(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Biodiversity Heritage Library | Children's Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Opera omnia"

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . qooqle . com/ 




I -< 






{ i 




J 



<fot.lS^f^di 347. 




THE 



STDENHAM. SOCIETY 



INSTITUTED 



MDCCCXLIIt 




LONDON 

MDCCCXLIV. 



i 



THOMAE SYDENHAM, M.D., 



OPERA OMNIA. 



• i 



BDIDIT 



GUILIELMUS ALBXANDER GREENHILL, M.D- 



LONDINI, 

IMPENSIS SOCIETATIS SYDENHAMIANAE. 
MDOCOXLIV. 



ozonii^ 

EXCVDBHAT I* SmLIIfFTOM. 



EDITORIS MONITUM. 



QUXD in h^c nQva Thomae Sydenham Opernm editione 
adornanda praestiterim, aequus jndicet Lector; qnid prae- 
stare voluerim^ hic breviter exponam. 

Inprimis in animo erat textum exhibere a mendis^ quibus 
scatent editiones nuperae^ quam potui purissimum. Quod 
ut efficerem^ ad antiquas et genuinas ascendendum erat 
editiones^ eam praedpue quam cujusque Tractatus postre- 
mam Auctor adbuc yivus recensuit; neque ab his unquam 
sciens recessi^ nisi si quando manifestum occurreret mendum 
tTpographicum^ vel memoriae lapsu ipse peccavisset Auctor. 
Sicut tamen Auctor Clarissimus eandem vocem non semper 
eodem modo scripsit^ sic ipse fortasse non ubique mihi 
constitisse inveniar; in quo si deliquerim^ fraudi fuit editio 
recens Grermanica quam typographo tradidi in manus^ quae 
sextam fere partem yocabulorum ahter atque ab ipso Auctore 
scriptam referebat. 

Textui breves adnotatiunculas subjeci^ quarum aliae Syden- 
hamiiun a se ipso illustrare^ aliae voces aut phrases diffici- 
liores aut inusitatiores explanare, conantur; et quas haud 
omnino otiosas aut inutiles futuras spero. 



vi THO. SYDENHAM OPEBA OMNIA. 

Editorii Indicem Beram editionis Lipsiensis (indice ipsius Syden- 

hamii intermixto^) breviorem reddidi, non tamen (uti spero^) 

minns ntilem; menm enim esse non habui Auctoris supra 
quaslibet res sensum exhibere^ sed potius loca in quibus sit 
quaerendus indicare. Indicem Nominum Propriorom seor- 
sim addidi; item Indicem Formularum Medicarum et Medi- 
camentorum in FormuUs occurrentium : his nomina hodiema 
apposui^ in quibus assignandis me non paulum adjuverunt 
viri de Materia Medica optime meriti^ Jonathan PbrbibAj 

M/D.^ et JOANNBS FOBBBS BOTLB, M.D. 

Faxit DEUS ter Opt. Max. ut et hic et omnes nostrae 
Yocationis labores^ itemque omnia a nora hac Sodetate 
Sydenhamiana suscepta, cedant in IPSIUS laudem et homi- 
num emolumentum. 



OXONII, 

A. D. V. NON. JUL., MDCCCXLIV. 



VITA X(/[; ♦^' 

THOMAE SYDENHAM. 

(C0N8CBIPTA ▲ Carolo G. KuHir, cum quibusdam auctu bt emerdatis.) 

Thomas Stdbnham^ anno 1624, natus foit in pago cui a.d.1624, 
nomen Winfwd EagUj in proyincia Dorsetensi, ubi ejus sydOTham 
pater, GxiilielmuB, vir generosus, plures eosque amplos fimdos ^^ ^^ 
possidebat*. Qui filii edueationem rexerit, aut qua ratione De ejus 
€|}UB infismtia transacta fuerit, compertum non habemus. ^^^^f ^' 
Neque vero minus incerti haeremus, mature, necne exhi- pertamba- 
buerit Thomas documenta ingenii ad Naturae studium pro- ^^ 
moTendum inprimis apti, tcI aliquid fecerit unde praesagium 
magnae nominis celebritatis peti poterat quam quondam 
felicissimo Medicae Artis studio esset consecuturus. Quam 
ob rem curiositati nostrae, qua naturali modo ad primas tam 
praedari ingenii significationes obsenrandas, nec non ad ejus 
infiEmtiles quasi disquisitiones attento animo persequendas, 
dudmur, modum statuere debemus. 

[2.] In Sydenhamio nostro jam a primis pueritiae annis men- 
tis aciem, judicii subtilitatem, discendique ardorem viguisse, 
vix in dubium Tocari potest, etiamsi inter coacTOs nulli sint 
qui id disertis Terbis testentur. Etenim hoc Thomas Syden- 
ham cum permultis aliis, iisque celebratissimis, Tiris com- 
mune habet, quod ingenii excellentia et eruditionis ubertas 
non nisi ex eorum scriptis rebusque gestis constet; quibus 
autem magistris illud excitatum excultumque, quaTC Tia 
haec collecta et aucta fheritj nos penitus lateat. 

[8.] Quae cum ita sint, pauds ilUs, quae aut ipse Sydenha- 
mius, aut alii in scriptis suis obiter de juTcnili ejus aetate nobis 

* Ejus stemxna yidere est apud Joamiem Hutchins, Hitt, of Dorsetthire, vol. 
i. p. 626. 



▼iii THOMAE SYDENHAM 

ViTA. reliquenmt^ contenti ease debemuB. His (verbi causa,) constat 
A.D.1642, ipsum anno aetatis decimo octavo. qui erat seculi decimi sep- 

Oxomiim ^. . - . 1 <rx .. . ,, . . 

aeoontuiit; timi quadragesmius secimdus^ Oxomi m collegium cm no^ 

men AtUa B. Mariae Magdalenae {Magdalene Hall^,) re- 

sed parum ccptum quidem, sed parum ibi temporis commoratum fuisse. 

riscom!^' Nam in Epistola qua Observaiiones Medicas ^c. (quae, anno 

Bcmciii. ^^'^^* Londini prodierunt,) D~ Doctori Joanni Mapletoft de- 

lif c«iami- dicavit, tricesimum jam agi annum refert, quo Londinum 

mwia^uot P®te^i ^* iiidc Oxoniimi (unde Belli calamitate ad annos aK- 

avocfttua. quot avocatus fiierity) denuo proficisceretur, in D""° DoCtorem 

Thomam Coxe inciderit, firatri tunc aegrotanti consulentem. 

Jam si triginta anni tum, cum Observatianes typis primum 

exscriberentur, inter illud cum D°® Doctore Coxe habitum 

coUoquium et Observatianum editionem praeterlapsi erant, 

Sydenhamius autem anno 1642 Oxonium venerat, ultra an- 

numi ad summum duos annos, Sydenhamium Oxonii com- 

morari haud potuisse liquet. Id ipse confirmat, dum, se 

post aliquot annos in Palaestra Academica oonsumptos Lon« 

dinum reversimi ad Artem fadeBdam acdiixifisej in eadem 

Epistola profitetur. 

Durante [4.] Quid autem Sydenhamius durante Bello Civili set lon- 

ctun^Capi- ^ egerit^ ccrto definire non possumus ; etsi relatum quidem 

taneiinex- legimus^ locum Capitanci ipsi in exerdtu Pu*liamentario 

liamenu- datum ftusse» s6d quamdiu illum tuitus sit^ in ista narra- 

rioperbre- tione non additum est*^. Hoc tantum oerto constat. Syden- 

▼etempua , . _ _ ^ ^ 

tenuiase hamium per breve modo tempus castra secutum esse ; nam 
A^n^fi*» cum, anno 1648, April. 14, Oxonii Baocalaurei in Medicina 
M.B. fac-' dignitate omaretur^, quae sine idonea Medicae Artis cogni- 
^ ^^ tione obtineri nequit, ipsum ad hanc doctrinam sibi c<mipa- 

randam privato studio usum fuisse, necessario effidtur. 

Ut le Me- [5.] Ut sese Artis Salutaris cognitioni et exercitio devove*- 

addiceret rct, colloquium cffecit quod cum D°^ Dootore Coxe, celebri tunc 

Dnw^Doc* temp<Mris Medico, habuerat, qui (ut monitum pauUo ante est,) 

toiThomaafiiitrem ejtts morbo adfectum curabat; is enim, dum juve- 

^°^^' nem praeclarae indcAis, quocum saepius ad a^^ti fratris 

lectum convenerat, de vitae quod eligendum esset genere 

adhuc dubium invenisset, eum ut Medieae Artis studium ain- 

plecteretur hortatus est. Quod quidem consilium cum 

^ Wood, Aihenae Oron. vo). iv. p. * Qent, Mag., vol. Ixxl p^ 684. 

270. ed. Bliss. * Wood, FasH Oxon, p. 113. 



OPEBA OMNIA. ix 

Sydenliamio placeret^ Oxoniiun studiorom (quae ob Belli Vita. 
turbas interrupta erant^) continuandoram absolyendommque a.d.1645, 

A. II» Ai' Oxonium 

caussa reversus est^ anno 1645. rediiu 

[6.] Hic ipse Sydenhamii in Universitatem Oxoniensem red- 
itus necessario ponendus est antea quam in MedicinaBacca^ 
laureus creatus est^ et criminationem falsam optime diluit qua 
fuerunt qui Sydenbamium prosdndere studerent. Nam nou- 
nulli contendere ausi sunt summum illum Yirum, qui Artis 
Salutaris formam^ qualis tunc temporis erat^ penitus immuta^ 
vit et meliorem reddidit^ casu quodam et necessitate urgente 
Medicum &ctum esse, et sine ullo praeparante studio praevia^ 
que Artis Medicae cognitione ad eam exercendam accessisse. 
Et D""" Doctor Bichardus Blackmore, Eq. Aur., qui prae cete- Cnminar 
ris bujus potissimum criminationis auctor est^ haud erubuit Doctore" 
adeo in Praefiatione sui De VarioUs libri* narrare^ se ipsum, 5j*^^^** 
cnm Sydenhamium de libris consuleret quorum lectione sese more aUa- 
optime ad Artem feliciter fieudendam formare posset^ respon- |^^P*^^'" 
sionem tulisse : '' Lege Domimm Quixotum.'* Cujus quidem 
responsionis verum sensiun Blackmorius aut non perspexit, 
ant perspicere noluit: etenim Sydenhamius (qui viri hujus 
ingenium cogitandique rationem haud dubie optime norat^) 
illa responsione nihil aliud indicare volebat quam hoc; evan, 
qui Artis Salutaris praecepta usumque tantummodo e libro- 
rum Medicorum lectione addiscere velit^ nec naturam mor- 
borum aptamque eorum curandorum rationem accurata et 
diu continuata observatione cognoscere studeat^ aeque absur- 
dum esse ac eum qui ex assidua lectione celeberrimae illius 
fabulae Cervantis idoneus evadere Medicus cupiat. Hunc 
illius responsi verum sensum esse^ mihi ipse Sydenhamius 
confirmare videtur^ cum se ita a Natura factum esse profitea- 
tur, ut, quod temporis alii libris legendis consumant^ id ipse 
omne meditationi impendere soleat. (p. 408.) 

[7.] Sydenhamium ad Artis exercitium sine praeria cogni- 
tione cum theoriae Medicae^ tum opinionum atque praecepto- 
mm quae ante sua tempora in Medicorum scholis de morbo- 
rum natura curandorumque ratione viguerunt^ accessisse^ non 
minus omni verosimilitudini^ quam testimonio ipsius Syden- 
hamii^repugnat; cui^ cum rir probus veritatisque amantiBsimus 
fuerit^ maximam fidem habere debemus. Is enim in saepius 

« Treatise upon the Small Poj, London, 1723, 8vo. 

b 



X THOMAE SYDENHAM 

ViTA. laudata Epistola ad D°""* Doctorem Mapletoft (e qua omnia 
fere ea quae de tanti Yiri vita ad nostram notitiam vene- 
runt haurienda simt^) verbis pau]lo ante adductis perspicue 
narrat, se^ post aliquot in Universitate Oxoniensi transactos 
annos^ demum Londinum reversum Artis exercitio serio 
incubuisse; quod ciun intento admodum oculo omnique 
adbibita diligentia aliqnamdiu observasset^ in eam tandem 
deductus est sententiam, (quam et aetate provectior inconcus- 
^am retinuit,) " hanc Artem haud rectius perdiscendam esse 
quam ipsius Artis exercitio et usu/^ Quae quidem verba lu- 
culentissime probant me sensum responsionis D°^ Doctori 
Blackmore datae recte percepisse. 

[8.] Poterat quoque istius criminationis falsitas inde probari, 

quod Sydenhamius in suis scriptis multorum et sui temporis et 

prioris aetatis Medicorum libros adduxerit, eorumque placita 

sua ipsius experientia aut refiitaverit^ aut confirmaverit. Sed 

falsa illa opinio ab iis potissimum excogitata atque propagata 

esse, et adhuc acriter defendi, videtur, qui suae ignaviae pro- 

babilem aliquam quaerunt excusationem : si enim, aiimt, 

Sydenhamius Artis usu et scriptorum editorum praestantia 

sine praevio Medicinae studio accurato nominis immortali- 

tatem meruit, alii quoque eandem viam eodem cum successu 

ingredi poterunt. 

Montem [9.] Ncque disceudae Artis Medicae opportunitate quam 

num"pe- O^onium suppeditabat contentus fuit, sed (Petro Desault 

tiit. teste^,) Montem Pessulanum, ubi tunc temporis celeberrima 

^t maxime frequentata Schola Medica florebat, petiit, ut 

Oxonii coUectum Scientiae Medicae thesaurum magis adhuc 

locupletaret. Adeo longe aberat Sydenhamius ab omni aca* 

demicae institutionis contemptu, atque a vana persuasione 

Medicam Artem non nisi per experimenta, quae magnam 

partem cum sanitatis, quin vitae adeo plurimorum hominum, 

damno instituuntur, disci posse I 

Aiia de [10.] Practcr haec quae falso de Sydenhamio a coaevis nar- 

Sydenha- ^^^^^ sunt, illud quoquc, Sydenhamium tricesimo demum ae- 

faisa re- tatis auno Artis exercitium tractare coepisse, quamvis leve, ta^ 

men cum veritati contrarium sit, silentio praetermitti nequit. 

Haec autem opinio suam originem male intellecto loco debet, 

' Treatue on ihe Venereal DUteni' John Andree, M.D. liOSidon, \7ZS, Svo. 
per 4'c. translated from ihe French by j). 296. 



fellitur. 



OPERA OMNIA. xi 

qui in Epistola aaepius jam citata, haud longe ab ejus initio, Vita. 
legitur. Ibi enim Sydenhamius hoc tantum fatetur, triginta 
annos ex illo tempore, quo a J)^ Doctore Coxe ad Medicinae 
studium amplectendum instigatus fuerit, praeterlapsos esse ; 
nequaquam autem ex hisce verbis eflSci poterit, Sydenhamium 
anno aetatis tricesimo aegrotos curare coepisse. Neque haec 
res digna esse videtur quam diligentiore examine inquira- 
mus ; parum enim vel nihil interest scire quo aetatis anno 
Sydenhamius Artem Salutarem primum sit professus, sed id 
potius respiciendum et gratissima memoria custodiendum est, 
quae quantaque in Medicinam merita Sydenhamius sibi com- 
paraverit. a.d.1648, 

[II.] Eodem fere tempore quo Baccalaurei in Medicina omnmm 
honorem Oxonii acquisiverat, consanguinei cujusdam.com- Anima- 
mendatione locum Socii in coUegio quod Omnium Animarum us eiectus 
nomine insignitum est {All Souls College,) obtinuit, anno 1648. ®*^ 
Doctoris in Medicina dignitatem nescio quam ob causam in m.d. fac-* 
Universitate Cantabrigiensi, anno 1676, tandem acquisivit*. ^^sest 

[12.] Londinum fortunarumsuarum sedem elegerat, inque tandem m 
ea immensae hujus urbis parte, quae Westmonasterium voca- ^«fi»*^ * 
tuiy Artem facere apud animum constituerat. Sed antequam 
consilium illud exsequi poterat, a Collegio Begali Medicorum 
Londinensi veniam Artis Londini exercendae impetrare debe- 
bat; quam eidem non denegavit^ Jun. 25, 1663,^ Collegium cui 
Bei Medicae in illa Urbe regundae cura concredita est. Brevi 
autem felicissimis morborum curationibus tantam nominis ubi brevi 
celebritatem famamque nactus est, ut hac exercendae Medi- "**^*™ 

, , , nommis 

cinae venia maxime dignus censeretur. Cum enim tempore ceiebnta- 
quo Sydenhamius Medicinam colendi consilium ceperat, vana limis^mor- 
in Schohs Medids hypothesis magis quam sobrium Naturae ^orum cu- 

_, .,.,.. , . - rationibu» 

studium regniaret, et magni aucujus vin auctontati plus pon- nactus est. 
deris tribueretur quam maxime perspicuo Naturae jussui^ 
prorsus aMa in morbis imperanti quam quae Scholarum prae- 
cepta a Medico morbos feUciter curaturo peragi jubebant ; 
acutimi Sydenhamii ingeniimi recte perspexit, hac via parum 
yel nihil adeo ad aegrotorum salutem contribui, longeque 
aliam, si morborum qui hactenus omne Artis auxilium supe- 
rare credebantur vis frangi, hominumquc ab illis correptorum 
sanitas sarta tectaque reddi deberet, sequendam esse. Quam 

9 Wood, /. c. *• M«cmichael /.iik'.< of Brit. Phys. p. 88. 



xii THOMAE SYDENHAM 

ViTA. ob remi spretis omnibas quae timc temporiB vlgebant specu- 

Spretis latloiiibus theoreticis, hoc unum curabat^ ut sine praecon- . 

onibuB ceptis opinionibus Naturam attento animo obserraret^ et quid 

theoreti- ^ ^^^j^ ^^ morborum natura tum de illorum curandorum 

cis, JNatu- 

ram soiam ratiouc doceret, diligenter notaret^ suamque agendi methodum 

buit™ *" ad ea quae constanter observaverat componeret. Variolas*, 

Yariolas (verbi causa,) quae ante Sydenhamii tempora maximam infan- 

thodo ¥11^ *^™ adultorumque hominum stragem edere solebant, (cumMe- 

gari con- did cx errouea opinione sibi haberent persuasum, hunc mor- 

cissime bum ex fermeuto quodam sanguini omnium omnino homi- 

tractaTit; j^^^ inhaerenti originem sumere, quod nisi calefadentibus, sic 

dictis alexipharmacis remediis, caloreque extemo aucto, ad 

oorporis superficiem protrudatur^ atque hoc modo extermi- 

netur, aut praesentissimum vitae periculum inferre, aut alios 

eosque grayiBsimos morbos excitare, debeat^) Sydenhamius, 

Naturam ducem sequens, contrario modo felicissime tractavit. 

Cum enim saepissime observaret^ infiEintes illos^ qui omni 

auxilio medico destituti illo morbo correpti erant, quorumque 

parentes ob paupertatem hyemis tempore cubiculum quo in- 

fantes decimibebant calefacere haud poterant, non solimi 

Variolas felidter superasse, sed et postea valetudine maxime 

firma usos fuisse ; recte judicabat, hac via, quam Natura ipsa 

perspicue indicasset, Medico consistendum esse qui Variolis 

optimo cum successu mederi vellet, pluresque aegrotos, quam 

ab aliis Medicis contrariam curandi rationem sequentibus sani- 

tati restituebantur, morti certissimae eripi posse. Qnam ob 

rem ab omnibus calefadentibus in hujusmodi morbi curatione 

prorsus abstinuit, nimios potius sanguinis motus temperanti- 

• bus coercere studuit, aegrotos a stragulorum pondere quo 

antea ad suflfbcationem usque obruebantur liberavit, iisque 

liberiorem aeris puri usum^ quo ab aliis Medicis severissime 

interdicebantur, permirit. 

itemque [13.] Neque vero minus longe a Medicis sui aevi in Pes- 

^^' tis^ curatione, quae Londini, annis 1665 et 1666, tot ho- 

minum morte infamis erat, recessit. Cum enim Qli imam 

aegrorum salutem in sudoribus profusis evocandis repositam 

esse opinarentur, adeoque nihil magis curae cordique haberent 

quam ut hac medendi ratione fermentum morbi e corpore elimi- 

narent; febris^quaemorbum comitarisolebat,vehementiaadeo 

I Cf. ObBtrv. Med, iii. 2. ^ Cf. ibid, il 2. 



