnar og 

þeim þætti hún hvorki eiga að taka arf eptir fbður sinn né móð- 

ur fyrir þann skuld hún skyldi í útlegð getin vera og þöttust hafa 

þar upp á réttarbót, að það barn skyldi hvorki taka arf eptir föður 

sinn né móður, sem'svo getið værí. Nú af því oss leist það ekki 

skjnsamlegt, að kvinnan gjaldi þess eða hennar böm, sem bóndinn 

brýtur, það annað, vér vitum þessa réttarbót aldrei fyrir lög geng- 

íð hafa hér í landi, eður eptir henni dæmt hafa veríð, þaðþriðja 

Jiar kom fram útskript af kongs Christjans bréfi, að hann fullkom- 

l^;a skipaði með þessarí bréflegri skript Solveigu Guðmundsdóttur 

allan þann sinn móður arf, því leitst oss vor herra konungurinn 

sjálíur ónýta hafagjört fyr skrifaða réttarbót. Þvl fyrír þessar grein- 

ir dæmdum vér með fullu dömsatkvæði, áður greinda Solveigu Guð- 



28o 

Móðir: Þorbjörg Ölafsdóttir, áðumefnd. 

Kona: Þrúður eður Jarþrúður dóttir Þorleifs hirðstjóra Björns- 

sonar (sbr. Barðastr.sýslu). 
B'óm: A. Þorleífur í Stóraskógi í Dölum, hans kona Ingi- 

björg Jónsdóttir, Erlingssonar ; þeirra börn: 

1 . Séra Jón (sjá um hann og hans niðja Barða- 
strandarsýslu). 

2. Guðmundur í Stóraskógi átti Sígríðí dóttur 
séra Ölafs Magnússonar á Stað á Reykjanesi^); 
þeirra börn: 

a. Björn í Skógi^) átti Margréti dóttur Bjama 
á Fellsenda Sumarliðasonar, þeirraböm: 



mundsdóttur löglegan eriingja Helgu Þorleifsdöttur móður sinnar til 
alls síns módurarfs, sem sagt kaupmálabréf útvísar. En sakirþess, 
ad nii héldu þessa peningaýmsir menn þeir, sem tilkölluðu sagdra 
peninga til eignar eða umboðs, en þeir voru engum löglega dxmér 
\xy þá vissum vér ei, hvern sækja ætti. Því dæmdum vér greindrí 
Solveigu Guðmundsdóttur til fullrar eignar, en áðurgreindum And- 
rési og sonum hans Guðmundi og Ara til halds og aðtöku henn- 
ar vegna réttilega jörðina Saurbæ á Rauðasandi og allar þærjard- 
ir, er þar með fylgja og Helga hafði heiman, og svo allar þær jtrd- 
ir, er Guðmundur átti þar innan þing(h)ár og Andrés hefur nú að haldL 
Skal Andrés og hans opt nefndir synir, Guðmundur og Arí, þessi 
áðurgreinda peninga frjálslega halda mega, en Solveig á án nokkr- 
ar afhendingar af þeim öðrum, sem tilkalla greindra peninga, svo 
mikið, sem þeir halda nú áður. £n það meira er og ábrestur við 
það, sem kaupmálabréf Gudmundar og Helgu útvísar, sem áður er 
dæmt, þá skulu þeir sækja með lögum af þeim, sem hald hafa á 
áðurgreindum peningum. Samþykkti þennan döm o. s. frv.c 

Það er fróðlegt að sjá, hversu bú Þorleifs Björnssonar á Reyk- 
hölum, hefur verið minna en Guðmundar Arasonar, er hann bjð 
Þar. Þetta má nokkuð sjá af skrá þeirri yfir peninga og fjármoni 
Þorleifs, er Andrés Guðmundsson tók á Reykhólum og prentuð er 
í ísl. Fombr.safni VI. nr. 418. 

i) Guðmundur keypti Stóraskóg af bræðum sínum fyrir Fremra- 
Gufudal og Fremra-Hundadal. Seinni kona Guðmundar hét Krístin, 
ættuð að norðan og uppalin á Reynistað hjá abbadís Solveigu. Guð- 
mundur veiktist, og skildu þau viljandi. Hann dó 1565, og átti 
ekki barn með Kristínu. 

2) Björn bjó í Stóraskógi, átti þá jörð og fleirí. 



28 1 



aa. Jón á RauðameP) 
bb. Gyríður^). 
cc. Guðmundur3). 
dd. Guðrún4). 
ee. IngibjörgS). 
ff. Þórunn^). 
b. Ingibjörg' átti Séra Ólaf Brandsson á 
Kvennabrekku7), börn: 



i) Jón á Rauðamel átti hálfan Stóraskög og seldi hannMagn- 
nsi lögmanni fyrír Syðra-Rauðamel. 

3) Gjríður átti Áma Gíslason á Staðarfelli. 

3) Guðmundur erfði hálfan Stóraskóg og seldi hann Magnúsi 
lögmanni BjÖrossyní íyrir Háfafell. 

4) Guðrún átti Magnús Einarsson, Teitssonar í Ásgarði. 

5) Ingibjörg átti Helga Einarsson bröður Magnúsar, er átti Guð- 
rmiu sjstur hennar, þeirra börn: 

I. Sigurður prestur við Hellna (f 1688); börn hans komust ekki upp. 
a. Egill prestur í Skarðsþingum (f 1695) átti Ragnhildi Þórðar- 
dóttur; þeirra böro: 
a. Sigurður í Asgarði. Hans son : 

aa. Bjaroi stúdent í Bjaroarhöfh, dö 1742, faðir Ragnhild- 
ar konu séra Arogríms Jónssonar á Melum. 

3. Þorsteinn átti Ólöfu Bárðardóttur. 

4. Ragnhildur átti Helga Vigfússon prests í Hellnaþingum Helga* 
sonar, þeirra böro: 

a. Helgi. Hans son 

aa. Vigfús spítalahaldari á Hallbjaroareyri faðir Ásgríms 
Hellnaprests. 

b. Ingibjörg f. k. Steindórs sýslumanns Helgasonar (sjá Hnappa- 
dalssýslu). 

5. Halla átti Ólaf Jónsson í Króksíirði. 

6. Sigríður átti Jón son Galdra-Brands Einarssonar í Stóraskögi. 
£in döttir þeirra Þóra átti Jón ^mgra Jónsson bróður Jóns á 
Munaðarhóli. Meðal baroa þeirra var Anna móðir Ólafs danne- 
brogsmanns á Lundum og Péturs 1 Ólafsvík, föður Ólafs smiðs á 
Kalastöðum. 

6) Réttara Þóra. Hún var seinasta kona séra Gunnars Páls- 
sonar á Gilsbakka. 

7) SéraÓlafurvar þríkvænturogátti aóbðro. Ingibjörg var íyrsta 
kona hans. 

18* 



282 

aa. Guðmundur^).' 

bb. Jón^). 

cc. Sigríður3). 



i) Guðmundur átti Oddfríði dóttur séra Nikulásar Narfaso&ar 
á Hítamesi; þeirra böm: 

a. Nikulás prestur í Flatey átti Ingibjörgu Þórólfsdóttur, er átti 
hálfan Skálmamesmúla og bjuggu þau þar, þeirra böm: 

aa. Finnur átti fyrst Ingibjörgu Amgrímsdóttur: þeirra bam: 
Þórólfur,svo Hallbjörgu ÞorgrímsdötturHalldórssonar prestsí 
Gufudal Teitssonar og mörg börn, sídast Guðrúnu Finns- 
dóttur frá Leikskálum Þorvardssonar — Þórólfur Finnssoii 
lærdi í Skálholtsskóla, en bjó sídan búi sínu í Skálmames- 
múla. Sonur hans var Finnur Muhle stúdenty er dó við 
háskólann í Göttingen á Þýzkalandi 1776. 

bb. Þórrtlíur dó 1707 átti Þórunni Jóhannsdóttur prests í Otrar- 
dal Jónssonar Styrssonar; þeirra böm: 
a. Jóhann prestur í Gufudal (f 1771) faðir Lopts skálds, 
Þórólfs á Óspakseyrí í Bitru o. fl. 

cc. Guðrún átti Sigurð Sigurðsson lögréttumann ; þeirraböm: 
séra Sigurður í Fiatey, Guðmundur sýslumaður álngjalds- 
hóli, Þorgrímur sýslumaður í Hjarðarholti, Þóra og Ragn- 
hildur móðir Eggerts lögmanns ólafssonar. 

dd. Þorkatla átti Rafn Jóhannsson prests í Otrardal Jónssonar. 

ee. Vigdís átti Bjama Egilsson. 

ff. Hallbjörg átti fvar Sturluson; þeirra böm: 

a. Sturla. 

b. Guðrún átti ólaf Amgrímsson bróður Ingibjargar i. 
konu Finns Nikulássonar. 

gg. Ingigerður átti Grím Jönsson Gíslasonar prests að Stað á 
Reykjanesi Einarssonar og böm, þar á meðal var Páll á 
Klett í Kollaíírði, faðir Magnúsar, föður Ara, föður Finns 
hreppstj. á Eyn. Það er kölluð E)rrarætt 

hh. Halla átti séra Bjama Jóhannsson í Otrardal. 

ii. Kristín átti Brand Brandsson ( Skáleyjum og mörg böra þar 
á nieðal var Bjami faðir séraGuðmundaríÁmesi {•}- 1824), 

b. Ólafur lögréttumaður í Ytra-Skógarnesi átti Þóm Ólafsdóttur frá 
Borgarholti Tómassonar, þeirra böm : Jón, Oddbjörg, Kristín og 
Halla. 

2) Jón var 4. og síðasti maður Valgerðar Ólafsdóttur prests á 
Helgafelli Einarssonar, bl. 

3) Sigríður átti Bergþör son BjarnaSveinssonarogÞurídarJóns- 



283 

c. Þóra átti séra Þórð í Hjarðarholti 
Moldar-Brandsson, börn: 
aa. Péturi). 
bb. Guðmundur^). 
cc. BrandurS). 
dd. Björn4). 
ee. SigríðurS), 
ff. Ingibjörg^). 



dóttnr frá Jörfa í Haukadal; þeirra böra: Vermundur, Bjami, Hall- 
iir, Ingibjörg og Þorgils fadir SigurÖar á Jörfa, föður Þorsteins sýslu- 
manns í Múlaþingi afa Gudmuudar sýslumanns Péturssonar í Krossavík. 
Enn var dóttir séra Ólafs Brandssonar oglngibjargar: Hallaátti 
Eirík son Þormóðs Eiríkssonar úr Hrútafirdi bl. 

i) Pétnr bjó á Fellsenda í Dölum, var skjmsemdarmaður og 
skáld, átti fyr Evfemíu Þorleifsdóttur, svo Sigríði Böðvarsdóttur próf- 
asts í Reykbolti Jönssonar. 

2) Guðmundur átti Helgu dóttur séra Magnúsar Péturssonar ( 
MiðdöJmn og Oddnýjar Guðmundsdóttur, hálfsystur séra JónsíHít- 
ardal, áttu 10 böm. 

3) Brandur átti Helgu döttur séra Jóns Grímssonar á Prest- 
bakka, bl. Hún gaf próventu sína Bjarna sýslumanni Péturssyni á 
Stadarhóli, og þar eyddi Brandur fé sínu. 

4) Bjöm átti fyrst Önnu dóttur Amórs Loptssonar í Ljáskóg- 
um (sjá hér síðar) svo Oddhildi Eyjólfsdóttur, þeirra börn : 

a. Sigurður faðir Helgu móður Sigurðar Vigfússonar sterka sýslu- 
xnanns í Störaskögi (sjá Ðalasýslu). 

b. Þórður í Garpsdal faðir Magnúsar sýslumanns í Barðastrandar- 
sýslu (sjá hér bls. 119 — 120). 

c Anna átti Magnús Pálsson. 

d. Gyríður átti Guðmund Oddsson látúnssmið. 3. kona Björns Þórð- 
arsonarvarGuðríðurdóttirséraRafhs Þorvaldssonar í Saurbæ á 
Hvalfjarðarströnd, áttu einn son, Björn, er dó ungur. 

5) Sigríður, 2. kona séra Brynjólfs Bjamasonar í Hjarðarholti, 
peim börn : Snæbjöm og Ber^Ijót, dóu bæði ógipt. Sigríður dó 1646. 

6) Ingibjörg átti Svein ólafsson frá Bæjum á Snæfjallaströnd, 
þeirra son: 

Þórður prestur í Qgurþingum, »haf ði miklar hugvits og hagleiksgáf- 
ur og fumar heimuglegar, en var ekki upp á veraldarsýslanc segir 
séra Jón Halldórsson í ættatölum sínum. Var um hrið í Skálholti 
á framfæri Brynjólfs biskups, varð þar sturlaður á geðsmunum . og 



284 



d. Guðrún átti Bjarna Brandsson^), hann dó 
1610 af munnbita, böm: 

aa. Páll, barnlaus^). 

bb. Guðmundur, barnlausS). 

e. Gróa átti Þorvarð Moldar-Brandssoii4), 
börn: 

aa. BjörnS) 
bb. Sigríðurö). 
cc. Halla7). 
dd.^ KarítasS). 



þunglega haldinn, var íluttur úr Skálholti á kviktrjám vesturadBag- 
um 1666 til ólafs bródur síns og dö þar ári sídar(i667)(sjámeÍTa 
um hann Landfræðissögu Þ. Thoroddssen n. 67 — 68). 

i) Hann var bróðir þeirra séra Ólafs á Kvennabrekku. séra 
Þörðar í Hjarðarholti og Þorvarðs og hafa þeir 4 bræður átt síiDa 
systurina hver, dætur Guðmundar Þorleifssonar í Stóraskögi. Bjami 
var lögréttuniaður. Hann dó í alþingisreið á Lundi í Lundare^kja- 
dal aí munnbita á Þingmaríumessu (8. júlí) 1610. 

2) Páll átti son, er Bjami hét, hann lærði í skóla, fór til Holl- 
lands, dó þar bl. 

3) Hann dmkknaði fulltíða bl. 

4) Bróður hinna fymefndu bræðra Brandssona. Eptir dauða 
hans giptist Gróa séra Erlendi Pálssyni á Breiðabólstað og var s.k. hans. 

5) Bjöm var tvíkvæntur, átti i bam með fyrri konunni Guð- 
rúnu Ólafsdóttur, en 7 með hinni síðari Kristínu Ásmundsdóttur 
prests í Miklaholti Nikulássonar. 

6) Sigríður átti séra Ólaf Erlendsson á Breiðabólstað í Vestur- 
hópi. Þeirra synir voru séra Erlendur á Melstað og séra Þorvarður á 
Breiðabólstað. Frá þeim miklar ættir. 

7) Halla átti Ólaf Þórðarson frá OddsstöðumíMiðdölum,þ.b. 

a. Ingiríður álti Sighvat Jónsson í Sellóni. 

b. Guðrún átti Þorkel Tómasson. 

c. Karítas átti Jón Hrómundsson. Ein dóttir þeirra Guðrún (yngri) 
átti Jón Auðunarson á Melum í HrútAÍirði. Hans niðjar ha& 
jafnan síðan búið á Melum, sonur eptir föður, til þessa dags. 
Frá Jóni Auðunarsyni er Jón prófastur á StafafelH kominn í 
beinan karllegg. 

d. Gróa átti íyrst Sigurð Hallvarðsson frá .Vík í Eyrarsveit bL, 
svo Egil Ólafsson prests á Helgafelli Eioarssonar. 

8) Karítas átti séra Sumarliða Einarsson í Blöndudalsbölom 
(«{-.28. apríl 1658 84 ára). Hún varð holdsveik. 



285 



3- Bjarni Þorleifsson átti Sigríði dótturjóns ríka 
á Hvanneyri Þórðarsonar frá Borg, börn: 

a. Þorleifur átti Elínu dóttur Moldar-Brands, 
böm: 

aa. Þórður^). 

bb. Sigurður^). 

cc. ÞorvarðurS). 

dd. Jón4). 

ee. GróaS). 

ff. Sigríður^). 

gg, GuðrúnT). 

b. Þorvarður, dó bamlaus. 

4. Bjarni yngri átti Þórdísi Guðmundsdóttur^), 
böm: 



i) Þörður átti Ingibjörgu Gísladóttur eldra Jónssonar og Guð- 
rúnar Narfadóttur prests í Hítaraesi, þ. b. meðal annara: Þorleifur, 
xnikill formadur á Hjallasandi, kallaður aí sumum »DrífuLeific, bjó 
i Loptsbúðy dnikknaðium 1672 með Bjarna syni sínum fyrir Kefla- 
Tfknrbjargi, er hann fór drukkinn úr Rifskaupstað um vorið. Bróð- 
ir Þorleifs var Gísli faðir Þórðar á Höfða í Eyrarsveit. 

2) Mun vera réttara Sigríður, því að þær voru tvær dæturÞor- 
ieiísy er svo hétu. Átti Sigríður eldri Jón Ketilsson þeirra börn: 

a. Ketill faðir Þorsteins á Einifelli og Hlöðutúni. Þaðan ættir. 

b. Gísli. Hans son : 

aa. Jón, dnikknaði í Norðurá hjá Stafholti á jóladaginn á 
heimleið frá kirkju. Börn hans voru: Magnús á Vatna- 
búðum fadir Erlendar skólameistara í Skálholti og síðar 
prests í Odda og Þóramóðir ArnbjarnarRunólfssonarstúd- 
ents í Syðri-Görðum 1 Staðarsveit, er dó i759(útskrifaður 
úr skóla 1721). 

3) Þorvarður var tvíkvæntur. Ætt frá honum ekki kunn. 

4) Jón átti Dýrfinnu Þorleifsdóttur. Þeirra son Tómas faðir 
Þörðar föður Halls á Moldbrekku. 

5) Gróa átti Torfa á Mel í Hraunhrepp og Fíflholtum son Ólafs 
Brandssonar á Leirá og 3 böra. 

6) Sigríður yngri átti Gísla Guðmundsson, þeirradóttir Sesselja. 
átti Jón á Hróðnýjarstöðum Guðmundsson frá Ðunki Bjarnasonar. 

7) Guðný var ein dóttir Þorleifs og Elínar Brandsdóttur, hún 
átti Snorra son Jóns Ingimundarsonar á Hnausum undir Kirkjufelli. 

8) Faðir Þördísar var Guðmundur Guttormsson í Gröf í Sökk- 
6l6da]. 



286 



a. Bjarni átti Guðrúnu Ormsdóttur bl. 

b. Guðrún átti ÓlafSigurðsson á Keisbakka. 

B. Séra Ólafur í Hjarðarholti, sjá hér síðar. 

C. Eiríkur í Ásgarði, sjá Dalasýslu. 

D. Þorsteinn, frilla hans var Guðrún Ásmundsdóttir, 
er hann átti fiest böm sín með; börn: 

I. Séra Oddur í TröIIatungu, átti fyr Geirdisft 
Torfadóttur; systir hennar var Arnfríður, <^ 
átti séra Oddur barn með henni, er hét 

a. Guðmundur. 

Páll Stígsson náðaði séra Odd, svo að 
hann fékk aptur prestskap, því 7 heim- 
ilismenn sóru, að eigi hefðu séð lik- 
indi til, að séra Oddur hefði nauðgað 
Arnfríði. Síðar átti séra Oddur Sig- 
þrúði Magnúsdóttur, böm: 

b. Séra Þorsteinn í Skarðsþingum átti fyr 
Steinunni Halldórsdóttur frá Fróðá,Jóns- 
sonar, Halldórssonar, börn: 

aa. Guðnlni). 

bb. Gísli. 

cc. Böðvar^). 

dd Þorsteinn. 

ee. Oddný. 

ff. Helga. 

gg. Eiríkur3). 

hh. Tómas. 

Svo átti hann Engilráð Eiríksdótt* 
ur og með henni 6 böm, sem eigi 
urðu að mönnum. 



i) Guðrún, Gísli og Tómas eru rétt talin fyrri konu bömséra 
Þorsteins. Ólafur, Bergiir og Ráðhildur alsystkiui þeirra dóu ung, 
en Böðvar, Þorsteinn, Oddný, Helga og Eiríkur voni böm séra Þor^ 
steins og s. k. hans Engilrádar. Flest vont börn séra Þorsteins 
órádvönd eða afmenni. 

2) Böðvar var um hríð í Hólasköla, en rekinnþaðan fyrir ókn^rtti, 
fór Ijúgandi og stelandi, og lenti á Brímarhólmi ; var söngmaður göðor. 

3) Eiríkur var svipaður Böðvari bróður sínum, og kom sér illa, 
kvæntist þó Margrétu nokkurri. 



28; 



c. Nikulás lögréttumaður á Kjarlaksstödum 
og Brekkubæ átti Guðnýju laundóttur 
Bjarna Oddssonar á Skardi, börn: 

aa. Guðrún"). 

bb. Halldóra2). 

cc. Barbara3). 

dd. Guðmundur, laungetinn4). 

d. Jóri Oddsson á Tjaldanesi og Fagurey átti 

Steinunni Halldórsdóttur, komst í duls- 
mál með systur konu sinnar, en strauk 
sjálfur til HollandsS), börn: 
aa. Brandur. 
bb. Hildur. 
cc. Oddur^). . 

e. Guðrún átti Halldór, börn: 
aa. Margrét7). 

bb. ArnfríðurS). 
cc. Hallvarður9). 
dd. Magnúsio). 



i) Guðrún átti fyr Árna Sæmundsson í Syðri-Görðum i Stað- 
STeity svo Pál son séra Erlendar Pálssonar. 

2) Halldóra átti séra Vigfús Helgason Hellnaprest. 

3) Barbara var laungetin, átti Hrómund Bjarnason, þeirra son 
▼ar Magnús sýslumaður í Hnappadalssýslu. Önnur laundóttir Niku- 
lásar var Margrét, átti fyr Snorra Hallsson, svo Jón Gottskálksson. 

4) Dótturson Guðmundar þessa var Jön bóndi Einarsson á Sig- 
nýjaxstöðum i Hálsasveit, íaðir Jóns i Skáneyjarkoti, íoður ísaks á 
Ottfanesi og Sturlu bónda á Þórustöðum í Grimsnesi. Annar laun- 
son Nikulásar Oddssonar hét Einar. 

5) Sjá um Jón Oddsson og þetta dulsmál hans Árb. Esp. V. 

124 — 125- 

6) Guðrún var dóttir Jóns Oddssonar, Hún varþrígipt. Fyrsti 
maður hennar var Hnausa-Bjöm son Jóns Ingimundssonar á Kirkjufelli. 

7) Margrét átti Þorstein ; þeirra son Atli faðir Ólafs á Gautshamri. 

8) Amfriður átti Valgarð Sigmundsson. 

9) Hallvarður bjó i Kvíum i Grunnavik. Frá honum ættir í 
Orunnavik og á Ströndum. 

10) Magnús bjó á Kambi i Trékyllisvik. HanssonJónáKambi. 



288 



ee. Guðrún*). 
2. Ásmundur Þorsteinsson áttí Þuríði dóttur Þor- 
bergs sýslumanns Bessasonar, böm: 

a. Séra Þorsteí nn í Vesturhópshólum átti 1 6i 7 
Margréti dóttur Bjama í Skríðu Pálsson- 
ar, Grímssonar, börn: 

aa. Séra Bjarni samastaðar^). 
bb. AsmundurS). 
cc. GuðnSn^). 
dd. HalIdóraS). 

b. Þorbergur prófastur á Möðmvöllum^), dó 
1656, átti Guðrúnu, dóttur Þorkels Hóla 
ráðsmanns, Gamla.sonar, þeirra dóttir: 
HelgaT). 



Hans synir Ásbjörn faðir Jörundar í Krossnesi og Alexíus faðir Gríms 
skipasmids á Dröngum og fleiri bræðra, sem fjölmenn ætt er írá 
komin í Trékyllisvík og þar á Ströndum. 

i) Gudrún átti Guðmund Helgason. 

2) Sonur séra Bjama var séra Páll íaðir séra Gunnars Pálsson- 
ar og Bjama landlæknis Pálssonar. 

3) Ásmundur bjó í Skjaldarvlk, 

4) Guðrún átti Illhuga Þörðarson fálkafangara á Sölheimum i 
Svínadal; þeirra son 

I. Þorbergur prófastur á Prestsbakka í Hrútaíirði. Hans son Dl- 
hugi smiður á Laugum í Hvammssveit. 

5) Halldóra var síðari kona séra Þórarins Jönssonar á Hrafha- 
gili \ þeirra son Jón prófastur í Hjarðarholti, föðurfaðir Áma biskups 
Þórarinssonar. 

6) Séra Þorbergiir var ekki prestur á MöðmvöUum. Hann var 
síðast dómkirkjuprestur á Hólum og dó 27. nóv. 1659 (ekki 1658 
eins og segir í prestatali Sveins Níelssonar). 

7) Helga var fyrsta kona séra Gunnlaugs Sigurðssonar í Saur- 
bæ, þeirra börn: 

1. Þorsteinn prestur 1 Möðrudal og Þingeyraklaustri faðir Hjalta 
prófasts í Vatnsíirði og bræðra hans. 

2. Jón stúdent, innrítaður við háskólann 7. júní 1655, dóíKhöíh. 

3. Þorlákur, var á Suðurlandi, átti Önnu Árnadöttur frá Heylsek, þ. b. 
s. Erlendur. Hans son var 

aa. Helgi böndi í Vindási á Landi og síðar Hæringsstoð- 



289 



c. Ingibjörg átti fyr Magnúsjónsson, börn: 
aa. Sigríður^). 
bb. Hildur. 
cc. Helga. 
dd. ísleifur. 

Ingibjörg átti seinna Gottskálk. 

3. Ólöf Þorsteinsdóttir átti séra Bjöm á VöU- 
um Tómasson. 

4. Ingibjörg átti Jörund Jónsson. 

5. Gudmundur. 

6. Sigurður^). 

E. Ormur Guðmundsson átti Guðlaugu Brandsdóttur 
(honum gaf Ari í Bæ jarðir), sjá Dalasýslu, böm : 

1. Árni (eðaAriS)) átti Sigríði frá Hjörtsey Þor- 
steinsdóttur bl. 

2. Sigriður átti Guðmund Halldórsson systurson 
Daða4), börn: 

a. Ingveldur átti Sigurð son séra Þorsteins 
á Breiðabólstað á SkógarströndS), áttu 
börn, svo dó móðirin, svo barnið (þar af 
varð arfaþræta). — 

b. Ragnhildur (aðrir Ráðhildur), fyrri kona 
séra Gísla Guðbrandssonar í Hvammi í 
Hvammssveit, börn: 

aa. Sigurður^). 
bb. Kristín7). 



um ( Flóa fadír Erlendar bónda á Hæringsstöðum, sem 
fjölmenn ætt er frá komin 1 Ámessýslu. Framætt £r- 
lendar hefiir ekki áður kunn verið, en þetta er áreið- 
anlega rétt. 

i) Réttara: Sigurður. Hann bjó í Haíhardal. 

2) RétUra: Sigríður. 

3) Ari er víst réttara. 

4) Guðmundur var bróðurson Daða. Hann bjö í Hlíð í Hörðudal. 

5) Séra Þorsteinn var Oddsson, dó 1602. 

6) Sígurður var ágætur húsasmiður, átti Skarðshamra 1 Norður- 
irdal. Hans kona Jórunn dóttir séra Jóns Þormóðssonar. 

7) Kristín átti Einar Pétursson. 



290 





cc. Sigríðnri). 


• 


dd. Gísli^) 


3- Guðmundur Ormsson átti hálft Svignaslcarð, 


hans fyrri kona Ástrídur Oddsdóttir, en seinsi 


kona Kristín, böm: 


a. 


Ormur átti Guðrúnu Jónsdóttur frá Mið- 




skógi, börn: 




aa. EinarS). 




bb. Ástríður4). 




cc. Ólafur. 


b. 


Oddur átti Arndísi Bjarnadóttur, böm: 




aa. JónS). 


• 


bb. Þorvarður^). 




cc. Bjarni. 




dd. Snorri. 




ee. Guðrún. 




ff. Ástríður. 




gg. Jórunn. 




hh. Guðrún (sbr. Da1a.sýslu) 


c. 


Ingveldur átti Pétur, börn: 




aa. Erlendur. 




bb. Jón. 


d. 


Hallfriður átti Jón í Lóni Sigurðsson, born: 




aa. Guðrún átti fyr Jón Sigurðsson ( 




Hlíð. svo Hall. 


e. 


Sigríður, laungetin, átti Ara Hallsson, böm : 




aa. Oddný. 




bb. Guðlaug. 


f. 


Narfi Guðmundsson, laungetinn, sigldi til 



i) Sigrídur dó 1658, átti Pétur Einarsson á Ballará. 

2) Gísli dó fullorðinn bl. 

3) Einar bjó á Leysingjastöðum og í Ásgarði, átti Guðrúnu lauih 
dóttur Einars Teitssonar. 

4) Ásriður átti Þórð Bergsson. 

5) Jón átti Elínu Óttarsdóttur frá Hellu Guðmundssonar. 

6) Þorvarður bjó í Villingadal, átti Brynhildi Erlendsdöttur. 



291 



HoUands; hans dóttir laungetin 

Ingibjörgi). 
F. ÓlöP) Guðmundsdóttir átti ívar son Narfa ábóta 
á Helgafelli, börn: 
I. Ingveldur átti Helga Brandsson, börn: 

a. Guðmundur á Eyri í Seyðisfirði, átti Arn- 
dísi dóttur Fúsa Brúmanns, börn : 

aa. RagnhildurS). 

bb. Ingveldur átti Jón Dan4). 

b. Margrét átti Fúsa, son Jóns Grímssonar, 
er veginn var í Siðumúla 1571, ogKrist- 
ínar Fúsadóttur, börn: 

aa. HelgiS). 
bb. Margrét^). 
cc. Bjarni7). 



i) Launson hennar með Birni Össurarsyni var Ögmundur á 
Saudhúsum í Laxárdal. 

2) Sumir sleppa ólöfu og setja Ingveldi í staðinn og telja mann 
hennar Brand Helgason, telja svo son þeirra Helga og konu hans 
bgveldi ívarsdóttur, Narfasonar ábóta, þeirra son Guðmundur á 
Eyri o. s. firv. En þetta sem hér er talið (Ólöf kona ívars Narfa- 
sonar o. s. frv.) mun réttara. Svo telur séra Jón á Lambavatni, er 
rítaði ættatölubók sína 1681. 

3) Ragnhildur átti Gísla Árnason frá Hlíðarenda, þeirradóttir 
Gnðrún átti séra Jón Sigurðsson á Breiðabólstað. 

4) Þ. e. Jón yngra Dan Magnússon. Dóttir Guðmundar getin 
í meinam var Oddný, átti Jón Sigurðsson. Guðmundur dó af hug- 
anrlli 1602. 

5) Helgi var lögréttumaður og bjó á Hvítárvöllum, átti Þuríði 
Asgeirsdóttur prests á Lundi Hákonarsonar. 

6) Margrét átti Sigurð Guðnason frá Sámsstöðum Þormóðsson- 
ar (sbr. L B. bls. 502). 

7) Bjami var laungetinn son Vigfúsar. 
Enn voru dætur Vigfusar og Margrétar: 

dd. Sesselja átti Hálfdan Þiðriksson, Hálfdanarsonar. 

ee. Sigríður átti Helga ólafsson, Sveinssonar. Hann munhafabú- 

ið í Geitlandinu, þeirra son: 

a. Ólafur átti Ingibjörgu Einarsdóttur, Styrssonar frá Varma- 
læk, þeirra son: 



292 



G. Guðrún laungetin, fyrri kona Bjarna á Fellsenda 
Sumarliðasonar, börn: 

1. Þorleifur á Fellsenda átti fyr Evfemíu, frillu 
Daða sýslumanns í Snóksdal, þau bamlaus 
(aðrar ættartölur segja, að Evfemía hafiver- 
ið fyrri kona Bjarna Sumarliðasonar. föður 
Þorleifs). — Þorleifur átti svo Kristínu Áma- 
dóttur Björnssonar^). 

2. Jón átti Brígetu dóttur séra Ólafs fyrra á 
Kvennabrekku, börn: 

a. Bjarni berhöfðaði, átti Signýju Jónsdótt- 
ur Eldjárnssonar, son 

Sigurður fátæklingur í Laxárdal. 

b. Anna átti Halldór Ólafsson, þeirra böm 
fátæklingar. 

c. Ingibjörg átti Erlend Pétursson, böm: 
aa. Jón. 

bb. Brynjólfur. 

d. Sigmundur fór um í Laxárdal. 

e. Sigurður, eins. 

3. Jarþrúður átti fyrst Magnús^), börn: 



aa. Á^mundur á Bjarnastödum í Hvítársídu, er fjölmenn 
ætt er frá komin þar um slóðir. Födurætt hans heí- 
ur ekki ádur verið þannig rakin, en þetta mun rétt 

i) Jónssonar biskups Arasonar. Þorleifur og Kristín áttutvær 
dætur Steinunni og Evfemíu (sbr. Bisks. 11. 377). 

2) í ættatölum er jafnan talið svo sem hér er gert, að i.mað- 
ur Jarþrúðár hafi verið Magnús, 2. maður Hinrik Gerken og 3. 
maður NikiiKls á Seljalandi. Frá þessari röð er því hæpið að breyU, 
enda er hún líklega rétt. Hvergi er þess getid í ættatölum, hvem 
manna Magnús i. nindiir Jarþrúðar hafi verið, eða hvar þan hafi 
búið. £n eg hygg, að Mugnús þessi hafi verið Magnús á Núpi í 
Eystrihrepp, son Jóns Magnússonar, er þar bjó áður á dögum Steí- 
áns biskups og þótti spekingur að viti. Hefur Jarþrúður verið síð- 
ari kona Magnúsar, en íyrri kona hans var Guðrún Erlendsdóttir 
bónda á StóruvöIIum Jónssonar og Guðnýjar Torfadóttur frá K1o£l 
Börn þeirra voru (sbr. Satn til sögu íslands I, 54): Jón, er bjó i 
Núpi, faðir Torfa lögréttumanns í Hlíð, Erlendur sýslumadur (gi 
Múlaþing) föðurfaðir Þormóðar Torfasonar, Magnús, Guðni, Aiv 



293 



a. Guðmunduri) átti fyr Auðbjörgu Niku- 
lásdóttur, böm: 
aa. Magnjás^). 
bb. Ívar, af þeim engir komnir3). 



Úlfhildur og Ingveldur. £n börn Magnúsar og Jarþrúdar voru 
Gndmundur, Jön og Ingíbjörg (sjá hér ad ofan). í dómabök Jóns 
sýslumanns Vigfússonar í Ámessýslu, sem geymd er í Lándskjala- 
safhinu, en ordin mjögrotin, er framfærsludómur einn frái667,þar 
sem talad er um Jön Magnússon á Núpi sammæddan brödur Þör- 
disar Hinríksdöttur Gerkens og Guðmund Magnússon bróður hans. En 
sonor Gudmundar er talinn Erlendur, og kemur þad heim, því að Gud- 
mmidur Magnússon í Háfí son Jarþrúdar átti son, er Erlendur hét, 
liklega heitinn eptir Erlendi sýslumanni hálfbródur Gudmundar. í 
döm þessum er nefnd Ursula (eða Ursila) dóttir Jóns Magnússonar, 
bennar son Þorgeir átti Þurídi Hróbjartsdóttur úr Landmanna- 
brepp, þeirra böm mörg. Að Magnús á Núpi hafi verid kvæntur 
Jarþrúdi stydst ennfremur vid það, ad sídari kona Erlendar sýslu- 
manns Magnússonar var Þórdís Hinríksdöttir, dóttirjarþrúdarstjúpu 
hans og hefur hann leitad þar til mægda á líkan hátt og Jón 
Magnússon sonur Jarþrúðar kvæntist Ásu dóttur Hinríks Gerkens af 
fyrra hjónabandi eda laundóttur hans, og Gudmundur bróðir hans 
kræntist Audbjörgu dóttur Nikulásar á Seljalandi og fyrri konu hans, 
líki^a eptir ad Nikulás var kvæntur Jarþrúdi móður hans. 
i) Guðmundur bjó í Háfí. 

2) Magnús bjö á Kotfeiju og í Háfi eptir födur sinn, átti Kríst- 
ína Einarsdóttur frá Sólheimum (sumir telja hana Sigurðardóttur), þ. b. 

a. Guðrún átti séra Magnús Pálsson í Kálfholti. 

b. Guðrún önnur átti séra Erasmus Pálsson í Hrepphólum. 

c Einar Idgréttumaður í Haga faðir Magnúsar prests í Fljötshlíð- 

arþingum. 
d. Sigurdur á Sandhólafeiju átti Hólmfríði Hallgrírasdóttur ; þeirra 

son Einar prestur á Hofi á Skagaströnd (f 1748). 

Í ættatölum er Magnúsi Guðmundssyni í Háfí blandað saman 
við Magnús son Guðmundar í Ossabæ í Landeyjum Gíslasonar prests 
í Vatnsfirdi Einarssonar, og sá Magnús taiinn af sumum faðir Ein- 
ars í Haga, svo að iUt er að greiða úr þeim missögnum, en þad 
lem hér er sagt mun sönnu næst. 

3) Ívar bjó á Brúnastöðum í Flóa, var tvikvæntur. Síðaríkona 
bans Vigdís Jónsd&ttir, systir séra Álfs í Kaldaðamesi. Um böm 
þeirra er ekki getið nema Steinunni. Þess skal getið, að um og 
eptir 1700 býr Álfur Ívarsson á Bjamastöðum í Ölfusi, og gæti hann 

19 



294 



b. Jón átti Ásu laundóttur Hinriks Gerkens, 
böm: 

aa. Ma^rnás'). 
bb. Hinrika). 
ec. KristínS). 
dd. Agnes4). 

c. Ingibjörg, 

Seinni maður Jarþrúðar Hinrik Gerken 
Hannesson klausturhaldarí og síðar sýslo- 
maður, böm: 

d. Hannes drukknaðiS), hans launson Haos. 



verið son ívars og Vigdísar. Son Álfs þessa hefiir verið ívar Álfsson, er 
bjó á Bakka í Ölfusi snemma á i8. öld og Jón son hans þar ept- 
ir hann. 

i) Magnús bjó í Tannhamraseli (Tandraseli) átti Ástu Gmm* 
laugsdóttur. 

2) Hinrik átti Kristínu Vigfusdóttur frá Gröf Gunniaugsaonar. 

3) Kristín átti Helga Jónsson. 

4) Agnes átti Sigurð Jónsson, hún komst f sauðamál og fannst 
þýfið undir rúmi hennar; maður hennar var sjönlaus, féll honmn 
þetta þungt og skildi við hana. 

Ursula, sem áður er getið, er ekki talin hér meðal bamajóos 
Magnússonar. En hún hefur verið eystra (í Ámessýslu), og aðlfk- 
indum ekki sammæðra við hin böra Jóns, er verið hafa vestur f 
Mýrasýslu. 

5) Hann drukknaði í Jökulsá á Breiðamerkursandi 1576, að 
þvf er segir f ættatölum, en ártalið mun að minnsta kosti skakkt, 
þvf að enginn vafi getur verið á þvf, að þessi Hannes er sá Hannes 
Henriksson Gerken, sem talinn er umboðsmaður f Mýrasýslu og 
samþykkir dóm f Eskiholti með Þórði lögmanni Guðmundssjni 7. 
maf 1603 og á Heggsstöðum 20. maf s. á. (sbr. héraðsdómabók Þórðar 
lögmanns). Að Hannes hafi verið orðinn nokkuð þroskaður, er hann 
lézt, sést á þvf , er segir f ættatölum; að Þórdfs systir hans erfðí ept- 
ir hann yfir 100 hundraða f jörðum, en »varð þó að borga skuldir 
miklar eptir hannc. Það má þvf telja vfst, að hann hafilifað ekki 
allskammt fram yfir 1600. Að hann hafi átt launson Hans að nafei 
er mjög vafasamt, og skakkt er það, sem hér sfðar segir, að sá 
Hans hafi verið lögsagnari Þórðar lögm. Guðmundssonar um 1603, 
þvf að það hefur verið Hannes Gerken bróðir Þórdfsar, 



295 



e. Þórdísi) átti Erlend sýslumann Magnússon, 
sjá Múlasýslu, — svo átti hún Jón Odds- 
son í Reykjavík, þeirra hörn: 
aa. Úlfhildur^). 
bb. Jarþrúður3). 
cc. Gudrún4). 
dd. Guðrún önnurS). 

Seinasti maður Jarþrúðar Bjarnadótt- 

ur var Nikulás Bjöcnsson á Selja- 

landi^), þau áttu eigi börn saman. 

4. Guðrún Bjarnadóttir átti Arnór Helgason, en 

móðir Amórs Guðrún var systir Daða í Snóks- 

dal, börn : 

a. Daði átti Sesselju Skúladóttur, börn: 
aa. Arnór7). 



i) Þórdís hefur gipzt Erlendi um eða litlu eptir 1590. 

2) Úlfhildur, dö 1694, 84 ára, átti séra Stefán Hallkelsson á 
Seltjamamesi, þeirra son meðal fleirí : séra Bjöm á Snæfoksstödum, 
fiaiðir Högna lögréttumanns á Laúgarvatni og Sigrídar móður Finns 
biskups. 

3) Jarþrúður átti Þórð Ólafsson í Sólheimatungu, þeirra son Jón, 
fiiðir Helga prests á Stað í Gríndavík, föður Guðmundar ísfold stúd- 
ents í Kaupmannahöfn (-i- um 1782). 

4) Guðrún eldrí átti Salömon Björgólfsson i Geirshlíð í Flökadal. 

5) Guðrún jngrí átti Magnús Eiríksson í Njarðvík, kominn í 
beinan karllegg frá Jöni biskupi Arasyni, þeirra böm: 

a« Séra Eiríkur á Vogsósum. 

b. Jön í Marteinstungu átti Þorbjörgu Oddsdóttur lögréttumanns í 

Haga Magnússonar; þeirra son 

aa. Hannes í Marteinstungu faðir séra Jóns á Mosfelli í Mos- 
fellssveit. 

c. Halldöra átti séra Pál Ámason á Koltreyjustað. 

A t h s . Það er gersamlega rangt að telja Odd ráðsmann á Hólum 
födor Jóns Hjaltalíns sýsluraanns, son Jöns í Marteinstungu og Þor- 
bjargar Oddsdöttur, eins og gert heíur verið. Hjaltalínsættin er því 
ekki komin í beinan karllegg frá Jóni Arasyni og verður nánar 
ritað um það við GuUbríngusýsIu, 

6) Nikulás á Seljalandi dó 1600 (sbr. ísl. Ártíðaskrárbls. 185 — 
186). Auðbjörg dóttur hans og fyrri konunnar átti Guðmund Magnús- 
son í Háfí, son Jarþrúðar (sjá hér áður). 

7) Amór átti Vilborgu Þorsteinsdóttur, og börn. 



296 



bb. Steindór'). 
cc. Ingveldur*). 
dd. Eiríkur. 
ee. Jón3). 

b. Guðrún, dó 1 583, átti Eirík Ólafsson, böni: 
aa. Eiríkur. 

bb. Þurídur4). 

c. Ragnhildur átti Geirmund Ólafsson, hönk: 
aa. JónS). 

bb. Ólafur^). 
cc. Ingveldur7). 
dd. Margrét^. 
ee. Helga. 
ff. Guðrún. 
5. Solveig Bjamadóttir átti Hallvarð Þórðarsod9), 
þeirra böm: 



i) Steindór bjó á Vatnabúðum, hans son: 
a. séra Daði 1 Otrardal. 

2) Ingveldur átti í^rr Jón Greipsson Högnasonar og böm« sfð- 
ar Stein Jónsson, Sveinssonar. 

3) Jón dó 1634, bl. 

4) Þurídur átti Þorgrím skjttu á Bessastödnm, þeirra son £i- 
ríkur, lærði íyrst í Skálholtssköla, kvæntist í Englandi. Launson hios 
var Gunnlaugur faðir Sveíns bónda á Breiðavaði í LangadaL Vfl- 
hjálmur son Eiríks lærði í Hólasköla. 

5) Jón átti Guðrúnu Jónsdóttur, þeirra baro : 
a. Pétur átti Helgu Magnúsdóttur. 

6) Ólafur átti »Dalaskrípið€ Magála-Finnu dóttur Bréfa-Jóns. 

7) Ingveldur átti Arobjöm Eyjólfsson, þeirra bara: 

a. Eyjólfur sterki átti Kristínu Ároadóttur, þeirra son Ambjöro ítðir 
Jöns á Hamraendum í Stafholtstungum. 

b. Guðmundur átti Guðrúnu Ólafedóttur, þeirra son Ólafur faSr 
Jóns lögréttumanns á Jörfa. 

c. Geirmundur. Hans dóttir Ingveldur átti Auðunn Eysteinsson, 
þaðan miklar ættir í Borgarfirði. 

d Ragnhildur síðarí kona Kjartans óla&sonar á Hamiaendom. 
e. Margrét átti Blhuga Jónsson. 

8) Margrét átti lUhuga son Guðmundar Jönssonar látúnssmiði. 

9) Hallvarður bjó á Svarfhóli í Miðdölum. 



297 



a. Sígmundur átti Svanhildi Kolbeinsdóttur, 
böm: 

aa. Hannes. 
bb. Sigríður. 
cc. Solveig. 

b. Margrét átti Magnús Halldórsson, böm : 
aa. Magnús. 

bb. Solveig. 

Margrét giptist síðan aptur^). 

c. Sigríður átti Jón. 

d. Guðrún átti Halldór Þorvaldsson^), Einars- 
sonar, börn: 

aa. HallvarðurS), 
bb. Guðrún. 
cc. Sturla. 
dd. Solveig. 

e. Guðrún yngri átti fyr Guðmund Sæmunds- 
son, Sighvatssonar, son: 

aa. Hallvarður4). 

Svo átti hún Magnús Magnússon; 

dóttir: 
bb. Solveig, hún átti Jón á Elliða. 



i) Síðarí roaður Margrétar var Svarthöfði laiinson Guðmundar 
Hallssonar Óla&sonar prests í Saurbæ Kolbeínssonar. 

2) Þorvaldur var prestur á Ferjubakka. Snökdalín kallar mann 
Guðrúnar Ólaf, en það er skakkt. 

3) Talið er, að Hallvarður þessi hafí búið á Svartanúpi. 

4) HallVarður átti In^ibjörgu Stefánsdóttur Sveinssonar. Son 
hans gæti verid: 

a. Stefán faðir Hallvards á Meðalfelli, er átti Jóninni Hallvarðs- 
dóttur ÍTá Valdastöðum Gissurssonar og Guðrúnar Oddsdóttur 
prests á Reynivöllum Oddssonar. £n Hallvardur á Valdastöð- 
um gæti tímans vegna verið son Gissurar Sighvatssonar, er býr í 
Botni um og eptir 1600, og verið mun hafa bróðir Þorsteins (föður 
séra Jóns píslarvotts) og Sæmundar föður Guðmundar (sbr. hér að 
ofan). En auðvitað er þetta ágizkun ein. Af þessarí ætt (Guðmund- 
ar Sæmundssonar) mun komínn Gissur Guðmundsson lögréttu- 
maður á Valdastöðum faðir Sæmundar lögréttumanns á Olíus- 
▼atní. Þaðan fjölmennar ættir. 

19* 



298 

H. Ingveldur^ telst kona Brands Helgasonar, born: 

1. Helgi átti Ingveldi ívarsdóttur, Narfasonar 
ábóta, börn : 

a. Guðmunduf á Eyri við Seyðisfjörð átti 
Arndísi Vigfúsdóttur. 

b. Margrét átti Vigfús Jónsson (sjá Mýrasýslu), 

c. Þóra, Ig: átti Einar Jónsson, þeirrason: 
aa. Helgi átti Þuríði ogmargtafkvæini. 

2. Agnes átti Guðmund Salómonsson^), bam: 
s?ra Salómon í HvammiS). 

3. Halldór átti Agnesi Grímsdóttur, bam: 
Vigdís átti Þorvald á Æsustöðum (sjá Húna- 
vátnsþing og Dalasýslu). 

Mjög mikið f jölmenni er komið frá Guðmundi Andréssyni, 
sem hér er oflangt að telja. Guðmundur bjó á Hafurshesti 
við Onundarfjörð og á Felli í Kollaiirði ; hann var nokkuð stór- 
fengur, þó ekki eins og Andrés faðir hans. — Guðmuodur var 
um hríð valdsmaður i Strandasý.slu, en eigi vitum vér, hver 
ár; það er ekki ólíklegt, að hann haíi haldið þá sýslu lítina 
tíma, áður en Guðui sýslumaður við henni tók, nálægt 1500, 
en siðan eptir að Sturla Þórðarson sleppti .sýslunni, um eða 
eptir 1524, en engin vissa er það, og eigi hef eg séð dóm 
eptir Guðmund Andrésson. Það er víst, að Guðmundur var 
í mörgu mikilmenni ; þeir Pétur bóndi Loptsson og Guðmund- 
ur Andrésson áttu í þrætumáli um nokkra fjármuni, kom eigi 
til lögsóknar, því þeir sættust á það mál 15 17. — 1498 gaf 
Hans konungur Guðmundi landsvist fyrir það, að hann hafði 
vegið Einar Hallsson, galt Guðmundur Þorbirni Jónssyni Kald- 
bak og Kieifar, en Andrés faðir hans og Ari bróðir hans 
samþykktu. — Það lítur svo út, sem þeir bræður Guðmundur (^ 
Ari Andréssynir hafi fast fylgt, að Solveigu, dóttur Gudmund- 
ar ríka á Reykhólum og Helgu Þorleifsdóttur frá Vatnsfírdi, 



i) Sbr. þad sem hér að framan er sagt um Ingveldi þessa (bls. 291). 

2) Guðmundur bjó á Laxfossi. Salómon faðir hans var Einatssoo. 

3) Son séra Salömons var séra Jón á Hesti faðir séra Au^ 
unnar samastaðar og séra Salómons á Mosfelli í Grímsnesi. — Br6(^ 
ir séra Salómons í Hvammi hét Brandur. Jön lærði telur Þetta ætt- 
fólk sitt, enda er Salömons nafnið í ætt hans. 



299 

væri tildæmdur arfur eptír Helgu móður sína, af því þeirtóku 
Solveigu að arfsali ; h^fur hún verið getin 1442^), þegar Guð- 
mundur faðir hennar var dæmdur útlægur, en hún giptist ept- 
ir 1460 Bjama Þórarínssyni, „góða manni" á Brjánslæk; eigi 
áttu þau börn, er erfðu. Bjarni var veginn 14872) afsveinum 
Einars hirðstjóra Bjömssonar; varð Solveig þá ekkjaoggafsig 
med fé sínu til Guðmundar og Ara Andréssona, útverkuðu þeir 
því dóm Finnboga lögmanns, sem dænidi Solveigu allan arf 
eptir móður sína á alþingi 1501 (aðrir 14983)) sex hundruð 
hundrada; hefur Solveig þá verið um sextugs aldur. Sjá frem- 
var hér um við Ðalasýslu. 



B. 

Sýslumenn. 
Guðlaugrur Loptsson. 

Faðir: Loptur Ormsson, Loptssonar ríka4). 

Mó&ir: (nefnist ( sumum ættartölum Steinunn dóttir Guðna 
sýslumanns Jónssonar)5), en sé það satt, hefur Guðlaug- 
ur verið launson Lopts, því eigi getur hans við skipti 
eptir Lopt, og er þá óvíst um móðerni hans. 

Kona: Anna dóttir Narfa á Narfeyri Þorvaldssonar, Þorkels- 
sonar; hún var systir Heigu, sem Grímur sýslumaður 
Pálsson átti, og Valgerðar, er Sigurður sýslumaður 
Ðaðason átti. 

Bam: A. Loptur í Ljáskógum, hans fyrsta kona Guðrún, 



i) Réttara: 1446. 

2) Réttara: 1482. 

3) 1501 er réttara. 

4) Loptnr faðir Gudlaugs mun ekki hafa verið Loptur Ormsson ; 
bróðir Gnðlaugs hét Böðvar ; hann var veginn af Páli Jónssyni á Skarði. 

5) Hafi Gudlaugur Loptsson verið skilgetinnsonurLoptsOrms- 
sonar, befur Steinunn Gunnarsdóttir (frá Sælingsdalstungu, Jönsson- 
ar) verið móðir hans, en hitt getur með engu móti verið rétt, að 
Steinunn dóttir Gudna Jónssonar úr Ögrí, Ásgeirssonar, hafí verið 
mödir bama Lopts Ormssonar, því að böm Guðna voru 1 æsku, 
þegar Loptur andaðist. Verið getur, að Guðlaugur hafí veríð laun- 
son Lopts Ormssonar, haíi hann annars verið sonur hans og verð- 
nr þá ekkert með vissu sagt um móðurætt Guðlaugs. 



300 

dóttir séra Finns á ökrum, sem gaf dóttursimn 
Ljáskóga i heimanmund, þau hafa giptzt nábcgt 
1544, er ráða má af skiptabréfí eptír Lopt, sem 
er dagsett 1 564 (20 árum eptir að séra. Fumur 
átti Ljáskóga). 1539 keypti Loptur 5 hundruð i 
Þyrilsvöllum og hefur hann þá verid ordínn full- 
orðinn. Loptur tók og arf eptir GunnsteinlmSd- 
ur sinn : 20 hundruð í Narfeyri, Heiðarbæ og Tuid 

» 

i Steingrimsfirði, þeirra son: 

1. Amór sýslumaður, sjá hér siðar. 

2. Finnur dó ungur, crf ði faðir hans eptir haim 
13 hundruð i Ljáskógum og þau 13 hundr- 
uð gaf Loptur Arnóri s^nu sinum. 

3. Ogmundur. 

4. Jón. 

5. Guðrún. 

6. Anna. 

Siðari kona Lopts var Sigriður Þórarínsdótt- 
ir; þ. b. Þuriður, Guðný, hún átti séra Einar 
Gíslason. 
B. Gunnsteinn átti tvær laundætur, er voru: 
I. Guðrún kona Páls Ormssonar, böm: 

a. Guðrún átti Sigmund Gislason i Fagradal, 

böm: 

aa. Páll sígldi i England. 

bb. Rögnvaldur sýslumaður^. 

cc. Guðrún^). 

dd. Astriður3). 



i) Sjá um hann hér síðar. 

2) Guðrún átti Sveinbjöm son Árna prests í Látrum Jónssoih 
ar, þeirra son Gísli, hans son Sveinbjöm faðfr Einars jmgn f 
Svefheyjum foður Eyjólfs dannebrogsmanns samastaðar. 

3) Ástríður átti Ólaf Þórdarson á Kjörseyrí; þeirra son: 

a. Þörður á Kjörseyri faðir Ólafs samastaðar föður séra Eiriks i 
Staðarbakka. Þörður á Sámsstöðum föðurfaðir Helga bisknpi 
Thordersen var son Þórðar Ólafssonar á Kjörseyrí. Dóttir ÓU6 
á Kjörseyrí og Ástríðar var Guðrún fyrrí kona GunnlaugsAn- 
sonar, þeirra dóttir Guðrún möðir Gunnlaugs Magnússootr á 
Bergsstöðum á Vatnsnesi, föður Björns yfirkennara GunnlaugascMiar. 



30I 



ee. Márgréf). 
ff. Álfhildura). 
gg. GunnfríðurS). 

b. Guðný átti séra Björn4) Sveinsson, börn : 
aa. ÞórunnS). 

bb. Jón6). 
cc. Páll. 
dd. Einar. 
ee. Þóra. 
ff. Þórður. 

c. Ormur í Miðjanesi7). 



i) Margrét átti Sigurð á Kollsá, son Arnfínns prests Sigurðssonar 
á Stað í Hrútafirði, þeirra son: 
I. Páll á Kollsá, var um tírætt, er hann dó; hans son: 

a. Sumarliði á Víðidalsá átti Ljótunni Jónsdóttur frá Melum 
Jónssonar Auðunnarsonar þ. b. 

aa. Guðrún átti séra Svein Jönsson á Prestbakka bróður 
séraHjalta á Stað í Steingrímsíirði, þ. b.: 
aaa. Guðríður átti Jón Þórðarson á Hvanneyrí. 
bbb. Ljótunn átti Jón Þorvaldsson í' Vallnakoti í 

Andakíl. 
ccc. Jón garðyrkjumaður á Homi í Amarfírði, kallaði 

sig Vídalín. 
ddd. Sumarliði. 
eee. Margrét. 

2) Réttara : Álfheiður, átti séra Árna Loptsson í Aðalvík, þeirra 
8on meistarí Jón biskup í Skálholti. Launson Álf heiðar með Bjama 
Narfas^mi var Jön, átti Guðbjörgu Þorbjaraardóttur, þeirra son Þórð- 
nr á Haukabergi faðir Sigríðar, er átti Gunnlaug Gíslason; þeirra 
bðm Þörðiu* á Hnjóti og Kristín íyrri kona séra Jóns Vestmanns 
í Möum Jónssonar í Dufansdal Ulfssonar. 

3) Gunnfríður, launson hennar með Jóni Vigfússyni frá Syðra- 
fjalli í Aðaldal Ólafssonar: 

a. Vigíus átti Steinunni Ásmundsdóttur prests Eyjólfssonar. 

4) Bjöm var ekki prestur, en góður járasmiður. Hannvarbróð- 
ir BiTnjólís biskups. 

5) Þórunn átti Jön Jónsson ívarssonar frá Hvammií Dýraíirði. 

6) Jón í Reykjarfirði. Hans son Einar í Reykjarfirði. 

7) Son Orms í Miðjanesi var Loptur á Miðjanesi, átti Vigdísi 
Bjamadóttur, þ. b. Þórdís átti Hákon Jónsson frá Skerðingsstöðum 



302 

d. Grímur, böm: 
aa. Guðrún. 
bb. Einar. 
2. Katrín átti Jón Ormsson ^ í Hraunskarði, böm : 

a. Erlíngur eða Erlendur^) í Hraunhöfn átti 
Margréti Helgadóttur, börn : 

aa. GuðmundurS). 
bb. Jón4). 
cc. Brynjólfur. 
dd. ÞorlaugS). 
ee. Katrín^). 

b. Guðrún átti Einar7) á Kongsbakka Tóm- 
asson Einarssonar, bamlaus. 

C. Benedikt hét bróðir Lopts í Ljáskógum. 

D. Guðrún, son 
Bessi. 

Guðlaugur meina eg, að hafi verið fyrsta bam Lopts og 
borinn nálægt 1460, en fyrst settan umboðsmann í Stranda- 



Hákonarsonar,* Bjami á Hymingsstödum og Berufirði, fadir Einars 
í Klukkufelli, Sigmundur og Ámundi, er átti Guðrúnu Bjamadótt- 
ur, systur séra Jóns á Rafnseyri ; þeirra son Loptur í Nikuláshúsnm 
í Fljótshlíð, hans son Ólafur, er fór til Englands faðir Guðrúnar 
konu Einars Sæmundssonar í Brekkubæ í Reykjavik; þeirra b5m: 
Einar, María og Soífía kona Sigurdar prófasts Gunnarssonar í Stykk- 
ishólmi, og Sigríður kona Eiríks Magnússonar meistara í Cambrídge. 
i) Jón Ormsson var bróðir Páls Ormssonar, er átti Guðrúnn 
systur Katrínar. 

2) Réttara: Erlingur. Hann bjó í Hraunhöfn. 

3) Guðmundur átti Svanborgu Þórðardóttur írá Galtarholti 
Ólafssonar; þeirra son Guðmundur í Einifelli. 

4) Jón átti Steinunni Daðadöttur ftá Hrafnabjörgum Gíslason- 
ar, þ. d. Margrét átti Sigurð lögréttumann Pálmason á Breidsbóls- 
stað í Sökkólísdal. 

5) Þorlaug átti séra Jón Sigurðsson í Miklaholti og böra. 

6) Katrín átti Grím Tómasson frá Borgarholti Bjamasonar, þeirra 
dóttir Margrét móðir Jóns Halldórssonar í Höll, föður séra Bjdms 
í Hrepphólum. 

7) Það er án efa réttara, að maður Guðrúnar hafi verið Jón á 
Kongsbakka Einarsson Tömassonar Einarssonar. 



303 

sýslu af Þorleiíi hirðstjóra Björnssyni nálægt 1482, þegar And- 
rés Guðmundsson missti sýsluna vegna óeirða sinna, en hvað 
lengi hann hefur sýslunni haldið, er óvíst , hafi hanneptirdauða 
Þorleifs orðið þar virkilegur sýslumaður, sem líklegast er, og 
máske ti] þess er Guðni sýslumaður tók við. Þar Guðlaugur 
tjáist hafa iifað fram yiir 1530, getur hann eins vel hafa hald- 
ið Strandasýslu í umboði Sturlu sýslumanns eða Guðna. 

Pétur Loptsson. 

Faðir: Loptur Ormsson Loptssonar ríka. 

Mbðir: Steinunn, dóttir Gunnars bónda í Asgarði^), Jónssonar. 



i) Gunnar bjö í Sælingsdalstungii, og er kominnþangað 1439; 
varð hann gamall maður, og hefur lifað langt fram á síðara helm- 
ÍDg 15. aldar. Um foreldri hans þykir óvíst, en í ættatölum er þess 
▼ída getið, að hann haíí verið nordlenzkur. Þykir mér líklegt, að 
ætt Gannars mætti rekja til fornmanna, en því verður að sleppa að 
svo komnu, því að nægar heimildir eru naumast komnar í Ijós til 
þessa. Gunnar var ríkur bóndi, og lögréttumaður alllengi; hann 
hefiir því sjálfsagt veríð af góðum ættum. Kona Gunnars hefur 
vcrið Halldóra Hélgadóttir bónda á Staðarfelli, Guttormssonar, Öm- 
ólfssonar, Jónssonar, en móðir Halldóru var án efa Úlfrún Þorsteins- 
dóttir, er bjó í Sælingsdalstungu næst fyrir Gunnar bönda, og hefur 
hnn verið ekkja eptir Helga Guttormsson (•{• 1427) (sbr. Fombrs. V. 
821. bls.). Bróðir Halldóra var Þórður bóndi á Staðaifelli, faðir 
Sturlu sýslumanns foður Orms lögmanns. Vantar nú að eins fulla 
vissii fyrír einum ættlið, til þess að nú sé unnt að telja móðurætt 
Helga Guttormssonar beinlínis til Sturlu lögmanns Þórðarsonar (-{- 
1284), því að Ásgrímur Snorrason, er býr í Sælingsdalstungu 1337, 
en áður á Staðarfelli, um 1327 (Fornbrs. 11. 637. og 7i7.bls.)mun 
vera sonarsonur Sturlu, og sonur Snorra Sturlusonar, þess erannál- 
V segja að dæi 1306. Ásgrímur þessi mun þannig vera heitinn 
eptir Ásgrími Bergþórssyni í Kaldaðarnesi (•}• 1256), frænda þeirra 
Sturlunga. Þeir frændur eignuðust Sælingsdalstungu með tengdum 
Sturlu við Skarðverja, á 13. öld, og átti Ásgrímur þá jörð 1337. 
Bræður Ásgríms hafa þeir verið : Sturla og Þorsteinn Snorrasynir, er 
drukknuðu 1332 (Annálar, sbr. íslenzkar Ártíðaskrár, ættaskrá III.}. 
Asgrínmr Snorrason hefur verið fjórmenningnr að frændsemi við 
Ketil hirðstjöra Þorláksson (•{• 1344). Synir Ásgríms hafa vístver- 
ið tvcir. Annar þeirra er andaður fyrír 1327 (Forabrs. 11. 637. bls.); 
hefur hann því andazt bara að aldri. KetiU, annar sonur Ásgríms 



304 

Kana: Sigríður dóttir Þorsteins á Reyni eystra Helgasonar 

lögmanns Ólafssonari) og Akra-Kristfnar. Þorsteinn 

þessi var bróðir Ingveldar á Reykhólum, kvinnuÞor- 

leifs hirðstjóra Björnssonar. 

Böm: A. Árni átti Þuríði, dóttur Þorleifs á Möðruvöllum 

Grímssonar 1 542 ; taldi Þorleifur faðir hennar henni 

þá I hundrað hundraða, en Árni taidi sér 2 hundnið 

hundraða. Þuríður giptist aptur 1559 Eiríki Snjólfs- 

syni. Fyrri kona Árna var Guðrún Bessadóttir*); 

var son Árna og Guðrúnar: 

I. Magnús í Stóradal átti Þuríði, dóttur séra Sig- 

urðar á Grenjaðarstað Jónssonar biskups Ara- 

sonar; þessi Þuríður var laundóttir séra Sig- 

urðar, og var ættleidd af séra Sigurði fyrir 

kirkjudyrum á Grenjaðarstað. Þegar á þvi 

stóð var Halldóra dóttir séra Sigurðar í kirkj- 

unni, gekk snúðuglega út og hreif tii arfleið- 

ingarbréfsins og mælti: „Sonurambáttarínn- 

ar skal eigi erfa með syni hinnar frjálsu*. 

Prestur mælti : „Láttu hægt dóttir mín, þú 

fær nóg samt"; þá mælti Þurlður: .Guð 

eigi hana móður mína, því hún valdi mérsvo 

gott faðerni". Halldóra dó fám árum þar 

eptir ógipt, barnlaus, en Pétur bróðir hennar 

var áður dáinn, voru þau börn Sesselju Pét- 

ursdóttur, sjá hér síðar, sem talin var ektakona 

séra Sigurðar. Guðmundur hét og launson 

séra Sigurðar. Erf ði Þuriður mest allt fé séra 

Sigurðar vegna arfleiðslunnar. Böm Magn- 

úsar og Þuríðar: 



Snorrasonar, hefur búið í Sælingsdalstungu eptir födur stnn, og ver- 
ið audugur »böndic (Fornbrs. III. nr. 606 og 607); hann mun án 
efa vera möðurfaðir Helga »bóndac Guttormssonar, sem fengið hef 
ur Sælingsdalstungu eptir Ketil bónda Ásgrímsson (sbr. Fombrs. V. 
821. bls.j. 

i) Á að vera Guðnasonar. 

2] Guðrún var systír Þorbergs Bessasonar sýslumanns. Ámi bfö 
í Stóradal í Eyjafirði. £r ætt sú, sem frá honum er komin, kölluð 
Stóradalsætt. — 



30S 



a. Þorsteinn, sýslumaður i Skaptárþingi og 
Þykkvabæjarklausturhaldari (sjá Skapta- 
feliss^hslu). 

b. Bjöm^) á Laxamýri átti Guðríði, dóttur 
Þorsteins prófasts í Múla, Illhugasonar 
samastaðar, Guðmundssonar. Börn: 

aa. Sigurður^) djákni á Múnkaþverá, fað> 
ir Magnúsar föður Benedikts sýslu- 
manns Becks (sjá Skagafj.sýslu). 

bb. Sesselja, seinni kona Þorleifs sýslu- 
manns í Skaptárþingi Magnússonar, 
bjó á Hlíðarenda. 

cc. Málmfríður átti séra Guðmund Guð- 
mundssonS) og börn, svo séra Magn- 



i) Bjöm var nafnkunnugt mikilmenni; ætt sú, sem frá honum 
er komin, nefnist Laxamýrarætt. 

2) Dóttir Sigurðar var Guðrún móðir séra Sigurðar Þórðarson- 
ar á Bijánslæk, föður séra Guðbrandar, föður Gunnlaugs Briems 
kammerráðs. 

3) Séra Guðmundur var prestur í Fljótshiíðarþingum, dó 1648. 
Bðm hans og Málmfríðar eru talin: 

a. Gísli lögréttum. á Rauðalæk í Holtum, hans döttir Guðrún átti 
Nikulás Magnússon prests í Kálfholti Pálssonar, þ. b. mörg, þar 
á meðal Ingibjöfg kona Guðmundar Bjarnasonar á Raudalæk, 
Þorgerður kona Jóns Guðmundssonar í Köldukinn, Guðrún kona 
EirCks Bjamasonar í Kvíarholti, Ingunn kona Þorsteins Helga- 
sonar í Ostvatnsholti (móðir Kristínar konu Eiríks Jónssonar í 
Bolholti) o. fl., sem miklar ættir eru komnar frá, er hér yrði 
oflangt að rekja. 

h. Guðmundur á Hvassafelli í Eyjafírði átti Halldóru Hallsdóttur 
(sbr. L B. bls. 237). 

c JóÐ lögréttumaður á Rauðalæk átti Guðrúnu Björnsdóttur frá 
Teigi Pálssonar, þeirra son: 

aa. Grímur lögréttumaður á Reyðarvatni, dö 1750, er Ámi 
Sigurðsson í Haga í Holtum orti eptir: 

„Ennþá fækka æztu menn 
öld trúi' eg ei batni 
genginn er maður úr garði enn 
Grfmur á Reyðarvatni. 
Sá bar æru sóma og hrós 



3o6 

ús^ Björnsson [af ætt Vigfúsar Er- 

lendssonar á Hlíðarenda]. 
dd. Steinunn seinni kona Olafs^) sonar 

Hannesar hirðstjóra, þau áttu böm: 
ee. Séra Magnús í Miðdalaþingum 5 ár, 

dó barnlaus. 



sannkallað af öllum 

þar slokknaði á lampa Ijós, 

er lýsti á Rangárvöllum". 

DæturGríms voru Solveig kona séra Daða Gaðmundsson- 
ar á Reyni og Elín, er fyr átii Þorstein Kortsson í Árbæ, þ.b. 
Grímur í Ostvatnsholtijo. fl., svo Þórð Jönsson, bröður séra 
Odds á Felli í Mýrdal, bamlaus. 

d. Guðrún átti Ólaf Árnason á Heylæk, þeirra dóttir: 

aa. Sigrún átti séra Amgríra Pétursson í Fljótshlíð, þeirraböm: 
a) Ólahir á Heylœk. Hans börn: Jón, er átti Þorbjörgu Þor- 
láksdóttur, systur séra Jóns skálds á Bægisá, Eyjólíur í Önand- 
arholti faðir Magnúsar, er átti Sigurveigu Sverrisdóttur, systor 
séra Odds á Stóranúpi og Þorbjörg er átti Áma Jónsson f Múla- 
koti. b) Ingibjörg átti Teit í Moldartungu Gottskálksson prests 
á Keldum Þórðarsonar og böm. c) Ólöf f k. Bjama í Önd- 
verdarnesi Þorlákssonar, Bergssonar á Hjalla Benediktssonar, 
þeirra synir Arngrímur í Bakkarholti, Kláus á Ormsstödum o. fl. 
d) Vil borg átti Snorra Böðvarsson lögréttumann á Ægissíðu ogbdn. 

e. Sigríður átti fyr Halldór Hallsson í Núpufelli (sbr. I. B. bls. 
236) svo Jón Jónssonbryta á Hólura, þeirra son Halldör í Hris- 
ey faðir Þorgerðar, er átti Skeggja Jónsson prests í Stærraár- 
skógi Einarssonar, þeirra son Halldór, alkunnur um allt Norð- 
urland á sinni tíð. 

f. Sol veig átti fyr Jón Björnsson, Pálssonar í Teigi, svo séra Sigurð 
Högnason í Éinholti. 

g. Magnús lögréttumaður átti Ingibjörgu Björnsdóttur frá Teigi, 

Pálssonar, þeirra son Björn, hans son Grímur á Lindarhamri (nú 
eyðijörð) í Ytrihrepp (UIIar-Grímur), hans dóttir Guðlaug átti 
Bjarna Pétursson Jónssonar Kolbeinssonar, ættaðan úrSkagafírði, 
þeirra son Grímur Melbye í Þingholti í Reykjavík, haus dóttir 
Guðlaug átti Árna Gíslason letiirgrafara í Reykjavík. 
i) Magnús þessi Björnsson var ekki prestur. Björa var Eiríks- 

son, Erlendssonar, Magnússonar í Teigi, en móðir Magnúsar var 

Anna dóttir Vigfúsar hirðstjóra Erlendssonar. 

2) Ólafur maður Steinunnar var sonur Hannesar garala í Snók^ 

dal, sonar Björns Hannessonar hirðstjóra, sjá um hann hér síðan 



307 

ff. ÁrniO í Haga, dó 1702, átti Þóru 

Bergþórsdóttur og börn. 
gg. Þorlákur átti Herdísi Þorkelsdóttur 

og börn. 
hh. Halldór átti Þórdísi Nikulásdóttur^) og 

börn. 
ii. Guðrún, dó 1666, átti GuðmundS) lög- 

réttumann Arason og börn. 
kk. Jón4) dó ógiptur barnlaus. 
II. Séra Illhugi í Húsavík átti Ólöfu 

Bjarnadóttur og börnS), 



i) Ámi í Haga í Reykjadal var mikið hraustmenni og komst 
]rfir tírætt, hann átti Þóru úr Skagafirði, Bergþórsdóttur Sæmunds- 
sonar prests Kárssonar (Bisks. 11. 396). Meðal bama Áma voru 
ólafiir klaki sýslumaður í Vestmannaeyjum og Jón í Keldunesi fað- 
ix Oddnýjar móður Skúla landfógeta Magnússonar. Það er ekki 
létt, ad Ami hafi dáið 1702, því að hann var á lífi 1703 og var 
þá 100 ára, sló þá hey og sást ekki í höfði hans hæra. 

2) Einarssonar. 

3) Guðmundur Arason í Flatatungu var mesti merkismaður, sjá 
am böm hans og Guðrúnar I. B. bls. 512. 

4) Jónamir vom þrír synir Bjöms, bjó Jón elzti á Þverá í Lax- 
árdal, átti Sigríði Grímólfsdóttur ; eitt bama þeirra Margrét átti 
Gadbrand Jónsson í Hörgárdal, þeirra dætur Sigríður móðir séra 
Fridriks Guðmundssonar á Borg [f á ÓlafsvöIIum 6. júlí 181 2) og 
ÓlÖf raóðir séra Bergs Magnússonar í Nesi í Aðalreykjadal. — Jón 
jÐgri Bjömsson bjó í Tungu á Tjömesi, kvæntist aldrei, átti tvo 
lamisonu, er dóu bamlausir. — Jón þriðji Björnsson dó af nasablöði, 
bl. (sbr. Bisks. 11. 396). 

5) Séra Illhugi átti mörg börn: 

1. Bjami lærði í Hólasköla, átti 4 launböm, áður en hann kvæntist. 

2. Magnús prestur í Húsavik. Hans son Þorvaldur skáld, lagði 
lítíd annað íyrír sig en skáldskap, vildi eins og hann sagði vera 
>si sonac og dvaldist hér og þar hjá heldri mönnum, var aldrei 
við kvennmann kenndur. 

5. Þorsteinn lærði í Hólaskóla, skrifaður 1 stúdentatölu við háskól- 

ann 20. okt. 1655, dó í Kaupm.höfn, bl. 
4. Jón á Bakka á Tjömesi átti Ólöfu laundóttur Nikulásar Einars- 

sonar á Héðinshöf ða, þ. b. 

a. Sveinn heimski eða ríki á Bakka, hans son: 



L 



3o8 

mm. Jón yngri á .Hallbjaraarstödum átti 

börn'). 
nn. Guðrún átti séra Jón { Austf jörðum^ 

og börn. 



aa. Jón á Bakka átti Guðrúnu Sveinungadöttur frá Skög* 

um í Axaríirdi Magnússonar, þ. b. 

aaa. Jön í Ási í Kelduhveríi, lærdi í heimasköla, w 
bezti skrifari, kalladur af mörgum Jón ^lærðic 
átti Ingibjörgu Grímsdóttur frá Giljá, þeirrasoD 
Mála-Davíd á Brattlandi á Síðu og vídar, nafin- 
kunnur maður á sinni tíð. 

bbb. Gróa átti Guðlaug Eiríksson á Máná, þeirnL 
dætur: Guðrun átti Einar Vigfússon í Vindbelg 
og Guðrún önnur átti Jón Þorvarðsson, bróður 
Hlhuga >svartac, er var á Suðurlandi. 

b. Ólöf móðir Sigmundar Þorlákssonar í Saltvík, er fóstraði 
Magnús sýslumann Ketilsson. 

c. Björn átti Helgu Helgadóttur. 

d. Jón átti Halldóru Eiríksdóttur bl. 

e. Þorsteinn átti Ingiríði Eyjólfsdóttur. 

f. Einar átti Þuríði Bessadóttur frá Þeistareykjum, þeirra son 
Bessi faðir Kolbeins og Elínar, er átti Jón á Gautlöndom 
Þorgrímsson frá Baldursheimi Marteinssonar á Hoíisstödmn 
Sigmundssonar, Kolbeinssonar, þeirra synir Jón á Hellii- 
vaði, Ingjaldur á Halldórsstöðum, GuðmunduráLitlustrondt 
Þorgrímur á Brettingsstöðum og Bessi í FótaskinnL 

g. Þuríður átti Teit Bessason frá Þeistareykjum. 

5. Ingunn Illhugadóttir áttí Jón Þorvaldsson prests á HrafnagOi 
ólafssonar. 

6. Ingibjörgátti ÞorkelÖnundarson áTjörnesi,þeirrasonÖnundaro.fl. 

7. Sigríður eldri. 

8. Sigríður yngri, átti 2 launbörn. 

9. Guðrún átti Þorstein Ólafsson undan FjöUum. 

10. Ólöf átti Sigmund Kolbeinsson frá Kálfaströnd, þeirra son Rol- 
beinn faðir Jóns föður Bjöms dbrm. í Lundi og Kristjáns dbr, 
á Illhugastöðum. 

i) Jón þessi son Björns bjó á Þverá í Laxárdal og var elztiir 
Jönanna, eins og áður er getið. Getur veríð, að hann hafi einnig 
búið á Hallbjamarstöðum um tíma. 

2) Þ. e. séra Jón Ögmundsson á Hofi í Vopnafirði (^ 1638)» 
þeirra börn: Oddur í Sunnudal, Sigríður og Ingibjörg s. k. 



309 



oo. Svanhildur átti Benedikt') og börn. 
c. Arni Magnússon á Gr^Hubakka átti Sig- 
ríði, dóttur Arna Gíslasonar á Hlíðarenda 
(Arni kallast í ættatölum sýslumaður, en 
bjó um hríð á Grýtubakka)*). Þeirra börn : 
aa. Þorleifur í Mýdal átti Þuríði Stefáns- 

dótturS) og börn. 
bb. Sigurður í Læknisnesi átti Þórdísi 

Bergsveinsdóttur4) og börn. 
cc. Þorsteinn átti Guðrúnu, dóttur séra 

Orms á Kálfatjörn og böm. 
dd. Halldóra átti séra Pál ErasmussonS) 

og börn. 



Þörarinssonar á Arneiðarstöðum. Espólín nefnir konu séra Jóns 
Málmfríði Bjömsdóttur, og telur þær systur tvær með því nafni. 
Má vera, að það sé réttara, sbr. Bisks. 11. 395 n. m., þar sem nefnd 
er Málmfiríður önnur dóttir Björns, en Guðrúnar að eins tvær. Er 
talið í ættatölum, að önnur þeirra haíi átt séra Ólaf Magnússon á 
Refetað, en sumir kalla hana Sigríði. En henni sleppir Bogi. 

i) Svanhildur var laund^ttir Bjöms. Onnur laundóttir hans hét 
Asný; Benedikt caaður Svanhildar var bróðir séra Bjarna Ormsson- 
ar á Grænavatni. Börn hans og Svanhildar: 

a. Magnús í Villingadal faðir Benedikts skipasmiðs í Þórimnarseli. 

b. Bessi, hans dóttir Sesselja í Litladal. 

c. Jón á Jökli átti Vilborgu. 

d. Krístín átti eitt launbarn. 

e. Borga, hennar launsynir Jón Grímsson og Runölfur Nikulásson. 

2) Ætt, sú sem komin er frá Árna, kallast Grýtubakkaætt. 

3) Faðir Þtirlðar var séra Stefán Gíslason í Odda. Um böm 
Þorleifs sbr. Bisks. 11. 390. 

4) Faðir Þórdísar var séra Bergsveinn Einarsson á Útskálum. 

5) Séra Páll var prestur í Hrepphóluni. Börn hans og Halldóru : 
I. Erasmus prestur í Hrepphólum átti Guðrúnu Magnúsdóttur frá 

Háfi Guðmundssonar og börn. Ein dóttir hans Guðlaug átti 
Guðmund Jönsson lögréttumann í Miðfelli í Ytrihrepp, þeirra 
böm Snorri á Gýgjarhóli faðir Hinriks í Einholti, PálsíÚthlíð 
o. fl., Einar í Stærribæ, Helga kona séra Magnúsar Einarssonar í 
Fljótshlíð, Jámgerður kona Gísla Sighvatssonar á HæliogGuð- 
rún kona Hannesar Jónssonar á Sýrlæk. 

20 



3IO 

ee. Halldóra eldrí átti Ólaf Jónsson á 
Núpufelli og börn. 



2. Magnús prestur í Kálfholti átti Gudrúnu aðra Magnúsdöttur, 
systur Gudrúnar, er séra Erasmus bródir hans átti, þeirra böm: 

a. Vigfús böndi á Haugi átti Vigdísi Pálsdóttur prests á Rol- 
freyjustað Ámasonar Pálssonar prests í Klausturhólum Jóns- 
sonar prests Egilssonar og böm. 

b. Nikulás átti Gudrúnu Gísladóttur frá RauÖalæk Gudmunds- 
sonar (sjá hér á undan bls. 305). 

c. Magnús. 

d. Kristín átti fyr séra Bjama Erlendsson í Kálfholti, svo Er- 
lend Jónsson silfursmid. 

e. Halldóra átti Odd Magnússon lögréttumann í Haga, son séra 
Magnúsar Jónssonar á Mælifelli, þeirra böm : séra Magnús 
á Heidi í Mýrdal, Gudrún kona Einars Magnússonar log- 
réttumanns í Haga, Kristín átti Bjarna Bjamason á Ketils- 
stöðum og Þorbjörg, er fyr átti Jón Magnússon í Marteins- 
tungu og var s. k. hans, en sídar Þórd Franzson prests 1 
Hruna, íbasonar, bl. og bjuggu þau um hríd í Oddgeirshól- 
um. Son þessa Þórdar var Þorlákur prestur í Grímsey, eo 
döttir Brynhildur, er átti Símon Jónsson í Stapakoti.í Njarð- 
víkum. 

f. Páll átti Ólofu Guðmundsdóttur. 

g. Guðrún fyrri kona séra Þórðar Þorsteinssonar í ViHingaholti, 
þeirra dóttir: 

aa. Guðný átti fyr Þorlák Bergsson, Benediktssonar, svo 
Brynjólf lögréttumann, fyr aðstoðarprest á Breiðaböls- 
stað í Fljótshlíð, son Þórðar Brynjólfssonar á Stein- 
dórsstöðum ( Reykholtsdal, og Helgu Þorbjamardóttnr 
frá Kolsholti Jónssonar, en móðir Helgu var Eydís 
Halldórsdóttir lögréttumanns frá AuðshoIti(Bisks.II.676). 

3. Helga átti fyr Torfa Eiríksson á Keldum, svo séra Gunnlaag 
Sigurðsson í Saurbæ i Eyjaíirði. 

4. Guðlaug átti séra Ketil Jörundsson í Hvanimi. 

5. Guðný átti séra Þórð Guðraundsson á Kálfafelli. 

6. Katrín átti Gunnlaug á Sandhólaferju Filippusson, Teitssonar, 
Bjömssonar prests á Melstað. Son þessa Gunnlaugs munTeit- 
ur faðir Hallvarðs á Steinkrossi, föður Guðmundar samastaðar, 
föður Odds á Fossi, föður Hannesar á Gufunesi. Dóttir Teits 
Gunnlaugssonar var Guðrún fyrri kona Jóns Þórarínssonar í Bol- 
holti, þeirra son Teitur í Gunnarsholti. — Gunnlaugur FiHppos* 
son, sem bjó í Efrí-Gegnishölum 1729 57 ára, gæti verid sonar* 



j 



3" 



ff. Þurfður átti Jónas^ Jónsson í Krossa- 

vík. 
gg. Kristín átti séra Guðmund Bjarna- 

son á Grenjaðarstað og börn. 
hh. Sesselja átti Guðmund á Laugum 

Jónsson og börn. 
ii. Þórunn^) átti Jón Þorsteinsson og börn. 
kk. GuðríðurS) átti Þorleif Jónsson. 
11. Guðrún átti séra Jón Einarsson4) og 

börn. 

* 

mm. Arni bartskeri giptist í Hamborg, 

átti 3 börn. 

Afkomendur Arna á Grýtubakka eru 

enn mjög fjölmennir, og margt 

barnafólkS). 
d. Pétur í Vík á Svalbarðsströnd átti Elínu 
Björnsdóttur prófasts í Saurbæ Gíslason- 
ar, börn: 
aa. Einar í Mýdal átti Kristínu^) Gísla- 

dóttur og böm. 
bb. Agnes átti Jón Teitsson, Björnsson- 

ar og börn. 
cc. Sesselja átti Árna7) Teitsson á Holta- 

stöðum og börn. 



son Gunnlaugs Filippussonar á Sandhólaferju, eða ad minnsta 
kosti einhvernveginn af þessari ætt. 

i) Á að vera Tómas eða Tuma. 

2) Maður Þörunnar var Þorleifur launson Jóns lögmanns .1 Reyni- 
stað Sigurðssonar. Eitt þeirra barna Árni á Móbergi faðir Þórðar 
ríka á Ameiðarstöðum. Allt það ættfólk eystra. 

3) Guðríður átti Jón son séra Þorsteinsí Miilalllugasonar. Hér 
hafa skípzt á hjá Boga nöfn systranna. 

4) Hálfbröður Odds biskups. 

5) Um afkomendur A.rna á Giýtubakka hina næstu sbr. Bisks. 
IL 389 — 392. 

6) Kristin var dóttir séra Gísla Guðbrandssonar í Hvammi. 

7) Arni var bróðir Jóns, er átti Agnesi systur Sesselju konu 
.Ania. Teitur faðir þeirra var son séra Bjöms á Melstað Jónsson- 
ar biskups Arasonar. 



312 



dd. Halldóra átti Hallgrími) Guðmunds- 

son og börn. 
ee. Elfn átti Árna Daðason Ámasonar 

sýslumanns Oddssonar og böm^. 
ff. Þórunn átti fyr séra Jón Guðmunds- 
son3), svo Jón Ámason og böra. 
e. Þuríður (aðrir Þrúður) átti fyr Einar Gríms- 
son frá Möðruvöllum4), börn: 
aa. Grímur í Teigi átti Guðrúnu Torfa- 

dóttur og böra. 
bb. Þórunn átti Pál Magnússon og börn. 
Seinna átti Þuríður Magnús Hjalta- 
son og börn, sjá Vaðlaþing. 
Seinni kona Áraa Péturssonar var 
Þuríður, dóttir Þorleifs Grímssonar 
á Möðruvöllum, sjá Vaðlaþing. Þeina 
dóttir : 
2. Guðrún átti Eirílc sýslumann í Múlaþingi, sjá 
þar um hannS). 
B. Séra Loptur Pétursson í Víðidalstungu, var sem 
rænulaus með köflum, hans barnamóðir Þuríður 
Arngrímsdóttir, börn : 
I. Séra Jón á Skinnastöðum, barn : 

a. Kristrún átti Einar son Nikulásar klaust- 
urhaldara, Þorsteinssonar sýslumanns Finn* 
bogasonar lögmanns, þau bjuggu i Hafra- 
fellstungu^), börn: 



i) Hallgrímur í Gröf var merkismaður. 

2) Medal þeirra voru Þorleifiir prófastur á Kálfafelli ogOddai 
snikkari á Ásgeirsá (sbr. Bisks. II. 371 n.m.), sem margt manna er 
irá komið nyrðra. 

3) I Laufási. Seinni maður Þórunnar var Jön silfursmiðor á 
Narfeyri Árnason. 

4) Þorleifssonar. Sjá nákvæmar um afkvænii Einars Grimsson- 
ar I. B. bls. 214 — 217. 

5) Enn var sonur Árna Péturssonar 

3 séra Ólafur Ámason, hans son séra Hallur digrí í Höíða. 

6) Sbr. I. B. bls. 191. 



313 



aa. Jón í Hafrarellstungu, faðir séra Þór- 

aríns etc. 
bb. Nikulás í Reykjahlíð var tvfgiptur og 
átti mörg börn. 
2. Ámi í Sælingsdalstungu átti Helgu dóttur 
Guðmundar á Hvoli'), börn: 

a. Loptur í Sælingsdalstungu átti Þórunni 
Bjamadóttur frá Læk ; börn : 

aa. Séra Jón í Belgsdal átti Sigþrúði^) 

og börn. 
bb. Séra Árni á Mýrum, tvígipturS) átti 

börn. 
cc. Sigríður átti Jón Finnsson frá Flat- 

ey og böm. 
dd. Guðrún átti Pétur hrút Jónsson. 

Seinni kona Lopts Árnasonar var 

Helga Gísladóttir, þau barnlaus. 

b. Pétur Arnason átti fyr Margréti Halldórs- 
dóttur, börn: 

aa. Guðrún átti Jón Þorvaldsson frá Auð- 
brekku, þeirra böm: 
aaa. Jón sýslumaður i Hnappadal 
og fleiri. 

Svo átti Pétur Kristinu Þorleifs- 
dóttur frá Laugabóli, þeirra 
börn: 
bb. Sigríður átti Þórð í Garpsdal Björns- 

son oo^ böm. 
cc. Halldóra fyrri kona Bjarna Árna- 

sonar, áttu böm. 
dd. Ragnheiður eða Ragnhildur. 

c. Guðmundur Ámason, átti fyr Margréti 
Sigmundsdóttur, barn: • 



i) Sjá um afkomendur Arna Loptssonar og Helgu Bisks. U. 
286—287. 

2) Sigþrúdur var dóttir séra Einars Sigurðssonar á Stað í Stein- 
grímsfírði. 

3) Hans son var meistari Jón biskup í Skálholti. 

20* 



314 



aa. Sigmundur í Hvítadal átti Valgerðí 

Nikulásdóttur og böm'): 
d. Þuríður Árnadóttir átti Ólafjónsson Óttars- 
sonar; þeirra börn: 
aá. Gudmundur átti Þóru Guðmundsdótt- 

ur og böm. 
bb. Þorsteinn átti Þórdísi Kolbeinsdótt- 

ur og böm: 
cc. Árni átti Katrínu Ámadóttur ogeioa 

dóttur. 
dd. Guðríður átti Tómas á Eyrí í Bitni. 
ee. Kristín átti Sigurð í Búðardal^) og 

börn. 

C. Sesselja Pétursdóttir átti séra Sigurð á Grenjað- 
arstað, son Jóns biskups Arasonar, þeirra t>öm: 

1. Pétur, dó ungur, barnlaus. 

2. Halldóra, dó ógipt, barnlaus. 

D. Ragnheiður Pétursdóttir i ravðum sokkum^ fyrrí 
kona Jóns Magnússonar á Svalbarði ; þcirra börn: 

1. Magnús sýslumaður { Bæ (sjá Barðastr.sýslu). 

2. Sigurður sýslumaður á Reynistað (sjá Hegra- 
nessþing). 

3. Jón lögmaður (sjá Snærellsne.ssýslu). 

4. Staðarhóls Páll (sjá ísafjarðarsýslu). 

5. Steinunn meðhjálp séra Björnsá Mclstaðjóns- 
sonar biskups Arasonar; þeirra börn^: 

a. Jón sýslumaður á Holtastöðum (sjá Húna* 
vatnsþing). 

b. Árni á Sauðafelli átti Önnu Bjömsdóttur 
Hannessonar hirðstjóra; þeirra böm: 



i) £ín dóttir þeirra var Elizabet, áttí Halldór Sighvatsson í 
Gilsfjarðarmúla, þeirra son Sigmundur faðir Andrésar ríka á Skríð- 
nesenni og Guðrúnar, er átti Jön Jönsson »litla bóndac, þeirra soo 
Jón í Sælingsdal fadir Páls prests í Vidvík. 

2) Sigurður var Ögmundsson Bjamasonar Jónssonar á H>*oli, 
Þörðarsonar. 

3) Sjá nánar um þessi böra og afkvœmi þeirra I. B. bls. 333 
— 326ogBÍ8ks. n, 365 — 385, og vísast því til þcss hér. 



315 



aa. Daði sveinn Odds biskups, drukkn- 

aði 1609 ( Hvítá eystra, barnlaus. 
bb. Þóra átti Sigurð Þorbergsson. 
cc. Krístín átti Þorleif Bjarnason') og 

börn. 
dd. Guðrún átti Ama Skúlason^) og böm. 
ee. Þuríður átti Einar í Stóruhvestu Orms- 

son og böm. 
ff. Ingiriður átti Narfa Jónsson, þeirra 

böm dóu. 

Svo ívar og með honum 4 börn, 

sem lifðu. 
gg. Steinunn átti Jón á Þverá Jónsson. 

(Allra þessara afkomendur urðu al- 

múgamenn. 

Seinna átti Anna séra Jón Vigfús- 

son, þeirra son: 

Vigfús átti Ragnhildi Gottskálksdótt- 

ur). Ámi átti launbarn með Valgerði 

Þorkelsdóttur, er hét: 
hh. Halldóra, hún átti Magnús og börn. 
c. Bjami á Læk3) átti Sesselju laundóttur 
Eggerts lögmanns Hannessonar, þ. b.: 
aa. Herdís átti séra Þorleif á Söndum 

Bjamason og böm. 
bb. Steinunn átti Þórð Eyjólfsson, bl. 
cc. Þórunn áttí Lopt Árnason (sjá hér 

að framan). 
dd. Björn átti Halldísi Hallsdóttur frá 

Kambi og böm. 
ee. Einar átti launson með Þorgerði 

Greipsdóttur. 
ff. Þorleifur átti Kristínu Teitsdóttur. 



i) Sumarliðasonar. 

2) Skúli var lögréttumaður, bjó á Hamraendum og Síðumúla^ 
hans faðir var Jön son Hálfdanar hálfbródur Daða í Snóksdal. 

3) Þ. e. Bijánslæk. 



3i6 



d. Halldóra átti Bjaraa sýslumann Pálssoo 
börn: 

aa. Bergljót átti séra SigurðJónsscHiog 

börn. 
bb. Hallur á MödruvöUum lögsagnarí, átti 

Herdísi og börn. 
cc. Margrét átti séra Þorstein Ásmunds- 

son og böm. 
dd. Jón átti ÓlÖfu Jónsdóttur. 
ee. Ljótunn átti Ólaf Ámason. 
ff. Magnús. 

gg. Páll. 
hh. Helga. 
ii. Þorbjörg. 
kk. Þuríður. 
11. Þórunn. 

e. Teitur á Holtastöðum átti Þuríði dóttur 
séra Erlends Pálssonar á Breiðabólstad; 
börn : 

aa. Ární á Holtastöðum átti Sesselju 

Pétursdóttur og böm. 
bb. Jón átti Agnesi Pétursdóttur og böra. 
cc. Helga átti Jón Grímsson. 
dd. Björg átti séra Gísla Brynjól(sson« bl. 
ee. Gunnlaugur ( Bæ í Borgarfirdi, bl. 
ff. Guðrún átti Magnús Þorsteinsson og 

börn. 
gg. Filippus, Ig. átti Kristínu Gaðmunds- 

dóttur og börn. 

f. Magnús bjó um hrið á Grund átti Hall* 
dóru Eiríksdóttur, börn: 

aa. Bjöm í Bólstaðahlíð átti Oddnýu 
Jónsdóttur og böm; hann átti fyrst 
barn með Kristínu dóttur Jóns sýslu- 
manns föðurbróður síns, var náðaður. 

bb. Séra Jón á Ljósavatni átti Krístínu 
Jónsdóttur og börn. 

cc. Eiríkur í Djúpadal átti Guðíinnu ts- 
leifsdóttur og börn. 



317 



dd. Þórdís átti Þorvald á Reykjum Jóns- 

son og börn. 
g. Ragnheiður átti fyrst Sigurð Bjarnason, 
Torfasonar; þeirra barn: 
aa. Bjarni á Stokkseyrí, dó86ára 1653, 

atti Salvöru Guðmundsdóttur. 

Síðar átti Ragnheiður Markús sýslu- 

mann í Héraðsdal, er dó 1 590 Ólafs- 

son og börn'): 
bb. Ólafur í Gilhaga átti Guðrúnu Pét- 

ursdóttur og börn. 
cc. Sigurður í Héraðsdal átti Guðbjörgu 

Torfadóttur sýslumanns og böm. 
dd. Rannveig átti Egil Jónsson á Reykj- 

um og börn. 
ee. Margrét, seinni kona séra Snæbjarn- 

ar Stefánssonar. 
Eptir aftöku séra Björns giptist Steinunn 
Ólafi á Geitaskarði ; þeirra dóttir: 
h. Guðrún^) átti Hannes í Snóksdal Bjöms- 
son, böm: 
aa. Ólafur á SauðafelIiS) átti Halldóru 

Gísladóttur lögmanns og börn. 



i) Um þessi börn og afkomendur þeirra sjá nánar I. B. bls. 
367—370. 

2) Guðrún dó í Snóksdal 95 ára gömul, gerði fátækum jafnan 
mikið gott. 

3) Ólafur átti Saudafell, Bár og íleiri en 20 jarðir smáar og 
stórar með eignum konu sinnar, var smiður góður og skytta, en 
búnaðist lítt, seldi jarðeignir sínar og varð fátækur. Börn hans og 
Halldóru fyrri konu hans voru: 

I. Gísli átti hálft Sauðafell, seldi það fyrír Bæ í Miðdölum og bjö 

þar síðan, var þríkvæntur, átti böm. 
3. Þörður átti Dýrfinnu vestan úr Trilknaíirdi. 

3. Jón var góð skytta en lánlítill átti Vulgerði Þorvaldsd<^ttur. Ein 
döttír þeirra Oddný átti Hinrik Filippusson Grímssonar prests í 
Gdrðum Bergsveinssonar. 

4. Hannes átti Margréti Haflidadóttur og börn. 

5. Guðríður átti Ögmund í Akureyjura Sigurðsson frá Bjarnarhöfn 



l 



3i8 

bb. Eggert í Snóksdal^), lögréttumaður, 
átti Halldóru Hákonardóttur ogbön. 



Ögmundssonar Hallssonar og Solvetgar Skaptadóttur prests á 

Setbergi Loptssonar, þeirra son: 

a. Helgi átti Gudrúnu Steindörsdóttir, systur séra Dada í Otr- 

ardal, þeirra son: 

aa. Steindór sýslumadur í Hnappadalssýslu (sjá uro hann þar)» 

6. Guðrún seinni kona séra Ögmundar Torfasonar í Otrardal, þ. b.: 

a. Steinvör átti Þórd áLátruni Snæbjarnar^on, Árnasonarprests 
í Flatey Jónssonar, þeirra son Ögmundur faðir Gunnlaags 
í Flatey. 

b. Gróa átti Eyjólf Jónsson í Hrlsdal. 

7. Þórunn átti ívar Jónsson frá Neðrabæ fvarssonar og Sigríðar 
Bjarnadöttur prests í Selárdal Halldórssonar. 

Sfðari kona Ólafs Hannessonar var Steinunn döttir Bjöms Magih 
ússonar á Laxamýri (sjá hér áður), áttu böm lítt kunn. 

A t h s . Einkennileg villa er það hjá séra Jóni lærða Halldórssyni 
( ættatölum hans, aÖ hann telur sérajónólafsson á Lambavatni(Raoða- 
sandsþingum) son Ólafs Hannessonar og Steinunnar, þvf að hann vnraf 
allt annarí ætt (sbr. Bísks. I. 397 eptir ættatölubók séra Jóns Ólafssonar 
sjálfs). Annars eru ættatölur séra Jóns Halldórssonar mjög nákvaemar 
og áreiÖanlegar. Eiginhandarrit höf er ( minni eigu, en mjögrotidog 
vantar allmikið (. Það handrít fékk eg fra Keldum á Rangárvöllam 
1897. £n afskrípt af allrí bókinni meðan hún var heil (( H(tardal bjá 
séra Halldóri Finnssyni) hefur séia Asgrímur Vigfússon Hellnaprestar 
tekið 1795 ^S ci* Þ^ð handrit ( minni eigu (( 2 bindum). Onnur aCskrípt 
af frumriti þessu er hvergi til, að þv( er menn vita. 

i) Halldóra kona Eggerts var dóttir HákonarBjömssonar(Kesi 
við Seltjörn, þau giptust 1609. Böm þeirra: 

1. Jón eldri, fáskiptinn maður, gaf próventu s(na Pálma Hinríki- 
syni systurmanni s(num, dó bl. 

2. Jón yng i. var IdnKtill og líkþrrir, eyddi eiguin sfnum, bjó nin 
t(ma á HofsstöAum ( Miklaholtshrepp, átti Margréti Steindórs- 
dóttur Finnssonar frá Ökrum Steindórssonar. Híin dó á Hofs- 
stöðum 1644, tæplega þrítug, þeirra böm: Guðmundur kallad- 
ur »meinlausc, kvænti^t, drukknaði niður um ís á Álptafirdir 
Hákon varð lö^réttnmaðúr ( Húnavatnssýslu og kvæntist þar, 
Steinunn og Þórunn döu bl. 

3. Hannes erfði Snóksdal og bjó þar, dó 16551 átti Jórunni dótt* 
ur Jóns eldra Magnússonar ( Haga (sjá Dalasýslu). 

4. Ragnheiður átti fyrst séra Sigurð ólafsson ( Miðdalaþingiun,er 
hrapaði ofan afHamraendaklettum 1643, svo giptíst Ragnheiðor 



319 

cc. Steínunn átti Árna á Jnnrahólmi 
son Gísla lögmanns Þórðarsonar, og 
börn^). 



Pálma Hinríkssyni Gíslasonar lögmanns Þörðarsonar, og bjtiggn 
þau sídast á Breidabólsstað í Sökkólfsdal; þeirra bðm: 

a. Guðlaug seinni kona Sigurðar Þorsteinssonar f Hlíð í Hörðu- 
dal, áttu böm. 

b. Sígurður lögréttumaður á Breiðabölsstað, skynsamur maður, 
var hálÍNÍsinn kararmaður (af slagi) 20 ár, dó 1729, kom- 
inn undir áttrætt, átti Margrétijónsdóttur Erlingssonar^þ. b. 
aa. Þorgils lærði ( skóla, var fá ár ráðsmaður í Skálholti, 

svo spítalahaldari á Hallbjaraareyri, átti Guðrúnu Arna- 
dóttur prests á Þingvöllum Þorvarðssonar, þeirra börn 
Jón prestur í Hellnaþingum (•j* 1794), Oddur faðir Jó- 
seps á Stapa, ólafur, Þorsteinn, Ragnheiður, Margrét, 
Guðrún. 
bb. Þorsteinn lærði í skóla, drukknaði niður um ís á Álpta- 
firði af óvarlegri reið 7. apríl 17 18 með Ásgeiri Jóns- 
syni (prests á Breiðabólsstað á Skógarströnd) og Mark- 
úsi Jónssyni. 
cc. Pálmi á Breiðabólsstað, dó 1730, átti Sigþniði (f 1724) 
Þorleifsdóttur prests á Kvennabrekku Jónssonar, þeirra 
son var Þorleifur lögréttumaður á Breiðabölstað faðir 
séra Einars í Guttormshaga. 
5. Þörunn átti fyr Finn Steindórsson Finnssonar, hann varð lík- 
þrár, þeirra einkadóttir Margrét, dó bl., síðar átti hiín Þorvarð 
Runólfsson frá Brennistöðum (I. B. bls. 350), þeirra börn: 

a. Runólfur átti Bergljötu Þorgilsdöttur, þeirra son Þorvarður 
faðir Bergþörs, föður Þorvarðar á Leikskálum föður Berg- 
þörs samastaðar. 

b. Finnur á Leikskálum, var tvíkvæntur. 

c. Herdís átti Sigurð Þorgilsson á Jörfa, þeirra son Þorsteinn 
sýslumaður á VíðivöIIum í Fljötsdal. 

d. Halldöra átti Pál Bjarnason. 

1) Ami bjÓ á Ytra-Hólmi. Hann var manna fræknastur og 
fimaiKtury en heldur óbilgjarn drukkinn. Hann dó 4. okt. 1654, 
Cn Steinunn 1658 65 ára gönuil. Þá er Árni fór til kvonbæna að 
^bóksdal, orti hann gamanhending þessa eða gátu: 

Reid eg frá eldsenda og aurdyngju (i), áða eg hesti mínum að 
teningsauga (2), stóð eg við á hlið svanna og (3) mun manna, fékk 



320 



dd. Þórunn giptist i8 vetra Gísla, sjmi 
séra Björns í Saurbæ Gíslasonar c^ 
böm'). 
ce. Ragnhei9ur fyrri kona Jóns sýda- 
manns íCinarsnesi Sigurdssonar átti 
göfugt afsprengi^. 
í þriðja sinn giptist Steinunn Eggerti 
lögmanni Hannessyni, áttu eigi böni 
sanian. 
6. Þórdís átti Þorgrím í Lögmannshlíd, Þorlei& 
son, Þorgrímssonar á Núpum, Þórdarsonar 
börn: 

a. Sigríður átti Jón3) Jónsson á Svalbarði; 
hann var sonur Jóns á ökrum, Gríms- 
sonar lögmanns Jónssonar, böm : 

aa. Magnús á Sjáfarborg átti Steinunu 
Sigurðardóttur og böm. 

bb. Þórdís, dó 1670, seinni kona Ania| 
lögmanns Oddssonar, þauáttubönt 

b. Hildur, seinni kona séra Teits í Gufu«| 
dal Halldórssonar ; böm: 
aa. Ólöf átti Hákon Þorsteinsson4) bl. 
bb. ArngrímurS) aðrir Þorgrímur, bL 

c. Sesselja átti Halldór^), böra: 



eg mér mat á fjallsskoru við hnífsströnd (4), ætlaðt eg mér 
Snæringsdal (5) til hennar Grjótunnar (6) Greifansdöttur (7). 

Þ. e. (i) Reykholt ; (2) Ási; (3) Síðumúla; (4) Hvassafelli; (5) Snöl 
dal; (6) Steinunnar; (7) Hannesdóttur. 

[Eptir ættatölubök séra Jóns Halldörssonar]. 

Um böin Áma og Steinunnar sjá GuUbr.sýslu. 

i) Þórunn dó á Prestsbakka bjá Málmfríði dóttur sinni i64( 
Um böm hennar og Gísla sbr. I. B. bls. 42 — 43. 

2) Sjá Mýrasýshi. 

3) Jón bjö á Sjátarborg. 

4) Son Þorsteins Magnússonar sýslumanns í Þykkvabæ. 

5) Réttara: Þorgrímur; hann dó bl. 
6] Halldór var Sigurðsson og bjó á Eyrarlandi í Eyjafirði. 



321 



aa. Bergljót átti Tómas Böðvarsson í 

Sólheimum') og börn. 
bb. Ljótunn átti Árna Björnsson^) ogbörn. 
cc. Þórdís, tekin af á alþingi fyrlr barn- 

getnað. 
dd. Sigurður. 
ee. ÓlafurS). 



i) Þ. e. Sóiheimum í Sæmundarhlíd. Tómas átti barn med 
systur konu sinnar Þórdísi og strauk af alþingi 1612, komsttil Eng- 
hnds (sbr. Arb. Esp. V. 128) en Þórdísi var drekkt. Börn Tóra- 
tsar og Bergljótar voru: 

1. Benedikt fadir Hannesar prests á Stad á Snæfjallaströnd födur 
Gísla prests á Stad í Grunnavík. 

2. BöðvaráttiMarínu, enskaadætt,munuhafasigltbædi; þeirrason: | 
a. Nathanael, ólst upp hér á landi, og lærdi ( Skálholtsskóla, 

fór því næst til Englands og dvaldi þar nokkra hríð, kom 
aptur hingað, varð geðveikur og gat ekki haldið lengi kyrru 
fyrír á sama stað, en ílakkaði hingað og þangað, nam loks 
staðar á Leirulæk á Mýrum, var á lífi 1702, en dó litlu síðar 
hníginn að aldri (Eptir nafnaritgerð (Onomasticon) séra £y- 
jólfs lærða á Völlum í Lbs. 390 ^to. ). 

3. Helga átti Sturlu á Kirkjuböli í Korpudal Bjarnason Sveinsson- 
ar, þeirra dóttir Steinunn átti Böðvar í Bolungarvík á Ströndum, 
þeírra son Teitur, hans son Böðvar átti Þorkötlu Hallsdóttur úr 
Flatey ólafssonar á Þambárvöilum Hallssonar á Hríshöli Ólafs- 
sonar á Enní (Skriðnesenni) í Bitru Hallssonar. 

2) Ámi var sonur séra Björns Gíslasonar í Saurbæ í Eyjafirði, 
þeírra dóttir: 

Steinunn fyrri kona Jóns á Gunnsteinsstöðum Jönssonar á Geita- 
skarði Egilssonar sbr. L B. bls. 367 og 576. Aths. J. P. á bls. 
324 og 576 uni, að Árni faðir Steinunnar konu Jóns á Gunn- 
steinsstöðum, hafi verið son séra Björns Jónssonar á Melstað er 
ekki rétt. Sama villa er hjá Boga á bls. 478 og 532, en d bls. 
576 er Steinunn talin rétt til ættar hjá Boga. 

3) Ólafur var presiur á Stað í Steingrímsfirði. Böm hans (sbr. 
I. B. bls. 531) Þorleifur smiður í Köldukinn á Ásum, Guðrún, sem 
átti Hermann Pálsson skyttu, er drukknaði í torfgröf, og Sesselja. 
er átti séra Gottskálk Jónsson í Fagranesi. 



l 



322 



d. Guðrún átli Jóii Illhugason bóndaniaim^ 
þeirra dóttir: 

aa. Þórdís fyrri kona Nikulásar í Héð- 

inshöfða og Reykjahlíd, Eioais- 

sonar, Nikulássonar klausturhaldara, 

Þorsteinssonar sýslumanns Finnboga- 

sonar lögmanns, þau áttu 15 bÖriL 

Þar af urðu mörg prestar eða presta- 

konur. 

7. Solveig átti Filippus Þórarinsson á SvfnavatnL 

— Nokkrar ættir telja þessa Solveigu dóttor 

Péturs Loptssonar og systur Ragnheiður^^ — 

hörn: 

a. Rannveig3) átti Guðmund á Dunki Bjarna- 
son, Guðmundssonar, Finnssonar á ökr- 
um, börn: 
aa. Ari á Dunki átti Guðri^inu Grímsdótt- 

ur og mörg böm. 
bb. Bjarni í Bæ í Króksfirði átti Svao* 

borgu Guðmundsdóttur og börn4). 
cc, Jón á Hróðnýjarstöðum áttiSesseljtt 
Gísladóttur og börn; Jón átti oglaunr 



i) Um Jón Illhugason lögsagnara og afkomendur hans ^i 
I. B. bls. 75—79. 

2) Að telja Solveigu þannig til ættar er víst eigi rétt. 

3) Réttara mun: Ragnheiður. 

4) Foreldrar Svanborgar voru séra Gudmundur Jónsson áStad 
á Reykjane.si og Halldóra Gudmundsdóttir frá Hvoli, systir séra Jöos 
í Hítardal. Böm Bjama og Svanborgar: 

1. Séra Gudmundiir í Laugardælum. Hans dætur: 

a. Svanborg fyrri kona Jóhanns próíasts þórðarsonar. 

b. þórunn átti séra Björn Jónsson í Hrepphóium {•}• 1696) soo 
Jóns Jónssonnr í Laugardalshóhini og Arnleifar Björnsdótt- 
frá Skildinganesi Tómássonar; eitt þeirra bnrna, Svanborg, 
átti þórd Gíslason á írafelli í Kjös, þeirra son Guðmund- 
ur hreppstjóri á Hálsi, faðir Þorsteins stúdents í Laxanesiy 
Lopts hreppstjóra á Hálsi, Odds í Þúfu, Gísla á Irafelli» 
Gunnars á Þverfelli og þeirra fi. systkina. 

2. Guðmundur annar átti Ragnhildi Ásbjarnardöttur, þeirra son 



323 



dóttur^), sem hét Guðrún, hennar 
maður Bjarni; þeirra börn: 
aaa. Ragnheiður. 
bbb. Anna. 
dd. Hallgerður, eyðsluhönd, átti séra 
Þórð í Garpsdal Tómasson og börn^). 



Jón (f. um 1657) bjó í Hlíð í Grafningi, átti Halldöru Erasm- 
musdóttur prests í Hrepphólum Pálssonar, þeirra böm Eyjólfur, 
Kristín, Gudrún. 

3. Þórunn átti fjr Einar son Guðmundar Asbjamarsonar í Ólafs- 
vík, bróður Ásbjarnar, er gaf konginum Ólafsvík, og Guðrúnar, 
er átti Ara Þórðarson, þeirra son var Vigfús stúdent, sigldi, 
skrifaður ( stúdentatölu við háskólann 20. des. 1652, kom út 
aptur, reið úr Skálholti 1655 vestur í Þingvallasveit, og þaðan 
vestur y6r fjöU til Lundareykjadals, fannst dauður fyrir framan 
Efetabæ í Skorradal, en til hestsins, sem hann reið og reið- 
tygjanna hefur ekkert sést síðan. [Eptir ættatölubók séra Jóns á 
Lambavatni, eiginhandrit í minni eigu »endað Vitusmessumyrgin 
i68ic]. Síðari maður Þórunnar Bjarnadóttur Einar Marteins- 
son »söngurc á Hvassafellií Norðurárdal af ættMarteins biskups. 

4. Ragnheiður átti Jön á Hafrafelli ( Kröksfirdi Oddsson Tóm- 
assonar. 

5. Ólafur átti Guðrúnu Bjarnadóttur. 

i) Að Jón hafi átt nokkra laundöttur, ér yafasamt, þess er að 
minnsta kosti ekki getið ( áreidanlegustu ættartölum. 

2) Son séra Þórðar og Hallgerðar var: 
I. Tömas predtur uð Stað á Snæfjallaströnd, mikill skipasmiður, 
tvíkvæntur. Siðari kona hans Margrét Þ(^rðardóttir (Galdra- 
Manga). Hann missti prestsskap vegna barneignar með henni 
áður og dö 1670. Af honum er komið niargt manna. Einn 
son hans og fyrri konunnar, Margrétar Gísladóttur, bróðurdóttur 
Odds biskups var: 

a. Þormóður í Æðey, hans son Páll á Lónseyri, hans dóttír 
Helga átti Sigurð Páisson ( Fremri-Hnífsdal, þeirra son 
Hinrik á Seljalarnli, faðir Sigurðar samastaðar, foður Hinriks 
kaupmanns á ísafirði og Guðrúnar konu séra Hannesar 
Amörssonar á Stað ( Grunnavík. Bröðir Sigurðar á Selja- 
landi Tyrfingur Hinriksson, hans son Oddur, faðir Guð- 
mnndar, sem nú býr á Hafrafelli, og Péturs borgara ( Bol* 
ungarvfk. Frá séra Tómasi Þórðarsyni eru komnar mjög 
íjölmennar bændaættir ( ísafjarðarsýslu. 



324 

b. Pétur átti Katrínu Ámadóttur, börn: 
aa. Einar átti Kristfnu Ólafsdóttur og 

börn '). 
bb. Steinvör átti séra Magnús Eiríksson^ 
börn : 

aaa. Séra Jón í Laufási. 
bbb. Séra Jón á Eyri. 
ccc. Séra Sigurður á Kúlu, o. fl.3). 
Vegna þess, að fjölmenn og mikil ætt er komin af Pétri 
hef eg sett hann hér í sýslumannatölu, en enga fullvissu hef 



Annar son séra Þórdar ( Garpsdal og Hallgerðar en Ixödir 
séra Tómásar var: 
2. Ari Þórðarson, en ekki er getið afkvæmis hans 1 ættartölum. 
Ef til vill er hann sami inaður og sá Ari Þórðarson, er átti 
Guðrúnu Guðmundsdóttur Ásbjarnarsonar (sbr. hér á undan, 
þar sem getið er um Vigíus stúdent Arason); tímans vegna kem- 
ur það einmitt vel heim. Þetta er því sennilegra, semÞómnn 
Bjarnadóttir systkinabam við Ara var gipt Einari mági htns 
(bróður Guðrúnarkonu hans). Bjami hét og son Ara og Göð- 
rúnar, bróðir Vigfúsar stúdents. 
i) Son Einars og Kristínar. 
I. Pétur á Eyri í Skutulsfirdi átti Guðlaugu Gunnlaugsdötmr 
3k eggjasonar Gunnlaugssonar og böm. 

2) Séra Magnús Eiríksson var prestur á Auðkúlu (^ 1652). 

3) Enn voru börn séra Magnúsar og Steinvarar: 

ddd. Bjami prestur á Eyjadalsá, faðir séra Magnúsar- 

samastaðar, er drukknaði í Skjálfandafljóti 171 1. 
eee. Hallgrímur gullsmiður í Danmörku, dó bl. 
fff. Gunnar dó í Hollandi, átti launson, er Lopt* 

ur hét. 
ggg. Helga átti Pétur á Gmnd í Svínadal, son Jóns 

Geirmundssonar, þeirra börn Þorlákur og Steinw* 
hhh. Kntrfn átti Þorstein Gíslason, bróður séra Bjami^ 

í Garði í Kelduhverfi. 

Frá séra Mngnúsi á Auðkúlu og Steinvöra er koni« 

in íjölnienn ætt, er nefnist Kúluætt. 

Enn voru börn Péturs Filippussonar og Katrínar, eil 

systkini Einars og Steinvarar: 

cc. Árni átti Hallbem (aðrir Halldóm) Benediktsdötttir„ 

þeirra synir Arni í Lækjarskógi faðir Þorkels á Draflar 
stöðum, Guðmundur, Helgi og Benedikt 



325 

eg iyrir því, ad hann hafi hér verið sýslumaður, eður annars- 
staðar, einasta eru líkindi fyrir því, að hann einhvern tíma 



dd. Ragnheiður átti ísleik Guðmundsson. 

ee. Solveig átti Jón á Draflastöðum Jónsson s. st. Orms- 

sonar, Jönssonar kolls Oddssonar á Hvoli Péturssonar, 

þeirra böm: 

a. Bjami á Lundi og Fomastöðum átti Guðlaugu 
döttur séra Odds Þorkelssonar á Hofi í Vopnafirði 
(aðrír telja hana dóttur séra Sigurðar ólafssonar á 
Refstað og Sesselju Magnúsdóttur á Eiðum, en það 
mun tæpast rétt), þ. b. 

aa. Oddur prestur í Amaraesi (Möðruvallaklaustri). * 
Hans dóttir Guðlaug möðir Gríms Bjömssón- 
ar á Stónilaugum föður séra Einars á Knapps- 
stöðum og þeirra sjstkina. 

bb. Einar bjó í Lundi. Hans döttir Sigriður átti 
Áma í Lundi Bjamason frá Vöglum Árna- 
sonar, þeirra synir Bjamar tveir og Einar 
sterki í Yztafelli, hans son Jónas faðir £in- 
ars í Saltvík. 

cc Helga átti Indríða FJóventsson á Draflastöð- 
um, þeirra son Bjami á Draíiastöðum faðir 
Ama í Krókum fóstra Geirs biskups Vídalíns. 
Frá Indriða og Helgu em komnar miklar 
ættir í Þingeyjarsýslu. 

dd. Steinvör átti fyr Jón Guðmundsson frá Grýtu- 
bakka, svo Þorlák Sigurðsson á Stokkahlöðum. 

ee. Ólöf átti Halldór á Hróarsstöðum (svo telur 
Gísli Ásm. í Nesí). 

b. Grímur í Lundi og Veisu. Hans son Illhugi lög- 
réttumaður í Vei«<u faðir séra Grímólfs í Glaum- 
bæ (sjá I. B. bls. 57). 

c Katrín átti Féra Jón Bessason á Sauðanesi, þeirra 
son séra Bessí á Sauðanesi, faðir séra Kristjáns s. 
st. föður séra Jóhanns á Mælifelli. 

d. Þórunn átti séra Sigurð Jónsson í Presthólum. 

e. Randíður átti Guðmund. þeirra son 

aa. Asmundur á Melum faðir Randíðar, er átti 
Sigurð Jönsson á Gautastöðum; þeirra son 
Gísli átti Herdísi Guðmundsdóttur Sölvasonar; 
þeirra son Ásmundur eldrí í Nesi föðtirfaðir 

21 



326 

hafi .haft sýsluvöld, af því að hann kallast bbndi^ sem ciginlega 
var valdsmanna titiU til þess á ofanverðri i6 öld. — Vel gctur 
verið, að hann hafí á yngri árum verið umboðsmaður Qiðaa 
eða Sturlu sýshimanna, eða verið miUibils sýslumaður í Stranda- 
sýslu, og eins, að hann nálægt giptingu sinni haíi haldid part 
af Skaptárþingi. 

Pétur er borinn nálægt 1475, af Steinunni dóttur Gunn- 
ars bónda í Asgarði, er Loptur þá hélt við; en áður var bor- 
inn Slefán, sonur þeirra; hafði Loptur 1474, þegar hann var 
kominn haustið áður út, arfleitt mánudaginn í páskaviku son 
sinn Stefán til 2 hundraða hundraða, var þar f tilgreindjörð- 
.in Bjarnarhöfn 60 hundruð, Eyrardalur, Svarthamar, Hattar- 
dalur í Alptafirði, Heydalur, Kelda og Reykjarf jörður fyrir 60 
hundruð og 78 hundruð í lausafé, kúgildum og öðrum þarf- 



1 



Ásmundar Gíslasonar á Þverá íoður Einan 
dbrm. í Nesi. 
f. Jón á Draflastöðum átti Sigríði. 
Aths. Þessi Ðraflastaðaætt er allmjög nigluð í ættartölnm, 
svo að erfitt er að finna hid rétta. Gísli Asmundsson í Nesi (afi 
Einars), ættfróður maður, telur foreldra Bjarna á Fomastödum og 
Gríms í Lundi og þeirra systkina, Jón Ormsson (glökoll) á Draflt- 
BtÖðum og Solveigu Pétursdöttur, en venjulegra er að telja mann 
Solveigar Jón son Jóns Ormssonar og Þórunnar Gísladóttur, og mnn 
þad réttara. Snókdalín o. fl. telja Jón Jönsson tvíkva&ntan og Sol- 
veigu síðari konu hans, en hina fyrri Gudlaugu Grímsdóttur og 
þeirra son Grím í Lundi, en það mun miður rétt Gísli í Nai 
talar um Grím í Lundi, er hann virdist þó telja annan mann, en 
Grím fbður IUhuga, haíi sá.Grímur átt Gudlaugu nokkra ekkju Amt 
í Lundi og hafi hún átt 10 böm með hvomm manni. Son benih 
ar og Áma telur hann Eirík á SkuggabjÖrgum föður Þorsteíns ( 
Sigluvík, er fyr átti Þuríði Sölvadóttur, systur Guðmundar, er ádur 
er getið, en síður Þorbjörgu Benediktsdóttur, og var þeirra son Jón 1 
Bakka í Svarfaðardal fbðurfaðir Einars Gudmundssonar dbrm. á 
Hraunum (eldra). Systir Þorsteins ( Sigluvík Guðlaug •Eiiíksdóttir, 
átti Snorra í Haga, þeirra döttir Þuríður móðir Hallgrínis Einiis- 
sonar á ósi (foður séra Þorláks á SkinnastÖðum) Snorra á Reistarij 
og ólafar niöður Einars dbrm. á Hraunum. Þannig rekur Gud-j 
mundur í Melgerði þessa ætt. Jón faðir Gríms á Veisu og Bjarnaj 
á Fornastöðum mun vera sá Jön Jónsson á Draflastöðumy sem kitt*| 
aður er hinn gamli eða »bamakar1c 1 ættatölum. 



327 

legum aurum. Héldu þessír menn allir á einni bók: Loptur, 
Stefán son hans og húsfrú Solveig Þorleifsdóttir móðirLopts, 
er játndi og samþykkti fyrir sig aríleiðinguna. Þar eptir fór 
Loptur utan og giptist þar og dó 1477 í Noregi. Þá tók Sol- 
veíg, nióðir Lopts fé hans undir sig, það sem eigi var tilnefnt 
í ættleiðingunni. 1479 dó Solveig; lét þá Þorleifur hirðstjóri 
Bjömsson dóm gan^a að Staðarhóli, og dæmdist þeim Stefáni 
o^ Pétri arfurinn; dóm þann staðfesti Brandur lögmaður 1480. 
SteÍQunn Gunnarsdóttir arfleiddi og Pétur þar eptir. Þar næst 
dó Stefán og erfði þá Pétur bróður sinn, sem þá var barnl. 
Ritað er, að Stefán Loptsson hafi á æskualdri farið utan, og 
dáið í þeirri ferð barnlaus. Að sönnu urðu margar afklípur 
af fé Solveigar, .svo sem Staðarhólseignin, er biskupar hremmdu 
til sín, og gjafír, sem hún hafði öðrum gefið; einnig minnkaði 
fé Lopts af þeirri morgungjöf, sem hann hafði heitið konu 
sinni frú Gunnhildi 20 merkur gulls; þó var enn nokkuð, sem 
Pétur hlaut, svo hann gerðist vel auðugur. Hann mun á ung- 
dónisárum hafa verið að miklu leyti uppalinn í Ásgarði af 
móður sinni. Fjárheimtumál var á milli Guðmundar Andrés- 
sonar og Péturs bónda, en þar um sættu.st þeir 15 17 heilum 
sáttum. 4536 hafði Pétur jarðakaup við Björn á Reyk- 
bólum Þorleifsson. 1539 lúkti Pétur Árna syni sfnum í Stóra- 
dal í Eyjafirði, Akureyjar vestra fyrir 40 hundruð, og skyldi 
hann lúka Djúpadalskirkju (svo hét þá Stóridalur). Pétur bjó 
t Stóradal 15 17. Eptir riti Guðbrandar biskups hefur Pétur 
vehd kominn í Norðurland nálægt 15 10, því Gottskálk Hóla- 
biskups hafði fengið Pétur tíl, ásamt öðrum fleirum, að veit- 
ast að Jóni Sigmundssyni, og að Pétur hafi þá tekið Víðidals- 
tungu af eignum Jóns. 1525 er Pétur kaupvottur, þegar Er- 
lendur lögmaður Þorvarðarson giptist á Staðarfelli Þórunni 
Sturludóttur og telstnæstureptirÞorleif Pálsson til undirskriptar. 

Guðni Jónsson. 

Sjá Dalasýslu og ísafjarðarsýslu. Þegar Guðni var orð- 
inn gamall tók hann Strandasýslu, og þar var hann sýslumað- 
nr 1502, og getur verið, aðhannfyr hafi haldið Strandasýslu 
ásamt ísafjarðarsýslu. Lfkast er, að Guðni hafi haldið Stranda- 
sýsiu annaðhvort hálfa eða alla til sfns dauða 1 508, getur og 



328 

verið, að hann í ellí sinni haíi haldið umboðsmenn, svo sem 
Pétur Loptsson eða Guðlaug'). 

Sturla Þórðarson. 

Sjá um hann við Snæfellsnessýslu og Dalasýslu. Eg meina, 
að hann hafi tekið Strandasýslu, annaðhvort alla eða hálfa, ept 
ir Guðna 1508; og þar var hann sýslumaður 1511, því það 
ár nefndi hann 6 menn í dóm að Árnesi, um ótekna jörð, en 
dulið er, hve lengi hann hélt þá sýslu. 

Pétur Loptsson. 

Sjá um hann hér að framan. Haíi hann haft veítingu 
fyrir Strandasýslu, er líkast, að það hafi verið ásamt Sturlu 
eða næst eptir hann. Eg meina, að hann hafi ekki veríð ann- 
að en umboðsmaður í sýslunni, áður en hann fór norður, en 
sýsluna hafi þá haft að veitingu Sturla eða Guðni. 

Guðmundur Andréssson. 

Sjá um hann hér að framan. Hann mun hafa tekið Stranda* 
sýslu um eða eptir 1524 eða 1520 og haldið hana til þess 
sonur hans, séra Ólafur í Hjarðarholti, tók hana nálægt 1 533. 
Þó lifði Guðmundur. nokkuð þar eptir. Enga dóma hef eg 
séð eptir Guðmund, svo það er eigi utan gáta mín, að hann 
hafi hér sýslu haldið, dregin af því, að hann var maktannað> 
ur í Strandasýslu, og séra Ólafur í Hjarðarholti, scnur hans, 
tók sýsluna 1533. Guðmundur bjó undir FeUi í KoUafirðt, 
seinni hluta æfi sinnar og varð gamall maður. 



i) 1504 nefndi Gudni Jönsson, er þá hafði konúngsins sýslu og 
umbod í millum Geirhólms og Hrútafjarðarár, 6 menn í döm á Kirkju- 
bóli í Steingrímsfírði, út at kæru Jóns murta Einarssonar til Jöos 
Hallvarðssonar, er ólöglega hafdi setzt á þriðjunginn í téðri jörðo 
Kirkjubóli, er konu Jóns murta Sigríði Guðmundsdöttur hafðiftll- 
ið í arf til möts við systur sínar, Guðíinnu og Guðrúnu eptir födor 
8inn, séra Guðmund Skúlason. Þessi séra Guðmundur Skúlason 
hefur sjálfsagt verið séra Guðmundur Skúlason á Melstað, sonnr 
Skúla sonar Lopts ríka Guttormssonar. 



329 

Ólafur Guðmundsson. 

Faðir: Gudmundur Andrésson Guðmundarsonar ríka. 

Mbðir: Jarþrúður dóttir Þorleifs hirðstjóra Björnssonar. 

Kana: Ólafur hélt við Ingiríði dóttur Guðmundar Finnsson- 
ar á ökrum. 

B'&m: A. Jón, bjó lengi á Svarfhóli í Laxárdal, síðan í Galt- 

ardalstungii. Ingiriður ættleiddihann 1529. Daði 
í Snóksdai, móðurbróðir Jóns, gaf honum í testa- 
menti sínu Sólheima í Laxárdal með 6 kúgildum. 
Löngu seinna giptist Jón Þóru, dóttur Þorsteins 
Torfasonar; þau áttu eigi börn. Síðan giptist 
Jón eptir 1 56oGuðrúnu frilludóttur Árna sýslumanns 
Gíslasonar, þá veranda á Þingeyrum, en seinast 
á Hlíðarenda. Jón var hið mesta afarmenni og 
vel auðugur. Hann var við aldur, er hanngipt- 
ist í seinna sinn, en Guðrún var þá ung. Jón dó 
löngu undan henni. Þeirra börn voru : 
I. Gísli á Staðarfelli heljarmenni að kröptum, bjó 
seinna í Galtardalstungu; átti Þuríði dótt- 
ur Vigfúsar, sýslumanns á Kalastöðum, Jóns- 
sonar*); börn: 

a. Arni átti Ragnhildi Eiríksdóttur^), börn: 
aa. Þorkell varð útí á Hallruna 1632,^!. 
bb. Ragnhildur. 

cc. Halldóra. 

dd. Inga, laundóttir Árna með Þjóðhildi 

Jónsdóttur, átti Bjarna Steindórsson 

á KálfárvöUum. 

b. Jón bartskeri3) átti Ólöfu Tómasdóttur 
Brandssonar, frá Bægisá; börn: 

aa. Arni á Gullsmiðsreykjum átti Krist- 

» 

ínu Asgeirsdóltur4) og börn 



i) Gísli ólst upp á Hlíðarenda hjá Áma sýslumanni afa sínum 
átti þar, 14 eda 15 vetra, tvíburamed Halldóru Eyjólfsdóttur, syst- 
nr Gndmundar á Hoíi, hét annad þeirra Ólöf, sjá síðar. 

2) Steindórssonar. 

3) Jón bjó á Bægisá. 

4) Bjöi^gólfssonar. 

21* 



330 



bb. Jóni)átti Oddnýju norðlenzku og börn. 
cc. Guðrún átti Markús Ólafsson á Breið^ 
og börn. 

c. Sigmundur í Fagradal átti Guðrúnu Páls- 
dóttur, Ormssonar, Sigurðssonar, böm3): 
aa. Páll sigldi til Englands; kom eigi 

aptur. 
bb. Rögnvaldur í Fagradal, sýslumaður, 

sjá síðar. 
cc; Guðrún átti Sveinbjöm Árnason og 

börn. 
dd. Ástríður átti Ólaf í Höfn Þórðarson 

og böm. 
ee. Margrét átti Sigurð á KoUsá Amfinns- 

son og böra. 

* * 

íT. Alfheíður átti séra Ama á Mýrum 

Loptsson og börn. 
gg. Gunnfríður, átti launson með Jóni eldra 

Vigfússyni. 

d. Jórunn4) átti séra Jón Ormsson á Kvenna- 
brekku, böm: 

aa. Séra Magnús á Kvennabrekku átti 
Guðrúnu Ketilsdóttur og bömS). 



i) Jón bjó á Hafgrímsstödum. Hans dóttir Þuríður mödir 
Ingjalds Hinrikssonar í Digranesi, íbðiir Otta í Hrólfsskála, födur Ing* 
jalds s.st., födur Sigurðar, er þar bjö lengi. 

2) Hann var son ólafs Markússonar ( Gilhaga og Guðrúnar 
Gunnarsdóttur írá Víðivöllum (sbr. I. B. bls. 356). Einn son þeírrm 
Markúsar var ólafur eldri átti Ingibjörgu Salómonsdöttur frá Geira- 
hlíð Björgólfssonar, svo Ragnhildi Ólafsdóttur. 

3) Um þessi böm er ritað nánar í athugasemdum hér aðframan 
(bls 300—301). 

4) Séra Jón í Hítardal segir svo um Jórunni í ættatölum sln- 
um: »Hún var ein hin álitlegasta persóna á sínum æskualdri, ólst 
upp nokkra stund norður á Hólum, féllu þar inn kunningsskapor 
og kærleiki með herra Þorláki Skúlas^mi og henni, áður en hann 
varð biskup, en að sundur dröst hafa sumir kennt fólki hans, ad 
ei þótti jafnræði, sumir hennar stoltu geðic. 

5) Eitt þeirra var Ámi assessor Magnússon, sjá Dalasýslu. 






331 



bb. Karítas átti Þórð Hannesson í Snóks- 

dal og börni) 
cc. Jóhanna átti séra Daða Steindórsson, 

þeirra son: 

aaa. Ormur sýslumaður^). 
dd. VigrúsáLeirulæk,ruglaðist,barnlaus3). 

e. Ólöf, Ig., átti Þorstein Magnússon bróð- 
ur Ama sýslumanns. 

f. Páll, ig. 

g. Þórður4) varð úti með Þorkeli 1632. 

2. Daði silfursmiður Jónsson, bjó á Staðarfelli 
átti Ragnhildi, hún dó 1607, dóttur Torfa á 
Hrauni i Dýrafirði VigfússonarS) Brúmanns 
sama staðar, Sigurðarsonar, Brúmannssonar á 
Eyri í Seyðisfirði; börn: 
a. Séra Halldór í Hruna, prestur55 ár, próf- 



i) Böm Þórðar og Karítasar: 

1. Hannes átti fjr Þorbjörgu Pálsdóttur prests á Gilsbakka Gunn- 
arssonar, svo Gudlaugu Bjarnadóttur. 

2. Halldóra átti íyr séra Vigfús Eiríksson í Middalaþingum, þ. son : 
a. Eirfkur stúdent í Ási í Melasveit, fadir Vigfúsar stúdents í 

Galtarholti (f 1788). — Síðar átti Halldóra séra Einar Odds- 
son eldra á Lundi. 

3. Guðrún átti fyr Hallgrím son Sigurdar Magnússonar á Sandhóla- 
feiju, svo Jón Arnórsson lögsagnara í Ljáskógum og börn. 

2) Sjá um hann Dalasýslu. 

3) Þ. e. Leirulækjar-Fúsi, nafnkenndur á sinni tíð fyrir ýmis- 
konar glettni og klúran kvedskap. 

4) Enn voru böm Gísla í Galtardalstungu: 
h. Vigfós eldri, drukknaði bl. 

i. Vigfús yngri, veiktist og dó bl. 

k. Hannes, var hégómamadur, dö bl. 

í ættatölum séra J. Halldórssonar, er Páll son Gfsla talinn skil- 
getinn. Hann sigldi og hrapaOi ofan úr tumi erlendis. Þórdur son 
Gísla sigldi til Frakklands med Bjarna »domingo« upp á hvalatekju, 
kom svo aptur og vard úti á Hallruna í krossmessufjúkum haustid 1632. 

5) Likl. réttara Sigfússonar, þótt það sé nokkuð óvíst, því að 
Toríi er alstaðar nefndur »Fúsason« og faðir hans Fúsi Brúnmann 
(eda Brúmann). & ekki ösennilegt, að það sé útlent ættamafn. 



332 

astur 20 ár, dó 1678, átti Halldóru Ein- 

arsdóttur, börn: 

aa. Séra Arni samastaðar, prestuF 30 

ár, dó 1687, átti Salvöru Einarsdótt- 

ur og börn'). 



i) Börn séra Árna og Salvarar: 

1. Grímur djákn á Mödruvallaklaustri^ dö 1704 á 30. aldursárí, 
ökvæntur, barnlaus. 

2. Guðriin var þjónustustúlka á Hóluni hjá Birni biskupi Þorleiís- 
syni, dó óg. b). á Hlíðarenda. 

3. Solveig átti séra Franz íbason í Hruna merkisklerk, þ. b. 

a. Ámi prestur í Hruna (f 1757) ókv. bl. 

b. Þórður, var hingað og þangað, bjö ura tíma í Oddgeirshöl- 
um, dö 78 ára gamall um 1774, átti Þorbjörgu Oddsdóttnr 
(sbr. bls. 310). Launbörn hans: Þorlákur prestur í Gríms- 
ey, ræfilmenni, dnikknaði við Hrísey 1756 og BrimhildQr. 

c. Sigríður átti Illhuga prófast Jónsson í Hruna, þeirra bbm: 
aa. Hilaríus prestur á Mosfelli. 

bb. Franz á Læk í Leirársveit átti Ingunni Hróbjartsdóttor 
frá Króki í Biskupstungum Helgasonar á Brú Sveinssonir. 

cc. Ingibjörg s. k. Gísla Jónssonar á Mýruni í Flóa, þeim 
son Finnur stúdent. 

dd. Jafet við klæðaverksmiðjuna í Reykjavík. Hans dóttir 
Ingveldur átli Einar stúdent Jónsson frá Rafnseyri, föð- 
urbróður Jóns Sigurðssonar, þeirra böm: séra Ólaftir Joho- 
sen á Stað, séra Guðm. Johnsen í Arnarbæli, Ingi- 
björg kona Jóns Sigurðssonar o. fl. 

ee. Vigfús var á Kjalarnesi. Hans son Asmundtu- í Vatns- 
holti í Grímsnesi. 