OPEEA OMNIA. xiii 

aucta est, ut aegrotonim vires eidem perferendae haud pares Vita. 
essent. SydenliamiuB vero, qui cognoyerat illius febris genium 
esse inflammatorium, recte perspiciebat^ ejusmodi morbo reme- 
dia maxime calefacientia opponere, idem esse ac si quis flam- 
mam oleo extinguere vellet. Quam ob rem, nisi jam parotides, 
bubones, anthraces et carbunculi comparere coepissent, larga, 
eaque (si necessitas urgeret^) aliquoties repetita, venae-sec- 
tione nimium sanguinis impetum ante omnia compescere, 
dein et lecti calore et remediis sudoriferis sudorem provocare, 
sequenti autem die alvum movere, studuit. Quae quidem 
medendi metbodus, ex aocurata febris quae cum hac Pestis 
epidemia conjuncta erat consideratione deducta, omnes, in 
quibus ea mature et intrepide (nam a repetita venae-«ectione 
multi, praejudicatarum opioionum vinculis irretiti, abhorre- 
bant,) adhibebatmr, mortis faucibus felicissime eripuit. Ne- 
que iufelicior in hoc morbo curando ante SjilenhamiuQL vul- 
garis quidam Chirurgus fuit^ qui ex dissitis rcgionibus in 
Britanniam redux cum aliis in praesidio Castelli Dunstar col- 
locatus erat^. Pestis, quae tum in vicinia grassabatur, in hoc 
quoque Castrum invecta nonnullos milites praesidiarios truci- 
daverat, et haud leve periculum imminebat ne totum praesi- 
dium morbo succumberet. Chirurgus autem ille Castri Prae- 
fectum rogavit ut ipsi liceret suorum commilitonum sanitati 
et vitae adeo suo modo prospicere. Quod cum ipsi permis- 
sum esset, omnibus stantibus, donec pedibus deficere incipe- 
rent, sanguinem detraxit : quo facto in tuguriola ad decum- 
bendum dimisit. Quamquam autem praeter venae-sectionem 
nuUo alio remedio utebatur, tamen omnes^ hoc modo tractati, 
servabantuT. Idem recentissimis temporibus expertus est 
D°™ Salina, qui Aleppone Medicinam adhucdum^ facit: 
omnes enim, qui in Syria Peste, quae saepe maxime inflam- 
matoriae indoUs esse soleat, corripiantur, mori testatur, nisi 
largae venae-sectiones instituantur. 

[14.] Non solum autem feliciore horum morborum curatione Constitu- 
quam ante ipsum habuerat locum^ sed etiam accurata Con- ^ae £pi- 
stitutionum Epidemiarum observatione Sydenhamius optime ^^^^ 
de Medidna meruit. Assidua enim earum consideratione seryavit 
invenisse sibi videbatur^ aerem atmosphaericum intra certtun 
annorum spatium ita immutari, ut peculiares inde Morbi 

k Cf. iWrf. ii. 2. 29. ' Sc. anno 1827. 



xiv THOMAE SYDENHAM 

ViTA. Epidemii generentiir ; has antem mutationes aereas sensus 
nostros non ferire contendebat^ quippe cum manifestae hujus 
fluidi conditiones^ quae diversis anni temporibus obviae mor- 
bos producant^ iisdem temporibus semper recurrentes, nullam 
in Morbos Epidemios exserant vim^ dum versa vice anni tem- 
pestatimi morbi a genio Epidemiae Constitutionis omnino 
aliquid adsumant^ adeoque aliam medendi rationem requirant, 
quam cui tunc cedere soleant cimi iste Morbus Epidemius 
non adsit. Medici igitur circumspecti ac prudentis esse 
recte statuit Sydenhamius^ si quis Morbus Epidemius grassari 
coeperit^ non statim ad eam medendi methodum confugere 
quae^ cum idem morbus alio tempore epidemie regnaret, 
optimo cum fructu adhibita fuerit^ sed ad Naturae medica- 
tricis monita animum advertere^ et quae noceant^ quaeve pro- 
sint, diligenter notare : his enim recte observatis^ aptam de- 
mum Morbi Epidemii curationem institui posse"'. 
Hinc hc- [15.] Haud poterat non evenire quin methodus morbis tam 
multossi- gravibus medendi, ab ea quae longo seculorum usu legis in 
bi adver- modum saucita erat toto coelo diversa. ejus auctori multos 

sanos sy» ^ ^ .... 

denfaaim- adversarios conciliaret^ de quorum injustis criminationibus 

lu^conc - gydenhamius saepius acerbe conqueritur. Etenim isti ho- 

mines tolerare non poterant^ juvenem Medicum usque eo 

arrogantiae ac audaciae procedere^ ut aliam curandorum 

morborum viam ac rationem, meUori cum successu quam quo 

ipsi (qui in Arte facienda consenuerant^) uti solebant, et ipse 

adhiberetj et aliis sequendam commendaret. 

A.D.1665, [16.] Cum Pestis^ anno 1665^ mense Junio eam at- 

^^^^™ tingeret saevitiam ut septem dierum spatio totidem mil- 

tem effu- Ha homiuum morbo succumberent^ Sydenhamius^ amicorum 

Urbe'»- Buorum hortatu aliorumque exemplo permotus^ se cum tota 

cessit. familia fugientium multitudini adjunxit^ atque ad aliquot la- 

pides ab Urbe secessit" ; maturius tamen aliis in Urbem re- 

diit^ aegrotorumque curam in se suscepit. Qua quidem ^ga 

cum morbi pestiferi observandi atque curandi opportunitas 

multum imminuta esset^ e percontationibus Medicorum, 

quibus per totum illius decursum inter media pericula et 

milTe mortis imagines commorandi animus et fiducia haud 

defuerat^ suam expericntiam augere studuit. 

Pluresha- [17.] Plurium libcrorum patrem se ipsum adpellat Syden- 

buit libe- 

roii. ■ Cf. Obterv. Med. l 2. • Cf. ibid. ii. 2. 35, 36. 



OPERA OMNIA. xv 

hamius^^ inter quos filius GuilielmusP, haud dubie natu maxi- vita. 



mus, ejusdem cum Patre artis studium amplexus erat. Hujus In usum 
in usum Processus Integros in Morbis fere omnibus curandis eim/5y»l 
conscripsisse Patrem, refert Libelli hujus Editor D™ Doctor <^"«- ^»*- 
Monfort, qui nomen suum sigla S. M. abscondere voluit^ Is sit ^ 
quoque Processus istos a Thoma Sydenham, sua ipsius manu 
exaratos, accepisse, et ne fortasse illis contenta praecepta 
saluberrima memoriae parum fidae exdderent, typis mandasse, 
exemplis viginti circiter impressis^ (Londini, 1692. 12mo. ?) 
testatus est. 

[18.] Podagra inde a triginta annis laborabat Sydenhamius, Podagn 
cujus atrodorem insultum expertus est, cum maxima cum ani- ^»*^™^»* ; 
mi intentione historiam morborum chronicorum, eorum prae- 
cipue qui ipsi curandi obvenerant, elaboraret'. Cujus quidem 
morbi reditum toties efBcere poterat, quoties diu sepositum 
hunc laborem denuo adgrediebatur. Praeter dirissimum itemaue 
hunc morbum, alius, priori cognatus, Sydenhamium excru-^^ **^*' 
ciabat. Calcarea enim materies, quam podagricus morbus 
saepe magna in copia generatam ad ossa, arterias, aliasque 
partes, deponere solet, in renibus in calculum coiverat, qui 
senem pessime habebat. Stimulo continuo renes inflammati et mictu 
tandem ulceri formando occasionem praebebant, quod sensim "^s:™**»' 
sensimque proiundius in vfusculosam renimi substantiam pene- 
trans, exesis vasis, sanguinis stillicidium produxit, quod vires, 
per aetatis rationem jam graviter adfiictas, magis magisque 
debihtabat consumebatque. Quo accedebat vehemens poda- 
grae insultus. Qui morbus cum ob vires multum labefac- 
tatas in extemas partes, soUto more, desaevire non posset, 
interiores petiit, et enormi vomitu creberrimisque alvi dejec- 
tionibus productis summimi Medicum die vicesimo nono A.D.1689, 
mensis Decembris, anno 1689, rebus eripidt humanis. Sepul- ** "^ 
tus jacet in Ecclesia S. Jacobi apud Westmonasterium, ubi 
murale extat monumentum cimi epitaphio sequenti : — 

PROPE HUNC LOCUM SEPULTUS EST 

THOMAS SYDENHAM, 

MEDICUS IN OMNE ^VUM NOBILIS. 
NATUS ERAT A.D. 1624, 
VIXIT ANNOS 65. 
o Observ, Med. ▼. 2. 14; Dweri, < Gen/. Jl/ay. vol. xiii. pp. 529, 530. 

Epitt, \ 24. ' Cf. p. 407. 

* Ohterv. Med. iv. 6. 12. 



xvi THO. SYDENHAM OPERA OMNIA. 

ViTA. DELETIS VETERIS SEPULCHRI VESTIGIIS. 

NE REI MEMORIA INTERIRET, 

HOC MARMOR PONI JUSSIT COLLEGIUM 

REGALE MEDICORUM LONDINENSE A.D. 1810. 

OPTIME MERITO. 

[19.] Paullo ante mortem tabidis quoqne prospicere adhuc 

libellum cupiebat; etenim apud animum constituerat, ea^ quae ipsum 

P^^^ ampla experientia de praecavendo^ leniendo^ et curando hocce 

peifecit. morbo, in Anglia admodum firequenti^ docuerat, in libello de 

phthisi publici juris £Eu^re. Sed nou nisi fragmenta quaedam 

ad eas res pertinentia, quas in primo morbi stadio aegrotis 

proficuas repererat, ab eodem viro erudito qui Processus 

IntegroM edidit, evulgata sunt. 

[20.] Qualifl Sydenhamio, Medico^ fuerit indoles^ ex ejus 
volo, can- icriptiB patet; quae luculentissime probant^ illius experientiam 
entnoi- Medicam non solam et unicam fuisse yirtutem^ qua reliquos 
^^' Buae aetatis Medicos multum superabat. Benevolo candi- 

doque animo erat; quae aliis profatura esse norat^ ea non 
invidomm more sibi tantum servabat^ sed liberali modo cum 
flliis communicabat. Religiose DEUM colebat^ Cujus quo- 
ties mentionem injicit^ summa cum reverentia niius praedi- 
cat nomen ; et a Quo derivat quicquid boni e sua experientia 
Medica in aliorum sanitatem redundaverit. Nihil praechi- 
ilus antiquiusque habebat, quam humano generi sua eru- 
ditione suoque Artis Salutaris usu utilitatem adferre. Tunc 
se maxime felicem praedicabat, cum viam ac rationem in- 
venisse sibi videretur^ qua morborum^ qui maximam hominum 
stragem edere solebant, saevitiam coercere^ plurimorumque 
hominum vitam sanitatemque poterat conservare. 



HI8T0RIA LITERARIA 

THOMAE SYDENHAM. 

(Ex AlBERTI DB HaLLER BiBLIOTH. MeDIC. FEACT.TOIf. III. F. 188 DE8U1IPTA, 
CUM QUIBUSDAM, ET PRAECIPUE InDICE £dITIONUM, AUCTO ET EMENDATO.) 



Maonam in Medicina conversionem Thomae Sydenham Ante Sy- 
debemus^ qui recto judicio et absque praejudicio ad Artem ^^^^" 
accessit^ et eventus absque praeconcepta opinione speculatus^ SecueMe- 
morborum curationes ad Naturae nutum reformavit. Hac- navCTwaf • 
tenus enim tres sectae regnaverant : Galenici* in meridionali ^: ^^^' 
Europa et apud Oallorum plerosque^ Artemque Medendi qua- 
tuor qualitatibus^ atque remediis cuique qualitati contrariis^ 
superstruebant. De eorum polypharmacia et debilibus in 
mayjmis malis auxiliis cum vulgo aegroti quererentur^ exstitit 
in Oermania secta Chemica ^, quae^ causis morborum non magni 2. Cfaemi- 
factis, rejectis qualitatibus, victus ratione exigui habita^ Me- ^^ 
dicinae perfectionem in certis et potentibus medicamentis 
ponebat, Arte Chemica paratis ; ejus adseclae, venae-sectionis 
osores et Galenicae purgationis^ calidis fere medicamentis in« 
dulgebant^ et caldis atque sudoriferis. Tertia, ex chemica 
secta et ex Cartesiana theoria composita^ Sylviana^, incipiebat s. Syivia- 
circa haec tempora in Belgio praevalere^ et paulo post in ^' 
Gtermania et ipsa regnavit ; quae in fermentis vitiosis^ inque 
acore potissimum, et in viscore, causas morborum ponebat^ 
iisque medebatur praesidiis quae his causis contraria essent, 
alcalinis fixis et volatilibus^ aromatibus^ essentiis^ demum 
paulo post adtenuantibus et theae infuso. 

Thomas Sydenham, variolas et morbos acutos in universum Sydenfaa- 
his calidis et alexipharmacis medicamentis deteriores fieri 2JJ^'^"J*_' 
convictus, et Naturam freno saepissime egere, non stimulis, briumacu- 

• De quibus vide Biblioth. Medic, ^ Vide ibid. lib. v. 

Praci, lib. iv. "^ Vidc ibid. lib. ix. 



xviii THOMAE SYDENHAM 

HisTORiA ciirationem febrium acatarom totam immutavit^ et in refri- 

"il^' gerantibus et acidis, in aere libero, in yenae-sectione, suam 

ununta- spem posuit. Porro oonstitutiones epidemicas idem accurate 

muUTit' ; observavitj et comperit, aeris statum suis annis certos morbos 

etconsti. produccre^ diversos ab iis morbis qui eodem cum nomine 

epidemi- ^^ auuis reguayerant ; alias yariolas^ alias dominari febres, 

^u o^- f^ dysenteria», alia indigentes curatione, dii» egent^ crud- 

' vAvit bus^ quam quae eodem cum nomine morbi notae fuerant 

[Observ. Med. i. 2. 1 sq.] . Idem yidit constitutionis epidemi- 

cae proprium morbum etiam in aliis morbis regnare, ut in 

exemplo^ si dysenteria dominator fuerit morbus^ etiam in fe- 

Plerique bribus alyum laxam faceret [ibid. § 15 sq.]. Plerique Medidj 

crato un' ^^ princeps Boerhaayius^ Sydenhamii praecepta amplexi sunt, 

piezisunt; guae yidcrentur ad Hippocraticam simplidtatem nos reyodure, 

'^4^ ad accurstam morbonun observationem, et ad curationem, 

curatio- q^xalis in libro De Victu Acutorum describitur. Posteri tamen. 

nem febn- ^ ' 

bus in- Kichardus primum Morton^ tum Johannes Huxham, in Sj- 

riisTOtiuB denhamio notarunti quod eam quidem curationem sapien- 

quam ner- tissimc uos doccat, quae febribus cum inflammatione con- 

nuiHgnis junctis oppoui dcbet; non perinde utiliter nos ei fore obsecu- 

^^^^ turos^ si in febribus neryosis et malignis perinde sanguinem 

runt profimderemus^ refirigerantia urgeremus. Nuperrime deni- 

que compertum est^ febrium acutarum simplicem curationem 

eo fere redire^ ut in prindpio tamquam inflammatoriis mede- 

amuTi alyum laxemus^ acida propinemus^ putredini resiBta- 

mus; a statu yero morbi pene idem malum tamquam malig- 

num morbum et yires prostementem tractemus^ et cortice 

chinae chinaCj yino^ aliisque in eum sensum auxiliis^ labas- 

centem naturam sustineamus. In febribus yero nervosis et 

malignis omnino ab antiphlogistica curatione nuperi absti- 

nendum duxerunt^ acore quidem inhibendam putredinem^ 

caeterum nihil admittendum quod yires firangat, quarum 

princeps per totum morbum ratio sit habenda. 

I. Observationes Medicae^. 

* 1666. 8to. Londini, impensis J. Crook, apud quem reneunt sub signo 
Navii in Coemeterio D. Pauli. 

Tit : Tkoma* Sydenham Methodus Curandi Fehret, Proprue Ohtervaiiombus 
Superttrueta, ** MuUa egerunt qui auie notfueruni, ted non peregeruni : sw/- 

* Editionei quibus pleniBBimam fi- Bting^utitur: iii quas propriis oculta in- 
dem dare poterit Lector, wteriaco di* 8pezit£ditor»appomturUtera[G.] ; um 



OPERA OMNIA. xix 

ium adhMC resua operaty muliumqug rettabit: neq: uUi uaio poit miUe taeeula Historia 
praeeideiur oceasio aUquid adhuc adjieendL" Seneca, Quatuor continet Sec- Litera* 
tiones: 1. De Pebribus ConHnuit; % De Symptomatilhu Febres Coniinuas — ^l^ — 
Comiiantibus f 3. De Febribus Iniermiitentibus } et4.Z>fl Vari6Us.[0,] 

* 1666. 12mo. Amstelodami, apud Gerbrandam Schagen. 

Tit : Tho, Syd, Meih. Cur. Febr. ij^e. [H— n.] 

* 1668. 8fo. Londini, impe&sis J. Crook, apud quem yeneunt in vico vooato 

Duch-Lane prope Little Brittain, 

Tit : Thomae Sydenham Med, Doct. Meth. Cur, Febr, 4-c. Ediiio Secunda, priori 
multo auctior ac emendatior i cui etiam aeeetsit Sedio Quinta de Pette swe 
Febre PetiileniidlL [O.] 

* 1676. 8yo. Londini, typis A. C, impensis Gualteri Kettilby, ad insigne 

Capitit Episcopalis in Coemeterio D. Pauli. 
Tit: Obtervationet Medieae cirea Morborum Acutorum Hittoriam et Curatio' 
nem, Authore Thoma Sydenham M.D. Cieero de Nai. Deor. " Opinionum 
commenta delei diet : Naturae Judicia conjirmat." Prioris libelli Sectiones i. 
et ii. (qaibusdam resectis,) insertae sunt fere in hi:gu8 edit Sectione L cap. 4; 
Sect iii in i. 6 ; Sect ir. (plurimis mutatis et resectis,) in iii. 2; et Sect t. 
in iL 2. [O.] 
1676. 12mo. {SyoT) Argentorati, apud Jobannem Fridericum Spoor et 

Beinbardum Wecblerum. [Manget, Bibl. Script. Med."] 

* 1683. 12mo. (8rof) Genevae, apud Samuelem de Toumes. [H.] 

* 1685. 8fo. Londini, typis R N., impens. Gualt Kettilby, &c. 

Tit : Obterv. Med. 8[e. Editio Quarta ab Auihore adhue vivo Emendaiior et 
Auetior reddUa. (▼. Opera Omnia, ed. 1685.) [O.] 

Princeps Yiri opns, sex Sectionibas febres omnes et morbos 
inflammatorios cum febre conjonctos oontinet ; deinde pecu- 
liariter Constitutionem primam ab anno 1661 ad 1664, alte- 
ram annorum 1665 et 1666, tertiam ab anno 1667 ad 1669, 
quartam ab anno 1669 ad 1672 et 1673, quintam ab anno 
1673 ad 1675. 

In Praefatione [§17 sq.] de Medicis queritur, qui de 
causis certis et proximis ad remotas diaeteticas recesserunt in- 
dagandas. Inde de Morbis Acutis in uniTersum [i. 1.]: eo$ 
omnino (ut Hippocrates,) Noater pro Naturae conaminibus 
babet, subigendae materiae morbosae et expellendae dicatis 
[§ 1.]. Tum de Febribus Epidemicis [c. 2.], quae diximus: 
in iis quoties nova Constitutio sibi occurrebat, Sydenbamius 
curando absistere, Naturae nutum, conamina, juvantia et 

quas Albcrtus de Haller se ipsum pos- Parisiensis, litera [L.] ; iis denique 

sedisse tradit, litera [H.] ; iis quaruxn quarum notitiain suppeditavit OuilieU 

descriptionem ex propria observatione mus Hamilton, Baronettas, Artis Lo. 

factam benevole communicavit Vir fficae Profemor Edinburgensis, literae 

.Emditus, E. Littr^, Hippocratis Editor [ H— n. ]. 



XX THOMAE SYDENHAM 

HisTORiA nocentia adnotare, secundum adnotata curationem refonnare 
^',7;.*- 8olebat[§20.]. " 

Constitutio prima [i. 8.] Febribus Autamnalibus Inter- 
mittentibus, deinde Continuis malignis^ fiebat^ quae prae- 
gressis Intermittentibus satis analoga esset. Naturam in 
istis diarrboeam fere civisse [c. 4. § 9.] ; se vomitum mo- 
visse, a quo certum levamen sit secutum [§11 sq.] ; tur- 
batum eo vomitu ventriculum paregorico sedasse^ quod 
ubique solebat eo die dare^ quo vomitnm moverat^ novo con- 
silio [§ 17.] ; timc clysteres, eosque saepe repetitos^ ad- 
ministrari jubebat [§ 21.] ; et cardiaca morbo superato ex 
aquis aromaticis mista [§ 25 sq.] ; symptomata [§ 41 sq.] ; 
adversus phrenitidem dabat laudanum suum opiatum [§ 44.] . 
Intermittentes Autumnales difficiUores esse^ quae neque ve- 
nae-sectionem ferant^ neque purgationem [c. 5. § 29] ; corti- 
cem Peruvianum non debere dari nisi morbo paulum fracto, 
tunc utilem futurum [§ 34,] ; Vemales sponte fere cedere 
[§ 16.] ; (quod longe aliter cecidisse vidi, ut viginti post par- 
oxysmos cortice Feruviano opus fuerit;) in Quartana cor- 
ticem in parvas doses divisum dari debere [§ 85.]. 

In secunda Constitutione Festis Londinensis tangitur [ii. 
2.], quam eamdem Natbaniel Hodges^ descripsit, Noster non 
vidit. Febres Festilentiales eam praecesserunt et secutae 
Bunt [§ 8.] ; in principio maK Auctor (non viso morbo^) 
venae-sectionem repetitam profuisse didicit [§ 26 sq.], cum 
victus ratione antipleuritica; altera spes in calido sudore per 
quatuor ac viginti horas continuato ponebatur [§ 43 sq.] • 

In tertia Constitutione plenissima est historia Variolarum, 
[iii, 2.], quas Noster primus explicite in Discretas et Con- 
fluentes separavit, et utriusve generis symptomata, eventus, 
crisesque, et curationem distinxit [§ 1. sq.]. Discretas fere 
Naturae committit [§ 46 sq.] ; Confluentium pericula indicat 
[§ 50.] ; venam secat, emetica dat, anodyna [§§ 36, 48, 53, 
61.]. Febris Variolosa absque eruptione [c. 3.]. 