íf. Gísli var á Kjaiarnesi. 

gg. Grímur. 

d. íbi student, útskrifaður úr skóla 1727, bjó á Grafarbakkai 
Ytrihrepp og Brjámsstöðum á Skeiðum, dó þar 1766, trí- 
kvæntur; síðari kona hans Gróa Einarsdöttir frá Húsatópt- 
um Þorgilssonar, þeirra dóttir Guðríður; þær mæðgur f((>ni 
austur í Holt. 

e. Marín dó ógipt bl. í Auðsholti 16. des. 1753. 

4. Hólmfríður átti Jón Sigurðsson frá Unnarholti Jönssonar. 

5. Ragnheiður 3. kona Þórðar Péturssonar á Innrahólmi, þ. b.: 
a. Margrét möðii Vigfúsar stúdents Eiríkssonar (bls. 331). 



333 



bb. Séra Daði^ í Steinsholti vígðist 1661 
til kapelláns hjá föður sínum; hafði 
þá gert þungaða Ragnheiði, dóttur 
Brynjólfs bískups og fengið 1661 
Reykjadalsbrauð, en missti það þá 
og sigldí, var svo í útistöðum frá 
1667 til 1671, þá hann fékk Steins- 
holt; þar þjónaði hann til 1717, og 
dó 83 ára 1721. Hans kona Ingi- 
björg Finnsdóttir, þau áttu börn. 

cc. Ragnhildur átti séra Magnús Jóns- 
son^) og börn. 



i) Séra Daði var í mörgu atgervismadur, en ekki lánsamur, held- 

Qr kýminn, segir séra Jón Halldórsson. Börn hans og Ingibjargar 

Finnsdóttur írá SnjallsteinshÖfda voni : 

I. Ingibjörg átti séra Guðmund (adstodarprest í Steinsholti) son 
Jóns Fabfanssonar frá Flögu í Skaptártungu. Bjó Fabíanþessi 
í koti hjá Hvaleyri við Hafnarfjörð, en Jón son hans fór á unga 
aldrí til Hafnar að læra ölgerð(»Havniam delatus artem cerevisiæ 
conficiendæ ibi didicit«, segir séra Eyjólfur á Völlum). Hann 
var og í sænska stríðinu með Oddi Eyjólfssyni, Teiti Torfasyni 
0. fl.: hann var ekki sterkur, hafði því að eins byssu, en hinir 
byssur, korða og kylfur. Sídan varð hann umboðsmaður Flögu- 
jarða. Son séra Guðmundar og Ingibjargar var: 
a. Daði prestur í Reynisþingum tvíkvæntur. Sonur hans Giiðni, 

.itti laimbörn hingað og þangað. 
Síðarí maður Ingibjargar Daðadóttur Kort Magnússon í Arbæ bl. 

3. Guðrún sfðarí kona séra Eiríks Oddssonar í Hrepphólum, þeirra 
böm mörg, þar á meðal Þórður prestur f Selvogi átti Ragnhildi 
Jónsdóttur fráEymuHróbjartssonar ogOddurstúdent, ervarlengi 
erlendis, bjó á Stað f Grindavfk og víðar, óreglumaður, dó í 
Stóra-Botni á Hvalfjarðarströnd. 

3. Margrét átti Jón son Árna Pálssonar á Skúmstöðum á Eyrar- 
bakka, hálfbróður (hórgetinn) séra Odds á Kálfatjörn, þ. b. 

a. Hákon í Kirkjuvogi, faðir Vilhjálms, föður Hákonar, íöður 
Vilhjálms dbrm. 

b. Ingibjörg átti ísleif Ólafsson í Litlabotni. þeirra son Jón í 
Botni faðir Odds á Reykjum í Lundarreykjadal og þeirra 
systkina. Allt mjög fjölmennar ættir. 

2) Séra Magnús var prestur á Breiðabölstað f Fljótshlfð, bróð- 



334 



dd. Sigríður fyrri kona séra Þorleifs Kláus- 

sonar, bamlaus. 
ec. Margrét, tvígipt; átti böm'). 
ff. Guðrúna). 

b. Jón Daðason, tvígiptur; hans seinni kooa 
Auðbjörg Einarsdóttir; þeirra börn: 
aa. Daði sigldi, kom eigi aptur. 

bb. Ragnhildur. 

■ 

cc. Arni. 

dd. Jón, þeir voru báðir banilausir. 

c. Ólöf dó 1616; átti Teit, son séra Teití> 
á Lundi; barnlaus. 

d. Guðrún átti séra Jón GunnlaugssonS); böm: 
aa. Séra Gísli kapellán í Arnarbæli, dó 

16704) bamlaus. 
bb. Daði átti Þórdísi Magnúsdóttur og 
mörg börnS). - 



ursonarson Odds biskups Einarssonar, dó fjörgamall. Ein dóttir 
hans og Ragnhildar: Ragnhildur átti séra Gunnar E^narsson í 
Kálfholti, þeirra dóttir Ragnhildur átti Högna Bjömsson lögréttiH 
mann á Laugarvatni módurbródur Finns biskups, þeirra synir aak 
ileiri: Jón faðir Jóns sýslumanns í Bæ (sjá hér sídar) og Bjöni í 
Vorsabæ á Skeidum fadir Knúts á Dnimboddsstöðum, föður Sigrid- 
ar, móður Signmar móður minnar (H. Þ.). 

i) Margrét varþrígipt, fyrst Grími Einarssyni, bröður Salvarar 
konu séra Árna bróður hennar, svo Einari Eyjólfssyni sýslumannii 
Árnesþingi, þeirra son Haldór sýslumaður í Þingeyjarsýslu, síðast 
séra Oddi Eyjólfssyni í Holti, bl. 

2) Guðrún dó ógipt, bl. 

3) Hann var prestur í Steinsholti, dó 167 1. Faðir hans séra 
Gunnlaugur í Hrun.i var son séra Jóns Loptssonar í Vatnsfirði. 

4) Snókdalín teliir hnnn dáinn 1654. Hann dnikknaði. 

5) Daði eldri bjó á StóruvölUmi. Meðal barna hans var: 

I. Gísli hreppstjóri í Miðdal í Mostellssveit. Hans son mun hafa 
verið Páll, er eptir hann bjó í Miðdal, hans son MagnúsíMið- 
dal, hans launson Magnús, er lengi var á Lambastöðum og Seli 
á Seltjurnarnesi og átti fyrir seinni konu Margréti Illhugadóttur 
pre«5ts í Villingaholti Hannessonar, þeirra son Lýður, cr enn 
mun vera á lífi í Reykjavík. Systir hans Soffía átti Hermann 
Fischer kaupmann í Rvík. 



335 



cc. Daði yno^rií). 

dd. Jórunn, 

ee. A$ta, þær giptust og áttu börn. 

e. Valgerður átti séra Jón í Selvogi*); börn: 
aa. Ingibjörg, seinni kona Gísla Gísla- 

sonar, barnlaus. 
bb. Ingibjörg önnur átti Pál JónssonS). 
cc. Guðrún átti Guðmund G(slason4) 

og börn. 
dd. Ragnhildur átti Jón í Selvogi og 

böm. 
ee. Daði. 
ff. Jón. 

gg, Guðrún yngri. 

Seinni kona Daða var Sesselja Ásmunds- 
dóttir, börn: 

f. Séra JónS) í Arnarbæli átti Katrínu Korts- 
dóttur, börn: 

aa. Hákon átti Guðrúnu Markúsdóttur, bl. 
bb. Ingveldur átti Berg Benediktsson, 

tóku bæði framhjá. 
cc. Sol veig seinni kona Sæmundar Magn- 

ússonar^). 



i) Séra Jón Halldórsson og Espólín telja, að Daði yngri hafi 
átt Þórdísi Magnúsdóttur, en EspóKn segir, að Daði eldri faðir Gísla 
hafi átt Þórdísi Gunnarsdóttur frá Hvammi á Landi Jónssonar, og 
má vera ad það sé réttara. Þetta hefur ruglazt þannig saman, af 
því að konur þessara tveggja bræðra með sama nafni hafa hvort- 
tveggja heitið Þórdís. Séra J. H. nefnir ekki konu Daða eldra. En 
það má telja áreiðanlegt, að GisH í Middal er son hans. Hannbjó 
fyrst austur á Landi (á Stóruvöllum). Frá börnum Daða yngra verð- 
ur nú ekki talið. 

2) Séra Jón Pálsson var bróðir séra Gunnars á Gilsbakka, son 
Páls á Hölmi og Hallóttti. 

3) Prests frá Skrauthólum Oddssonar 

4) Gnðmundssonar prests í Gaulverjabæ, Gíslasonar. Börn þeirra 
Glsli, Oimur, Bjöm, Halldór, Guðrún. 

5) Séra Jön átti Katrínu Kortsdóttur Þormóðssonar. Hann 
keypti mikið jarðagóss. 

6) Frá Hóli í Bolungarvík. 



336 



dd. Katrín átti séra Odd á Kálfatjöni 

og börn"). 
ee. Guðrún átti Þorstein í Krfsuvik og 
börn. 
g. Ragnhildur átti Hannes lögsagnara í Ár- 
nessýslu, hún fæddist 1610, dó 1699. 
Hannes dó 1659 (réttara 1653), hannvar 
son Helga Eyjólfssonar prests Grfnissoa- 
ar á Melum, börn: 
aa. Vigfús sýslumaður í Arnessý<ilu. 
bb. Hólmfríður prófastamóðir, átti scra 
Halldór Jónsson^) 1664, hún dó 1731, 
90 ára. 
3. Ólafur (Illi Láfi3)) á Svarfhóli í Laxárdalátti 
Ingibjörgu dóttur Vigfúsar á Kalastöðum; 
Ölafur var auðugur, átti Svarfhól í Laxárdal, 
Gröf, Sólheima, Lambastaði hálfa, Goddastaði 
og Fjarðarhorn. Börn Ólafs og Ingibjargar: 
a. Séra Jón í Hvammi í Norðurárdal, 50 ár, 
dó 1696. 89 ára, átti fyr Sigríði Lopts- 
dóttur, börn : 
aa. Kristín, dó 171 1, 78 ára, átti Finji frá 

Ökrum Sigurðsson og böm. 
Seinni kona séra Jóns Þóra Þorvaldsdótt- 
ir, börn: 

bb Séra Brynjólfur í Görðum á Álpta* 
nesi 4 ár, dó 1694, 29 ára, var 4 
álnir á hæð; átti Steinunni Erlends- 
dóttur og börn. 



i) Þeirra dóttir Þorbjörg átti Jón ísleifsson sýslumann ( Skapta- 
fellssýslu. 

2) í Reykholti. Synir hans voru séra Jón prófastur í HftardaK 
séra Hannes pröfastur í Reykholti og séra Torfí prófastur á Rejni- 
völlum (Vindási). 

3) Jön Magnússon í Haga, er hélt Dalasýslu, sagdi, að sá mætti 
hafa hana íyrir sér sem vildi, ef þeir brædur, Gísli, Ólafur og Daðiy væm 
allir í henni : Gísli hefdi snarræði og harðfengi fyrir þá alla, Ólaf* 
ur illsku og árœði fyrir þá alla, en Dadi vitið fyrir þá alla (Eptir 
séra Jöni Halldórssyni). 



337 



cc. Sigríður, dó 1707, átti séra Jón Eyj- 
ólfsson* og börn. 

b. Þórður í Sólheimatungu og Galtarholti átti 
Jarþrúði Jónsdóttur, börn: 

aa. Þórður í Galtarholti átti Ragnheiði 

Jónsdóttur og börn: 
bb. Jón í Sólheimatungu, tvígiptur, átt- 

böm. 
cc. Kristín átti Björn Ásgeirsson frá 

Tröllatungu og börn. 
dd. Svanborg átti Guðmund Erlendsson^) 

og börn. 

c. Helga átti Bjarna Guðmundsson á Klett; 
börn: 

aa. Séra Guðmundur í Árnesi, kvæntist 

og átti börn. 
bb. Astríður átti séra Jón Torfason^) 1 663 

og börn. 
cc. Halldóra átti Erasmus Arngrímsson 

og börn. 
dd. Ingibjörg átti ívar Jónsson og börn. 
ee. Sigríður. 
ff. Helgi. 

d. Jórunn Ólafsdóttir átti Egil Bjamason,börn : 
aa. Bjarni átti Vigdísi Nikulásdóttur 

prestsS) og börn. 
bb. Helga átti GunnlaugPálssonogböm. 
cc. Einar á Geirseyri átti Gyríði Sturlu- 

dóttur og börn. 
dd. Sigurður átti Þuríði Gunnarsdóttur og 

börn. 
ee. Ólöf átti með séra Guðmundi Bjarna- 

syni4) laundóttur, Valgerði. 



j) Réttara: £rIíngsson (sjá hér á undan bls. 302). 

2) Á Stað ( Súgandaíirdi, þeirra son Ólafur prestur á Stad í 
Grnnnavlk, faðír Jóns Grunnvíkings. 

3) i Flatey Guðmundssonar. 

4) Þ. e. séra Guðm. Bjarnasyni í Laugardælum. Valgerður átti 
I>6rölf Amason A Eyri 1 Bitru. 



338 



ff. Anna átti Jón ( Ólafsdal Egilssoa. 
gg. Finnbogi dó 1665 bamlaus. 
e. Magnús á Kjarlakstöðumi) átti Guðdfain 
Bjarnadóttur Ámasonar, GísIasonaráStað- 
arfelli ; þeirra böm : 
aa. Valgerður seinni kona ÞorleifsBöð- 

varssonar á Straumi, átti böm. 
bb. Þóra átti Jón, böm: 

aaa. Magnús í Galtardal. 

bbb. Jórunn. 
cc. Karítas átti Jón Jónsson, þeirra dóttír : 

aaa. Gróa á Hofstöðum. 
dd. Solveig átti Sigurð Pálsson, bora: 

aaa. Páll á Hnúki. 

bbb. Árai. 

ccc. Þórey. 

ddd. Magnús. 
Ingibjörg Jónsdóttir átti séra Eyjólf Araþórs- 
son, börn^): 

a. Anna átti Bjama fýsikamp JónssonS) böra: 
aa. Gudmundur4). 

bb. Kristín 
cc. Helga. 
dd. Valgerður. 

Allt bændafólk, giptust og áttu bora 

suni þeirra. 

b. Gróa, var sögð áður kunnug Gísla bisk- 
upi Oddssyni, átti Björn á Heynesi Ás- 
grímsson; börn: 



i) Frá Magnúsi er komin fjölmenn bændaætt ( Dalasýslu, er 
hér yrði oflangt að telja. 

2) Um böm séra Kyjólfs og Ingibjargar sjá ítarlegar Bisks. EL 
632—633. 

3) Bjami dó snögglegu á ferð frá Hítardal hj.'t Ytrí-Hraundaly 
dnikkinn 1677. 

4) Laundóttir Guðmundur raeð Guðrúnu Eiríksdöttur á Fitjuni 
Oddssonar : 

a. Guðrún átti Bjöm Halldórsson lögréttumanns í Þrándarholti 
Einarssonar, bl. 



339 

aa. Asgrímur. 
bb. Guðmundur. 
cc. Vilborg. 
dd. Bryngerður. 
ee. Helga. 
ff. Ragnhildur. 

gg. Valgarður (þjónaði höfðingjum) allt 
bændafólk. 

c. Alfhildur tvígipt. 

d. Hallbera, tvígipt, barnlaus. 

5. Elín, dó 1609, átti Sigvalda á Búlandi, son 

Halldórs sýslumanns Skúlasonari) börn : 

a. Eiríkur lögréttumaður á Búlandi, dó í lög- 

réttu 1661, átti fyrir Þórunni Sigurðar- 

dóttur prests, börn: 

aa. Séra Þórarínn í Eydölum, missti kjól 

og kall, sigldi .svo og varð sagna- 

ritari, dó 1660 
bb. Séra Halldór í Eydölum, giptist, átti 

mennileg börn. 
cc. Bjarni sýslumaður á Búlandi, sjá 

Skaptárþing. 
dd. Elín átti Hjalta Pálsson, þeirra börn 

vel mönnuð. 
ee. Þórunn átti Ólaf lögréttumann á 

Steinsvaði, barnlaus. 

ff. Þórunn yngri átti Gísla á Sandfelli 
Eiriksson. 

gg. Járngerður giptist ekki, barnlaus. 

Seinni kona Eiríks var Valgerður Ólafs- 

dóttir, ekkja séra Sigurðar Einarssonar, 

hvers dóttur með fyrri konu Eiríkur átti 

áður, þeirra börn : 

hh. Sigvaldi halti átti Ólöfu Jónsdóttur 
og börn. 

ii. Jórunn átti Eirík Magnússon. 

kk. Steinunn átti séraHögna í Einholti 

Guðmundsson og böm. 



i) Sjá seinnu um afkomendur Halldórs sýslumanns Skúlasonar. 



340 

b. Halldóra átti Árna^) Árnason, börn: 
aa. Arni^). 

bb. Jón3). 

cc. Halldóra4). 

dd. GuðriinS). 

c. Þórunn átti Jón Jónsson á BrekkuiMýr- 
dal; börn: 

aa. Halldór. 

bb. Daði. 

cc. Ingveldur. 

dd. Þorbjörg. 

ee. Finnur. 

ff. Guðmundur^). 

d. Guðrún átti Einar ÞormóðssonT), böm: 
aa. Halldór lögréttumaður^) og yfírbryti 

átti konu og börn. 



i) Árni var son Árna Stefánssonar, bródur Einars á HörgsiaiKl). 

2) Ámi átti Gróu Pálsdóttur, þ. b. Skúli, Ólöf. Solveig. 

3) Jón var yíirbryti í Skálholti á dögiim BrTnjölfs biskap8,bjö 
í Haukadal, átti Helgu Þorkelsdóttur, þeirra dóttir: 

I. Guðrún átti Þorstein lögréttumann í Vorsabæ í Ölfusi Sigvalda- 
son Isólfssonar, þeirra son: 

a. Sigvaldi. Hansson Oddur á Þorkötlustöðum, faðir Gudrún- 
ar raóður Sveinbjarnar rektors Egilssonar. Þessi ættleggor 
hefur ekki fyr verið kunnur. 

4) Réttara Halldór; hann bjó á Gýgjarhóli í Biskupstungum. 
Hans son Þorsteinn á Gýgjarhóli. Afkomendur hans komustsador 
í Reykjavík. 

5) Guðriin átti Jón Pálsson, áttu 5 s^mi, einn þeirra: 

a. Sigvaldi, hjó í Fjalli á Skeiðum átti Margréti Bjnrnadóttur írá 
Svarfhóli Sighvatssonar, móðursystur meistara Bjama Jónssooar 
prests í Gaulverjabæ. Frá Sigvalda er kominn fjöldi manoa i 
Arnessýslu. 

6) Finnur og Guðmundiir eru ekki almennt taldir meðal bama 
Jöns á Brekku og Þórunnar, en Finnur og Sigurður hétu synir heiui* 
ar og síðara manns hennar Jóns Sigurðssonar. 

7) Faðir Einars var Þormóður Ásmundsson í Bræðratunga. 

8) Halldör bjó í Þrándarholti, átti Hallberu Magnúsdóttur firá 



341 



bb. Þormódur í Súluholtí í Flóai) átti 

konu og böm. 
cc. Sigurðurátti börn. 
ee. Guðrún^) átti böm. 



Skriðafelli Eiríks&onar og Gudríðar Ögmundsdóttur (Hallbera var 
tfíÚT Þonteins skálds á Hæli) þeirra böm : 

1. Bjom lögréttumadur. 

2. MagÐÚs í Þrándarholti, átti fyr Kolíínnu Sigurðardóttur, svo Kríst- 
ínu Þorsteinsdóttur frá Hömrum, Snorrasonar, Þorsteinssonar, 
Snorrasonar á Þverá í Öxnadal. S^mir hans og Koliinnu: 

t. Páll í Vola í Hraungerðishrepp átti Ingveldi Bergsteinsdótt- 
ur frá Minna-Ármöti, Jónssonar systur Jöns í Sölvholti, þeirra 
son Magnús faðirMagnúsar, er bjó á Minna-Ármóti, og átti 
Ingibjörgu Runólfsdóttur frá Bitru Þorsteinssonar. 

b. Einar á Iðu átti Svanhildi Jönsdóttur frá Votumýri, ívars- 
sonar, sjstur Hallvarðs í Skálmholti, íbður Asmundar, er bjö 
vestur í Kjós; þeirra son Magnús á Þórisstöðum. 

c Ingimundur í Saurbæ á Kjalaraesi. 

d. Jón. e. Margrét. f. Halldóra. 

3. Gndrún f. k. Eyjólfs Helgasonar frá Leirárgörðum. 

4. Krístín átti Gunnlaug, þeirra dóttir: 

a. Guðrún átti íyr Pétur Pétursson, svo Svein á Grafarbakka 
Þóroddsson frá Móakoti hjá Galtafelli, Sveinssonar á Kot- 
laugum, Þóroddssonar, fóru vestur í Leirársveit, þeirradóttir: 
Þuríður átti Erlend Narfason ( Leirárgörðum, þeirra son Ás- 
björn í Bræðraparti á Akranesi. 

i) Þormóður átti Þorbjörgu Ögmundsdóttur og 4 dætur, ein þeirra : 
I. Guðrún yngrí, var blind, launson hennar með Gísla Þorsteins- 
syni á Hurðarbaki: 

8. Guðmundur á Bollastöðum átti Oddnýju Snæbjörasdötttur, 
þeirra börn meðal ileiri, Oddur í Langholti og Guðlaug kona 
Helga Sigmundssonár í Vola, bróður Ófeigs í Fjalli og Jóns 
í Vorsabæ, föðurföður Gudmundar Eiríkssonar »ríka€, er lengi 
bjó ( Haukadal í Biskupstungum. 

2) Guðrún áttiMagnús Einarsson í Múla í Biskupstungum, þ. b.: 
I. Guðrún fyrri konu Einars í Efstadal Narfasonar þar, Einarsson- 

ar í Gröf í Grf msnesi, Jönssonar á Kringlu, Narfasonar í Reykja- 

vlk, Ormssonar, þ. b.: 

a. Narfi f Efstadal, tvíkvæntur, átti mörg böra, með síðari kon- 
unni Margréti Gunnlaugsdóttur frá Þúfu, Andréssonar lög- 
réttumanns á Kröggólfsstöðum, Finnbogasonar: 

22 



342 



e. Guðrún yngri átti Jón Jónsson á Hólmum 
í Medallandi, börn: 
aa. Elin. 
bb. Jón. 
cc. Sigrídur, bamlaus. 

6. Guðrún átti Arna sýslumann Magnússon,^ 
Múlasýslu. Launbörn Jóns á Svarfhóli: 

7. Jón páski á Hörðubóli, mildð hraustmenni, 
böm: 

a. Jón, kallaður Garða-Jón, átti Guðríði Magn- 
úsdóttur, börn: 

aa. Jón á Ytrigörðum, átti Þórunni Orms- 
dóttur, böm: 

aaa. Jón í Yztugörðum átti SigHði. 
böra: 

a. HalldóráSaumm,dó 1751, 
átti Halldóm Sveinsdöttnr 
og böm. 

b. Björn átti Halldóru Svdns- 
dóttur og mörg böra. 

b. Eiríkur formaður og hraustmenni, dnikkn- 
aði í Keflavík, böm: 

aa. Guðný. 
bb. Guðrún. 
cc. Jón. 

c. Séra Steingrímur á RauðameU). 



aa. Andrés á Berghyl fadir Magnúsar alþingismanns í Sjdra* 
Langholti. 

bb. Elizabet átti Ásbjöra í Fellskoti Stefánsson, Jónsson- 
ar, Gissurarsonar í Tungufelli, Oddssonar í Jðto, Jöns^ 
sonar, (prests í Fellsmúla -}- 1682 Jónssonar), þeirra sjnir : 
Naríi böndi á Brú, Jónar tveir, Felix og Ste&n fad- 
ir Ásbjarnar »sterkac föður Stefáns á Böndastödaxn 1 
Hjaltastaðaþinghá. 
b. Halldór í Efstadal. Hans son Einar á Vatnslejsu, £aðir 

Halldörs, er þar bjó lengi. 

x) Séra Steingrímur er hér ekki rétt talinn til ættar. Sjá 
hann hér síðar. 



343 

8. Ingveldur, laungetin, átti össur ( Bjamarhötn, 
böm: 

a. Kolbeinn á Seljum í Helgafellssveit. 

b. Ingiríður átti Bjama Magnússon, bl. 

c. Pétur prófentumaður á Helgafelli, átti Ingu, 
baralaus. 

d. Guðbjörg átti Svein á Saurum í Laxárdal 
og böm. 

e. Björn. 

f. Guðríður. 

g. Ingibjörg, áttu böm. 

9. Ólöf fyrri kona Amórs Loptssonar, bl. 

H. Ólafur Ólafsson átti Fagradal ^estra og bjó þar^ 
hann giptist Sigríði annari dóttur Þorsteins Torfa- 
sonar frá Hjörsey, alsystur Þóru, fyrri konujóns 
á Svarfhóli, þeirra börn: 

1. Torfí giptist í elli sinni kerlingu, bamlaus. 

2. Björn sigldi i England, kom eigi aptur. l 

3. Þorsteinn átti Hólmfríði') Sigurðardóttur, Am- 
finnssonar. 

4. Þorsteinn annar átti Ingibjörgu Sigurðardótt- 
ur, systur Hólmfríðar. 

5. Halldóra átti Ólaf á Ketilsstöðum Bjamason» 
börn: 

a. Bjarni Domingo, var lengi ( siglingum \ 
með Frökkum til Austur- og Vesturálfu^ 
giptist loks hingað kominn, átti ekki barn^ 
drukknaði ( Ke(lav(k 1658. 

b. Sigriður átti Jón Jónsson á Kambi í 
Breiðuvík. 

6. Guðlaug átti Guðmund, þeirra börn : 

a. Vigfús. 

b. Guðmundur. 

c. Þorgerður. 

d. Sigríður. 

e. Guðrún. 

f. Guðrún önnur. 



) Möðir Hólmfríðar var Helga Bjarnadóttir systir Hrólfs sterka. 



344 



7* Ingiríður, hennar synir: 

a. Þórður. 

b. Eiríkur. 

C. Þónmn dó 1610, átti séra Einar Marteinsson'), 
börn: 

1. Páll sýslumaður, sjá Snæfellsncssýslu, dó bL 

2. Þórður málari dó utanlands. Laundóttir haos 
með Ölöfu frá Yxnakeldu Bjarnadóttur var: 
a. Guðlaug, er átti Steindór sýslumann Fums> 

son, sjá Snæfellsnessýslu. 

3. Guðrún átti fyr Jón lögmann, svo Stdndór 
sýslumann Gíslason, sjá Snæfellsnessýslu. 

D. Guðlaug fyrri kona Þórðar Þórðarsonar á Kirlgu- 
felli Asmundssonar, þeirra böm: 

1. Ólafur átti Guðrúnu Brynjólfsdóttur, böm: 

a. Þórður^. 

b. BrynjólfurS). 

c. Jón4). 

d. GuðlaugS). 

e. Guðrún^), áttu öU börn. 

f. Guðrún önnur7). 

2. Þórður átti Elínu Pálsdóttur, böm: 

a. Jón. 

b. Þórður. 

c. Ingibjörg. 

d. Guðlaug. 

e. Páll. 

f. Hildur. 



i) Son Marteins biskups. 

2) Þörður í Keflavík átti Jórunni Jónsdóttur. 

3) Brjmjölfur drukknaði, átti Margréti döttur T^rrfings Ároundt- 
sonar á Bláfeldi, eríyrirfórsér sjálfur 1621 og er grafinn við Teginii 
á e^rrinni íjrir vestan Vatnsholtsá. 

4) Sjá um hann Snæfellsnessýslu. 

5) Gudlaug átti Gudna Hjaltason, Guðnasonar. 

6) Guðrún átti Ingimund Jónsson, Helgasonar. 

7) Guðrún önnur átti Jón son Kristófeni frá Hólahðliim 
Bjömssonar. 



345 

3- Hólmfríður^. átti Guðmund Þórðarson, börn: 

a. Þórður. 

b. Helga. 

c. Þorbjörg. 
4. Málmfríður. 

E. Jón sterkí á Hörðubóli, sem aptur snerí úr Sauða- 
felisför Daða, telst enn friUuson séra Ólafs^). 
Ólafur Guðmundsson mannaðist vel, gerðist prestur og 
fékk Hjarðarholti í Dölum, óljóst hvert ár, því eigi íinnst hans 
Íyr getið þar en 1 528, þegar hann að Bæ í Borgarfirði á presta- 
stefnu samþykkti sölu ögmundar biskups á jörðunni Hamra- 
cndumXXIVhundruð meðselför í Hlíðartúns jörðu undan Hjarð- 
arholtskirkju ( Laxárdal fyrir Sauðhús í Hjarðarholtssókn. Var 
kaupbréfið síðan gert á ailraheilagra messu í Hjarðarholti. 15 30 
var séra Ólafur prófastur millum Skraumu og Skoravíkurár 
og gaf þá Daða í Snóksdal kvittunarbréf fyrir hans fyrstu 
bameign með Ingveldi Árnadóttur í frændsemis spellum í ann- 
an og þríðja lið. Strandasýslu meina eg að Ólafur hafi tekið 
hér um 15333), því þá finnst séra Jón Þorleiísson prestur í 
Hjarðarholti, en óvíst er, hvort téður séra Jón hefur haft veit- 
ingu fyrir Hjarðarholts kirkju, eða verið heimilisprestur Ólafs 
syslumanns, sem þá var títt hji ríkismönnum. Hafi Ólafur 
haldið Strandasýslu fram yfir 1 540, hefur hann úr því eigi haft 
Qtan hálfa sýsluna og máske aldrei meira og haldið sýsluna 
ásamt föður sínum. Eins er óvíst hvenær Ólafur hefur sleppt 
sýslunni eða dáið, en eg hygg að það hafi verið nálægt 1 550« eða 
nokkru áður en Pétur giptist hans barnamóðpr Ingiríði. Það 
gacti verið, að Ólafur hafi eigi hafi verið utan umboðsmaður föð- 
nrsíns um tíma, og verið því kallaður sýslumaður. 

Jón Jónsson. 

Hvaða manna hann hefur verið, eða hvort hann hefur 
verið lögsagnari eða haft veitingu fyrir sýslunni, líklega hálfri^ 



1} Sumir nefna hana Hallfrídi. 

2) Sonur Jöns þessa var séra Steingrímur íyrneíhdur. 

3) 1534 er séra Ólafur kalladur »prófastur og almennilegur döm- 
ari miUi Geirhólms og Hrútafjarðarárc og leysir hann þá Þorstein 
Gndmundsson. £n þetta sannar ekki beinlínis sýsluvöld hans held- 
nr prófastsvöld. 

22* 



346 

er óljóst. En þess ergetið, að 1540 og 1541 létjón Stranda- 
sýslumaður ganga dóma, 1540 um arf eða gjöf þá, er Ari 
Andrésson í Bæ og Þórdís Gfsladóttir hefðu gefið Ormi Guð- 
mundssyni, Andréssonar, jarðir nokkrar, sem Ormi dæmdust; 
kallast Jón þar konungssýslumaður. Þetta var dæmt undir 
Felli í KollafirðiO. 

Þessi Jón mun hafa verið sonur Jóns skrifara*) og Solvcig- 
ar, dóttur Bjöms ríka (sjá Dalasýslu). 15 12 var Jón dæmdur 
hart af Jóni lögmanni Sigmundssyni að Marðarnúpi i Vatns- 
dal fyrir mótgerðir við Björn sýslumann Guðnason (qí 
Húnavatnsþing); eigi mun þó hafa orðið af útlegð hans eða 
aleigumissi, heldur munu frændur hans hafa skotið yfir hann 
skjóli, því árið 1530 var hann í Sauðlauksdal (sjá Barðastr.- 
sýslu). — Getur vel verið, að hann hafi haft Strandasýslu 1 540 
og 1541 og lengur, líka að hann hafi verið umboðsmaður, ann- 
aðhvort Ólafs sýslumanns eða Daða, hef ði hann haldíð Stranda- 
sýslu, þó líklegast Björns Þorleifssonar umboðsmaðurS). Böni 
Jóns Jónssonar, Þorlákssonar voru : 

1 . Magnús, sem seldi Ögmundi biskupi Hól i Bolungarvík, en 
átti hann þó eigi. 

2. Árni faðir Tómasar, foður Soffíu og Sesselju. 

3. Guðrún. 

4. Jón. 

Þau börn urðu eigi ættsæl. 

Daði Guðmundsson. 

Sjá um hann við Snæfellsnes- og Mýra-sýslur. Ágiiican 
eraf átyllu í Hist. Eccl. T. III. pag. 216 etc, að Daði hafi 
haft hér sýsluvöld (hafi það verið annað en prófastsdæmi, scm 
hann hafði) eptir 1543, en þó er þetta óvíst, eins og hvort 
hann muni þá hafa haldið heila eða hájfa sýsluna, eða hvað 

i) Sbr. Árb. Esp. III. 129. 

2) Þetta er að eins getgáta hjá Boga og mun tæpast rétt 

3) 8. janúar 1544 geftir Gissur biskup Jóni bóndaJönssjmitEOie 
boð yfir Skálholtsstaðareka í Hrútafirði og Bitru um eitt ár. (J. S, 
handr.safn á landsbókasafninu 370 4Í2.). Er ckki ósennilegt, afl 
þetta sé sami maður og sá Jón, er konungsumboðsroaður er ulinn miDi 
Geirhölms og Hrútafjarðarár 1540. 



347 

lengi. Dr. Finnur meinar hann þar sýslumann 1545, og get- 
ur það vel verið rétt. — 

Arnór Lroptsson. 

Faðir: Loptur son Guðlaugs sýslumanns Loptssonar, sjá hér 

að framan. 
Mbðir: Guðrún, dóttir Finns á ökrum Arnórssonar. 
Kana fyrsta: Ólöf laundóttir Jóns á Svarfhóli Ólafsonar, bl. 
Kona 'ónnur: Halldóra'), vinnukona Amórs. 
Bam: A. Anna átti Björn, son séra Þórðar í Hjarðarholti 

Moldar-Brandssonar. Börn : 

1. Magnús átti Sigríði Höskuldsdóttur, son: 
a. Björn. 

2. Halldóra átti Jón^) í Stóralangadal, son séra 
Brynjólfs í Hjarðarholti Bjarnasonar, börn : 

a. Björn eldri í Vogi átti Valgerði dóttur 
Brokeyjar Jóns, börn: 

aa. Brynjólfur. 

bb. Magnhildur. 

cc. Asgeir. 

dd. Guðmundur, barnlaus. 

ee. Halldóra. 

b. Björn yngri á Staðarfelli, sjá Dalasýslu. 

c. Ásgeir átti Sigríði dóttur séra Ásmundar 
á Breiðabólstað Eyjólfssonar, börn. 

aa. Guðmundur. 

bb. Guðmundur annar. 

cc. Magnús. 

dd. Magnús annar. 

ee. Halldóra. 

ÍT. Jón dó í stórubólu. 

gg. Jón annar dó og í stórubólu. 

d. Bergljót átti Eirík í LangadalS), börn: 
aa. Þormóður4). 

i) Halldöra var Sigurdardóttir. 

2) Móðir Jóns var Bergljót laundóttir Odds biskups Einarssonar. 

3) Hann var son Sigurdar prests Jönssonar í Miklaholti. 

4) Þormóður var skáld, bjó í Gvendareyjum, áttiBrynhiIdidótt- 
nr Jöns Guðbrandssonar í Sellóni. 



348 



bb. 


Jón. 


cc. 


Þorvarður. 


dd. 


Þóra. 


ee. 


% 
Teitur. 



3. Einar telja og sumir son Bjöms og önim. 
Hann veiktist og dó bl. 
JCona þriðja: Herdís, dóttir séra Ásgeirs á Lundi Hákoiiar«| 

sonar sýslumanns, Rjörgólfssonar. 
Bam: B. Asgeir í Ljáskógum, dó 1753, átti Halldóru ddtt^l 

ur Sigurðar Eyjóirssonar frá Vatnsenda í Skorra- 
dal, börn : 

I. Arnór í Ljáskógum átti Ingibjörgu dóttur Jói 
á Vatnshorni Péturssonar sýslumanns áSta2 
arhóli, Pálssonar, börn: 

a. Jón í Ljáskógum, lögsagnari, sjá Dalasj^h 

b. Halldóra átti Gísla son séra Ásgdrs 
Tröllatungu. Einarssonar prests Siguri 
sonar, börn: 
aa. Ingibjörg. 
bb. Málmfrídur. 

c. Sigríður átti Þórð, son séra Björns á Sl 
arbakka og Tjörn, Þórður varlö[ 
Gottrups, bamlaus. 

d. Halldóra yngri átti launbam með Jóni Hár 
konarsyni á Vatnshorni, hét Helga á J< 
(sjá Dalasýslu)!). 

Ingibjörg ekkja Arnórs giptist þar e] 
Sigurði Asgeirssyni, þeirra böm Oddi 
og Ólafur dóu báðir 1707, en þríðjisoi 
urinn Sigurður giptist og átti böra^. 
þríðji maður Ingibjargar var Þórður í Bæ3] 



i) Enn er talin dóttir Arnórs og Ingibjargar: 
e. Ingibjörg átti Þorstein Jónsson. Sigurður slðarí madnrln] 
bjargar ekkju Amörs var son séra Ásgeirs Einarssonar 
Tröllatungu bródír Gísla, er átti Halldóra Araörsdöttur. 

2) Sigurður bjö í Holti i Neshrepp átti Þuríði Jönsdóttur, þeii 
synir: Sigurður skáld í Skagaíírði og Oddur átti Oddhildi Mi 
döttur, Önundarsonar, þeirra son Magnús á MjöaböH. 

3) Þorkelsson. LaunsonþessÞórðarvarÁsgeirpresturáÁlptamj 



349 

e. Bergljót, Ig., átti fyr Tómas Jónsson í 
Glerárskógum, þeírra böm: 
aa. Kristín^). 

bb. Guðrún^) giptist, átti börn. 
Seinni maðurBergljótar Jón ÞorsteinssonS). 
cc. Sesselja4), giptist, átti börn: 
dd. ÞorgerðurS), giptist líka og átti böm. 
2. Herdfs átti Sigurð í Rauðsdal, son Jóns sýslu- 
manns eldra Magnússonar sýslumanns, sjá 
Dalasýslu. 
Kana fjorða: Karítas Jónsdóttir, móðir Halldóni, sem Asgeir 
soDur Arnórs átti, barnlaus 
Araór bjó í Sælingsdalstungu og Ljáskógum, þótti fróð- 
ur og mikiU lagamaður^), það er í ættartölum og öðrum sögn- 
am, að hann hafi verið sýslumaður í Strandasýslu nokkur ár, 
€Ð eigi eru til tekin árin, þá hann hélt þá sýslu; eru líkindi, 
að það haíi verið nálægt 1550; eins er dulið, hvort hann hef- 



1) Kristín átti Þórð ráðsmann í Skálholti, sfðar bónda í Háíi, 
Þörðarson sýslumanns, Steindórssonar (sjá Snæfellsnessýslu). 

2) Guðrún átti Pál Jónsson í Blönduhlíð, þeirra börn: 

a. Finnbogi í Magnússkógum, átti laundóttur með Halldöni Hl- 
hugadóttur, er Ingibjörg hét. 

b. J6n í Magnússkógum átti Ingibjörgu Kolbeinsdöttur, Kolbeins- 
sonar og Þorgerðar Jónsdóttur, þeirra synir Árai í Magnússkóg- 
tim og Páll. 

c Sigrídur atti Pétur Einarsson, Helgasonar og Margrétar Hákon- 

konardóttur, Áraasonar á Staðarfelli. 
d. Vigdís átti Þórð í Asgarði Steinsson, Brandssonar. 

3) Þorsteinn faðir Jöns var Oddsson, Jónssonar í Tjaldanesi, 
Oddssonar prests ( Tröllatungu, Þorsteinssonar. 

4) Fyrri maður Sesselju var Teitiir Jönsson, síðari Ólafur Þor- 
gilsson spítalahaldara, Sigurðssonar, bröðirséra Jöns í Hellnaþingum 
(sjá hér áður). 

5) Þorgerðurdö iSo^QÓára, var síðari kona Kolbeins ( Glerár- 
skögum, Kolbeinssonar ( Sælingsdal, Sigurðssonar í Hölum ( Hvamms- 
svdt, Þördarsonar. Ein döttir þeirra Ingibjörg, er átti Jón Pálsson 
( Magnússkógum (sjá hér á undan). 

6) Var kallaður af sumum >Laga-NórÍ€ oghaldinn fjölkunnug- 
vr, segir séra Jón Halldörsson. 



3SO 

ur haldið alla eða hálfa sýsluna, eða hvort hann hafði veitíngu, 
eða var annara umboðsmaður, svo sem Daða eða Steindórs 
sýslumanns. 

Steindór Finnsson. 

Faðir: Finnur Arnórsson á ökrum. 

Möðir: Jófríður. 

Kona: Sesselja, dóttir séra Eiríks í Reykholti Jónssonar rika 

á Hvanneyri Þórðarsonar. 
B'órn: A. Finnur, bjó fyrst í Vogi, meðan faðir hans Hfði, 

síðan á Ökrum; hans kona var Steinunn dóttír 
Jóns rebba í Búðardal, Sigurðssonar, og var Finn- 
ur hennar fyrrí maður (Steinunn varð þar eptir 
seinasta kona séra Böðvars í Reykholti); böm 
Finns og Steinunnar voru : 
I. Séra Sigurður var 2 ár prestur í Húsafelli, 
svo í Hellnaþingum síðar í Miklholti, áttí 
Ingibjörgu dóttur Sigurðar Jónssonar <^ Rago- 
hildar Ásgeirsd(^ttur frá Einarsnesi, böm: 
a. Finnur giptist 1649 Kristínu dóttur séra 
Jóns í Hvammi'), börn: 
aa. Þórður lögréttumaður á ökrum dó 
1729 giptist, átti börn^). 



i) Þ. e. séra Jóns Ólafssonar og Sigríðar Loptsdöttur (sjá hér 
á undan í ætt ólafs Gudmundssonar). Sigurður hét bróðir Finns, 
peir bræður lærðu ekki í sköla, en voru þó mikh'r gáfumenn, hélda 
saroan og höfdu mikinn kaupskap við útlenda roenn og innlends, 
er þeir voru báðir lausamenn á Hjallasandi, og græddu roikið \L 
Sigurdur varð holdsveikur, kvæntist ekki« dó bl. 1648 ogerfdi Finn* 
ur þá allt féð. — Finnur var 44 ára, er hann kvæntist Kristínn, cn 
hún 16 vetra. Hann eignaðist alla Akra og bjó þar ti! dauðadags 
20. febr. 1687 82 ára gamall. Hann var hagmæltur, garoansamnr 
og hafði góda þekkingu á lækningum. 

2) Kona þórðar var Guðbjörg Jónsdóttir BjÖrnssonar, og Ragn- 
hildar Árnadóttur irá Syðri-Rauðainel. Hiin dó 1727, þ. b.: 
a. Gísli lögréttuniaður (f 17 13), bjó nokkur ár í Vogi. Hans 

dætur: Ingveldur seinni kona Áma skálds Bððvarssonar á Okr- 

um og Helga kona Þorsteins Þorgilssonar, bróður séra Jóns við 

Hellna. 



351 



bb. Steindór í Krossnesi^) giptist átti 2 

launbörn. 
cc. Sigurður giptist og átti börn. 
dd. Kári2)átti Guðrúnu Jónsdótturogbörn. 



b. Jósep á Munaðarhóli, kvæntist, varð holdsveikiTr, átti 2 böm, er 
döu ung. 

c Þórður prófastur í Hvammi í Hvammssveit (•{• 1739, ekki 1738, 
eÍDs og segir í prestatali Sv. Níelssonar); hefur ritað ættatölu- 
bók, sem er í minni eigu. Hann átti Þorbjörgu dóttur séra £i- 
ríks Eyjólfssonar á Lundi, áttu mörg börn, þar á meðal voru 
séra Þorsteinn í Hvammi, séra Einar í Hvammi, séra Eiríkur í 
Nesi í Aðalreykjadal, Guðmundur háskólakandídat í guðfræði, 
dó b1., Eyjólfur faðir Markúsar prests á Söndum o. íl. 

d Finnur átti Guðrúnu Högnadóttur frá Straumfirði Halldórsson- 
ar, þeirra son Tyrfingur prestur á Stað í Súgandafirði. 

e. Jön átti Ástríði dóttur Egils Finnssonar á Kálfalæk (sjá hér síðar). 

f. Bárður, kallaður b r o t i n n e f u r, bjó á Stakkhamri, brellinn karl, 
var um tíma þjónustusveinn Odds lögmanns Sigurðssonar, dó 
1773 9^ ^^^ gamall, átti Guðrúnu Sigmundsdóttur úr Helgafells- 
sveit, Loptssonar, þeirra son Högni skáld o. fl. 

g. Ragnheiður átti fyr Þorstein Ketilsson Hildibrandssonar, sVo 
Sigurð Jönsson, er drukknaði í Hvítá á Lengjuvaði i^^^ísendi- 
ferð fyrir Odd lögmann. 

b. Elín fyrrí kona Jóns ólatssonar á Yxnakeldu, þeirra son Böðvar 
sýslumaður í Vestmannaeyjum. — Son Jóns og Elínar þótt þess 
sé ekki getíð í ættatölum hefur og verið Arnljótur á Guðlaugs- 
stöðum fnðir Elínar, er átti Árna á Gunnsteinsstöðum Sigurðs- 
son, Þorlákssonar, þeirra son Amljótur hreppstjóri á Gunnsteins- 
stoðum, hans dóttir Elín átti frænda sinn Guðmund Arnljóts- 
son, lUhugasonar á Guðlaugsstöðum, Þörðarsonar, Illhugasonar, 
þeirra synir Amljótur á Syðri-Löngumýri, Jón á GuðlaugsstÖð- 
um og Hannes á Eiðstöðum faðirGuðmundarlæknisá Akureyri. 

i) Kona Steindórs var Guðrún Guðlaugsdóttir frá Gröf í Eyr- 
anveit 

2) Kán dó f stórubólu 1707. Börn hans og Guðrúnar: 

a. Sigurður stúdent, útskrifaður úr Skálholtsskóla 1724, skrifaðurí 
stúdentatölu við háskölann 15. jan. 1726, varðbrjóstveikur, kom 
út aptur og dó i Krossnesi hjáSteindóri foðurbróðursínum 1727 
rúmlega tvítugur. 

b. Eimý. 



3S2 



ee. Sigríður átti séra Jón í Hftarnesr 

Jónsson*) og börn. 
ff, Sigrídur yngri átti Gfsla Jónsson og 

böm. 
gg. Ingibjörg átti Bjöm Jónsson^ og boni. 
ÞorlaugSigurðardóttir átti Pál BjamasooSj^ 
börn: 
aa. Svartur í Yztugörðum, tvígiptur, átti 

börn. 
bb. Sigurður í Skógarnesi, lögsagnarí ( 

Dalasýslu 16894). 
cc. Þorleifur giptist og átti böm. 
dd. Bjarni giptist líka og átti böraS). 
Sigríður átti fyrst Jón í Vatnshorni^), böm: 
aa. Ingibjörg átti Arnór Ásgeirsson og 

börn7), svo átti Sigríður Gísla ÓIa6> 

son, bam: 



i) Séra Jón missti prestskap vegna Kríumála. fiöm hans og 
Sigríðar : 

a. Indriði bjó í Hítamesi. Hans böm: Kári, Elín, Margrét 

b. Giiðrún fyrsta kona Sigurðar sýslumanns Högnasonar (sjá Mýras.^ 

2) Björn var bróðir Gísla (manns Sigríðar 3^grí) og Guðbjarg* 
ar konu Þórðar Finnssönar (sjá hér á undan). BjÖm og Ingibjðfg 
bjuggu á Jörfa í Kolbeinsstaðahrepp, þeirra dætur: 

a. Margrét eldri átti fyr Sigurð Jónsson frá Hamraendum ( Staf- 
holtstungum, svo Þorvarð í Krossholti Sigurðsson frá Jörft. i 
Haukadal, Þorgilssonar. 

Margrét yngri fyrrí kona Jóns Jónssonar á Hamraendum í Mið- 
döhim. 
Sigríður <itti Jón ólafsson lögréttumann á Jörfa (í Fl^rsjuhverfi). 

3) Forcldrar Páls voru Bjarni Egilsson og Guðrún Brandsdótttr 
bróðurdóttir Marteins biskups. Páll og Þorlaug bjuggu í Sydra- 
Skögarnesi og dóu bæði 1648. 

4) Sjá um hann þar. 

5) £nn var bam Páls Bjamasonar og Þorlaugar: 
ee. Marsíbil átti Jón Jónsson á Borg í Miklholtshrepp, 

mundssonar prests í Miklaholti, Nikulássonar, þ. b. 
dóu Öll í bólnnni 1707. 

6) Jón var launson Pétiirs Pálssonar sýslumanns á StaðarhölL 

7) Sjá hér að framan (bls. 348). 



b. 



c. 



353 



bb. Sigurður Dalaskáld ^), fadir Jóns sýslu- 
manns^. 

2. Steindór Finnsson sýslumaður sjá Snæfellss. 

3. Séra Jón átti Halldóru Einarsdóttur prests3), 
böm: 

a. Finnur4) atti fyr Elísabet, dóttur sérajóns 
gamla á Staðarhrauni, börn: 
aa. SteinunnS). 
bb. Húnbjörgö). 

Svo átti Finnur Guðríði TorfadótturT), 
böm: 
cc. Jón^). 



i) Sjá Dalasýslu. 

3) Enn var döttir séra Sigurðar Finnssonar í Miklaholti: 

d. Guðrún, veiktisty dö ögipt bl. var »hæg1át í skapi og 
guðhræddy forspá og frá veraldarhættic, segir séra Þórð- 
iir í Hvammi frændi hennar. Ennfremur var son séra 
Sigurðar : 
c, Sigurður, er fyr var gctið {f 1648). 

3) Séra Jön Finnsson var prestur á Melum, dó i6að. Hann 
w jngBtur bræðra sinna. tÞú ert yngstur, þö verður þú mér ekki 
h^gstorc, sagði séra Böðvar Jönsson stjúpfaðir hans um hann Q. 
Halldórss. ættatölur). — Halldöra kona séra Jóns var dóttir séra Ein- 
ais á Melum, Þórðarsonar lögmannsy Guðroundssonar. 

4) Finnur eldri var nokkur ár spítalahaldari í Klausturhólum, 
ftunkTæmdarlítilI maður, bjó víða, en famaðist lítt búskapur. 

5) Steinunn ölst nokkra stund upp í Skálholti, var kát og skáld- 
^"^K giptist Þorbimi Eiríkssyni í Birtingaholti, þeirra einbirni: 

a. Guðrún (-{-1726) átti Björn í Höfn í MelasveitÞorsteinsson^Þor- 
geirssonar, Ingimundssonar, þeirra böm mörg, þar á meðal Snorri 
prestur hinn gamli á Húsafelli. 

6) Giptist ekki, var skepnukom segir J. H., dó bl. 

7) Hún var döttir Torfa Helgasonar í Höfn ( Melasveit og Sig- 
ilðar St3rrsdóttur(spélna-Styr8), Þorvaldssonar. Bróðir Guðrúnarvar 
Þorvaldury er átti Þórdísi Gamalíelsdóttur frá Gýgjarhóli í Biskups- 
tDÐgumy Gestssonar, þeirra son Styr á Syðri-Reykjum ( Biskupstung- 
nm, enn á lííi 1729, áttræður, var prentari í Skálholti. 

8) jón bjö á Brúarfossi í Hraunhrepp átti Guðlaugu Sigmunds- 
döttnr á Brúarfossi, Oddssonar, þeirra einn son: 



354 



dd. Sigríður'). 
b. Finnur yngri lögréttumaður átti Bóthildi 
Nikulásdóttur^), börn: 
aa. NikulásS). 
bb. Egill4). 
cc. JónS). 



a. Guðmiindur; hans dóttir Sigrídur átti fijama Eiríkssoná Lang< 
árfossi, þeírra son Guðmundur borgarí í Reykjavík fadir ÞöFdar 
borgara föður Guðmundar bæjarfulltrúa á >Hólnum€ og þdm 
brædra. 

i) Sigrídur átti Þorleif Sigmundsson bródur Guðlaugar konir 
Jóns bróður hennar. 

2) Hún var dóttir séra Nikulásar Narfasonar ( Hítamesi. Finn- 

ur bjó á Stóra-Kálfalœk. 

3) Nikulás átti íyr Krístínu Arngrímsdóttur frá Langárfossi og 
bðro, svo Kristínu Sveinsdóttur, bl. 

4) Bjö á Kálfalœk, átti fyr Þorbjörgu Gudmundsdöttur, Bjöms- 
sonar í Störaskögi, Gudmundssonar, þeirra börn : 

a. Snæbjörn drukknaði í íiskiróðri í Hítarnesi. 

b. Guðmundur dó ókv. í stórubölu 1707. 

c. Finnur drukknaði á Hjallasandi milIiBrímnesogHáatangai^^ó 
með öllum hásetum sítium (8) af kappróðri og ósamlyndi í göðn 
veðri. Finnur átti fyr Sigríði Auðunnardóttur, svo Rannveiga 
Sigurðardóttur; þeirra sonÞorsteinn í Bár faðir Finns skipasmids. 
og Þorvarðar, er átti Ingunni Níelsdóttur Hjaltallns firáHlídar- 
húsum, Jónssonar sýslumanns Hjaltalíns, Oddssonar. 

d. Ástríður átti Jön Þörðarson, Finnssonar (sjá hér á undan). 

e. Bóthildur síðari kona séra Þórhalla Magnússonar í Borgarþing- 
um, þeirra son 

aa. Egill prófastur í Bogense á Fjóni (f 1789), áðurtrúbodiá. 
Grænlandi, kvæntur Elisabetu Sigurðardóttur gullsmids í 
Kaupm.hÖfn, Þorsteinssonar sýslumanns, Sigurðssonar (sjá. 
Múlasýslu), bl. 

Ólafur Snökdalín telur enn dóttur Egils Finnssonar: Gnðrúna, er 

átt haíi Magnús Sigurðsson á Kothrauni, bróðurRannveigarsA-- 

arí konu Finns Egilssonar bróður Guðrúnar. 

Síðari kona Egils Finnssonar Helga Erasmusdöttir prests í Hrepp-^ 

hólum, Pálssonar, bl. 

5) Jón átti Sesseljujónsdóttur eldra frá Álptanesi, Marteinsson* 
ar, af ætt Marteins biskups, og tvœr dætur. 



355 



c. Sigríður, dó 1698, 88 ára, átti Árna Olafs- 
son^), böm: 

aa. Ólafur. 
bb. Jón. 
cc. Sigurður. 
dd. Valgerður. 
ee. Arnfríður^). 

d. HerdísS) átti Gísla Asmundsson börn: 

r 

aa. Asmundur. 

bb. Valgerður. 
Eiríkur Finnsson átti fyr Sigríði4), barnlaus. 
Svo Herdísi, dóttur Björgólfs í Ási, Snorra- 
sonar á VarmalækS), börn: 
a. Jón á Kálfalæk, átti Guðlaugu Arngríms- 

dóttur, börn: 

aa. Andrés^). 

bb. RagnheiðurT). 

cc. Magnús^). 



i) Hann var son séra Ólafs Brandssonar á Kvennabrekku og 
Valgerðar Stefánsdóttur prests á Undirfelli Guðmundssonar. Ámi 
tgö lengi á Kolbeinsstdðum. Frá börnum hans og Sigrídar er kom- 
ið allmaigt bændafölk. 

2) Enn voru synir Áma og Sigríðar Sighvatur og Guðmundur, 
€1 döa ókv., bl. 

3) Son séra Jóns Finnssonar á Melum og Halldóru var ennfremur: 
e. Jön, kallaður Finnabróðir, sigldi til Englands, var lengi lausa- 

maður undir Jökli og græddi fó, átti eina laundóttur, er Guð- 
rún hét, hún dó bl. 

4) Sigríður var dóttir Þorleiís Jónssonar frá Múla á Skálmarnesi 
og Hallbjargar Björasdóttur. 

5) Þessi ættforsla er röng hjá Boga. Björgólfur faðir Herdísar 
var bröðir Snorra á Varmalæk, en ekki sonur hans. Vom þeir s^mir 
Aageins prests Hákonarsonar á Lundi. 

6) Andrés átti Guðrúnu Skaptadóttur frá Laugarbrekku, Torfa- 
sonar, Gíslasonar á Hrafnabjörgum, Bjömssonar. 

7) Ragnheiður átti Pantaleon Ormsson frá Hindarstapa, Jóns- 
soDar, og böm. 

8) Magnús átti Úlfhildi Jónsdóttur, þeirra son 

1. Jön á Þóröl&stöðum ; hans son Andrés á Þórölfsstöðum faðir 
Jöns smiðs hins nafnkunna undir Jökli. 



356 



dd. Herdísi). 

b. Finnur átti Halirríði Jónsdóttur, bam 
aa. Hallfríður. 

c. Guðlaug áttí Halldór Bárðarson, böm: 
aa. Kort*). 

bb. EiríkurS). 
cc. Guðrún4). 
dd. SteinunnS). 

d. Guðrdn átti Hafliða Þorvaldsson^), börn: 
aa. Þorvaldur. 

bb. Þorsteinn. 
cc. SesseljaT). 
dd. Herdía. 

e. Sigríður átti Gissur Ásgrímsson, baml. 

f. Kári Ig.^) átti Kagnheiði Bjamadóttur, bi. 
B. Eiríkur á Langárfossi9) átti Helgu dóttur Goð* 

mundar á Hvoli, böra: 



i) Herdís átti Jón ^mgsta Bjamason frá Kaðalsstððum, Erleiidft- 
sonar. 

2) Kort var tvíkvæntur, dó bl. í störubólu 1707. 

3) Eiríkur bjó í Knararnesi, var tvíkvæntur. Son hans og seioiú 
kominnar Guðrúnar Þorsteinsdóttur var 
a. Kort prestur á Stadarhrauni, dö ókv. bl. 1745. 

4) Guðrún átti Brynjólf í Laxanesi í Kjös, Jónsson eldra ht 
Álptanesi, Marteinssonar, þeirra börn : Bárður, er dó bl„ Ingigerð* 
ur, tvígipt, og Guðlaug. 

5) Steinunn átti fyr Hinrik son Þorbjarnar Marteinssonar firá 
Alptanesi og börn, svo Runólf Grímsson. 

6) Hafliði bjó á Ánastöðum. Þorvaldur faðir hans var soo 
Nikulásar prests Narfasonar í Hítarnesi. Frá böraum Hafliða og 
Guðrúnar eru komnar fjölmennar bændaættir á Mýrum. 

7) Sesselja átti Einar Bjarnason í Laxholti. Einn þeirrt soð 
Eiríkur faðir Bjaraa á Langárfossi föðurGuðmundar borgaraíR.vik 
(sjá hér áður). 

8) Kári var lögréttumaður, bjó lengi í Vogi, vel látinn, talisn 
helztur barna Eiríks Finnssonar. Ragnheiður kona hans vardóttlr 
Bjarna Tyrfingssonar frá Hjörtsey, Ásgeírssonar. 

9) Eiríkur dó á Hvítárvöllum úr >græðsluc 1593 ogvargrafi.Dn 
á Hvanneyri. Aíkomendur hans hinir næstu eiu taldir í Bisknpjh- 
sögum U. B. bls. 287 — 288. 



357 



1. Steindór fyrri maður Hallbjargar Jónsdóttur'), 
böm: 

a. Eiríkur átti Guðrúnu Einarsdóttur, bl. 

b. Helga átti Pétur Guðmundsson í Ðag- 
varðarnesi, börn: 

aa. Þórður. 
bb. Magnús. 
cc. Helga. 

c. Jón Ig. átti Guðrúnu Þórðardóttur, börn : 
aa. Steindór. 

bb. Arni. 
cc. . Jón. 
dd. Þórunn. 
ee. Odda. 
ff. Halla. 
gg. Ranka. 
hh. Jón. 

2. Jón ólst upp í Hítardal hjá móðurbróður sín- 
um séra Jóni, átti Langárfoss, giptist Guðlaugu 
Halldórsdóttur, Marteinssonar biskups, börn: 
a. Séra Halldór á Staðarhrauni átti Guðrúnu 

dóttur Tyrfings Ásgeirssonar og Þórdísar 
frá Hjörtsey. Séra Halldór flutti á eign 
sína Miðhús í elli sinni, börn: 
aa. ' Steindór^). 
bb. Helga3). 
cc. Randalín4). 



i) Jón faðir Hallbjargar var sonÞorleifsJónssonarprestsí Gufu- 
dal, Þorleifssonar og Hallbjargar Björnsdóttur. 

2) Steindór bjó í Miðhúsum, átti Halldóni Jónsdóttur frá Mold- 
Ivekku, Jönssonar og böm, þnr á nieðal Gnðmundur, dó loo ára 1767. 

3) Helga átti Böðvar son Jóns Vigfússonar frá Kalastöðum og 
Solveigar Böðvarsdóttnr prófasts í Reykholti, Jónssonar, þeirraböm: 
Finnur og Einar dóu ókv. bl.,Jón og Guðrúnar tvær. Laundóttir 
annarar með Guðmundi á Einifelli Guðmundssyni, Erlingssonar, var 
Helga íyrri kona Guðmundar Runólfssonar sýslumanns á Setbergi 
Tid Hafoarfjörð. 

4) Randalín átti Högna son Halldórs prests Marteinssonar frá 
Álptanesi, þeirra böm: 

23 



358 



dd. Þórdísi). 

ee. Sigurður aðrir Sigríður*). 
b. Helga átti Snorra Guðmundsson, bjuggu 
undir JökliS), börn. 
aa. Guðmundur4). 
bb. Jón5). 
cc. Ásta^). 
dd. Ingveldur7). 
ee. Guðrún^). 

íf. Sigrún, hún átti launbammeðjakob 
sýslumanni, sjá Snæfellsnessýslu9). 

a. Sigurdur sýslumadur á Ánastöðum (sjá Mýrasýslu). 

b. Gudrún átli Finn Þórðarson- frá Ökrum, Finnssonar (sjá hér ádur). 

i) Þördís átti Bjarna Bjarnason lítilsháttar mann, bamlaos. 

2) Þetta á að falla burtu. 

3) Snorri var son Guðmundar Ásbjamarsonar í óla&Wk. 

4) Guðmundiu* átti Sesselju Þörarínsdöttur frá HvítárvöUam, ID- 
hugasonar á Kalastöðum, Vigfússonar. 

5) Jón bjó á Grímsstöðum í Alptaneshrepp átti Sigríði Hildi- 
brandsdottur frá Einholtum, Þórhallasonar og böm. 

6) Ásta átti Árna Þórarínsson bróður Sesselju konu Guðmnndar. 

7) Ingveldur átti Jón á Lýsuhóli Jónsson frá Hraunskarði, Jóns- 
sonar. 

8) Guðrún átti Markús Jönsson á Læk ( Leirársveit, þeirra sjmt: 

a. Snorri átti Guðnýju Torfadóttur, Þorvarðarsonar. 

b. Tómas (eða Tumi); hans son Gunnar faðir Gísla á Hömrum 1 
Reykholtsdal. 

c. Hannes í Leirárgörðum ; hans son Jón í Skorholti átti Krístíniil 
Jónsdöttur á Bekansstöðum, Sveinssonar; þeirra son Jöná Ark- 
arlæk. 

9) Launbam Jakobs og Sigrúnar dö ungt. Var Jakob þá aiii-| 
boðsmaður á Bessastöðum. Jön Halldórsson segir, að Jöklamexmj 
hafi gert »kýmilegt 'kvæðic um terð Sigrúnar vestan frá Kjalvegj 
(undir Jökli) til Bessastaða. Sigrún veiktist og giptist ekki. 

Ennfremur vom börn Helgu og Snorra: 

gg. Kristín átti Indriða Jönsson prests 1 Hítamesi, Brai 

sonar. 
hh. Ingunn átti Einar Halldórsson í ólafsvík, þeirra son 

Pétur prestur í Miklaholti, faðir Pétars lögsagnj 

Görðum í Staðarsveit. 



359 



c. Eiríkur átti hálfan Langárfoss og bjóþar; 

hans kona Steinunn Sigurðardóttir, Ás- 

geirssonar, börn : 

aa. Sigurðuri). 

bb. Aria). 

cc. Jón3). 

dd. Asgeir. 
3. Vigfús átti hálfan Langárfoss, seldi hann bród- 
ur sínum, keypti Stóra-Ás og bjó þar, hann 
hafði verið sveinn Ara sýslumanns Magn- 
ússonarog Péturs sýslumanns Pálssonar, átti 
Guðlaugu Björgólfsdóttur, börn: 
a. Séra Eiríkur í Hjarðarholti4). dó 1692, 

68 ára; átti Guðrúnu yngri Steindórsdótt- 

ur sýslumanns, Finnssonar, börn: 

aa. Séra Vigfús í MiðdalaþingumS). 

bb. Guðlaug^). 



i) Sigurður var gott skáld, dö ókv. bl. 1669, reiO drukkinn 
seint um kveld frá Ölvaldsstöðum og fannst látinn í læk einum litl- 
imi (Fitjaskurði) skammt frá heimili hans Langárfossi. 

2) Arí kvæntist ekki, átti 3 launböm, eitt þeirra: 
Matthildur átti Hallsteín í Rauðanesi þórðarson, Gissurarsonar, 
Þorkelssonar, þeirra böm Ari, Jón, Þórður, Andrés. 

3) J6n var kallaður »fredinnc, »þung1(fur og foreldrum óþekk- 
nrc, segir séra J. H., átti Ingibjörgu Björnsdóttur úr Staðarsveit, 
þcírra synir: Sigurður sigldi með Pétri Raben admírál, Eiríkur og 
Jön var lengstum á flakki. 

4) Séra Eiríkur var síðast prestur á Húsafelli og dó þar. Þá 
cr hann var í Hjarðarholti missti hann prestsskap, því að eptir lát 
Gnðrúnar konu sinnar átti hann launbam með Halldóru Ðaðadóttur, 
Þorvaldssonar. Var hann þá próíastur í Dalasýslu, bjö síðan nokk- 
iir ár embættislaus á eignaijörð sinni Stórn-Ási, unz hann fékk 
Húsafell eptir séra Helga Grímsson, en lifði þar ekki nema árið. 

5) Kona séra Vigfúsar var Halldóra Þórðardóttir Hannessonar 
frá Snöksdal (sjá hér á undan bls. 331). 

6) Hún var fyrri kona Hannesar prófasts Halldórssonar ( Reyk- 
holti, dó af bamsförum 1703, barnlaus. 



36o 



b. Ólafur fyrri maður Guðlaugur Þorsteios- 
dóttur^), börn: 

aa. Kristín, dó 1733, 71 árs, átti séra 
Jón Jónsson á Stadastað^). 

c. Jón { Asi, seinni maður IngMðar Jóns- 
dótturS), börn; 

aa. Jón eldri4). 
bb. Jón yngriS). 
cc. Guðrún^). 



i) Þorsteinn íaðir Guðlaugar var son Torfa prests ÞorsteinsBOH- 
ar á Gilsbakka. Síðari maður Guðlaugar var séra Bjöm Þórðaison, 
er lengi bjó embættislaus á Signýjarstöðum í Hálsasveit, gáfumadar 
mikill og ungn\ennafræðari góður. 

2) Börn séra Jóns og Kristínar: 

a. Helga var blind, átti séra Svein Guðlaugsson, þeirra sjnir : God- 
laugur prófastur í Vatnsfírði og Jón pröfastur á Stað í Steín- 
grímsfirði. 

b. ólafur prestur að Stað á Snæfjallaströndy bamlaus. 

c. Ólafur annar var blindur. 

d. Sigþrúður einnig blind, var nióðir séra Bjarna á Mælifelli, er 
talinn var son Jóns nokkurs Gíslasonar í Staðarsveit, en a^nn 
manna var, að Bjarni væri getinn í meinum og son annarshvois 
bræðranna séra Ólafs eða Ólafs blinda og Sigþrúðar. S^rJón 
Olafsson frá Grunnavík sögu um þetta (Saín Araa Magn. 995 
4J£. við ár 1732). 

e. Guðrún átti Jakob stúdent Eirfksson við Búðir (sjá I. B. bls. 280). 

3) Ingirfður hafði fyr átt Jón Grfmsson í Kalmannstungu, bróð- 
ur séra Helga á Húsafelli. Sfðari kona Jóns Vigfússonar ( Asi Tar 
Guðrún Eyleifsdóttir frá Kalmannstungu, Sveinssonar, og vora þaa 
baralaus, að þvf er séra J. H. o. f\, segja. 

4) Jón átti Þurfði Sigurðardóttur systur séra Gfsla á Kvenna- 
brekku, þeirra dóttir Ingirfður fyrri kona Páls Sigurðssonar f Detld- 
artungu; þaðan ættir f Borgarfirði. 

5) Jón yngri átti fyr Guðrúnu dóttur séra Magnúsar Einarsson- 
ar á Stað f Steingrfmsfirði, svo Þurfði Finnbogadóttur, systur Axa < 
Svignaskarði, bl.; Jón dó 1727. 

6) Guðrún átti ólaf á Vilmundarstöðum Þiðríksson fri Rjöts- 
tungu, Arasonar (Ó. Snókdalfn : Hallssonar); þeirra son Ólafor 4 
Snældubeinsstöðum, faðir Ólafs f Geirshlfð, fÖður Þiðríks í Geirshlíð^ 
föður Þorsteins, fbður Þórðar á Leirá, Þiðríks á Háafelli, ÓIa£s 



36i 

dd. Steinunn'). 
ee. Ragnheiður*). 