Quarta Constitutio Dysenterica. In ea Cholera Morbus 
[iv. 2.] ; quem ante Hispanos jusculo pullorum tenui per os 
adsumto, et per clysteres injecto, debellare conatur [§ 3.]. 
In Dysenteria venam secat, alvum ducit, narcotica dat [c. 3. 
§ 8 sq.] ; in tenesmode specie solo sero lactis utitur, iterum 

* Pesiii nuperaeiapud Pop, Londin, grassanth, Narratio Historica, 8to. Lond. 1672« 



OPERA OMNIA. xxi 

efc epoto et in alvuin injecto [§ 16 sq.]. Febris Djrsentericae Histokia 
similiB, sed absqne alvi fluxn [e. 4.]. Morbilli [c. 5.] ; qnos ^'"**- 
victus ratione et snbinde datis anodynis debellat [§ 5.]. Var- 
liolis curationem antipleuriticaniy bydrogalam, anodyna op- 
ponit [c. 6. § 9.] : Colicae BUiosae yenae-sectionem^ narco- 
tica [c. 7. §§ 4, 6 sq.]. 

In Constitutione quinta Febris Comatosa [v. 2.], diutumo 
capitis stupore et languore se distinguens [§ 8.] ; eam Noster 
continuo fere usu evacuantium debellabat [§11 sq.] . Yariolae 
mali morisj cum maculis nigris [c. 4.]^ quae soli fere oleo 
▼itrioK cedebant [§ 6.]. Pleuritis, Feripneumonia, Tussis 
Epidemica [c. 5.] ; quos morbos omnes venae-sectione et 
coratione antipblogistica subigit [§ 4 sq.]. 

In sexta Sectione morbi varii : Febres Intercnrrentes sui 
generis [vi. 1.]. Pleuritis [c. 3.], cujus antldotus est venae- 
sectio [§ 6.]. Peripneumonia Notha, pituitosa [c. 4.] ; hic 
Auctor semiel venam secat, deinde repetito alvum ducit [§ 3 
sq.]. Kheumatismum venae-sectione curat et auxiliis anti- 
pblogistids [c. 5. § 4 sq.] : Febrem Erysipelaceam venae- 
sectione, cathartico, moUientibus [c. 6. § 4.] ; neque tamen 
videtur in diras ejus generis febres incidisse, quales per aesti- 
Yos ardores vidi, ut gangraena superveniret. In Angina 
Tcnam fere secat [c. 7. § 2.]. 

II. Epistolae Re^ponsoriae, 

^ 1680. 8to. Londini, typis M. C, impensis Walteii Kettilby, ad insigne 
CapiiU Episcopalis in Coemeterio D. Panli. 
TiL : Epistolae Respontoriae Dmas a Thama Sydnhass M.D, Prima De Morbis 
Epidewucis ab Jnno 1675. ad Anaum 1680. ad JmpUssimum, Doetissimumq; 
Firum Robertum Brady M, D, CoffegU Cajo-GonenUensis Custodem, necnon . 
Regium m Medieind apud CanUdtrigiensis Professorem Umge eeleberrimum, Se* 
eunda De Luis Fenereae Historia et Curatione ad Omatissimum, Eruditissi* 
mumque Fhrum Henrieum Paman M.D. CollegH Dim Johamnis Caniabrigiensis 
Socium, Academiae Oratorem Publicum, et in CoUegio Greshamansi apud Z^ondi- 
nenses tn Medicina Prrfessorem, [O.] 

* 1683. 12mo. (8ro.?) Geneyae, apud Samuelem De Toumes. 

Tlt : EpuU Respons, 4«. [L.] 

♦ 1686. 8vo. Londini, typis R.N., impens, Walt. KettiJby, &c. 

Tit : Epist. Respons. ^, Editio Seeunda, (v. Opera Omnia, ed. 1685.) [O.] 

Hoc tempore fere Febres Intermittentes solae dominatae 
snnt [I. § 11.], nisi eas error medentium in Continnas 
exacerbaret [§ 13.]. Corticis Pemviani hic usum landat. 



xxii THOMAE SYDENHAM 

HisTORiA cgos innocentiam tuetur^ et negat unqnam sibi nocere visum 

RiA. ~ ^^ [§ 13 B4O 9 ^^^ continuo ante paroxysmum exhiberi 

[§ ^^ «^l-l f reddivaa fieri ex usu cgus auxilii non satis con- 

tinuato [ibid.'] ; cum vino exbibet [§ 26.]. BheumatiBmum 

nunc solo sero lactis superat [§ 59 sq.] . 

Mali Yenerei satis plena historia [11. § 5 sq.] ; Gonor- 
rhoeam fere catharticis adgreditur [§ 13.] ; Luem Yeneream 
inunddone mercuriali [§ 24 sq.] . 

ITI. Dissertatio Epistolaris. 

* 1682. 8vo. Londini, typis M.C., impeiisis Walteri Kettilby, ad insigne 

CapiHs EpUcopalit in Coemeterio D. Fauli. 
Tlt : Dittertaiio Epitiokarit ad Speetaiittimum Dociittimumqi Firum ChUiel" 
mum Cole, M»D. De ObtervaHomlfut nuperit eirea curationem Fariolarum Ccm- 
Jbteniium neenon de AffeeOone Hytteriea. Per Tho. Sydenkam, M,D. [G.] 

* 1683. 12mo. (8ro7) Fiancofiirti. 

Tit : Dittert EpitL Sfc. [L.] 

* 1684. 12mo. (dvo?) Geneyae, apud Samuelem De Tournes. 

Tit : Tho. Syd. Dittert. Eput. 8fe. [L.] 

* 1685. 8ro. Londini, typis R.N., impens. Walt Kettilby, &c. 

Tit: Dittert. Epiti. ^. Ediiio Seeunda. (▼. Opera Omnia, ed. 1685.) [G.] 

De Variolis primum Confluentibus [§ 3 sq.] ; principem 
spem ponit in syrupo de meconio [§ 33 sq.], in abstinentia a 
lecto, cum universa diaeta refiigerante [§ 12 sq.]. 

Morbum Hypochondriacum et Hystericum perinde oriri ab 
ard^Uf spirituum [§ 79.]^ uterumque Noster splenemque 
pariter absolvit [§§ 59^ 91.] ; spem fere ponit in corporis 
exercitatione, in roborantibus et cbalybeatis [§ 94 sq.]. 

IV. Tractatus. 

* 1683. 8ro. Londini, typis RN., impensis Gualt Kettilby, ad insigne Ca- 
piiii Epiteopi in Coemeterio Paulino. 

Tit : Traetatut de Podagra et Hydrope. Per Tko. Sydenham, M.D. '* Nonjin' 
gendum, aui exeogitandum, ted inoeniendum, quid NtUura /aeiai, aut /erai, 
Baeon." [G.] 

* [1684.3 8yo. [Amstelaedami, apud Henricum Wetstenium.] 

Tit: Th, Sydenham Traetatut 8[e. Neqne locus, neque annus, neque bibli- 
opolft, neque typograpbus, memoritur ; sed in fine libri haec inyeniuntur : — 
Monet Typographut in OputcuUt Sydenhamianit tuperiori anno a te ediiit, pag. 
270. lin. 13. **aettate" pro **aetaU" legendum ette. Vide igitnr Opera Omnia, 
ed. 1688. [G.] 

* 1684. 8to. Lugduni Batavorum, apud Adrianum Marston. 

Tit: Tho. Syd. Med. Doct. ae PraeHei Londinentit cekherrimi Traet. S^. 
[H-n.] 



OPERA OMNIA. xxiii 

* 1G65. 8to. Londini, typis RN., impens. Walt KettUby, &c Histobia 

Tit : Tract, i^ Editio Seaaida. (v. Opera Onmia, ed. 1685.) [O.] Litera- 

* 1686. 12mo. (8yo f) Geneyae, apud Samud^ De Toumes. — ^-^ — 

Tit : Tho, Syd. M.D. TracU ^. [L.] 
— 8yo. Lipsiae, apud Fr. Fleiscber. [Kayser, Ind* LocupUu Libror. jrc^ 

Cum Podagra Auctor ipse yehemeiitissinLa conflictatus, a 
multo decubitu etiam calculo oorreptus^ liaec scripsit^ et ante 
senium periit. De curatione radicali desperat, causam Po- 
dagrae in coctione dborum debiUtata ponit [§ 17.], obponit 
Toborantia amara [§ 29 sq.]^ patientiam [§ 41.], corporis ex- 
ercitationem [§ 64 sq.]. 

In Hydrope alvum ducit, et drasticis [§ 9 sq.], cum ad- 
mistis anodynis^ et subsequentibus roborantibus [§ 33 sq.]. 

V. Schedula Maniioria. 

* 1686. 8yo. Londini, typis B.N., impensis Gualt Kettilby, ad insigne Ca- 
pitis EpiMcopi in Coemeterio Paulino. 

Tit : Sehedula Monitoria de Novae Fehrit Ingrestu. Per Tho. Sydenham, M.D. 
" Ncm JSngendum, ant excogitandum, eed inveniendum, quid Natura fadat, omI 
ferat,** Bacon. Continet etiam dissertaticmes De Fehre Putrida VoHoUm Cot^tu^ 
entihui Superveniente, et De Mictu Sanguinco a Catculo Renibut impMto. [G.] 
1687. 870. Amstelaedami, apud Henricum Wetstenium. [Manget, /. c.] 

* 1688. 8vo. Londini, ^is RN., impens. Gualt Kettilby &c. 

Tit: Sehed. Monit. Sfc. Editio Secunda ah Authore adhuc tm Emendatior et 
Auctior reddita. Rarior esse dicitor (v. Praet ad Opera Omnia, ed. 1695.). [G.] 

* 1689. ]2mo. (8yoP) Genevae, apud Samuelem De Toumes. 

Tit : Sched. Monit. ^ Aceedunt ejutdem De Febre Putrida Fariolit Cm^ 
entibut Superveniente, et De Mictu Sanguineo a Calculo Renihut impacto dit" 
tertationet, [L.] 

Febrem Stationariam peripneumoniae similem describit 
[I. § 4 sq.], et de universa ratione febrium malignarum agit 
[§ 38 sq.] ; male hic calidis Medicos uti monet [§ 44 sq.]. 

De Febre Putrida secundaria, quae die imdedmo Yariolis 
supervenit. Eefirigerantibus nimium Yariolarum proventum 
praecavendum esse [II. § 6.] ; Febris Putrida anodyna posdt 
[§ 9 sq.]^ deinde purgationem alyi [§ 11.] ; haemorrliagiae 
intemae Auctor venae-sectionem et anodyna opponit [§ 
18.]. 

Mictus Sanguineus a Calculo Benibus impacto requirit 
moUientia, ante paroxysmum autem frequentem mannae 
usum^ subjuncto subinde paregorico [III. § 4 sq.]. 



xxiv THOMAB SYDENHAM 

LiTBEA- VL Processus InteffH^. 



KIA. 



- * 1603. (?) 12ino. (?) Londini. 

" Exemplaribua circiter Tiginti impressia." (Pne£) 

* 1693. 4to. Norimbergae, inter Mitcellanea Curiota i'c. Decur. ii. Ann. 10. 

Append. pp. 139 — 196. 
Tit : Proceuut integri m Morbis fere ommbtu eurandit a D. Thoma Sydenham 
ecnteriptL Quibut aceettit graphica tingulorum delinetUio ex eodem Auctore 
exeerpta, Ad Exempiar Londinente, Anno mAcxeii" [G.] 

* 1693. 12mo. Londini, impensis Sam. Smith et Benj. Walford, ad insignia 
Principii^ et Ja. Knapton, ad insigne Caronae in Coemeterio D. Pauli. 

Tit : Proeettut Integri Sfc. Qfdbmt aecettit graphica Symptomaium deUneatio. 
[G.] 

* 1694. 12mo. Amstdodami, apnd Henricum Wetstenium. 

Tit : InUgri Proeettut 4;e. [L.] 

* 1695. 12mo. Londini, impens. Sam. Smith, &c. 

Tit.: Procettut Integri 8[€.,una cum quamplurimit Obtervatu dignit. Necnen 

De Pkthiti Tractatulo Nunquam antehac Edito. [G.] 
1696. 8vo. (12mo.?) Genevae. [Haller, Bibl. Med. Pract.-} 
1696. Syo. (12mo?} Venetiis. [id. ibid.] 

* 1696. 4to.GeneTae, post finem Bichardi Morton Opertan Medicorum. [H.] 

* 1697. 4to. Lngduni, sumptibus Anisson et Posuel, post finem Bicliardi 
Morton Operum Medicorum, 

Tit: D. Tho. Syd. Procett. Int. $fc. [G.] 

* 1705. 12mo. Londini, impens. Sam. Smith, &c. 

Tit : Proceu. Int. ^. EdUio Teriia. [G.] 

* 1712. 12mo. Londini, impensis J. Knapton, ad insigne Coronae, et Guil. 
lunys ad insignia Principit in Coemeterio D. PaulL 

Tit: Proeett. Int. Sfc. Editio Quarta. [G.] 

* 1726. 12mo. Londini, impens. J. Knapton, &c. 

Tit : Procett. Int. Sfc. Editio Quinta. [G.] 

* 1727. 4to. Genevae, sumptibus Perachon et Cramer, post finem Operum 
Medieorum Bichardi Morton. 

Tit: Proeett, Int. Sfc [G.] 
1742. 12mo. Londini. 

* 1760. 12mo. Edinburgi, apud Hamilton, Balfour, et NeiU. 

Tit: Procett. Int. ^-c.Nitida Editio. [G.] 

Tn universum compendium est, Terbotenus ex operibus 
Clariasimi Viri decerptum: aliqua etiam fusius exposita, 
de Phthisi [c. 58, 60.], de Scorbuto [c. 59.]. In Phthisi 

' Aliud prorsUB ett cpusculum quod nonnuUit pattim Emendaiionibut, at^: 

rxliit 1719. 12ino. Londini, impenBis tandem Formuiit aliquot Medieamento- 

Wy»t Scc, cum Titulo : — • Compen» rum additit ex autographo Autorit Peri- 

dium Praxeot Medicae Sydenhami, in tittimi. Editum a Guuelmo Sydenhamo, 

Vtum quorundam eommodiorem. Cum M.D. Thomae PiUo natu maximo. [G.] 



OPERA OMNIA. xxv 

alvum dudt, dat Byrapuni' de mecomo [c. 60. § 4.] ^ et eqni- Histoeia 
tationem quotidiaaam imperat [§ 6.] ; alia Tabes^ a tnssi ^^^^ 
pronata, Tenae-aectione et catharsi saperatnr [§ 7 sq.] ; tertia 
species^ e materie febrOi in pulmonem amandata [§-9.]. 

Yn. Opera Omma. 

Opera Smnmi Viri freqnentiflsime repetita sont : — 

* I6B3. 8to. ATnrtfflaftdMni, apud Henricum Wetstemum. 

Tit: Tkamae S^denham Med. Doetae Praetid LoHdiMentu ^ Opat- 

cula qaeiqmoi haeiemu teparaiim prodiere omnia, Nmme priwmm jmMeiim ediia, 
a pUuimis mendis repargata, ae Indiee Rerum ei Ferhorum aenratiitimo (nc) 
aneta et omata. Desunt inluc Ed. Traet. d^Pod. et H^., Seked. Monit., 
et Proeete. InL [O.] 

1684. 12mo. Genevae*. [Haller, /. c.] 

*1085. 8to. Londini, typis R. N., impensis Walteri Kettilby, ad insigne 
Capitii EpitcopaUt in Coemeterio D. Fftoli. 
TlL: Tkamae Sydenkam, M.D. Opera Unk/erta. /» fmbmt mon iol mmm odo 
Morhonm Aemiormm Hitioriae et Cmraiionet nooa et exquitita meihodo diligen- 
tittime tradmntmr, ffermm etiam Morhormmfere omudmm Otronieormm Cmratio hre- 
«tMtno, pariter ae jUkUttima ht Pmhtiei eonunodmm etkiheimr, Sditio aitera 
priori wmUmm ametior, et emendaiiorreddita. Hnie etiam de nooo aeeettit Index 
Ahihabeticut iiiiiiiwfiii om niu m rtruMf et Cmrationum tingmlanan, m gratiam 
ttmdietorum, hreviter eoatpteetent. Denint in luic Ed. Sdied, MoniL, et Pro- 
eett. InL [G.] 

1687. 8to. AmstelodamL [HaHer, /. c.] 

* 1606. 8to. Lipsiae, apud J. Thom Fritsdi. Excndebat Christianus 
Goezitts. 

Tlt: Thomae Sydenhawh Medieinae Doet. ae Praetiei quondam Londinentit 
Celeherrimd, Praxit Mediea Experimtentaiit, tive Opmteula Unioerta, quotquot 
haetenmt ah Autore ipto mttimmm renta et ameta m lueem prodierunt, numepri' 
flWfli t» iHiicM eoUeeta voUunem, a wtendit prohe repmrgatmm, Utdieihmtqme neeet'. 
torut aeemratittimit exomatmm. Cmm S, Caetar, Miy. et Serem. Eleet, Saxon 
PrutiUgiit,\Q.^ 

* 1695. 8to. Lipsiae, apud J. Thom Fritsch. 

Tit : Thomae Syd. S^, Praxit Med. Experiwt. ^, Ne qnis hanc editionem 
eandem eaae credat cum praecedenti, (praesertiin cam pagina paginae, et 
linea lineae ftra semper reapondeat,) monxtnm Lcctorem Telim, 1. in higut 
titalo abeste Terha " £jreii^ftal Chrittianmt Ooexiuts** 2. literarum formam 
non raro paulo esse diTersam ; 8. Elench, Rer, in hac quam in illa pleniorem 
esae, itemque Prwcett. Int, ; et 4. huic ease pagg. 800, illi tantum 782. [O.] 

* 1696. 8to. GencTae, apud Fratres De Toumes. 

s Httc pertinet Uheilafl cni tit: — wuttata fuere. Neque locus, neque 

^AdditamentanooaadThomaeSydewham bihliopola, neque typographus memo- 

Qpera Vwioerta ex nupera Londinenti ratnr; Tidetur tamen GencTae prodiisse 

editione exeerpta, 1689. 12mo.pagg. 68. apud Sam. De Toumes. Nibil continet 

Alter est tit : Additamenta nova, tive ea praeter locorum quorundaro coUatio- 

qmae in nupera Londlnenti oputculorum nem. [L.] 
Thomae Sgdew ka m editione interta vel 



RIA. 



xxvi THOMAE SYDENHAM 

HiSTORiA Tit: Thomae Sydenhaim Medic. DocU ac PracHci LondiMnn* eeUberrimi 

LiTERA- Opera Omnia Mediea, Editio novistima omni aUa attciior. Cum Privilegio S. 

Caetareae Majettatit. [G.] 
^ 1705. 8to. Londini, typis J. Heptinstall, impens. Walt Kettilby, &c. 

Tit : Tho. Syd. M.D. Op. Unhf. ^. Editio Tertia. Huic Editioni accetsit 
Schedtda Monitoria de Nooae Febrit ingretta. Desunt in hae Ed. Procett, 
Int. [G.] 
•1711.8YO. Lipsiae. [H.] 
1714. 8vo. Patavii. [Ebert, Bihliogr. Dict.'] 

* 1716. 4to. 2 ToL, Genevae, apud Fratres De Toumes. 
Tit : Tho. Syd. 8fc. Opera Medica. Editio novittima vtuHt variorum praettan' 
tittimorum Meiiicorum Obtervationibut quam maxime illuttrata et aueta. Cum 
Elenchit Rerum et Indi^but necettarnt. Cum Privilegio Sfc Additis ▼ariis 
yariorum diasertatioiiibus. [G.] 

* 1723. 4to. 2 vol., Genevae, apud Gabrielem De Toumes et Filios. 
Tit : Tho. Syd. Sfc. Opera Medica 8fc. Imo et jam, plurium Conttitutionum 
Epidemicarum reeentiorum detcriptione, rurtut auctior. Cum Elench. Sfc, Additis 
▼ariis variorum dissertationibus. [G.] 

* 1726. 8vo. Lugduni Batavorum, apud Johannem a Kerchem. 
Tit : Tho. Syd. M.D. Op. Univ. In quibut Sfc Editio Novittima. Indiee locu- 
pletiori donata. [G.] 

1734. 8vo. Londini. [Haller, /. c.] 

1735. fol. Venetiis. [Haller, /. c.] 

* 1736. 4to. 2 vol., Genevae, apud Fratres de Toumes. 
Tit : Tho. Syd. S[c, Opera Medica Sfc. Additis variis variorum dissertationi- 
bu«. [G.] 

1737. 4to. Lugduni. [Haller, /. c.] 

* 1737. 4to. 2 vol., Genevae. [H.] 

* 1741. 8vo. Lugduni Batavorum, apud Johannem a Kerchem. 
Tit : Tho. Syd. M.D. Opera Univerta. In quibut 8fc. Indice locupletiori, ite- 
rumque adaucto, donata. Hanc Ed. ''pluribus et gravioribus vitiia typogra- 
phicis scatere*' asserit Carolus G. Kiihn. [G.] 

* 1749. 4to. 2 vol., Genevae, apud Fratres de Touroes. 
Tit : Tho. Syd. Sfc. Opera Medica S^c. Editio Novittima, aUit omnibut quae 
praecetterunt multo emaculatior, et novit additamentit ditior. Imo Indice 
Alphabetico locupletittimo in locum Elenchi Rerum tuffecto, utiUttime omata. 
Additifl variia variomm disaertationibus. [G.] 

* 1754. 8vo. Lugduni Batavorum, apud Joannem Heyligertet Gualtheram 
Leffen. 

Tit : Tho. Syd. M.D. Opera Univerta. In quibut Sfc. Ed. 1741 cum novo 
titulo. [G.] 

* 1756, 7. 4to. 2 vol., Genevae, apud Fratres de Toumes. 
Tit : Tho. Syd. SfC. Opera Mediea Sfc. Additis variis variorum dissertatio- 
nibus. [H — n.] 

1760. 4to. 2 vol., Genevae, apud Fratres de Toumes. [Kayser, /. c.] 
1762. fol. Venetiis. [Haller, /. c.] 

* 1769. 4to. 2 vol., Gencvae, apud Fratres De Toumes. 



OPERA OMNIA. 



xxvu 



TiL : Tho, Syd. 4^. Opera Medica tfc Additis variis yarionmi diisertationi' 
biu. [L.] 
* 1827. 12mo. Lipsiae, sumptibus Leopoldi Vosdi. 

Tit: Tk, Sydenhami Opera Unwerta Medica. Editionem reUquie mnihui 
emendatiorem et Vita Auetorit auctam euravit C, GottL Kiihn, Prqfete. PhysioL 
4t^ In hac ed. adomanda ait Editor (Prae£ p. tL) se " Ed. Lugd. Bat 1741 
(ad cujos ezemplum sua editio facta erat,) cum ed. Genev. 1716 diligenter 
contalisae ; id qnod eo magis necessarium erat» quo pluribns et g^vioribus 
Titiis typographicis illa scatebat:*' — quod idem de sua quoque editione 
dicendum. [O.] 

De Yersiombas Anglicis, Gallicis^ &c., disserendi dabitur 
locus (uti speroj) in prolegotnenis ad noyam yersionis 
Anglicae^ qnae jam nunc paratur^ editionem. 



Hmro&iA 

LlTERA- 
RIA. 



SERIES 

0PU8CUL0RUM. 



OBSBavATioNBs Mbdicae circa Morborum Acutorum 

HlSTORIAM ET Cu&ATIONEM, 

£pistola Dedicatoria Editionis Tertiae 
£pi8tola Dedicatoria Editionis Primae 
Fiaefatio Editionis Tertiae 
Praefatio Editionis Primae 
Joannis Lock Poema 

SECTIO PRIMA. 

CAPUT I. 

De Morbis Acutis in Genere 



CAP. II. 



De Morbis £pidemicis 



1—270 

3 

7 

9 

22 

24 



26 
29 



CAP. III. 

Co&stitutio Epidemica annorum 1661, '62, '63, '64, Londini . 37 

.CAP. IV. 

F^zis Continua annorum 1661, 1662, 1663, 1664 . . 39 

CAP. V. 

Febres Intermittentes annorum 1661, 1662, 1663, 1664 . 66 



xxviii THOMAB SYDENHAM 

SbrIBS Pag. 

Opobcu- SECTIO SECUNDA. 

LOKUM. 

CAP. I. 

Constitatio Epidemica aDnoram 1665 et 1666, Londini . 95 

CAP. II. 

Febris PestilentialiB et Pestis annorum 1665 et 1666 . 96 



SECTIO TERTIA. 

CAP. I. 

Constitntio Epidemica annorom 1667, 1668, partim etiam anni 
1669, Londini ...... 118 

CAP. II. 

Variolae Regnlarea annomm 1667» 1668,.et partis 1669 . 120 

CAP. III. 

FebziB Continua annomm 1657, 1668, et partia 1669 . 150 



SECTIO QUARTA. 

CAP. I. 

Constitutio Epidemica partis anni 1669, atque integromm 1670, 
1671, 1672, Londini . . . . .160 

CAP. II. 

Cholera Morbns anni 1669 . .168 

CAP. III. 

Dysenteria partis anni 1669, atqne integromm 1670, 71, '72 166 

CAP. IV. 

Febris Continua partis anni 1669, atque integrorum 1670, 
1671, 1672 178 

CAP. V. 

Morbilli anni 1670 188 

CAP. VI. 

Variolae Anomalae annomm 1670, 1671, 1672 . 188 

CAP. YII. 

Colica Biliosa annorum 1670, 1671, 1672 . • .194 



OPEHA OMNIA. zxix 

^- Sbrws 
SECTIO QUINTA. ^*;"»"- 



CAF. I. 

Constitutlo Epidemica partis aimi 1673, atque integrorum 
1674, 1675 . . . . .204 

CAP. II. 

Febrls Continaa annorum 1673. 1674, 1675 . 207 

CAP. III. 

Morbilli anni 1674 . . . . . 217 

CAP. IV. 

Variolae Anomaiae annorum 1674 et 1675 . 218 

CAP. y. 
TuBBea Epidemicae anni 1675, cum Pleuritide et Peripneu- 
monia Buperrenientibua .... 226 

CAP. TI. 

AnacepbalaeoBis ...... 234 



SECTIO SEXTA. 

CAP. I. 

FebreB IntercunenteB • • . . • 239 

CAP. II. 

FebriB Bcarlatina . .243 

CAP. III. 

PleuritiB ^ ...... 244 

CAP. lY. 

Peripneumonia Notba . .252 

CAP. V. 

RheumatiBmuB ..... 255 

CAP. TI. 

FebriB EryBipelatOBa ..... 262 

CAP. YU. 

Angina .•..•.. 265 



XXX THO. SYUfENHAM OPERA OMNIA. 

SSEICB Pag. 

Opuscu- 
LORUM. Epistolae Responsoriab Duae : Prima de Morbis £pi- 

deuicis ab anno 1675 ad annum 1680, ad robertum 

Bradt, M.D. ; Secunda de Luis Venereae Historia 

ET CuRATiONE, AD Henricum Paman, M.D. . 271-326 



Epistola Roberti Brady ad Thomam Sydenham 
Epistola Responsoria I. 

Epistola Henrici Paman ad Thomam Sydenham 
^Epistola Responsoria II. . • 



278 
275 
804 
306 



DissERTATio Epistolaris ad Gulielmum Cole, M.D. db 
Gbseryationibus nuperis circa Curationem Variolarum 

CONFLUENTIUM ; NEC-NON DE AVFECTIONE HySTXRICA 327-404 

Epistola Gulielmi Cole ad Thomam Sydenham . 329 

Dissertatio Epistolaris » . .331 

Tractatus de Podaora et Htdrope . 405-478 

Epistola Dedicatoria ..... 407 

Tractatosl. . . .409 

Tractatus II. . . . .455 

Postscriptum . . . 476 

ScHEDULA Monitoria de Novae Febris Inoressu 479-528 

Epistola Dedicatoria . .481 

Edvardi Hannes Carmen ..... 484 
Schedula Monitoria de Novae Febris Ingressu , . 486 

De Febre Putrida Variolis Confluentibus superveniente .513 

De Mictu Sanguineo a Calculo Renibus impaoto . , .521 

Processus Inteori in Morbis pere Omnibus Curandis : 
Nxc NON DE Phthisi Tractatulus . . 529-615 

Editoris Epistola ad Lectorem . . . . 531 

Christophori Crelle Carmina .... 534 

Medicamentorum quaedam Formulae in Praxi magis familiares 536 
Processus Integri &c. « . . ^ 540 



Thomce Sydenham^ M.D. 

OPERA 

UNIVERSA. 

In quibus non folummodd Morborum 
Acatomm Historis & Ciiiationes noTft & ex- 
qnifita methodo diligentiflime tradimtur, ye- 
rom etiam Morboram fer^ omniom Chronico- 
rom Curatio breviflima, pariter ac fideliflima 
in Pablici commodnm exhibetar. 



Editio aUera,priori muUum auciior, jp 
emendaiiar reddiia. 



Hoic etiam de novo aoceflit Index Alphabe- 
ticns fammam omninm renun^ & Ciuratio- 
nom finguLurom, in gratiam ftudioforom, 
breviter complectens. 



LONDINI, 

lypb R. N. impenfis Walteri Kettilby, ad InTigne 
Capitis Epifoopalis In Coemeierio D. Pau/t, 1685. 



Obfervationes Medicse 

CIRCA 

MORBORUM 

ACUTORUM 

HISTORIAM 

ET 

CURATIONEM. 



Authore 
THO. SYDENHAM, M.D. 



Editio Quarta ab Authore adhuc vivo Emenda- 
tior Sf Auctior reddita. 



Cicero de Nat Deor. 
Opinionum Commenta delet dies : Naturae jtuU- 
cia confirmat. 



LONDINI, 

Typis R. N. Impeniis Gualteri Kettilhy, ad 

infigne Capitis Epifcopalis in Coeme- 

terio D. Pauli. 1585. 



EPISTOLA DEDICATORU EDITIONIS TERTIAE. 



AMICISSIMO VIRO 

D°« JOHANNI MAPLETOFT, M.D., 

IN COLLEGIO GRESHAMENSI 
APUD LONDINENSES PROFESSORI, 

NEC-NON SOCIETATIS REGIAE IBIDEM SOCIO. 

DUO omnino swfU, Humamssime Vir, de qtdbua hic nUhi 
Tecum agendum est : primum, ut causas exponam, quibtis im- 
pulsus Tractatum hunc meum inpublicum edo ; alterum, quam^ 
obrem eundem Tuo potissimum Nomim dicandum censeo. Pri' 
mum quod attinet, tricesimus Jam * agitur annus a quo Lon^ 
dinnmpetens ut inde Oxonium denuo proficiscerer, {a quoprimi 
belli calamitas me ad annos aliquot distinuerat,) in virum doC" 
tissimum et maaime ingenuum, I>^ Doctorem Thomam Coxe, 
{guiper eos etiam annos, atque ad hunc usque diem, Medicinam 
magna cum celebritate factitavit,) Fratri meo tunc aegrotanti 
consulentem, auspicato inciderem; qui quidem vir, pro nota 
sua humanitate suavUateque morum, me percontatus est, cui me 
demum arti, intercisa jam repetens studia, sumptaque toga 
virili, pararem addicere. Ego vero incertus adhuc animi, et de 
Medica Arte ne vel somnians quidem, tanti viri hortatu atque 
authoritate permotus, nescio quo fato meo, me ad eam serio 
accinxi. Et sane, si quando haec nostra conandna vel mtm- 

* jam'] sc anno 1675, quo haec sOripgit Syd.; Tide p. 270. 



4 THOMAE SYDENHAM 

Epistola mum in publica commoda cesserini, illi grato animo accepta 
Ed.'tert. ^^«'«wfa erunt, quo promotore atque auspice ea studiaprimum 
sum aggre88U8. Post annos aliquot in Palaestra Academica in- 
sumptos, Londinum reversus, adPrawim Medicam accessi ; quam 
cum intenio admodum ocvlo omnique adkibita diliffentia curiose 
observarem, mox in eam veni senientiam, (gtfa^ mecum ad 
kodiemum usque diem crevit,) hanc scUicet Artem haud rectius 
perdiscendam esse, quam ab ipsius Artis exercitio atque usu ; 
veroque admodum esse simile, quod qui ad naturalia morborum 
phaenomena ocvlos animumque accuratissime maximeque dili' 
genter adverterit, in eliciendis curativis indicationibus veris ac 
genuinis maxime pollere debeat. Huic itaque me methodo totum 
tradidi, satis securus, quod, Naturam si sequerer ducem, etiam 

** Avia ierrarum peragrant loca, nuiUus anie 
Trita #oto,"— [Lucret De Rer, Nat. i. 925 : iv. 1.] 

nusquam vel latum unguem a recto tramite discederem, Hoc 
me filo regens, primo ad pressiorem Febrium observationem 
animum appuli, et, post devoratum haud mediocre taedium, et 
molestissimas mentis agitationes, quibus me ad annos aliquot 
fatigandum permisi, tandem in methodum incidi qua istae 
possent sanari; quam etiam, amicis flagitantibus, in lucem 
promendam jamdudum^ concessi. Cum vero ab Ulo tempore 
novas Febrium species, mihi hactenus incognitas, sibi invicem 
jugiter succedentes ammadverterim, statui apud me, quae ad 
eas pertinebant singula, vel ab eisdem pendebant, summa qua 
possem diligentia in unum congerere; quo tandem aliquando 
prunis coepti mei tenuitatem atque angustias paulo accuratiori 
ac magis absoluta horum morborum kistoria pensare valerem. 
Sed dum haec animo versarem, atque indagarem sedulo, et 
proindejam in eo totus essem ui pro muUifariis Naturae muta- 
tionibus et versatili ingenio medendi methodum, ceu gladium^ 
Delphicum, procuderem omnibus parem; statim didici me ideo 
tantum aperuisse oculos, ut pulvere {haudquaquam vero Olym- 
pico^^) iidem complerentur, atque his qtddem, prqprii cerebri 
phantasmata, Ulis, nullum me prorsus habere ducem, plane 

** jamdudum] sc. anno 1666., quo (ErMini Jdag, chiL ii cent 8. proT. 

hujus operis prodiit ed. !"• cum tit 69.) Cf. inf. iv. 8. 14. 

Methodus Curandi Fehres PrcpriU 06- ^ Olympico'] ** Sunt quos curriculo 

servationibu* Superstructa, pulverem Oljrmpicum | CoUegiBse ju- 

' "Gladius Delphiau de re dicebatur vat" (Horat Od, i. 1. 8.) 
ad diversos uaua accommodabilL" 



OBSEBVATIONES MEDICAE. 5 

viderer. QuamvU opiauem bumbraiitme» haeee meas nonErmot^ 
nm amuurwm porro aUquot experieniia auda» «I cotifirmata» £]^^^* 
tjfptM evulgaese, contumelm tamen ac sanms procacissimi Offns- 
^ ardeUonis tandem phis saiis delassaius, amicis eo usgue 
morem gessi {inier quos cum konore miki semper nominandus 
esi sagacissimus vbry D^ Dodor GuaHerus Needham, tam 
MeeBcae Artis, quam rei Uierariae decus et laus,) ui miM tandem 
consuleremg ac justam pararem defensionem; ea nempe facta 
prodens scriptis pubUds, quae ingenuos {quod spero^ omnes 
nuhi paironos conciUabunt. Caeteros quod aitinet, *'expec* 
tabo sdUcei" {quemadmodum acuie Bomanus Philosophus,) 
"ut quicquam cabanniae sii sacrum, cui nec Buiilius sacer 
fuU, nec Catof" [Senec De Viia Beaia, a 18.] Si qui 
iiaque reperianiur, quos prae imm a nii aie quadam ac aspC" 
ritaie naiurae conmtiandi Ubido adhuc tncesserit, redene 
an secus scripserim haud aestimanies aequa lance, qui viiio 
statim vertuni, si qms novi aUquid, ab ilUs non prius dsc- 
tum, vel etiam tnaudUum, in me^um proferai; hs^usmodi 
tgo homknes aequo me animo laiurum spero: certe conviiio' 
rum serram neutiquam redprocabo. IBud tanium opponam, 
viro Christiano sane perdignum, quod oUm TUus Tadtus ob- 
tredanii Metelh regessii : " Facile est in me dicere, cum non 
nm responsurus: iu dididsH makdicere ; ego, consdeniia teste, 
fUdid matedida coniemnere. Si tu Knguae tuae dominus es, ui 
qmcquid lubet effuiias; ego aurium mearum sum dominus, ui 
quicquid obvenerii audiani inoffensae:" Atque haec suni, 
quorum vidus pondere Librum hunc luce donandum esse sen- 
tiebauK 

7iM vero, Charissime Vir, eundem detUcatum vohd, tum 
ob mutuam, qua nos invicem complectimur, amidiiam bene- 
voleniiamque ; twn etiam quia nemo Te meUus judicare valeat, 
si quo in loco aut pretio habendae sini quas Mc trado Obser- 
vationes; cum per septemman, quod jam uUimo excurrit, 
pbtra epraedpms atque insignioribus, quae sequenies exhibeni 
pagellae, Tuie etiam ocuUs usurpaveris. Uti vero ea Tu 
es morum itdegritaie probUateque notissima, ui reUgio Tibi sii 
ficiis. insinuaiionibus aiios m errorem pdUcere, {maxime ubi 
de corio ?tumano agitur,) iia ea etiam poUes sapieniia atque 

* Locum apud ■criptores aDtiqaos Magn. Theair. FU. Hmm. (Lugd. Id66. 
non mTeni ; c£ tamen Beyerlinck, foL ) tom. ▼! p. 60. H. 



6 THO. SYDENHAM OBSERV. MED, 

Epistola eruditione, quae Tibi a me imjxmi, si id serio agerem, mdla' 
Ed.^Tert. tenus paterentur ; muUo minus Tu Tibi impomeria istis experi- 
w^i*, quibus in Tuis etiam aegris nonnuUorum, quae vel hic 
descripsi, vel Tlbi alias affirmavi, veritatem comprobasti. Nosti 
praeterea, quam kuic meae methodo mffragantem habeam, gtd 
eam intimius per omnia perspexerat, utrique nostrum con- 
junctissimum, 2>""'* Johannem Lock; quo qtddem viro, sive 
ingenio judicioque acri et subacto, sive etiam aniiquis {hoc 
est, optimis^) moribus, vix superiorem quenquam inter eos qui 
nunc sunt homines repertum iri confido, paudssimos certe 
pares. Verum non opus est ut tdterius Tuam fidem soUicUem, 
de qua.jamdiu persuasissimus sum. Caeteros quod attinet, 
jacienda alea est, quae utcunque ceciderit, sortem haud gravate 
feram. Cum enimjam senex sim, et {Summi 'Hvmisis favore,) 
tantum mihi sU viatici quantum restat viae, de reliquo dabo 
cperam, ut, nec ipsi mihi neque (diis molestus, eum assequar 
felicitatis modum quem Ua eleganter depinxU Vir Magnus^: — 

'* FeU* itte ttnimi, Divisque HmiUimtu iptit, 
Quem noH mettdaei retpiendent gUnnafiteo 
SoUieitai, nomfastoti mala gaudia Ituus, 
Sed tacitot tinit ire diet, et paupere cultu 
Exigit innocuae tranquiUa tilentia vitae" — [Politiani Ruti, 17 sq.] 

Quod restat, exorandus mihi es ui hoc prqpensi tn Te 
animi, et, quo te prosequor, honoris pignus, aequi bonique con" 
sidas; praesertim cum nullo jure TUi imputari possint quot- 
quot in hoc opere naevi ac atfxiXfiaTa comparuerint, quorum 
omnium in me solum cudenda est faba^; nec Tu plectendus si 
quid egoforte deliravero\ QuamUbet neque ^jus quem exantlavi 
laboris omnis mihi fructus perierU, cum vel ex errorUms et 
hallucinationibus meis ansam nactus fuero qua omnibus palam 
fadam quanta Te colam amicUia, et quod ex animo sim 

Tibi semper addictissimus 

[1675.] THOMAS 8YDENHAM. 

' Vir Magnut"] Fraeattoriut ed, 1676. tenpp. ; Erasmi Adag, i. 1. 84^ 

* eud. ett /aha'] ** Istaec in me cu- ' deliravero] ** Quicquid delirant 

detur faba," i. e. In me hoc mahtm reci- regea, plectuDtur Aehiyi" (Horat 

dft, Terent^Mn. ii. S. 89, ubi t. In- ^. i. 2. 14.) 



EPISTOLA DEDICATORIA EDITIONIS PRIMAE^ 



ILLUSTRISSIMO £T EXCELLENTISSIMO DOMINO 

D»« ROBERTO BOTLE. 

USQUE adeo bonorum doctorumque animos quicquid ad Te, 
Vhr undiguaque Nobilissime, quoquo modo pertinere conspi" 
eiiur, attentos continuo reddit et ewperrectos, ut eos praevideam 
statim cognoscendi avidos, quibus demum fretus rationibus 
Nominis T\d Umge celeberrimi authoritatem ad hujusce operis 
patrocinium asciscere sustinuerim. Quid plerique in simili 
negotio pro more causari soleant, me neutiquam fugit. Est 
sane quod ego {perinde ac facmnt alii,) de multis magnisque 
ThUs erga me meritis palam populo commentari possem ; atque 
etiam, grati animi specimen daturus, honoris ac cuUus quo Te 
prosequor duraturum dliquod monumentum multo verborum 
a^aratu arckUectaru Atqui ejusmodi consiUum, {tU libere 
profitear,) in Te tam praefidenter interpellando, ab ammo meo 
procul abfuit. In immensas landes Tuas descendere non tn- 
stitui, aut eximias animi dotes, quibus decantatissima anteri- 
orum aetatum nomina unus exaequas, {uberrimam sane tum 
nUhimet ipsi, tum operi meo qualicunque, honorificam praefandi 
materiam,) edisserere, Enimivero id ipsum TVactatus a Tejam- 
pridem in lucem emissi plenissime hquuntur, nec alio Tibi opus 
futvrum est praecone, cufus subsidiaria vox NonUnis Thd clari- 
iatem ampUficare satagat. Quocirca trUis hiscejamque trata- 
tUiis praefandi argumentis uUro repudiatis, me Tractatum hunc 
ideo in dientelam Tuam dedisse profiteor,prqpterea quod, quem- 
admodum ego Tuo suasu atque instinctu hanc provinciam suscepi, 
Ua etiam eorum quae hic traduntm verUaiem et efficaciam Tute 



8 THO. 8YDENHAM OBSERV. MED. 

Epibtola ipse, teatisplane locupletimmus, experientia aliquoties comprO' 
£D.^PRiif. ^^^ conspexisti; dum ad illud obsequii identidem descenderes 
{guae Tua et quidem egregiaesthumamtas^ ut Temet in adeundis 
aegris meis comitem mihi adjungeres; in qua sane re benignum 
animi affectum ad honesta utcunque sese demittentem, vel invito 
hujusce saecuU genio, ostendisti. 