Læk, Þorsteins í GeirshlO, Jóns á Grímastöðuni, Ásmundar á Hauka- 
gili og Bjama á Hurðarbaki. 

i) Steinunn átti Bjama á Ásbjarnarstöðum Sveinsson, Steindórs- 
sonar. (I afskrípt af ættatölum séra J. H. er Bjarni talinn Steindórs- 
son, en frumrítið á þeim stað er glatað), þeirra börn : Jón á Ás- 
bjamarstöðum, Einar í Síðumúla, Þorbjörg og Halldóra. 

2) Ragnheiður var seinní kona Andrésar Magnússonar á Græna- 
ncsi, bróður Guðrúnar f. k. Jóns yngra bróðiir Ragnheiðar, þ. b. 
o. Ingibjörg átti Magnús Jónsson yngra frá Veiðileysu, Sigmunds- 
sönar, þeirra döttir: 

Ragnheiður átti Arafinn Jónsson á Hafnarhóli á Selströnd, 
þeirra son Sveinn í Ferjukoti á Mýrum (•}• 1828), heppinn 
við lækningar, faðir Sveins í Álptártungu og Arnfinns á 
Litlafljóti í Biskupstungum. 
^ Guðnin átti Jón Jónsson í Grænanesi. 
f. Guðmundur átti Guðrúnu Ámadóttur. 

^. Jón prestur í Amarbæli {•{• 1780) átti Sigríði Hannesdótturprests 
í Amarbæli, Erlingssonar, þeirra börn : Vigfús prestur í Miðdal, 
Einar á Stóra-Hálsi í Grafningi, Hannes dó ókv., bl., Andrés, 
Ragnheiður möðir Einars Tómassonar í Mjóanesi í Þingvalla- 
sveit, Guðlaug eldrí s. k. Þórðar Einarssonar í Mýrarhúsum og 
Guðlaug yngri átti Jón nokkum Helgason. 
Enn er talinn son Jóns Vigfiissonar í Asi: 
ff. Vigfiis bjó í Eyvindarmúla, að því er Espólín segir, átti Guð* 
rúnu Eyjölfsdóttur, Eyleifssonar frá Kalmannstungu, Sveinssonar, 
þeirra börn: 

(X. Jón eldri á Háafelli í Hvítársíðu, faðir séra Vigfúsar í Mikla- 
holti, séra Arngríms á Melum, Eyjólis Johnsoníusar stjömu- 
fræðings o. fl. 
p. J6n yngri silfursmiður í Arkvöm, sigldur stúdent og um 
tíma konrektor í Skálholti, dó 1767, tvíkvæntur. Dóttir 
hans nieð fyrri konunni Katrínu Jónsdóttur prests í Eyvind- 
arhóhm), Oddssonar var Guðriin, er átti Jón Isleiksson fálka- 
fangara, þeirra son Þórður í Eyvindarmúla, faðir Jóns, er 
þar bjó lengi og enn er á lífi. Son Jóns Vigfiissonar í Ár- 
kvöm og síðari konu hans Gróu Eyjólfsdóttur hins spaka í 
Eyvindarmúla Guðmundssonar var Eyjólfur Mohstúdent, er 
varð skólahaldari í Sórey og kvæntist þar. 

23* 



302 



d. Steinríður átti Vigfús son Þórðar Böð- 
varssonar'), böm: 
aa. Þórður^. 



y. Kolbeinn bjö í Askoti í Melasveit. Hans döttir Guðrá 

möðir Egils Egilssonar á Þorgautsstödum. 
Bæði Espólín og Snókdalín telja, að Vigfús fadir Jóns á Háa- 
felli og Jöns í Árkvöm hafi verid son Jöns Vigfússonar í Ási og 
telur Espólín hann son Jóns og fyrri konu hans Ingirídar, en Snókdal- 
ín son Jóns og síðari konu hans Gudrúnar Eyleifsdóttur, en það 
mun skakkt, því að þau Jón og Guðrún áttu ekki börn saman, að 
því er séra Jón Halldórsson segir. Hann telur heldur ekki Vigíös 
meðal barna Jóns og Ingiríðar, og hefði honum þó átt að vera þið 
kunnugt. Er því líklegast, að Vigfús hafí ekki veríð skilgetinn sod 
Jóns. Þess ber þó að gæta, að fnimritið af ættatölubók séra J. H. 
er einmitt glatað, þar sem getið er um þessa ætt, og gæti því hngs- 
azt, aðnafn Vigfúsar hafi fallið burtu hjá afritaranum, enþóerþað 
fremur ósennilegt, því að afskriptin er fremur nákvæm. Guðrún Ey- 
jólfsdóttir kona Vigfúsar var bróðurdöttir Guðrúnar Eyleifsdótturs. 
k. Jóns í Ási. Steingrímur biskup segir í ættatölum sínum, að þaa 
Jón Vigfússon f Árkvörn og sfðari kona hansGróaEyjólfsdóttir hafi 
fengið hjúskaparleyfi 1743 vegna þremenningsfrændsemi þeirra á 
millum, en hvernig sá skyldleiki hefur verið, verður ekki séð. 0. 
SnökdaUn blandar auðsjáanlega saman Eyjólfi Eyleifssyni í Kal* 
mannstungu, móðurfoður Jóns f Árkvöm og Eyjölíi Jónssyni, er bjó 
1 Aiii f Melasveit, foður Kaprasfusar á Súlunesi. Getur vel verið, 
að Vigfús faðir Jóns f Arkvöra og þeirra bræðra hafi veríð í ætt 
við þennan Eyjólf f Ási (ef til viU bróðir hans) en að þeirhafivcr- 
ið synir Jóns Eyjölfssonar bróður séra Ásmundar á Breiðabólstað, 
eins ogsumir virðast hafa ætlað, mun þó hæpið. Sannleikurínn er, að 
framætt Vigfúsar er harla óviss, og Uklega mjög erfitt aðfánokkia 
fullyggjandi vissu um hana. Steingrfmur biskup rekur ekkert ætt 
hans fram og telur hann, eins og séra J. H., ekki meðal bama Júns 
Vigfiissonar f Stóra-Ási. 

i) Þórður var son Böðvars prófasts Jönssonar í Reykholti og 
fyrstu konu hans Ástu Pantaleonsdóttur. Þeir Þórður og Vigfós 
son hans bjuggu á Hurdarbaki f Reykholtsdal. 

2) Þórður bjó á Helgavatni, (f 1739, 88 ára), átti ÞóruNikTi- 
lásdóttur frá Þingnesi Eínarssooar, þeirra einbirni: 
I. Vigfus á Hurðarbaki og Helgavatni átti Elínu Jónsdóttur Kol- 
beinssonar koparsmiðs Bjarnasonar þ. b. : 



363 

bb. Þorsteinn^). 
cc. Guðlaug^). 
dd. Sesselja3). 



a. Sveinn adstoðarprestur ( Landþingum (-}- 1766), átti Ragn- 
heidi Bjamadóttnr prests ( Fellsmúla Helgasonar, þ. b. : 
aa. Ingibjörg átti séra Eirík Gudmundsson á Utskálumog 

böm. 

bb. Ragnheidur átti Sturlaug Sigurdsson ( Liinansholti. 

cc. Gudnín átti Ólaf Ólafsson ( Húsum ( Holtum, þeirra 
synir : Olafur í Húsum, faðir Jóns á Þverlæk, og Þórð- 
ur ( Húsuni, faðir ólafs ( Sumarliðabæ og bræðra hans. 

dd. Margrét átti Erling á Jörfa á Kjalarnesi Árnason, 
Gestssonar prests á Kjalamesi, er drukknaði á KoIIa- 
íírdi 1752, Amasonar ( EíTersey S(monarsonar, þeirra 
synir: Árni í Fitjakoti, Sveinn á Vindási (Kjós, Helgi 
í Stóra-Botni, Erlingur á Geitabergi faðir Gests á Fer- 
stiklu, Þórður á Jörfa og Halldór, en dætur Ragn- 
heiður og EKn. Ef sú Erlingsætt orðin allíiölmenn. 

b. Þórður á Minna-Hoíi ( Eystrihrepp (•}• 1800) átti Guðrimu 
Ingvarsdóttur frá Stóruvöllum, Magniissonar, föðursystur Ing- 
vars í Skarði, þ. b. : 

aa. EKn átti Þórodd Jönsson frá Hélludal Gissurarsonar og 

böm. 
bb. Hallbera átti Markús ( Asi hjá Hruna (f iS^oSoára) 

Jönsson, Markússonar ( Hörgsholti Árnasonar ( Dalbæ 

Markússonar, þeirra son Jón. 
cc. Vigíús ( Núpstúni, átti Þur(ði Ámundadóttur smiðs 

Jónssonar, systur séra Halldórs á Melstað. Ein þeirra 

dóttir var Elizabet kona Kn'stjáns dbrm. Jónssonar 

Matthiesen á Hliði á Álptanesi. 

c. Gudlaug átti Sigmund Ingvarsson, bróður Guðrúnar konu 
Þórðar á Minna-Hofi, þeirra son Vigfiis faðir Sigmundar ( 
Gerðum og Hinriks ( Ölvaðsholti. 

i) Þorsteinn átti Halldóru Jónsdóttur, systur Steins biskups, bl. 
Launson hans hét I'orbjörn. 

2) Guðlaug giptist ekki; iaunson hennar nieð Þorsteini Eyjólfs- 
lyni prests á Lundi, Jónssonar var: 

Sveinn prestur ( Stóradal (f 1728). 

3) Sesselja átti Jón yngra Bjamason, bróður Kolbeins kopar- 
nnids, þeirra einbirni : GuðriináttiBjarna Guðmundsson áLitla-Hrauni. 



364 



ee. Sigríður^). 
e. Halldóra átti Hannes Daðason^), börn: 

aa. SigurðurS). 

bb. Snæbjöm4). 

cc. DaðiS). 

dd. Ragnheiður^). 

ee. SigríðurT). 

ff. Sesselja^). 
4. Ragnhildur átti Einar Þorleifsson frá Skálm- 
arnesmúla, hann átti Skáleyjar 40 hndr. Ein- 
ar varð eigi gamall, drukknaði á Breiðafirði, 
þeirra einbirni: 
a. Einar varð út\ i Hallruna á haustkross* 

messu í ijúki 20 ára9) bamlaus, erfðisvo 



I; Sigrídur átti Gísla Þorbjarnarson á Hóli í Lundarejlgidil 
og böm. 

Enn vom börn Vigfúsar og Steinrídar: 

ff. Vigfús, dó ókv. bl. 

gg. Sigurður, dó ókvæntur. 

2) Son Dada Gíslasonar frá Hrafnabjörgum. 

3) Sígurður átti Sígrídi Þorkelsdóttur frá Rauðanesi, Erlcnds- 
son og eina dóttur. 

4) Snæbjöm átti Ólöfu Bárðardóttur, þeirra son Bárdur fiðir 
Þuríðar fyrrí konu Þorsteins Hlhugasonar á Valshamri, þeimi s(» 
Bárður smiður á Fáskrúðarbakka. Þessi ætthríngur mjög fjölmennor. 

5) Daði átti Gunnvöm döttur séra Asmundar Eyjólfssonar i 
Breiðabólstaðy þeirra son Hannes á Narfeyri, faðir Daða á Ldti i 
Skögarströnd, og em þaðan komnar fjölmennar ættir. 

6) Réttara: Ragnhildur; hún var síðarí kona séra Asmnndir 
Eyjólfssonar á Breiðabölsstað, þau barnlaus. 

7) Sigríður átti Pétur Jónsson úr Brokey, Péturssonar, bl. 

8) Sesselja síðari kona Jóns Jónssonar eldra á Miðhrauni, U, 
Enn em taldir synir Vigfúsar Eiríkssonar í Asi og Guðlangir 

Björgólfsdóttur: 

f. Steindör (talinn hjá séra J. H.). 

g. Ögmundur (einnig talinn hjá séra J. H.). Hans sonjón. Hans 
son Ásmundur á Bláfeldi. Hans son IUhugi á Borg (í l^Cikl- 
holtshrepp) »fátækur, frómur maður« segir J. H. 

9) Það var árið 1632. 



365 

móðir hans hann og giptist aptur Árna 
syni Gísla í Galtardalstungu Jónssonar 
Ólafssonar, börn : 

b. Ragnhildur átti Jón á Rauðamel Björns- 
son, börn, 

aa. Gísli í Krossholti I). 

bb. Björn lögréttumaður á Rauðamel^). 

cc. Guðbjörg, kvinna Þórðar lögréttu- 

manns FinnssonarS). 
dd. Ragnhildur4). 

c. Halldóra dó 1648, barnlaus. 

C. Ragnhildur átti Orm bónda Jónsson, sjá Barða- 
strandarsýsIuS). 
í sagnaritum og ættartölum kallast Steindór sýslumaður 
í Strandasýslu, en eigi er getið, hvenær hann tók þá sýslu eða 
sleppti henni, en af Snóksdalsdómi 1560, er hann lét ganga 
í umboði Eggerts lögmanns Hannessonar, og kallast þá sýslu- 
inaður i Strandasýslu, má sjá, að Steindór hefur verið þar 
valdsmaður 1560, en fyrir og eptir það ár mun hann hafa 
haldið þá sýslu. Steindór bjó á Ökrum á Mýrum ; er því lík- 
ast, að hann haíi haldið umboðsmann í sýslunni^). Steindór 
tjáist að hafa verið mikilmenni og lögkænn á sínum dögum. 

i) Gísli átti Sigrídi yngri Finnsdóttur frá Öknim Sigurðssonar 
(^á hér á undan bls. 352). 

2) Bjöm átti Ingibjörgu Finnsdóttur, systur Sigrídar. 

3) Sbr. hér áður bls. 350. 

4) Ragnhildur var f^rrri kona Bödvars Jönssonar sýslumanns í 
Vestmannaeyjum, bl. 

5) Enn var dóttir Steindórs Finnssonar og Sesselju: 

D. Þömnn giptist baustið 1580 Marteini Erasmussjmi umbodsmanni 
á Amarstapa, þ. b. : 

1. Guðrún átti Sigvalda á Kjalveg. 

2. Ingveldur. 

Launson Steindörs hyggur séra Jón Halldórsson, að hafi verið 

E. Jón þingaprestur í Breiðuvík (1568); hans son Steindór og dæt- 
ur, bjargþrota í Breiðuvík 1607. 

6) ÍJ. S. ó^fol. áLbs., er Steindór talinn sýslumaður í Stranda- 
sfúu miUi 1556 og 1564, en það getur verið sett af handahóíi og 
sama sem yfyrir og eptir 1560«. Steindör er látinn 10. október 
1579, líklega þá fyrir skömmu. 



366 

Magnús Jónsson. 

Sjá um hann við Barðastrandarsýslu og við ísaíjarðar- 
sýslu. I ættatölum nefnist Magnús Strandasýslumaður, og er 
Iflcast, að hann hafi verið það á þeim árum millum 1564 og 
1574* og Magnús kannske viðtekið af Steindóri, en sleppt 
sýslunni 1574 eða fyr, þá Staðarhóls Páll íékk hana. Hvort 
Magnús hefur haldið alla sýsluna eða hálfa, cr oss di'lið. 

Staðarhóls-Páll. 

Sjá ísafjarðarsýslu Páll var orðinn sýslumaður í Stranda- 
sýslu I574i því það ár telst hann sýslumaður milli Geirhólms 
og Hrútafjarðarár, þá er hann átaldi séra Indriða Ásmunds- 
son^) á Kaldaðarnesi fyrir ábúð hans, spilling á húsum, töð- 
um og engjum á téðri jörðu Kaldaðarnesi, er séra Indríði um 
mörg fyrirfarandi ár hafði búið á. Þessi séra Indriði átti Guð- 
laugu, dóttur Jóns Þorbjamarsonar, hún var systir Ragnhildar 
Jónsdóttur, barnamóður séra Þorleifs Björnssonar á Reykhólum 
og Sesselju2), er Eggert lögmaður hélt við. — Líkl^ þykir 
mér, að Páll hafi sleppt sýslunni um 1580, þegar HinrikGerk- 
en tók við. — 

Jón Egllsson (eða Eyjólfsson). 

Um ætt hans og afsprengi er mér ókunnugtS), en Bjami 
Oddsson á Skarði hefur skrifað, að téður Jón hafí gerzt sýslu- 
maður í Strandasýslu 1576, en varla hefur þessi Jón veríðþar 



i) Séra Indrídi var Ámundason smiðs í Straumfírdi, af ctt 
Auðunnar Salómonssonar á Hvanneyri. Hann bjö í Kálfanesi, (ekki 
Kaldaðarnesi), er hann seldi Staðarhóls-Páli (sbr. Arb. Esp. V. 23). 
Dóttir hans var Sæunn niódir Jóns Guðmundssonar lærða, og getw 
hann nánnr sé'-.-i Indriða afa síns í ritgerð sinni >Um ættir og slektic, 
er fyr hefur verið minnst á (bls. 279 n.ra.). 

2) það er ekki rétt, að Sesselja haíi veríð systir Gudlaugar og 
Kagnhildar. Um ætterni Jóns Þorbjarnarsonar og æfilok hans er 
getið í hinni fy rnefndu ritgerð Jóns lærða, og er það allt áðar 6- 
kunnugt. 

3) Þessi Jón mun vera Jón Egilsson á Geitaskarði, son Egil» 
sýshunanns Jónssonar (sbr. I. B. bls. 532), en um sýsluvöld hans í 
Strandasýslu mun allóvfst. 



367 

i sífellu sýslumaður og allra sízt í allri sýslunni til 1600, því 
Hinrík Gerken, Staðarhóls-Páll og Pétur son hans, héldu á 
því tímabili Strandasýslu. 

Það er tíl vitnis, aðþessijónþóhefur haldiðhálfa Stranda- 
sýslu 1599, að Pétur Pálsson sýslumaður stefndi undir hans 
dóm Jóni Hákonarsyni í Kálfanesi^). 

Hinrik Gerken (aðrir Kerken). 

Sumar ættatölur telja Hinrik son Hannesar hirðstjóra Egg- 
crtssonar, en aðrar fræðibækur telja Hinrik Hamborgara, er 
satt mun vera^). 

Kona: Jarþrúður dóttir Bjarna á Fellsenda Sumarliðasonar, 
Jónssonar, Ásbjörnssonar, Snjólfssonar í Ási, Brands- 
sonar, bróður Rafns lögmannsS). Áður átti Jarþrúður 
Magnús, og voru þeirra börn : Guðmundur, Jón og Ingi- 
björg4), en með Hinrik voru hennar 
Böm: A. Hannes, hann drukknaði í Jökulsá á Breiðársandi 

1576, erfði Þórdís systir Hannesar eptir hann yfir 

I hundrað hundraða í jörðum, en varð þó að 

gegna stórum skuldum eptirhann; son Hannesar 

I. Hans, Ig., gerðist lögsagnari i Þverárþingi 

lögmannanna Þórðar Guðmundssonar og Gísla 

sonar hans, því hans er við getið 1603 og 

1608, að hann nefndi þar þá menn í dómS). 

i) Þessí Jón Hákonarson mun hafa verid íoðurbródir Jöns Guð- 
mundssonar lærda, son Hákonar Þormóðssonar, Salömonssonar prests 
í Amesi Magnússonar, Auðunnarsonar á Hvanneyri Salómonssonar. 

2) Hinrik Gerken hefur alls ekki veríð son Hannesar Eggerts- 
sonar (sjá ennfremur um hann: Húnavatnssýslu I. B. bls. 527). 

3) Framætt Bjarna Sumarlidasonar mun hér öldungis rangt rak- 
in (eins og hjá Snókdalín). Það má telja hér um bil víst, að Jön 
fiiðir Sumarliða hefur verið Ambjarnarson, en hvort hann hefur ver- 
ið bræðrimgur við Sæmund ríka Eiríksson í Asi, eins og margir telja, 
mnn allvafasamt. 

4) Sjá uni þessi böm Jarþrúðar og börn hennar og Hinriks 
Gerkens hér að framan bls. 292 — 95. 

5) Það er blandað málum hér hjá Boga, að Hans Hannesson, 
sonarson Hinriks Gerkens, haíi veríð lögsagnari í Þverárþingi um og 



368 

B. Guðrún andaðist fullvaxta, en giptist eigi og átti 
eigi börn. 

C. Ása, laungetin, sjá um hana hér að framan^. 

D. Þórdís átti Erlend sýslumann ( Múlaþingi Magn- 
ússon. 

Hvenær Hinrik Gerkeh Hannesson kom til íslands vitum 

vér ekki, þó er líklegt, að hann fyrst hafi verið á Ressastöð- 

m 

um og fengið sér veitt Þingeyraklaustur næst eptir Arna sýslu- 
mann Gíslason um 1571; hafði hann löngu áður giptzt og bú- 
ið í Svignaskarði, er hann hafði keypt; af þeim kaupum varð 
þræta við Ara Ormsson; lét því Ormur lögmaður Sturluson 
1568, miðvikudaginn næstan eptir Rartholomeimessu, útganga 
þann lagaúrskurð, dagsettan á Stórhóii í Eyjafirði, er hann 
á Vallnalaugarþingi í Skagafirði sama ár, þriðjudaginn næstan 
fyrir Maríuniessu, af sagt hafði, áhrærandi að hálft Svignaskarð 
og hálft Sigmundarnes skyldi vera lögleg eign Hinriks Gerkens 
Hannessonar, eptir kaupi hans við Jón Guðmundsson, en bréf 
Ara Ormssonar skyldu vera ónýt og að engu aktast. — Hann 
kallast og sýslumaður í bréfi Guðbrandar biskups I574,þegar 
biskup skrifaði Hinrik Gerken á Þingeyrum áhrærandi frænda 
biskups séra Gamla. I þeim dómi, sem Guðbrandur biskup 
og Jón lögmaður með Erlendi Pálssyni, Þorsteini Gunnarssyni, 
Stígi Björnssyni, Rrynjólfi Árnasyni, Styrkári Hallssyni, Gamla 
Hallgrímssyni prestum, Ólafi Tómassyni, Gottskálk Magnús- 
syni, Einari Magnússyni, Rjarna Sturlusyni, Jóni Grímssyni og 
Einari Þórarinssyni lögréttumönnum, létu ganga að Bólstaðar* 
hlíð þriðjudaginn næstan fyrir krossmessu um vorið 1574 um 
lausnir þeirra stórbrotamanna, er sjálfir eigi hefðu fé að greiða 
í sínar sektir konungsvaldsmanni og verða þar fyrir af valds- 
manninum frá sakramenti haldnir og fyrirboðið að gefa þeim 
sakramenti osr einkum um Jón Þorsteinsson, sem í hórdóni fallið 
hafði, og majtti á því þingi fram berandi, að hann eigi hefði fé 
til í sína sekt að gjalda, þá samt góðir menn höfðu lofað fyr- 
ir hann í borgun ganga, og Jón hafði sömuleiðis boðið sig til 
hlýðnis og undir slika refsing, sem þeirri sekt svaraði. 

í þessum dómi stendur alleina, að umboðsmaðurinn Hin- 

eptir 1600, því ad það var einmitt Hannes sonHinriks, erþarhafðt 
lögsögn um þad skeid (sbr. athugasemd um þetta á bls. 294). 
i) Sbr. bls. 294. 



369 

rik Gerken hefði hvorigt tilboðið Jóns þiggja viljað, heldur 
því afslegið og fyrirboðið honum sakramentið. Dæmdu dóm- 
endur hér yfir, að fátækir stórbrotamenn skyldu fá borgunar- 
menn fyrir sína sekt, ef þeir geta, en fái þeir ekki, þá skyldu 
þeir auðmýkja sig, og loía að gjalda, þá gætu; en láti valds- 
maður sér það eigi nægja, þá bjóði þeir sig undir slíka refs- 
ing, sem góðum mönnum lízt. 

í þessum dómi er Hinrik kallaður umboðsmaður, mun hann 
þá hafa haft það fyrir Jón sýslumann Björnsson (eða Arna 
sýslumann Gíslason, hafí Árni þá haldið sýslunni^ þó hann væri 
íluttur að Hlíðarenda). Til 1577 hefur Hinrik haldið Þingeyra- 
klaustur, þegar Jón lögmaður slæddi þaðfráhonum. Þar ept* 
ir hefur hann tekið alla eða hálfa Strandasýslu, líklega að til- 
lögum Jóns lögmanns 1580, og látið dóm ganga um FelLskirkju 
1581. Hann hefur þá og haft Strandajarðir, en búið í Svigna- 
skarði. 1582, 25. ágúst gerði hannísinni banasótt á Svigna- 
skarði testamenti sitt og dó skömmu þar eptir. 

Þó Giessing skrifí, að Hinrik hafi verið sýslumaður í Ar- 
nesþingi og dáið 1565, þá er það ósatt, sem sjá má af því^ 
sem hér er sagt. 

Torfí Jónsson. 

Sjá um hann við Barðastrandasýslu. Torfi á Kirkjubóli 
nefnist víða í ættatölum sýslumaður, er Kkast að hann hafi haft 
hálfa Strandasýslu um og eptir 1583; þó hef eg enga fullvissu 
þar uni og enga hans dóma í þessari sýslu hef eg séð ; hann 
mun og hafa verið umboðsmaður í ísafjarðarsýslu nálægt 1580, 
eða máske um tíma hafl; að veiting part hennar. í gömlum 
ættatölum kallast hann sýslumaður í ísafjarðarsýslu. 

Narfí OrmssonO- 

Fyrir 1 593 meina eg hann umboðsmann í Strandasýslu, því 
1593 lét hann ganga vitnisburð um presttíundir í Strandasýslu. 



i) Narfi þessi getur naumast verid annar en Naríí Ormsson í 
Vík (Reykjavík), þótt mér sé ekki kunnugt um, að hann hafi nokkru 
sinni haft sýslumannsumboð í Strandasýslu. 



370 
Pétur Pálsson. 

Faðir: Staðarhóls-Páll Jónsson. 

Móðir: Helga, dóttir Ara lögmanns Jónssonar. 

Kona fyrri: Þorbjörg, dóttir séra Bjarna Finnbogasonar (aðr- 
ir Högnasonar), en móðir Þorbjargar var Ingibjörg, 
dóttir Vigfúsar sýslumanns, Þorsteinssonar sýslumanns, 
Finnbogasonar lögmanns. Þegar Þorbjörg var gipt 
Pétri, var hún orðuð af öðrum ; þegar hún heyrði það, 
sór hún 1607 fyrir alla menn utan Pétur mann sinn. 

B'órn: A. Bjarni á Staðarhóli sýslumaður, sjá Dalasýslu. 

B. Helga átti Sígurð á Hólí í Kinn, son sérajónsá 
Ljósavatni Magnússonar Björnssonar officialís á 
Melstað Jónssonar biskups Arasonar. — Þ. b. : 
I. Jón eldri^), dó barnlaus. 

.2. Jón yngri2), dó og barnlaus. 

3*. Eirikur á Víðivöllum ; hans laundóttir með 
Þórunni, dóttur séra Jóns ÞorvaldssonarS), var: 
a. Þorbjörg, hennar laundóttir: 
aa. Kristín. 

4. Þorbjörg var kvennskörungur4), átti tvær laun- 
dætur með Þórði Jakobssyni, dóu báðar bl. 

C. Jón á Vatnshorni, launson Péturs með Sunnefu 



i) Hann var kallaður brennir »þóttist sjálfb^rrgingur ( sála- 
hjálparefnum og þurfa ei klerka né kenninga, var hýddur íjrír guðs^ 
orða vanrækt etc.« segir Espólín (Ættat. bls. 15 18). 

2) Hann var kallaður p i p a r , var öllum óþekkur, dó á eignar* 
jörð sinni Garði við Flateyjardal, ókv. bl. 

3) Þetta mun skakkt. Að vísu er bamsmóðir Eiríks nefnd í 
sumum ættaiiöluni Þórunn (eða Kristín) dóttir séra Jóns Þorvalds- 
sonar á Miklabæ, en það er tæpast rétt, og mun hitt sannara, er 
Espólín segir, að hún hafi heitið Þórarna Jónsdóttir (af ókunnrí ætt). 
Þorbjörg laundóttir þeirra átti einniitt laundóttur (Kristínu) með séra 
Jóni Þorvaldssyni á Hálsi í Fnjóskadal, og hafði hann heitið Þorbjörgu 
eiginorði. 

4) Hún bjó í Garði við Flateyjardal. Espólín telur launbam 
hennar með Þórði »ótíndum dreng« að eins eitt. 

Enn var son Sigurðar og Helgu : 
5. Pétur dó bl, í Skálholtsskóla. 



371 

ögmundsdóttur, átti Sigríði dóttur séra Sigurðar 

í Miklholti Finnssonar frá Ökrum, barn: 

I. Ingibjörg átti Arnór í Ljáskógum Asgeirsson 

(sjá um börn þeirra, og hina menn Ingi- 

bjargar hér að framan). 

Kona seinni: Þóra dóttir séra Ásmundar Þormóðssonar f 

Hvammi í Norðurárdal, þau áttu ekki börn og voru 

þau saman í 4 ár, til þess Pétur dó 1621. Þóru gaf 

Pétur Stórahok í Saurbæ í tilgjöf. Eptir dauða Pét- 

urs seldi Þóra Slóraholt fyrir smájarðir Guðmundi bróð- 

ur sínum, föður Ólafar, konu Magnúsar sýslumanns 

(sjá ísafjarðarsýslu). Margir vænir menn báðu þar 

eptir Þóru, og neitaði hún þeim ; loks giptist hún bónda- 

manni Þorsteini Jónssyni úr Hrútafirði; móðir Þorsteins 

var Sigríður Kráksdóttir, systir Helgu Kráksdóttur. 

Þóra og Þorsteinn áttu eigi börn saman, en hann tók 

fram hjá henni. — 

Pétur Pálsson var á æskuárum í siglingum og framaðist 

vel, en síðan staðfestist hann hér á landi, og bjó fyrst ógipt- 

ur, þá átti hann áðurtéðan launson. 1596 hefur hann fengið 

hálfar Strandajarðir og hálfa Strandasýslu, en óvíst er, hvað 

lengi hann hefur haldið þetta, eða hvort hann hefur haldið 

þad til síns dauða. 

Pétur var og settur sýslumaður í Barðastrandarsýslu, þeg- 

ar Bjöm sýslumaður Magnússon var þar frásettur 1604 — 1605. 

Þegar Staðarhóls-Páll, faðir Péturs dó 1 598, hlaut Pétur í arfa- 

skiptuni eptir hann Staðarhól með þeim jörðum, er honum 

fyigdu og öðrum fleirum og þóttist hann þó verða afskipta 

við Elínu sy.stur sína, þar hún fékk bæði Möðruvelli og Reyk- 

hóla, leitaðist því að skilja frá Reykhólum Seljadalsströnd, en 

það gekk seinna til baka. Hann vildi og ná til arfs eptir Þór- 

unni á Grund, en var frádæmdur þeim arfi. Pétur bjó á Stað- 

arhóli þar til hann dó 162 1, var þá Bjarni sonur hans lítt á 

lcgg kominn; stórfengur og héraðsríkur þótti Pétur verða, átti 

hann marga óvildarmenn, og var sjálfur mikill fjárgæzlumað- 

ur og auðugur. Við ýmsa átti hann lagaþrætur, til dæmis við 

Jón Hákonarson 1599; og varð lítið úr því; hann deildi og 

um Sælingsdalstungu við Jón cldra Magnússon sýslumann. Pét- 

ur sýslumaður gaf Jóni syni sínum Eyri í Bitru. Jón varð ekki 



372 

gamall og gtptist Sigríður ekkja hans aptur Gísla syni Ölafs 
Hannessonar, þeírra börn: i. Sigurður Dalaskáld, faðir Jóns 
sýslumanns í Dölum. 2. Jón dóbarnlaus. Pétur var fyrst um- 
bodsmaður Jóns lögmanns foðurbróður síns um 1593 og fyr, 
og mun Jón þar eptir hafa útvegað honum hálfa Strandasýslu. 
Pétur hafði lítið ástríki af föður sínum. 

Jón Egilsson. 

Sjá um hann hér að framan. Það er Ijóst af stefnuPét- 
urs sýslumanns Pálssonar, að Jón þessi hefur haldið hálfa Stranda- 
sýslu árið 1599 og líklega fram yfir 1600, en hvenær hann 
hefur sleppt þessari sýslu eða dáið, er mér dulið, eins hvort 
Ari sýslumaður eða Pétur hafi eptir hann tekið sýslupartinn. 

Jón bóndi Egilsson, konungsumboðsmaður millum Geir- 
hólms og Hrútaf jarðarár útnefndi 6 manna dóm á Bæ í Hrúta- 
firði 1 595 um afrétt (þá hefur hann haldið alla sýsluna). 

Ari Magnússon. 

Sjá um hann við Barðastrandasýslu og ísafjarðarsýslu, 
Ari finnst í stöku stað í ritum nefndur sýskimaður í Stranda- 
sýslu og það er sögn, en eigi hef eg þar fyrir fullvissu; ef 
satt er, mundu helzt líkindi^ að hann hafi tekið við, er Jón 
Egilsson sleppti, nálægt eða fyrir 1610 og ætlað þá sýslu 
Magnúsi syni sínum; þó er þctta getgáta, en engin víssa'). 

Þorlákur Arason. 

Ari faðir hans gaf honum og Guðmundi Asniundssyni 
umboð sitt yfir Strandasýslu 1637, þegar Pétur Einarsson sleppti 



1) í saimíningi um sýslumenn J. S. hdr.safn 64 fol. á Lands- 
bókasafninu er Ari talinn sýslumadur í Strandasýslu 1581, en það 
getur ekki verið rétt. En 1614, 1618 og 1625 finnst getið um 
dóma hans í Strandasýslu. Munu þeir Ari og Magnús sonur hans 
hafa haldið sýsluna til skiptis eða sinn helminginn hvorfrá héruin 
bil 1612 til dauda Magnúsar 1635, en Ari síðan haft umboðsmann f 
hluta Magnúsar (t. d. Pétur Einarsson, Þorlák son sinn, Gudmnnd 
Ásmundsson o. íl.) þangað til Jón Magnússon sonarson hans tök \nd 
honum nokkru eptiri64o, en sjálfur mun Ari haía haldið sinn hluta 
af sýslunni til dauðadags {•{• 1652). 



373 

því umboði. Guðmundur Ásmundsson bjó i Stórholti í Saur- 
bæ, og átti Guðrúnu dóttur Jóns Dan, þeirra dóttir Ólöf átti 
Magnús sýslumann Magnússon (sjá ísafjarðarsýslu')), en Þor- 
lákur Arason átti Málmfríði dóttur Gísla á Hrafnabjörgum» 
þeirra dóttir Helga átti Jón eldra sýslumann Vigfússon (sjá 
Barðastrandasýslu^)). Eg meina, að þeir hef ðu Ara umboð til 
þess að hann fékk hálfa sýslunajóni sonarsyni sínum 1641. 

Magnús Arason. 

Sjá um hann við BarðastrandarsýsIuS), Magnús var ung- 
ur að aldri, þegar hann tók Strandasýslu (hálfa að egmeina) 
nálægt 161 6, en að vísu alla eptir 1621, og mun hann síðan 
hafa haldið hana að veitingu til dauða síns 1635, jafnvel þótt 
hann líka héldi Barðarstrandarsýslu, annaðhvort með fullkom- 
inni veitingu eða sem umboðsmaður Bjöms foðurbródur síns 
frá nálægt 1630 til þess Magnús dó. Engan dóm hefegséð 
eptir Magnús í þessari sýslu; er þó fullvíst, að hann var hér 
sýslumaður, bæði af kvæði séra Þórarins og ílcirum rökum. 

Pétur Einarsson. 

Sjá um hann við Barðastrandarsýslu4). Eptir dauða Magn- 
úsar sýslumanns Arasonar, hefur Pétur verið settur sýslumað- 
ur í allrí Strandasýslu 1635, og 1636 finn eg hans valdsmanns 
gerðir þar, því nefnt ár lét hann ganga dóm við Hrútafjörð 
um fjármuni þess, sem sér tortímir, og enn sama ár 28. nóv. 
nefndi hann 12 menn í dóm í Strandasýslu um barn, semúti 
varð. Hygg eg Pétur eigi hafa haft sýsluveitingu, heldur ver- 
ið þar millumbils sýslumaður um 2 eða 3 árS), og orðið að 



1) BIs. 221. £r þar framætt Gudmundar rakin. 

2) Bls. 77, þar sem meira er sagt frá Þorláki Arasyni. 

3) Bls. 89 — 90. 

4) BIs. 116 — 118. 

5) Mun hafa verið umboðsmaður þess hluta, er Magnús Arason 
hafdi, og þeir Þorlákur Arason og Gudmundur Ásmundsson eptir 
hann, þangað til Jón Magnússon tók við. Að Arí haii ad nafninu 
baft öll forráð sýslunnar allrar eptir dauda Magnúsar sonar sínsog 
þangað til Jón varð fullvedja þykir mér sennilegast. 

24 



374 

sleppa henni, þegar Ari setti þar Þorlák og Guðmund um* 
boðsmenn 1637. 

Jón Magnússon. 

Faáir: Magnús sýslumaður Arason. 

Módir: Þórunn ríka dóttir Jóns sýslumanns Vigfússonar. 

Kona: Jórunn dóttir Magnúsar lögmanns Bjömssonar sýslu- 

manns,Benediktssonar sýslumanns, Halldórssonarprests. 

— Jórunn var fædd 1622; kaupö! Jóns og Jóruuiar 

var á Eyrarlandi 1640, en festarölid á MödnivöUum 

1641, hún dó 1679»). 
B'ám: A. Magnús, sjá hér síðar og Snæfellssýslu^). 

B. Elín, fædd 1643, ^^^i séra Halldór Jónsson, bl.1). 

C. Ragnheiður fædd 1646, átti 1672 Einar prest i 
Stað á Reykjanesi, son séra Torfa á Kirkjubóli. 
Séra Einar dó 1698, 66 ára gamall, böm: 

1. Einar eldri sýslumaður í Miðhúsum (sjá Barða- 
strandarsýslu4). 

2. Einar yngri átti Helgu Arnadóttur frá Bfldu- 
dal5), bl. 



i) Þetta ártal mun ekki rétt. Jórunn mun hafa dáið áttrsð 
1702. Hún var sögð mesta smákvendi (o: lítil vexti) höfðinglega 
lynd, leyndi sakakonu hálfan mánud, svo ad enginn vissi. (Aths. 
Boga Benediktssonar í handríti hans). 

2) Þ. e. Magnús lögmadur í Máfahlíð (-{* 1694). 

3) Séra Halldór yngrí var lengi prestur á Stad í Grunnavík 
(Í* 13. apríl 1727). Hann var bróðir Halldórs prófasts eldra Jöns- 
sonar í ReykhoUi, föður séra Jöns lærða í Hítardal. 

4) Bls. 98 — 99. 

5) Launson Eínars yngra með Guðrúnu Þorsteinsdóttur var: 

a. Einar lögréttumaður í Svínanesi (f 1784) átti Scssclju Finns- 

dóttur, Nikulássonar prests í Flatey, Guðmundssonar (bls. 282); 

þeirra bðm: 

aa. Hólmfríður átti Brynjólf stúdent (f 1778) Eiríksson prestsí 
Miðdal, Brynjólfssonar, þeirra son Brynjölfur stúdent, útskríf- 
aður úr Reykjavíkursköla hinum fyrrí 1796, dó ungnr. 

bb. Hallbjörg átti Jön Jónsson, Hallssonar, 

cc. Guðrún átti Jön Þórðarson í Litlanesi. 



375 



3- Þórunn átti Magnús sýslumann Björnsson, sjá 
Snæfeilsnessýslu. 

4. Guðrún. 

5. Jarþrúður, barnlaus. 

D. Séra Páll á Melstað fæddur 1647, fékk Melstað 
1697, dó 17221). Kona hans Guðrún dó sjötug 
1736; hiHn var dóttir séra Erlendar á Melstað 
Ólafssonar prests. Börn : 

1. Þórunn, fædd 1684, giptist 1704 séra Ólaíi 
Jónssyni á Stað í Grunnavík. Þeirra börn: 

a. Erlendur sýslumaður, sjá ísaf jarðarsýslu*). 

b. Jón fæddur 1705, dó 17793), hans dóttir 
með Guðrúnu, Ragnhildur. 

2. Valgerður átti séra Jón Björnsson4), bl. 

3. Ragnheiður dó 1707, átti Nikulás sýslumann 
EinarssonS), böm: 

a. Einar á Söndum í Miðfirði átti Guðrúnu 
Jónsdóttur, börn: 

aa. Ragnheiður á Reynistað^). 
bb. Erlendur. 

b. Erlendur7) átti Ingiríði Ólafsdóttur, þeirra 
dóttir Guðrún. 



dd. Björg átti Bjama Bjamason frá Hríshóli, Rögnvaldssonar. 
ee. Ólöf átti fyr Einar Einarsson á Áudnum, svo Ólaf Magnús- 

son frá Heydal, ólafssonar, bróður^éra Torfa í Kirkjubóls- 

þingum, bamlaus. 

i) Séra Páll dó 4. sept. 1721. 

2) Bls. 237 — 238. 

3) Þ. e. Jön Grunnvíkingur, lærdur maður og fomfrödur, ritaði 
margt en nokkud í molum. 

4) Séra Jón var prestur á Setbergi (f 1726). 

5) Sjá um Nikulás sýslumann og börn hans I. B. bls. 399 — 400. 

6) Böm hennar era talin I. B. bls. 399 — 400, 613 — 615. 

7) Sbr. I. B. bls. 400. Erlendur var útskrifadur úr Skálholts- 
sköla 1726, bjó á Ásum ( Húnavatnssýslu. Ólafur faðir Ingiríðar 
konu hans var Ólafsson frá Lækjamóti, Þorvaldssonar í Auðbrekku, 
Óla&8onar,'en mödir Ingirídar var Guðrún Hákonardóttir lögréttu- 
mannSy Jónssonar, Hákonarsonar og Ólafar Klemenzdótttu-, en kona 



376 



c. Pétur, laungetinn. 

4. Ingiríður áttí séra OrmBjarnason á Melstað» 
barnlaus. 

5. Ingibjörg átti Brynjólf í Fagradal, sjá Dala- 
sýslu. 

6. Halldóra átti Pál lögréttumann á Broddanesi 
Markússon, böm: 

a. Séra Markús á Kúlu átti Elínu Br^mjólfs- 
dóttur, barnlaus. 

b. Ingiríður áttí Þórarinn Bergsson, Magnús- 
sonar í Kirkjuhvammi, þeirra börn : 

aa. Þórarinn'). 
bb. Sólrúna). 
cc. HalldóraS). 



Jöns Hákonarsonar var Ingunn Þorleifsdóttur frá Býjaskeijum. Þann- 
ig rekur Erlendur sjálfur ætt konu sinnar (á lausu blaði ódagsettu). 
Böm hans og Ingiríðar: 

a. Benedikt dó fárra vikna. 

b. Gudrún átti Tómas Hafsteinsson á Mársstöðum í Vatnsdal; þ.b. 
aa. Helga átti Guðmund Loptsson á Litlu-Þverá. 

i) Þórarinn í Bæ á Raudasandi átti Jóhönnu Eggertsdóttur Egg- 
ertssonar prests, Ormssonar. Laundóttir Þórarins Guðbjörg átti Vig- 
fús Ormsson í Fagradalstungu, bróður Jóns á Kleifum og þeirra 
bræðra; þeirra böm: Ormur álti Ingibjörgu Jónsdóttiur, Þörarínn 
átti Guðrúnu Steinólfsdóttur, Jón og Þuríður, er átti Gest Steinsson. 

2) Sólrún átti Magnús Þorleifsson á Rauðamel og böm. 

3) Halldóra átti fyr Eirík Jónsson frá Harastöðum, Jónssonar, 
svo Grímólf á Jörfa í Kolbeinsstaðahrepp Snorrason frá Ytri-Hraun- 
dal, Þorkelssonar í Álptártungu, Brandssonar í Rauðanesi, Þorkels- 
sonar, þeirra böm: 

a. Páll í Fornaseli, átti fyr Ingibjörgu Jónsdóttur frá Fögmskög- 
um, þau systkinabörn, svo Þuríði Guðmundsdöttur frá Fagurey 
Einarssonar s.st., Pálssonar s. st., Gunnarssonar, þeirra son: 
aa. Guðmundur líkansmiður (Guðmundur »bíldurc). 

b. Ingveldur átti Ólaf í Máfahlíð Bjamason frá Brímilsvöllum Bogt- 
sonar í Hrappsey, Benediktssonar, þeirra son Grímólfur í Máía- 
hlíð, fór til Ameríku. Son hans er Andrés bóndi í Dagveid- 
amesi. 



377 

dd. Sigríður^). 
ee. Jón^). 

c. GuðrúnS) átti Arngrím lögsagnara og böm, 
sjá Húnavatnssýslu4). 

d. Ingibjörg giptist ekki5). 
7. Brynjólfur dó barnlaus^). 

Þar eð Magnús sýslumaður Arason giptist á Reykhólum 
1620, hefur Jón eigi verið utan 14 vetra, þegar faðirhansdó 
1635; sýnist líklegt, að honum hafi verið komið fyrir til menn- 
ingar hjá Magnúsi lögmanni Björnssyni á Munkaþverá og þar 
hafi dregizt saman í eitt ástir þeirra Jóns og Jórunnar, Þeirra 
elzti sonur Magnás, er seinna varð lögmaður, tjáist borinn 1640, 
en það er eigi rétt, því hann var fæddur 1642, ári eptir að 
þau Jórunn giptust. Þau fluttust fyrst að Reykhólum, en bjuggu 
seinna í Miðhúsum, næsta bæ við Reykhóla; þá jörð hafði 



i) Sigríður var íyrri kona Hallbjamar í Skutulsey Einarssonar 
á Litlahrauni, Eiríkssonar, Einarssonar í Laxholti, Bjarnasonar, áttu 
4 dætur, er allar giptust. 

2) Jón bjó í Fögniskögum, var þríkvæntur. Döttir hans með 
I. konunni Gudrúnu Bjamadóttur var Ingibjörg fyrri kona Páls 
Grímölíssonar (sjá hér á undan). 

3) Amgrímur var síðari maður Gudrúnar, en iyrri madur henn- 
ar Grímur Gudmundsson, ættaður norðan frá Mývatni, en var á 
Melstað hjá séra Ormi Bjamasyni, þeirra döttir: 

a. Gudrún i. kona séra Áma Ulhugasonar á Hofí á Skagaströnd. 

4) L B. bls. 620. 

5) Enn voru börn Páls Markússonar og Halldöra Pálsdóttur: 
c. Páll á Ytri-Völlum á Vatnsnesi átti Halldóra Amadóttur frá 

Vatnshlíd Egilssonar, bl. Launson hans með Kristínu 

Bjamadóttur : 

aa. Eggert á Heggstöðum átti Þurídi Eggertsdóttur, Egg- 
ertssonar prests, Ormssonar. Laundóttir hans með 
Sesselju Einarsdóttur, Auðunnarsonar hét Anna. 

6) Enn em taldar dætur séra Páls á Melstað og GuðrúnarEr- 
lendsdóttur : 

8. Guðrún átti Snæbjöm Hallsson prests í Grfmstungum, Ólafsson- 
ar, bamlaus. 

9. SigríðuTy laundóttir hennar Anna Teitsdóttir, þrígipt. Frá bðm- 
nm hennar taldar ættir. 

24* 



37» 

Jón tekið í arf ásamt Reykhólum. Jón elskaði niest son sinn 
Magnús og kom honum í skóla, en Jórunn Páli, því af einu 
örugyrði, sem Jórunn svaraði til við Jón, þá er hann vildi láta vel 
að henni, er hún lá í jóðsótt að Páli, hafði hann Pál son 
sinn alltaf útundan, en Jórunn móðír hans hélt upp á hann. 
Þegar Jón tók að eldast, lét hann gera sér bæ fram í einni 
af Miðhúsaeyjum, er nefnist Hrísey, sótti og um að mega 
þar jarðast, þá er hann dæi, en þetta var honum eigi eptir- 
látið. í téðri eyju þótti Jóni skemmtilegast að sjá yfir kríng- 
umliggjandi eyjar og fastaland; bjó svo þar ( kyrðum eptir 
að hann hafði sleppt sýsluvöldum við Magnús son sinn. -• 
Þó eg hafi eigi fullvissu um, hvenær Jón tók s^^Iuvöld, meina 
eg það vera svoleiðis tilkomið, þegar Magnús Arason dó. tók 
Pétur Einarsson alla Strandasýslu, sem áður er sagt, en eg 
hygg að Ari í ögri sýslumaður hafi þar yfir fengið umráð 
nálægt 1637 ^S ^tvegað sonarsyni sínum, Jóni, þarsýsluvöld, 
þegar hann kom vestur, annaðhvort í sínu umboði eða að veit* 
ingu eptir 1640, og víst er að Jón hafði veitingu ásamt Þor- 
leifi Kortssyni fyrir Strandasýslu 1654, þegar galdramáUn voru 
þar upptekin af þeim Þorleifi og Jóni. En sínum sýsluparti 
sleppti Jón við Magnús son sinn 1662. Jón varð ekkjumaður 
16791) og bjó þar eptir á áður umgetnu nýbýli sínu til þess 
að hann dó 1705, hafði hann löngu áður afhent Reykhóla 
Magnúsi syni sínum, um það leyti, er Magnús kvæntist (sem 
sé 1668). Ekki fór mikið orð af lærdómi eða lagavizkujóns 
sýslumanns, en búmaður tjáist hann að hafa veríð góður €ig 
fjárgæzlumaður, nokkuð undarlegur að lundemi og langræk- 
inn, en þó ágætur maður í margan máta. 

Þorleifur Kortsson. 

Sjá um hann við tsafjarðarsýslu. Þegar Þorleifur kom 
út, meina eg að hann yrði fyrst umboðsmaður í Strandasýslu, 
annaðhvort Ara í Ögri eða Jóns sýslumanns í Miðhúsum, fyrir 
1650, og bjó í Bæ í Hrútafirði, til þess að hann flutti að Þing- 
eyrum; þó meina eg, að hann hafi áður fengið veitingu fyrír 
hálfri Strandasýslu^), og í helmingadómi þeim, sem Þorlákur 

i) Þetta mun ekki rétt (sbr. hér ádur). 

2) Mun hafa tekið hálfa Strandasýslu eptir lát Ara 1652 möts 
við Jón Magnússon, en verið áður umboðsmaður Ara í hanshluta. 



379 

biskup og Guðmundur sýslumaður Hákonarson létu ganga á 
Giljá 26. september 1651, nefnistÞorleifursýslumaður, eneptir 
Ara tók hann hálía ísafjarðarsýslu 1652, samt hálfar Stranda, 
Aðalvíkur og Álptafjarðar jarðir. Hann varðlögmaður 1662, 
sagði af sér lögmannsdæmi 1679 og Strandasýslu 1660, missti 
Þingeyraklaustur 1678, lifðj þar eptir embættislaus og dó í Bæ 
við Hrútafjörð 1698. Þorleifur vann konungí eið sem lögmað- 
ur 1662, en 1663 tók hann Þingeyraklaustur. 

Magrnús Jónsson. 

Sjá um hann við Snæfellsnessýslu. Magnús tjáist fæddur 
1642. Hann var maður skarpur að gáfum og mannaðist. hann | 
fór ungur utan til Hollands. 1662 sleppti faðir hans við hann 
hálfri Strandasýslu, og fékk hann veitingu fyrir henni sama ár. 
Magnús giptist 1668 Guðrúnu Þorgilsdóttur og bjó á Reyk- 
hólum. 1679 var Magnús kosinn lögmaður, þegar Þorleifur 
sagði af sér, hann hafði og áður 1675 fengið þann hluta Stranda- 
sýslu, er Vilhjálmur sýslumaður dó frá, svo Magnús hafði alla 
sýsluna. 1680 var Magnús settur umsjónarmaður Stapaum- 
boðs og sýslu, flutti hann því frá Reykhólum, fyrst að Brim- 
íkvöllum, svo að Máfahlíð, keypti hann þá jörðu af konungi 
fyrír aðrar jarðir. 1688 tók Magnús Snæfellsnessýslu og Stapa- 
umbod. 1689 flutti hann að Ingjaldshóli og dó þar 1694. 
Hann hafði frásagt sér Strandasýslu 1681 (séra J. H. segir, 
ad hann hafi algerlega sleppt henni 1684). Magnús fékk og 
konungsbréf 1662 fyrir hálfum Strandajörðum, að hannmætti 
þeim halda upp á lífstíð, og annað 1681, sem staðfesti lög- 
mannsembætti hans. 

Vilhjálmur Arnffnnsson. 

Faðir: Séra Arnfinnur á Stað í Hrútafirði sonur Sigurðar á 
Staðarfelli, Arnfinnssonar, Guðmundssonar. 

Móáir: Þórdís dóttir séra Guðmundar á Stað á Reykjanesi, 
Jónssonar prests í Gufudal, Þorleifssonar. 

Kana: Þorkatla Bjamadóttir, Þórissonar. 

B'ám: A. Bjami dó 1709"), átti 2 launbörn með Elfnu, dótt- 



I) Bjami dnikknadi ( Miðfjarðará. 



38o 



ur Eiríks á Núpi í Miafirðii) Egilssonar frá Gdt- 
isskarði, Jónssonar; var 1690 dæmd sektáhend- 
ur Bjarna fyrir það, að hann hefði tælt Elínu 
og átt bam með henni^. Bjami fékk hennar þó 
siðar, og bjó í Miðíirði, hann var smiður góður; 
börn : , 

1. Jón í Núpufelli. 

2. Agnes átti Halldór, þeirra barn: 
a. ElínS). 

3. Vilhjálmur4), börn: 

a. ÓlafurS). 

b. Benedikt^). 

c. Kristín7). 

B. Guðmundur á Dröngum i Trékyllisvík, var kall- 
aður mjög göldróttur og honum kenndi prestur 
hans séra Magnús Halldórsson fótbrot sitt Guð- 
mundur átti tvær laundætur: 

1 . Guðrún, sem átti Jón Kolbeinsson á Hrófbergi^. 

2. Hólmfríður átti launbara og dó þar af með 
barninu. 



i) Eíríkur á Núpi faðir Elínar var son Jöns á Núpi Eiríkssoo- 
ar, Egilssonar frá Geitaskarði (sbr. I. B. bls. 497 og víðar). 

2) Sbr. I. B. bls. 589. 

3) Elín átti Jón Dalabónda á Fremri-Fitjum Jónsson á Útibleiks- 
stödum, Snorrasonar, þeirra börn : Bjarai á Nedri-Torfiistöðum, tví- 
kvæntur, Hólmfríður kona Bjöms Guðmundssonar á Skarfshöli, Ingi- 
ríður kona Sveins Jónssonar á Urriðaá og Agnes kona Áraa Guð- 
mundssonar á Röfu. 

4) Vilhjálmur bjó á Bjargi, átti Margréti Þorsteinsdöttur. 

5) Ólafur átti íyr Málfríði Teitedóttur frá Núpi Eiríkssonar, svo 
Helgu Jónsdóttur. 

6) Benedikt kvæntist, átti dóttur, er Guðrún hét, hún dö ógipt, bl. 

7) Kristín átti Bjama Gfslason á Brekkulæk í Miðfirði, þeinra 
son Vilhjálmur á flófu. 

Enn var döttir Bjama Vilhjálmssonar og Elfnar: 
4. Málfríður átti Ólaf Jónsson í Hlíð ( Miðfirði, þaðan ættir. 

8) Jön var son Kolbeins Jönssonar og Guðrúnar Amadóttnr 
prests í Skarðsþingum, Einarssonar. 



38i 

C. GuðnSn var lengi í Bjarneyjum og átti þar laun- 
bam með Þorkeli Ólafssyni, giptist síðan eptir 
að hún var úr barneign; barnið hét: 
Hólmfríður. 

D. Einar giptist eigi, fór á vergang, bl. 

E. Hóimfríður, barnlaus. 

F. Vilborg var vesalingur^). 

G. Ingibjörg átti launbarn með Stígi Þorvarðarsyni^) 
og annað með Teiti EiríkssyniS), giptist svo Guð- 
mundi Ólafssyni, þeirra dóttir 

Rósa. 

(Flestir afkomendur Viihjálms urðu aumingjar og 

ólánsmenn). 
Vilhjálmur gerðist fyrst umboðsmaður Þorleifs lögmanns 
Kortssonar og bjó á Þóroddstöðum, en þegar Þorleifur frásagði 
sér Strandasýslupartinn, fékk Viihjálmur sér hann veittan4) og 
héh honum þaðan í frá, til þess hann dó 1675. Vilhjálmur 
varhaldinnmjögfjölkunnugur, ogþví kallaður Galdra Vilki^ 
annars sagður vel skýr maður. 

Pétur Pálsson. 

Faðir: Páll landþingisskrifari, son Gísla lögmanns, Þórðarson- 

ar lögmanns, Guðmundssonar. 
Móðir: Ingibjörg, dóttir Bjarna á Stokkseyri Sigurðarsonar, 

Bjarnasonar, Torfasonar. 



i) Launson Vilborgar med Jöni Gunnlaugssyni á Neðri-Torfu- 
stöðum var: 

a. Jön átti Steinunni Brandsdóttur, þeirra böm: Jón á Reykjum í 
Miðfirði og Ingibjörg, er átti Bjarna ívarsson á Litlaösi. 

ð) Stfgur bjö á ÞóroddstÖðum í Hrútaíirði. Hann var son Þor- 
▼arðar Stígssonar í Núpdalstungu og móðurbröðir séra Þorvarðar 
Bárðarsonar í Felli. 

3) Teitur Eiríksson lögréttumaður var bróðir Elínar konu Bjama 
Vilhjálmssonar (sjá hér á undan). 

4) Vilhjálmur er orðinn sýslumadur í hálfrí sýslunni 1669, því 
að 24. maí það ár lætur hann ásamt Magnúsi sýslumanni Jónssyni 
d6m ganga að Ámesi um galdraákæru Sigmundar Valgarðssonar 
gegn Eyjólfí Jónssyni (sbr. Lögþ.bók 1669 nr. 5). 



382 

Kona: Sesselja, dóttir Guðmundar Árnasonar frá Deildartungu 

og Margrétar, dóttur séra Jóns yngra Böðvarssonar. 
B'óm: A. Einar í Steingrímsfirði átti Ólöfu Jónsdóttur Þórð- 

arsonar (bændafólk); börn: 

1 . Pétur átti Katrf nu Jónsdóttur Torfasonar, böm : 
a. Jón expóstur, dó 1812 í Reykjavík, vesæll. 

2. Guðmundur. 

3. Sesselja 

B. Bjarni laungetinn með Guðrúnu Árnadóttur, Hall- 
dórssonar á Álptanesi, Marteinssonar biskups. 
Bjarni átti Margréti Þórðardóttur, Péturssonar,böm : 

1. Bjarni. 

2. Pétur, þeir dóu báðir bamlausir. 

Þegar Magnús lögmaður Jónsson flutti frá Strandasýslu 
1680, tók hann Pétur fyrir lögsagnara þar, er fékk veitingu 
fyrir henni sama ár og aflagði þá sinn eið fyrir umboðsmanns- 
ins á B^ssastöðum umboðsmanni Lárusi Gottrúp, undir eins og 
Bjarni Eiríksson, er gerðist sý.slumaður í hálfu Skaptárþingi^ 
og Þorsteinn Benediktsson, er tók hálft Húnaþing (séra J. 
H. segir, að Magnús hafí eigi algerlega sleppt Strandasýslu 
fyrri en 1684). 12. febniar 1681 í Bæ við Hrútafjörð lét 
Pétur dóm ganga um þjófnað Þorgríms Ólafssonar frá Jóni 
Auðunssyni á Melum. Pétur hefur haldið alla sýsluna um hríd» 
en frá völdum í henni hefur hann verið kominn 1687, þá Rögn- 
valdur lét þar dóm ganga; ekki þótti heppilega ganga fyrir 
Pétri völd hans í sýslunni eða bústand, og eigi var hann hald- 
inn mikilmenni. 

Rögnvaldur Sigrmundsson. 

Faðir: Sigmundur f Fagradal, son Gfsla á Staðarfeili og Galt- 

ardalstungu, Jónssonar á Svarfhóli, Ólafssonar prests 

f Hjarðarholti, Guðmundssonar. 
Mbðir: Guðrún Pálsdóttir, Ormssonar, Sigurðssonar. 
Kona: Ragnheiður Torfadóttir, systir Páls sýslumanns í fsa* 

fjarðarsýslu. Þau giptust 1669, og áttu ekki böm 

saman. 
Rögnvaldur var skólagenginn og heldur stórbóndi i sinm 
tið, en ókunnugt er oss um uppvöxt hans. Eptir PéturPáls- 



383 

son var hann orðinn sýslumaður í Strandasýslu 1687*), þvíþá 
lét hann dóm ganga að Hrófbergi; hann afstóð sýslunni til 
Jóns Magnússonar 1700 og gaf honum eptir sig alla fjármuni 
sina^); hann dó 171 2. 

Systur Rögnvalds, Álfheiði, átti séra Árni Loptsson, er 
fyrst var prestur að Þykkvabæjarklaustri 1651, svo að Stað í 
Grunnavík 1653, þá til Mýraþinga 1657, átti hann þaríþrasi 
við heldrí menn, einkum Pál Torfason sýslumann, vék því sjálf- 
viljugur frá Mýraþingum 1675 og flutti að eignarjörð sinni 
Gerði í Hvammsveit. MiIIum séra Árna og Rögnvaldar upp- 
kom 1678 misklíð; skuldaði Rögnvaldur sýslumaður Árna prest 
fyrir, að hann hefði gert sér og konu sinni orsakaða meinsemd 
með fjölkyngi; hélt Þórður biskup þar um (jölmenna presta- 
stefnu í Hvammi 1679 eða árinu fyrir. Þóttu ástæðurRögn- 
valdar veikar og var séra Árna dæmd undanfærsla með 12 
fangavottum; vann Árni prestur eiðinn með 5 prestum fyrir 
Eirfki prófasti Vigfússyni, en Borgarfjarðarprestar nokkru seinna. 
Þar eptir sættust þeir Rögnvaldur, og álitu flestir það skárst, 
féll svo niður mál þeirra, þótt hátt væri reist í fyrstu. 1692 
bjó Rögnvaldur utan sýslu, kom þá bréf til MöIIers amtmanns 
og Jóhanns Kleins, að tilhalda Rögnvaldi að flytja í Stranda- 
sýslu eða setja hann frá sýslunni. 

Seinast bjó Rögnvaldur í Innri-Fagradal og dó þar 1712. 
Þorsteínn Pálsson hafði keypt Fagradal af eignum Rögnvald- 
ar, varð þar um mál, oggekk kaupið til baka 1721 eptir dómi, 
cn Ormur sýslumaður keypti þá jörð seinna. 

Jón Magnússon. 

Sjá um hann við Dalasýslu. Jón átti barn í skóla, en 
fékk uppreisn, varð svo prestur til Hjarðarholts í Dölum 1689, 
kvæntist Kristínu systur Páls Vídalíns, tók fram hjá henni og 
mtssti k)ól og kall 1698, en 1699 gerðist hanu lögsagnari Rögn- 
valdar sýslumanns, afstóð þá Rögnvaldur sýslunni, og fékk 
Jón veitingu fyrir henni 1700, og sama ár varð hann oglög- 



i) í J. S. 64 fol. er Rögnvaldur talinn sýslumaður í Stranda- 
sýslu 1679. 

2) Gjafabréf Rögnvalds er dagsett 29. ágúst 1701, stadfest af 
konungi 13. maí 1702. 



384 

sagnarí í Dalasýslu og bjó í Búðarda). 1708 samdí Páll Vída- 
lín við Jón að sleppa við sig Strandasýslu, en taka Dalasýslu» 
það var og samþykkt af þeim fullmektugu. Sama ár komst 
upp, að Jón tók fram hjá t annað sinn; var hann þá 1709 
dæmdur frá sýslunni, og flutti hann þá norður 17 10. Hálft 
Reynistaðarklaustur var honum til slegið 17 17, en misstí það 
171 8. I þriðja sinn tók hann fram hjá, þegar hann var um 
sjötugt, flutti seinast til séra Snorra á Helgafelli, launsonar sins 
og dó hjá honum 1738. Rögnvaldur sýslumaður testamenter- 
aði Jóni allt sitt góss, bæði fast og laust. 

Páll Vídalln. 

Sjá um hann við Dalasýslu. í skiptum við Jón Magnús- 
son tók Páll þessa sýslu 1708, setti þar lögsagnara sinn Þórd 
Björnsson 1710 og 1711, og sleppti þessari sýslu 1712, en 
tók hana aptur 1717, afstóð henni svo til OrmsDaðasonar 1718. 

Þórður Björnsson. 

Faðir: Séra Björn Þorsteinsson á Staðarbakka og Tjöm. 
Móðir: Guðrún^) dóttir séra Jóns í Fagranesi og systir séra 

Rafns. 
Kona: Sigríður dóttir Amórs 1 Ljáskógum Asgeirssonar. 
B'órn áttu þau engin saman, sem lifðu. 

Þórður gerðist lögsagnari Páls Vfdalíns í Strandasýslu 1710 
og 171 1; hann gerðist og lögsagnari Lámsar Gottrups í Hdna- 
vatnsþingi 171 5*). 

Jón Slgurðsson. 

Sjá um hann við Snæfellsnessýslu, hvar hann gerðist lög- 
sagnari 1 709 — 1 7 1 2 . Jón fékk veiti ngu fy rir Strandasýslu 1 7 1 2, 
en frásagði sér hana 171 3, en var lögsagnari í Ðalasýslu 
17 12 — 171 8, eptir það embættislaus, þangað til hann dó 1 720«. 



i) Gudrún var dóttir séra Jöns Þórðarsonar »siðamanns€ I 
Hvammi í Laxárdal (f 1689), en séra Rafn (áHjaltabakka)varekki 
bróðir hennar, því ad hann var miklu slðar uppi (*]' 1807). 

2) Sbr. I. B. bls. 608. 



385 
Sumarliði Klementsson 

var settur fyrir þessa sýslu 17 13 að tiUögum Lárusar Gottrúps 
hvers lögsagnari Sumarliði var 1712 í Húnavatnsþingi^). Nefnt 
ár 1712 lögsækir hann Guðbrand Amgrímsson, er áður hafðt 
haidið hálft Húnavatnsþing og Þorlák Ólafsson (yrir ýmsar' 
sakir; þegarþetta mál kom fyrír lögréttu, varþad aðlitluhaft. 
171 3 að Kirkjuhvammi dæmir Sumarliði Odd Eyjólfsson til 
ad missa lífið fyrír þriðja hórdómsbrot. Kallast Sumarliði 
þá sýslumaður. Hann var og sama ár af þeim fullmektugu 
settur fyrir Strandasýslu, en fékk fullkomna veitingu fyrir henni 
17 14. Það ár var Sumarliði á alþingi dæmdur til að borga 
hálft annað hundrað til næsta hospítals fyrir óreglulega máls- 
færslu í bamsfaðemislýsingarmáli Guðrúnar Pétursdóttur. — 
1716 14. nóvember sótti Jóhann Gottrúp á Torfalækjarþirigi 
sýslumanninn i Strandasýslu Sumarliða Klementsson fyrir rétti 
tikkikkaðs dómara Jóns Eiríkssonar. Varð þá Sumarliði ill- 
yrtur við Gottrúp og óskikkanlegur fyrír réttinum, hvar um 
Jóhann tók vitni og stefndi síðan Sumarliða til alþingis 171 7. 
Lögmönnum sýndist sitt hvorum. Oddur dæmdi tvöfallt full- 
rétti til sýslumanns Gottrúps, 14 merkur til konungs, 3 lóð silf- 
urs eptir NL. i — 12 — 2,3 og M. H. 9. og í málskostnað til 
sýslumanns Gottrúps 12 hndr. En Vídalín dæmdi Sumariiða 
sekan 4 merkum við konung fyrir hans orð og óskikk, til 
Gottrups 16 hndr. í sinn rétt og málskostnað 4 hndr. Þá 
mÍ5Sti og Sumarliði Strandasýslu. 1735 testamenteraði Sum- 
arliði Jóhanni Gottrúp allar sínar skuldlausar eignir, hvar í var 
jörðin Marðarnúpur, sem Bjarni sýslumaður Halldórsson tók 
síðar. Sumarliði var drykkjumaður og reið eitt sinn drukkinn 
frá Þingeyrakirkju, datthannþáaf baki og hálsbrotnaði 1740. 
Ætt Sumarliða er mér ókunn. Kona hans var Margrét 
Markúsdóttir, við hana skildi Sumarliði eptir prestastefnudómi 
á Flugumýri 1729 fyrir hórdóm hennar. Markús á VóUum, faðir 
Margrétar, var son Páls Jónssonar, Oddssonar, en kona Markúsar 
var Sigríður dóttir séra Erlendar á Melstað ; kvinna Páls og móðir 
Markúsar var Guðrún Þorleifsdóttir undan Múla á Skálmamesi. 



i) Sbr. L B. bls. 607. 



386 

Ormur Daðason. 

Sjá um hann við Dalasýslu. Þó lögmaður Páll Vídalin 
tæki Strandasýslu eptir Sumarliða sj^lumann 171 7, sleppti haon 
henni til Orms Daðasonar 17 18 af tiUögum Odds lögmanns 
'Sigurðssonar, en Ormur tók sér þar lögsagnara 1726 Einar 
Magnússon og sleppti algerlega téðri sýslu 1728, þá er hann 
fékk sér veitta Dalasýslu. 