Hanc itaque Tractatiunculam ut benigne accipias et Nominis 
T\d splendore iUustrare digneris, obnixe rogo ac obtestor; quae 
etiamsi neque mole ampla, neque spoliis Authorum {quorum 
cineresper me mollUer cubent,) sit sufferta, tamen non erit {uti 
spero,) eo nomine Tibi minus grata, quippe qui inter magna quid 
intersit et tumida non ignoras, 

PrtBter Febrim hic dispiciendam, et alii sunt morbi quamptu- 
rimi, de quibus, cum ipsorum medela praxi minus idonea, atque 
methodo rationi {meae saltem,) adversanti, niti videatur, me, quo 
fides TVn data Uberetur, disseruisse qportebat. Sed visumfitU, 
in aetate, quam subtiles potius speculationes quam sincera praxis 
exerceni delectantque, hujus cpuscuU fatum prius experiri^quam 
pbira temere periclitari. 

Quod superest, Vir Excettentissime, temeritatis, si quae in 
hoc cpere nuncupando admissa videbitur, venia impetrata, nec 
non eximiis T\iis erga me meritis gratissime agnitis, hujus 
EpistoUi instituto factum est satis; quanquam, muUipUci 
benevolentiae nomine TUi devinctus, nunquam esse desinam 

ExceUentiae Tuae 
Servus obsequentissimus, 
[1666.] THO. SYDENHAM. 



PRAEFATIO EDITIONIS TERTIAE. 



QuEHADHODUM a NatnTa ita oomparata est humani cor- Prabf. 
poiia fabrica, ut nec prae jugi particularum fluxu sibi semper _Bi_E?Zi 



oonstet^ nec prae extemarum rerom vi sui juris ubique per- 
maneat, unde multiplex aegritudinum cohors terris ab omni 
aevo incubuit ; sic procul omni dubio a multis jam saeculis 
ante natum non Graecum modo^ sed (qui mille annis bunc 
antecessit^) Aegyptium Aesculapium, hominum ingenia in- 
▼estigandae medelae necessitas exercuit. [2.] Etprofecto^ut 
quis primus aedificiorum aut vestimentorum usimi ad de« 
pellendam coeli inclementiam instituit^ nemo fadle dixerit^ 
ita et Artis Medicae natales^ ut Nili fontem^ indigitare ne- 
quimus ; cum ista^ perinde ac caeterae artes, in usu nunquam 
non extiteritj licet nunc diligentius^ nunc firigidius exculta, 
pro vario temporum ac regionum babitu. [S.] Quantum 
Teteresj ac inter primos Hippocratesj praestiterunt, abunde 
notum est; quibus sdlicet^ ac eorum scripta compilantibus, 
maximam therapeuticae solertiae partem acceptam ferimus. 
Quin et succedentibus deinde saeculis emicuit nonnullorum 
industria, qui aut anatomiae^ aut pharmaciae, aut methodo 
larpucQ operam navando, Medicinae pomoeria ampliare pro 
virili sategerunt; ut taceam nec in hac nostra Britannia^ 
ipsoque hoc saeculo defuisse, qid in omni scientiamm genere^ 
quo res Modica adaugeri possit, optime meruerunt ; quorum 
quidem laudes impari calamo non attingo. [4.] Caeterum 
quantacunque fuerint aliorum conamina^ semper existimavi 
mihi vitalis aurae usum frustra datum fore^ nisi et ipse in 
hoc stadio versatus, symbolum aHquod^ utcunque exiguum^ in 
commune Medicinae aerarium contribuerem. Quocirca post 
diutumam meditationem^ ac diligentem fidamque annoram 
aliquammultorum obseryationem, tandem aliquando decrevi^ 
primo sententiam meam in medium proferre, qua demum 
ratione Medendi scientia ulterius promoveri possit; deinde 



10 THOMAE SYDENHAM 

Praef. meorom in hoc negotio conatuum spedmen aliquale in lucem 
^"•^-"•dare. 

[5.] Sentio autem nostrae Artis inerementum in his consis- 
tere, ut habeatur primo Historia, sive morborum omnium 
descriptio quoad iieri potest grapbica et naturalis; deinde, 
Fraxis seu Methodus circa eosdem stabilis ac consummata. 
Sane morbos crasse depingere satis obvium est; atqui bis- 
toriam eorum ita conscribere, ut evitetur censura quam 
clarissimus Verulamius in nonnullos ejusmodi promissores 
vibravit, longe majoris est negotii : '^Satis scimus^' (inquit 
vir nobilissimus,) '^haberi Historiam Naturalem^mole amplam, 
varietate gratam, diligentia saepius curiosam: attamen si 
quis ex lea fabulas, et autborum citationes, et inanes con- 
troversiaS; philologiam denique et ornamenta eximat, (quae 
ad convivales sermones hominumque doctorum noctes potius 
quam ad instituendam Philosophiam [sunt]<^accommodata,)ad 
nil magi^i res recidet. Longe profecto abest ab ea Historia 
quam animo metimur.*' [Descr. Globi InteU. c. 8. vol. xi. p. 8.] 
Similiter etiam et morborum corationes pro more fiacillime 
proponuntur; atqui hoc ita praestare, ut verba in facta 
transeapt, atque eventus promissis respondeantj magis ardui 
moliminis illi judicabunt, qui vident haberi apud scriptorea 
practicos morbos complures, quos nec illi ipsi scriptores, nec 
quispiam hactenus medicorum sanare valuerunt. 

[6.] Quod autem spectat ad Historiam morborumj si quis 
rem attentius perpendat, facile videbit scribentem ad multo 
plura animum debere advertere, quam vulgo existimatur. 
duorum pauca haec impraesentiarum attingere suffecerit. 

[7.] Primo, expedit ut morbi omnes ad definitas ac certas 
species revocentur, eadem prorsus diligentia ac oucpifieia, qua 
id factum videmus a botanicis scriptoribus in suis phjtologiis. 
Quippe reperiuntur morbi, qui sub eodem genere ac nomen- 
clatura re^acti; ac quoad nonnulla sjrmptomata sibi invicem 
co^similes, taxQen et natura inter se discreti, diversum etiam 
medicandi modum postulant. Cardui quidem nomen ad 
pluresi herbarum specLes extendi nemo neap^t : at vero parum 
a|ccurate faciet rei herbariae scriptor, qui generalem hujus 
plantae descriptionem (qua scilicet a caeteris stirpibus dis- 
crepat^) proponere contentus, propria interim et peculiaria 

« [ntnO Sic ipse Veraluniiui, tint nude SycL 



OBSEEVATIONES MEDICAE. 11 

cujusque speciei signa, et characterea quibus ab invicem dis- Praep. 
criminantur, contempserit. Eodem plane modo nec satis est ^°' ^^*^^' 
scriptori communes duntaxat morbi alicujus 7ro\v€i£ov^ appa- 
rentias annotasse. Esto sane non omnibus morbis eandem 
contingere varietatem; tamen complures esse, qui, licet ab 
authoribus sub eodem titulo citra ullam speciei distinctionem 
tractentur, dissimillima sint indole, in sequentibus pagellis 
(uti spero,) palam fiet. [8.] Imo etiam ubi distributio in 
species reperitur, id fit plerumque ut hypothesi alicui quae 
veris phaenomenis substruitur, suus reservetur honos; ac 
proinde ejusmodi discriminatio non tam ad morbi^ quam ad 
authoris ingenium, philosophandique theoriam, accommodatia 
est. . Quantum Medicinae obfuerit oKpifielm hac in parte 
defectus, ostendunt multorum morborum exempla; quorum 
nempe curationes hodie non desideraremus, si scriptores, duni 
experimenta et observationes medicas benevolo saltem animo 
communicarint, unius scilicet speciei morbus, pro alio speciei 
diversae substitutus, non fefellisset. Atque hinc etiam 
arbitror profbctum esse, quod materia medica in sylvam tam 
immensam, sed fructu perexiguo, excreverit. 

[9.] Porro autem in scribenda morborum Historia, sepona- 
tur tantisper oportet quaecunque hypothesis philosophica, quae 
scriptoris judiciimi pf aeoccupaverit ; quo facto tum demum 
morborum phaenomena ckra ac naturalia, quantumvis minuta, 
per se accuratissime adnotentur; exquisitam pictorum indus- 
triam imitando, qui vel naevos et levissimas maculas in 
imagine exprimunt. Enimvero dici vix potest quot erroribus 
ansam praebuerint hypotheses istae physiologicae, dum scrip- 
tores^ quorum animos falso colore illae imbuerint, istiusmodi 
phaenomena morbis affigant, qualia, nisi in ipsorum cerebro, 
locum nunquam habuerunt, debebant autem in conspectum 
venire, si hypothesis, quam ipsi pro concessa ac rata habent, 
constaret veritas. Adde quod siquando symptoma aliquod, 
quod cum dicta hypothesi apposite quadret, revera morbo 
competat cujus typum deUneaturi sunt, tum ilhid supra 
modum evehunt, ac plane reddunt iic [jivia^l^ ikiifMvra, quasi 
in hoc scilicet totius negotii cardo verteretur; sin-hypothesi 
minns congruat, aut prorsus silentio, aut levi saltem pede 
transmittere consueverunt, nisi forte benefido subtilitatis 

* [/iv^of ] fAvhs malfe Syd. : t. Erasmi Adag, i. 9. 69. ; Gaisford, Paroem, Graec. 



12 THOMAE SYDENHAM 

Praef. alicujus philosopliicae in ordinem cogi, ac quoquo modo ac- 
Ed.Tert. commodari possit. 

[10.] Expedit autem tertio, ut in describendo aliquo 
morbo peculiaria et perpetua phaenomena seorsim ab acciden- 
talibus et adventitiis (qualia sunt, quae non tantum ob aegro- 
tantium temperiem et aetatem, sed etiam ob rationem 
medendi diyersam yarie se habent^) enarrentur. Nam saepe 
accidit ut fades morbi yariet pro yario medicandi processu, 
ac nonnulla symptomata non tam morbo, quam medico de- 
bentur; adeo ut eodem morbo laborantes, sed varia methodo 
tractatos, yaria etiam symptomata exerceant. Unde, nisi 
cautela adhibeatur, necesse est ut admodum yagum et in- 
certum sit circa morborum symptomatajudicium. Fraetereo 
quod casus oppido rari ad morborum Historiam proprie non 
pertineant; quemadmodum et in descriptione salviae, (yerbi 
gratia^) erucarum morsus inter signa discriminantia istius 
plantae neutiquam recensentur. 

[11.] Denique, anni tempestates, quae scilicet cuiyis 
morborum generi potissimum fayeant, diligenter observandae 
sunt. Non infidor nonnullos esse omnium horarum; alii 
tamen, nec pauciores, occulto quodam Naturae instinctu 
annorum tempora, non secus quam quaedam ayes aut plantae, 
sequuntur. Saepe quidem subiit mirari hoc morborum quo- 
rundam ingenium, satis obvium, a pauds tamen fuisse hac- 
tenus obseryatum; cum quo sydere stirpes aut pecudes 
solenniter procreentur, plurimi curiosius adnotarint. Sed 
quaecunque sit hujus osdtationis causa, pro certo statuo tem- 
pestatum, in quibus aegritudines ingruere consueyerunt, 
notitiam multum Medico prodesse, tam ad spedem morbi 
dignoscendam, quam ad ipsum morbum extirpandum ; atque 
horum utrumque minus felidter eyenire, ubi istiusmodi obser- 
yatio negligitur. 

[12.] Haec quidem, etsi non sola, saltem insigniora sunt 
quae in scribenda morborum Historia obseryari conyenit. 
Cujus Historiae utilitas ad praxin, omnem aestimationem 
excedit, ac prae qua subtiles disquisitiones ac argutiolae, qui- 
bus neotericorum libri ad nauseam fere inferduntur, nullo in 
numero sunt habendae. Qua enim aut compendiosiore, aut 
etiam alia yia, yel causae morbiiicae quibus obyiam eundum 
est deprehendi, vel indicationes curativae elid possunt, quam 



OBSERVATIONES MEDICAE. 18 

certa ac distincta peculiarium symptomatum perceptione ? PRAsr. 
Neque enim nlla est drcumstantia tam levis aut exigua^ quae ^'^'^'^'^^' 
suos usus ad utrumque non habeat. Nam ut demus aliquid 
Tarietatis a temperamento individuorum et tractandi ratione 
proficisd^ nihilominus adeo aequabilis ac sibi ubique similia 
est Naturae ordo in producendis morbis, ut in diversis cor- 
poribus eadem plerumque reperiantur ejusdem morbi sympto- 
mata; ac illa ipsa quae in Socrate aegrotante observata 
fuerint^ etiam generaUter ad bominem quemcunque eodem 
morbo laborantem transferri possint; non secus ac univer- 
sales plantarum notae ad omnia cujusque spedei individua 
rite se diffundunt. Qui (verbi gratia^) violam accurate de- 
scripserit quoad colorem, saporem^ odorem, ac figuram^ 
caeteraque id genus, omnibus ubique terrarum violis, quae 
sub ea specie continentur^ historiam illam in plerisque fere 
omnibus convenire facile animadvertet. 

[13.] Et quidem existimo nos ob eam potissimum causam 
accuratiori morborum Historia ad hunc usque diem destitui, 
quia scilicet plerique eos pro confusis inconditisque Naturae 
male se tuentis et de statu suo dejectae efiPectis tantum 
habuere^ ac proinde laterem lavare^ crederetur is qui justam 
eorundem enarrationem moliretur. 

[14.] Sed ut ad rem revertamur : non minus certo etiam 
a minutissimis morbi circumstantiis indicationes curativas 
possit Medicus desumere^ quam ab iisdem sumpsit diagnos- 
tica. Atque adeo non semel mihi in mentem subiit quod^ si 
morbi cujuslibet Historiam diligenter perspectam haberem, 
par malo remedium nunquam non scirem afferre^ variis ejus- 
dem phaenomenis viam qua mihi incedendum foret haud 
dubiam praemonstrantibus ; quae quidem phaenomena^ si 
inter se sedulo conferantur^ manu quasi ducerent ad indica- 
tiones illas maxime obvias^ quae ex intimo Naturae sensu^ non 
vero phantasiae erroribus depromuntur. 

[15.] Atque his sane gradibus^ (ut ita dicam^) his admini- 
cuUs ad coelum ascendit^, ad Medidnae nempe fastigium^ 
Medicorum ille Romulus, nunquam satis laudatus Hippo- 
crates ; qui hanc Arti Medicae insuper struendae solidam ac 

« laterem laoare] *' Purgem me ? la- Erasmi Adag. i. 4. 48. Cf. Gaisford, 
terem lavem/' i. e. operam perdatn. Paroem. Graec» in wKivBovs xXinfti». 
Terent Phwm. l 4. 9., ubi v. Interpp. ; * adcoehm ^-e. ] Cf. Epist. Retp. /.$51. 



14 THOMAE SYDENHAM 

Prabf. inconcussam substemens basin^ videlicet "Nova-tov ^wrief 
^2:1^ hjrpoQ' \Epid. vi. 5. 1. 1. iii. p. 606.] i. e. Naturae morborum 
medicatrices,) id egit ut morbi cujuslibet phaenomena aperte 
traderet, nulla hypothesi adscita et in partes per vim adacta, 
ut in ejus libris De Morbis, De Affectionilnis, etc. videre est. 
Regulas etiam quasdam tradidit ex observatione methodi 
istius^ quB utitur Natura tam in morbo provehendo^ quam 
in eodem amoliendo, natas ; cujusmodi sunt Coacae Praeno- 
tiones, Aphorismi, et reliqua id genus. Atque in his fere stetit 
magna illa Divini Senis Oetapla, non ab irrito lascivientis phan- 
tasiae conamine desumpta^ ceu vana aegrorum insomnia, sed 
legitimam exhibens historiam earum Naturae operationum 
quas in hominum morbis edit. Cum vero dicta Oeaypla nihil 
esset aliud quam exquisita Naturae descriptio, par erat 
omnino ut in praxi eo tantum collimaret, ut eidem laboranti 
quibus posset modis subvenire contenderet ; unde etiam non 
aliam Arti demandat provinciam quam ut deficienti Natiurae 
saiccurrat^ effraenem coerceat et in ordinem redigat; utrum- 
que vero hoc, tum passu illo, tum etiam methodo, quibus 
Natura morbum expellere satagit atque amovere. Animad- 
verterat nempe sagacissimus Yir^ quod sola Natura "rit<; 
vovaov9 icpivei, koX i^aptciei rd rrdvra irSunJ^ [De Alim. 
t. ii. p. 19.] Atque haec omnia peragit Natura paucissimis 
simplicissimisque adjuta remediorum formulis^ alicubi etiam 
prorsus nullis. 

[16.] Altera ab hac methodus qua Ars Medendi (si quid 
ego judico^) possit ulterius provehi^ in eo potissimum cardine 
vertitur, ut certa aliqua et consunmiata undique ac fixa 
Methodus Medendi in publica commoda tradatur, eam intel- 
ligo quae, satis magno experimentorum numero corroborata 
suffiiltaque^ huic vel illi morbo devincendo suppar invenitur. 
Neque enim satis esse arbitror, ut successus particulares^ sive 
Methodi cujuslibet^ sive etiam remedii^ scriptis prodantur, si 
neque hoc neque illa universaliter atque in omnibus scopum 
attingere deprehendatur, positis saltem his vel illis circum- 
stantiis. Contendo vero ego nos aeque certo scire debere 
hunc illumve morbum expugnatum iri^ si huic aut alteri 
intentioni satisfecerimus^ ac certo jam scimus nos hoc aliove 
remedii genere huic aut alteri intentioni satisfaeere posse : 
quod quidem^ licet non semper et ubique^ frequentissime 



OBSERVATIONES MEDICAE. 15 

tamen xcu, &$ eTrl ro mXu, votis respondet exhibenthim ; ita Prabf. 
sennae foliis (verbi gratia^) alvum subducimus^ papavere in- ^' ^*^' 
vitamus somnum. Non is sum qui negem debere Medicum 
aniroum diligenter advertere ad particularia^ tum Methodi^ 
tum remedii eventa quibus est usus in morborum curatione, 
et in usus suos reponere^ tam ad sublevandam memoriam^ 
quam ut ansas inde arripiat^ quibus paulatim peritior evadat 
Medicus^ tandemque post diutina et repetita saepius experi- 
menta Methodum sibi figat firmetqucj a qua in bujus aut 
illius morbi ciuratione ne hilum sibi recedendum putet. 
[17.] Observationes autem particulares in lucem dare^ non 
ita magnam (me judice^) adfert utilitatem. Nam si id tan- 
tum agit Observator^ ut nos doceat hunc morbum semel^ vel 
etiam saepiusj huic remedio cessisse^ quid mihi (obsecro^) 
profiieritj si infinitae fere medicamentorum decantatissimorum 
copiae, qua jamdiu obruimur, adhuc aliud mihi hactenus 
inauditum accrescat? Quod sij repudiatis caeteris omnibus 
remediorum formulis^ huic me unice addixero^ an non innu- 
meris fere experimentis probanda mihi venit ejus vis^ innume- 
rae etiam circumstantiae trutinandae^ tum aegrum^ tum 
ipsam Methodum spectantes^ antequam ex observatione soli- 
taria fructum aliquem queam decerpere? Si Observatori nun- 
quam non responderit medicamentum^ quare in particularibus 
versatur^ nisi aut sibi diffidat ipse^ aut minutatim potius 
quam in solido imposuisse orbi videri praeoptet ? Quam vero 
in proclivi sit densissima hujus generis volumina conscriberey 
nemo vel mediocriter in praxi versatus ignorat; uti nec e 
contra quam sit illud difficile, perfectam et confirmatam 
undique Medendi Methodum in quovis morbo condere ac 
stabilire. Si vel unus tantum per singula mundi saecula 
hoc modo unicum tractaverit morbum^ Medendi Ars (quae 
Medicorum est provincia^) a multis retro annis ad aKfii^v 
pervenissetj omnibus absoluta numeris^ saltem in quantum 
fert mortalium sors. Quae vero fundi nostri est calamitas^ 
jamdiu ab antiquissimo et peritissimo duce HippocratCj et 
prisca Medendi Methodo, causarum conjunctarum (utpote 
quae certo se prodant^) cognitioni superstructa, descivimu^ ; 
unde estj ut quae hodie excrcetur, a logodaedalis* conficta, 

• logod.'] \o7o8a^8aXof, i. e. artificioii p. 266. £. ; Cicer. OraU c. 12. ; QuintiL 
sertaoniM fabricaior : ▼. Platon. Phatdr, Itutit, Orat. iii. 1. 



16 THOMAE SYDENHAM 

Praep. con&bulandi magis sit ars^ quam Medendi. Sed ne hanc 

— ■ ' ego dicam temere impegisse videar, fas mihi sit e via parum- 

per deflectere, quo scilicet eyincam causas illas remotiores^ in 
quibus assignandis et in lucem extrahendis hominum curio- 
fiorum et irepUpyav vanae speculationes unice desudant 
triumpbantque^ prorsus esse aKardXrfTrrovf; ac inscrutabiles^ 
solas yero proximas et conjunctas a nobis posse cognosci^ 
atque ab his soUs indicationes curativas esse mutuandas. 

[18.] Observandum est itaque, quod si humores vel diutius 
quam par est in corpore fuerint retenti^ (quia scilicet Natura 
eosdem concoquere nequeat^ ac deinceps expellere^) vel ab hac 
aut iUa aeris constitutione labem morbificam contraxerint^ 
vel denique contagio aliquo venenato infecti in ejusdem castra 
transierint ; his (inquam^) modis et his similibus^dicti humores 
in formam substantialem^ seu speciem exaltantur^ quae his 
aliisve affectibus cum propria essentia convenientibus se pro- 
dit; quae quidem symptomata, licet minus cautis videantur 
oriri vel a natura partis quam humor obsedit^vei a natura 
humoris ipsius antequam hanc induerat speciem^ nihilominus 
revera affectus simt ab essentia dictae speciei in hunc gradum 
recens evectae pendentes. Adeo ut quilibet morbus speci« 
ficus affectio sit ab hac vel illa specifica exaltatione^ vel sped-* 
ficatione succi cujusdam in corpore animato, ortum ducens. 
Sub hoc genere potest comprehendi maxima pars morborum 
qui certum aUquem typum ac formam agnoscunt. Et pro- 
fecto haud minus se Natura methodo astringit in his tum 
producendis, tum maturandis^ quam in plantis, sive etiam 
animalibus. Quinimo ut cuilibet sive plantae sive animali 
proprii quidam ac peculiares affectus competunt^ ita se res 
habet in qualibet succi cujuscunque exaltatione^ ubi semel in 
speciem proruperit. Exemplum hujus rei satis luculentum 
quotidie nobis ingerunt et ob oculos ponxmt variae istae ex- 
crescentiarum species^ quas arbores fruticesque emittunt^ (vel 
ob succi nutritii perversionem et depravationem^ vel alias ob 
causas^) in forma scilicet musci^ visci, fungorum^ aliorumque 
id genus ; quae omnia essentiae sunt sive species^ a parente^ 
seu arbore^ seu fiiitice, diversae plane atque distinctae. [19.] 
Et sane qui serio atque ad amussim pensitaverit ifxuvofi^pa 
iUa, quae febrem (verbi gratia,) quartanam comitantur; quod 
videlicet fere semper sub autumno ingreditur, quod certum 



OBSERVATIONES MEDICAE. 17 

ordinemactjpumnbiqueBerTat^revoIntionesperiodicaAqusrto Praep. 
quoqae die non minus certo repetena quam suas repetit horo- ^*^* ^*"^^' 
logium sive aliud quoddam ejugmodi ivT^fuvrov, (nisi ab 
aooedente aliquo extrinaecus adveniente hic ordo pertur- 
betur;) quod cum rigore ac notabifi firigaris sensu aggre- 
ditm% quem excipit caloris perceptio non minus BensibiUs^ 
qoae tandem in sudore effdsissimo terminatur ; quod denique 
morbas hic, quemeunque demum invaserit, rix ante yemum 
aequinoctium abigi poterit et fiigari: qui haec (inquam,) omnia 
pensicalatius tratinaverit, haud minus firmis rationibus indu- 
oetor ut credat nuMrbum hunc speciem esse, quam sunt illae 
ob qoas oedit plantam esse spedem^ quae parem semper ad 
normam e terra nascitur, floret^ interitque^ atque in reliquis 
affidtar pro ratione essentiae suae ; neque ftcile comprehendi 
poteat, qui fiat ut hic morbas oriatur a combinatione sive 
principioram, siTe qoalitatam evidentium^ cum planta sub- 
stantia ac spedes distincta in renim natura ubique agnoscatur. 
Hlod interim non diffitemor, qood cum spedes sive anima- 
ham 8XT8 plantarum singolae (demptis perpaucis^) per se sub- 
sistant^ istae morborum spedes ab iis dependent humoribus a 
quibus genmmtor. 

[20.] Tametsi Tero ex jam dictis constare videatur morbo- 
rom plerorumque caasaa inscrutabiles prorsus esse ac ove^c&ty- 
yi/Tw?, non tamen insohibilis erit illa quaestioj ''quo pacto 
sanari possint V com de cansis rraiotioribus nos hoc assera- 
muB, Nemo antem est qui non videat cnriosos istos specula- 
tores in cands primo primis £ere ac remotissimis indagandis 
ae in lueem (ut ut inyita Minerva' ac reclamante Naturae 
sensu,) protrahendis openm perdere; immediatas vero et 
coiijunotas, ceu ante pedes jaoentes^ oontemnere, quae tamen 
necessario debent eognosd, et possunt etiam sine ficuLieis 
faiijiwmodi adminiculis ; cnm intdlectui se aperte sistaat, vel 
proprii sensas testimonio^ vd anatomids obseryationibas ab 
aliis jampridem factis, retectae. Atque ut imposdbile phme 
est at Medicus eas morbi causas ediKat qoae nollum prorBus 
oom sensibus habent commerdum, ita neque est necesse; 
abunde enim snffidt ut Mat unde immediate oritur maliUDD, 
talesque cgoa effectus atqoe symptomata, ut inter honc alium- 

' invita Minerva] " Nihil decct in- vcrsante et repugnante natura." (Cic. 
frikt <^«od aimitO Minmrfm, id est, ad- De Qj^c.i 81.) Cf. Erasmi jldag. L 1.42. 

D 



18 THOMAE SYDENHAM 

PRABr. que morbuin^ hujus non dissimilem^ valeat accurate distin- 
Ep. Tert. g^gyg^ jj^ pleuritide (verbi gratia,) diu atque incassum se 
fatigabit aliquis, nec tamen mente assequetur pravam illam 
crasin et male cohaerentem sanguinis texturam^ quae prima 
est hujusce mali origo ; qui vero causam a qua immediate 
producitur recte cognoverit^ et ab aliis morbis quibuscunque 
rite valeat distinguere^ non minus certo curandi scopum 
attinget^ etiam neglecta otiosa ista atque inutili remotissima- 
rum causarum indagine. Sed haec w €v irapo^, 

[21.] Jam vero si quaerat aliquis an ad praedicta in Arte 
Medica desiderata duo (veram scilicet et genuinam morborum 
Historiam^ et certam confirmatamque Medendi Methodum,) 
non etiam accedat tertium illud^ remediorum nempe Specifi- 
corum inventio ; assentientem me habet et in vota fcstinan- 
tem. Etsi enim Methodus sanandis morbis acutis maxime 
accommoda mihi videatur^ (quibus exigendis cum Natura ipsa 
certum aliquem evacuationis modum statuerit^ quaecunque 
Methodus eidem fert opem in promovenda dicta evacuation^, 
ad morbi sanationem necessario conferet^) optandum est 
tamen ut beneficio Specificorum (si quae talia inveniri pos- 
sint^) aeger rectiori semita ad sanitatem proficeret, et (quod 
majoris etiam momenti est^) extra aleam malorum/quae 
sequuntur aberrationes istas in quas saepe invita dilabitur 
Natura in morbi causa expellenda^ (ut ut potenter et docte ei 
ab assistente Medico subveniatur,) possit coUocari. 

[22.] Yerum quod ad morbos chronicos sanandos attinet^ 
licet nihil dubitem ulteriores in medendo profectus vel a sola 
Methodo posse sperari quam qui in primam statim cogita- 
tionem incurrant ; attamen plus satis constat deficere illam 
in curatione chronicorum aliquot vel maxime spectabiUum 
inter eos quibus homines urgentur; quod ob hanc praecipue 
causam usu venit^ quia scilicet Natura in hujuscemodi morbis 
non habet Methodum tam cfficacem^ qua materiam morbifi- 
cam foras ejiciat^ (perinde atque in acutis^) quo nos^ cum 
eadem manus jungcntcs et ad debitum dirigentes scopum^ 
morbum debcUarc valcamus. In vincendo itaque morbo 
chronico is demum jure meritoque Medici nomen sibi vendicat^ 
penes quem est ejusmodi medicamentum, quo morbi species 
possit destrui ; non qui id tantum agit^ ut e primis secundis- 
que qualitatibus nova aliqua introducatur^ et prioris subeat 



OBSERVATIONES MEDIGAE. 19 

vicem; quod fieri quidem potest non extincta specie: verbi Praef. 
gratia, calefieri potest aut refrigerari qui podagra laborat, ^°' ^^^' 
vigente adhuc podagra, necdum devicta. Methodo hac, qua 
diversae tantum qualitates introducuntur, morbi specifici non 
magis immediate perdomantur quam ignis gladio extinguitur. 
Quid enim, (obsecro,) calor, firigus, humidum, siccumve, aut 
e secundis qualitatibus quae ab his pendent, alia aliqua ad 
morbi curationem faciet, cujus essentia in harum nulla con- 
sistit? [23.] Si quis hic objecerit satis magnum remedio- 
rum Specificorum numerum jamdiu nobis innotescere, hunc 
ipsum, si examen paulo diligentius instituerit, in oppositas 
partes facile transiturum confido ; cum unicus cortex Peruvi- 
anus a suis militet. Toto enim coelo distant quae huic aliive 
indicationi curativae Specifice respondent medicamenta, cui si 
faciamus satis, morbus abigitur ; et quae hunc aliumve mor- 
bum Specifice atque immediate persanant, nullo habito re- 
spectu ad hanc aut illam intentionem sive indicationem cura- 
tivam: verbi gratia, mercurius et sarsae radices in lue 
venerea Specifica vulgo audiunt; quae tamen pro Specificis 
propriis atque immediatis non debent haberi, nisi argumentis 
satis validis atque irre&agabilibus possit confici mercurium 
nuUa excitata salivatione, sarsae vero radices sine motis 
sudoribus, tam egregiam operam praestitisse. Ad hanc 
pariter normam alii etiam morbi aliis evacuationibus curantur,- 
cum tamen quae adhibentur remedia non magis proprie com- 
petant immediatae curationi istorum morborum qui eis sanan- 
tur evacuationibus, quibus faciendis ejusmodi remedia maxime 
proprie designantur, quam scalpellum phlebotomum pleuri- 
tidi, quod tamen nemo opinor Spedficum hujus morbi facile 
appellaverits. 

[24.] Specifica proinde medicamenta, si ad hanc mentem 
nostram restringantur, non cuivis homini contingunt ; neque 
oscitantibus temere se ingerunt; nullus tamen dubito quin 
in exundanti iUa plenitudine qua turget Natura diffluitque 
(ita jubente Optimo Maximo rerum omnium Conditore,) in 
singulorum praeservationem, prospectum pariter sit de cura- 
tione malorum magis insignium quae homines vexant ; idque 
pro foribus et in patrio cujuslibet solo. Et sane dolendum 
est plantarum naturam nondum magis explorato nobis inno- 

' Cf. EpitL Respws. IL § 33. 



80 THOMAB SYDENHAM 

Praep. tesoere; qoae milii yidentur reliquiie omni, qua patet, 
Ed.Tert. i||2||;eriae medicae palmam praeripere, et quae invemeadonun 
de qnibns jam diximus remediorum uberrimam nobis spem 
fiiciunt ; cum animalium partes cumhumano corpore nimium 
convenire videantur, nimium diBsidere mineralia; vmde est^ 
quod mineralia indicationibus potentiua responderey quam vel 
plantas^ yel ex animalibus desumpta, lubens fateor; at non 
spedfice tamen mederi^ eo quo diximus sensu ac modo. Me 
quod spectat, non hic aliud mihi sumo praeter laborem ac 
taedium haec atque hujusmodi diu multumque jam per ali* 
quot annbs animo versandi; necdum mihi tam feliciter cessit, 
ut cum prudenti fiducia quae de iis cogitaverim in publicum 
dare ausim. 

[25.] Qnantumlibet vero mihi prae caeteris arrideant 
plantae^ non tamen is sum qui eximia illa medicamenta ex 
alia tribu desumpta, quae vd hoc vel alio ahquo saeculo homi* 
num industria atque labore intentionibus apte respondentia 
reperta fuere^ contemnam. Inter quae primum sibi locum 
vendicant quae nomine Guitanm Doctoris Goddard insignl- 
untur, et a viro doctissimo et solertissimo tam Methodi quam 
Eemediorum indagatore^ D'*^ Doctore Groodall^ praeparantur : 
quorum vim ac efficaciam in attingendo^ ad quem vulgo 
diriguntur, scopo, caeteris quibusque spiritibus volatilibus 
jure praefero. 

[26.] Coronidis loco, cum in hac Introductione fuerim 
pollicitus me daturum specimen eorum quae in hujus Artis 
augmentum utcunque conatus sum; fidem liberare jam 
tentabo in tradendis Histaria Curatumeque Acuiarum Mar- 
barum. Qua in re licet satis advertam me supinis atque 
ignorantibus fructum omnem eorum^ quos per meliores vitae 
annos corpore animoque exantlavi, laborum'* expositurum^ 
mah i m tamen pessimi hujus saeculi genium satis habeo per* 
spectum^ ut non aliam ex hac semente quam convitiorum 
atque contumeharum messem expectem ; meque famae meae 
longe melius consuluisse, si inanem aliquam atque inutilem 
speculationem commentatus fueram. Hoc vero mihi perinde 
est : mercedem aliunde praestolor. [27.] Si quis hic obji- 
ciat alios aeque in hac Arte versatos non idem mecum de 
his rebus sentire^ meum non est quid sentiant alii disquirere, 

* laborum] hboret ed. 76, 



OBSERVATIONES MEDICAE. 21 

aed meis observationibas adstruere fidem; quod ut faciam, PaAEr. 
Lectoris patientiam desidero tantiun, non favorem. fies ipsa '^"' 
etenim brevi loquetur, an fideliter et sincero animo hic 
egerim, an e contra» ad instar sceleratissimi hominis morum-^ 
qne profligatissimomm, homiddam me praestiterim yel in 
terra defoBsus. Hlam tantum mihi veniam peto^ quod minus 
accurate quam proposueram Morborum Historiam ac Cura- 
tionem descripsero : cum non tam metam figam^ quam 
animos iis addam, qui feliciore ingenio praediti ad hoc opus 
posthac se acdngent, quod jam ego imperfecte molior. 

[28.] Unum adhuc restat de quo monendus est Lector, 
mihi in animo non esse sequentes paginas infinito particu- 
larium observationum numero distendere, quibus Methodo 
ibidem traditae fidem astruam ; (firustra enim et cum taedio 
Lectoris repeterentur ista singulatim^ quae in summas con- 
traxi;) satis autem habui ad calcem observationis cujuslibet 
generalis (saltem quae ad annos nuperos spectat^) particu- 
hirem hic illic adnectere^ qua Methodi praecedentis medulla 
contineretnr. Hoc interim spondeo^ nullam a me Methodum 
generalem fuisse evulgatam, quae experientia reiterata non 
est atabilita atque confirmata. 

[29.] Sed et spe fiiistrabitur qui ingentem remediorum, 
seu formnlarum, sylvam hic expectaverit^ cum Medici judicio 
permittatur^ ut pro re nata iis utatur; mihi suffidt innuisse 
quibus indicationibua satisfadendum est, quo etiam ordine et 
tempore ; etenim in eo praedpue stat Medicina Practica^ ut 
genninas indicationes expiscari valeamus, non ut remedia ex- 
cogitemus^ quibus illis satisfieri possit; quod qui minus 
observabant^ empericos armis instruxere^ quibus Medicorum 
opera imitari queant. 

[80.] Quod si quis objecerit me in aliquibus non tantum 
medicamentorum pompae renunciasse^ sed eainsuper remedia 
proposuisse quae ad materiam medicam vix possint referri, 
adeo sunt simplida atque inartifidosa; vulgaribus tantum 
(opinor^) ac plebeis animis hac in re displioebo. Norunt 
enim sapientes bona ea esse omnia quae sunt utilia^ atque 
Hippocratem^ dum follium usum in ileo sanando proponit 
[De Morb. iii. t. ii. p. 805.] , et in cancro nihil prorsus agendum 
praedpit [Aph. vi. 88. t. iii. p. 754.], (atque ejusmodi alia 
quae in singulis fere pagellis scripta leguntur^) non minus 



22 THOMAE SYDENHAM 

Praep. bene de re medica meruisse^ quam si pomposis remediorum 

?5:l5Hi formuUs omnia implevisset. 

[31.] In animo erat et chronicorum morborum Historiam 
tradere^ eorum saltem quos firequentissime tractaveram ; sed 
cum operosius id sit, cumque harum quas jam edo lucubra- 
tionum fortunam experiri primum libuerit^ impraesentiarum 
supersedendum mihi esse duxi. 



PRAEFATIO EDITIONIS PRIMAE. 

Qui Medicinae dat operam, haec secum ut serio perpendat 
oportet. Primo, se de aegrorum vita ipsius curae commissa 
rationem aliquando Supremo Judici redditurum. Deinde^ 
quicquid artis aut scientiae Divino beneficio consecutus est^ 
imprimis ad Summi Numinis laudem atque humani generis 
salutem esse dirigendum ; indignum autem esse ut coelestia 
illa dona vel avaritiae vel ambitus studio inserviant. PorrO| 
se non ignobilis alicujus aut contemnendi animalis curam 
suscepisse : ut enim humani generis pretium agnoscas, 
Uniqenitus Dei Filius homo factus est^ adeoque naturam 
assumptam sua dignatione nobilitavit. Denique, nec se com- 
muni sorte exemptum esse^ sed iisdem legibus mortalitatis, 
iisdem casibus et aerumnis obnoxium atque expositum, quibus 
alii quilibet ; quo diligentius^ et quidem teneriori cum affectu, 
ipse plane ofwionradri^ aegrotantibus opem ferre conetur. 

[2.] Yerum nonnulli hisce cogitationibus minime se regi 
patiuntur, id quod ex eorum praxi ipsoque vitae genere satis 
manifestum est : sive quod fastu turgidi atque scientiae suae 
opinione inflati, ad minuta haec (ut quidem illis videntur^) non 
sine contemptu quodam negligentius descendant^ susque de- 
que habentes quid de miseris mortalibus fiat ipsorum curae 
concreditis, atque interim de Supremo Numine vel parum 
cogitantes vel IUud forte vix agnoscere dignati; sive quod 
lucro prorsus intenti atque inhiantes^ aut gloriolae cupidine 
abrepti; eo tantum spectant ut ditescant ipsi^ aut nescio 



OBSERVATIONES MEDICAE. 23 

quam nominis famam consequantnr. Quicquid sit, Medicos Praep. 
omnes^ qui quidem probi* et pnidentes haberi volunt et esse, ^' '^"'' 
illud agere oportet, ut bonitatem Divinam agnoscentes primo, 
mox etiam implorantes, ab ea sapientiam et prosperum rerum 
suarum eventum expectent; atque porro ut omni ope ac 
studio illuc incumbant, quo non tantum sanitatem aegrotan- 
tibus, verum et Medicae quam profitentur Arti certitudinem 
aliquanto majorem acquirant : huc nimirum experimenta sua 
dirigentes, ut Medendi ratio locupletior et luculentior indies 
evadat, atque adeo ut genus humanum securius atque uni- 
versalius illius beneficio perfruatur, etiam postquam illi fatis 
concesserint. [3.] Ego itaque officii mei conscius hanc Metho^ 
dum Curandi Febres Propriis Observationibus Superstructam 
orbi trado. Quandoquidem enim (DEO qualibuscunque cona- 
tibus meis aspirante,) visus mihi sum certiorem quandam atque 
magis genuinam Febrium curandarum rationem quam quae 
vulgo obtinet apprehendisse, rem gratam verae Medicinae 
studiosis me praestiturum sum arbitratus, si eandem publici 
juris facerem ; id quod ego liberali animo et sincero affectu 
jam aggredior. Methodum vero qua utor, etsi forte rationi- 
bus minus solidis inniti ea nonnullis videatur, experientia 
tamen multiplici comprobatam esse certissime scio ac pro- 
nuncio. [4.] Quamvis autem praevideam extituros non paucos, 
qui vel ex carpendi libidine, vel superbia qua caeteros omnes 
contemnere atque aspemari didicerunt, mihi vel novitatis 
studium, ac forte etiam absurdarum sententiarum patroci- 
nium imputabunt ; vel e contrario (si forte praxin hanc ex- 
perti, commodam illam esse certamque compererint,) me nihil 
non vulgare sibique satis antea cognitum protulisse affirma- 
bunt ; haud tamen deterreri me passus sum, quo minus in- 
genuis hominibus, et veri simul ac humani generis amantibus 
hasce paginas communicarem. Mea enim indoles atque in- 
genium illud est, ut quid nasuti isti atque fastuosi dicant vel 
sentiant, parum admodum sim soUicitus. Sapientibus autem 
et probis hoc dictum volo, me quidem nihil omnino quoad 
rerum atque experimentorum veritatem imposuisse; omnia 
candide atque ingenue elocutum. Neque vero quicquam 
dubito quin ipsi, aliquando periculum facientes, suos etiam 
calculos huic methodo adjecturi sint. Interim, si quid in 

^ probi] probot ed. '66. 