Einar Magnússon. 

Faðir: Magnús Bjömsson, sýslumaður í Snæfellsnessýslu, sjá 

þar um hann. 
Móðir: Þórunn, dóttír séra Einars á Stað á Reykjanesii). 
Kona\ Elín, dó 1752^), dóttir Hamraenda-Jóns, s^^Iumanns í 

Hnappadalssýslu, sjá þar um hann. 
B'óm: A. Séra Magnús, fyrst í Arnesi, síðan í Gufudal, svo 

á Kvennabrekku, missti prestskap fyrír bameign 
og kom sér misjafnt. Hans fyrrí kona Helga, 
dóttir séra Odds3) Þórðarsonar prests í ViUinga- 
holti, Þorsteinssonar, börn: 

1. Einar, bóndamaður við Hellna, átti Agnesi, 
dóttur Tómasar, er bjó á Sólheimum í Lax- 
árdal, Guðmundssonar, börn: 

a. DaníeH). 

b. SigríðurS). 

2. Magnús, bóndamaðui^), átti Þórdísi dóttur 

i) Þ. e. séra Einars Torfasonar (•f* 1698). 

2) Þetta dánarár er óvíst. í prestsþjónustubök Tröllatungu- 
prestakalls (á landskjalasafninu) er ekki getid dauda Elínar á þessam 
árum. Mun hún þvl hafa látizt nokkru fyrir 1750. 

3) Séra Oddur var skamma hríð prestur í Keldnaþingum, missti 
prestskap íyrir baraeign, bjó lengi í Hliðarendakoti, varð bijáladur 
á geðsmunum og fyrirfór sér í Bleiksárgljúfri 1764. 

4) Daníel bjó í Þrengslabúð, átti Málfríði Guðmundsdóttur firá 
Gíslabæ, Jónssonar og böm. 

5) Sigríður átti Þórð Jónsson í Knarartungu og mörg böro, þar 
á meðal var Agnes, er átti Vermtmd Sigurðsson á Sandi og Þörð- 
ur, er var í Reykjavík og átti Hólmfríði Pétursdóttur frá Knútsborg. 

6) Magnús bjó síðast á Stóraíjalli í Borgarhrepp. 



387 

Sveins Ólafssonar, Sveinssonar (allt bændafólk), 
böm: 

a. Magnús^). 

b. Hallgerður^). 

c. Unnur. 

3. Jón beykir í ReyðarfirðiS), giptist. 

4. Hallgerður átti Iaunbam4), giptist svo Jóni 
prófasti Gíslasyni í Hvammi í Hvammssveit, 
þeirra böm: 

a. Séra Þorleifur sama staðar, átti Þorbjörgu 
dóttur séra HálfdanarS), Oddssonar prests 
á ReynivöIIum, börn: 
aa. Jón^). 
bb. Ingibjörg7). 



i) Magnús bjó einnig á Stórafjalli, átti Guðnýju Magnúsdóttur, 
{yeirra dætur, Unnur og Gudrún. 

2) Hallgerður var mállaus, átti tvö launböra. 

3) Jón beykir átti Sigríði Ámadóttur frá Þorvaldsstöðum í Skríð- 
dal| JÖDfsonar, þeirra bðra: 

a. Jón dó bl. 1830. 

b. Daníel beykir í Kaupm.höfn, kvæntist þar. 

c Magnús Norðfjörð beykir í Reykjavík, átti Helgu Ingimundar- 
dóttur írá Völlum á Kjalaraesi, Bjaraasonar, Ingimundssonar í 
Hrunakróky Bjaraasonar, þeirra börn: Sigríður kona Kristjáns 
Möllers verzlunarmanns, Jón Norðfjörð verzlunarmaður í Reykja- 
vík, Helga kona séra Jóns Jakobssonar í Glæsibæ, Ólafur Norð- 
fjörð verzlunarstjóri í Keflavík og Hehríetta, er átti Þórð skóara 
Þórðaison frá Hellum á Landi, Stefánssonar, Filippussonar prests 
í Kálf holti Gunnarssonar. 

4) Bamsfaðir Hallgerðar hét Jón Jónsson, kallaður »spaki<. 
Vildi hann eiga hana, en fékk það ekki. Segir Daði Níelsson í 
prestaæfum, að menn haíi trúað því, að hann hefði fengið íjöl- 
kyngismann til að gera henni gerninga með kuklii oghefði þvíilJa 
faisælast hjónaband hennar med séra Jóni. Hallgerður dó ii.júlí 
1798. Hún var i. kona séra Jóns. 

5) Séra Hálfdan var prestur á Mosfelli í Grímsnesi, missti þar 
prestsskap fyrír baraeign, dnikknaði við Vatnsleysuströnd með Þor- 
varði bróður sínum 1808. Séra Hálfdán var orðlagður glímumaður. 

6) Hann var síðast prestur á Ólafsvöllum (•j- 1860). 

7) Ingibjörg var fym kona Jens á Hóli í Hvammssveit Jóns- 



388 



cc. Sigurður. 
dd. Páin). 

b. Þórunn átti séra Hannes kapellán f Vatns- 
firði^), son Arnórs prófasts samastaðar, 
Jónssonar, börn : 

aa. SæunnS). 
bb. Amór4). 
cc. SigríðurS). 

c. Guðrún átti Jón bónda á Straumi, son 
séra Þórðar í Hvammi í Norðurárdal, Þor- 
steinssonar prests, börn: 

aa. Guðbjörg. 



sonar í Sælingsdalstungu Magnússonar skálds á Laugum, er kallað- 
ur var Jönsson, en haldinn son Magnúsar á Efra-Núpi í Miðfirði 
Pálssonar lögmanns Vídalíns. Þau Jens og Ingibjörg voru bam- 
laus. (Meðal bama Jens med sídari konu hans eru Bjami bóndi í 
Ásgardi og Fridjón læknir á Eskifírdi). 

i) Páll var heymarlaus og mállaus. 

Enn voru börn séra Þorleifs og Þorbjargar: 

ee. Jóhanna átti Hákon Bjarnason kaupmann á Bíldudal, 
er úti varð á Mýrdalssandi 1877, þeirra böm: Þorleif- 
ur kennari við lærða skólann, Lárus sýslumaður ( Stjkk> 
ishölmi, Brynjólfur kaupmaður í Reykjavík, Agúst heim- 
spekingur og Ingibjörg ógipt. 

ff. Hallgerður dó bl. 

gg. Sæunn áttiSigurð Magnússon á Ytrafelli. Síðarí kona 
séra Þorleifs var Margrét Magnúsdöttír írá Fjarðarhomi 
í Helgafellssveit, systir Matthildar konu Þorsteins lækn- 
is Jónssonar í Vestmahnaeyjum, þau bl. 

2) Séra Hannes Arnórsson varprestur á Stað í Grunnavík, dmkkn- 
aði 18. des. 1851. Þórunn var fyrri kona hans. 

3) Sæunn átti Halldór á Sútarabúðum í Grunnavfk Jónsson 
Sturlusonar. 

4) Amör bjó á Sandeyri, átti Elizabetu Kristjánsdóttur Helga* 
sonar og Kristfnar Árnadóttur frá Æðey, Jönssonar sýslumanns 
Amórssonar. 

5) Sigrfður átti Bæring Jónsson áMarðareyrí. (Son séra Hann- 
esar með síðari konunni var Jóhannes hreppstjóri í Botni f Súg* 
andafirði). 



389 



bb. Guðrún. 
cc. Helga. 
d. Helga átti Sigurð bónda í Belgsdal Þor- 
bjömssoni), börn: 
aa. Hallgerður. 
bb. Sigríður. 

5. Kristín átti fyrst launbam með Guðmundi 
Snorrasyni, hét 

a- Jón, gildur bóndi ( Lækjarskógi í Dölum, 
síðan átti hún Guðmund hreppstjóra á 
Þorbergsstöðum Jónsson, Ólafssonar, barn : 

b. Ólafur átti Kristínu Hallgrímsdóttur, sjá 
hér síðar, bam 
Jón^). 

6. Sigríður átti Hallgrím í Gilsfjarðarmúla Sig- 
urðsson samastaðar, Jónssonar prests í Saur- 
bæjarþingum, böm: 

a. Kristín átti Ólaf Guðmundsson, sjá hér 
að framan. 

b. Ingunn áttti Bjarna G(sIason3). 

c. Þrúður átti Magnús Jónsson og börn. 

d. HaIIgr(mur kvæntist. 

e. Jón kvæntist4). 

7. Margrét átti fyr Jón Bjarnason í Gufudals- 
sveit, börn : 

a. EggertS). 

b. Sakar(as. 



i) Sigurður var son Þorbjarnar gullsmiðs Ólafssonar á Lund- 
tun og Þorkötlu Sigurðardóttur sýslumanns hins sterka Vigíússonar. 

2) Jón bjö á Horasstödum, heppinn við lækningar, átti Krist- 
björgu Bergþórsdöttur frá Leikskálum Þorvardssonar og böra. 

3) Bjami var son Gísla skálds Sigurðssonar á Klungurbrekku, 
bróður Vigfúsar Fjeldsteds og Sigurðar stúdents í Geitareyjum. 

4) Jón bjó á Sauðafelli, átti Jóhönnu Snæbjörasdóttur, þ. b. 
Grímor, Jónas, Jöhanna, Jón. 

5) Eggert bjó í Magnússkógum, átti Helgu Magnúsdóttur ríka 
ú Kolbítsá Bjamasonar. 

25 



390 



c. Bjarni á Látrum. 

Svo átti hún Brynjólf í Geitastekk^), barnlaus. 
Seinni kona séra Magnúsar hét Gróa Sigurð- 
ardóttir, systir áður nefnds Hallgríms ( Múia, 
barn : 
8. Guðbjörg átti Jón Andrésson, eiga mörg böm^); 
hann var frægur smiðurí Dölum. 

B. Þórunn átti Brynjólf í Ljáskógum, bamlaus. 

C. Elín átti fyrst launson með Jóni, syiú Teits sýslu- 
manns Arasonar sýslumanns í Barðastrandarsýslu, 
var: 

I. Grímur Thorkelín. Eptir afstaðinn lærdóm 
hér á landi með tilhjálp Þómnnar í Ljáskóg- 
um, sigldi hannogtók með bezta hrósi reynslu- 
prófírómverskri lögfræði 1776; hann var fædd- 
ur 17503), fór fyrst í Skálholtsskóla, sigldi 



i) Brynjólfur var Bjarnason, bröðír Ingmundar á Völlum á Kjal- 
araesi (sjá hér á undan bls. 387). 

2) Frá Jóni smið Andréssyni er allmikil ætt komin. Böm 
hansog Guðbjargarvoni: a)Jón áEidi í Eyrarsveit (f 1870). Son 
hans einn er Sigurður á Hrísum í Helgafellssveit, greindur mador 
og ættfróður. b) Andrés (f 1892) smiður góður og reikningsmað- 
nr mikill. c) Magnús í Syðri-Knarartungu. d) Elín giptist. e) Þör- 
dís. f) Guðrún átti Magnús Ámason á Rauðamel. g) ÞónmB 
giptist ekki, átti launbam. h) Gróa átti Þörarínn Ámason á Úlf- 
arsfelli. Einn son þeirra er Jón smiður í Reykjavík. i) Guðbjorg 
átti Hannes Hannesson í Hundadal. j) Ragnhildur átti Þorsteio 
Jönsson frá Hlíð í Hörðudal. 

3) Grímur Thorkelín var fæddur 8. okt. 1752,^04.^^^21829. 
Hann var kvæntur danskri konu Gunhild Cecilie Dybe (-j- 6. ág. 
1824), og var sonur hennar af f^rra hjönabandi Lars Krístján Hvid- 
steen, er var settur læknir á Vestfjörðum 1817 — 1819, enmeðOrími 
Thorkelín átti hún 6 böm, og yar.eitt þeirra: 

I. Frederik Stephanus Thorkelín kammerjunker, yfirauditðr í Hels- 
ingjaeyri (*{* 27. febr. 1840). Son hans með f. k.: 

a. Grim Cecil Thorkelín döíTexas 9. roarz 1875. Enmeðsíd- 
ari konunni: 

b. Benedictus Frederík Júlíus Thorkelín f. 20. ágúst 1827, 
ofursti, yíirliðsforingi í Kaupm.höfn, kvæ-ntur, á 2 syni 0|g 
2 dætur. 



391 



þaðan í Slagelseskóla, útskrífaðist svo þar 
1773, tók svo annað examen 1774, en 1776 
— sem fyrer sagt — examen rómano-juridicum 
með hrósi. Þar. eptir var hann við ýmsan 
lærdóm og varð meðlimur ýmsra lærðra félaga, 
varðprófessorextr.ord. 1783 ; steigsíðan hærra» 
varð etazráð, doctor júris, riddari af danne- 
brogen og danneborgsmaður, geheimearkivar- 
íus o. s. frv. 

EHn giptist seinna Jóni í Tjaldanesi Sveins- 
syni, barnsfbður Jóhönnu Ormsdóttur, böm : 
2; Ebenezeri) átti Ingibjörgu Guðmundsdóttur 
þeirra son 

a. Ebenezer. 

Svo átti hann Elísu Einarsdóttur, börn: 

b. Vagna). 

c. Jón. 

d. EUn3). 

3. Elín átti Andrés, son Erlendar sýslumanns» 
böm: 



c. Cceilie Margrethe Pauline Elizabet f. 4. júlí 1829 -}* 1855, 
átti C. L. Lendrop borgmeistara í Horsens, b1. 

d. Carl Georg Viggo Thorkelín f. 24. okt. 1833, f 9. sept. 
1890, kvæntur, bl. 

i) Ebenezer var smidur gódur og haldinn íjölkunnugur. Hann 
b)6 fyrst á Hóli í Bolungarvík, sídan í Miðvík í Aðalvík, þá í 
Barðsvík, en flutti þadan 1810 að Dynjanda í Gninnavík. 

2) Vagn bjó á Ðynjanda eptir föður sinn. S^mir hans voru; 

a. Híram dnikknadi ókv. 1866. 

b. Jón á Höfða í Jökulfjörðum. 

c. Alexander á Höfða. 

d. Otúel á Skarði á Snæfjallaströnd og víðar var launson Vagns 
á Dynjanda. 

3) Enn voru bðm £benezers og Elísu s. k. hans: 

e. Elías bjó á Rauðamýri, átti Solveigu Bjamadóttur Ásgeirs- 
sonar, bróðurdöttur Asgeirs kaupmanns eldra á ísafirði. 

f. Áki. 

g. Vigfús. 



392 





a. Eleasar^. 




Seinna átti Elín Jón bóndamann^), börn : 




b. Bjarni. 




c. Grímur. 




d. Ari. 




e. Anna. 




f. Guðrún. 




g. Þórunn. 




h. Ólöf 


4. 


Jóhanna átti Jón Snæbjörnsson í ögri. 


s. 


Vigfús beykir á Stapa átti Þórdísi Jónsdótt- 




ur og börnS). 


6. 


Guðrún átti Einar Einarsson í Rúgeyjum ogböm. 


7. 


Sigríður átti Magnús Gudmundsson4), böm: 




a. ElízabetS). 




b. Björn^). 




c. MagnúsT). 




d. Sigurður^). 



i) Eleasar bjó í Álfatröðum, var bl. (sbr. bls. 237). 

2) Jón bjöá Ingunnarstödum í Geiradal. Hann var son Jtes 
Loptssonar og Ólafar Þörölfsdóttur frá Skálmamesmúla Finnssonar, 
og bróðir Þörölfs í Hergilsey. 

3) Börn Vigfiisar beykis og Þördísar: 

a. Jöakim smiður. 

b. Valgerður átti Bjarna Guðmundsson frá Skjálg, þ. b. Guðmund- 
ur í Breiðuvík undir Jökli, Bjami, Kristján, Vigíús þilskipafor^ 
maður á Stapa, Þórdís kona Helga Sölvasonar í Tungu í Skut* 
ulsfírði og Solveig kona Jöns Þorgeirssonar. 

4) Magnús bjö í Hlfð í Hörðudal. 

5) Elizabet átti Eirík Eiríksson frá Botni Þorvarðssonar Páls- 
sonar í Fagurey Narfasonar, 

6) Björn var lengi í siglinfs^um, komst til Góðrarvonarhöfiðay 
kvæntist þar stórauðugri ekkju og erfði hana, dó litlu síðar. Grím- 
ur Thorkelín móðurbróðir hans gekkst í því fyrir erfingjana, ad art* 
urinn næðist, en erfingjarnir seldu hann Jóni kaupmanni Kolbeiiis* 
syni í Stykkishólmi, og galt hann þeim mikið fé fyrír, en hafðiþó 
ærinn ábata að sögn. 

7) Magnús bjó í Skálholtsvík. 

8) Sigurður bjó í Staðarsveit. 



393 

e. Bjarni^). 

f. Hallgrímur^). 

g. Jón3). 
h. Þóra4). 

í. Ingibjörg. 
j. Ragnhildur. 
Einar ólst upp með frændum sínum, lærði og fór síðan 
utan til frekari mcnntaS), hegðaði sér þar vel í lifnaði og lær- 
dómi, kom út 1726 og varð lögsagnari hjá Ormi sýslumanni 
Daðasyni, en þegar Ormur frásagði sér Strandasýslu 1728, 
fékk Einar veitingu fyrir téðri sýslu, og hélt henni til þess að 
hann sagði henni af sér 1757, þá ílæktur í vandræðamál. 
Hann kvæntist Elínu 1728 og fékk með henni Stóraskóg 60 
hundruð og mikið lausafé og bjó á Felli í KoIIaíirði, svo missti 
hann Elínu 1752, en kvæntist Sigurlaugu frá Höfnum á Skaga, 
flutti þar eptir að Broddanesi^). — Hann dó 1779 á Skutuls- 
ijarðareyri, var hann þá þar á ferð, og lagðist drukkinn til 
svefns um kveldið, en veltist fram úr rúminu og var dauður, 
þegar til var komið, flóði þá af honum afarmikið vatn. Ein- 
ar var lítill vexti, þótti grályndur sem móðurfaðir hans, kapp- 
samuríþrætum, óeirinn og stórbrotinn drykkjumaður, margfróð- 
ur í ýmsu; á seinni árum eyddist honum fé, og embættisverk 
hans fóru í basli ; er mælt, að Halldór Jakobsson haíi verið 
honum óhægur Ijár í málavastri hans og vandræðum. 



i) Bjami átti Halldóru Sturlaugsdóttur frá Kolsstöðum, Atla- 
sonar í Stóraskógi, Sturlaugssonar í Bæ Atlasonar. 

2) Hallgrímur bjó á Ðunkárbakka, átti Þóru Bjarnadóttur 
og böm. 

3) Jón átti Vigdísi Andrésdóttur frá Þörólfssöðum Jönssonar, 
systur Jöns smiðs, og bðra. 

4) Launsjnir Þóru með Jósúa Jónssyni í Bæ ( Miðdölum, voru 
Sigurður, er fór til Vesturheims, og Björa. 

5) Hann er skrifaður í stúdentatölu við háskólann 24. sept. 
1725, og er þá talinn 21 árs ad aldri. 

6) Sigurlaug var Sigurðardóttir. í sálnaregistri Tröllatungu- 
prestakalls er hún talin bústýra Einars sýslumanns 1759, og 
bóa þau þá á Broddanesi, en 1760 eru þau farin þaðan, og hafa 
þá Kklega fiutzt vestur (að ísafjardardjúpi) og gipzt þar. 

25* 



394 

Halldór Jakobsson. 

Sjá um hann við Vestmannaeyjasýslu. Halldór^ var sett- 
ur sýslumaður í Strandasýslu, þegar Einar frásagði sér 
hana 1757, en fékk sama ár veitingu fyrir Vestmannaeyja- 
sýslu, er hann þó ekki fór til. I758fékk hann veitingu fyrir 
Strandasýslu og tók sér þá bústað á Felli í Kollaíirði. Hon- 
um var vikið frá sýslumannsverkum 1764, þegar Eyvindur þjóf- 
ur með hyski sínu slapp frá honum, en komst til embættis- 
verka aptur 1766. — Fyrir illa meðferð á góssi af strönduðu 
skipi varhann frásettur 1788, og írádæmdur 1790; hannsigldi, 
en ávann ekkert. Lifði því embættislaus hjá Bimi sekretera 
Stephensen og frú Þorbjörgu í Víðidalstungu til þess að hann 
dó iSio^). — Fróður var hann í mörgu, hefur samið rit um 
jarðelda á íslandi, og er það prentað, einnig kronologíu, prent- 
aða í Hrappsey og Göngu-Hrólfssögu prentaða. 

1797, 18. september og aptur 1801, 25. maí testamenteraði 
hann Kolbeinstaðaeignir sínar frú Margréti Stephensen, bróð- 
urdóttur sinni, og hennar þremur sonum, Ölafi, Jóni ogjakobi; 
það fékk konungsstaðfestingu 5. maí 181 5. 

Jón Jónsson 

var gildur bóndi og bjó á Broddanesi ; hann var settur sýslu* 
maður í Strandasýslu í fyrri útistöðum Halldórs Jakobssonar 
frá 1764 til 1766. Jón þessi flutti seinna að Gróustöðum og 
var þar, er hann var settur dómari f máli Erlendar sýslumanns 
— sjá ísafjarðarsýsIuS). 
Faðir Jóns á Broddanesi og seinna Gróustöðum, var séra 

Jón f TröIIatungu og Saurbæ, sonur Jóns lögréttu- 

manns Illhugasonar. — 
Móðir\ Margrét dóttir Jóns á Kambi f Króksfirði Erlends- 

sonar. 



i) Halldör var fæddur 1734, útskrifaður úr Skálholtsskóla ai. 
maí 1753, og skrifaður í stúdentatölu við háskólann 18. des. s. á., 
tók próf í lögum 1756. Þá er hann tök við Strandasýslu, bjö haim 
fyrst í Broddanesi 1760, en var kominn að Felli 1762, 

2) fíann andaðist 9. september. 

3) Bls. 238. 



395 

Kona fyrrí: Karítas (aðrir Herdís)^) dóttir Bjama í Barmi^) 
Bjarnasonar Jónssonar, bændamanna, þau barnlaus. 

Kana seinni : Þórunn dóttir séra Jóhanns í Gufudal, Þórólfs- 
sonar, þau barnlaus. 

Jön Jónsson. 

Faðir\ Jón bóndi, fæddur 171 3, sonur Högna lögréttumanns 
(dó 1730) á Laugarvatni, Björnssonar prests á Snæ- 
fuglsstöðum, Stefánssonar prests Hallkelssonar. — 

Módir: Guðrún, dóttir séra Einars á Lundi Oddssonar á Fitj- 
um, Eiríkssonar samastaðar Oddssonar biskups. — 

Kana', Hólmfríður, dóttir Ólafs bónda á Frostastöðum Jóns* 
sonar bónda á Framnesi Ólafssonar, Kárssonar, Sæ- 
mundssonar lögsagnara í Þingeyjarþingí Símonarsonar. 

B'óm\ A. AnnaS) átti Bjama stúdent í Bæ við Hrútafjörð, 

son séra Friðriks á Breiðabólstað í Vesturhópi, 
Þórarinssonar sýslumanns í Vaðlaþingi, börn: 

1. Jón. 

2. Hólmfríður. 

3. Jórunn. 

4. Friðrik. 

5. Anna Sigríður. 

B. Guðrún átti fyrst Iaunbörn4): 
I. GuðrúnuS). 

i) Réttara: Herdís. Þau Jön og Herdís giptust 1761, envoru 
ikamma stund saman, því að 1765 kvæntist Jón síðari konunni 
Þórunni. 

2) Bjami í Barmi faðir Herdísar var Jónsson, ekki Bjamason. 

3) Anna var fyri kona Bjarna stúdents, en hin síðarí var Helga 
Ambjamardóttir stúdents á Akri, Árnasonar prests á Bægisá Tómas- 
souar, þeirra son Arnbjörn hteppstjörí, sem nú býr á Stóra-ósi. 
Sjá um böm Bjaroa stúdents og Önnu I. B. bls. 275. Þar er þó 
ekki nefnd Anna Sigrídur, en hún átti Einar Gíslason frá Þambár- 
Töllum. 

4) Laundóttir Guðrúnar með Samson Jónssyni á Rauðsgili, er 
dnikknadi í Hvítá, bróður Eggerts skálds á Mýri var: 

5) Guðrún átti Brynjólf Konráðsson frá Bjamarhöfn, bröðurson 
Gísla Konráðssonar, þeirra son Konráð. Áður en Guðrún giptist 
átti hún laundóttur með Jöni Sigurðssyni Stturlusonar, er hét Júlíana. 



396 

2. Helgu^). 

Giptist síðan Pétri^) syniJónsprófastsáHösk- 
uldsstöðum, Péturssonar. Böm: 

a. Jón. 

b. Hólmfríður, dóu bæði. 

C. Jón, dó ungur og 5 önnur dóu ung3). 
Jón var fæddur 17544), sigldi eptír afstaðinn skólalærdóm 
til meiri lærdómsframa og stundaði þar nokkur ár lögfræði; 
hann var fátækur að kosta sig þar, gaf sig því til að snúa 
Orkneyingasögu á latínu fyrir kammerherra Suhm og fékk þar 
fyrir borgun sér til viðurlífis, en þetta tafði hann svo í laga- 
visindaiðkun hans, að hann tók ekki reynslupróf í þeirrí vís- 
indagrein. Eptir 10 ára dvöl i Kaupmannahöfn, kom hann út 
og gerðist rítari hjá stiptamtmanni Lewetzow ; en þegar Hall- 
dóri Jakobssyni var vikið frá embætti 1788, var Jón settur 
sýslumaður i Strandasýslu og fékk veitingu konungs fyrir þeirrí 
sýslu 1794, bjó hann i Bæ við Hrútafjörð. 1796 — ö^varhann 
og settur sýslumaður i ísafjarðarsýslu. 181 5 fékk hann veit- 
ingu konungs fyrir Húnavatnssýslu, og flutti að Viðidalstungu, 



i) Helga var laundóttir Guðrunar og Jakobs Sarosonssonar í 
Villingadal, bröður Samsonar, er var með Jörgensen. 

2) Pétur bjó lengi í Bæ í Hrútafirði eptir Jön sýslumann tengda- 
fÖður sinn. Var hann þríkvæntur, og Guðrún i. kona hans. Voni 
þau skamma stund saman. Ól Pétur upp dætur hennar Gudrána 
og Helgu. 

3) Þar á meðal 2 synir, Guðmundur og Ólafur. 

4) Þetta ártal er skakkt. Jón mun fæddur 1747. Hann var 
útskrifadur úr Skálholtssköla 20. maí 1769, og er þá talinn 22 ára 
gamall. Svo varð hann ritari hjá Finni biskupi, en var skrífaður 
í stúdentatölu við háskólann 28. des. 1773. Bogi skýrir rétt frá 
því, að hann hafi ekki tekið próf í lögum, því að það er skakkt, 
er segir í lögfræðingatali M. Stephensen (Tímar. Bókm.fél. 3. árg. 
bls. 231) að hann hafi tekið lögfræðis^próf 18. apríl 1772, cndavar 
Jón sýslumaður þá ekki kominn til háskólans. £n villa þessi mnn 
stafa frá V. Richter: Jurídisk Stat, K.havn. 1881 bls. 158. Sájón 
Jónsson, er lögfræðispróf tök 1772 (sé ártalið annars rétt) mun vera 
Jónjohnsonius, síðarsýslumaðurí ísafjarðarsýslu, en hann var fedd- 
ur 1749, eins og stendur hjá Richter, en heimfært er upp á Jön 
sýslum. ( Bœ. 



39; 

bjó þar 2 ár, flutti svo að Reykjum í Midfírði og missti þar 
konu sína 1825. Hann sagði af sér Húnavatnssýslu 1820, og 
flutti aptur að Bæ 1828, hvar hann bjó síðan, ellimóður, til 
dánardægurs : hann dó 1831 úr svefni^), eigi venju hrumarí, 
77 ára gamall, og var jarðaður 10. marz. 

Jón sýslumaður var góðmenni, spaklyndur og réttvís, en 
ékki var hann haldinn mikill lagamaður eða skörungur; bú- 
sýslumaður þótti hann ( lakara meðallagi. Hann var að vexti 
hár meðalmaður og þrekinn að því skapi, í andlitsfalli varð 
hann hvorki kallaður fríður né ófríður. Ekki var hann auð- 
maður, en bjargaðist vel og var góðgerðasamur, létgottafsér 
leiða við sem flesta. Hann kom til menningar Jóni sýslumanni 
á Melum, og studdi að því eptir mætti, að hann fengi Stranda- 
sýslu. Mörgum fleirum var hann mikill bjargvættur. Fróm- 
lyndi hans, ráðvendni og góðmennska setja heiðurskrónu á hans 
framliðnu moldir. 

tsak Jakob Bonnesen. 

Sjá um hann við Rangárvallasýslu ; hann hafði þá nafn- 
bót að vera kallaður stríðscancellisekreteri; hann var danskur 
í báðar ættir; hann kom út með veitingu fyrir Strandasýslu, 
dagsetta 17. maí 1817, var þó optast í Skagastrandarkaupstað. 
18 18 sagði hann af sér Strandasýslu og fékk þá Snæíellsnes- 
sýslu, hverri hann sleppti 1822, þá er honum var veitt Rang- 
árvallasýsla. Meðan Bonnesen hélt Snæfellsnessýslu hafði 
hann heimili sitt í Ólafsvík. 

Jón Jónsson. 

Faðir, Jón bóndi á Melum við Hrútafjörð, mikill ágætismað- 
ur,sonur Jónsbóndasamastaðar,Jónssonar bóndasama- 
staðar, Jónssonar samastaðar, Auðunssonar (bjuggu 
allir þessir feðgar á Melum, áttu mann af manni þá 
jörð, færðu túnið og bæinn úr brekkunni, hvar hvort- 
tveggja áður var og upp á melinn, hvar það nú er, og 
ræktuðu þar út túnið). 

Módir: Guðlaug^) dóttir séra Eiríks á Stað við Hrútafjörð, 

i) Hann andadist i. marz, og var þá 84 (ekki 77) áragamall. 
2) Gudlaug var fædd 30. maí 1758, dö 1802. 



398 

Gudmundssonar prests í Miðdöhim, Eirfkssonar prests 
í Fagranesi, Guðmundssonar, Kolbeinssonar. 
Kona : Ingunn, dóttír séra Gunnlaugs á Hálsi í Fnjóskadal, 

Gunnlaugssonar lögréttumanns, Ölafssonar. 
Bóm\ A. Guðlaug giptist Asgeiri Einarssyiii á Kollafjard* 

arnesi^). 

B. Ingunn átti Magnús umboðsmann Þingeyraklaust- 

urs*), son Björns á Þingeyrum, er var umboðsmað- 

ur nefnds klausturs, ÓlafssonarS). 

Jón var fæddur ii. nóvember 1787, fór 1802 til kennslu 

til Magnúsar sýslumanns Ketilssonar, var þar einn vetur, svo 



i) Ásgeir bjó sídar á Þingeyrum, var lengi alþíngismaður. Sod 
hans og Gudlaugar var Jón á Þingeyrum, er átti Ingunni Magnús- 
dóttur ólsen, þau systrabörn, þeirra s^mir Guðjón böndi á I^ysingia* 
stödura og Magnús á Sellátrum í Reyðarflrði. 

2) Böm R. M. óisens umboðsmanns oglngunnar eni talin í I. B. 
bls. 633. Eru nú að eins 2 þeirra á Kfí: Bjöm Ólsen rektor vid 
lærða skölann og Margrét kona Ólafs héraðslæknis Guðmundssonar 
á Stórólfshvoli. — Síðari maður Ingunnar Jónsdóttur kammeráðs^ 
var Pétur Kristófersson á Stóraborg, þau bl. 

3) Launson Jóns sýslumanns (sjá hér síðar) með Sigríði Sig- 
urðardóttur frá Vindási, Bjamasonar var 

C. Jón, bjó á Melum, átti Sigurlaugu Jónsdóttur frá Helgavatní í 
Vatnsdal Ólafssonar og Sigríðar Finnsdóttur; þ. b. : 

1. Jön prófastur á Stafafelli, átti fyr Margréti Sigurðardöttnr 
prófasts á Hallormsstað Gunnarssonar, þeirra son Sigurdur^ 
síðar Guðrúnu Vigfúsdóttur frá Amheiðarstöðum Guttonns- 
sonar stúdents, Vigfússonar prests Ormssonar. 

2. Runólfur dó uppkorainn. 

3. Finnur. 

4. Jósep bóndi á Melum. 

5. Ingunn á Björn á Kornsá Sigfússon prests á Undirfelli Jóns- 
sonar. 

6. Sigríður átti Þórð á Laugabóli Jónsson Halldörssonar, d<^ 
af barnsföruni. 

y. Guðlaug á Guðmund Ólafsson á Lundum í Stafholtstungum. 

Sigríður barnsmöðir Jóns kammeráðs átti síðan Jón Þorsteins- 
son á Fossi í Hrútaíirði, þ. b. Jón í Hrútatungu, Guðrún s. k. Guno- 
laugs Bjömssonar á Óspaksstöðum og Sigurlaug kona Jóns Ana- 
sonar frá Fögmbrekku. 



399 

tíl séra Bjama Arngrímssonar á Melam og var hjá honum 3 
vetur, var svo útskrifaður 1806 af Geir biskupi Vídalín. Jón 
var ungur, þá er hann missti föður sin, tók hann þá Jón sýslu- 
maður i Bæ og kom honum til menningar; eptir aðhannvar 
orðinn stúdent var hann um hríð ritari hjá nefndum sýslumanni. 
Eptir foreldra sína erfði Jón og bróðir hans Eggcrt töluverða 
ijármuni, bæði í löndum og lausum aurum. Jóni, sem var eldri, 
hlotnuðust Melar, og reisti hann þar bú, nokkru eptir að hann 
hafði verið útskrifaður, og giptist 1813^. Sjálfur var hann 
mjög vel lagaður fyrir búskap, og efnaður af arfi eptir for- 
eldra sína, sem fyr er sagt, blómgaðist hann því sérdeiiis vel, 
græddi mikið fé og keypti mikið jarðagóss; hann var og 
af náttúru vel skýr maður, settur, aðgætinn og umsjónar- 
samur, hafði og vanizt hjá Jóni sýslumanni í Bæ við allt það, 
er sýslumannsembætti snerti. Var hann því settur sýslumað- 
ur í Strandasýslu 18 17, þegar Jón gamli tók Húnavatnsþing, 
og þangað til sýslumaður Bonnesen tók við Strandasýslu, en 
þ^ar téður sýslumaður fékk Snæfellsnessýslu 18 19, var Jón 
þar aptur settur sýslumaður, og fékk veitingu konungs fyrir 
sýslunni 1820. 

Launson átti Jón sýslumaður framhjá konu sinni, er Jón 
hdtir, hefur hann gefíð honum væna jörð og vel upp alið hann 
til bóndaefnis, gerði og vel við barnsmóður sína. 

1844 fékk Jón sýslumaður umbeðna lausn og var þá sæmd- 
ur með kammerráðs nafnbót^). 

Jón Pétursson. 

Fadir\ Pétur prófastur á Miklabæ og VíðivöIIum dó 1842, 
sonur séra Péturs á Tjörn á Vatnsnesi, Björnssonar. 

Mbdir\ Þóra dóttir Brynjólfs Halldórssonar biskups, Brynjólfs- 
sonar, hún dó 1843. 
Jón er fæddur á VíðivöIIum 16. janúar 18 12 ogólstupp 

hjá foreldrum sínum, fór í skóla 1830 og útskrifaðist 1834. 



i) 2. desember. 

2) Lausnarbréf hans er ds. i. növ. 1843, ^% ^'^^ hann þáum 
leið kammeráðs-nafnbótina. £n sýslunni þjönadi hann til vorsins 
2844, er JónPétursson kom. Jón kammeráð andaðist á Meluni 12. 
júlí 1860, 73 ára gamall, og þótti merkismaður verið hafa. 



400 

1836 fór hann utan til meiri lærdómsframa; hann tók þar olt 
venjuleg reynslupróf og eins hið síðasta romano-jurídícum me^ 
heppni (laudabilis). Kom út 7842, varð áhangandi sýsiu- 
manni Blöndal i ár. En þegar syslumaður Borgen fór utan 
1843 gerðist Jón umboðsmaður hans í Vaðlaþingi til þess sýsla- 
maður Borgen kom út 1844, þá fékk Jón veitingu konungs 
fyrir Strandasýslu, og varð hjá Jóni kammerráði á Melum 
vetrartöku- og húsmaður 1845. 1846 fluttist hann að Prcst- 
bakka til Búa prófasts Jónssonar. 1847 var Jóni sýslumanni 
veitt Borgarfjarðarsýsla, en sama ár tókst hann á hendur að 
þjóna amtmannsembættínu í vesturamtinu, þegar Bjami coo- 
ferentsráð fór utan og flatti til Arnarstapa, en fékk stúdent Jón 
Arnason á Leirá, að gegna um veturinn sýsluniannsverkum að 
nokkru í Borgarfjarðarsýslu"). 

Kristján Skúlason Magnusen. 

Sjá um hann við Snæfellsnes- og Dalasýslur. Þar amt- 
madur Bjarni Thorsteinsson haf ði cigi annan en Kristján s^^Iu- 
mann, sem hann þekkti að var mikill framkvæmdarmaður og 
á léttasta' skeiði, valdi hann hann 1847 til að gegna s^^Iu- 
mannsembættinu í Strandasýslu, þvf hægast er þangað að 
sækja úr Dalasýslu^). 

Viabœtip. 

P. J. Bröchner. 

Hann var danskur examinatus juris, og var settur sýslu* 
maður í Strandasýslu 3. júní 1848, en kom aldrei hingað til 
lands, og er ekki frekar frá honum sagt. 

Vígfús Sigurðsson Thorarensen. 

Faáir: Sigurður Gíslason Thorarensen, siðast prestur í Hraun* 



l 



i) Sjá meira um Jón Pétursson háyfirdómara í Lögfræðingatali 
M. Stephensen, Sunnanfara i. árg. 1892 nr. 7A, Þjöðólíi 48. árg. 
1896 nr. 4, Andvara 1901 og víðar. Hann andaSist á 84. afinælis- 
degi sínum 16. janúar 1896. 

2) Krístján sýslumadur þjónaði Strandasýslu til fardaga 1849. 



40I 

gerdi (f 1865) bróðurson Stefáns amtmanns Þórarins- 
sonar og þeirra bræðra. 
Móðir: Guðrún Vigfúsdóttir sýslumanns á Hliðarenda Þórar« 

inssonar. 
Kona : Ragnheiður Pálsdóttir amtmanns Melsteðs Þórðarsonar. 
Bam\ A. Guðrún (fædd 1842) átti tvíbura með Nikulási 

Hlhugasyni, er dóu ungir, giptist svo Guðna á 
Forsæti í Landeyjum Magnússyni prests í Ey- 
vindarhólum Torfasonar. Hann drukknaði við 
Vestmanneyjar ; þ. b. : 

1. Sigríður á Hjörleif í Drangshlíð, son Jóns 
hreppstjóra Hjörleifssonar í Eystri-Skógum. 

2. Torfhildur gipt. 

3. Guðný gipt. 

Síðari maður Guðr^nar Kristján launson Þor- 
steins Kúlds kaupmanns í Reykjavík, bjuggu 
þau fyrst á Forsæti, en eru nú flutt til Reykja- 
víkur; þ. b.: 

4. Ingibjörg Þóra á Þorgrím söðlasmið í Reykja- 
vík, son Jóns Ingimundssonar í Skipholti, (nú 
í Feigsdal í Barðastrandarsýslu). 

5. Þorsteinn dó uppkominn. 

6. Sigfús dó ungur, o. fl. börn Kristjáns og Guð- 
rúnar hafa dáið ung. 

B. Bjarni Páll (f 1844) skipstjóri í Stykkishólmi, var 
lengi í siglingum, nú ekkjumaður. 

C. Anna Sigríður, fædd 1845, giptist 1871 Pétri 
Péturssyni, núverandi bæjargjaldkera í Reykja- 
vík ; þ. b. : 

1. Helgi cand. mag. jarðfræðingur. 

2. Sigurður býr í Argyle í Amerflcu, kvæntur. 

3. Asta giptist 1899 ^^' jur- Hans Krticzka 
fríherra vonjaden, dómara í Korneuburg hjá 
Vín og búa þau þar, bl. 

4. Kristín ógipt heima. 

D. Ingibjörg á Guðna bónda Þorsteinsson á Hóli í 
Útlandeyjum og börn. 

E. Steinunn á Einar bónda á Hæli í Eystrihrepp 
Gestsson s. st. Gíslasonar í Hlíðargerði Gamal- 



402 

íelssonar Gestssonar á Stóra-Hoii, Gamalíelssonar 
s. st. Gestssonar; þ. b. : 

1. Ingveldurátti ipoalngimundíVestrí-Garðsauka 
í Hvolhrepp Benediktsson, Diðrikssonar Ben^ 
diktssonar prests í Hraungerði Sveinssonar. 

2. Ragnhildur átti 1902 Pál bónda í Hlíð í Eystri- 

hrepp Lýð.sson hreppstjóra þar Guðmunds- 
sonar. 

3. Gestur heima hjá foreldrum sínum. 

4. Eiríkur gekk í i. bekk lærða skólans næstl. 
vor (1902). 

5. Sigríður. 

F. Stefanía ógipt í Lafjarðarsýslu. 

G. Sigríður ógipt í Rvík. 

H. Oddgeir Stephensen, lærði trésmíði, drukknadi 

rúmlega fertugur. 
I. Vigfúsína á Marís Marísson Gilsfjörð söðlasmið 

á ísafírði, 

Fimm börn Vigfúsar sýslumanns og Ragnheiðar 

dóu ung: elzta bam þeirra Bjarni og tvennir 
tvíburar. 

Vigfús Thorarensen var fæddur á Mýrum í Álptaverí 4. 

maí 181 5, var eitt ár í Bessastadaskóla, en tók ekki stúdents- 

próf, varð svo skrifari hjá Jóhanni sýslumanni Árnasyni í Rang- 

árvallasýslu, sigldi 1836 og tók undirbúningspróf við háskól- 

ann, tók próf í dönskum lögum 13. maí 1839 með 2. eínkunn 

í öðru prófinu (hinu teoretiska), en gekk upp aptur í því 14. 

maí 1840 með betra árangri, og ha0i því i. einkunn í báð- 

um prófum, varð svo skrifari hjá Páli Melsteð sýslumanni í 

Hjálmholti, og kvæntist Ragnheiði dóttur hans 7. janúar 1841, 

varð umboðsmaður Þykkvabæjarklaustursjarða 1842 og bjó 

góðu búi á Ketilsstöðum í Mýrdal, sleppti umboðinu 1847 og 

var settur sýslumaður í Strandasýslu 19. maí 1849, fékkveit- 

ingu fyrir henni 30. aprll 1854, en andaðist 16. júlí s. á. 

Hann bjó á Borðeyri. Ragnheiður ekkja hans lifir enn hjá 

tengdasyni sínum Einari bónda Gestssyni á Hæli, komin hátt 

á níræðisaldur. 

Þorvaldur Sigurðsson Sivertsen, 

umboðsmaður í Hrappsey, var settur sýslumaður í Stranda- 



403 

sýslu eptir lát Vigfúsar sýslumanns 1854, og þjdnaði benni 
þangað til Jóhannes sýslumaður Guðmundsson tók við henni 
árið eptir. Um Þorvald Sivertsen verður getíð nánar í sj^slu- 
mannatali 1 Dalasýslu. 

Jóhannes Guðmundsson. 

Sjá um hann við Mýrasýslu. Hann fékk veitingu fyrír 
Stiandasýslu II. maf 1855, og fór að búa á Litlu-Hvalsá 1 
Hrútafirði, en 18. febrúar 1861 var honum veitt Mýra- og 
HDappadalssýsla. Hanavarð úti 1 kafaldsbyl 1 1 . febrúar 1 869 
nálægt beiœilj slnu Hjarðarholtt 1 StafholUitungum. 

SÍg^urOur Eiríksson Sverrisson. 

FaJir: Eiríkur Sverrisson, sfdast sýslumaður I Rangárvallasýslu 

(t 1843)- 
Miðir: Krístín Ingvarsdóttír bónda i Skarðt á Landi Magn- 

ússonar, Ingvarssonar á Stóruvöllum, Magnússonar. 
Kona: Ragnhildur Jónsdóttir prests á Felli í ^ýráaX {+ 1848) 

Torfasonar prests á Breiðabólsstað 1 Fljótshlið Jóns- 

sonar prests i Hruna, Finnssonar biskups. Þau hjón 

voru systraböm. 
Böm: A. Eiríkur stúdent, sjá hér á eptir. 

B. Oddný gipt Vilhjálm bónda Ingvarssyni í Bæ f 
Hrtitafirði. 
Sígurður sýslumaður var fæddur á Hamri í Borgarhrepp 
13. marz 1831, var útskrifaður lir Reykjavíkurskóla 1853 með 
2. dnkunn, sigldi til háskólans og tók þar heimspekiprófíjúnf 
1855, en embœttispróf f lögum 16. jiinf 1862 með 2. einkunn . 
1 báðum prófum, var s. á. settur sýslumaður f Suður-Miilasýslu, 
cn fékk veitingu fyrir Strandasy.shi 25. júlf 1863 og þjónaði 
hcnni til dauðadags. Hann var stundum settur sýslumaður 
JafDframt í Dalasýslu við og við, þá er þar var sýslumanns- 
laust, t. d. 1867, 1877—78, 1881 og slðar. Hann var fyrst 
á Hlaðhamri í Hriitafirði. en flutti sfðar að Bæ og htísaði þar 
prýðilega með allmiklum kostnaði. Hann andaðist i Bæ 27. 
janúar 1S99 Á 68. aldursári, elskaður og virtur af sýslubiium 
slnum fyrir Ijiifmennsku og lipurð 1 embættisfærslu og höfð- 
ingsskap beima f^rir. Var friður f héraðinu um hans daga 
-og máUferli ótfð. 



404 
Eírikur Sfgurðsson Sverrisson. 

Faðir\ Sigurður Sverrisson sýslumaður fyrnefndur. 

Móðir\ Ragnhildur Jónsdóttir. 

Kona \ Hiidur Jónsdóttir prests Thorarensen í Saurbæjarþing- 

um (f 25. ágúst 1895), Bjamasonar amtmanns Thor- 

arensen. 
Eiríkur er fæddur á Hlaðhamri í Hrútafirði 23.desember 
1867, gekk í 5. bekk lærða skólans haustið 1886 og var út- . 
skrífaður 1888 með 2. einkunn, sigldi þá samsumars tii Kaup- 
mannahafnar og tók þar heimspekispróf vorið 1889, las lög- 
fræði um stund, en hætti við nám, var svo heima hjá forcldr- 
um sínum í Bæ, og kvæntist þar. Eptir lát föður síns var hann 
settur sýslumaður í Strandasýslu 10. febrúar 1899 og þjónaði 
henni þangað til Maríno Havsteen tók við henni um haustið 
s. á. Eptir það var Eirikur um hríð í Bæ, en flutti haustið 
1900 suður til Keflavíkur, og er þar bókhaldari við verzlun 
P. Duus. 

Marfno Jal<ob Havsteen. 

Faðir\ Jörgen Pétur Havsteen amtmaður nyrðra (f 1875). 
Móðtr\ Kristjana Gunnarsdóttir prests í Laufási, Gunnarsson- 

ar, systir Tryggva bankastjóra. 
Kona\ Þórunn Eyjólfsdóttir prests í Arnesi, Jónssonar silfur- 

smiðs á Kirkjubóli í Skutulsflrði, ÞórðarsonaráKjamay 

Pálssonar. 
Maríno Havsteen er fæddur á Möðruvöllum í Hörgárdal 
9. ágúst 1867, kom í skóla 1881 og var útskrifaður i887með 
I . einkunn, sigldi þá til háskólans og tók þar heimspekispróf 
1888 með I. einkunn, en embættispróf í lögfræði 23. júní 
1897 einnig með 1. einkunn, var svo um hríð í Reykjavík, 
en veturinn 1898—99 á ísafirði og þjónaði þar ísafjarðarsýslu 
síðari hluta vetrar 1899 fyrir Hannes Hafsteinsýslumann, bróð- 
ur sinn, er sigldi þá til útlanda. En 11. ágúst 1899 fékk 
Maríno veitingu fyrir Strandasýslu og tók við henni þá um 
haustið, var fyrst í húsmennsku í Bæ, en reisti síðar bii aíV 
Óspakseyri í Bitru, og býr þar nú. 



405 



Y. Dalasýsla. 



Hinir gömlu þingstaðir í Dalasýsiu: 

1. Blönduhlíð í Hörðudal. 

2. Sauðafell i Miðdölum. 

3. Jörvi í Haukadal, 

4. Hjarðarholt í Laxárdal. 

5. Hvammur í Hvamnissveit. 

6. Staðarfell á Meðalfellsströnd. 

7. Ballará á Skarðsströnd. 

8. StaðarhóII í Saurbæjarsveit. 

Sá þriðjungur Þórnessþings, sem liggur milli Þverár") og 
Gilstjarðar, var kallaður Dalasýsla, þegar á 14. öld (aðsönnu 
voru nokkru þar eptir gerð takmörk Dalasýslu í Krosssteina« 
sem eru Snæfellssýslu meginn við téða Þverá milli Gunnars- 
staða og Hólmláturs, hver merki nú haldast). Á fyrri öldum 
bjuggu margir höfðingjar í Dalasýslu, svo sem Þorgils Odda- 
son á StaðarhóH^); Sturla son Þórðar á Staðarfelli, er var goð- 



i) Þverá er sjaldnefnd í dómumy sem takmark á meðal Dala- 
sýslu og Snæfellsness, heldur er svo talid í dómum frá 1492 og 
og síðar, að þeir er völd höfðu í Dalasýslu, hef9i ikonungsumboð 
á miUi GiIsQardar og Gljúfurárc. Mun Gljúfurá vera hin sama á^ 
sem hér er nefnd Þverá og rennur hún á miUi Gunnarsstaða og 
Hóhnláturs. I hinum eldrí dómum er Dalasýsla jafhan talin »á 
milli Gilsfjarðar og Skraumuc (sbr. íslenzkt Fombréfasafn V, nr. 
230, 556 og víðar). Skrauma eða Skraumuhlaupsá réd landnámi 
Unnar hinnar djúpúðgu annan veg, og mun á þessi þvi hafa verid 
hið elzta takmark milli Dala- og Snæfellsnessýslu. Hefur það og 
haldizt framyfir miðja 15. öld, að því er nú finnst í dómum og 
akjölum fi-á þeim tímum. 

2) Þorgils Oddason á Stadarhóli haf9i Reyknesingagoðorð, 
er átt hafði Ingimundur prestur Einarsson, Arasonar, frændi hans. 
Hafði Ingimundur prestur gefið Þorgilsi goðorð sitt, en það goð- 
orð höfðu þeir átt, langfeðgar Ingimundar prests, Reyknesingar. 
Þorgils hefur og átt mannaforráð um Saurbæ; hann var sonur Odda 
Snerissonar, Þöroddssonar, en Þóroddur sá sýnist vera sonur Víga- 
Sturlu, er bjó á Staðarhóli inn og eptir 1000, Þjóðrekssonar, Sléttu- 
bjaroarsonar landnámsmanns á Þverfelli i Saurbæ, Hröarssonar. 
Vom þeir langfeðgar allir goðorðsmenn og höfðingjar miklir. Þor- 
gils Oddason dö 1151. Tök þá við goðorði hans Einar Þorgils- 

26 



406 

ordsmaður og goði, og bjó lengst í Hvammí; hans son Þórð- 
ur og sonarsynir: Sturla Sighvatsson á Sauðafelli; Sturla 
Þórðarson á Staðarhóli, er deyði 1284, og Snorrí, son Sturiu, 
er deyði 1 306; samt þeir Snorri lögmaður á Skarði á Skarðs- 
strönd, og sumir niðjar hans, sem hér er oflangt að telja. 
Vil eg þó lítið víkja á um nokkra höfðingja og valdamenn i 
téðri sýslu, sem eg heii sagnir af. Snorri son Sturlu lög- 
manns Þórðarsonar mun eptir lát föður síns 1284 hafa orðið 
valdsmaður ( Dalasýslu; hann bjó á Staðarhóli og deyði 31. 
maí 1306. 



son, og bjó að Staðarhóli eptir föður sinn; hann andaðist 1185; 
þad var tveim vetrum eptir andlát Hvamms-Sturlu (d. 1183). Þesi 
er getið, að Einar Þorgilsson átti dóttur laungetna, þá er Kolfinna 
hét; hennar fékk Þorvaldur Vatnsíirðingur. Hafði £inargefið Kol- 
finnu Staðarhól, en Þorvaldur Gizurarson í Hruna, er þá áttt Jóni 
döttur Klængs biskups og Ingveldar systurEinars Þorgilssonar, rauf 
gjöfina, vegna Ingveldar og systra hennar, því að þær áttu að taka 
arf eptir Einar (Sturl.^ I. 196, 389, ov.). Þá tök Þorgils son Gunn- 
steins Þóríssonar og Hallberu Þorgilsdóttur, við Staðarhóli (1x86)^ 
en hélt hann skamma hríð, því að hann fór lítlu síðar til Staðar á 
Reykjanesi; þar bjö hann árið 1200. Hvort Þorgils Gunnsteinsson 
hefur tekið við mannaforræði því, er Einar Þorgilsson hafðt, verðnr 
ekki með vissu sagt, en Kkast er að það hafium þetta leyti horfið 
undir Sighvat Sturluson, er gerði bú á Staðarhóli 1191 (Sturl.* I, 
197). Sighvatur bjö eigi lengi á Staðarhóli. Mun Hallur prestnr 
Gunnsteinsson, bróðir Þorgils hafa tekið við Staðarhóli eptir brott- 
för Sighvats þaðan, og hefur Hallur haldið Staðarhöl til þess er 
hann dó 1228. 

Synir Halls voru þeir Páll prestur og Gunnsteinn, en sjstir 
þeirra var Jóreiður, móðirHelgu, erátti Sturla lögmaður Þörðsrson. 
Þeir Páll prestur og Gunnsteinn bröðir hans höfðu mannaforræði 
nokkurt þar vestra, því að þeir teljast opt með höfdingjum á Sturi- 
ungaðldinui. Voru þeir vilhallir Sturlungum í deilum þeirra við 
aðra héraðshöfðingja. Hjá Páli presti fékk Sturla lögmaður landíð 
á Staðarhóli, og hélzt það í ætt Sturlu lengi síðan. Böm Páls 
prests voni þau Sámur, Hallur, Snorri og Ingibjörg. Sonur Sánis 
hefur veríð Páll Sámsson, er átti Helgu dóttur Böðvars á Suð, 
SjTstur Þorgils skarða. Synir Gunnsteins voru þetr Hallur, og Vi^ 
fiis, er bjö^að Sauðafelli. Vigfiís hafði án efa völd í Dalasýslu um 
og eptir 1260, en um Hall bröður hans er fátt kunnugt 



407 

Vi»aukl. 

[Eptir Jósafat Jönasson]. 

I. Um Skarðverjaætt. 

Þad mun öhætt að segja, að fá héruð á íslandi hafaveriðsvo 
audug að mannvali, sem Ðalasýsla var, á Sturlungaöld og um það 
leyti sem ísland gekk undir Noregskonung. Og lengi fram eptir 
ðldmn voru hinir auðugustu og beztu höfðingjar landsins kynjaðir 
úr Dalasýslu. Einkum voru það ættir Sturlunga og Skarðverja, 
sem mest bar á þar vestra, um það le^rti sem ísland gekk undir 
konting. Þessar tvær ættir höfðu þegar á tölftu öld náð mestum 
yöldum í Dalasýslu, enda voru þær þá göfugastar og auðugastar 
ættir um þær slóðir. Saga þessara tveggja ætta er mjög merki- 
leg, því að hún myndar allmikinn þáttí meginsögu íslenzku þjöð- 
arinÐar um langan aldur. Á söguöldinni ber lítið á langfeðgura 
Sturlunga, sem voru Djúpíirðingar hinir fomu, en um iioo ferfyrst 
ad bera á þessari ætt. Þá var það að Þórður Gilsson, faðir 
Hvamms-Sturlu, hlaut Snorrungagoðorð, eptir Mána-Ljót, son 
Mána, Snorrasonar goða, og hélzt það goðorð síðan í ætt þeirra 
niðja Þórðar, til þess er Island gekk undir konung. Goðorð þetta 
vard npphaf að virðingu Sturlunga og var Þórður Gilsson hinn 
fyisti þeirra langfeðga, er mannaforráð átti í Dalasýslu; hefst með 
honum saga Sturlungaættarinnar og endar að kallamá með Sturlu 
lögmanni, syni Þórðar Hvamms-Sturlusonar. Svo sýnist þó sem 
nokkrir niðjar Sturlu lögmanns hafi komizt til virðinga og haft 
vold nokkur í Ðölum á 14. og 15. öld, sem síðarskal sýnt. En svo 
lítið ber á niðjum Sturlunga, eptir að ísland laut konimgi, að þeir 
koma nær ekki við sagnarit, svo að.menn vhi með vissu, nema niðjar 
Þórdisar döttur Snorra Sturlusonar, en þeir höfðu mest völd um 
tsaQarðarsýslu á 14. öld og síðar, þar til er Bjöm ríki Þorleifsson 
komst að Skarði, með tengdum við hina fomu Skarðverja, á fyrra 
hluta 15. aldar, og hafði hann um hríð mest völd á fslandi. 

SkArðTerjaœttln er eigi síður merkileg, en ættkvísl Sturlunga, 
jafnvel þótt menn haíi eigi veitt þeirri ætt mikla eptirtekt hér til, 
æm mest kemur af þvf, að á Sturlungaöldinni ber eigi jafnmikið 
A Skarðverjum, sem á Sturlungum og það raá heita, að saga Skarð- 
veija heíist þar er saga Sturlunga líður að lokura. Einkunnir þess- 
ara tveggja ætta eru mjög ólíkar, og svo öll saga þeirra. Sturl- 
tingar vom framgjamir mjög, ofsamenn miklir og ágjamir bæði um 
and og önnur völd, en Skarðverjar voru höglátir, búhöldar göðir, 
firiðsamir við nágranna sína og því vinsælir í héraði, þeir héldu 
sér Iftt fram, en voru þó vitrir, og harðir íhom að taka, efá þá var 



4o8 

leitað og létu lítt hlut sinn fyrir óvinuin. Þessi mismunur á iTndis* 
einkunnum Sturlunga og Skardverja kemur mjög opt í Ijós á 
Sturlungaöldinni. Þad sézt af Sturlungu, að Skardveijar héldu jafii- 
an virdingum sínum, þrátt fyrír ofsa Sturlunga, og Sturlungar leit- 
udu lítt á þá. Áttu og flestir höfðingjar Stnrlunga allmikid traust 
undir vináttu Skardverja, enda var vinátta þessara ætta fom og 
föst, svo ad fá dæmi flnnast þess ( sögu íslands, ad tvær ættir 
héldi svo vel saman, sem þessar, um jafnlangt tímabil. Var því 
ekki undarlegt, þött hérad þad stædi med blöma miklum á 12. og 
13. öld, á meðan þessar ágætu ættir rédu þar mestu, og unnn 
saman ad því, að auka veg og virðingu héraðs síns, með viturleik 
sínum og höfðingsskap. Af því að Skarðverjar eiga meirí þátt í 
sögu Dalsýslu um langan aldur, en nokkur önnur ættí því héraði. 
þykir hlýða að segja hér nokkuð frá forfeðri þeirra, þar sem rítað 
er um héraðshöfðingja í Dalasýslu. 

Um sama leyti og Þörður Gilsson faðir Hvamms-Sturlu bjö 
tindir Staðarfelli, eða fyrír ura og eptir aldamótin iioo, bjó sá 
maður að Skarði á Skarðströnd, er Húnbogi hét; hann erfædd- 
ur nálægt 1070, eða ef til viU litlu fyrr, en fyrst kemur hann til 
sögunnar um 11 17 og er þess þá getið, aðhann búi áSkarði; hann 
erþátalinn með virðingamönnum (Sturl. ' I, 8). Sumarið ii2ogetnr 
þess, að þeir Þórður Gilsson og Húnbogi Þorgilsson 
frá Skarði, gerðust tyrirmenn að þvíað sætta þá Þorgils Oddason 
og Hafliða Másson, þá er Hafliði ætlaði að heyja féránsdóm á Stað- 
arhöli, bæ Þorgils, eptirþað erÞorgils hafði veitt Hafiiða áverka á 
alþingi (Sturl. * I, 27). £r þaðauðséð, að þeir Þórður ogHúnbc^ 
höfðu þá mannaforráð nokkur vestur þar og hefiir vinátta veríð roeð 
þeim, því að þess er einkum getið, að þeir tveir gerðust f^rrírmenn 
að því að sætta var leitað, en þeir Guðmundur Brandsson prestur í 
Hjarðarholti og Örnólfur Þorgilsson frá Kvennabrekku fylgdu þeim 
að því. Höfðu þeir Þörður og Húnbogi tvö hundruð manna til 
meðalgöngu. Húnbogi er að líkindum enn á Iffi 1143, því að þá 
virðist Snorrí son hans eigi enn vera farinn að búa á Skarði, nema 
Snorri hafi ekki verið vígður til prests fyr en hann hafði setíð 
að búi á Skarði nokkra hríð, — því að Snorra Húnbogasonar get- 
nr ekki í prestatali Ara fröða 1143. Ætt Húnboga sýnist ven 
rakin nokkuð í Sturlungu" I, 6, og værí það rétt, sem þar segir 
um ætt Húnboga, ætti hann að vera sonur Þorgils Oddasonar — 
móðir Þorgils Oddasonar var Hallbera Aradóttir af Reykjanesi og 
Guðrúnar Ljötsdóttur, Hallssonar af Sfðu (Sturl. ' I, 8, 40; íslend- 
ingasögur (1843) ^i 3^^ s^'*. Viðauka Þórðarsögu hreðu), — en þad 
nær engri átt, því að þeir Þorgils Oddason og Húnbogi em nær 
jafhgamlir, þö mun Þorgils Oddason varla vera fœddur fyr 



409 

pm 1075 — 1080; er hann því ad líkindum hér um bil 5 — 10 árum 
jngri en Húnbogi, sem eg ætla að muni fæddur um 1070. 

Sumir hafa skilið ættfærslu Húnboga í Sturlungu á þá leið, að 
Hallbera, sem þar er talin >möðir Þorgils, föður Húnbogac, hafi 
▼eríð dóttir Ljóts Hallssonar af Síðu. og systir Guðrúnar, er fyrr 
yar getið; væri þeirþá þrímenningar, Húnbogiog Þorgils Oddason: 

í Hallbera — Þotgils — Húnbogi. 
^ ( Guðrún . — Hallbera — Þorgils Oddason. 

Þó að þetta gæti staðizt tímans vcgna, þá er eigi líklegt að 
þessi tilgáta sé rétt, því að ættartalan í Sturlungu, á fyrnefndum 
stad, frá Ljóti Hallssyni, ber j)ess Ijós merki, að þar er verið að 
rekja ætt Þorgils Oddasonar, og frænda hansfrá Ljóti, enda 
er þess ekki getið í Þórðarsögu hreðu, — þar sem ættin er rakin 
á sama hátt og í Sturlungu frá Ljóti til Þorgils Oddasonar, — að 
Ljótur ætti aðra döttur en Guðrúnu konu Ara Þorgilssonsr (Þórð- 
arsaga (1900) 78. bls.; sbr. Sturl. ' U, 501). Hér mun því án efa 
eitthvað vera fallið úr ættartölunni í Sturlungu, þar sem söguritar- 
inn hefur verið að rekja ætt Húnboga. Hefur Eggert Briem bent 
á ad svo muni vera (Safn m, 516 — 517; Árkivför nordisk íílologi 
VIII, 326), og ætlar hann helzt, að faðir Húnboga sé sá Þorgils 
Hafliðason, sem talinn er faðir Bersa föður Dálks prests (d. 
1228), foður Halldörs prests, þess er var í Saurbæ á Hvalfjarðar- 
strönd 1257 (Sturl. « I, 6, H, 241—242; Annálar' IV, IX). En 
þ^ar tfmatalið er athugað, og aldur þeirra Saurbæinga, sézt að 
Halldór prestur Dálksson mun varla fæddur fyrir 1200'), Dálkur 
prestur faðir hans er því í fyrsta lagi fæddur um 11 60, Bersi taðir 
Dálks um 1 120, en Dálkur Hafliðason (faðir Bersa), — sem eptir tilgátu 
Eggerts Briems, ætti að vera föðurbróðir Húnboga Þorgilssonar, — er 
þá naumast fæddur fyr enumio8o, í fyrsta lagi. Verður Dálkur eptír 
því aðminnsta kosti 10 árum yngri en Húnbogi. Er því varla lík- 
legt aðHúnbogi geti verið bróðtirsonur Dálks'), en hins vegar er eigi 
ólíklegty að ættir þeirraHúnboga ogÞorgiIs Hafliðasonar, hafi verið 
taldar saman á einhvem hátt, f fyrgreindri ættartölu (Sturl. ' I, 6), 
og væri þá helzt ætlanda, að Þorgils Hafliðason hefði verið talinn 



i) Halldór'prestur giptir Eirnýju dóttur sína 1257, Ásbimi Illuga- 
syni; hún er því varla fædd fyrir 1230 (Sturl. * II, 241—242).— Þor- 
steinn son Halldórs er þá hjá föður sínum, og virðist þá enn vera 
ókvæntur. 

') Þennan mikla aldursmun þeirra Dálks og Húnboga, sýnist Egg- 
ert Briem eigi hafa athugað nógu nákvæmlega, né heldur Dr. Björn 
M. Ólsen, þar sem hann fellst á skoðun E. um þetta (Safn III, 206, 
atbgr. i). 

26* 



4IO 

bróðursonur Húnboga á Skarði, en slíkt er adeíns óvíss gáta, 
Annars gæti manni komið í hug, að þeir Húnbogi og Ömólfiir 
Þorgilsson á Kvennabrekku, sem fyr var getid, hefði veríd braedur, 
en þegar betur er að gætt, er eigi líklegt, ad Sturlunga léti þess ögetið, 
þar sem þeir Húnbogi og Ömólfur eru báðir nefhdir nær á sama 
stað, þegar þeir fyrst koma til sögunnar (Sturl. * 1, 8; sbr. Sturl.* 1 27). 
Það er mjög merkilegt, sem Sturlunga skýrír frá, viðvíkjandi 
mannaforræði Skarðverja, þar sem það er tekið fram, að »Þorgil8 
prestur son Snorra lög[sögu]manns [Húnbogasonar], fékk Þórði 
Sturlusyni Þörsnesingagoðorð hálft, en hálft hafði átt Arí 
hinn sterkic (Sturl. * I. 200). Þetta sýnist benda tvímælalaust til 
þess, að þeir Skarðveijar hafi veríð nákomnir ( ætt Ara fröða og 
þeim Þörsnesingum, því aðekkerter sennilegra, en að þetta helm- 
ingaskipti Þörs'nesingagoðorðs hafieinmitt f^rrst átt sér 
8tað á meðal bræðra tveggja í ætt Þörsnesinga. Það er kunnugt, 
að þeir Þorkell £yjólfsson og Gellir son hans áttu Þórsnesingagoð- 
orð allt, á II. öld. og bjuggu að Helgafelli. Gellirdö 1073; hann 
átti tvo sonu, Þorkel prest á Helgafelli, og Þorgils, sem Laxdæla- 
saga segir, að drukknað hafi ungur á Breiðafirði. Mun Þorgíls 
þessi hafa drukknað um 1070 — c. 1072, litlu áður en Gellir faðir 
hans andaðist. Þó getur hann hafa drukknað nokkru sfðar. Sonur 
Þorgils var Ari prestur hinn fróði (f. 1067, d. 1148). Það er eng- 
inn vafi á, að Ari fröði hefur fengið hálft Þörsnesingagoðorð að 
arfi eptir foður sinn, og mun Þorkell prestur föðurbröðir hans hafa 
farið með goðorðið, á meðan Arí var ungur. Þessi hluti goðorðs- 
ins er einmitt sá, er Ari sterki átti síðar og Þórður Sturluson eptir 
hann. Um hinn helming goðorðsins er allt óvissara, hveroig sá 
hluti þess hefur komizt í Skarðverja ætt. En sennilegast þyk- 
ir mér að Húnbogi Þorgilsson á Skarði hafi verið 
bróðir Ara fröða og sonur Þorgils Gellissonar, og 
að Húnbogi hafi þannig eignazt hálft Þórsnesínga- 
goðorð til móts við Ara, að erfð eptir Þorgils Gell- 
isson föður þeirra'). Þess má geta, að Ari firöði var ein- 
mitt kominn af Síðumönnum í móðurætt sína og var Jóreiður módir 
hans dóttur-dóttir Þorsteíns Síðu-Hallssonar (Landn. ^ 262: ^ gS, 
211; sbr. Hauksbók 98; Foramannasögur 11, 191). Þetta bendiráy 



i) Þorkell Gellisson mun hafasleppt sfnum helmingi Þórsnesinga- 
goðorðs við bróður sinn og síðan befur hann fengið goðorðiÖ alU f 
hendur bróðursonum sfnum, því að Þorkell var prestur að vigslii, 
og þótt þess finnist mörg dæmi, að höfðingjar héldi goðorðum sfnom 
eptir að þeir tóku prestsvfgslu, þá munu þeir optast hafa sleppt þeim, ef 
frændur þeirra jafnbomir voru til viðtöku. 



411 

að Sturlunga (' I, 6) kynni upphafiega að hafa rakíd ætt Húnboga 
saman við Sfðumenn, á þennan hátt, þótt þadsé nú úrfallid, enda 
finnst nú eigi getið ætternis Ara fróða frá Þorsteini Hallss^mi á 
meðal ætta þeirra, sem Sturlunga rekur frá Síðu-Halli á tilvitnuð- 
um stað. Var þó eigi sfður ástæða til að geta þeirrar ættkvfslar 
Halls, en sumra annara, sem þar er getið, jafhvel þótt þær komi 
eigi við Skarðveijum eða Reyknesingum nema að þvf er snertir 
frændsemi þeirra frá Sfðu-Halli. Má einkum benda á ættkvfsl 
Jöns biskups helga, Sæmundar fróða, Halls prests f Haukadal og 
Magnúsar biskups Einarssonar, sem allar eru taldar frá Halli, á 
greindum stað f Sturlungu. eins og f Landnámabök og Fornroanna- 
sögum, sem líka telja ætt Ara frá Halli. Þó að ekki sé nú unnt 
að fullyrða neítt um það, hvað faliið hefur úr ættartölu Húnboga 
á Skarði, f Sturlungasögii (^ I, 6^), mætti geta til að þar heí9i verið 
rakin ætt Húnboga og Ara fróða, frá Síðu-Halli, á þessa leið: .... 
»Ok Hallberu, möður Þorgils fbður« [Hallberu, móðurHalIs, 
föður Jóreiðar, möður Helgu, er átti Sturla Þórðar- 
5on lögmaður. Þorsteinn Hallsson (Sfðu-Halls) var 
fadir Guðríðar, móður Jóreiðar, möður Ara prests, 
ins fróða ok] »Húnboga, íbður Snorra, fbður Narfa, föðurSkarðs- 
Snorrac. £n hvernig sem þetta er, sýnist efalaust, að Húnbogi sé 
af ætt Þörsnesinga, sem hér hefur verið bent á, og að það sé rangt, 
sem nokkrir ættfræðingar á fyrri hluta 19. aldar hafa getið til um 
faðemi Húnboga, að hann hafi verið sonarson Húnboga Álfssonar 
í Dölum (íslenzkar Artfðaskrár, ættskráll; sbr. ættatölur JónsEspö- 
IfnSy Ólafs Snókdalins, o. fi.). Álfur f Dölum lifir um miðja 10. 
öld (d. um 970 — c. 980). JSynir hans, Húnbogi hinn sterki og 
Sveinn, koma við Laxdælasögu um loio, oghljöta þáað vera heldur 
rosknir að aldri, varla yngri en um fimmtugs aldur. Það fær þvf varla 
meðneinu möti staðizt, að Þorgils faðirHúnboga á Skarði, sem er 
feddur um 1070, hafi veríð sonur Húnboga sterka. £n hafi þeir 
verið albræður, Ari fróði og Húnbogi á Skarði, gat Jóreiður möðir 
þeirra veríð komin af Húnboga sterka eða Þorgilsi Höllusyni, i 
fÖðurætt sfna. £n um giptingn Guðrfðar möður Jóreiðar er ekk- 
ert kunnugt. Aðeins er það vfst, að Jóreiður átti systur, er Rann- 
veig hét (Landn. ^ 243); döttir Rannveigar hét Salgerður og hefiir 
hún veríð kona Snorra Halldórssonar, Snorrasonar goða. Þannig 
sýnist Ifklegt, að Guðrfður Þorsteinsdóttir, Sfðu-Hallssonar, móðir 
þeirra Jöreiðar og Rannveigar, hafi gipzt vestra, er báðar dætur 
hennar urðu þar flendar. Mætti geta til, að Skarð á Skarðsströnd 
hafi veríð eign föður þeirra systra og að Húnbogi hafi þannig 
Jengið jörð þessa að erfðum frá möðurfrændum sfnum. Þó erþað 
Jiér við athuganda, að Ingveldur Hauksdöttir, kona Húnboga á 



412 

Skarði, var kynjuð úr Dalasýslu, og komin af Hjardhyltingam 
(Sturl. ' I, 6, 41), — þanníg, að Þorgcrður möðir Ingveldar 
Hauksdóttur, var |dóttir Ingveldar, döttur Vermundar hins 
mjöva og Þorbjargar döttur Ólafs páa úr Hjarðarholti. En um 
föður Þorgerðar móður Ingveldar Hauksdóttur er ekkert kunnugt 
af Sturlungu, og gæti hann verið af ætt Geirmundar heljarskinns, 
er fyrstur bjó að Skarðiá Skarðsströnd (Landn. ^ 123 — 125; Sturl. * 
I, 5). Eptir andlát Geirmundar vitum vér ekkert um eigendur 
Skarðs, eða búendur þar, fyr en um iioo, að Húnbogi Þorgilsson 
býr þar. £n Uklegt er, að einhver af niðjum Geirmundar heljar- 
skinns hafí búið á Skarði eptir dauða Geirmundar, þó að sagnarít 
geti þess ekki. 

6öm Geirmundar eru tah'n : Yr, Arndís, Geirríður og Gunn- 
hildur. Um giptingu þeirra Geirríðar og Gunnhildar vitum vér 
ekki, og engar ættir eru taldar frá þeim, svo að kunnugt sé. 

Arndís Geirmundardöttir er talin kona Hjrmings Ólafsson- 
ar, dóttursonar Steinúlfs hins lága í f agradal (Sturl. * I. 5). Döttir þeirra 
Hyrnings er talin Friðgerður, möðir Sneris Þórodds- 
sonar, föður Odda, föður Þorgils Oddasonar (d. 1151). 
Þorgils Oddason er því fimmti knérunnur í ætt fráGeirmundi helj- 
arskinni (Sturl. " I, 5, 7 — 8). 

Yr Geirmundardöttir var gipt Katli gufu ^rlygssjrni; 
þeirra synir voru þeir Oddi, Þórhallur og Váh'. 

Oddi Yrarson (Ketilsson) átti Þorlaugu gyðju, döttur Hról6 
Kjallakssonar á Ballará (Landn. ♦ 64, 135;* 17, 43, 142, 167); hef- 
ur Oddi féngið Ballará með Þorlaugu og er eigi ólíklegt, að hann 
hafi biiið þar, eptir dauða Hrólfe Kjallskssonar, sem sagt er að 
lengi hafi búið að Ballará, — nema Oddi hafi búið að Skarði. 
Börn þeirra Odda og Þorlaugar era talin: Þörhallur, Þorbjöm, 
Hallveig. 

Þórhallur goði Oddason átti Bergþöru dóttur ]Ólafs páa 
(Egilss. 3 283, Laxdælasaga3 105. bls., sbr. athugagr. 12). Kjartan 
hét son þeirra, faðir Smið-Sturlu, fóstra Þórðar Gilssonar. 

Þorbjörn Oddason (Landn. ^ 125, 348: ^239), — hanntelst 
ranglega son Þórhalls Ketilssonar, bróður Odda, hjá EggertBríem, 
í Safni in, 514 — 515. sbr. sst. 560. — Þorbjörn Oddason er 
í Melabók hinni eldrí (Landn. á tilv. stað) talinn »faðir Þorgerdar, 
móður Odda, foður ÞorgiIs« o. s. frv. — Þessi ættfærsla getureigi 
staðizt, því að hún kemur í bága við Sturlungu, sem telur módnr 
Odda (Snerissonar), föður Þörgils, Álöfu dóttur Bitru-Odda, 
Þorbjarnarsonar (Sturl. ' I, 8). Sturlunga hefur hér án eía 
réttara fyrír sér en Melabök. £r því ættartalan frá Þorbimi Oddft- 
syni tii Þorgils Oddasonar, eitthvað úr lagi færð í Melabók. Hlyt- 



413 

iir að vanta þar Hði í ættina á milli þeirra Odda Sneríssonar og 
Þorbjamar, sem Melabók telur »föður Þorgerðar móður Odda<. 
Eggeft Bríem heíiir telcið báðar ættfærslurnary Melabökar og Sturl- 
UDgu, upp í .Ættir f Starlnngn" (Safn m, 514 — 515 og 523—524; 
sbr. sst 560, 562), án þess að greíða úr þeirrí míssögn, sem á sér 
stað um ætt þessa í Melabók, — sem þó var nær óhjákvæmilegt 
til þess að móðurætt Odda Sneríssonar yrði fullljös. £g skal núí 
fám orðum re^ma að sýna fram á, hvemig á þessarí missögnMela- 
bókar stendur, að því er snertir móðurætt Odda Sneríssonar. Eins 
og íyr er sagt, telur Sturlunga þannig frá Geirmundi niður til 
Odda Snerissonar: (Geirmundur) — Arndís — Friðgerður — 
Snerir — Oddi. Hér verða þrír ættlíðir á milli þeirra Geir- 
mandar og Odda (Sturl, ' I, 5). £g skal þegar taka það frara, að 
ættliðir þessir sýnast heldur fáir, í samanburði við tímann. 

Þorgiis Oddason er naumast fæddur fyr en um 1075.^ 

Oddi faðir hans er því varla fæddur löngu íyrir 1040. Snerir 

fftdir Odda ætti því að vera fæddur um 1000— cioio. Frið- 

ge r ð u r möðir hans fædd um 970 — 80. A r n d f s móðir Friðgerð- 

ar er því eigi fædd fyr en um 930. Reyndar getur þetta staðizt, 

því að Geirmundur heljarskinn var tvíkvæntur, ogAmdís hlýturað 

hafa veríð sfðarí konu bara hans; og gamall hefur Geirmundur 

yerið, er hann kvæntist Þorkötlu Ófeigsdóttur. Ýr Geirmundar- 

dóttir hefiir verið miklu eldri en Amdís, enda var hún dóttirHer- 

rfðar fyrrí konu Geirmundar. Ýr hefur þó varla gipzt Katli gufu 

lyr en hann hafði tekið sér bólstað á íslandi, en það verður um 

953 (Egilssaga3 280 — 282; Landn. ^ 132 — 134). Sýnist Geirmundur 

|>á vera enn á Iffi, eptir því sem orð Landnámu skýra frá, að hann 

^vísaði Ratli til landa*. £n slíkt er varla sennilegt, vegna aldurs 

Geirmundar, nema Keti)! hafi komiðútum 930, sem er »síð land- 

námstfdarc og það er hklegra (Landn. ^ 133), því að Geirmundur 

var svo gamall, er hann kom til Islands (um 900) að varla er Ifk- 

legt að hann hafi lifað lengi fram yfir 930. — Synir Ketils gufu 

og Ýrar, munu þannig vera fæddir á árunum c. 930 — c.940; eru 

þetr þá litlu yngri en Amdís Geirmundardöttir móðursystir þeirra. 

Þorbjöm Oddason, Ketilssonar (og Ýrar) verður því hérumbil jafn- 

hlida bömum Amdfsar (f. c. 970), enda er Þórhallur goði bróðir 

hans kvæntur dötur Ólafs páa f Hjarðarholti, systur Kjartans Ólafs- 

sonar (d. 1003). £n Hallveigu systur þeírra, Oddadóttur, 

átti Jönindur son Þorgils KoIIssonar og var þeirra son Snorrí foður- 

fiidir Þórðar Gilssonar á Staðarfelli. Þeir Þorgils Oddason og 

Þörður Gilsson hafa þvf verið að 5. og 6. frá Geirmundi: 

l^T — Oddi — Hallveig— Snorri— Gils— Þórður. 
Gcirmimdur |^^g _ Fnðgerður — Snerír — Oddi — Þorgils, 



414 

Bæði Hauksbök og Sturlubók Landnámu telja Bitru-Odda 
8on Þorvalds örgoda (Landn. * 159; ^52, 176), en Sturlunga 
telur hann Þorbjarnarson, og segir módur hans Ingveldi dött- 
ur Álfs í Ðölum, er Þorvaldur örgoði haídi (áður) átta» og er þad 
án efa hið rétU (Sturl. « I, 8; sbr. Safh m, 523—524, 562; Arkiv 
fÖr nord. filologi Vm,327). Ætt Þorbjarnar föður Bitru- 
Odda, hefur hér til verið ókunn, og eg veit ekki til, að 
neinn hafi reynttilað grennslast eptir henni. — Mér sýnist auðsætt, 
að hann séhinn sami og Þorbjörn Oddason, Ketilssonar gufb 
sem Melabók telur forföður Þorgils Oddasonar, en telur ættir þeirra 
rangt saman, eins og hér hefur verið sýnt Þorbjörn Odda- 
son hefur því átt Ingveldi döttur Álfs úr Dölum, síðar en Þor- 
valdur örgoði, og mun Bitru-Oddi sonur þeirra heitinn eptir Odda 
(»Ýrarsynic) Ketilssyni, föðurfoður sínum. Þetta kemur mjög vel 
heim við aldur Bitru-Odda (Þorbjöm Oddason f. c 970 — Bitru- 
Oddi f. c. 995 — 1000). Ættartalan í Melabók frá Odda Yrarsyni 
til Þorgils Oddasonar (Landn. ^ 239), setti því að leiðréttast á þessa leið: 

»Ýrr móðir Odda, föður Þorbjamar, föður [Bitru-Odda, foður 
Álöfar] móður Odda, föður Þorgilsc, o. s. frv. — Þannig verda þau 
að 3. og5. frá Geirmundi heljarskinni, Snerir Þöroddsson og Álöf 
kona hans: 

í Arndís — Friðgerður — Snerir. 
Geinnundur| ^^ _ q^^j _ þorbjöm - Oddi - Alöf. 

Konu Bitru-Odda er hvergi getið, svo að kunnugt sé, en eigí 
er ólíklegt, að hann hafi átt Ingveldi döttur Vermundar hins mjóva 
og Þorbjargar ólafsdóttur páa úr Hjarðarholti. Mætti þannig ætla, 
að Þorgerður, sú er Melabök telurdóttur Þorbjamar Oddasonar 
og móður Odda Sneríssonar, hafi verið döttir Bitru-Odda 
Þ or bjarnarsonar (og Ingveldar), og að hún sé sama kona og 
Þorgerður dóttir Ingveldar Vermundardóttur, en móðir Ingveldar 
Hauksdöttur, Ketilssonar, konu Húnboga Þorgilssonar (Sturl. * 1, 6^ 
41). Væri þá Ingveldur Hauksdóttir kona Húnboga þannig komin 
í 6. ættlið frá Geirmundi heljarskinni : (Geirmundur) — i. Yr. — 
2. Oddi. — 3. Þorbjörn. — 4. Bitru-Oddi. — 5. Þor- 
gerður. — 6. Ingveldur kona Húnboga Þorgilsson ar. 
Þannig eru einmitt mestar líkur til, að Skarð á Skarðsströnd hafi. 
gengið að erfðum í ætt Geirmundar, til þess er Húnbogi hefur fengid 
þá jörð með tengd við ættmenn þeirra Odda Ýrarsonar og Bitru- 
Odda. Margt bendir á, að frændsemi og vinátta mikilhafi átt sér 
stað að fornu með Skarðverjum og Staðarhólsmönnum. — Má tíl 
dæmis geta þess, að Oddi Þorgilssón settist í búið á Skarði 114^» 
og mun hann hafa gert það með samþykki Snorra Húnbogasonar 
(Sturl. • L 42). — Enda hafa þeir Þorgils Oddason og Snorrí Hún- 



415 



bogason verið þrímenningar, eptir því sem hér hefiir verið talið, 
frá Bitni-Odda: 

í Álöf — Oddi — Þorgils. 

[ Þorgerður — Ingveldur — Snorri. 

Ástæðan til þess, að eg heíi farið svo ítarlega út íþetta mál, 
er sú, að Skarðverjaættin ereinhver hin merkasta og fjölmenn- 
asta ætt á Íslandi frá því um iioo, allt til 1600. Og hún er ein 
af þeim fáu ættum, sem telja má í karlkvísl frá landnámstíð, allt 
til núlifandi manna. Af ætt þessarivoru og allirhelztu valdamenn 
í Dalasýsln um langan tíma, svo að öldum skipti, eptir að ísland 
iLom undir konung. Mér þótti því hlýða að skýra hér frá upphaíi 
œttar þessarar, einkum þegar þess er gætt, að hún var áður mjög 
lítt kunn, og þö rangt rakin — svo að menn töldu karlkvísl Húnboga 
á Skarði ranglega í beinni línu til Dala-ÁIfs, en þekktu eigi 
skyldleika hans og Ara fróða, sem nú reynist óyggjandi, og er það 
mjög merkilegt söguatriði, að því er snertir ætt Skarðverja, einkum 
þegar þess er gætt, að niðjar Skarðs-Snorra virðast hafa átt allmik- 
inn þátt í söguritun íslands á 13. öld, 

Eptir Húnboga Þorgilsson, bjó á Skarði Snorri Húnboga- 
aon; hans getur f^rrst 1148 (Sturl. * I, 43). Snorri var lögsðgu- 
maður 11 56 — 11 70 (Safn II, 3, 25). Hann var prestur að vígslu, 
og andaðist 11 70 (Annálar). Snorri var einmitt uppi á því tíma- 
bili, er mestar deilur voru milli þeirra Einars Þorgilssonar ogSturlu 
í Hvammi, en hvergi finnst þess getið, að Snorri komi við mála- 
ferli þeirra. Sýnir þetta, að Snorri heíur verið spakur maður og 
öhlutdeilinn, svo sem niðjar hans voru. Snorri átti Ingveldi dóttur 
Atla Tannasonar. Synir þeirra voru þeir Þorgils og Narfi, prestar. 
Ennfi'emur sýnist vera sonur Snorra Húnbogasonar — Álfur 
Snorrason, er bjö að Ballárá sumarið 1171. Til hans fór þá 
Snorri son Þórðar Gilssonar, bróðir Hvamms-Sturlu, er missætti 
þeirra Einars Þorgilssonar og Sturlu var sem mest (Sturl. ' I, 6^). 
Þorgils prestur Snorrason, Húnbogasonar, bjöað Skarði eptir 
föður sinn, ásamt Narfa bróður sínum; hann er fulltíða ii7o(SturI. ^ 
I, 56). II 85 er þess getið, að þeir Narfi og Þorgils Snorrasynir 
búi að Skarði, og veita þeir þá lið vegöndum Einars Þorgilssonar, 
til þess að þeir kæmist í Hvamm til Ara sterka og Guðnýjar eptir 
víg Einars, (Sturl. * I, 196). Þetta bendir á frændsemi þeirra við 
Ara og vináttu við Hvammveija, en hins vegar sýnir það, að þeir 
bræður hafa verið litlir vinir Einars Þorgilssonar. Enda var Einar 
lítt vinsæll, og eigi svo sem veriðhaf9í Þorgils Oddason faðirhans. 
Um 1197 var það, að Þorgils prestur Snorrason fékk Þórði Sturlu- 
syni hálft Þórsnesingagoðorð (Sturl. ■ I, 200). Þorgils prestur and- 
1201 (Konungsannáll). — Sonur Þorgils prests Snorrasonar 



4t6 

mun vera Haukur Þorgilsson prestur í Haga á Bardaströnd, 
er kvæntist þar 1212, Oddnýju dóttur Steinólfs prests Ljótssonar 
(Hrafnssaga 17. k., Bisk.s. I, 669; Sturl. * 11, 304). Sumaríd 1234 
sendir Haukur prestur njósn Þórði Sturlusyni á Eyri í Álptafjörð, 
af ferðum Órækju Snorrasonar og föru þeir með njósnina, Ólafor 
og Páll, synir Hauks prests (Sturl. ' I, 329). Vorið eptir, 1235, 
tók Órækja Hagaland af Hauki presti. Fór þá Haukur prestur á 
Eyri í ÁlptaQörð, til Þórðar Sturlusonar, með böm sín, Ólaf, Pál, 
Odd og Halldóru. En þeir Þorgils og Steinól fur synir 
Hauks, fóru þá í Tjaldanes og Búðardal (Sturl. « I, 337). Haukur 
prestur andaðist 1245 (Annálar). Um niðja hans vitum vér lítið. 
Þorgils son hans bjó á Setbergi 1284 (Bisk.s. I, 734), Er ckki ó- 
llklegt. að Gunnar Hauksson, er bjó að Ingjaldshóli 131 7, kynni 
að vera af þessari ætt (ÍF. 11, 410). Narfi Snorrason, Hún- 
bogasonar, bjó á Skarði eptir foður sinn, og var prestur; hans 
er getið í Sturlungu 11 70 og þar eptir (Sturl. * I, 56, 196). Þeir 
bræður voru vinir miklir Sturlu í Hvammi og veittu honum fram- 
ar að málum en Einari Þorgilss^mi; en þó koma þeir heldur sjald* 
an við deilur þeirra Einars og Sturlu. Narfi prestur Snorrason dó 
1202 (Konungsannáll, Bisk.s. 481). Hann átti Guðrúnu dóttur 
Þórðar Oddleifssonar, Þórðarsonar krákunefs. Móðir Guðrúnarvar 
Halldóra, döttir Jóns eldra á Svínafelli, Sigmundarsonar, Þorgils- 
sonar (Sturl. ' I, 6, 192). Börn þeirra Narfa prests og Gudrúnar, 
voru: Skarðs-Snorri, Þórður, Ingveldur, Guðríður, Hallgerður. En 
launbörn Narfa prests voru þau Þorbjöm og Halldís (Sturl. * I, 6). 
Snorrl Varfason prestur, — kallaður Skarðs-Snorri, eða 
Snorri Skarðsprestur, — Mun fæddur nálægt 1180, en fyist 
kemur hann við sögur sumarið 1223 (Sturl. ' I, 263); var hann þá 
vottur að vináttuheitum þeirra Sturlu Sighvatssonar og Þorvalds 
Vatnsfirðings. — 1234 sættir Snorri prestnr þá Búðdæli og ðonn 
Þórðar Sturhisonar (Sturl. * I, 329). — Vorið 1235 er Snorra prests 
enn getið við málaferli Búðdæla, og Þórðarsona ólafs og Sturln 
(Sturl. ^ I, 334), sama vor fór Snorri prestur til móts við Þórð 
Sturluson í Fagurey, er Þórður ætlaði til liðs við Sighvat bródur 
sinn (Sturl.' I, 335). Þess er getið, að Skíði Þorkelsson á Kvenna- 
hóli væri mikill vin Skarðs-Snorra, og heíði það af eígu hans, er 
hann vildi til mæla (Sturi. ' I, 336). — Sumarið 1235 er þess enn 
getið, að Snorri prestur Narfason var einn af þeim, er föru nordur 
til Sighvats Sturlusonar með sættaboð órækju Snorrasonar (StnrL * 
I> 33^)' — Um þessar mundir voru þeir orðnir fulltíða, synirSkarðs- 
Snorra, Bárður og Sigmundur, og er þeirra getið i för með Stuiln 
Sighvatssyni norður um land, haustið 1238 og voru þeir brædor 
með Sturlu í Örlygsstaðabardaga, fyrir Meðalfellsstrendingum (Stmi.* 



417 

1» 3^8, 374f 33o). Þetta bendir á, að faðir þeirra hefiir haft þar 
mannaforráð nokkur. — 1241 fær Srtorri prestur Narfason Sturlu 
Þörðarsyni mági sínum landið á Reykjahólum til umráða, en Sturla 
fékk það órækju Snorrasyni (Sturl. » I, 391). — 1242 fer Sturla 
Þörðanon út til Skarðs, með sendimönnum Kolbeins unga, að 
treysta vináttu Snorra prests á Skarði og vina hans, Strenda- og 
Saorbæinga til handa Kolbeini (Sturl. ' I, 409). — 1243 fékk Snorrí 
prestur Tuma Sighvatssyni bú það, er hann átti á Reykjahölum, og 
hðíðu áður varðveitt það synir Snorra, Bárður ogSigmundur. Segir 
Starlunga, að Snorrí prestur værí »manna auðugastur á VestQörðum 
og göíugur að ætt€ (Sturl. ^ n, 36); »hann hafði verið alla æfi 
nesti ástvin Sighvats og Sturluc. 

Skarðs-Snorra er síðast getið, að hann er einn af gerðarmönn- 

vm af hendi þeirra Sturlu Þórðarsonar og Þorgils skarða, er þeir 

ssttust við Hrafn Oddsson; var fundur ^þeirra í Bjamardal haustið 

1257; er Skarðs-Snorri þar talinn fyrstur gerðarmanna, og sýnir 

þad að hann hefiir þött þeirra göfugastur (Sturl. ' n, 240). — Snorri 

prestnr andaðist 13. september 1260 (Helgafellsártíðaskrá, ísl. Ár- 

tíðaskr. 87, 91, 107—- 108; ísl. annálar). Kona Skarðs-Snorra prests hét 

Sæunn; hennar móðir hét Tófa, dóttir Snorra, Bárðarsonar hins 

svarta úr Selárdal, Atlasonar (Sturl. ' I, 162. Þessir voru synir þeirra: 

Narfi prestur, Bárður, Sigmundur, Bjami, Guðmundur, Bergþór. 

I. Narfi Snorrason var vígður kninuvígslu ungur af Guð- 

mundi biskupi, er síðan vígði hann til prests fyrír 1237 

(Bisk.s. I, 596). Narfi prestur fékk Valgerðar dóttur Ketils 

prests á Kolbeinsstöðum i Hnappadal, lögsögumanns (d. 1273), 

Þorlákssonar, hún var systir Þorleifs hreims, Ketils, og Helgu 

' móður Þorsteins áböta á Helgafelli (d. 1351) Snorrasonar. 

Móðir Ketils bama var Halldóra Þorvaldsdóttir frá Hruna, al- 

systir Gizurar jarls. — Narfi prestur hlaut staðfestu á Kolbeins- 

stöðuœ, þá er tengdamenn hans höfðu haft og er hans getið 

þar 1253 (Sturl. * 11, 145, 151). 1261 kom sá maður á Kol- 

beinsstaði, er Sveinn hét og kvaðst fara með bréfum Gizurar 

jarls, mágs Narfa prests, og skyldi Narfi prestur færa þauSig- 

hvati Böðvarssyni, bróður Þorgils skarða, til Staðar á Snæ- 

fellsnes, en það kom upp síðar, að Hrafn Oddsson hafði sent 

bréf þessi, til höfuðs Sighvati, og heitaðist Sighvatur þá að 

ræna Narfa prest, en þó fórst það fyrir (Sturi. " n, 253). Narfi 

hefiir verið mikilsháttar prestur; hann fékk til þess lof af erki- 

biskupi, að hann héldi vígslum sínum, þótt hann værí kvong- 

aður, en þá hafði prestum öllum veríð bannað að kvongast, 

en þeim er kvæntir voru boðið að skilja við konur sínar 

(Bisk.s. I, 597). Narfi prestur andaðist 1284 (Gottskalksann- 



4i8 

áll). Synir Narfa prests Snorrasonar og Valgerðar eni taldir: 
Þorlákur, Þörður og Snorri (Bisk.s. 1, 596, 735 Landn.^ 
75; ^22, Hauksbók). Auk þessara sýnist Naríi prestur ha& 
átt hinn fjörða, er Marteinn hét; hann hefiir búíd í Bjam- 
arhöfn í Helgafellssveit, og mun mega telja ættír frá honuin 
(sjá Snæfellsnesssýslu). Frá öllum sonum Narfa prests em 
fjölmennar ættir komnar, og má telja þærtil núlifandi manna, 
jafnvel í beinan karllegg, sjá hér síðar. Flestar og Qölmenn- 
astar ættir eru þó frá Snorra Narfasyni, er komst sídar að 
Skardi, og bjó þarognidjar hans (Skardverjar) eptir hann. 

2. Bárður Skards-Snor rason; honum er í registri við Bisk- 
upasögur, I. bindi, ruglad saipan vid Bárd frænda Gudmund* 
ar biskups, er bjó í Súðavík 1200 (Bisk.s. I, 462—463, 917). 
Bárður var vígður ungur, krúnuvfgslu, af Guðmundi biskupi« 
en biskup kvað eigi mundi stoða að vígja hann lengra fram, 
»fyrir sakir óspektar sinnarc. Bárður prestur var mjög í heríor- 
um með Sturlungum, f Örlygstaðabardaga 1238 og víðary en 
loks féll hann með Tuma ^mgra Sighvatssyni, á Reykjahólnm 
19. apríl 1244 (ísl. Árt. 99; sbr. Sturlungu ' 11. 43 — 45; 
Bisk.s. I, 596). 

Guðrún Bárðardóttir, sem nefhd er í Guðmundarsöga 
(Bisk.s. I, 597), mun án efa vera döttir Bárðar prests Snorra- 
sonar; hún sýnist hafa átt heima norðurá Ströndum, ogmætti 
geta til að hún hafi verið kona Einars Ásgrfmssonar (sbr. 
Sýslum.æfír 11, 253, hér að framan) og hefði þá Bárður sonur 
Einars heitið eptir Bárði Snorrasyni. Bárður Einarsson, Ás- 
grfmssonar, andaðist 1272, og mun þá hafa verið eigi eldri en 
um 20 ára; hann gat þvf vel verið döttursonur Bárðar Snorrasomr 
(f. c. 1205 — 10, d. 1244), enda mun svo vera, þvf að Sturla 
Þórðarson lögmaður kallar Bárð frænda Þórðar Narfasonar 
(Sturl. ^ II, 273), og verður það auðsætt á þennan hátt, hvem- 
ig frændsemi þeirra hefur verið háttað. 

3. SigmundurSnorrasonfrá Skarði, er orðinn fuUtíðai235 
(Sturl. »1, 336). 1236 er Sigmundur f liði Sturlu Sighvats* 
sonar (Sturl. » I, 343). 1238 fóru þeir Bárður og Sigmundur 
synir Skarðs-Snorra norður með Sturlu og vom fyrir Medal* 
fellsstrendingum f Örlygsstaðabardaga ; voru þeir báðir saerdir 
til örkumla og lágu «m veturinn eptir á Silfrastöðum (Sturl. • 
1» 368, 380). 1243 er þess getið, að þeir bræður, Bárður og 
Sigmundur Snorrasynir voru fyrir búi því, er Skarðs-Snorrí fadir 
þeirra átti á Reykjahólum, en sfðan voruþeirheimamenn Tuina 
Sighvatssonar, er hann tók við búinu (Sturl. » 11, 36), en sfdar 
finnst Sigmundar ekki getið. — Það er ekki ósennil^, ad 



419 

Sæunn Sigmundardóttiry erlGottskálksannáll telur and- 
ada 1337, hafí verid dóttir Sigmundar Snorrasonar frá Skarði, 
því ad móðir Sigmundar, kona Skards-Snorra, hét Sæunn og 
var hún af ætt Seldæla og sjálfsagt Reykjahólamanna (Brands 
Bergþórssonar, eða Helga prests Skeljungssonar?) því ad med 
henni hefur Skarðs'SnŒrri ad líkindum fengid Reykjahöla. — 
Sæunnamafhið er fágætt í öðrum' ættum um þetta leyti. 

4. Bjarni Snorrason, i)jó á Skarði eptir í&ður sinn, og er 
hans getið þar 1263 (Sturl. ' n, 268). Bjama er og getið í 
landamerkjaskrá Dögurðaraess (ísl. Forabr.s. VI. 3. bls.). 

5. Gnðmundur Snorrason; hans getur í fyraefndri landa- 
merkjaskrá, (t. F. VI, 3.) og er hann án efa sonur Skarðs- 
Snorra, þótt Sturlunga nefni hann eigi. 

6. Bergþórr Snorrason, er var á Reykjahölum með Tuma 
Sighvatssyni veturinn 1243 — ^^44 (Sturl. ^ 11, 37), munoghafa 
veríð sonur Skarðs-Snorra. 

Frá sjrstkinum Skarðs-Snorra munu nú naumastverða raktar 
ættir, nema írá Þórði Narfasyni (sjá hér síðar). 

11. Snorrungagoðorð. 

Þess var áður getið, að Þórður Gilsson fékk Snorrunga- 
goðorð eptir Ljót, son Mána Snorrasonar goða, er kallaður var 
Mána-Ljötur (Sturl. > I, 41). Eptir Þórð, tók Sturla son hans við 
goðorðinu og héltþaðtil dauðadags (d. 1183). Eptir andlát Sturlu 
tök fyrst við Snorrungagoðorði Sighvatur Sturluson (Sturl. ^ I, 200.) 
Síðar tók Sturla Sighvatsson goðorð þetta til kvonarmundar af foð- 
ur sínam og urðu um það deilur allmiklar með Sturlungum, því 
að Snorrí Sturluson höf tilkall til goðorðsins 12241 en náði eigi. 
Þá tök Þórður Sturluson goðorðið til meðferðar 1227, á Þórsness- 
þingi, og þeir Jón murti Snorrason, aðöleyfi Sturlu Sighvatssonar; 
því gerði Sturla Þórði föðurbróðum sínum heimsökn í Hvamm, um 
Jónsmessuskeið, sumaríð 1227, og gerði þar óspektir nokkrar. 
Suroanð 1228 varð enn deila nokkur um Snontingagoðorð, á al- 
þingi, en eptir það fóni ýmsir Sturiungar með goðorðið, til þess er 
Sturla son Þórðar Sturlusonar fékk það af þeim Snorra Sturlusyni 
fðdnrbröður sínum, og Böðvari Þórðarsyni bróður sínum i24o(Sturl. 
*I, 387). Eptir þetta hefur Sturla Þórðarson farið með Snorrung^- 
goðorð, tilþess erísland gekk undir konung, 1262, en með þeim 
atburði endar saga allra goðorða á íslandi, þó að það væri eitt 
af aðalatríðum gamla sáttmála, að lögmenn og sýshimenn á tslandi 
tkyldi vera af ættum þeirra manna, er að fornu höfdu goðorðin 
upp gefið. 



420 

m. Valdamenn i Dalasýslu 

eptir að ísland laut Noregskonungi, 1262, hafa eptir þvf semnnt 
verður komizt af annálum, bréfum, máldögum kirkna og öðram 
skrám, verið þessir: 

Stupla ]Mp0apson 

lögmaður, sem hér að framan hefur verið nefhdur, sonur Þörðar 
bónda í Hvammií Dölum (d. 1237), Hvamms-Sturlusonar (d. 11 85), 
Þörðarsonar á Staðarfelli (d. um 1149). Gilssonar, af ætt Djúp- 
firðinga hinna fornu, að langfeðgum, en möðir Sturlu lögmanns 
hét Þóra og vita menn ekki œtt hennar; hún var frilla Þórðar Stnrlu- 
sonar. — Sturla er fæddur á Ólafsmessudag 1214; hann kemur 
ungur við deilur frænda sinna á móti öðrum höfðingjum. 123S 
var Sturla í Apavatnsför með Sturlu Sighvatssyni (Sturl. ' I, 360 — 
361); þá var hann og í Örlygsstaðabardaga með þeim feðgum Sig- 
hvati og Sturlu (Sturl. ' I, 368, 372, 378), þág hann gríð ad Giz- 
uri og Klængi Bjamarsyni. 

Haustið 1239 var Sturla Þórðarson mest fyrir liðveizlu við 
Solveigu Sæmundardóttur, ekkju Sturlu Sighvatssonar, þá er Sn<Mrri 
Sturluson deildi við hana um það er Sturla Sighvatsson hafði farið 
að Þorleifi Þórðarsyni og barizt við hann í Bæ í Borgarfirði 1237. 
í þetta sinn var Sturla Þórðarson fyrir Saurbæingum og Strendnm 
(Sturl. ' I, 386). 1240 fær Solveig Sæmundsdóttir Sturlu Þórðar- 
syni í hendur búið á Sauðafelli, er hún för utan; því fylgdu Bjam- 
eyjar, Skáleyjar og Drangarekar. Þá fékk Sturla þríðjung Snormnga- 
goðorðs hjá Snorra Sturlusyni fóðurbröður sínum, en Bððvar bróðir 
Sturlu hafði áður fengið honum sinn hluta, sem var fjórðungar 
goðorðsins (Sturl. ' I, 387). Áður hafði Sturla búiðáEyri í Álpta- 
fírði eptir föður sinn (d. 1237). — Vorið 1241 fer Sturla að Stað- 
arhóli (Sturl. ' I, 387) og sama ár dæmir Órækja Snorrason Staðar- 
hölsland af Sturlu, en þeir sættust litlu síðar á það, að Órækja 
handsalaði Sturlu Staðarhólsland aptur (Sturl. ' I, 389, 391). Sturla 
hefur fengið Sælingsdalstungu með konu sinni, og fleirí störeignir 
þar vestra. Hann hafði mest mannaforráð um Dali, á meðan Þörd- 
ur kakali réð mestu á íslandi. Sturla var og vinur mikiU Þorgils 
skarða, en eptir andlát Þorgils, gerist Sturla maður Gizurar jarls, 
á alþingi 1259, ásamt Sighvati Böðvarssyni, og heitir Gizur þeinei 
frændum liðveizlu til hefnda eptir Þorgils. Litlar efndir urdu ú 
heiti þessu af hendi Gizurar, en þö komst Sturla í vinfengi vid 
hann eptir, að Kálfur Brandsson frændi Gizurar hafði fengið Guð- 
nýjar Sturludöttur, veturinn 1259; hét þá Gizur Sturlu Borgarfiiðí 
(Sturl. "■ n, 253, 258—259). Þessi skipan Gizurar jarls st6ð þó 
ekki lengi, því að Hallvarður guUskór kom út með bréfum Hákonar 



421 

konungs, um sumaríd 1261, og varð þá Ijöst, ad konungur hafði 
með bréfum þeim, skipad Hrafni Oddssyni völd um Borgaríjörð og 
tók þau þannig af Gizuri, er áður hafði fengið völd þau Sturlu 
Þórðarsyni. 

Hrafn hafði áður búið um hríð að SauðafeUi, eptir brottför 
Sturlu Þörðarsonar þaðan, og hafði þá án efa nokkur mannafor- 
rád um suðurdali og Miðdali, en þegar hér var komið bjö Hrafní 
Stafaholti, og lengi síðan, en Vigfxís Gunnsteinsson sat þá að Sauðafelli. 
— Sturlu Þörðarsyni fannst fátt um efndir Gizurar jarls á heitum 
við sig og má það einkum skilja af vísu þeirri, er Sturla kvað, eptir 
ad hann frétti skipan konungs, þá er fyr var greind. í vísu þess- 
arí talar Sturla um slægð jarls og kveður hann hafa vélað sig og 
rofið við sig fogur heit (Sturl. ' n, 259). Vorið 1263 gerðist svo 
mikið sundurþykki með þeim Hrafni og Sturlu, að þeir Sturla, 
Snorrí son hans og Eyrar-Snorrí Pálsson, ætluðu að Hrafni í Stafa- 
holt, því að þeim feðgum þótti Hrafn sitja yfir sæmdum sínum* 
Atför þessi varð þeim að engu gagni, því að Hrafni kom áður 
nj6sn af forinni og varð það þá sætt þeirra, að Sturla skyldi utan 
fara. Fór Sturla utan þegar um sumarið (1263) ^í^ Noregs, þvf að 
Gizur jarl, er Sturla hafdi fundið á Eyrum suður, veitti þá Stúrlu 
enga uppreisn gegn Hrafni. — Var Sturla nú lítt staddur, þvf að 
þeir Hrafn og Gizur höfðu eigi vel flutt mál hans við konung, í 
bréfum sfnum. Þö kennir Sturla Hrafni það mest, að hann hafi 
afflutt sig í Noregi (Sturl. » 11, 263 — 270). 

Sturla var nú utan um hrfð, og fékk virðingar miklar af 
Magnúsi konungi lagabæti, syni Hákonar gamla er þá var andað- 
ur. — Sturla var vitur maður, sagnamaður og lögfróður vel, hann 
var lögsögumaður 1251 (Annálar, Safn n, 31), — að Ifkindum í 
umboði Ólafs hvítaskálds bröður sfns, sem bæði á undan og á eptir 
hafði lögsögu, en hann mun hafa verið í utanfÖr sumarið 1251,0^ 
hefur þá fengið Sturlu lögsöguna í Ijarveru sinni. Þetta lögsagnar- 
umbod hefur meðal annars stutt að þvf, að Magnús konungur valdi 
Stnrlu til þess að fara til íslands með lögbók þá, er sfðan er köll- 
uð Járnsfða, sumarið 1271, og skipaði hann þá Sturlu lögmann 
yfir allt ísland. Tók Sturla lögsöguna að sérá alþingi sumaríð 1272 
og sýnast þeir Hrafn Oddsson þá hafa veríð sáttir að fullu, því að 
þeir fylgdu báðir frani máli konungs á alþingi T273, að Jámsfða 
værí f lög tekin (sbr. Konungsannál, o. fl.). ÞegarSturla komapt- 
ur til Islands, tók hann við búi Skeggja bónda í Fagradal, haustið 
1271; en vorið eptir (1272), fór hann búi til Staðarhóls. Sfðar för 
hann í Fagurey og bjó þar hin efstu ár æfi sinnar. Hann hafði 
lögsögu um allt land til 1276. — 1277 fór hann utan og var þá 
gerður ríddari (herraður) af Magnúsi konungi, — og kom út apt- 

«7 



422 

lir til íslands 1278; þá hafdi hann lögsögu um hálftland, til 1282. 
Frá 1271 hefur Sturla án efa haft roest völdí Dalasýslu, þóttgoð- 
orð þeirra frænda væri nú fallid undir vald Noregskonungs, — 
því ad enginn var þá slíkur höfðingi ( því héradi, sem Sturla var. 
Má því heita, ad með fráfalli hans lúki nær meÖ öllu hinu foma 
ríki og virdingu Sturlungaættarínnar, því ad Sturla er hinn sídastí 
þeirra langfeðga, er hefur goðorð til umráda og hinn sídasti aí 
Sturlungum í karllegg, sem hefur umboð yfir löggjöf alls Islands, 
flvo ad vér vitum, eptir ad landið laut erlendu konungsvaldi. Sturla 
andaðist í Fagurey á ólafsmessu (30. júlí) 1284 (sbr. Sturl. * II, 
«73-— 274; Safn til sögu fslands I, 503—639; 11, 31, 39—4». og 
víðar). Sturla var kvæntur Helgu, döttur Þórdar er búid haíði í 
Sælingsdalstungu, en Þórðurvar bródir Skarðs-Snorra prests, Narfa- 
sonar (sjá hér að framan). — Módir Helgu var Jöreiður Halls- 
dóttir prests (d. 1228), Gunnsteinssonar af Einarsstödum í Reykja- 
dal (1160), Þóríssonar; þá ætt heíi eg rakid í Fombréfasafhi V, 
822 — 823. bls., og sýnt þar samband Einarsstaðaættarínnar á 12. 
ö\á, vid Ljösvetninga hina fornu, eptir því sem ýms söguleg atvik 
benda til. — Börn þeirra Sturlu lögmanns og Helgu voru þessi: 

1. Snorri á Staðarhöli, sjá hér síðar. 

2. Þórður, er gerðist hirðprestur Magnúsar konungs lagabætis. 
Þórður andaðist 1283 og mun ekki hata kvænzt eða átt bönu 

3. Ingibjörg Sturludóttir, giftist fyrst Haili syni Gizurar 
jarls; hann dö á Flugumýri 1253, og hafa þau eigi átt aíkom* 
endur. — Síðar^. növ. 1259, giptist Ingibjörg Þörði syni Þor- 
varðar í Saurbæ í Eyjafirði, Þörðarsonar. Frá þeira mun mega 
rekja ættir til núlifandi manna, þött nokkur övissa sé á því^ 

4. Guðný Sturludóttir; hún giptist veturínn 1259, Kálfi 
bónda á Hafsteinsstöðum, syni Brands Rolbeinssonar, frænda 
Gizurar jarls. Ekki þekkjum vér nú með vissu ættir frá þeioi, 
en líklegt er, að Pétur lögmaður Halldórsson og Kálfur brödir 
hans (um 1350), hafi verið niðjar Kálfs Brandssonar. Barð- 
verjar í Skagafirði (um 1400) munu og vera af þessarí ett, 
þótt það verði ekki rakið að svo stöddu. 

VigfAfl Gaiiiisteiiisaon, 

flonur Gunnsteins bónda Hallssonar í Garpsdal (af ætt Ljósvetningm 



i) £g skal, f sambandi viÖ þetta, benda á, að sonur Þórdar og 
Ingibjargar mun hafa veríÖ Ó 1 a f u r, faðir Sturlu Ólafssonar 
er drukl^naði 13. aprfl 1329 (Gottskálksannáll). Þar drukknaðt og 
Ingibjðrg Sturludóttir, sem án efa hefur veríð dóttir Sturla 
Ólafssonar. — ó 1 a f u r prestur Sturluson (d. 1370) mun vera soniir 
Sturlu Ólafssonar,enfaðirJónsilla, erbjóáHólum ( Eyjafirðí á 14. öld. 



423 

og Þorfjriis Oddasonar) — og Ingveldar Narfadóttur systur Skards- 
Snorra (Sturl. » I, 6), bjó að Sauðafelli í Dölum, eptir Hrafn Odds- 
son og er eigi ólíklegt, að hann hafi um hríð haft nokkur völd í 
Dalasýslu, eptir að Island gekk undirkonung, því að margt bendir 
tíl þess, að Vigfus hefiir verið höfðingi og mikils ráðandi í héraði. 
Vigfuss er fyrst getið, svo eg finni, 1241, er hann þá í för með 
Órækju Snorrasyni, og sýnist þá hafa verið einn af helztu mönnum 
í Hði órækju; þar er hann þegar talinn einn af betri bóndum úr 
Fjörðum (= Vestfjörðum) (Sturl. " I. 394). 1242 sóru þeir Gunn- 
steinn bóndi Hallsson, Páll prestur bróðir hans og synir þeirra 
Vigfús (Gunnsteinsson) og Sámur (Pálsson) eiða Kolbeini ungaAm- 
örssyni, ásamt fleiri Vestfirðingura (Sturl. ' I, 408, 11, i). Vorið 
1244 búa þeir feðgar Gunnsteinn og Vigfús í Garpsdal, og létu 
þeir Kolbeinn ungi þar allt í friði, er þeir fóni með ránum um 
Vestfjörðu; en hvergi annarsstaðar. Þetta sýnist benda tíl þess, að 
þeir feðgar hafi verið trúnaðarmenn Kolbeins, eptir að þeir sóru 
honum eiðana (1242) og að þeir hafi jafnvel sent honum leyndar 
Djósnir af athöfnum Þórðar kakala þar vestra, þótt Sturlunga geti 
þess ekki beinlfnis (Sturl. "* U, 42). Litlu fyrir Flóabardaga, 
1244, riðu þeir Sturla Þórðarson, Þorgils skarði Böðvarsson og 
Vigfús Gunnsteinsson, með nær tvö hundruð manna norður Hauka- 
dalsskarð og ætluðu að Brandi Kolbeinssyni, er þá sat í Miðfirði 
med flokk manna, en þeffSiT til atfarar kom, kvaðst Vigfús aðeins 
vilja veita Sturlu til héraðsgæzlu, en eigi leita á sveitir annara 
manna með öfriði, og við þetta reið Vigfús á brott með sína menn 
og dreifðist þá allur safnaðurinn þeirra Sturlu (Sturl. ' n, 52). 
Sumaríð 1252 býr Vigfús enn f Garpsdal og er þess þá getið, að 
hann átti Guðn^u Sturludóttur, (Sighvatssonar); er Vigfús tal- 
inn einn þeirra, er verið höfðu vinir Þórðar kakala. Sýnist því lík- 
legt, að Þörður hafi gipt Vigfúsi Guðnýju frændkonu sína. Þetta 
snmar ráða þeir atför að Gizuri jarli, Sturla Þórðarson, Hrafn 
Oddsson og Vigfús (Sturl. ' 11, 102). — Á þessu ári, fyrir jól um 
▼etiirinn 1252, fór Vigfús með þeim Hrafni í Stafaholt, að Þor- 
gilsiskarða (StuH. * II, 131). — Surnarið 1253 bjó Vigfús á Breiða- 
bólsstað á Reykjanesi, og fór þá aO honum Einar Ásgrfmsson, við 
18. mann. Var Gunnsteinn Hallsson þá enn á lífi, og leitaðihann 
griða með þeira, svo að þeir sættust (Sturl. ' II, 152 — 153). Haust- 
ið næsta eptir var Vigfús uð boði' Gizurar jarls í bnillaupinu á 
Flugumýri (Sturl. ' 11, 157). Sumarið 1254 er Vigfús í atfor að 
Gizuri með Eyjólfi Þorsteinssyni (Sturl. ■ 11, i8o), og litlu síðar 
(áríð 1254) fer Vigfus norður, að Oddi Þórarinssyni, með þeim 
Ejjólú og Hrafni, og er þá fyrir Króksfirðingum (Sturi. ^ n, 184 — 



424 

i86. — 1258 rænti Vigfús Gunnsteinssón Ólaf ad Ánabrekku)') 
um suraarið (Sturl. " II, 249; Ann. * IX). — Veturinn 1259 lætur 
Vigfús drepa þá Rögnvald lUugason og sonu hans tvo, Eyjólf og 
Vagn, með svikum, í fjöUunum upp frá Árnesi (Sturl. ' 11, 252), 
mun það hafa verið orsök til vígsþessa, að Eyjólfur var í atförað 
Vigfúsi, á Stað á Reykjanesi 1253, með Einari Ásgrímssyni (sbr. 
hér að framan). — 1261 er þess getið, að Vigfús býr á Sauðafelli 
og hafði hann þá sæzt við Sighvat Böðvarsson bróður Þorgils 
skarða, en Sighvatur mun hafa geíið Vigfúsi að sök atfönna ( 
Stafaholt, að Þorgilsi(i252). Þennan vetur fóru vináttumál á meðal 
þeirra Þorvarðar Þórarinssonar og Vigfúss, og því var Vigfús lengi 
um veturinn að Keldum með Þorvarði, en bar síðan sættaboð 
á milli Þorvarðar og þeirra Sturlu Þörðarsonar og Sighvats Boð- 
varssonar, og flutti Vigfús það »með mikilli kunnáttuc, enda var þá 
gert um mál þeirra, og víg Þorgils skarða, á alþingi næsta eptír 
(1262), og var Vigfús í gerð þeirri af hendi Þorvarðar (Sturl. • II, 
253 — 255). Þetta sumar var Vigfús að skattaeiðum íslendinga, vid 
Hákon konung, og telzt hann þá meðal stórbænda á Vestfjorðum 
(Sturl. ' n, 260; Fornm.s. X, 114; Flateyjarbók m, 215). það cr 
því enginn efi á, að hann hefur hafl mannaforráð í þennan tíma, 
hvort sem það hefiir verið í Dala- eða Barðastrandarsýslu. — Vorid 
1263 gerðu þeir'ráð sín móti Hrafni Oddssyni, — Snorri son 
Sturlu Þórðarsonar, Eyrar-Snorri Pálsson og Vigfús Gunnsteinsson, 
og var fiindur þeirra í Ljárskógum, og skyldi hver þeirra veita 
ððrum til atfarar við Hrafn, en þó dró Vigfús sig úr atför, er 
að því kom (Sturl. ' 11, 266), og litlu síðar sendi hann Hrafiii 
njósn um för þeirra nafna. Þetta sýnir, að Vigfúshefiir veriðmeiri 
vinur Hrafhs en Sturlu Þórðarsonar, enda mun Hrafn mest ha& 
hafið Vigfús til valda þar vestra, og fengið honum Sauðafell, þar 
sem Hrafn bjó áður. Vigfúsar finnst eigi getiðeptír þetta, ogekki 
þekkjum vér nú með vissu neina niðja Vigfúsar. Þö hafa án efk 
ættir frá honum komið, þvl að til þess benda nöfn nokkur, þau 
er finnast í Dalasýslu, samkvæmt bréfum og annálum, á 14. öld. 

Steinar Svertlngsson 

var sonur Svertings, er lengi bjó í Hvammi íDöIum, Þorleifssonar 
skeifu. Móðir Svertings, kon» Þorleifs, var Þórríður Sturludóttir, 
hálfsystir þeirra Snorra í Reykjaholti(d. 1241), Sighvats og Þörðar. 
— Steinar var fulltíða að aldri 1241, því að þá sendir Svertingnr 
hann með njösn af ferðum þeirra Lopts biskupssonar og félaga 



i) ,a Tannabrekku", stendur i Flateyjarannál, sem errangt, fýrir 
at Ánabrekku (þ. e. Anabrekku á Mýrum). 



425 

hans, vestur á Staðarhól, til StuHti Þórdarsonar (Sturl. ' I, 393 — 
394). Lfklegt er ad Steinar hafi tekid vid búinu í Hvaromi eptir 
andlát födur síns;og ef til vill hefur hann hafl einhver völd í Ðöl- 
um í umbodi Sturlu lögroanns frænda sfns, en bædi er óvfst um 
▼öld hans, og afkomendur. Er pó ekki ölfklegt, ad Jón hvarorour 
STeinsson, erjbjó f Hvamroi (1308— d. 1355), ^^^ ^erið af þessarí 
^^f og þá helzt dóttursonur Steinars Svertingssonar. 

Þorbjðm Ingtmiiiidmrson f £údardal(c. 1240— c. i27o)ogbræd- 
ur hans, Bárður og Steinólfur, voru frændur Skards-Snorra og er 
þeirra nokkrum sinnum getið f Sturlungu (sbr. og ÍF. n. 117. 
bls.; VI, 2. bls.). En þótt eg nefni þá hér, er roér ekki kunnugt 
nm völd þeirra. Hitt er vfst, að þeir voru auðugir og roiklir fyrir 
sér, þvf að þeir koroa allroikið við deilur höfðingja á Sturlunga- 
öldinni. 

HFafn Oddaaon 

bjó að Sauðafelli f Ðölum um hrfð, eptir 1241; hann var kvæntur 
Þurfði dóttur Sturlu Sighvatssonar (d. 1238), og mun hafa fengið 
þamiig hlut f mannaforráðum þeim, er Sturla hafði átt um Dali. 
Hrafh var höfðingi, auðugur og mikils ráðandi, sjá um hann við 
Borgaríjarðarsýslu. 

BJarnl Snorra8on» böndi á Skarði á Skarðsströnd, sonur Skarðs- 
Snorra prests, Narfasonar, og Sæunnar (sjá hér að fraroan), hefur 
veríð auðmaður, sem faðir hans. Bjami var vinur beggja þeirra, 
Hraíns Oddssonar og Sturlu Þörðarsonar, og bar gríðaboð til 
Sturln af hendi Hrafns 1263 (Sturl. ^ U, 268). Er Ifklegt, að Bjarni 
hafi haft sýslu-umboð Sturlu, þá erSturla varf utanförum, um 1263 — 
1270, en ekki höfuro vér fulla vissu fyrir þvf. 

Bjðrn Dnfgnsson f Hjarðarholti, er kallaður var drurobur, eða 
Dmmb-Bjöm, frændi Sturlunga, var sonur Dufguss Þorleifssonar 
skeifu. Móðir Bjamar var Halla Bjarnardóttir, án efa kynjuð af 
SQdumesjum, þvf að þeir Dufgussynir áttu þar frændur. Björn var 
eigi mjög f herferðum roeð Sturlungum, frændum sfnum; hann mun 
vera fæddur fyrir 1225 (Sturl. ' I, 273). 1242 er Björn ráðinn til 
utanfarar með bræðrum sínuni, en þeir urðu apturreka í 
Hrútafirði, um haustið og fóru þá heim f Hjarðarholt tilbúss sfns. 
Litlu sfðar för Björn drurobur norður, og ætlaði að leitasætta við 
KolbeinuÐga fyrir bræður sfna, þvf að hann var roinnst f sökum 
vid Kolbein. Í þeirri for frétti Bjöm, að Þórður kakali Sighvats- 
Bon var út kominn að Gásum. Brá þá Björn fbrinni og fór þeg- 
ar til bræðra sinna og vildi veita Þörði lið, ef hann þyrfti. £n 
þeir bræður sátu þá heima að búi sfnu um hrfð (Sturl. ' n, 3 — 4). 
Svo sýnist, sem Bjöm dmmbur hafi veríð friðsamastur þeirra bræðra, 

27* 



426 

því að hans er eigi getið svo opt sem þeirra Kægil-Bjamar, Rol- 
beins og Svarthöf9a, í ferdum med Stiirlungum. Mun hann því 
optast hafa setið heima ad búi því, er hann átti í Hjardarholti í 
Dölum. — 1284, þegar leikmenn tökustadi, er þess getid, adBjöm 
Dufgusson tók Hjardarholt (Bisk.s. I, 734); en sfdan sat Björn þar 
í óleyíi Áma biskups Þorlákssonar, til þess er Bjöm dó, og var 
þad fyrir 1289. Hafði Björn á efstu stundum leitad sættar vi9 
biskup, en þó lézt hann í forboði, áður hann nædi sættinni, og 
var Iiann grafinn í kirkjugarði að ráði herra Hrafns, en síðan upp 
graíinn að ráði biskups og leystur dauður úr forboði af (Runólfi) 
áböta, 1289 (Bisk.s. I, 779). — Það er hér hefur sagt verið, sýnir 
að Bjöm hefur verið höfðingi. Er ekki ösennilegt, að hann hafi 
haft syðra hlut Dalasýslu um hrfð, f iimboði Hrafns Oddssonar. 

SnoPFl (lilnn yngrl) Sturluson, 

sonur Sturlu lögmanns Þórðarsonar, og Helgu döttur Þórðar Narfa- 
sonar (af Sturlungaætt og Skarðverja; sjá hér að framan), — er 
fæddur f Sælingsdalstungu í Dölum 23. marz 1244 (Sturl. « 11,47); 
hann var þá fjögurra vikna, er þeir Brandur Kolbeinsson og fé- 
lagar hans ráku hernað um Dali, og var þá Helga möðir Snorra f 
Tungu; komst hún nauðulega f kirkju með Snorra. 1262 er 
Snorri kominn á legg, og Þörður bróðir hans. £r þess getið um 
Snorra, að hann gerðist uppivözlumaður mikill og hélt nokknm 
sveit manna; hann för um haustið(i262), suður á Mýrar og tókvið 
búi Hauks á Álptanesi. Þótti Snorri eigi spakur f héraði oggerd- 
ist hann hinn mesti övin Hrafns Oddssonar, er þá hafdi sýslu am 
Borgarfjörð, og svo héraðsmanna. Varð Snorri þá að stökkva brott 
af Álptanesi, og fór þá til föður sfns. Veturinn 1263 S^^r Snorrí 
félag við þá Eycar-Snorra Pálsson og Vigfús Gunnsteinsson, á möti 
Hrafni Oddssyni. Eptir það, um vorið, föm þeir Snorramír og 
Sturla Þórðarson, að Hrafni, en Vigfús sat heima og gerðí njósn 
Hrafni, enda varð Hrafni ekki mein að forinni. £n eptir þetta hitt- 
ust þeir Hrafh og Snorri Sturluson f öxney, og fékk Snorrí gríð 
af Hrafhi. Þegar Sturla för utan, fyrir ofrfki Hrafns, gerði Snorrí 
son hans og Helga húsfreyja Sturlu bú á Staðarhöli (1263)» en 
nokkm síðar (c. 1265) fóm þau utan, og er þess getið, að Þördar 
Sturluson gerðist þá hirðprestur Magnúsar konungs lagabætis, en 
þess er eigi getið, hveijar virðingar Snorrí fékk af konungi. — 
£ptir heimfÖr þeirra feðga, fékk Snorrí landið á Staðarhöli til 
ábúðar (um 1280) og mun Snorrí hafa búið þar meðan hann Hfði 
(Sturí, « n, 265 — 268, 272, 273). Snorrí Sturluson hefur án e& 
haft sýsluvðld eða mannaforráð nokkur f Dölum, eptir föður sinn; 
hann hefiir að Ifkindum veríð vinur Áma biskups, þvf að Snom 



427 

er ekkert getid vid Stadamál.') — Snorri Sturluson andaðist 31. 
maí 1306 (Annálar; ísl. Ártíðaskrár 85, 89, los [Helgafells-ár- 
tíðaskrá] ). 

Synir Snorra hafa verið: 

Ásgrímur, Sturla og Þorsteinn. 

a. Ásgrimur Snorrason, bóndi í Sælíngsdalstungu, sjá 
hér sfðar. 

b. Sturla Snorrason, sjá Snæfellsnessýslu. 

c ÞorsteinnSnorrason, fór utan með bröður sínum (Sturlu), 
á skipi því er Glöðin . hét 1332, og létu þeir út úr Dýra- 
firði. Bar þá að Suðurejrjum og voni þar ræntir fé öllu, en 
sumir þrælkaðir. Þeir Snorrasynir tveir, og prestur sá, er Gunn- 
laugur hét, komust til Noregs áGlöðinni, bátlausir, með skíp- 
verjum sínum, og hétu þeir allir suðurgöngu; í þeirri för 
drukknuðu þeir bræður Sturla og Þorsteinn, og Gunnlaugur 
prestur (Gottskálksannáll). Þetta hefur allt gerzt árið 1332. 

PÓP0UP Napfason» 

var sonur Narfa prests á Kolbeinsstöðum, Skarðs-Snorrasonar prests, 
Narfasonar prests á Skarði, Snorrasonar lögsögumanns (d. 11 70), 
Húnbogasonar (sjá hér að framan). Möðir Þórðar hét Valgerður, 
dóttir Ketils prests á Kolbeinsstöðum, lögsögumanns (d. 1273), 
Þorlákssonar. — Þörður er orðinn fulltíða 1263 og sýnist hafa 
komið úr utanför, frá Noregi, það sumar, því að þess er getið, að 
Sturla Þörðarson fann Þörð >mág sinnc á Þfngvelli, er hann fór 
til skips á Eyrum. Sagði Þörður honum för Hákonar konungs úr 
Noregi, og að Magnús son Hákonar væri þá fyrir landstjórn (Sturl. ' 
n. 269). — Veturinn 1271 — 1272 var Þórður Narfason íFagradal, 
með Sturlu Þörðarsyni er þá var nýkomina til íslands úr utanför 
(Sturl. * n, 273). 1282 er Þórður farinn að búa á Skarði áSkarðs- 
strönd, sem var afaleifð hans. Eru þeir bræður taldir »vitrirmenn 
ok vel mannaðirc, (Bisk.s. I, 725). Þórður var lögmaður norðan 
og vestan 1296 — 1297 og í annað sinn 1300 (Annálar; sbr. Safh 
n, 48); ennfremur var hann umboðsmaður Bárðar hins norræna 
1302. Þórður dó 12. marz 1308 (Safn U, 48 — 49; ísl. annálar; 



i) Sveinn Sktllason (Safn I, 587), ætlar að herra Snorri digri 
$é sami maður og Snorri Sturluson, og telur hann Snorra 
Sturluson hafa verið herraðan af Magnúsi konungi, en það mun 
vera rangt, því að Snorri digri er án efa herra Snorri Ingi- 
mundarson (d, 1301), er opt getur í Áma biskupssögu. £n engi 
rök eru íyrír því, að Snorri Sturluson hafí veríð herraður, þótt 
eigi sé það með öllu ólíklegt. 



428 

Ártídaskrár, 117. 123, 161). — Þórdur Narfason hefur gefið rekaá 
Ströndum til Helgafellsklausturs, á milli Áröss í Drangavík, og 
Knarramess í Trékyllisvík (Fombr.s. III, 105, 327, 633. bls. oglV, 
x68. bls). Hann hefur verid audugur madur, og án efa haít völd 
nokkur í Dalasýslu. 

Nidja Þórðar er ekki getid, svo að kunnugt sé, og er líkleg- 
ast ad hann haíi eigi átt skilgetin böm, því að Snorri bródir Þórðar 
tók Skarð eptir hann látinn. Þö ætlar Dr. Jön Þorkelsson yngrí, 
aðNarfi Þórðarson, er samkvæmt annálum, dö 1392, hafi 
verið sonur Þórðar lögmanns,') en þajð fær naumast komið heim 
við tímatal, nema Narfi hafí verið yfir nírætt, þegar hann dö. £a 
líklega eru börn Þörðar Narfasonar — hafi þau nokkur verið, — 
fædd um 1280 eða íyrr, þar sem hann er fuUtíða um 1260. 

GQdmniidnr á Gnfp á Skarðsströnd, fyrir 1327, að því er 
sýnist, hefur átt reka við BreiðaQörð, og gefið Skarðskirkju hlnt f 
reka þeim (Fombr.s. 11, 635. bls.; IV, 157. og VII, 74.*) bla.). 
Kona Guðmundar hét Hallveig. Hverra manna þau hjón hafa 
verið, er naumast unnt að segja með vissu. £n ekki ætla eg 6lfk- 
legt að þau sé skyld Skarðverjum. Ætla eg þá helzt, að Guðmond- 
ur sé sonur Skarðs-Snorra, sá er getur f Dögurðarness-skjöhmi 
(Fombr.s. VI, 3. bls.), sjá hér að framan. — Mœtti ætla að N a r fi 
Guðmundarson prestur að Hjarðarholti (d. 1343), hafi verið 
sonur Guðmundar Skarðs-Snorrasonar. Á það bendir nafn hans 
og fbðumsfn, að hann sé af kyni Skarðveija. 

tslelfUp „bóndl" i Aflgapai 

f Hvammssveit, um 1300. og síðar, mun hafa verið valdamaðor; 
hann er enn á lífi 27. sept. 1327, þegar Jön biskup Halidórsson 
vfgir kirkju f Sælingsdalstungu (Forabr.s. 11, 634. bls.). Fyrír gjöf 
nokkra til Sælingsdalstungukirkju, hefiir fsleifur bóndi áskilið, að 
þar væri sungin sálumessa ártfðardag foreidra sinna, >ogsvo hans, 
þegar hann andastc (Fombréfasafh U, 634; m, 103 — 104 bls.; V, 
loi. bls.). 

Asgpímap Snoppaaon 

er nefndur hér að framan, og hefur án efa veríð sonur Snorra (d. 
1306), Sturlusonar lögmanns, Þörðarsonar (af ætt Sturlunga). A»- 
grfrour mun vera fæddur um 1280; hann hefiir fengið að fððttrarfi 



i) íslenzkar Ártfðaskrár, ættskrá XIII. 

2) Hér er nefnd „Halidfs" á Gnýp, og er það annaðhvort litvillay 
íýrír „Hallveig" — svo hét kona Guðmundar, — eÖa Halldfs þessi hcf- 
ur veríð dóttir Guðmundar og Hallveigar á Gnýp. 



429 

jarðimar Sælingsdalstungu og Stadarfell, er þeir feðgar höfðu átt 
nin langa æfi; — bjó Ásgrímur íyrst á Stadarfelli, líklega fyrir 1327 
(fsl. Fombréfasafn 11, 637. bls.). — 1337 er Ásgrímur farinn að 
búa i Sælingsdalstungu, og deilir þá um beit á milli Sælingsdals- 
tungu og Leysingjastaða, við Markús bónda á LeysingjastÖðum. 
£d Grímur lögmaður Þorsteinsson- úrskurðar Ásgrími beitina, að 
Holti í Saurbæ 10. júlí 1337 (Fornbréfasafn U, nr. 456). Ásgrímur 
mun hafa andazt um 1350. Hann hefiir átt nokkur bðm. 

Einn sonur Asgríms hefur andazt ungur á Staðarfelli (Fornbr.s. 
n, 637. bls.). Önnur böm Ásgríms munu hafa vérið: 

Brandur, KetiU og Herdís, og ef til vill íleiri, sem vér þekkj* 
um eígi. 

a. BrandurÁsgrímsson, »bóndi « nyrðra, hefiir kvænzt norð- 
lenzkri konu, Guðnýju Sölmundardóttur (líklega prests, Egils- 
sonar') prests í Grímstungum í Vatnsdal, Finnbjarnarsonar. 
Þau Brandur og Guðný keyptu Holtastaði af Jöni biskupi 
skalla, fyrir Flugumýri, 2. jan. 1360 (Fornbr.s. UL, nr. 109). 
Synir þeirra munu vera: Sölvi Brandsson prestur nyrðra 
(y374 — 1402) og Snorri Brandsson; hann kemur við bréf 
í Víðidalstungu og á Ásgeirsá í Víðidal, 19. jan. og 11. febr. 
1385 (Fombr.s. III, 383. bls., nr. 326). — 1393 selur Snorri 
Brandsson, Hallsteini presti Jónss^mi, Hrafnabjörg og Laugar 
í Hörðudal, fyrir lausafé (Fornbréfasafn m, nr. 406).^) 

b. KetilIÁsgrímsson, »bóndi« f Sælingsdalstungu, eptir fðð- 
nr sinn, um 1350 — c. 1380, eða lengur (sbr. Fombréfasafn HI, 
nr. 606 — 607). — Ketill hefur líklega andazt barnlaus, því að 
Sælingsdalstunga, er hann átti, komst, að honum liðnum, í 
eigu Staðfellinga. 

€• Herdís, kona Ömölfss Jönssonar bónda á Staðarfelli, hefur 
'án efa verið dóttir Ásgríms Snorrasonar í Sælingsdals- 
tnngu^,) og hefur Örnólfur fengið með henni Staðarfell, er hún 



i) Sölmundur prestur Egilsson (líkl. Finnbjarnarsonar (ísl.s. ^ I, 
359; Sturl. ' II, 499; Bps. I, 696), kemur við bréf vestra c 1365 
<Forabr.s. VI, 22. bls.). 

2) Frá þeim Sölva presti og Snorra eru ættir komnar, og má 
:k)a þær, eptir bréfum og annálum, alMangt niður. 