24 THOMAE SYDENHAM 

PsABP. theoria erraverim^ et veniam rogo^ et meliorihus judiciia me 

Ed.Prim. ^^Qggnfmi^ poUiceor ; fortassis etiam sponte mea aliter posthac 

de rebiia hnjusmodi oogitatnrus: sicnt enim aliorum erro- 

ribus non admodum snccensere soleo, ita nec libet meis per- 

tinaciter adhaerere. 



AUTHORI, 

IN 

TRACTATUM EJUS DE FEBRIBUSk. 

Febriles aestuSj mctumque ardoribus orbem 

Flevit, non tantispar Medicina malis; 
Nampost mille artes, medicae tentamina curae, 

Ardet adhuc Febris, nec velii arte regi, 
Praeda sumus flammis ; solum hoc speramus ab igne, 

Ut restet paucus, quem capit uma, cinis. 
Dum quaerit Medicus Febris causamque modumque, 

Flammarum et tenebras, et sine lucefaces; 
Quas tractat patitur flammas, et Febre ccUescens, 

Corruit ipse suis victima raptafocis : 
(iui tardospotvit morbos, artusque trementes 

Sistere, Febrili se videt igne rapi. 
Sic faber exesos fulsit tibuAne muros, 

Dum trahit antiquas lenta ruina domos ; 
Sed sijlamma vorax nUseras incenderit aedes, 

Unica flagrantes tunc sepelire salus. 
FUfuga, tectonicas nemo tunc invocat artes, 

Cumperit artiflcis non minus usta domus. 
Se tandem Sydenham Febrisque scholaeque furori 

Opponens, morbi quaerit et artis opem, 
Non temere incusat tectae putredinis ignes ; 

Necflctus, Febres quifovet, humor erit; 
Non bHem Ule movet, nulla hicpituita : salutis 

Quae spes, sifaUax ardeat intus aqua ? 

^ Deett hee poema ia ed. '66. Ib eam apud LotMmnMes mira «•ferfta 
ed. *68 inscribitur In traetaium de aeque acfaelicitaie exercentU, 
Fehribui D. D. Sydenhamt prarm Medi- 



OBSERVATIONES MEDICAE. 25 

Nec doctas magno rixas osterUat hiatu, Joannis 

Queis ipsis major Febribus wrdor inest. PqVma. 

Irmocuas placide cofpusjubet urere flammas, 

Etjusto rapidos temperat ignejbcos. 
Quid Febrim extinguatj varius quidpostulat usus, 

Solari aegrotos qua potes arte, docet. 
Hactenus ipsa suum timuit Natura calorem, 

Dum saepe incerto, quo calet, igneperit : 
Dum reparat tacitos maleprovida sanguinis ignes, 

Praelusit busto,fit calor iste rogus, 
Jam secura suas foveant praecordia flammas, 

Quem Natura negat, dat Medicina modum. 
Nec solumfaciles compescit sanguinis aestus, 

JDum dubia est inier spemque metumque sahis; 
Sedfatale malum domuit, quodque astra malignum 

Credimus, iratam velgenuisse Stygem. 
JExtorsU Lachesi^ cultros, Pestique venenum 

Abstulit, et tantos non sinit esse metus. 
Quis tandem arte nova domitam mitescere Pestem 

Credat, et antiquas ponere posse minas ? 
Post tot mille neces, cumulataque Junera busto, 

Victajacet, parvo vulnere, dira lues. 
Aetheriae qtumquam spargant contn^fia flammae, 

Quicquid inest istis ignibus, ignis erit. 
Delapsae coeloflanmae licet acrius urant, 

Hasgelida extingui non nisi morteputas? 
Tu meliora paras, victrix Medicina ; tuusque, 

Pestis quae stq^at cuncta, triumphus erit. 
Vive, Liber, victis Febrilibus ignibus; unus 

Te simul et mundum qui manet, ignis erit. 

3. LocK^ A.M. 
[1668.] Ex Aede Christi Oxon. 

• Lachesi] —sh ed. »68. 



THOMAE SYDENHAM 

OBSERVATIONUM MEDICARUM 

CIRCA MORBORUM ACUTORUM HISTORIAM ET CURATIONEM' 
SECTIO PRIMA. 



CAPUT I,^ 

De Morbis Acuiis in Genere. 

MorbM DicTAT Ratio (si qtiid ego hic judico,) Morbum, quantum- 

conam«n ^^^^ ®j^ causac humano corpori adversentur, nihil esse 

in aegri ^ aliud quam Naturae** conamen, materiae morbificae extermi- 

nationem in aegri salutem omni ope molientis. Cum enim 

hominum genus (ita volente Supremo rerum omnium Arbitro 

ac Moderatore^ DEG^) variis impressionibus^ forinsecus adve- 

nientibus^ excipiendis aptum natum sit ; fieri non potest quin 

Morbi idem variis etiam malis fuerit obnoxium : quae quidem par- 

partimab ^j^ ^^ ^^ ^^ particulis nascuntur^ quae^ cum corporis 

humoribus male convenientes in idem se insinuaverint, nudo 

sanguini permistae corpus omne morbifico afflant contagio; 

partim a partim a variis fermentationum generibus^ vel etiam putre- 

mcnta^" factionibus humorum^ qui in corpore ultra justum tempus 

tione, et ^deo suut commorati^ quia sdlicet iisdem digerendis primum^ 

putrefac- dcin excemendis^ vel ob nimiam eorundem molem vel quali- 

tione. tatem incongruam^ suppar idem non firit. [2.] Hisce rerum 

circumstantiis ita intime essentiae humanae intertextis com- 

plicatisque ut nemo quisquam se ab iUis in solidum queat 

liberare, Natura de ejusmodi methodo ac symptomatum 

concatenatione sibi prospexit^ quibus materiam peccantem 

atque aHenam^ quae totius fabricae compagem aliter solveret^ 

e Bxds finibus possit excludere. Quamlibet autem firequen- 

*■ Obterv. Medic. ^c.] Sic edd. 76, ^ Quid per Naturae nomen intelligi 

*86 ; prior erat titulus Methodut Cu- velit Syd., ride inf. ii. 2. 48. 
randi Fehret Propriit Obtervationibut * Elenchum Rerum, quem in fine libri 

Suoerttructa, Syd. posuerat, in margiiie distribui ; 

^ Deest hoc cap. in edd. *66, *68. in edd. '66, '68 omnino deest. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM i. i. 27 

tius longe quam fieri cernimus^ illumy ad quem remediis DeMorb. 

ACUT. IN 
GENERE. 



hisce ingratis collimat^ sanitatis scopum attingeret^ nisi ab ^"^' '" 



ignaris a recto quem tenet cursu detorqueretur ; verun* 
tamen^ cum sibi relicta, vel nimiopere satagendo vel etiam 
sibi deficiendo, hominem letho dat^ ferreae illi atque insolu- 
bili mortalitatis legi obsequitur cui '^debemus* nos nos- 
traque :^' recte enim Boethius, ati][ue ex rerum sensu^ 

'* Constat, aeterna positumqae lege est, 

Constet nt genitum nihil*' [D^ ConsoL Pkilos. ii. 3.] 

[3.] Sed ut instantia ima alterave jam dictorum veritatem 
asseramus ; ipsa pestis quid (obsecro^) aliud est quam symp- Pestis 
tomattun complicatio^ quibus utitur Natura ad inspiratas 
una cum aere particulas fiuur^uoSevf;, per emunctoria, aposte* 
matum specie, vel aliarum eruptionum opera, excutiendas? 
Quid arthritis^ nisi Naturae providentia ad depurandum et arthn- 
senum sanguinem^ atque expurgandum corporis profnndum^ ^^^ „^1 
ut cum Hippocrate loquamur ? Potest et idem affirmari de catricisin- 
plerisque alus morbis perfecte formatis. 

[4.] Jam vero nunc hoc mimere celerius fungitur Natura^ 
nunc vero tardiuSj pro varia methodo qua causam morbifi- 
cam deturbare nititur. Nam cum febris opem deposcit^ Ratio 
qua adjutrice particulas inquinatas a sanguine divellat, divul- Acuto^"^ 
sasque progressu adhuc ulteriori per sudores, diarrhoeam, '">"• 
eruptionesj aut aliam istiusmodi evacuationem^ expellat; cum- 
que in sanguinis massa^ corpore pertenui ac fluido^ res 
omnis peragatur, idque motu partium violentiore: necesse 
omnino est^ non solum ut subito vel in salutem aegri vel in 
mortem determinetur^ (prout scilicet Natura vel materiam 
morbificam critice norit solvere^ vel ab eadem oppressa fatis- 
cat,) sed etiam ut pejora vehementioraque symptomata se 
ubique comites adjungant. Atque hujusmodi plane sunt 
morbi isti quos Acutos appellamus^ qui velociter scilicet atque 
cum impetu et periculo ad statum moventur ; quamvis (si Febres in- 
minus accurate^ haud tamen minus vere loquamur,) isti etiam t^cutls, 
morbi pro Acutis sint habendi^ qui, licet respectu paroxys- 1»<^«* ""- 
morum, si omnes simul sumantur, tardius moveant^ re- prie, ac- 
spectu tamen paroxysmi cujuslibet particularis^ cito atque ccnsendae. 
etiam critice ad finem perveniunt, quales sunt febres inter- 
mittentcs omnes. 

« " Debemur (al. — miur,) morti nos nostraque." (Horat De Arte Poet, 63.) 



28 THOMAE SYDENHAM 

DeMorb. [5.] Ubi vero continens morbi materia ejus est indolis 

qbnere!' ^^ febrem in partes suas pertrabere non valeat ad dictae 

Chronico- materiae separationem universalemj aut cum hujusmodi 

rumratio, materia parti alicui affigitur quae eidem explodendae pror- 

sus est impar^ sive ob propriam conformationemj (uti se res 

habet in materia morbifica paralyticomm nervis impacta^ 

in materia item suppurata in cavitate thoracis empyicorum^) 

vel ob defectum caloris naturalis et spirituum^ (ut cum 

pituita in puhnones decidit vel senio vel tussi diuturniore 

labefactatis^) vel denique ob continuum materiae novae 

affluxxun^ qua sanguis vitiatus^ et ad ejusdem eliminationem 

unice dispositus, partem obruit gravatque : in his (inquam,) 

casibus^ vel tarde admodum ad ooctionem pervenit materia^ 

vel non omnino; adeoque morbi ab hujusmodi materia in- 

Goncoctili provenientes, Chrofdci et nuncupantur et sunt. 

A duobus his itaque principiis sibi invicem contrariis, de 

quibus modo egimus^ morbi alii Acuti, alii vero Chrtmici 

exurgunt. 

Acuti ab [6.] Acutos quod spectat^ (quos impraesentiarum tractare 

•«?■**?«- mihi est animus.) eorum alii a seereta atque inexplicabili 

rationeim- '' ^ r 

prettiEpi' aeris alteratione, hominum corpora infidentis^ gignuntur^ 

contur. ' ^^V^ ^ peouliari sangmnis et humorum crasi omnino de- 

pendent^ nisi quatenus occulta aeri& influentia didis corpo- 

ribus eandem impresserit. Hi^ durante arcana illa aeris con- 

stitutione nec ultray pergunt lacessere^ neque alio ullo tem- 

pore invadunt : Epidemici hi dicti sunt. 

Acuti a [7.] Acutorum alii ab hac vel illa particulari corporum 

J"^*iJ^^*" particularium avwfmKla oriuntur, qui cum a causa magis 

iuttffuixiq, generali non producantur, ideo neque plures simul corri- 

j^usiibet^' pi^t. Hi insuper Acuti quibu&libet annis et quolibet anni 

annitem- tcmpore indiffereutcr invadunt, exceptis tamen iis quae 

dentes, in- diccmus ubi dc geuere hoc peculiariter agetur'. Hos ego 

uTneu^' Acutos/»/tfra<rrei*/e*, ave Sporadicos, appello, quia nuUo non 

Sporadici, tcmpore continguut quo !E^idemici grassantur. Ab Epide- 

Bunt^' niicis primum exordium mihi sumam, generalem eorundem 

historiam ante omnia proponens. 

' Vide inf. Sect vi. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM I. 1,2. 29 

CAP. II.* 
De Morbis Epidemicis. 

NiHiL quicquam (opinor^) animtun universae qua patet Epidemi- 
Medicinae pomoeria perlustrantem^ tanta admiratione per- ^' 
cellet^ qiiam discolor illa et sui plane dissimilis morborum 
Epidemicorum fades; non tam qua yarias ejusdem anni tem- 
pestates, quam qua discrepantes diversorum ab invicem anno- 
rom constitutiones referunt, ab iisque dependent. [2.] Quae 
tam aperta praedictorum morborum diversitas tum propriis tumapro- 
ac sibi peculiaribus STmptomatis^, tum etiam medendi ratione S"^|^' 
quam hi ab illis disparem prorsus sibi vendicant, satis iUu- symptoin. 
cescit. Ex quibus constat morbos hosce^ ut ut extema mc^en^ * 
quadantenus spede^ et symptomatis aliquot utrisque pariter ?^^°? 
supervenientibusj convenire paulo incautioribus videantur^ re difierre ab 
tamen ipsa (si bene adverteris animum^) aUenae admodum ^0^6^? 
esse imdolis, et distare ut aera lupinis ^. Haud equidem satis 
sdo an diligentius examen (quali rite instituendo vix unius 
bominis brevis aetas par esse videatur^) nos edoceret Epi- 
demicorum alios continua quadam serie, ceu facto circulo, 
alios semper excipere ; an vero omnes indiBcriminatim nullo* 
que servato ordine, pro occulta aeris diathesi et inexplicabili 
temporum rationCj mortales incessere. [3.] Hoc saltem pro Febnum 
comperto babeo ex multiplici accuratissimarum observatio- ^mEpfde- 
num fide^ praedictas morborum species^ praesertim febres con- micarum 
tinuas, ita toto (quod aiunt^) coelo differre^ ut^ qua metbodo gnecies 
currente anno aegrotos Uberaveris, eadem ipsa anno jam^^^*?* 
vertente forsitan e medio tolles : quodque, ubi semel in methodo 
genuinam medendi rationem, quam haec vel illa febris species J]Jndae^ 
sibi vendicat, auspicato inciderim, ad eundem scopum colli- 
mans (favente, ut fit, Optimo Numine^) metam quasi semper 
attingam, respectu ad temperamentumy aetatem, et reliqua 
ejusmodi usquequaque habito; donec, extincta illa spede 
novoque gliscente malo, anceps rursum haereo qua mihi via 
insistendum ut aegris subveniam; ac proinde, nisi ingenti 
adhibita cautela intentisque omnibus animi nerviS| vix ac 

* Deest hoc cap. in edd. '66, '68. rat qutd distent aera lupinis." Horat. 
^ Mymptomatii^ L e. — matibtUj ut fere Epitt. l 7. 23. ubi v, Interpp. ; Erasmi 

nbiquc bis in libris. Adag. i. 3. 79. 

* ut aera lupinis] " Nec tamcn igno- 



30 THOMAE SYDENHAM 

De Mor- ne vix quidem possum efficere ne unus aut alter eorum 

DEMic7s' q^* ®® primi meae curae commiserint, vita periclitetur ; 

donec^ investigato jugiter tandemque perspecto morbi genio, 

ad eundem perdomandum recto pede et intrepidus denuo 

procedam. 

[4.] Quamvis autem diversas diversorum annorum habitu- 

dines^ quoad manifestas aeris qualitates, maxima qua potui 

diligentia notaverim^ ut vel exinde causas tantae Epidemi^ 

corum vicissitudinis expiscarer^ me tamen ne hilum quidem 

hactenus promoveri sentio; quippe qui animadverto annoa 

quoad manifestam aeris temperiem sibi plane oonsentientes, 

dispari admodum morborum agmine infestari, et vice versa. 

Febres [5.] Ita euim se res habet. Variae sunt nempe annorum 

riae'ab^- coustitutiones, quac neque calori^ neque frigori, non sicco 

cuiu aite- humidove, ortum suum debent, sed ab occulta potius et in- 

terrae*vi8- cxplicabili quadam alteratione in ipsis terrae visceribus* pen- 

ceribua dcnt, imdc aer eiusmodi effluviis contaminatur quae humana 

aeremcon- , . i -i f •■ • 

taminante corpora huic aut lUi morbo addicunt determmantque ; stante 
vidwfhu- *^i^c®^ praefatae constitutionis praedominio, quae, exacto 
demum aliquot annorum curriculo, facessit atque alteri lo- 
station- cum ccdit. Unaquaeque harum constitutionum generalium 
cumur " pj^opria ac peculiari sibi febris specie funestatur, quae extra 
quae ge- illam nusquam comparet ; cujusmodi febres idcirco Siatum- 

neralem . . . i< . 

anni con- oTtae nobis audmnt. 

Btitutio- [-g -] ^j jingg g^u^ gi; particulares quaedam ejusdem anni 
quuntur, (ut ita dicam^) craseSj in quibus, licet secundum manifestas 
tra^niam' ^™ qualitatcs, ejusmodi febres quae generaliorem anni 
compa- constitutionem sequuntur, magis minusve Epidemice gras- 

sentur, vel serius ocyusve ingruant. Prae caeteris tamen 
interntr- cjusmodi febrcs quae omnibus in universum annis com- 
quarom- P^tunt, (quas ideo Intercurrentes voco,) ab hoc illove manifesto 
njbuiian- acris tcmperamento ortum ducunt; verbi gratia, pleuritis^ 
petunt angina, et reliquae ejusdem farinae, quae a subito calore 

intensius ac diutumum frigus statim excipiente plerumque 
SenRibiiet iuvadunt. Potcst itaquc fieri ut sensibiles aeris qualitates 
litatc^ad" *^ ^^ quidcm febres producendas faciant quae in qualibet 
bas pro- constitutionc 86 exerunt^ non vero ad istas alias quae certae 
facercpoR. Alicui constitutioni quasi propriae ac peculiares existunt: 
*d"ii""" ''^^^"^^""^ tamcn cst pracdictns aeris qualitates corpora 

" aitrr. in ipstM ^r.] Cf. inf. v. 4. 16. ; Tract. /. § 35.; Schrd. Movit. f 3. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM I. 2. 31 

nostra ad hujuB iUiusve morbi Epidemici generationem magis De Mor. 
minusve disponere; quod et de quocunque errore circa sex demic^is' 
res non-naturales • dictum volo. 

[7.] Animadvertendum autem est Epidemicorum alios in unde Epi- 
hoc aut iUo anno regulariter et eodem semper modo se ^™*aHi 
habere, iisdem plane phaenomenis et conformi symptoma- regulares, 
tum agmine in plerisque fere omnibus quos adoriuntur^ 
stipatos; atque eadem prorsus via sibi Aigam et eidtum 
parantes. Ex his itaque^ tanquam in suo genere perfectissi- 
mis^vera et oerta morborum Epidemicorum historia ediscenda 
est atque tradenda. 

[8.] Sunt vero alii aliorum annorum morbi^ qui^ licet Epi- aiii ano- 
demicorum insigniantur nomine, enormes tamen sunt et per- ^^^^' 
quam anomali^ utpote qui nulli se typo patiuntur astringi, 
et revera mali sunt moris^ tum quoad incertam symptoma- 
tum varietatem certissimamque dissimilitudinem, tum quoad 
methodum qua se ipsi expediunt et amoliuntur. Haec 
tanta illomm disparitas exinde oritur^ quod scilicet quae- 
libet constitutio morbos parit^ a morbis ejusdem generis 
qui alio tempore grassabantur^ multum abludentes; quod 
non tantum in febribus locum habet^ sed in plerisque aliis 
Epidemids. 

[9.] Neque hic finitur Orestes^ : restat enim et aliud^ paulo 
subtilioris Oeiopia^, luxuriantis (si fas est dicere^) Naturae 
lusus ; quod nempe idem morbus in ipsissima anni constitu- 
tione^ varia saepe et dissimili se facie ostentat^ quod ad tem- 
pora attinet principii^ status, et declinationis ; quod quidem 
tanti potest esse momenti^ ut pro ejus arbitrio curativae in- 
dicationes ponendae sumendaeve Aierint. 

[10.] Porro observandum est Epidemicos quoscunque in Emdemici 
duos omnino ordines dispesci, vemos dico, et autumnales ; venSes 
et quamvis fieri potest ut alia qualibet anni tempestate sub- veiautum- 
nascantinr^ ad illam tamen sunt relegandi, ver autumnusve " 
fuerit, quam prosime contingunt. Accidit enim nonnun- 
quam aeris temperiem cum Epidemicorum aliquo in tantum 
conspirare^ ut^ eo fautore^ ante tempus sibi debitum miseros 

* " Res non-naturdleM sunt sex, aer, bent" (Blancardi Lex. Med,) 

cibna et potus, motus et quies, somnus ' " Scriptus et in tergo, uecdum iini- 

et Yigiliae, animi pathemata, excreta et tus Orestes." Juven. Sat. t 6. ubi v. 

retenta : sic appellantur, quia, si modum Interpp. 
ezcedant, saepe morbis ansam prae- 



32 THOMAE SYDENHAM 

De Mor. invadat ; et e contra, est ubi tam parum illis inter se oon- 

DEMicifl! ^^i^> ^^ corpus praedispositum non nisi aliquandiu post 

aggrediatur. Cum itaque ver dico, vel autummm^ non de 

ipso statim aequinoctio^ sive Temo sive autumnali^ ad amus- 

sim loquor. 