3) Við Strandasýslu, bls. 303 — 304 hér að framan, heíi eg getið 
, að Ketill „bóndi" Ásgrfmsson, muni hafa veríð móðurfaðir Helga 

^bónda", Guttormssonar, Ornólfsonar „bónda" á Staðarfelli, Jónssonar. 
£n þ^ar betur er athugað, sézt, að ömólfur Jónsson bjó einmitt á 
Staðarfelli næstur eptir Ásgrím foður Ketils. £r því ekkert sennilegra, 
að Ketiil hafi fengið Sælingsdalstungu eptir foður sinn, og að öraólfur 



430 

hefur erít eptír föður sinn. Herdíser enn á lífi^. marz 1383, 
því að þá samþykkír hún þad, er ömólíur geiíir Gtittonni 
syni sínum hálfa jörðina Stadarfell, en selur honum hálfa 
(Fombr.s. 111, nr. 313). — Ásgrímur Snorrason hefiir verídand- 
ugur bóndi og hefur ad líkindum haft völd eða umbodíDala- 
sýslu ura 1330. 

SnoPFl Narfascui lögmaOur. 

Fadir Snorra var Naríi prestur á Kolbeinsstödum (d. 1^84), Snorra- 
son prests á Skarði (d. 1260). Narfasonar prests sst. (d. 1202), 
Snorrasonar lögsögumanns og prests á Skardi (d. 11 70), Húnboga* 
sonar á Skarði, Þorgilssonar (sjá hér að framan). Módir Snorra 
var Valgerdur Ketilsdóttir, systurdöttir Gizurar jarls Þorvaldssonar. 
Snorri mun hafa verið yngstur þeirra Narfasona, fæddurum 1255 — 
c. 1260. Hann kvongadist suður um heiði og fékk þeirrar konu» 
er Þóra hét, og tók með henni landið í Hjálmaholti og í Mörk 
(á Landi) (Bisk.s. I, 725; sbr. Árt. 166; Safn til sögu ísl. II, 
58 — 59; Fombr.s. 11, 635, 637. bls.) 1282 keypti Snorri Hlídhina 
meiri af Árna biskupi Þorlákssyni og Lopti frænda hans, Helga* 
syni og fékk þeim í mót Lauga-lönd, Hjálmaholt, Mörk og Þjót- 
anda, og för þá um vorið (1282) byggðum úr Hjálmaholti í Hiíð. 
Snorri og bræður hans voruvinir miklir Ámabiskups Þorlákssonar 
(Bisk.s. I, 725). — Vorið 1283 hófust deildir með Þeim Snorraog 
Ásgrínii ríddara Þorsteinss^rni, út af því, að Ásgrímur kallaði Snorra 
sitja á konungseign, er Loptur Helgason hefdi selt Snorra, að ólofi 
Ásgríms sem þá ha0i konungssýslu fyrir utan Þjórsá; varð svo 
mikið sundurþykki þeirra, að Ásgrímur hristi fjötur að Snorra ( 
Skaptaholtsrétt um haustið eptir; líkaði biskupi lítt þær tiltekj- 
ur Ásgríms og forboðaði hann (Bisk.s. I, 727, 730). 1284 getor 
Árni biskup ennummál Ásgríms við Snorra í Hlíð, ogþykir honum 
það ranglega hafið (Bisk.s. I, 738). — Eptir þetta er Snorra ekkert 
getið um langt tímabil. Hann hefur búið í Hlíð, þar til er Þórð* 
ur bróðir hans dó (1308); hefurþá Snorritekið við Skarði á Skarðs- 
strönd. Eptir Þórð 1308 var Snorri Narfason lögmaður norðan og 
vestan á íslandi, sem ráða má af alþingissamþykkt 3. júlí þad ár, 
um landvist útlaga (Fornbréfasafn IV, nr. 6; sbr. Safn til sðgu ís- 
lands U, 6. bls., athgr. 2); en Jón Sigurðsson heldur, að annaðhvort 
ártalið eða lögmannsnafnið í samþykktargrein þessari sé misrítað, 
sem sýnist þó ekki líklegt. Hitt sýnist Uklegra, að nafnið sé hér 
rétt, og að Guðmundur Sigurðarson— sem víst er að var lögmað* 

hafi fengið Staðarfell f heimanmund konu sinnar Herdísar, er þvf hef- 
ur verið systir Ketils, og dóttir Ásgríms Snorrasonar. 



431 

tir nordan og vestan, á árunum 1302 — 1306 (sbr. Annála), — hafí 
faríd utan vorið 1308, og hafi hann þá afhent Snorra Narfasyni lögsög- 
una, til þess ad hann {o: Guðmundur) kom aptur úr utanför, sem 
hefur veríð annadhvort um haustid 1308, eda um vorið 1309, því 
að Gudmundur er nefndur lögmadur í vitnisburdi frá 23. júní 1309 
{Fombr.s. III, nr. 7), og enn er Guðmundur lögmadur nordan og 
vestan 131 1, og ad því er sýnist 131 2 (Fornbréfasafn 11, nr. 204 
og 207; VI, nr. 5.). — Eptir alþing 13 15, er líklegt að þeir 
hafi báðir farid utan, Guðmundur lögmadur og Snorri Narfason, 
því að við áríd 13 16 getur Gottskálks annáll um »útkomu Snorra 
lögmannsc; ennfremur getur annállinn þess, að Gudmundur Sig- 
urðarson hafi, þetta ár, veríd gerður að riddara konungs og sama 
segir FlateTJarannáll, um leið og hann getur »útkomu herra Guð- 
roundar úr HIíð«. £n hvorugur annállinn getur þess, að Guð- 
fflundor væri lögmaður íþetta sinn. Þetta sýnir Ijóslega, aðSnorri 
heíiir verið lögmaður norðan og vestan 13 16, eptir að Guðmundur 
gerðist ríddarí, og haft lögsöguna til vorsins 13 191 að Snorri fór 
utan með Áma biskupi Helgasyni, Katli riddara Þorlákssyni bróður- 
syni sínum, og fleiri höfðingjum, því að þrír helztu annálar, er 
skýra frá utansteíhu og utanför þeirra höíðingjanna, nefna Snorra 
lögmann og verður það ekki véfengt. HefurSnorríþá um vorið 
fengið Elrlendi Haukssyni lögsöguna, og því fór Erlendur með 
hana á alþingi 1319 (sbr. Safn 11, 57 — 58), en annaðhvort hefur 
Erlendur þá sleppt lögsögunni, þegar er Snorri kom út aptur, eða 
hann hefur andazt um það leyti. 1320 getaannálar útkomuþeirra 
herra Ketils Þorlákssonar og Snorra »]ögmanns« Narfasonar (ísl. 
Ann.; sbr. Saln 11, 58 — 59; Fornbréfasafn 11, nr. 342,495. bls.*). — 
Þetta er í þriðja sinn, sem Snorri tekur við lögsögu norðan og 
vestan, þegar lögmannsár hans eru rétt talin. £n Jón Sigurðsson, 
hefur hér raglazt í ára-röðinni, að því er snertir lögmennsku þeirra 
Guðmundar úr Hlíð og Snorra, því að hann álítur, að Guðmundur 
hafi veríð lögmaður öll árin 1302 — 1318 en Snorri aðeins 1320— 
1329, og sleppir hinum fyrri lögmannsárum Snorra, enda kemur 
reikningur hans ekki heim við annála, sem sjálfsagt er að fylgja, 
þar sem þeim ber svo vel saman sem hér, nema samtíða frumrituð 
skjdl sýni, að annað hljöti að vera réttara; en hér er þess eigi að 
▼ænta. — 1321 getur Gottskálksannáll Snorra lögmánns og telur 
þá Guðmund einnig lögmann, og er það rétt, því að þá hefur 
Guðmundur tekið lögsögu fyrir sunnan og austan (sbr. Safn 11, 59). 
1329 er Snorrí enn lögmaður og lætur þá skera i sundur vébönd 
i lögréttu á aIþingi»(Gottsk. ann. og Flateyjarann.). Áriðeptir(i33o) 



i) Þessi tala hefur fallið úr registrí tilv. bindis, við nafn Snorra. 



432 

var hann í brullaupinn mikla í Haga med ödram mestu höfd- 
ingjum landsins, og það vor var lögsögn tekin af Snorra og fenRÍn 
Grími ríddara Þorsteinssyni í Stafholti (Annálar) og má ætla víst^ 
ad sökin til þessa hafí veríd breytni Snorra í lögréttu sumaríd áð- 
ur, sem íyr var getið. — Snorrí bjö ad Skardi eptir andlátÞórðar 
brödur síns, sem fyr er sagt, og er hans getið og Þóra húsírejJTi 
hans, í hinum íorou máldögum, Skarðs- og Staðarfellskirkna (Fora- 
bréfasafn 11, 635 — 637)'). — Snorrí lögmaður andaðist 9. marz 1332 
(Annálar; ísl. Árt, 155, 157; Safn n, 59). 

Snorri lögmaður hefur án efa hafl sýsluvöld í Dölum, þótt vér 
þekkjum ekki valdaár hans. Börn hans vora: 

1. Hrólfur Snorrason, er sýnist hafa búið á Suðurlandi. 
Mun hann fæddur um 1280, en dáið hefiir hann 31. júlí c 
1330, eða síðar (ísl. Ártíðaskrár 166. bls.). Kona Hrólfsmun 
hafa verið frú Vilborg Sigurðardóttir, er samkvæmt 
annálum andaðist 1343. Hún mun vera systir Halls 
Si gurðarsonar ( Dal undir Eyjafjöllum (ísl. Árt 
243. bls.). Synir þeirra Hrólfs og Vilborgar hafa veríð: 
Andrés, Snorri og Þórarinn. 

a. Andrés Hrólfsson, er nefndur í Dalsmáldaga, frá c» 
1353 (Fornbréfasafn 11, 683. og UI, 263. bls.). Mun mega 
rekja ættir frá Andrési. 

b. Snorridalur (Hrölfsson): sbr. ísl. Árt. 166. bls., hefiir 
verið kendur við Dal undir EyjaQöllum; hann andaðist 
1343 (Gottskálksannáll og Flateyjarannáll). Hefur hann 
ekki orðið gamall, og ekki þekkjum vér niðja hans. 

c. Þórarinn Hrólfsson, er átti Hörgsholt ( Hrana- 
mannahreppi ( Árnessýslu um 1350, eða fyrrí, og sýnist 
hafa haldið Hranastað og veríð ríkm maður (Forabns. II, 
666. og rV, 44. bls.), mun og hafa veríð sonur Hröl6 
Snorrasonar, þv( að Snorrí lögmaður fékk með konu sinni 
ýmsar eignir um þær slóðir og víðar ( Árnessýslu, og er 
líklegt að hann hafi eigi selt þær úrættis. 

2. Guðmiindur Snorrason, sýslumaður (sjá Strandasýsln, 
bls. 256 — 257, hér að framan). 

3. OrmurSnorrason, sjá hér sfðar. 

4. JónSnorrason, er vottur að kaupi þeirra Öraölfs Jöns* 



i) Snorri Narfason, sem nefndur er f Reykjahólamáladaga (Foro- 
bréfasafn II, 120. og IV, 154. bls.) er án efa Skarðs-Snorri, því að 
hann átti Reykjahóla fyrír 1260, en á dögum Snorra lögmanns Nar£i* 
sonar, voru Reykjahólar eign Svartsættarínnar (c. 1280— c. 1400), en s(6ar 
eign Guðmundar ríka Arasonar. 



433 

sonar og Guttorms sonar hans, að Staðarfelli 3. marz 1383, og 
er bréf um kaup það gert ( Hjarðarholti 30. okt. 1385; þar 
er Jön Snorrason einn af gjörningsvottunum (Fornbréfasafn in, 
nr. 313). Mér þykirekkiölíklegt, að Jón sá, ergetur ( Sauða- 
fellsmáldaga Vilchins, og átt hefur SauðafelP) ( Miðdölum 
(Fombréfasafn IV, 164. bls.), c. 1380 eða fyrr, sé þessi Jón 
Snorrason, sem án efa hefur verið son Snorra Narfasonar. 
— Flateyjarannáll getur þess, að árið 1385 hafi þeir Guð- 
mundur Ormsson (Snorrasonar) og £ir(kur Guðmundsson riðið 
heim að Þórði Jónssyni, á jólum, og fangað hann, en s(ðan 
var Þórður höggvinn, eptir dómnefnu Orms Snorrasonar, »ok 
aa sama ari hogginn Jonn Snorrasonc (Ann. '414. bls.). Það 
er auðséð, að v(g Jóns Snorrasonar hefiir leitt af v(gi Þórðar 
og hafa frændur Þórðar eða vinir helzt talizt hefna Þórðar 
með þv( að vega Jön, bröður Orms lögmanns er dæmt hafði 
Þörð til dauða fyrír litlar sakir, — þar sem þeir hvorki náðu 
Ormi eða Guðmundi syni hans. Þetta kemur og heim við 
gjöming, þann er vér gátum fyr, sem sýnir að Jón hefur verið 
enn á Kfi 30. okt. 1385, en víg Þórðar varð eigi fyr en á jól- 
um það ár, og hefur v(g Jöns orðið fám dögum s(ðar, svo að 
það gat talizt tíl ársins 1385. — Um niðja Jóns er nú ekk- 
ert kunnugt. Hann hefur að Kkindum verið yngstur þeirra 
Snorrasona, og er eigi Kklegt, að þeir Hrölfur hafi veríð sam- 
mæðra, þv( að Jón mun varla fæddur fyr en um 1320. 

Sl^iindiir fótiir Eyjólfsson^ kynni að hafa haldið Dala- 
sýslu um hr(ð, sem umboðsmaður, og þá helzt ( umboði Snorra. 
Sigmundur heftir verið mjög ( förum og er hans fyrst getið 
1333, að hann kom út til íslands með sýslubréf þeirra ríddar- 
anna, herra Eirfks Sveinbjainarsonar og herra Ketils Þorláks- 
•onar (Gottskálksannáll). Getur jafnvel veríð, að Sigmundur — 
æm um þessar mundir hefiir verið handgenginn konungi, — 
hafi sjálíur gerzt konungsumboðsmaður, ef til vill ( Dalasýslu, 
{þTí að hann hefiir án efa verið af kyni Skarðverja^). £n ekki 
fámn vér með vissu rakið ætt Sigmundar. — Hann hefur orðið 
gamall, og andazt 1381 (Gottskálksannáll). — Bróðir Sigmundar 
mon vera: Snorri fötur, er lagðiútaf Hvaleyrí við Hafnarfjörð 
áskipiþvf er Katr(narsúðin hét, og braut þar skipið. Drukkn- 



i) í registri IV. bindis hins ísl. Fombréfasafns, hefur missagzt: 
Jón f Snóksdal, fyrír Jón á Sauðafelli. 

2) Sigmundur fótur mun hafa boríð naíh Sigmundar Skarðs- 
Snorrasonar (sjá hér að framan« 



434 

adi Snorri þar med 24 mönnum 7. sept. 1343 (Gottskálksannáll; 
sem einn getur dagsins, og mun því réttast að íjlgja honum 
hér, þött aðrir annálar sé honum eigi samkvæmír um dánarár 
Snorra fötar, eda tölu þeirra manna, er með honum drukknudu). 

Ppetta-Páll BylóIfiiMn. 

Hverrar ættar hann hefur verid, mun varla unnt ad segja me9 
neinni vissu, en þess eins er getid um ætt hans, ad hann átti bröd- 
ur þann, er Valtýr hét; er Valtýr orðinn fulltíða 13 10 og er þá 
í Noregi. Þess er getið, að Hákon konungur háleggur sendi þá 
Gizur galla Bjarnarson og Valtý Pretta-Páls-bróður eptir skatti 
þeim á Finnmörk, er ekki haf9i fengizt um mörg ár (FlateTJarann- 
áll, 13 10). Nafnið Va 1 1 ý r er svo sjaldséð á íslandi í þennan tíma, 
að það kemur hvergi fyrir áður í íslenzkum sagnaritum, svo aðeg 
viti. £n um 1500 og síðar, finnst þess aptur getið í gjömingum. 
15 14 gefur V al t ý r Sigurðarson klaustrinu á Skriðu (Skriðu-klaustrí) 
jörðina Hvanná í Jökulsárhlíð, og 7. sept. 1543 er nefhdur Gunnar 
Valtýsson, í dómi Erlends (lögmanns) Þorvarðarsonar, er hann 
dæroir að Egilsstöðum á Völlum. Starkaður Valtýsson kemur 
og við bréf 1550 og síðar, í Þingeyjarþingi, og sýnist vera aust- 
firzkur að ætt. Þetta bendir á, að Valtýsnafnið sé austfirzkt að 
upphaíi á íslandi. Mætti því hugsa sér, að þeir Valtýr og Pretta- 
Páll Eyjólfssynir, sé austfirzkir að ætt, og þótt valt sé ad leiða 
gildar sannanir í ætta-rannsóknum af nöfhum einum, þá sýnistekki 
fjarrí líkindum, að þeir hafí verið synir Eyjólfs riddara, Asgríms- 
sonar frá Hvammi í Vatnsdal, Þorsteinssonar. Eyjólfur varkvænt- 
ur Guðrúnu Garðsdöttur úr Austfjörðum (Bisk.s. I, 715, 735) og 
bjuggu þau í Ámessþingi. Eyjólfur andaðist 1302 (annálar); það^ 
kæmi því mjög vel heim við tímatal, að þeir Valt^r og Pretta- 
Páll, sem eru orðnir fiilltíða 1310, væri s^mirEjjölfs Ásgrfmssonar, 
sem er kvæntur fyrir 1284. Auk þess er varlaefamál, að þeirPáll 
og Valtýr hafa veríð vel ættaðir, því að þeir einir menn era feðr- 
aðir í annálum, sem eiga göfugt ætterni, er á þeim tíma hefiir 
kunnugt verið. En vér þekkjum eigi annan göfugan mann med 
Eyjólfs nafni um þetta skeið, er geti átt skylt við þá bræður,en 
E y j ó 1 f ríddara Ásgrímsson, sem fyr var getið. Páll hefur ef 
til vill kvænzt vestur í Dali og búið þar, hefur hann þött brögd- 
Öttur og mikiU fyrir sér, sem kenni-nafn hans bendir til. Elr ekki 
ólíklegt, að hann hafí haft nokkur völd í Dalasýslu. — Páll var 
veginn í Dölum vestur 13441 af Þórarni Jönssyni, en sfðan um 
vorið (1344) vágu synir Páls tvo menn f hefhd eptir Pál, og hét 
Halldör hvorutveggi hinna vegnu, og var annar þeirra son Þöraríns, 
en hinn var Jönsson, líklega bróðir Þöraríns (GottskálksannáU o^ 



435 

Flateyjarannáll). Synír Páls, er hefndu hans, og voni því fulltída 
cr hann var veginn, munu vera: TeiturPálsson, er utan fór 
með þeim Snorrasonum (frá Skarði) 1344, líklega fyrir víg föður- 
bana sinna (GottskálksannáU), — og Þorgils Pálsson, er 
Gottskálksannáll segir, adværi höggvinn 135 1, en fyrir hverjarsakir 
það var, greinir annállinn ekki.") Hvort Pretta-Páll hefur veriðtví- 
kvæntur eða eigi, verður ekki fullyrt, en hafi þeir verið synir 
Pretta-Páls, Þorvarður Pálsson á Eiðum, faðir Eiða-Páls, er 
dó 1403, og Eyjólfur Pálsson (ráðsmaður) í Skálaholti en 
sfðar ábóti í Veri (d. 1377), er munu án efa vera bræður, — þá 
cr líklegt, að þeir hafi verið ^mgri en þeir Teitur og Þorgils Páls- 
sjmir og eigi sam-mæðra þeim. 

GFlmvF ÞoFsteinMon 

böndi í Stafaholti, og umhríð lögmaður, hann kom úti^ióog var 
þá ger riddari. 1319 — 1320 er Grímur lögmaður sunnan ogaustan, 
en eptir þing 1320 fer Grímur utan. 1330 tekur Grímur við lög- 
sögu norðan og vestan, af Snorra Narfasyni, og í það sinn hefur 
Grímur haft Iðgsögu til háustsins 1340, því að þá hefiir hann afhent lög- 
söguna Pétri Halldórssyni sem er orðinn Iðgmaður 30. apríl 1341 
(Fombr.s. 11, nr. 484; Safn 11, 6, 61'). A .þessu tímabili, 1330 — 
1340, hefur Grímur að líkindum haft sýslu vestra og helzt Dala- 
sýslu, því að hann gefur út úrskurð um landamerki Sælingsdals- 
tnngu og Leysingjastaða, að Holti í Saurbæ, 10. júlí 1337 (Forn- 
br.8. n, nr. 456), sem reyndar er lögmannsúrskurður, en þetta virð- 
ist þó benda til þess, að Grfmur hafi haft völd í Dalasýslu um 
þetta skeið. 1343 kom Grímur riddari út aptur og var honum þá, 
af konungi, skipað lén um Vestfjörðu og Sunnlendingafjórðung, og 
allt til Helkunduheiðar, og hirðstjóm. Hann skyldi og skipa lög- 
mann íyrirnorðanland ogsunnan (Skálholtsannáll; sbr. Gottskálks- 
annál). Léni þessu hélt Grímur riddari til 1345; en það ár fer 



.1) Um Teit Pálsson, sjá Strandasýslu, bls. 259 hér að framan. 
Það er Ifklegt að Teitur hafi haft sýslu um Vestfjðrðu, einsog eg hefi 
tekið fram við Strandasýslu^ og ef til vill hefur hann sérstaklega haft 
völd f Dalasýslu um hríð, þar sem bástaður foÖur hans virðist hafa veríð. 
2) í „Safni til sögu fslands" á tilv. stað, er svo talið, að Grímur 
hafi f þetta sinn látið af lögsðgu 1334, og hafi Pétur þá tekið lögsögu, 
en þetta er rangt, þvf að Grfmur var enn lögmaður norðan og vestan 
1337 (Fombr.s. II. nr. 456); — þess er og getið f Konungsannál við 
áríð 1341, að Grfmur færí utan það át, og mun það rétt. Hefurhann 
'þÁ afhent Pétrí lögsöguna um voríð, áður hann fór utan, eða ef til 
vill þegar eptir alþing 1340, sökum þess að hann ætlaði utan fyrír 
alþingi 134 1. 



436 

hann utan. — 1346 kemur Grímur enn út roed lögsögu fyrir norð- 
an (Annálar). — Grímur hefur gefid VidéTJarklaustri reka allan 
fyrír hálfii Hraunslandi í Gríndavík, til möts við Þorkötlustadi 
(Fornbréfasafn 11, nr. 514; III, nr. 581; IV, nr. 311). — Þess er 
og getid í Strandarmáldaga, að Grímur ríddarí hafi ætlað bam* 
húsinu í Herdísarvík að gjöf líkneski það, er geymt sé á Strönd i 
Selvogi í tíð Vilchins biskups (Fombr.s. IV, loi bls.); — á þessa 
sézt, að Grímur hefur átt jarðir á Suðumesjuro, og mun hann því 
að líkindum þaðan kynjaður. — Sýnist mega ráða af ýmsu, sem 
kunnugt er um bústaði niðja Gríms, að faðir hans baíí veríð Þor- 
steinn Hafurbjamarson, hins auðga úr Seltjamamesi, StTrkámonar, 
Sveinbjarnarsonar. Þeir feðgar áttu eignir miklar um Rosmhvala- 
nes, einmitt á þeim stöðvum, þar sem Grímur lögmaður og niðjar 
hans áttu síðar eignir, sem nú skal verða sýnt. Þorsteinn Hafiir- 
bjarnarson var lögmaður, að því er sýnist, ár 1300, en hann and- 
aðist 1325, og kæmi því mjög vel heim, tímans vegna, að.Þor- 
steinn þessi væri faðir Gríms, sem er fulltíða um 1300, en herraður 
131 6. Auk þess er auðséð, að Grímur hefur verið mjög göfíigrar 
ættar, þar sem hann varð lögmaður, því að þeir skyldi vera »af 
ættum þeirra, er að fornu höfðu goðorðin uppgefiðc, segir gamli 
sáttmáli og hélzt það ^ án efa mjög lengi. £n það vitum vér, að 
þeir langfeðgar Þorsteins Hafurbjarnarsonar höfðu goðorð nm 
Suðurnes og voru virðingaroenn miklir og göfugir. — Þorsteínn bjó 
í Mörk hinni efstu undir EyjaQöllum (Fombréfasafn II, 684. bls.) 
og er Guðfinna kona hans nefnd í Merkur-máldaga; hún vardóttir 
Magnúsar, Þorlákssonai: (d. 1281), Guðmundarsonar gríss (d. 1210)^ 
Ámundasonar (Bisk.s. I, 716). Með Guðfinnu hefur Þorsteinn feng- 
ið eignir, bæði í Rangár- og Ámesþingi. — Grímur Þorsteinssm 
mun fæddur á árunum c. 1275 — c. 1280; hann andaðist 1350, s^ir 
Skálhoitsannáll, og er það iíklegast að rétt sé, því að 2. júní það 
ár er Pétur Halldórsson orðinn lögmaður norðan og vestan (Fom* 
bréfasafn n, nr. 529). Mér þykir líklegt,að kona Gríms lögmanns 
hafi verið af ætt Hrafns Oddssonar, er bjó í Stafaholti á sidara 
hluta 13. aidar, en hvorki þekki eg nafn hennar eða kann ad 
rekja ætt hennar nieð vissu. Böm Gríms riddara, þau sem nú 
þekkjast, vom þessi, að því er næst verður komizt: Ólafur, ^g- 
mundur krákur, Gísli og Sveinn. 
a. Ólafur kláði Grírosson, var höggvinn 1348, og þeir Sig> 
urður strútur, tyrir það, að þeir hafa vegið £irík Þorsteinsson 
(Gottskálksannáll). Ólafiir Grírosson á Leirá, sem getið er ( 
Vilchins máldaga (Fornbréfasafn IV, 194. bls.) gæti veríðhinn 
sami og Ólafur kláði, en það er þö llkara, að hér sé um tvo 
menn að ræða, Ólaf kláða og Ólaf á Leirá, er veríð hafi synir 



437 

herra GríinSi þött verid geti, ad Ólaítir kládí hafi átt bú á 
Leíráy því að hann hefur án efa verið fulltíða, þegar hann vo 
vlg það, sem hér getun Ólafur á Leirá virðist hafa átt son, 
er Teitur hét, er hefur búið á Leirá (Fornbr.s. IV, 194. bls.) 

b. Sigmundur krákur Grímsson, er Gottskálksannáll tel'* 
ar andaðan 10. júlí 1348, mun og án efa vera sonur herra 
Gríms Þorsteinssonar. 

c. GísliGrímsson djákni, er Grottskálksannáll segir, að drukkn- 
að hafi með félögum sínum 1367, er og að líkindum sonur 
Gríms riddara. Gísli mun hafa tekið við eignum þeim, er 
faðir hans átti undir Eyjaíjöllum og munu þeir vera s^mir 
þessa Gísla: Andrés og Oddur. 

1. Andres Gíslason hirðstjóri, mun vera fæddur um 1330, 
en fyrstgeturhansí utanför 1355 (Gottskálksannáll). Andrés 
bjö í Mörk, sem hefur verið eign þeirra langfeðga, frá því 
er Þorsteinn Hafurbjarnarson eignaðist hana með Guð- 
finnu konu sinni. — Gottskálksannáll segir, aðAndrés hafi 
farízt með Sunnifusúðinni 1374, en það er ekki rétt ártal, 
því að Andrés er enn á lífi a8. apríl 1375, og kemur þá 
við bréf í Túnsbergshúsi í Noregi (Fombr.s. ísl. III, nr. 
241; Dipl. Norv. n, 435). Andrés hefur því farið utao 
1374, en drukknað um sumarið 1375, er hann ætlaði til 
Íslands aptur (sbr. Flateyjarannál). Andrés hefur veríð 
hér um bil hálf-fimtugur að aldrí, er hann ]6st. Einn af 
sonum hans hefur verið Gísli ríki í Mörk (d. 1428), og 
fleirí sonu hefiir Andrés átta, þótt yér þekkjum þá nú eigi 
roeð vissu. 

2. Oddur Gislason; sjá um hann við Rángárvallasýslu. 

d. SveinnGrímsson, er bjö í Brautarholti á Kjalarnesi — 
faðir Narfa lögmanns (á Melum), og Andrésar hirðstjóra Sveins- 
sonar, var og án efa sonur herra Gríms, sjá Kjalamesþing. 

Jón livammap Sveinsson, 

»bóndic í Hvammi ( Hvamssveit, mun að llkindum vera af ætt- 
grrein Sturlunga, er áttu Hvamm og bjuggu þar á fyrra helmingi 

13. aldar, og 1242 búa þeir þar, Svertingur Þorieifsson (skeifii, og 
Þörrlðar dóttur Hvamms-Sturlu), — og Steinar son hans; sbr. hér að 
íraman. Um föðurætt Jóns Sveinssonar mætti geta þess, að Jén 
íwBnBon, er var með Þorgilsi skarða 1252, í Stafaholti, hafi verið 
föðurfaðir Jóns bónda Sveinssonar í Hvammi. — Bróðir Jóns sýn- 
ist'vera STelmi iTarssoD^ sem var einnig með Þorgil8Íi252 (Sturl. ' 
U^ 126, 127). Sveinn drukknaði í Haukadalsá, 22. jan. 1257 
(Sturl. ^ n, 236). Var hann þá í för með Þorgilsi vestur um land. 

28 



438 

Bröðir þeírra Jóns og Sveins mun vera Þórðnr ÍTarsson; hann 
var með Vigfósi og Halli Gunnsteinssonum, á Breidabólsstad á 
Reykjanesi 1253 (Sturl. • n, 153); — munu þeir bræður vera sjrnir 

Ivarsy Jónssonar prests frá Reykjahólum, BrandssoDar, Ber^þórsson* 

ar. — Móðir tvars var Steinunn Sturludóttir frá Hvammi, Þórðar- 

sonar. Þó að ættfærsla þessi sé að nokkru leyti óviss, þá eni 

ýmsar líkur, sem með því mæla, að hún muni nærrí sanni, einkum 

ættanöfnin Sveinn og Jón, og eignin Hvammur. Enda sýna mál- 

dagar fomir, að Jön bóndi Sveinsson átti jarðir og reka í Stranda- 

týslu, um ættstöðvar Jóns Brandssonar, sem síðast bjó að Breiða- 

bólsstað í Steingrímsíirðiy') 3. okt. 1308 vígði Ami biskup Helga- 

son kirkjuna ( Hvammi Hvammssveit Þá er Jón »böndi€ Sveins- 

aon orðinn fulltíða og farinn að búa í Hvammi. Gaf Jön osttoU 

til kirkjunnar, upp (land sitt, Glerársköga ( Hvammssveit (Forabr.s. 

m, nr. . 6; s.st. 227. bls.; IV, 160, V, 594. bls.). Eptir þv( bve 

anemma Jön kemur við gjöminga, sýnist hann vera fæddur um 

1270 — 1275. — ^ máldaga Áraeskirkju ( Trékyllisv(k er þessgetid» 

að Jón hafí geíið staðnum ( Áraesi hálfan viðreka á Dranganrð, 

milli Skúmuhellis og Drangatanga, og sýnist það hafa veríð um 

1325 (Forabréfasafn 11, nr. 378; IV, 132. bls.). — Ennfremur geta 

þess rekaskrár Helgafellsklausturs, að Jón böndi hvammar gaf 

klaustrinu áttung úr hvalreka og viðreka öllum, með ágóða, óskerð- 

an, frá Rauf til Knararness ( Trékyllisvík (Forabréfasafn ni, nr. 

70 og 526; rV, 168. bls.). — 1327, 27. sept. þegar Jón biskap 

Halldórsson v(gði kirkju ( Sælingsdalstungu, lagði Jón bóndi ( 

Hvammi þar til kirkju »eyristoll æfínlega af hvom sínu landi er 



i) Sveinn son Hvamms-Sturlu bjó í Reykjarfirði á Ströndom 
(c. 1180 — d. c. 1203) (Þorlákss. helga, Bisk.s. i, 288). Hann átti þessi 
bðm: Halldór, Helga, Sturlu, Þórarinn og Þórd(si. Maður Þórd($ar 
hét Jón og hét son þeirra GuÖmundur sorti; er hann fulltfða I for með 
Þórði kakala 1242 (Sturl. * II, 7). Er ekki óhugsanda, að Jón hvammnr 
gæti veríð af þeirrí ætt, á þann hátt, að Sveinn faðir hans hafi veríð 
bróðir Guðmundar sorta, en þó nokkru yngrí (f. c. 1225 — c. 1230), og 
að Þórdfs Sveinsdóttir hafi veríð kona Jóns ívarssonar. — Hitt værí 
þó ef til vill sennilegra, að Þórdís Sveinsdóttir Sturlusonar hefði veríð 
fylgikona eða frílla ívars Jónssonar (Brandssonar), og átt með honom 
þessa sonu: J 6 n, Svein og Þórð, er fyr var getið; en sfðar hefði hún 
gipzt Jóni föður Guðmundar sorta. Þetta virðist koma best 
heim við tfmatalið. Þess skal getið, að þau ívar Jónsson og ÞónKs 
Sveinsdóttir voru systkinaböra og máttu þvf ekki eigast. Það er þvf 
allmikið vandhæfi á ættfærslu þessarí, enda naumast unt aÖ sanna 
hvað er réttast, að þvf er snertir ættfeðrí Jóns Sveinssonar. 



439 

Skögar') heita, á þann hátt, að í Tungii skulu skrifast ártídir föd- 
ur hans og mödur, sjálfs hans og húsfre^rja hans tveggja, æfinlega 
og segjast sálumessa ártíðardag hvers þeirra (Fombr.s. n, 634; 111» 
103; V, loi. bls.). Jön böndi hvammur andadist 1355 (Gottskálks* 
annáll). Til Hvammskirkju í Hvammssveit gafst, medal annars, 
eptir hann andaðan, áttungur í hvalreka og viðreka, með öllum 
gögnum og gæðum, í Ávíkurreka í Trékyllisvlk (Fombr.s. IH, nr. 
66, IV, 160). Jón hefur verið störauðugur maður og hötðingi; 
hefur hann átt jarðir bæði í Dala- og Strandasýslum og má telja 
vfst, að hann hafi haft sýsluvðld í Dalasýslu nokkra hríð. — Naíh 
fyrrí konu hans þekkist ekki en ólöf Þorláksdóttir, er bjó í Hvammi 
eptir Jón (1355), hefur verið síðari kona hans (Forabr.s. in, nr. 
66; IV, 160. bls.). — Böra Jóns munu vera þessi: 

a. Svelnn (Jönsson)) er hefur búið í Hvammi eptir föður sinn. 
Hann virðist vera enn á lífi 1363, og heíur hann líklega and- 
azt bamlaus (Fombr.s. IV, 160 — 161. bls.). 

b. Ömólf ar Jónsson á Staðarfelli, sýnist og hafa verið sonur Jöns 
bónda í Hvammi, sjá hér síðar. 

c. ÓVif (Jónsdóttlr) kona Orms bönda á Skarði, Snorrasonar 
(iíkl. enn á lífi 1403, Fornbréfas, III, 659. bls.), hefur án efa 
verið dóttír Jóns bönda í Hvammi og hefíir Hvammur þannig 
komizt í eigu Jóns Guttormssonar, Ormssonar. Munu þeir 
hafa verið sjstkinasynir, Guttormur Ormsson og Guttormur 
Öraölfsson á Staðarfelli. 

GuOmuiidap Snoprason 

sonur Snorra lögmanns Narfasonar, (sjá hér að framan) kom út 
með sýslu 1345 (Grottskálksannáll). Hjgg eg að hann hafi þáhaft 
sýslu í Dölum og um Vestfjörðu til 1352 (sbr. Strandasýslu, bls. 
256 — 257, hér að framan). 

ívap Hölmup Vigfttaaon 

binn eldri, hafði sýslu um Vestfirðingafjórðung 1352 — 1358 og 
mun þá einnig hafa haft konungsumboð yfir Dalasýslu (sjá Stranda- 
sýslu, bls. 257, hér að framan). í umboði þeirra Guðmundar og 
ívars, munu þessir menn hafa haft sýslu í Döllum: 

STeinn Jónsson, Sveinssonar, bóndi í Hvammi 1358 — 1363, 
sjá hér fyr. 

Ketill Isgrímsson, Snorrasonar, >bóndi< í Sœlingsdalstungu. 
hefur verið göfiigur maður, (sjá um hann hér að firaman). 



i) 3: Skógar í Hvammssveit ( Dalasýslu. 



440 

Jón 0]cpávelfa Outtopmsson 

hafdi hirðstjöraarvöid um Vestfirdingafjördung 1358 — 1360 (igá 
Strandasýslu, bls. 258, hér ad framan). Jón mun hafa veríd ná- 
tengdur Skardveijum, og ef til vill hefiir fyrrt kona Jöns bónda í 
Hvammi Sveinssonar, verid systir Jöns skráveifu. Mun Guttorms 
safnid þannig komid í œtt Skarðverja og Stadfellinga]. 



Ormur Snorrason 

meina eg hafi verið af ætt Skarðs-Snorrai). Hann ásamt 



.1) Þetta er rétt, sjá hér að framan. Bogi btetir hér við 
ari athugagrein: »Bræður Orms voru Sturla, faðir Orms, er var ( 
Grundarbardaga, og Guðmundurc £n athugagrein þessi er röng, 
pví að Ormur Snorrason átti engan bröður, er Sturla hét. Híns 
vegar var Ormur Snorrason sjálfur ( Grundarbardaga (1363); sbr. 
annála. Um æfí Orms er þess að geta, að hann för utan, ásamt 
Guðmundi bróður sínum og Teiti Pálssyni 1344, og komu þeir 
bræður útaptur 134^ oghafði Guðmundur þásýslu, en valda Orms 
er þá ekki getið. 1359 segir Gottskálksannáll, að Ormur Snorrason 
hafi tekið lögsögu (sbr. Safn 11, 63 — 64). — Ormur var (Grundar- 
bardaga, á Grund ( Eyjafirði, 8. júK 1362, og þág hann gríð að 
banamönnUm Smiðs hirðstjöra Andréssonar, er Ormur hafði Q^ 
norður, og þeir Þorgeir Egilsson. Hafði Ormur á brott með sér 
flezt öll hertýgi, er þeir félagar höfðu átt. Snjólfur skáld ber þó 
Ormi lítt söguna, þar sem hann kveður um bardagann, 

>Frá ek stála storm 

mjök sturla Orm<, 
o. s. frv. (Flateyjarann.). 1363 var Ormur enn lögmaður (Flatejrjar- 
annáll). 1365 fer Ormur Snorrason utan með öðrum höfðingjum 
(Ann. > 224, ath. i; 361, Gottskálksann.); — þetta sumar hefiir 
Ormur komið út fyrir alþingi, þv( að i. júK 1365, á Þingvelli, les 
hann upp utanstefnubréf Magnúss konungs til nokkurra höfðingja 
á íslandi (Forahr.s. m, nr. 177), Sama haust mun Ormur hafa 
farið utan, og 1366 kom hann út með hirðstjöra um hálft land 
(Gottskálksannáll). — 1368 hefiir Ormur látið af lögsögu, þvl að 
árið 1369 kom Þorsteinn á Urðum út með lögsögu um allt land 
(Gottskálksannáll, o. fl.). — 28. des. 1369. á Skarði, lýkur Ormur 
Sigríði Torfadóttur, Koðránssonar, möðurarf hennar >þann erhann 
hafði haldið og seltc, en hún gefur Ormi umboð til að heimta 
arfinn, hvar sem hann k^mni að hittast, o. s. frv. (Forabns. III, nr. 
205). — 1374 hefur Ormur aptur tekið lögsögn sunnan og anstan 



441 
Andrési Gíslasyni, kom út með hirðstjórn 13661) og hafði 



(Fombr.s. in, nr. 243; sbr. Safn 11, 69 — 70). — 7. ágúst 1375, 
ksrir Ormur »bóndic Snorrason á Skardi fyrír Oddgeirí bisktipi, 
að tíundir hafi eigi lokizt til Skarðskirkju um nokkur ár af Svín- 
ejju á Breidafirdi (Fombr.s. ni, nr. 246). í bréíínu er Ormur 
ekki nefndur lögmaður, enda hefur hann án efa sleppt lögsögunni 
þegar eptir alþingi 1375 (sbr. Safn 11, 69 — 70). — 1385 riðu þeir 
Gudmundur Ormsson og Eiríkur Gudmundarson heim að Þórði 
Jönssyni, á jölum, og fbnguðu hann. Var hann síðan höggv- 
tnn, eptir dómneínu Orms Snorrasonar (Flateyjarann- 
áll). Þetta sýnir ötvírætt, ad Ormur hefur haft sýsluvöld í Dölum 
1385. — Þetta ár segir fyrnefndur annáll, að þröng mikilhafi veríð 
ger á þ i n g i, að þeim Ormi og Guðmundi syni hans. Hefur or- 
sökin til þessa án efa veríð víg Þórðar. — 25. apríl 1388, að 
Hvammi í Miðfirði, selur Ormur Ólafi Skeggjasjmi allt land á 
Syðri-Völlum i Miðfirði, fyrir lausafé (Fombr.s. III, nr. 361). — 17. 
apríl 1395, á Helgafelli, vitnar Ormur Snorrason um kaup sín og 
sölu, á jörðunum Kolbeinsstöðum og Hrossholti, o. fl. (Fornbr.s. 
m, nr. 500). — 9. nóv. 1398, að Skarði, vitnar Ormur um kaup 
sitt á jörðunum Hrísum í Helgafellssveit, Svelgsá, og Kárstödum 
í Álptafirði (Fombr.s. m, nr. 530), — 9. apríl 1401, að Skarði, 
handleggur Óttar Bjamarson Ormi til fullrar eignar þau tuttugu 
hundruð, er Ormur hafði átt að heimta fyrir hönd óttars, að Staðn- 
um í Reynisnesi, og 13. apríl 1401, að Skarði, VQttar Ormur að 
hann hafi gefið þessi tuttugu hundruð >guði allsvaldanda og hans 
signuðu möður og öllum helgum mönnumc (Fombr.s. m, nr. 554 — 
555). — Ormur var auðmaður mikill, sem sézt á gjöfum þeim til 
kirkna, er máldagar eigna honum. í þessum máldögum er getið 
jgjafa Orms: MelsíMiðfirði (c. 1360; Forabr.s.m, 166. bls.), — Stadar 
á Reykjanesi (Fombr.s. IV, 157. bls.), — Hvamms í Hvammssveit 
(Fombr.s. IV, 161. bls.), — Sælingsdalstungu (Fombr.s. V, loi. 
bls.): — en mestar gjafir hefur hann gefið Skarðskirkju á Skarðs- 
€trönd (sbr. Forabr.s m, 658 — 659, og IV, 158. bls.). 1401 afhendir 
Ormur fjárhaldsumboð sitt Ólafi Guðmundarsyni bröðurs}rni sínum 
og Þórdísi móður hans (Fornbr.s. m, 659 — 660. bls.), mun Oraaur 
hafa andazt litlu sídar, þá um vorið, þvi að hann kemur sídast við 
gjöming 13. apríl 1401 og gefur þá íé mikið íyrír sál sinni (Fom- 
br.8. m, nr. 555). 

i) 1367 segir Flateyjarannáll, að Andrés Gíslason kœmi út 
með hirðstjöm, en nefnir þá ekki Orm. — Gk^ttskálksannáll setur 
útkomu þeirra Andrésar og Orms við árið 1366 og er það því 



442 

hana 3 ár^). Aður, 1359, var Ormur lögmaður sunnan og 
austan, og eptir, þá hann sleppti hirðstjóm, var hann enn 
lögmaður 1370 eða þar eptir^), hann hefur búið á Skarði á 
Skarðsströnd og túlkað mál Skarðskirkju 137S- ^S ^ygg 
hann hafi hafl um tímaíelli sinni Þórsnessþing, en eink- 
um Snæfellssýslu, til 1396 eða lengur. En Dalasýslu mun 
hann hafa tekið, þá hann var lögmaður, fyrír 1360. Eí er 
víst að hann haíi henni lengi haldið, þóað líkindum tíl 1370, 
eða á meðan að hann hafði hirðstjóm. FaðirOrms varSnorri 
lögmaður um 1316 til 1330, erdeyði 1332. Snorri var valda- 
maður stundum, og optast í Dalasýslu, en' stundum í Snæ- 
fellssýslu3). — Faðir Snorra var Narfi á Kolbeinsstöðum, sem 
áttí Valgerði dóttur Ketils prests Þorlákssonar; þeirra böra voni: 

a. Þórður, valdamaðnr og lögmaður um 1296, norðan og 
vestan; dó 13084). 

b. Þorlákur lögsögumaðurS) norðan og vestan um 1290; valda* 
maður, dó 1303^. 

c. Snorri Narfason, áður nefndur. 



réttara, að Gottskálksannáll lýsir hér meirí kunnleika, þar 
hann skýrir nánar frá þessu atridi, en hinn fyr taldi. 

i) Ura hirðstjómarár Orms er nokkuð vafasamt, þó skal þess 
getið, að Teitur Pálsson, er kom út 1365 með konungserindi, hef- 
ur að Kkindum faríð utan aptur samsumars, eða um voríð 1366. — 
Hefur þá Ormur tekíð við hirðstjóm norðan og vestan eptir Teit, 
samkvæmt konungsskipan. — Þetta hef eg eigi athugað, þá er eg 
reit um hirðstjóm þeirra Teits og Skúla Þórðarsonar, við Stranda- 
sýslu (bls. 259 — 260, hér að framan). — Ormur mun þvf huh, 
haldið hirðstjörninni til þess er Skúli Þörðarson tók hana, 1368 
(sbr. Gottskálksannál, 1368). 

2) Ormur var lögmaður í annað sinn 1374 — 1375; sbr. athnga* 
grein hér að framan. 

3) Um lögmannsár og valdaár Snorra Narfasonar, hefi egsagt 
hér að framan; og vísast hér til þess. 

4) Sjá hér að framan, f viðaukanum. 

5) Á að vera lögmaður. 

6) Sjá um Þorlák lögmann hér að framan, og vid Hnappa- 
dalssýslu. 



I 



443 



d. Guttormuri), faðir Jóns skráveifu, sem hafði hirðstjóm 
)rfir "/4 Islands 1357^), varð lögmaður norðan og vestan 
1360, féll í Grundarbardaga 1362. 
Ormur Snorrason varð og valdamaður, helzt í Dala- 



i) Þetta er tilgáta Boga, því að þess fínnst hvergi getið ( fornr 
um heimildtim, að Guttormur faðir Jóns skráTeifu vœri Narfason, 
enda fær þessi ættfærsla ekki staðizt, því að Ketill, sonur Þorláks 
lögmanns Narfasonar, átti Unu Guttormsdóttur, systur Jóns lög- 
manns, og yrði þau KetiII og Una þannig bræðrabðm, en slíkt nær 
engri átt, vegna banns þess, er lög kirkjunnar lögðu iyrir svo náinn 
skyldleika hjóna á þeim tímum. — £nda mun mega fullyrða að 
éngin af sonum Narfa prests hafí heitið Guttormur og ætti því nafíi 
þetta að falla hér brottu. Um sonu Narta prests Snorrasonar hefí 
eg getið ( grein minni um Skarðsættina, hér að framan, en 
þar hef eg gleymt að geta þess, að Narfí hefíir auk þeirra átt tvær 
dætur, sem nú þekkjast af fomum heimildum: Halldóru og 
Margrétu. 

Halldón Narfadóttir, er nefhd ( máldaga Skarðskirkju og 
þess getið, að hún gæfí kirkjunni (tak ( Tjaldaness-Iand, þá er 
hún átti l^aldanes (í. F. m, 657. bls.). Hún andaðist 1324 (Skál- 
holtsannáll og Gottskálksannáll). 

Mmrgréi Narfadóttlry er, samkvæmt £yrar-árt(ðaskrá,-andaði8t 
II. Aprll [c. 1330?! (iÁrt.€ 161, 165), er og án efa döttir Narfa 
prests Snorrasonar frá Skarði, enda er árt(ðar Þórðar Narfasonar 
dnnig getið þar ( skránni. 

Önnurhvor þeirra systra, líkl. fremur Halldöra, mun hafa verið 
(íyrn?) kona Svarts á Reykjahólum, föður Þorleifs, (Öður Ólafs tóna. 
Hefur eignin Reykjahölar þannig komizt úr Skarðsættinhi, yfír í 
Svartsættina, um 1300. £n naumast geturþó Halldöra Narfadöttir 
verið möðir Þorleifs Svartssonar, — þv( að þá hefði þau Ólafur 
töni Þorleifsson (Svartssonar) og Þorbjörg kona hans (döttir Orms 
á Skarði, Snorrasonar) veríð þr(menningar, og máttu þá eigi eig- 
ast vegna fí-ændsemi þeirrar*. 

2) Réttara: 1358. 

*) Ættin værí þá svo: 

Narfí Snorrason prestur (d. 1284). 

I í ' í 1 

1. [Halldóra Nar&d. (d. 1324XI) Snorrí Narfason lögm. 

2. Þorleifor Svartsson. Ormur lögm. (d. 1401). 

3. Ölafur tóni eldrí (d. 1393). <^ Þorbjörg Ormsd. 



444 

Snæfells- Hnappadals- og Mýrasýslum. 1359 varð hann lög- 
maður sunnan og austan og 1363 yfir allt landi), 1365 fór . 
hann utan, — 1366 kom hann út með hirðstjórn yfir hálfu Is* 
landi í þrjú ár (1366 — 1368). Eptir 1375 bygg eg hann ei 
lögmann, en þó getur hans dóms 1385, sem eg meina hép- 
aðsdóm, yíir Þórði Jónssyni, sem höggvinn var. Og óvíst 
hvort hann {0: Ormur) var lögmaður 1380 — 1381. 

Örnöifur Jónsson 

er maður nefndur; hvort hann hefur veríð Sturlungaættar'), 



i) Þetta er rangt, Ormur haf9i lögsögu aðeins sunnan oganst- 
an á Islandi 1359 — 1368 og 1374 — 1375, en hafði aldrei lögsöga 
um allt ísland, svo að það sé kunnugt. — Ormur átti Ólöfu, er 
verið hefur döttir Jöns bönda hvamms, Sveinssonar (sjá hér að 
framan). Böm þeirra hafa veríð þessi: 

a. Jón OnnBBon langnr, prestur í Hjarðarholti í Dölum (d. 141 o)i 

b. GQdmandnr OrmBSony sjá hér síðar. 

c. Gattormnr Ormsson, bjó í Þykkvaskógi í Dölura, að því er 
fomar ættartölur segja; hann var veginn í Snöksdal af Þor- 
steini Jónssyní, á sunnudaginn í fardögum 1381 (Annálar). 
Guttormur hefur átt Soffiíu Eiríksdóttur híns rika á Möðru- 
völlum í E^rjafírði; böm þeirra voru: 

aa. Jón Onttormsson böndi í Hvammi (d. 1403). 

bb. Loptnr ríki Onttormsson, sjá hér síðar. 

d. Þorbjðrg Ormsdóttir, hún giptist ólafí tóna, Þorleifssyni firá 
Reykjahólum, Svartssonar og bjuggu þau að Staðarhóli í Saurbje. 
Þorbjörg er enn á lífi 1394 (Ann.) 

í ættatölum er þeim mjög ruglað saman, Guttormi OnD»> 
syni og Guttormi Örnólfssyni, en það er núsannað, að faðirLopts 
ríka hefiir veríð Guttormur Ormsson, svo sem hér er talið. 

2) Sjá um ætt hans hér að framan, við Jón Sveinsson. Hygg 
eg að Ömólfur hafi verið sonur Jóns Sveinssonar i Hvammi, með 
fyrri konu Jóns, því Öraólfur hefur verið elztur af böraum Jóns 
hvamms; ef hann er þeirrar ættar, sem varla sýnist efamál. Og 
það er auðséð, að þeir Örnólfur og Guttormur hafa verið af göf- 
ugum ættum. Hér setur Bogi þessa athugagrein neðan áblaðsiðn: 
»Espólín tröði meinar, að Jón faðir Örnölfs hafi veríð sonur Gutt- 
orms Þórðarsonar, Hvamms-Sturlasonar. — Guttormur för vestnr 
með Sturlu lögmanni bröður sínum. — EðaHerdis kvinna Öra6i6 



445 
er óvíst; kvinna hans hét Herdís. Þau bjuggu í Stóra- 



liafi veríð afkoroandi Guttormsc. En hvorki Bogi eða Espölín 
hafa álitid þessa skýríngu um ætt Ömólfs vissa eda fullnægjandi, 
pYÍ ad nokkni sídar, í handriti sínu af Sýslumannaæfumy við Dala- 
sýslu, heíiir Bogi rítað þannig um forfeðrí Ömólfs, eptir tilgátu 
Espólíns: — ,Ætt ömólfs í Stóraskögi* (eptir ágizkun Espölíns): 

1. ömölfnr nokkur var í E^rjafírði (fæddur circa 1150), máske 
kominn frá Þorvarði Ömölfssyni, sem um getur í Glúmssögu 
(og þeim landnámsmðnnum sem hann er frá talinn); s^mir 
þessa Ömölfs voru: 

a), Jön á Möðruvöllum, nefndur í Sturlungu, og 

2. h\ Þorrardnr í Miklaflrardl (fæddur circa 11 90); hann fékk 

heimsókn og högg af Sturlu Sighvatssyni, þá hann, 19 vetra, 
flaugst á í Miklagarði um sverðið og vildi kúga bændur til 
að lúta fÖður sínum; hans son: 

3. ðmélfar J^orrardarson í Miklagarði (fæddur circa 1230), fór, 
ásamt föður sínum í Flugumýrarveizlu, þábrennan varð, 1253, 
en bjö í Miklagarði (líklega að dauðum föður sínum), 1255; 
þá ETJÓlfiir ofsi var fallinn á Þveráre^niim, og Þorvarður Þór- 
arínsson bað Eyfirðinga viðtöku; — þessa Örnólfs son meinast: 

4. Jón, fæddur circa 1268, líklega vestur farinn með Sturlu 
Þórðarsyni, eða undir hans hönd, þá hann gjörðist valdamað- 
ur, fyrír 1280 eða því nær. Hans son: 

5. ðmólfar Jónsson á Stadarfelll og Störaskögi*, fæddur circa 
1320, átti Herdísi; þeirra son: 

6. Gnttormnr I Stóraskógi, eptir fðður sinn, fæddur circa 1349**. 
átti Sophíu Eiríksdöttur ríka; þeirra s^mir: 

7. a. Loptnr riki, fæddur nálægt 1370 (sjá síðar). 

b. Jón (i HTammÍ) Gnttormsson. Guttorrour faðir Lopts kann 
að hafa borið nafn Guttorms bröður Sturlu Þörðarsonar, 
eða máske það (nafn) hafí verið úr ætt Herdísar möður 
Guttormsc. — Ættfærsla þessi er getgáta Espólíns, og 
eigi með öllu ölík því, er séra Eggert Briem telur ætt 
Lopts í Tímariti bókm. félagsins (IV, 113 — 138) og Jón 
Pétursson (Tímarít J. Pét. I, 19, o.v.); er sú ættfærsla 
hrakin af Jöni Péturssyni sjálfum í FjalIkonunni(VI, 1889, 
bls. 38; sbr. og ísl. Árt. 108, ættskrá I, m, VIII) og 



•) Omólfui bjó ekki f Stóraskógi, heldur Staðarfelli. 

**) Guttormur maÖur SofHu Eirfksdóttur var Ormsson frá Skarði, 
Soorrasonar. Þeirra synir Loptur ríki og Jón í Hvammi, sem fyr segir. 



446 

skógi ') í Dölum, sem fyrri nefndist Þykkvískógur. — Son þeirra 
hét Guttormur. örnólfur þótti mikilmenni, og auðugur afl lönd> 
um og lausafé; hann var giptur og orðínn höfSingi I330>V 

reynist sú skodun J. P. óyggjandi og rétt með öllu. Eq 
Guttormur Ömólfsson, sem ættartölur telja ranglega föður 
Lopts ríka, var faðir Helga bónda, föður Þórðar, föður 
Sturlu sýslumanns, födur Orms lögmanns. Guttormur 
Örnólfsson mun og jafnan hafa búið að Staðarfelii, þar 
sem forfeður hans og niðjar bjuggu, en ekki í Þjkkva- 
skógi, þó að ættbækur telji svo, þar sem þær rugla Gutt- 
ormi Ömólfssyni saman við Guttorm Ormsson trá Skarði, 
föður Lopts ríka. — „Jón ðmólfsson'', sem hér er talinn 
faðir Ömólfs á Staðarfelli, er (bæði hér og hjá þeim £» 
Briera og Jóni Péturssyni) settur eptir getgátu, er upphaf- 
lega sýnist vera mnnin frá Espólín, og þarf eigi að taka 
það fram, að sú tilgáta, eins og flestar adrar tilgátur, er 
eg þekki, um forfeðri ömólfs á Staðarfelli, — er með 
öllu öviss. — £n sennilegust þykir mér sú tilgáta, að 
Ömólfur haíi veríð sonur Jöns hvamms, eins og eg hefi 
bent á hér að framan. 

i) Ömólfur bjó á Stadarfelli, en eigi í Stóraskógi. 

2) Örnólfs er fyrst getið 1354, þegar Gyrður biskup, með sam- 
þykki Ömólfs, staðfestir máldaga kirkjunnar undir Staðarfelli (L F. 
m, nr. 40). — 1378, á Stað í Re]misnesi, samþykkir Oddbjðrg 
abbadís, að Narfi Sveinsson lúki klaustrinu á Reynistað þijá tígi 
hundraða, er eftir stóðu af þeim fjörum tigum hundraða, er Öm- 
ólfur bóndi gaf með Ingibjörgu dóttur sinni til Reynistaðarklaust- 
urs (í. F. m, nr. 277); af bréfi þessu sézt, ad Ömölfur hefur átt 
Breiðabölsstað á Fellsströnd. — 3. marz 1383 að Staðarfelli, selnr 
Ömólfur, með samþykki konu sinnar Herdfsar, Guttormi syiii 
sínum hálfa jörðina Staðarfell á Meðalfellsströnd (í. F. m. nr. 
313). — 23. apríl 1385, á Ásgeirsl í Víðidal kvittar ÖmólfurGutt- 
orm son sinn fyrir andvirði hálfs Staðarfells og hálfrar selveiðar fyrir 
Hellu (í. F. m. nr. 327). Örnölfs er síðast getið, svo að vér vit- 
um, á lífi 30. okt. 1385 (í. F. m, 313); hann er enn nefndnr í 
eignaskrá Staðarfellskirkju 1394 (í. F. m, nr. 417), en eigi verdnr 
með vissu séð, hvort hann er þá enn á lífi. Böm Ömölfishafaveríð: 
Guttormur, Vermundur, Magnús og Ingibjörg. 

A. Gattormnr ömólfsson, sjá hér síðar. 

B. Termnndnr ömélfsson; hann er einn af þeim, er vitna am 
kaup þeirra Ásgríms ábóta á Helgafelli og Kolbeins 



447 

Um þær mundir var orðið fólk færra á íslandi, en fyr, mest 
áf harðærum og ófriði, svo byggðir sumar lögðust í eyði, 
þar á meðal dalur sá á Meðalfellsströnd, er heitir Flekkudal- 



diktssonar, er Kolbeinn seldi áböta Grunnasundsnes í Helga- 
fellssveit, um 1370 (í. F. VI, 26. bls.). Vermundur er þá 
orðinn prestur, en sfnist þá vera ungur. — Vermundur hefur 
tekið vid staðnum í Hjarðarholti í Dölum, fyrir 1375 (1 F. VI, 
nr. 26). — 28. apríl 1389 kemur hann við bréf á Helgafelli 
og sýnist þá vera klausturprestur þar (í. F. m, nr. 366). — 
1393 fær Vermundur prestur veitingu fyrir stadnum í Selár- 
dal (Flate^rjarannáll). — 1403 andaðistÞorsteinn ábóti á Helga- 
felli, og hefur þá Vermundur ordið ábóti eptir hann. 1405 er 
Vermundur ábóti skipaður offícialis yfir Vestfírðingafjórðung, 
til Botnsár (Nýi annáll); — sama ár, i. apríl, að Skálholti 
skipar Vilchin biskup Þorstein prest Svarthöfðason til þess að 
dæma á miUi þeirra Vermundar ábóta og Guðmundar Einars- 
sonar á Hrafhabjörgum, um það er Guðmundur hafði tekið 
hest undan söðli ábóta (í. F. m, nr. 577). 28. marz 7406, á 
Helgafelli, staðfestir Vermundur Ömólfsson ábóti á Helgafelli 
og ofíicialis Skálholtskirkju, þá skipan Gyrðs biskups, séra 
Snorra Þorleifssonar og séra Óla Svarthöfðasonar, um líkfærslu 
af níu bæjum fyrir sunnan Hitá, til Akra (í. F. m, nr. 585). — 
93. maí 1407 tekur Vermundur áböti Jón Önsson (Auðunar- 
^Q) ^H Járeiði Þórðardóttur konu hans f prófentu á stað- 
inn (1 F. VI, nr. 41; sbr. s.st. m, nr. 605). — 10. marz 141 9, 
samþykkir og staðfestir Jón biskup f Skálholti bréf Vermundar 
ábóta, er fyr var getið, um Ifkfærslu til Akra og sóknaskipti 
milli Akra og Krossholts (í. F. m, nr. 608). 21. júií 1413 er 
Vermundur ábóti við bréf í Skálholti (í. F. m, nr. 626). — 
13. ágúst 1416, gerist Ámi Helgason prófentumaður á Helga- 
felli hjá Vermundi ábóta (I. F. IV, nr. 307). — Vermundur 
áböti hefiir þvf eigi andazt fyr en um haustið, eða snemma vetrar 
1416 (sbr. Nýjaannál). Sonur Vermundar ábóta mun vera: 

ÚUmt Yermiindmrson, sem nefhdur er f dómi Guðna Jónsson- 
ar, að Hjarðarholti í Dölum 3. okt 1461 (í. F. V, nr. 230). 
Frá honum mun mega rekja ættir nokkuð niður, ef til viU til 
núlifandi manna. 

C Xagnús öniólfsson^ er kemur við bréf f Hjarðarholti í Döl- 
um 12. maí 1434 (f. F. IV, nr. 580), mun og vera sonur Öra- 
ölfs Jónssonar, en yngri mun hann hafa verið, en þeir Gutt- 
onnnr og Vermundur ömólfssynir. 



448 

ur, hvar Hallur son Þórðar gufu bjó, og iæddi þar upp 
Hvamm-Sturlu. Téðan dal fékk ömólfur undir jörð síoa 
Staðarfell og eignaði kirkju þar hálfan dalinn, X hundnjd» 
1354 getur Omólfs og sonar hans Guttormsi), er þeir gifu 
gjafir Staðarfellskirkju við visitatiu Gyrðs biskups, og aptur 
13772), þá örnólfur seldi Guttormi syni sínum hálfa jördina 
Staðarfell, hvert kaup var bréfað og umvitnað íjórum áram 
siðar, að Hjarðarholti i Dölum 13813); hefur ömólfur þá ver- 
ið orðinn mjög aldraður, og líklegast dáið ekki löngu þar eptír4). 

Guttormur Örnólfsson. 

Faðir\ örnólfur Jónsson, áður nefndur. 
Móðir: HerdísS), er kallast hústrú. 

Kvinna'fi) Sophía, dóttir Eiriks ríka á Möðruvöllum, Magn- 
ússonar, Brandssonar. 



D. Ingribjtfrg Örnólfsdóttir gerist nunna á Reynistað 1378, og 
gefur Ömólfur faðir hennar með henni fjóra tígu hundraða 
til klaustursins (I. F. III, nr. 277). — 1390 er Ingibjörg vígð 
til abbadísar á Reynistað (Lögmannsannáll). — Ingibjörg er 
síðan opt við gjöminga, og enn 10. janúar 1399 (í. F. m, nr. 
533)*^ hún er talin að hafa andazt í Svartadauda 1403, og var 
sídan abbadísarlaust á Re3mi.<(tadaklaustrí, til þess er Goðsvin 
Skálholtsbiskup skipaði þangað Þóni abbadCsi 1437 (L. F. 
IV, nr. 609). 

i) Guttormur hefur verið ungur að aldri 1354, hafi hann þá 
verid fæddur, enda getur hans ekki í Staðarfellsmáldaga Gjrðs 
biskups (í. F. m, nr. 40). 

2) Ættí að vera 1383 (í. F. m, nr. 313). 

3) Ártalið á að vera 1385, þ. e. tveim árum síðar en gjöm- 
ingurinn fór fram (I. F. m, nr. 313). 

4) Ömólfur lifir enn 30. okt. 1385 (í. F. lll, nr. 313), en l(k- 
lega hefur hann andazt skömmu síðar, því að ekki vitum vér til 
að hann komi við gjörninga eptir þad, svo að af þeim verði ráðið, 
að hann hafi lifað eptir 1385. 

5) Það er hvergi tekið fram í gjörningum, að Herdís hafi ▼er> 
ið möðir Guttorms, en ekki er þö ólíklegt, að svo getí verið. 

6) Um konu Guttorms Ömölfssonar, er án efa með öIIq ó> 
kunnugt, því að það er rangt, sem hér stendur og víða annan- 



449 

JBöm:^) A. Jón (sjá hér sídar). 

B. Loptur (sjá hér síðar, og Vaðlaþing), 
Guttormur hefur gipzt nálægt 1364, eða nokkru fyr. 
Sýnist sem hann hafi búið á Staðarfelli. Hann fór utan til 
að framast, og þótti höfðingi, en ei allshendis jafnaðarmaður. 
Sýnist sem hann hafi seinast ilutt að Stóra-Skógi, eptir lát 
ioður síns örnólfs^). Þorsteinn hét maður, Jónsson, og var 
kallaður Kirkju-Þorsteinn; hann var auðugur vel og bjó að 
eignarjörð sinni, Snóksdal. Þeim Guttormi og Þorsteini bar á 
milli út af veiði í Miðá. Börðust þeir, og fékk Guttormur sár það, 
«r hann leiddi til banaS). Meina eg þaðtilfélli nálægt 1380, 

staðar, að hann hafi átt Soffíu Eirlksdóttur. Solðiía var konaOutt- 
orms Ormssonar og voni þeir Loptur og Jön s^mir þeirra, en eigi 
Gattorms Ömólfssonar (sbr. athgr. hér að framan). 

i) Börn Guttorms Ömólfssonar þekkjum vér ekki, önnur en 
Hel^ Onttomissonf er bjó á Staðarfelli eptir föður sinn og sídar 
í Sælingsdalstungu (sjá hér síðar). Af Helga era fjölmennar ættir 
komnar; hann varfaðir Þörðar, fÖður Sturlu, foður Orms lögmanns. 

2) ^ð Guttormur Ömólfsson hafi nokkru sinni búið í Stóra- 
Skögi, held egað getieigi verið rétt. £ndamun hér án efabland- 
að málum um bústað Guttorms, eins og um kvonfang hans og 
böm, því að Bogi eignar Guttormi Öraölfssyni þá konu, er Gutt- 
ormur Ormsson hefur átta, og telur hann fðður Lopts ríka og Jóns 
í Hvammi. Hann þekkir ekki Guttorm Ormsson, en segir að sá 
Guttormur, er veginn var >um 13801 séíannálum »ranglega talinn 
Ormssonc. — Af öllum þessum misskilningi, leiðir það, aðBogi 
lætur Guttorm Ömölfsson fyrst eiga bústað á Staðarfelli, en hyg^j^- 
ur að hann hafí síðar komizt að Stóra-Skógi; enþarmun Guttorm- 
ur Ormsson einmitt hafa búið, því að það er kunnugt að Stóri- 
Skógnr (Þykkvi-Skögur) var eign Skarðveija um þessar mundir. 
Bröðir Guttorms Ormssonar hét Guðmundur og hefí eg áður sýnt, 
að dóttir hans hefiir verið Þorbjörg, kona Guðna bónda Odds- 
sonar lepps (Fombréfasafn V, 820. bls.). Hefur jörðin Þykkvi- 
Skögur þannig komizt í eigu Guðna, er seldi Þykkva-Skóg Böð- 
▼ari Hrafhssyni, ásamt Mið-Skögi og Harrastöðum 1427 (1 F. IV, 
'OT' 394)- — Guttormur Ömólfsson hefur án efa búið á Staðar- 
ielli frá því faðir hans slepptí jörð þeirri, til þess er hann dö, sem 
líklega hefur verið um 1400 eða litlu þar eptir. 

3) Saga þessi, um deild þeirra Guttorms og Þorsteins Jóns- 
% á eigi við Guttorm öraólfsson, heldur við Guttorm Orms- 



450 

eða að vísu seinna, um 1381. Guttormur og ömólfur Íaðir 
hans voru menn mikilhæfir. 

Jón Guttormsson. 

Fadir: Guttormur Omólfsson fyr nefndur^). 
Móðir\ Sophía Eiríksdóttir, fymefnd; sjá Vaðlasýslu. 
Kvinna: Kristín Bjömsdóttir Jórsaiafara, Einarssonar. 
B'árn^ áttu þau engin^). 

Jón fór á unga aldri utan (um 1388S), og framaðist veL 
En hvort hann var hér á landi, þá faðir hans féll, er óvist. 
En hitt er víst, að hann var með Lopti bróður sínum, að- 
eptirmáli föður síns4). Er mælt að Þorsteinn hafi verið sekt- 
aður, nærfellt um allt fé sitt, sem hafi fallið til þeirra bræðra 
Guttormssona. — 1392 giptist Jón KristínuS) og bjó í Hvammi 
i Hvammssveit, til þess hann deyði í miklu plágunni 1403^ 
Er eigi ólíklegt (að) hann hafi haft völd í Ðalasýslu. 



son föður Lopts ríka (sbr. hér að framan). Hver orsök þeirrar 

deilu heíiir veríd, er nú ekki full-ljöst, en verið getur að saga 

þessi sé frá sönnum heimildum runnin, þótt þær heimildir sé ná 
glataðar. 

i) Faðir Jóns var Guttormur Ormsson, sem ijt er sagt, en 
módir Jóns var, sem hér segir, Soffía Eiríksdöttir. 

2) Þau Jön og Kristín áttu einn son, er Jón hét, og beínr 
hann andazt ungur, og líklega baralaus, fyrir 142 1 (L F. IV, nr. 
352). — Ættír verða því eigi raktar írá Jóni GuttormssyoL 
Kristín giptist eptir lát Jöns, Þorleifí ríka Ámasyni, og var þeimi 
son Bjöm ríki, er fjölmenn ætt er frá komin, sjá hér síðar. 

3) Um þessa utanför Jöns Guttormssonar er hvergi getið, og 
mun þetta vera tilgáta Boga. £r þö eigi ölíklegt, að Jón bafi 
verið í utanferðum, meðan hann var ókvæntur, eins og títt var uid 
sonu höfdingja og ríkra manna í þennan tíma. 

4) Um heíhdir þeirra bræðra, eptirföður sinn, höíum vérenga 
vissu, og mun þetta, eins og sögnin um sekt Þorsteins, vera skrá.5 
hér eptir munnmæluro, sem eigi verða gild rök að leidd, því a& 
göðar heimildir vanta fyrir sögu þessari. 

5) Sbr. Flateyjarannál. Brallaup þeirra J6ns og Krístínar var 
um haustið 1392, í Vatnsíirði; þar bjó Björa Jórsalaforí, faðir 
Kristínar. 

6) sbr. Nýjaannál. í útgáiii Dr. Gustavs StormSy af ísleiixkQm 



451 
Loptur Guttormsson. 

Sjá um hans gipting og afkvæmi við Vaðlaþing^). Lopt- 
ur fór utan á unga aldri og var á hendi tignum mönnum, 
svo (sem) Ólafi konungi Hákonarsyni og Margrétu drottningu, 
sem lét dubba hann til riddara; var hans skjaldarmerki hvít- 
Tir fálki í bláum feldi^). Engar sagnir hefi eg af athöfnum 
Lopts utan lands. En þá hann spurði fall föður síns, kom 
hann út og hélt fram vígsmálinu á hendur Þorsteini. Er 
sagt hann hafi náð því mesta af fé hans, SnóksdalS), Skarði 
á Skardsströnd4) og fieirum jörðum, en þó er líklegt hann 



Annálnm, Kristiania 1888,' 286. bls. stendnr: >Obitus . . . Nonus 
^yuttormssonar í Hvammic, sem er prentvilla, í stadinn fyrir: 
Obitus JÓDS Gnttormssonar í Hvammic, því ad hér er án efa 
átt við Jón son Guttorms Ormssonar, mann Krístínar Bjömsdóttur 
ár Vatnsfirdi. 

i) Sjá 1. bindi, bls. 157 — 162. 

2) Hér hefur Bogi ritað á blaðrönd, þess athugagrein: »Lopt- 
ur var borínn um 1360, fór utan um 1378 og bazt á hendur Mar- 
grétu drottningu; kom út um 1385, eða seinnac. — Það þarf eigi 
að taka fram, að ártöl þessi eru eptir tilgátu Boga, því að það er 
^víst hvorttveggja, hvenær Loptur er fæddur og svo hvenær hann 
för utan, en svo sýnist, sem Loptur hafí utan veríð 1403, þegar 
Halldór prestur Loptsson gerir testamenti sitt, því að Halldór 
prestur kveður svo á í bréfi því, að hann gefi)r »bræðrum Lopts 
arfinn allan, ef mér (o: séra Halldórí) hefur fallið eptir hann (o: 
Ijopt), en ellegar tíu.hundruð hverjum þeirrac í. F. 111,686. bls.). — 
Hafa menn því haldið Lopt andaðan 1403, sem bendir til þess, 
ad Loptur hafí þá veríð búinn að dvelja erlendis all-langa hríð» 
ún þess að af honum hafi frézt til íslands. 1406 er Loptur aptur 
kominn til íslands, því að það ár kemur hann við bréf á Þing- 
eTrum og á Ósi í Miðfirði (í. F. m, nr. 584). 

3) Að Loptur ríki hafí átt Snöksdal, held eg að sé með öllu 
^víst, en hitt er víst, að Guðni son Odds lepps lögmanns átti 
Snóksdal, eíns og hér síðar segir, og seldi Guðni jörð þá Árna 
biskupi Óla&sjni, íyrir Hamraenda (í. F. IV, nr. 322). — £r það 
kaup bréfað á Þingvelli i. júlí 141 8. 

4) Þar sem Bogi ætlar, að Loptur hafífengið Skarð áSkarðs- 
«trönd af Þorsteini Jónssyni, í vígsbætur eptir föður sinn, þá er 
J>að án efa eigi rétt, því að Skarð heíur verið erfðaeign Lopts, og 



452 

hafí fengið Úlfrúnu dóttur Þorsteinsi) Staðaríell, líkl^^ast f 
jarðaskiptum, því Úlfrún hefur átt þá jörð eptír 1390, þá 
hún lúkti Staðarfellskirkju í portionsreikning, þar undirliggj- 
andi hólma og annað fé, sem Vilkinsmáldagi um getur, og 
hér er óþarft að telja. 

Að þessu máli útkljáðu, giptist Loptur Ingibjörgu, þá 
frá Eiðum, Pálsdóttur^). Þó meina eg að það væriei fyr ea 

heíur hann að réttum aríi tekið það, eptir Orm föðurtöður sinn 
látinn, og mun Ólafur bröðurson Orms, er fyrst tók við fé Orms 
og hélt það (sjá hér að framan), hafa andazt í Svartadauða^i^oj)^ 
og hefur haun því eigi haldið Skarð nema litla hríð eptir dauðft 
Orros (d. 1401), Loptur hefur þá tekið við Skarði, svo sem öðrum 
eríðaeignum sínum, eptir að hann kom úr utanfor, um 1404 — 1405. 

i) Það er líklegt, að Úlhrún Þorsteinsdöttir á Staðarfelli — 
er verið hefur kona Helga Guttormssonar, Ömólfssonar, — hafi 
verið dóttir Þorsteins í Snóksdal, eins og Bogi ritar hér, sem þ6 
mun vera eptir getgátu. Hverrar ættar Þorsteinn í Snóksdal hefur 
verið verður ekki með vissu sagt. £n eigi er ölíklegt, að hann 
hafi verið af kyni Seldæla, því að Úlfrúnamafnið, er finnst í þeirri 
ætt, er fágætt í öðmm ættum á íslandi. 

2) Hérritar Bogi neðanmáls þessa athugagrein: »Bædiádur en 
Loptur giptist og eptir það, hélt hann við Kristínu Oddsdöttur, sem 
meinast dótturdóttir Sumarliða sonar Þorsteins lögmanns og hiið- 
stjóra Eyjólfssonar. Oddur nokkur hefur átt dóttur Suroarliða; þeirra 
börn: i. Sftmandary sero var frændí (og giptingamaður í Grænlandi 
1408) Sigríðar Bjömsdóttur, er þáátti Þorsteinn Ólafsson. Og 2. KristÍB 
frilla Lopts; þeirra son Sumarliðii bar nafn Sumarliða Þorsteinssosar, 
Eyjólfssonarc. — Að Kristín Oddsdóttir frilla Lopts ríka hafí veríd 
dótturdóttir Sumarliða Þorsteinssonar, er án efa aðeins tilgáta 
Boga. Hitt er víst, að það fólk hefur eitthvað veríð skilt, því a9 
bæði benda ættnöfhin og ýms önnur atvik á það. — Dr. JónÞor* 
kelsson yngri hefur fyrstur roanna sýnt, að Kristin frílla Lopts 
hefur verið dóttir Odds lepps lögroanns, en systir Guðna; má þad 
ráða af bréfiim, sem enn em til (1 F. IV, nr. 581; V, nr. 131)- — 
Kona Odds lepps var Þórdís Sigurðardóttir úr Ögri (af Kollsætt). 
En veriðgetur, að Oddur hafí verið tvíkvæntur, og tímans vegna 
gæti hann hafa átt systur Sumarliða Þorsteinssonar, en varla dótt* 
ur hans. Hefði hún þá líklega verið fyrri kona Odds og möðir 
Kristínar Oddsdóttur, en slíkt er allt óvíst. Vera kann, að Sæ- 
mundur Oddsson, er kemur opt við bréf um og eptir 1408, hafi 
verið sonur Odds lepps. Þess skal getið, að í hyllingarbréfi Ís> 



453 

eptír 1400, því medan plágan geklc, mun hann hafa verið f 
fjárátvegum sínum, sem ei gjörðu alllítíð tíl hans miklaauðs. 
Að sönnu lét hann afhenda tíl ýmsra mikið jarðagóz (en hafði 
áður eignazt sumt, fyrír lítið verð). Staðarhól fékk hann Áma 
biskupi Ólafssyni, og Árni aptur Þorleifí Ámasyni ^). Snóks* 
dal seldi hann Oddl lepp lögmanni, sem fékk hann sonum 
sínum, Guðna og Sigurði^), þeir seldu hann Áma biskupi 
milda Ólafssyni, en hann Ara bónda Daðasyni, og var Snóks- 
dalur síðan í þeirrí ætt um 300 ár. Loptur meina eg heídi 
völd í ýmsum sýslum: í Ðalasýslu eptir 1400, en Vaðlaþing 
eptír 141 5. Hann sat löngum að stórbúum sínum; framanaf 
mun hann lengst hafa setið að Skarði og þá var það eitt 
sinn, er ungir drengir höíðu prikaleik á gólfí, þar Loptur 



lehdinga til Eíríks konungs af Ponimem, sem gjört er á Þingvelli 
i.*júl( 1419» eni meðal annara nefndir: Oddur (leppur) lögmaður, 
Þorraldur Oddsson, Gudni Oddsson, Sæmundur Oddsson og Sig- 
mundur Oddsson. Gæti þeir Oddssynir allir, aldursins vegna, ver- 
ið sjnir Odds lepps lögmanns, og er það ef til víll eigi ósenni- 
legt. £n fyrir því er þó eigi unt að færa næg rök, svo ad á því 
▼erði byggt sem vissri ættfærslu. 

x) Staðarhöl hálfan átti Ólafur töni Þorleifsson (d. 1393). 
Hann var kvæntur Þorbjörgu döttur Orms frá Skarði, foðursystur 
Lopts rlka, og mun Ólafur þannig hata fengið V« Staðarhól í heiman- 
mund Þorbjargar. Sonur þeirra ólafs tóna og Þorbjargar hefur 
▼eríð Ámi biskup hinn mildi, er hefur erít '/> Staðarhól eptir for- 
eldrí sín. Eptir það lúkti Ámi biskup Lopti Guttormssyni '/> 
Staðarhöl, fyrír hðnd Halls Ólafssonar, er verið hafði Qárhalds- 
maður Ingibjargar Pálsdöttur konu Lopts ríka (Í.F. IV, nr. 312; 
sbr. »Dagskrác m, nr. 49 — 50). — Það er því rangt sem hér segir, 
að Ami biskup hafí lúkt Þorleifí Ámasyní jörðina Staðarhöl. Hitt 
er víst, að Ormur son Lopts rfka fékk Staðarhól að gjöf hjá föður 
sfnum 1430 (í. F. IV, nr. 446); en sfðan erfdi Orm Solveig döttir 
Þorleifs Ámasonar, er Ormur hafdi átta. £n eptir Solveigu fékk 
Staðarhól Loptur son þeirra Orms (d. 1476). Síðan hélzt Staðar- 
hóU lengi f ættgrein þeirra. 

2) Um Snóksdal, sjá hér að framan. Sigurður, sem hér er 
nefitidur sonur Odds lepps, fínnst að eins nefndur í ættatðlu- 
bók séra Jöns á Lambavatni (framrít í folfo, 65. bls.). Sigurður son 
Ðaða bónda, Arasonar Daðasonar, átti Snóksdal seint á 15. öld 
og bjö ýunst þar, eða f Bjamarhöfn f Helgafellssveit 

29 



454 

gekk um, og sló þá einn þeirra af óvilja á fót Lopts, svo 
honum varð dátt við. — Hét sá Elugi. Þá sagði Loptur: 
»Þú slær ógætilega pilturc. Faðir piltsins afsakaði son sinn, 
sem bezt hann gat, með forlátsbón. Loptur mælti: >Þader 
ei búið með það; þú munt einhvern feíma, ef þú lifir, gera 
mér til móðsc. Sá piltur komst seinna í kærleik við Ólöfu 
dóttur Lopts'). 

Þá Loptur eldist meir, hélt hatin til á MöðruvöUum ( 
Eyjafirði, þá hann var ei að útreiðum millum búa sinna; 
fylgdu honum þá jafnast i8 sveinar^'þvi þá þótti stórmennska 
að ríða margmennur. Eptir 1420 afhenti hann Ólöfu dóttur 
sinni .Skarð og aðrar eignir, er hann átti vestra, en var sjálf- 
ur fyrir norðan land og mun optast þá hafa haft þár léni. 

Ari Daðason. 

Faðir: Daði, er kallaðist Dalaskalli^). 



i) Hér er átt við Illuga svarta, sem munnmæli telja fóður 
Sigvalda langalífs, en bædi saga þessi, og svo það, að Illugi hafi 
verið faðir Sigvalda, er mjög vafasöm, og eins ogtekið hefurveríð 
fram í athugagrein Dr. Jöns Þorkelssonar yngra við nafn Sigvalda 
langalífs, ( registrinu vid V. bindi hins íslenzka fombréfasafns (sbr. 
og athugagrein mína við Biskupasögur J. H. (1903) 69. bls.), — 
finnast óyggjandi rök íyrír því, að Sigvaldi langalíf hefur sjálfur 
talið sig G u n n a r 8 s o n, en eigi Illugason (í. F. V, 503 og 506. bls.). 

2) Kenninafnið Dalaskalli er optast í ættatölum, svo sem 
hér, haíl um Daða föður Ara í Snóksdal, en faðemis hans er 
hvergi getið í ættbókum, svo að eg viti og ættbálkur Snóksdæla 
endar jafnan á honum. í nokkmm ættbókum hefí eg séð kenni- 
nahi þetta eignað Daða (yngra) Arasyni Daðasonar, og er það að 
ýmsu leyti sennilegra, því að Daði Arason bjö lengi í Dölum og 
var mjög kunnur maður á sínum tíma. Hefur hann orðið gamall 
mjög og lifað fram yfir 1500. £n um Daða föður Ara er hvergi 
neitt ritað, svo að kunnugt sé, í yngri sagnaritum, og hafa menn 
fljött gleymt honum. Er þó varla efamál, að ætt hans hefur veríð 
göfug, þótt nú sé hún ókunn, því að niðjar hans hinir næstu urdu 
hirðstjörar sumir, en aðrír sýslumenn og lögréttumenn. Um ætt- 
erai Daða, skal hér geta þess, að líklegt er að Helgl DadasoB 
— sem Flateyjarannáll segir að andazt hafi 137 1, — eigi skyltyið 
þetta mál, og tímans vegna gæti hann verið faðir Daða föður Ara, — 
en Daði Helgason finnst hvergi nefhdur um þetta le]rti, enda ætla 



455 
Kvinna: Þórtinn (al. Oddný Ásbjarnardóttir) tvígipt, náskyld 



eg líklegra, |ad Helgi Daðason (d. 137 1) hafí veríð móðurbróðir 
Daða föður Ara í Snökadal, eða náskyldur honum á annan hátt 
Þad er víst, að þeír Daði Arason og Sigurður son hans áttu jarð- 
eignir í Húnavatnsþingi, og að Sigurður Daðason hafði þar all- 
lengi sýslu. Gæti það bent til þess, að þeir feðgar vœrí norðlenzkir 
að ætty jafnvel þött þeir síðar fengi öðul í Dölum og um Snæfells- 
nes, því að kona Ara Daðasonar var kynjuð af Snæfellsnesi og úr 
Dölum, sem síðar skal sýnt. — Daði LodinsBon kemur við bréf 
tun landamerki Marðargnúps í Vatnsdal, gert að Seltöptum fyrir 
Oxlum(í Vatnsdal) 11. sept. 1369 (í. F. III, nr. 204); hann er þar 
síðastur gjömingsvotta, og mun því hafa verið þeirra yngstur. Þó 
mun hann naumast fæddur síðar en um 1340. Faðir Daða mun 
vera LoMnn Skeggjasony (f. c. 1320); hann hefur orðið gamall 
maðnr. Loðinn gerist pröfentumaður á Reynistað 1394 (í. F. m, 
nr. 408 — 409]; gefiir hann þangað með sér jörðina Heiði í Göngu- 
skörðum. Þessi munu vera börn Loðins: 

A. Dadi Lo^sson (f^rr nefndur), [f. c. 1340, d. c. 1400?]. 

B. Helga Loðinsdóttir, kona Jóns Eyjölfssonar bónda ( Húna- 
vatnsþingi; þau gerðust prófentumenn á Þinge^rrum 1394, og 
gáfu með sér til klaustursins jarðimar Sauðadalsá og Þremur 
á Vatnsnesi (í. F. III, nr. 410. 415). 

C Ölafnr Lodinsson á Torfalæk í Húnavatnsþingi; hann lifír 
enn 16. des. 141 1 (í. F. m, nr. 617). 
Sonur Daða Loðinssonar mun vera: 

Elnar Paðason böndi í Hvammi í Miðfírði 1384 — 1409, sýnist 
hafa flutt þaðan vestur í Dalasýsluum 1410 (í. F. m). Einarmun 
vera fæddur um 1360. 

Hafí Daði Loðinsson otðið gamall og veríð tvíkvæntur, mætti 
vel standast tímans vegna, að þeir hefði einnig veríð synir hans: 

Ári Daðason (fyr nefndur; fæddur c. 1380 eða fyr, enn á 
lífí 1442) — og 

PáU Daðason, er kemur við bréf á Þingvelli og á Munkaþverá 
30. júní X431 og I. maí 1432 (í. F. IV, nr. 504).* 

Þó að tilgáta þessi, um ætt Daða föður Ara í Snóksdal, sé 
allvafasöm, er það ýmislegt, sem sýnist benda á að þetta muni 
aanni næsty en að likindum verður það þó aldrei fíiUsannað, að 
Daði Loðinsson sé sami maður og Daði faðir Ara. Ósennilegra 
Jyykir mér, að Daði Bryiijólfssoiiy er uppi var i Skagafírði litlu íyrír 



456 - 

Árna biskupi Ólafssyni (er Ijallaðist að vidurneíiii 
[hinn] mildii). 



T400*, hafi veríd faðir Ara í Snóksdal, því að ekkert bendir í þá 
átt, ad Arí hafí veríð kynjaður úr Skagafírði. Hins vegar sýnist 
líklegt, að flutningur Einars Daðasonar vestur ( Dalasýslu um 1410, 
standi að einhveiju leyti í sambandi við það, að Arí Daðason hefiir 
þá verið farinn vestur þangað og kvænst um sama lejrti^ eða 
litlu eptir 1400, eptir því sem aldur bama hans bendir til. 

i) Þetta stendur ( mðrgum ættbókum, að kona Ara h^ti Þöi^ 
unn, og værí náskyld Áma biskupi Ólafssyni hinum milda. Nokkr-' 
ar ættbækur telja hana Þórarinsdöttur, sem gefur grun um, að h^ 
sé málum blandað, þv( að s(ðarí kona Daða Arasonar hét Þóra 
Þórarinsdöttir, eins og hér 8(ðar segir. Mér er þv( granur á, 
að hér sé faríð feðga vilt, og að konaAra Daðasonar sé hérrang- 
nefhd, enda er Bogi ( efa um þetta, þv( að hann bætir þeirri at- 
hugagrein við, neðanmáls, — sem hér er lokuð ( svigum, — ad 
kona Ara sé a( sumum talin »Oddný Ásbjarnardóttirc. 
£n þetta nafa er einnig rangt, eptir þv( sem finnst ( dómi Guðna 
sýslumanns Jónssonar, dæmdum að Hjarðarholti ( Dölum 3. nóT. 
Z461; þar sem Loptur Ormsson kœrir til Kál& Pálssonar, vegnm 
umboðs þess, er Loptur haf9i, fyrir hönd Sesselju Aradóttur, — 
að Kálfiu: héldi peninga, er Gunnar Bjaraason^f * taldi sér fallið 



*) Daði Brynjólfsson kemur við bréf á Reykjum ( Tungusveit í 
Skagafírði 4. júní 1377 (1. F. III, 319. bls.), og á ökrum ( BlöDduhtfð 
13. des. 1392; þar sem Björa Brynjólfsson gerír eignaskipti á milli 
barna sinna (í. F. III, nr. 398); — hefir Daðiveríð bróðir Bjarnar 
Brynjólfssonar, — sonur Brynjólfs hins rfka á ökrum (d. 1381); Bjam* 
arsonar prests, Brynjólfssonar. 

**) Daði son Ara mun fæddur um 1410— c.1415; hann er fiiUCEða 
1442. Torfí Arason hefur veríð nokkra eldri, l(kl. fæddur um 1400; ^ 
hknn er án efa bróðir Daða Arasonar. 

***) Afskríptunum af dómi þeim, frá 1461, sem hér er vitnað tily 
ber eigi saman um foðuraafn Gunnars, og systkina hans^ Páls og Ga6- 
rfðar. Dómabókin a (Vatnshorasbók), sem rítuð er fyrír 1608) nefiiir 
íðður þeirrasys^naýmist BJama eða BJðrn (sbr. BJama* eða^Jan* 
ar»son og -dóttir), en aldrei Ásbjðm, svo sem hann nefnist optast ( 
hinni yngrí afskrípt dómsins, frá c. 1760 (AM. 211 c. 4to). Frumrít 
dóms þessa er nú glatað, og verðum vér þW aðeins að hlfta hinum 
mísmunandi afskríptum hans. Eg hefí áður látið þá ætlun m(na ( Ijdsi, 
að faðir Gunnars, og þeirra Páls og Guðrfðar, hafí veríð »BUanl* 
óttarHSon, er kemur við bréf á Hólum ( tíjaltadal 31. ma( 141 7, og 
sýnist hafa veríð sveinn Áraa biskups milda, og þá ( ferÖ með honuin 



457 
Smi Daði, kallast sýslumaður, { sumum ættartöl- 



hafa eptir Pál prest Bjamason, bröður sinh skilgetinn; en Guðríði 
Bjamadóttur bafði fallid arfiir sá eptir Gunnar látinn. Hafði Guð- 
ríður Bjaraadöttir síðan geíið arf þennan allan Sesselju Aradóttur, 
dóttur sinni, með samþykki Daða sonar síns; en Sesselja hafði 
fengið Lopti Ormss^mi umboð til þess, að kalla til arfsíns í hend- 
ur Kálfi syni Páls prests, er taldi arfinn eign Ara sonar síns. £n 
Ari Kálfsson dæmdist frá arfínum, vegna meinbuga þeirra, er töld- 
ust á hjönabandi foreldra hans, Kálfs og Steinunnar Steinþórsdótt- 
ur (L F. V, nr. 230). Daði sá er dómurínn kallar son Guðríðar 
Bjarnadöttur, hlýtur að vera Daði Árason^ því að Sesselja dóttir 
Gudríðar (og því systir Daða) er talihn Aradöttir og hafa þau 
Daði og Sesselja verið skilgetin systkini, bæði að foður og móður. 
Gudríður Bjaraadóttir móðir þeirra hefur því, án alls efa, verið kona 
Ara Daðásonar í Snóksdal. Ari hefur því andazt fyrir 3. nóv. 1461, 
því að hann er látinn, þegar Guðni dæmir dóm þennán, en á lífí 
er Ari 1442 (I. F. IV, nr. 667), og er þá Daði'son Tians orðinn 
fulltíða (f. c. 1415?). ' 



norður um land ásanit Gunnarí Bjarnarsyni, sem þar er næsti gjöm- 

mgsvottur á eptir Bjama, og því líklega sonur hans, þótt ríthátturinn 

BJantanoii komi eigi að öllu leyti heim við það,' að hið rétta nafn 

íððor Gunnars hafi veríð BJarni; en mér virðist þetta mjög Kklegt. 

Eg hygg að mtssðfn handrítanna um föÖuraafn þeirra Gunnars, geti 

Terið runnin af því, að hið rétta nafn föður þeirra hafi veríð Ásbjðm^ 

er síðar hafí orðið úr því tæpinafnið BJðm, og loksins BJamly er 

hann hefur optast veríð nefndur (sbr. athugagrein mína við nafn 

Gunnars Bjaraasonar^ í registrí hins íslenzka Forabréfasafns (V. bindi, 

898. bls., athgr. i}). — Þessu til sönnunar, skal eg geta þess, að ( 

frumrítuðu bréfí, frá 8. jan. 1446, sem er kaupmálabréf Ólafs (tóna) 

Geirmundarsonar og SigríÖar Þorsteinsdóttur, era nefndir meðal fest- 

ingar-vottanna „séra Páll Bjaraason, . . . Gunnar Bjarnason (og) Þórar- 

inn Bjaraason" (í. F. IV, 674. bl.), og era þeir Páll.presturog Gunnar 

án efa hinir somu, sem nefndir era í dóminum frá 1461, er eg hefi 

áður getið. Þórarínn Bjaraason hefur veríð bróðir þeirra, faÖir þeirra 

Bjaraa, Þorsteins prests, Stefáns og Þorgríms, er koma við bréf á 

seinna helmingi 15. aldar. Bjarni Þórarínsson hefur án efaheitið eptir 

afa sfnum, og má af því ráða, að BJami sé hið rétta' föðuraafn þeirra 

Gunnars, Páls prests, GuðríÖar konu Ara Daðasonar, og Þóraríns, föð- 

fir Bjaraa á Bijánslæk, er átti' Solveigu dóttur Guðmundar ríka Ara- 

sonar. £g hefi þvf hér allsstaðar rítað þá BJama-sonu, Gunnar og 

Pál prest, en hvorki BJamar- eða Ásbjamarsonuy því að sá rítháttur 

á föðuraafiii þeirra mun aðeins vera afbökun frá hinu rétta og upp- 

haflega. 

29* 



458 

umi), átti fyr Þorbjörgu dóttur Bessa s^^Iumaniis 
Einarssonar (sjá Húnavatnsþing). Böm: 
A. Þórunn átti (um 15CX)) Guðmund Finnsson firá 
ökrum. Böm: 

a. Daði sýslumaður, átti Guðrúnu (sjá Snæfells- 
néssýslu. 

b. Halldór í Hlíð í Möðmdal, átti Valgerði. 
Böm: 

aa. Þórður ( Tungu. 

bb. Guðmundur. 

cc. Sigríður. 

dd. Ingibjörg (sjá Snæfellsnessýslu). 

c. Ingiríður, átti fyr séra Ólaf Guðmundsson I 
Hjarðarholti (sjá Strandasýslu). 

Seinna (c. 1550) átti hún Pétur sýslumami 
Einarsson^), sjá þar um Gidlbringusýslu. 

d. Þorbjörg Guðmundardóttir, átti Ölaf Guð- 
mundarson ( Bolungarvdc. Böm: 

aa. Finnur. 
bb. Ölafur. 

e. Bjarni, átti Ölöfu Bjömsdóttur. Böm: 

aa. Guðmundur á Dunki, faðír Ara s.st., 
Bjarna ( Bæ, Jóns á Hróðnýjarstöðum, 
Hallgerðar ( Garpsdal og Þjóðhildar. 

bb. Auðunn, átti Hróðnýju Bjamadóttur. 
Böm: 

aaa. Guðný. 
bbb. Jón. 

cc. Auðunnannar, átti Katr(nu Bjarnadóttur. 

f. Guðrún Guðmundardóttir, átti Helga Helga* 
son. Böm: 

aa. Amór. 
bb. Ólafur. 
cc. Þórunn. 

g. Hálfdán Guðmundarson (laungetinn). 



x) Daði var sýslumadur í Snæfellsness- og Hnappadalssýsln 
>á milli Hítarár og Skraumu«) 1459 (í. F. V, nr. 169). 

2) Pétur var bröðir Marteins biskups. 



459 

aa. Finnur á Eyri ( Bitni. 
bb. Jón. 

B. Sigurður sýslumaður ( Húnavatnsþingi (sjá þar 
um hann). 

C. EKn, átti Orm Illugason á Dunki; bl. 

D. Matthildur; hennar son: Bessi á Auðólfsstöðum. 

E. Sæunn, átti Sæmund; þeirra son Jón^). 

Daða seinni kona var Þóra Þórarinsdóttir, sem þar af 
sézt, að 1502, mánadag næstan f^rrir Pétursmessu og Páls, á 
prestastefnu ( Miðdal ( Laugardal, lét Stephan biskup ganga 
dóm, um hjónaband Daða Arasonar og Þóru Þórarínsdóttur; 
voni þau að þriðja og fjórða, og höfBu átt böm. Hafði 
Daði fest Þóru, en ekki látið lýsa við kirkju. Voru böm 
þeirra dæmd óarfgeng, máske einhver af þeim áðurtöldu. 

Ari Daðason gerðist sveinn Árna biskups milda og fékk 
Snóksdal hjá honum, og bjó þar sfðan. Ari meinast og hafa 
haft umboð Arna biskups ( Dalasýsiu 141 8, og máske (fleir- 
um sýslum. En hvað lengi hann hefur haft sýsluumboð, eptir 
það Ámi biskup fór utan 141 9, erdulið, eins nær Arideyði, 
cða hvað merkile^ ^^ um hann að vita^). 

i) Sbr. Sýslm.æf. I, 447 — 449, þar sem nidjar Bessa sýslu- 
manns Einarssonar eru taldir. 

2) Ari Daðason heftir búið ( Snóksdal, eins og hér er sagt, 
og heíiir hann verið auðugur böndi; fjrst finn eg hann nefndan í 
tölf manna dömi, er Ormur Loptsson »hirðstjóri norðan og vestan 
á Íslandic, nefndi á alþíngi 30. jún( 1436, um mál þeirra Helga 
Iðgmanns Guðinasonar og Nikuláss Snæbjamarsonar, út af jörðunni 
Hvalsnesi á Rosmhvalanesi. Er Ari nefhdur næstur fyrsta dóms- 
manniy og er af því audráðið, að hann hefiir verið með fremstu 
og göíugustu lögréttumönnum, er þar sátu í dómi, og eru þó flestir 
þeiira merkir menn, og kunnir at öðnim gjömingum (í. P. tV, nr. 
599). — 1442, á Helgafelli, votta þeir Ólafur prestur Eyjólfsson, 
Ormur Loptsson, Ari Ðadason, Daði Arasonog Þorsteinn Jónsson, 
að I>eir hafi séð og yfirlesið samning þann, er Kristín Bjðmsdóttir 
ÚT Vatnsfirdi gerði vid lögarfa Þorleifs Marteinssonar, 4. jan. 1428, 
nm jördina Víðidalstungu (í. F. IV, nr. 667). Ari hefur andazt 
litln fjrir 1461, að því er sýnist, sjá athugagrein hér að framan. 
Börn Ara og Guðridar Bjamadóttur (sjá hérað framan) hafaverið: 
A. Torfl Arason hinn ríki, hirðstjöri norðan og vestan á íslandi 
1450— dó 1459; hann gerðist og riddari og aðalsmaður 1450, en 



46o 

Margir fleirí hafa máske haft sýslur, hvar um eg hefi 
engar sagnir. 

Það getur veríð.að téður Arí hafí ei veríð utan umboðs- 
maður Lopts ríka í Dalasýslu nokkra hríð, eins og Daði 
sonur Ara'). 



Einar t^orleifsson^). 

Faðirx Þorleifur sýslumaður Ámason (sjá Ísatjarðarsýslu). 



kemur fyrst við gjöminga 1445. Torfi bjó að Ökrum, eptír 
Helga lögmann Guðínason, og átti Akra-KHstínu, dóttur Þor* 
steins lögmanns Ólafssonar. Hún var þá ekkja eptir Helga« 
er Torfí átti hana. Dætur þeirra voru þær Gaðrún og Mál- 
fríður, sem fjölmennar ættir eru frá komnar. 

B. Dadi Árason sýslumaður Snæfellinga, kallaður optast Dala- 
skalli (sjá og hér að framan). 

D. Sesse^a Áradóttir; hún er nefhd í dömi Guðna sýslumanns 
Jönssonar 3. nóv. 1461 (sjá hér að framan, og Fombréfasafn 
V, nr. 230; hún er þá enn á Kfí. Ekki er mér kunnugt nm 
giptingu hennar eða niðja. 

i) Eg hygg að Arí hafí haft umboð Orms Loptssonar hir&- 
stjöra, sem sýslumaður í Dölum um 1436 og þar eptir; sjá hér að 
framan. — Að Daði Arason hafi haft umboð Lopts ríka, getur 
eigi verið rétt, vegna aldurs hans, en hafi Daði haft sýsluumboð 
í Dölum, þá hetur það verið um 1456, þegar Torfi bróðir hans 
hafði hirðstjóm. 

3) Um Einar Þorleifsson, sjá Húnaþing (L bindi 442 — ^446» 
bls.), og Strandasýslu (276. bls. hér að framan); sbr. Safn I, 670, 
n, 649 — 650. Einars er fyrst getið 1445, að hann er f jarðakaap- 
um við Eirík son Lopts ríka. Selur Einar Eiríki jörðina Auð- 
brekku í Hörgárdal og Steinstaði í Öxnadal, íjrír Skarð í Langa* 
dal, Yzta-Gil, Mýrar, Harrastaði og Bakka (Í.F. IV, nr. 710^ 
1446 tök Einar junkæri Þorleifsson við hirðstjöm norðan og vestan 
á íslandi, eptir Orm hirðstjöra Loptsson mág sinn, er hefur ancl* 
azt þá um veturínn. 10. maí 1446, á Sveinsstöðum, dæmir Eiou- 
Þorleifsson, »hirðstjöri norðan og vestan á tslandic, Guðmund 
Arason útlægan, fyrir rán og heimsóknir, er hann veitti bóndam f 
Húnavatnssýslu í norðurreiðinni (1427) (í. F. VII, nr. 6; Sýsl.sefir 
n, 268 — 269. bls.; sbr. í. F. IV, nr. 724). Gottskálksannáll 
og að Einar hafi tekið við hirðstjörn 1446, og hið sama 
Björo á Skarðsá (Ann. Bjöms t, 36). 2. des. 1446 tekur Eiiijur 



46i 
Mbðir\ Vatnsfjarðar Krístín Björnsdóttir). 

Þorleiísson eið af þrem mönnum, um landamerki Reykja, Bergs- 

staða og-Toríiistaða ( Miðfirði, og fer eiðtakan fram á Þingeynim 

(ÍF. IV, nr. 730). — 9. sept. 1447, í Viðey, skipta þeir jörðum, 

Einar Þorleifsson og Steinmóður áböti Bárðarson í Viðey. Selur 

ábóti Einarí þessar jarðir: Böðvarshöla og HörghöLí Vesturhópi, 

Vatosbom pg Vatnshomsböla ( L(nakrada1, — íyrir Voga, Hlöðu- 

nes, Ásláksstaðii Hnarrames tvenn, Breiðagerði, og 10 hundruð ( 

Ottastöðum á Suðumesjum (Í.F. IV, nr. 739). 17. jan. 1447, ( 

BölstadarhKð, dæmir Einar >hirðstjóríc Þorleifsson Jöni Styrssyni 

jðrðina BölstaðarhKð til arfs eptir foreldra 8(na (I. F. V, nr. 24). 

25. marz 1448 selur Einar Þorleifsson Bessa Einarssyni jörðina 

Héraðsdal ( Tunguffireit, ' fyrír Silfrastaði ( Blönduhlíð (l. F. V, nr. 

26). 8. ma( 1448 fær Krí8t(n Bjömsdóttir, með samþykki Einars 

sonar s(n8y Þorleifssonar, séra Ólafi ísleikss^mi, jörðina Kjaransvík 

í Aðalvík (Í. F. IV, nr. 745). x6. febr. 1449 fær Einar Höl ( 

Bolnngarv(k, Mýdal, Tungu, HUðir tvær, Hraun tvö, Bakka tvo, 

Breiðaból, Keflav(k og Botn ( Súgandafirði, hjá Bessa bónda Ein- 

aissjrni, (yrir Reyki ( Tungusveit, Steinstaði, Merkigarð og Ána<' 

staði, Ýrarfell, Harrastaði, Bakka og Mýrar. Bréf um kaup þetta 

er gert á Höli ( Bolungarv(k (Í.F. FV, nr. 779). 10. marz 1451 

nefnir Krí5t(n Bjömsdöttir þá Bjöm og Einar sonu s(na, ( gjafa- 

bréfi 8(nu til ólafs Jónssonar ( Æðey, er hún gefur honum ( þjón- 

ustulaun jörðina Reykjarfjörð ( Amarfirði (Í.F. V. nr. 71). 25. 

sept. 1453 getur Einars énn við tvo gjörninga viðv(kjandi kaupi á 

jðrðunum Eyvindarstððum og Guðlaugsstöðum ( Blöndudal (í. F. 

V, nr. loi og loa); sýnist £inar þá vera enn á Kfi; en það haust 

hefur hann án efa andazt, fyrír 11. oktöber að þv( er sýnist, — 

því að þá selur Bjöm Þorleifeson, bróðir Einars, Agli Grfmssyni 

Eyvindarstaði ( Blöndudal og V« Reyki ( Hrútafirði (t. F. V, nr. 

105); þetta sýnir, að Björn hefur þá veríð búinn að taka arfinn 

eptir Einar, þv( að Einar hafdi átt Eyvindarstaði. Það er þv( 

rangt, sem stendur ( Gottskálksannál. um dánarár Einars, þar sem 

andlát hans er sett við árið 1473 (Ann.* 372). Einnig er atburður 

þessi rangt árfærður ( Hirðstjöraannál (Safh 11, 649 — 650) og í 

Árbökum (11, 61); þar sem andlát Einars er fært til ársins 1463, 

þv( að þá hefor Einar veríð andaður fyrir 10 ámm. Þetta hefieg 

áður bent á ( registrí við hið Íslenzka Fombréfasafn, víð nafn 

Eínars Þorleifssonar (í. F. 868. bls.) Einar hefur verið 

hðfðingi mikill og valdamaður, en að hann hafi nokkum t(ma 

hafk sýslu ( Dölum, tel eg vafasamt, og mun það aðeins tilgáta 

Boga, nema að þvf leyti, að Einar hafði hirðstjóm um Norðlend- 



462 
Launböm^ er ritað að Einar hafi átt, og er aimað þeina 



inga og VestfirðingafjórðuÐg. Hitt er vist, að Einar hefíir hmft 
sýslu í Húnayatnsþingi á árunum 1445 — i447f ^ ^ptir það sfniit 
svo, sem Einar hafi optast dvalið á Vesturlandi, og mun hann því 
án efa hafa haldið ísafjarðarsýslu á árunum 1448 — 145 1, eða ef 
til viU allt til þess er hann dó (i4S3)* Hefiir hann á þeim áram 
optast setið í Vatnsfirði, eða á Hóli ( Bolungarvík, eptir því sem 
ráða má af bréfum frá þeim tímum. 

Sýslumannarððin í Dalasýslu er hér mjög rugluð og á reiki, 
hjá Boga og vantar víða í röðina menn, sem Ijöst er af Annálum 
og skjölum að hafa haft sýslu í Dölum, íyrir, um og eptir 1400, 
og skal eg hér í stuttu máli geta hinna helztu, f þeirri röð er eg 
ætla réttasta. 

Smi8uF Andrésson 

var skipaður hirðstjöri um allt ísland, af Magnúsi konungí, 1360. 
og kom út 1361 (Ann); hann hefúr því tekið við hirðstjöm jfir 
VestfirðingaQörðungi eptir Jón Guttorrosson (sjá hér að framanbls. 
258 OS 44o)> er hafði hirðstjöm um Norðlendinga og Vestfirðinga- 
fjórðung 1358 — 1360. Smiður naut eigi lengi valda þeirra, því a5 
hann var veginn á Gmnd f Ejjafirði 8. júlf 1362. Eptir Smið 
tók við hirðstjöm um Norður- og Vesturland. 

ÓlafUp Péturason 

»böndic f Gnúpufelli, kom út með hirðstjóm og sýslu um Vest* 
firðinga- og Norðlendingafjórðung 1364, en för utan eptir alþing 
1365 (sjá um Ólaf við Strandasýslu, bls. 258, hér að firaman). 

Teitup Pálsson 

(sjá hér að framan, og við Strandasýslu, bls. 259 hér að fr.), haíði 
hirðstjöm norðan og vestan 1365, eptir brottför ólafs. 

Ormup Snoppaaon 

»böndic á Skarði, hefur tekið við hirðstjöm norðan og vestan^ 
eptir Teit, 1366, og haft þau völd til 1368 (sbr. hér að franuui 
bls. 442, athgr. i, og Gottskálksannál). 

SkAli ÞópOaPOon 

Flosasonar, tök sýslu um Vestfirðingafjörðung 1368 (Gottskálka* 
annáll). Skúli hefur sleppt sýsluvðldum og hirðs^óm 1370 
Strandasýslu, bls. 259 — 260). 



463 

nefiit Þuríður, er upp hafí alizt hjá Ólöfu ríku á Skarði og 



PergautuF Jónsson 

koin út með hirðstjöm um allt land, árið 1370*. 1373 fer Þor- 
gautnr hirdstjörí Utan, með Skúla Þörðars^mi (Gottskálksannáll). — 
1374 hefur Þorgautur kbmlð út, og háft sýslu í Húnavatnsþingi að 
minsta kosti, því að það ár fangaði Þorgautur þann mann út af 
ÞíngeTraklaustrí, er Einar dyntur hét (Flatejjarannáll). Þorgautur 
höndi andaðist 1375 (Gottskálksannáll). — Það er enginn efi a, 
að Þorgautur hefiir á þessum árum haft völd, eða skipað umboðs- 
menn f Dal^sýslu, eins og annarsstaðar á fslandi. £r eigi ölík- 
legt,að Ornmr böndi Snorrason hafi einkum haft Dalasýslu, sem 
mnboðsmaðury í þennan tíma, og svo Gattormnr sonnr Orms (d. 
1381) og Gndmiuidnr Ormsson (sjá um hann ^Í.F. V, 820. bls.) 
{um 1386 — 1388]. Guðmundur var yfirgangsmaður mikiU. Dóttir 
hans hefur verið Þorbjðrg, kona Guðna bónda Oddssonar lepps. 

ölafnr tdnl Þorlelfsson (hins auðga, frá Reykjahölum, Svarts- 
sonar, Þorleifiisonar), bjö á Staðarhöli í Saurbœ. Hann átti Þor- 
björgu döttur Orms firá Skarði, Snorrasonar lögmanns, Narfasonar. 
Olafur hefiir veríð auðugur bóndi, og hefur án efa haft völdnokk- 
ur í Dalasýslu. Ólafiir gaf kirkjunni á Staðarhöli hálfar Bjarneyj- 
ar á Breiðafirði (Í.F. IV, 156). Hann drukknaði í Steinólfsdalsá 
á Dýradag 1393 (Gottskálksannáll og Flatejjarannáll). Bömþeirra 
Ölaft og Þorbjargar hafa veríð þessi: 

I. iml Ólafsson hinn mildi, síðar biskup í Skálholti; hann erfdi 
Va Staðarhöl eptir föður sinn og fékk hann síðan Lopti ríka 
frænda sínum, syni Guttorms bóndaí Þykkvaskögi, Ormssonar 
frá Skarði**. Ámi var mikilmenni hið mesta. Hann fórutan 



*) Gottskálksannáll og annálsbrot frá Skálholti. Flateyjarannáll 
se^r að útkoma Þorgauts yrði iríð 1371, en hitt mun réttara. 

**) £g hefi getið þess hér að framan, að Jón háyfirdómari Péturs- 
s<m hefijr sýnt, að Guttormur faÖir Lopts ríka hefur veríð Ormsson, en 
eigi Omólfsson, — og þó að eg álíti sannanir hans í þvf atríði órækar, — 
akal eg bæta þvf við, að séra Jón Ólafsson á Lambavatni segir bein- 
Ifnis, að Guttormur faðir Lopts ríka hafi veríð Ormsson, og rítar þann- 
ig am ætt Lopts f ættartölubók sinni: 

„MdOruvallaætt 

• . • . Elrfknr ríki (hvers andlát daterað er f múkanna annálum 1382) 
var sonur Mag[núsar á Svalbarða, Brandssonar. Kvinna Eiríks var 
In^xfður Loptsdóttir^ Þórðarsonar. Móðir Lopts [Þórðarsonar] var 
Málíríður dóttir Áma og Ásu. Systir Ingríðar var Bergljót Lopts- 



464 
verið þaðan numin af launs^mi Ólafar, Sigvalda langulifi^ sem 



1419, og kom eigi út síðan tíl íslands. Er mælt ad honnm 
værí boríð eitur í drykk og að hann hafi andazt með þeim 
hætti erlendis. 

2. Cfaðrún ólafsdóttir; hennar maður er í ættartölum talinn 
Geirmundur Heijöl6son, bróðir Hvala-Einars, þess er kom út 
með Svarta-dauða. Geirmundur kemur við bréf 141 7 — 1449. 
Synir þeirra Guðrúnar hafa veríð: — Ámi (bréf 1444), — 
Einar {bréf 1458), — Ólafur tóni hinn yngrí, — og Sigurður, 
faðir Odds á Hvoli í Saurbæ. 

3. N. N. Ölafsdóttir; hefiir verið móðir Helga lögmanns Guðna* 
sonar, því að hann var, samkvæmt vitnisburði Jóns prests Kárason* 
ar, systursonur Áma biskups hins milda (í. F. lY, nr. 592). — 
Nafh þessarar dóttur Ólafs tóna, er óvíst, og svo það, hver maður 
Guðni faðir Helga lögmanns hefur verið. dadiil SlgurílarBony 
lögmanns Guðmundarsonar, — og Solveigar Magnúsdóttur 
frá Svalbarði (Bisk.s. 11, 416), gæti veríð faðir Helga, og þykir 
mér það líklegast, eða Gudni Sæmundarsonf er kemur við bréf 
á Flugumýri í Skagafirði 19. jan. 1399 (í. F. m, nr. 533, bls. 
641); — sýnist mér hinn síðamefndi líklegrí til að geta veríð 



dóttir.a) Böm Eirfks rfka Magnússonar á Möðruvðllum og Ingirfðar 
Loptsdóttur, voru: 

Sopliía Eiríksdóttlr^ kvinna Guttorms Ormssonar (hver eð mein- 
ast sá sami hvers vfgs að getur í þeim gömlu annálum 1381). Þeim 
synir voru þeir Jón og Loptur. Þessi er kallaður Loptur rfki á Mððro- 
völlumy — þó sumir nefni Guttorm örnólfsson og Herdfsi hans for' 
eldra, — þvf að þetta styÖja bæði ættamöhiin, og svo samkvæmi tfÐOfc- 
ans (Eiríknr — Sophía). — Á millum Guttorms andláts og Lopts ilkay 
hafa liðið nær 55 ár, þvf Loptur rfki dó, og hans kvinna Ingibjörg, 
1436.^) .... Hans fylgju kona Krístfn Oddsdóttir, við hvörrí hann átti 

sína IV launsyni: Orm, Ólaf, Sumarliða og Skúla BÖm Lopts 

Guttormssonar og Ingibjargar: Þorvarður, Eirfkur, Ölðf, Soph(a*» 
(Ættatölubók Jóns prests Ólafssonar, f fhimríti, eign Hannesar rítstjóra 
Þorsteinssonar, bls. 285]. — Bók þessi er enduð „Vftusmessumoi^n 
1681''. Þetta er hin elzta heimild, sem nú þekldst, fyrír þvf, að Gntt- 
ormur Ormsson haíi veríð faðir Lopts rfka, og heíi eg þvf hér láti6 
prenta klausu þessa orðrétta eptir nefndrí bólc 

a) Nefnd f Vestiirðinga-ártfðaskrá (ísl. Árt. 117). 

b) Á að vera 1432, en ártalið 1436 stendur ranglega f flestum cða 
öllum hinum yngrí ættatölum og annálum; — en bréfin sýna, að LopCnr 
dó 1432, en ekki 1436. 



465 
liafi farið með hana austur á Síðu og þar gipzt henni og 



fadir Helga lögmanns, sem mun fæddur Htlu fjrir 1400. Enda 
bjuggu þeir í Skagaíírði, Helgi lögmadur og Jón bródir hans. 
Sœmandnr faðir Guðna, gæti veríð Sæmundur bóndi á Sval- 
barði (d. 1422), Þorsteinsson, Steinmóðarsonar, ef Guðni er 
eigi of gamall til þess að slíkt geti staðizt. £n svo sýnist, 
sem Guðni sé fremur ungur 1399, því að í nefndum gjömingi 
er hann rítaður síðastur vottanna, er allir hafa verið virðinga- 
menn. 

4. ÞorkeU ólafssony prestur (Reykjaholti 1415 — 1444, prófastur í 
Húnavatnsþingi 1415 — 1419, ogofiicialis Skálholtsbiskupsdæmis 
1419 — 1430, eða lengur. Böm hans: Þorvaldur, Helgi, Gunn- 
laugur Páll og Þórann; eru ættir írá þeim komnar. 

Andrés „bóndi" Sveiii00oii» 

-tonur Sveins bönda 1 Brautarholti, Grímssonar (líkl. lögmanns, 

Þorsteinssonar; sjá hér að framan), bröðir Narfa lögmanns Sveins- 

-sonar, — kemur fyrst við bréf, sem gert er á Strönd í Selvogi 13. 

maí 1367 (Í.F. Jn, nr. 180). 1372 tekur Andrés við hirðstjörnum 

«llt land, samkvæmt Skálholtsannál og Gottskálksannál. Sýnist 

^Oy sem þeim Þorgauti Jónssyni og Skúla Þörðarsyni hafi þá veríð 

utan stefnt, og hafi konungur fengið Andrési hirðstjömina í fjar- 

▼eru Þorgauts. Þorgautur og Skúli fóru þö eigi utan, fjr en 1373, 

•og mun þvl Andrés hafa komið seint út um sumaríð áður. £n 

{mut sem Lögmannsannáll setur útkomu Andrésar við áríð 1373, 

mun það vera rangt í þetta sinn hefur Andrés eigi haft hirð- 

st|öm nema til 1374, því að þá kom Þorgautur út aptur, og mun 

|>á hafa tekið við hirðstjöminni í annað sinn, að konungsskipan, 

því ad þegar Þorgautur andaðist, áríð i375>segir Gottskálksannáll, 

að Andrés hafi utan farið, en komið út apturáríð eptir, 1376, hef- 

nr Andrés þá aptur veríð gerður að hirðstjóra af Magnúsi konungi 

•og mun Andrés í þetta sinn hafa faríð utan einmitt til þess, að 

▼erða íyrstur til að ná í hirðstjöraina eptir Þorgaut, enda segir 

Flateyjarannáll, að Andrés væri þegar skipaður hirðstjóri yfir allt 

land 1375» og má vera, að Magnús konungur hafi þá fréttlát Þor- 

gaats þegar samsumars, og því skipað Andrési hirðstjómina. 1376 

getnr Lögmannsannáll um útkomu Andrésar hirðstjóra, í Straums- 

firði, nm haustið fyrír vetumæ.tur, og hafði hann þá enn hirðstjörn 

mn allt land, samkvæmt Flateyjarannál, er setur þessa útkomu 

Andrésar við árið 1377. 1378 fer Andrés utan. 1381 kom Andrés 

«nn út með hirðstjöro, er honum var skipuð af Ólafi konungi Há- 

konarBjni. 1387 för Andrés hirðstjöri utan og fékk þá hirðstjóm- 



466 
aílað með henni baraa. Það er sögn, að Einar hafi ánafnað 



ina Þorsteini Eyjólissjni frá Urðum. — Andrésar er ekki 
eptir þetta, og vita nienn eigi, hvenær hann dö. Meðan Andr^ 
var hirðstjóri kom út 

Slrlkup GuOmundanoiiy 

settur hirðstjóri af ögmundi dröttseta Finnssjmi, 1387. Hefur 
hann að líkindum átt að taka við hirðstjórninni af Andrési Sveins- 
s^mi, en þö getur Flateyjarannáll þess, að Þorsteinn lögmaðnr Ejj- 
ölfsson haíi tekið hirðstjóra af* Andrési. Þetta mun vera svo að 
skilja, að Andrés hafi utan faríð snemma sumars 1387, og að 
Þorsteinn hafí þá tekið við hirðstjórainni af honum og haldið hana, 
til þess er Eiríkur kom út, sem hefiir verið nokkra eptir brottfðr 
Andrésar. Þetta ár vora sýsludeilur miklar á íslandi, segir Lðg- 
mannsannáll, — sem bendir til þess, að þeir Eiríkur dg Þorsteinn 
hafi þá deilt um hirðstjöraina, því að Þorsteinn mun hafa þötzt 
rétt til valdanna kominn, ef til vill sem umboðsmaður Andrésar, 
Eiríkur var veginn þetta ár, eða — sem sumir annálar segja — 
árið eptir(i388), sem mun vera hið rétta. Má víg hans hafaverið 
af ráðum Þorsteins, enda var Eiríkur hinn mesti uppivöðslumaðwt 
Hvort Eiríkur hefiir haft sýsluvöld í Dölum, verður eigi með vissu 
sagt. Mér þykir eigi ólíklegt, að hann hafi verið bróðorsonnr 
Orms Snorrasonar á Skarði, því að hann sýnist hafa veríð að vígi 
Þórðar Jónssonar með Guðmundi syni Orms, 1385 (Fiatejjarannáll)* 
Eptir Eirík hefur að líkindum 

]N>FStelnn Syjölfsson 

frá Urðum haft hirðstjóra (1388 — 1390), til þess er 

Vigfús ívarsson Hólmur 

kom út með hirðstjöraarvðld yfir öllu íslandi 1390, og hélt hirð- 
stjórninni til 141 5. Vigfus Hölmur dö 1419 í utanför (s|á nm 
hann við Gullbringusýslu). 

í umboði þeirra Andrésar, Þorsteins og Vigfúss, er líklegt að 
þessir hafi haldið sýslu í Dölum: 

ðrnólfiir Jónsson, böndi á Staðarfelli (sjá hér að firaman bls. 
444—448). 

Gnttormnr örnóltsson, Jónssonar, böndi sama staðar (sjá hér 
að framan, bls. 448 — 450). 

Jón Gnttormsson, Ormssonar, böndi í Hvammi, dótturmaðnr 

Bjaraar Jörsalafara (sjá bls. 450, hér að framan). 

(^lafiir C^aðmandarsony Snorrasonar, frá Skarði, er tök vift 



467 

launbömum sínum 10 hundruð hundraða (óUklegt svo mikið); 

Skarðseigniim, eptir Orm föðurbródursinn i^oi^mun ánefahafa haft 
sýsluúmbod í Dölum. Ólafiir hefur &d Ifkindum andazt í Svarta- 
dauda 1403. 

Gvdmiindiir Einanson, bjó á Hrafhabjörgum í Hörðadal, og 
faefur verið höfðingi og óeirdamadur. 1405 skipar Vilkin Skál- 
holtsbiskup Þorsteini presti Svarthö^as^mi, er þá var oðicialis, að 
dæma á milli þeirra Gudmundar á HrafhabjÖrgum og Vermundar 
ábóta á Helgafelli, um þad, er Gudmundur hafdi tekid hestundan 
södli ábóta (Í.F. III, nr. 577). Þad er auðséð af dómiþessum, að 
Guðmundur hefiir notið trausts biskups í þessu máli, þvf að bisk« 
np biður Þorstein prest að sætta þá Guðmund og ábóta, svo að 
Gnðmundur »verði eigi ofsóttur, en ábótinn fá sæmd sfnac. Hvort 
Guðmundur þessi hefur haft konungsumboð í Dalasýslu um þetta 
skdð, verður eigi með vissu sagt. 

Loptnr himi rfki Gnttormsson^ Ormssonar frá Skarði, Snorra- 
sonar, hefur — eins og hér að framan hefur verið sýnt — tekið 
við Skarðseignum, eptir lát ólafs Guðmundarsonar frænda sfns, er 
andazt hefur um 1403. Loptur hefur komið úr utanfor um 1405, 
og hefur þá þegar tekið við aríi sfnum, sem var Skarð á Skarðs- 
strönd, og ýmsar aðrar stóreignir þar vestra. Loptur hefur og um 
þetta skeið tekið við fjárhaldsumboði Jöns Jónssonar, bróðursonar 
síns, er þá var ungur, og andaðist eigi miklu sfðar en Lopturkom 
ÚL — Þö að Loptur sæti optast á Möðruvöllum um þetta skeið, 
er það eigi [éfamál, að hann átti þá annað bú á Skarði. Þykir 
mér því sennilegast, að hann hafi einmitt um þetta tfmabil (c. 
1405 — c. 141 7, eða lengur) haft völd í Dalasýslu. 

Arnl biskup Ólafsson 

hinn mildi, sonur Ólafs tóna, Þorleifssonar, Svartssonar, Þorleifs- 
sonar. Möðir Áma biskups hefiir verið Þorbjörg Ormsdóttir frá 
Skarði, Snorrasonar. Ætt Áma biskups hefi eg rakið hér að fram- 
an, en fyrst hefí eg rakið hana í grein minni um islenzkt Forn- 
bréfasaín, sem [prentuð er f »Dagskrဠin, nr. 49 — 50. Hefi eg 
]>ar sýnt, á hverjum rökum eg byggi það, að Ámi biskup hafí 
verið sonur Ólafs töna og Þorbjargar Ormsdóttur. Ólafur tóni 
andaðist vorið 1393, og hefiir Þorbjörg farið utan þá þegar um 
aamarið og komið Áma syni þeirra í fóstur í Noregi, og hefur 
hann orðiðþar eptir, þegar Þorbjörg (1394) fór til íslands aptur. 
X403 er Ároa getið á Hálogalandi og kallar Nýiannáll hann 
»herrac. 1404 var bröðir Ámi með Hákoni Sigurðars^mi f Nor- 
(Nýiannáll). 1405 var Ámi með Sigríði Erlendsdöttur ekkju 



468 
en Björn bróðír Einars hafí því fé haldið, í því skjmi, aft 



Hákonar, og var enn með henni 1410, þegar hún giptíst Magnúsí 
sænska. Gerðist þá Ámi kapellán Magnúsar í Gizka (Nýiannáll). 
141 2 sóttu þeir bröðir Ámi og Magnús sænski MagnúaK>n á foiid 
Eiriks konungs af Pommem. Úr þeirrí ferð fór Ámi biaknp á 
páfafund, suður í Flörenz, og síðan að páfaboði tíl Lybikn og vsr 
þar vígður til biskups af J6hannesi biskupi, sem gefur út vígshi- 
bréf Áma biskups 10. qkt. 1413 (í. F. m, nr. 626; sbr. Nýjaaon* 
ál). 14 14, 30. janúar, kemur Árai Skálholtsbiskup við gjöming í 
Helsingjaborg (í. F. 'UI, nr. 629), og 28. sept.' 1414, í Björgvin, 
transkríberar Jón Hólabískup vígslubréf Áma biskups (í. F. m, nr. 
633). — 141S getur Nýiannáll útkomu >herra Ároabiskups ÓIa6- 
sonarc — á þvi skipi er hann haf9i sjálfiir látið gera — »hafandi 
svo stórt vald, sem enginn hafði íyrír honum haft áður, hvorki 
lærður né leikur. Var það fyrst hirðstjöra yfir allt Ísland, er kong 
Eiríkur haf9i veitt honum með sköttum og skyldum og dllum kong- 
ligum rétt. Hér með hafði hann biskupligt umboð yfir heilagrí 
Hólakirkju íyrir norðan land og þar með öllu þvl biskupsdæmi, er 
þar liggur til. Fékk honum það umboð Jón biskup, er vígður 
haf9i veríð til Höla og þá var með konginum. Hérmeð var hann 
settur visitator af herra Áskeli erkibiskupi yfir allt fsland. Haon 
hafði og umboð klaustursins af Munklífí um tíund í Vestmann[a]* 
eyjum og margra kaupmanna í Björgvin, um skuldir. Kom hann 
við land austur að Þvottá og gekk þar af skipi við nokkra mens, 
en skipið gekk til Hafharíjarðar með heilu. Reið biskupinn vestnr 
eptir landi og kom heim í Skálholt upp á Pétursmessu. Svo rtaA 
hann upp á þing og lét lesa upp bréf sín í lögréttu. Játuðu allir 
menn honum hlýðni, lærðir og leikir, íyrir norðan og sunnanc . . « 
(Nýiannáll, ár 141 5). Þegar, er Árni biskup var útkominn, tóka 
ýmsir menn að selja honum umboð ^ríir eignum sínum. Þaniu^ 
fékk hann umboð yfír Hvalsnesi á Rosmhvalanesi og öllum eigiw 
um Ingunnar dóttur Gunnars Eyjólfssonar, 19. júlí 1415; og sa. 
ágúst sama ár, fær hann umboð yfir gózi því, er Margrét Eiríks- 
dóttir, Magnússonar frá Svalbarði, kona Benedikts Brynjölíssoi 
erfði eptir systursonu sina, og þeir höfðu með ættleiðingu erft eptir 
Steínmóð Þorsteinsson foður sinn; ennfremur gefiir Oddur lögmad- 
lu: leppur (Þórðarson) Árna biskupi í pröfentu sína allar eígnirsín* 
ar, og svo þær eignir, er Oddur hafði erft eptir Skúla bródur sinn, 
og fór það fram 5. nóv. 1415 (í. F. m, nr. 637, 638 og 641). 
Um þetta skeið hefiir og Ámi biskup fengið jarðimar Hof og 
Efri-Tungu í Vatnsdal, hjá Styr Snorras^mi og Þuriði Jónsdóttnr 
konu hans, og x6. ágúst 1416» í Reykjaholti, fm Árai bisks|^ 



469 

Þuríður hefði veríð burt numin og gipzt án frænda ráðs. Ei 

jarðir þessar Halli Þorgrímssyni*) til eignar (í. F. IV, nr. 308). 
141 7 deildu þeir Loptur ríki og Hallur Ólafsson um íé Ingi- 
bjargar konu Lopts. Hafði Hallur haft umbod Ingibjargar. Lauk 
þá Ámi biskup fjrrir Hall hundrad hundraða Lopti, upp í .arf 
Ingibjargar, er Hallur hafði haldið í umbodi. Varþar í '/« jörðin 
Staðarhöll i Saurbæ (í. F. IV, nr. 312). Þetta sýnir, ad Ámi hefur 
átt V« Stadarhöl, en Ólaíur töni átti ádur þá jörð, og hefur hún 
Tcrid aríiir Áma biskups. Um þetta skeið hygg eg, að Arni bisk- 
up hafi haldið Dalasýslu, og til þess er hann fór af landi brottu 
141 9. Hann var jafnan í jarðakaupum á meðan hann var hér á 
landi, og fékk þannig til eignar íjölda jarða, er ýmsir menn hand- 
lögðu honum, ýmist í prófentur sínar eða á annan hátt. i. júlí 
141 8, á Þingvelli, selur Ámi »biskup í Skálholti, umboðsmaður 
Hölakirkju, vísitator og hirðstjóri yfir allt íslandc, Guðna bönda 
Oddssyni jörð sína Hamraenda í Dölum, fyrir jörðina Snóksdal í 
Dölum (í. F. rv, nr. 322). VeturiDn 141 8 fór Ámi biskup með 
koÐungsbón á Islandi; sá vetur var af því nefhdur »b6navetur«. 23. 
júlí 1418, kvittar Ámi biskup ólafsson visitator og hirðstjóri yfir 
allt ísland, Pál Runölfsson fyrír vísaeyri og landskuldum, sem hann 
haíði sýslu haft á milli Jökulsár og Norðíjarðargnípú (í. F. IV, nr. 
324); — þetta sýnir, að Ámi biskup veitti þá sýslur á íslandi, 
eins og hirðstjóram var títt. Sumarið 141 9 för Ámi biskup af 
íslandi; hann lét út f Vestmannaeyjum, og kom fram í Björgvin í 
Noregi (Nýiannáll). 22. júnf og 10. sept. 1420 kemur Arni biskup 
▼ið bréf í Noregi (í. F. IV, nr. 340 og 345); segir Got^kálksann- 
álly að hann hafi andazt þetta ár. 

Í umboði Áma biskups . hefur að Ifkindum haldið Dala- 
sýslu: 

Gnðni >bóndic Oddsson^ sonur Odds lepps lögmanns; hann 
átti jarðir í Dölum, Snóksdal, Þykkvaskóg, Harrastaði og fleiri. 
Hafði hann fengið þær með konu sinni, er þaðan var kynjuð. 
Guðni kemur við bréfi4i8og þar eptir; hann var lögréttumaður og 
höfðingi mikiU. Hann er almennt nefhdur »bóndic í gjörningum. 
Guðni bjö lengst á Hóli í Bolungarvík, en stundum. bjö hann í 
Ogrí. 1418 selur Ámi biskiip Guðna Hamraenda fyrír Snóksdal í 
BreiðaQarðardölum. — 1427, f Þykkvaskógi, selur Guðni bóndi 
Böðvari Hrafhssyni jarðimar Þykkvaskög, Harrastaði og Miðskög. 
14. júní 1428 er Guðni nefndur f dömi Þorsteins Iðgmanns Ólaft- 
sonar, >hirðstjóra norðanog vestan á íslandic, í Hvammi f Hvamms- 



*) Mun vera sonur Þorgifms Sðlvasonar. 

30 



470 
veit eg, hvað hitt launbarn Einars hefur heitíð, eða bvort frá 



sveit. £r Guðni þar einn dómenda. Um þessar mundir hOt 
Guðni bóndi staðinn á Breiðabólsstað í Vesturhöpi og tök við 
honum Ásbjörn ábóti á Þingeyrum, samkvæmt umboði Jöns Höla- 
biskups Vilhjálmssonar, 1430. 8. des. 143 1, í Ögri, gerír Guðni 
böndi Oddsson testamenti sitt, og gefur þá ýmsar gjafir fyrír sál 
Þorbjargar konu sinnar, sem þá var önduð íyrir fám dögum (d. 3, 
des. 1431); þetta haust hefur og Guðni andazt, í bölunni, er þá 
gekk á íslandi. Hann er talinn andaður 11. desember (Vestfirð- 
ingaártíðaskrá). 

Kona Guðna var Þorbjörg Guðmundardöttir, Ormasonar frá 
Skarði,(d. 1401), (sjá hér að framan). Dætur þeirra voru: 

A. Kristín Goðnadóttlrf síðari kona Jöns bónda í Ögrí, Ásgeirs- 
sonar sýslumanns, Árnasonar, Geirssonar,* frá Seylu, Þor- 
steinssonar í Auðbrekku (d. 1320), Geirssonar hins auðga á 
Silfrastöðum (á lífí 1288), Þorvaldssonar hins auðga (fulltíða 
II 99), Guðmundarsonar hins dýra á Bakka, síðast munks á 
Þingeyrum (d. 121 2), Þorvaldssonar hinsauðga (d. 1161), Gnð- 
mundarsonar, Guðmundarsonar Agla, Eyjólfssonar hins halta 
(d. c. 1060), Guðmundarsonar hins ríka á Mððruvöllum (d. 
1025), Eyjólfssonar. Þau Jönjog Krístínáttu mörg böm, og er 
fjölmenn ætt frá þeim komin. 

B. Sæann Gnðnadóttir, kona Bersa sýslumanns í Húnavatnsþtngi, 
Einarssonar á Gunnsteinsstöðum (d. c. 1428), Bersasonar, Si^ 
hvatssonar (sjá hér að framan, og við Húnaþing). 

C. Snælang (Snjólaug) 6nðnadóttlr, hana átti Eyjólfur böndi á 
Urðum í Svarfaðardal (d. 1476), sonur Amfínns hirðstjöra 
(141 9; d. 1433), Þorsteinssonar lögmanns og hirðstjóra, Eyjölft- 
sonar frá Urðum. Þessí vora böm þeirra: Amfinnur, Guð* 
mundur, Guðni, Kristín, Margrét, Þorbjörg. Frá þeím er 
fjöldi manna kominui þeirra er nú lifa á íslandi. 



*) í ættatölum er Árni faðir Ásgeirs sýslumanns alment taliim 
Einarsson, en af skjali einu frá 's/a. 1391, má sjá, aÖ hann befor 
veríö Geirsson (í. F. III, 462. bls.), og er þá ætt Ásgeirs sýsla* 
manns* auðrakin, svo sem hér er gert. £r þetta hinn eini ættlesfgur, 
sem nú á tímum verður með vissu talinn óslitinn að langfeðrí upp til 
Guðmundar ríka á Möðruvöllum og Gríms kamban, svo að vér vit- 
um. Ættbálkur þessi er þv( merkilegur, en hann hefur um langan 
aldur veríð með ÖIIu ókunnur. 



471 

því er ætt^). Einar fór utan þá hann var ungur, og framað- 
ist; gerðist seinna umboðsmaður, eða sveinn hirðstjóra, og 
eg meina umboðsmadur þeirra yiir Dalasýslu ogfleiri sýslum, 
eg veit ei víst hverjum helzt, — f^rrír eða nálægt 1430. En 
Bjöm bróðir hans mun þá skömmu þar eptir hafa haldid 
Dalasýslu. 1435 sýnist sem Einar hafi veríð utanlands, og 
1436 telja fræðibækur hann hirðst