Vemaituin [H .] Epidemicorum qui vemo tempore grassantur^ alii ma-» 

aeqniDoc- ^ure admodum se ingerunt, mense sdlicet Januario, et exinde 

tiumver- pcdeteutim increbrescentes circa aequinoctium vemale ad 

num ad '^ , , . ^ , . . 

statum statum penremunt^ a quo sensmi mmiinuti circa solstitium 
nntl^drca A^tivum cvanescunt^ nisi quod paucissimae' postea forsitan 
sohtitium huuc iUumvc pctaut : in horum numero sunt morbiUi, ut 
evanes- ^t febrcs tcrtianae vmiales, quae^ licet serius aliquanto emer- 
c(i°t; gant, (Februario nempej tamen appetente aestivo solstitio 
aiii aequi- paritcr sc subducuut. At vcro alii vere orti^ et de die in 
«itumnale ^®°^ invalesccntes^ non nisi sub aequinoctium autumnale 
^"^^^™^^- statum indipiscuntur; quo praeterlapso, paulatim cedentes, 
tiumprae- tandem adventante brumali frigore vertuntur in fiigam: 
stolantnr. hujusmodi suut pcstis ipsa» et variolae, istis annis quibus 
eomm utervis aliorum morborum praedominio fiierit potitus. 
Choiera [12.1 Cholcra morbus ex Epidemicorum autumnalium fisi- 

morbuB .1. * x • ^ ^. • 

per unum milia, mcuse Augusto exorsus^ mtra angustos umus mensis 
d^ w^' cancellos conclusus percurrit sua tempora. Sunt tamen alii 
ria, febres qui eadcm tempestate prognati usque ad hyemem excurruntj 
et^rtiaiuuB ^^^^^ gratia^ dysenteria, febres quartanaej et tertianae autum- 
antumna- nalcs. Hi omncs, ut ut eorum aliquos quos semel invaserint 
tra dwM ' longiori vel breviori tempore affligant, plerumque tamen intra 
Epidemice duorum meusium spatium et nomen et Epidemicorum naturam 

grassan- ^ '^ 

tur. prorsus amittunt* 

[18.] Febres autem spedatim quod attinet, observandum 
est maximam earum partem quae continuae sunt, nulla 
hucusque nomina, in quantum a constitutioms generalis in- 
fluentia pendent, obtinuisse; appellationes autem quibus 
dignoscuntur, ab insigni aliqua alteratione sanguini impressa 
vel evidentiori STmptomate mutuari: hac ratione putridae 
dicuntur, fnalignae, petechiales, etc. Quandoquidem vero 
singula ferme constitutio, praeter has quas parturit febres, ad 
alium morbum aliquem magis Epidemicum eodem tempore 
propagandum proclivis est celebrioris nominis^ cujusmodi 
sunt pestisj variolae^ dysenteriaej etc. ; non satis video cur 

' paueitsimael Sic male Syd., melius — timi edd. recent. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM 1. 2- 88 

istiiiflmodi febrea non potias sortirentnr nomina a constitn- Db Mor- 

BI8 £PI- 
DBMIC18. 



tione, qnatenns homm morbomm altemtri prodncendo fayet "" ^**'' 



eodem illo tempore qno comparebant, qnam a qnalibet san- 
gninis alteratione, yel sTmptomate particnlari^ qnae diversae 
qpeciei JBbribus pari jure possnnt oompetere. [14.] Inter- 
mittentes vero nomina sibi desnmnnt ab intervallo paroxysmis 
interjecto^ atqne hoc qnidem charactere satis discriminantnr, 
si ▼ariamm etiam anni tempestatnm quibns contingunt, 
yeris sdlicet et antunmi, habeatur ratio : licet nonnnnquan^ 
earam aliqnae de intermittentium natura reyera participent, 
nnllo charactere admodum yisibili easdem prodente ; nt ciun Intermit- 
praematnre ( Julio mense, yerbi gratia^) intermittentes autum- [^S^'^" 
nales ingredinntur atque increbrescunt^ non statim genninum aiiqouidiu 
tjpum induunt, (quod intermittentibus yemis quidem solenne niuram ~ 
est,) sed oontinuas febres ita per omnia imitantur. nt. nisi "P«cienon- 

... . .... nunquam 

castigatissimo utrasque examine tmtinayeris, ab inyicem dis- Utent 
criminari non possint. At retuso paulatim constitutionis 
impetu et fraenata yi, jam in typum regularem migrant; 
atqne exennte autumno, larya abjecta, intermittentes se esse 
(qnales ab initio reapse fuemnti) palam fiEitentur^ siye quar- 
tanae illae fuerint siye tertianae; quod si non diligenter 
animadyerterimus^ cum magno aegromm nostromm malo 
medicantes hallucinabimur^ dum hujusmodi febres^ quae ex 
intermittentinm numero sunt, pro continuis yeris et genuinis 
habeantur. 

[15.] Porro^ (quod sedulo adyertendum^) quimi plures ali- 
quot homm morbomm eundem fatigent snmim^ unus eomm 
aliqnis reliquomm praedominio potitur^ caeteris in cgus quasi 
ditionem redactis^ et pardus id temporis saeyientibusj ita ut 
illo augescente imminuantur hi, eodemque rursns imminuto, 
mox recmdescant. Atque ita yicissim mortales lacessunt, 
prout anni genius et sensibilis aeris temperies huic aut illi 
magis suffiragantnr. Qui yero morbus circa aequinoctium 
autumnale maximopere furit et cumulatissimam edit stragem^ « 
totius anni constitutioni nomen impertit suum; quisquis Epidemici 
enim fuerit morbomm^ qui ea tempestate prae caeteris inya- JJ^^^^ 
Ineritj principatum omnium qui isto anno inyadnnt^ obtinu- nio^i^ 
isse fadle deprehendetur^ cujus ingenio Epidemici quotqnot^M^ac-" 
snnt axKfxpovoi se accommodant, in quantum eorum f<Bit^^^^ 
natura : t^^O ^^^^^ gratia, cum yariolae eo tempore latissime 



84? ■ THOMAE SYDENHAM 

DbMor. depopidantur^ febris toto anno sparsim oberrans ejusdem 

DEUH^Vfl' P^^® inflammationis est particeps^.quae variolas parit. Uter- 

que nempe morbus ad eandem fere normam adoritur^ maxi- 

maque inter maxime propria utriusque symptomata intercedit 

cognatio^ (ezcepta yariolarum eruptione, et reliquis quae ab 

illa pendent^) ut ex ingenti illa tum ad spontaneos sudores 

tum ad salivam excemendam propensione^ in qua utrique 

conyenit^ abunde constat. Pariter, cum dysenteriae dicto 

tempore praecipue fuerint grassatae^ febris quae eo anno in-> 

festat^ earundem indolem non leviter aemulatur^ (nisi quod 

illae causam morbificam per sedes eliminent^ et pauca alia 

exinde nascantur symptomata^) quod tum a consimili utri- 

usque morbi insultu^ tum etiam quod utroque malo correpti 

aphthis similibusque invicem symptomatibus admodum sint 

obnoxii^ satis evincitur. Et sane dysenteria de qua agitur, 

ipsissima iUa febris est ; hoc tantum discrimine^ quod intro* 

vertatur, et in intestina se exonerans per eadem viam sibi 

quoab faciat. [17.] Notandum autem est Epidemicorum illum 

gorejlre"" priucipem, qui sub aequinoctio autumnali, ceu rupto aggere 

"^8*"^'^'°' *o^®^> omnia straverat, ingruente hyemis frigore intra suum 

Epidemici sc alvcum conderc ; cum ex adverso Epidemici inferioris 

■® ™"'' ordinis, qui sub eo merentur, tunc temporis praesertim in- 

gravescant et rerum potiantur, donec dictus anni princeps 

eorum vires denuo frangat et deleat nomen. 

[18.] Postremo observandum est quoties constitutio 
aliqua varias Epidemicorum species parit, singulas has species 
genere ab illis difTerre ; quae cum idem plane nomen sorti- 
antur, alia tamen constitutione generentur. Quotcunque 
sint autem species illae peculiares quae in una eademque 
constitutione invadunt, in communi una atque generali causa 
singularum productrice omnes conveniunt, hac scilicet aut 
alia aeris diathesi peculiari ; et ex consequenti, quantocunque 
ab invicem, quoad typum et fbrmam specificam, intervallo 
•distent, constitutio tamen omnibus communis subjectam 
singularuiii materiam ad ejusmodi conditionem atque statum 
efBngit formatque, ut praecipua symptomata, quae ad parti- 
cularem evacuationis modum nihil attinent^ omnibus paria 
sint ; singulis etiam in hoc conspirantibus, ut eodem pariter 
omnes tempore et intendant saevitiam et remittant. Notan- 

* aUi9ient'] tic ecL *76, — net ed. '85, errore fort. tjpogr. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM i. 2. 85 

dum €st insuper, quibiis annis variae illaram species gras- Be Mor. 

BIS EpI- 
DEMICI8. 



santur uno eodemque tempore, eas omnes modo quo primum '" **'* 



aggrediuntur, atque invasionis symptomatis^ consentire. 

[19.] Hinc itaque cemere est variam admodum et accu* 
ratam Naturae methodum^ quam ad morborum generationem 
adhibet; quam nemo hominum (arbitror^) hactenus pro rei 
dignitate satis observando est assecutus. Atqui ex pauculis Divena- 
hisce omnino confidtur (cum specificae Popularium naor-^yj^"' 
boram differentiae, nominatim febrium^ arcanae annorum nesacausa 
constitutioni innitantur^) incassum desudare illos, quotquot in humano 
diversarum febrium rationes a causa morbifica in humano corporeag- 

geata per- 

corpore aggesta deducunt ; nam liquido patet quemlibet, peram de- 
pancratice licet valentem^ si certa quaedam hujus nostrae ^^^"^*"' 



regionis loca adeat, febre ibidem grassante intra dies aliquot 
laboraturum: vix autem credibUe sit manifestam aliquam 
mutationem ab aere praefati viri humoribus tam brevi im- 
pressum iri. [20.] Neque minus difficile est generales 
regulas febribus his debellandis accommodare^ et certos aliquos 
limites figere^ quos ultra citraque progredi, aut in iisdem 
consistere^ non liceat. In hac itaque tam spissa rerum in novis 
caligine, nihil mihi prius est quam, quando novae febres ^^'^^;j;^*5 
grassari incipiant, cunctari paulisper, et ad magna praesertim media tar- 
remedia non nisi suspenso pede ac tardius procedere; dili- dendum^r 
genter interim illarum ingenium atque morem observare, indicatjo- 

., . ., . ,. ., . . 'nemalae- 

qmbus itidem praesidiorum genenbus aegn juventur vel dentibuset 
laedantur, ut quamprimum his repudiatis, illis utamur. i^I^CTUm 

[21.] Yerbo dicam, Epidemicorum species omnes juxtacssesu- 
phaenomenam suorum varietatem in classes redigere, ac ™^" ^™* 
characteres cujusque idiopathicos enucleare, necnon propriam 
medendi rationem unicuique sigillatim accommodare, ut res 
est multi otii ac summe ardua, ita etiam, cum nullo certo (aut 
saltem nondum explorato^) annorum ordine emergant, ad 
justum de iisdem observationiun apparatum congerendum 
fortasse unius Medici aetas non suffecerit. At vero hic labor, 
ut ut sit improbus, prius est exantlandus quam nos aliquid 
memoratu dignum in extricanda tam multifaria horum mor- 
boram serie praestitisse jure possimus gloriari. 

[22.] At vero quibus demum modis rationem reddemus dis- 
tinctarum specierum Epidemicorum^qui non tantum (quatenus 
saltem nobis Kquet^) fortuito incursant^ sed etiam qui uno 



86 THOMAE SYDENHAM 

De Mor- axino aut certa aliqna aonoram serie ejusdem sunt generis^ 
DBiiic"' ^^^0 alio specie ab aliis alii distinguuntur? Nulla hic mihi 
'~*~^ unquam methodus aeque commoda est visa atque illa quae, 
per sufficientem annorum numerum protensa, eodem illos or- 
dine describeret quo se invicem excipiebant et insequebantur. 
Quod ut jam pro meo modulo effidam^ Historiam et Cura- 
tiones Epidemioorum qui ab anno 1661 ad annum usque 1676 
(per quindecim videlicet annorum spatium^) depopulabantur, 
ez accuratissimarum, quas mihi facere licuit^ observationum 
fide orbi erudito tradam : cum mihi impossibile plane vide- 
atur effectum id dare^ vel causas eorundem ezortus assignando 
a manifestis aeris qualitatibus desumptas^ vel multo etiam 
minus a particukri aliqua dyscrasia in sanguine atque hu- 
moribus^ nisi in quantum secretae aeris influentiae iUa debe- 
retur. Quin et magis adhuc (si fas est dicere^) impossibile 
fuerit variorum Epidemicorum species tradere, qui a specifids 
aeris alterationibus oriuntur^ quantumris in proclivi illud esse 
videatur, istiB videlicet qmfebrium nomina attexere norint 
notionibus, in speculatione istarum alterationum quae in 
sanguine humano atque ejus humoribus per hanc illamve 
principiorum degenerationem fieri possunt^ male fundatis. 
Quo quidem pacto^ cum non Naturam sequamur^ optimam 
semper ducem, sed conjectandi libidini indulgeamus^ tot 
nobis erunt morborum species quot comminisci placuerit: 
eam nobis interim arrogamus licentiam^ quam nemo facile 
botanico concesserit^ a quo in describenda plantarum historia 
sensuum requirimus testimonium^ ac fidem, non rationis com- 
mentationem, quantumlibet ista polleat atque aliis longe 
anteceUat. 

[23.] Haud equidem tantimi mihi sumo^ ut me in his quae 
jam trado omnem absolvisse numerum existimem, forte ne in 
recensenda quidem universa Epidemicorum familia; multo 
minus in me recipio, ut qui morbi elapsis^ de quibus nobis 
sermo est anms, ordine infra dicendo se mutuo exceperunt^ 
venturis saeculis eimdem perpetuo servaverint. Unum hoc 
molior^ ut^ quo pacto haec se res habuit nuper^ astipulante 
paucorum aliquot annorum observatione, enarrem^ quod ad 
has scilicet regiones spectat et hanc in qua degimus Urbem ; 
ut meum^ quale quale sit^ symbolum conferam ad opus incho- 
andum, quod (si quid ego judicando valeo^) in maximum 



OBSERVATIONUM MEDICARUM i. 2. 3. 87 

hiunaiu generis emoluinentum cedet^ nbi tandem a posteris^ Db Mor- 
qnibnfi integrom Epidemicorum curriculum venientibus annis demic»' 
sibi inricem succedentium intueri dabitur, ad umbilicum per- " 

ducetur. 



CAP. III.^ 

CcnatUutio Epidemica armorum 1661, 1662, 1663, 1664, 
Landini. 

Anno 1661 Febres autumnales Intermittentes, quae jam ab 
aliquot retro annis obtinuerant, de novo vires redintegrabant 
(Tertiana praesertim mali moris,) sub initio Julii, et quotidie 
increbrescentes, mense Augusto quam immanissime debaccbap 
bantur, inque multis lods, correptis fere integris familiis, 
mayJmaTn hominum stragem edebant; dein vero sensim 
decrescentes, superveniente hyemis fiigore extinctae sunt, 
perpaucos Octobris mense aggressae. QuaedictaeTertianaefa- 
mulabantur symptomata, illa ab Intermittentium Tertianarum 
aliorom annorum symptomatis, his praesertim discriminaban- 
tur» Aegri paroxysmus atrocior, lingua magis nigra siccaque, Tertumae 
extra paroxysmum airvpe^la obscurior, virium et appetitus gtitution?»' 
prostratio major, major item ad paroxysmum ingeminandum ab inter- 

T .. . .. •! ^ • • • • mittenti- 

prociiTitas; omma summatim accidentia immamora, ipseque bus Terti- 
morbus quam pro more Febrium Intermittentium funestior. ^ ■^>|» 
Si quando aetate provectiores, aut etiam cachecticos invasisset, 
quibus pariter yena secta aut aliae quaevis eyacuationes minu* 
isseht vires, nunc ad duos, nunc ad tres menses perdurabat. 
{2.] Quartanae, rariores licet, Febres jam descriptas comita- 
bantur; utrisque vero primum brumae impetum non susti- 
nentibus, (neminem enim ante intactum feriebant,) subsecuta 
est Febris Continua, ab Intermittentium autumnalium genio 
in hoc tantum abhorrens, quod hae statis solum temporibus, 
illa continenter urgebat. Etenim eodem ferme modo aegrotos 
luloriebantur; qui utrisque pariter vehementer laborabant, 
Tomituriebant, cum partium externarum siccitate, siti, linguae 
nigredine; et sudoribus sub morbi finem materia morbifica 
in utriisque promptissime exterminabatur. [3.] Quinimo vel 
hinc liquebat Febrem hanc ad autumnalium Intermittentium 

* Deest hoc cap. in edd. '66, '68. 



88 THOMAE SYDENHAM 

CoNSTiT. classem attinere^ quod raro admodum surgente anno compa- 

An^orum ^^^' Dicta itaque Febris Continua Intermittentium quasi 

*^^-'6^- compendiimi quoddam, et e contra singuli earum paroxysmi 

Febris compcndium hujusce mihi-yidebantur; atque adeo discrimen 

haecinter. in hoc maximc versari, quod Continuae conceptam semel 

tium quaai cffervescentiam awexw eodemque semper tenore perficerent, 

compen- Intermittentcs autem partitis vicibus ac diyersis temporibus 

eadem defimgerentur. [4.] Quanto autem'' jam tempore 

praedicta Febns Continua invaluerat dicendo non sum^ quum 

mihi hactenus satis fiierat ad generalia Febrium symptomata 

attenderej utpote qui nondimi vel juxta varias annorum crases^ 

aut ejusdem anni varia tempora, easdem distingui posse ani* 

Unica madverteram. Hoc saltem scio, imicam fuisse Coniinuae 

Febris ^ Febris speciem usque ad annum 1665; ac Intermittentes 

Continuae autumnales, quae ad illum usque annum firequentes incursa- 

species aD.a ^ * •■ 

anno '61 bant^ jam demceps ranssmias occumsse. 
adann.'65. [-5 -| g^j ^^ ^ ^„^ redeamus : Febris illa Tertiana, quae 
dicto anno omnia longe lateque fuerat praedata^ eodem elapso^ 
Quoordi- intra augustiores limites se continuit; insequentibus vero 
Epidemici autumnis Quartanae Epidemicis reliquis praedominabantur, 
hanccon- gtante hac aeris constitutione. Quartanis semper post au- 

9titutio> . 

nem per- tumnum vcla contrahentibus, Febris Continua (quae per hoc 

e* ae^^ omuc tcmpus, parcius Kcet, se immiscuerat^) jam inclementius 

tuo ezci- debacchabatur ad usque ver, quo tempore Febres Intermit- 

^*^ ^ tentes vemales succedebant ; quibus ad calendas Maii pariter 

fatiscentibus^ Yariolae hinc et inde sparsim se ostendebant; 

quae denuo ad conspectum Epidemicorum autumnalium 

(Febrem Continuam volo et Quartanas^) terga dabant victori- 

bus. Hoc ordine morbi Epidemici integram hanc aeris con- 

stitutionem pervadebant^ et se mutuo insequebantur. De his 

mihi sermo erit in spede^ et nominatim tum de Febre hac, 

tum etiam de Intermittentibus, sive ver sive autumnum 

attinerent, quibus haec constitutio prae caeteris infSEuna- 

batur. 

Febris [6.] Tclam ordiar ab hac Febre Continua, quae aliarum^ 

h^juscon- quotquot suntj omnitmi praedpua et corjrphaea mihi videtur; 

aSarum ** ®^ ^^^ NatuTa iu hac prae aliis quibuscunque uniformiter 

omnium et ad eandcm fere normam, tum materiam Febrificam ad 

y[detun * debitam coucoctionem perducat^ tum coctam certo ac prae- 

^ Quanio auiem ^r.] Cf. Sched. AimU, { 46. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM 1.3,4. 89 

finito tempore exigat eliminetque. Ad haec, qnandoqnidem Constit. 
illae annorom constitutiones quae Intermittentes autumnales a/norum 
promoventj communibus annis multo saepius recurrant '^^-'^^- 
quam illae quae ad caeteros Epidemicos faciunt^ necessario caeteris 
sequitur ut quae illas comitatur Febris Continua frequentius q^^ Jr.' 
accurset. 

[7.] At praeter symptomata quae caeteras Febres stipar 
bant^ dicta Febris sequentibus insuper urgebatur: aeger 
plerumque animam tantum non agebat, vomituriebat^ lingua Sympto- 
sicca et nigra^ ingens ac subitanea virium constematio^ ^^maris^M- 
partium extemarum siccitas. Urina ubique yel crassa^ yel culiaria. 
tenais, utraque ex aequo cmditatis indicium. In morbi de- 
clinatione^ diarrhoea (nisi forte Medicus principio obstitisset^) 
superjungebat, imde morbus previcacior redditus diutius 
affligebat. Sed suopte ingenio ac propria indole vix idtra 
diem dedmum quartum vel vicesimum primum perdurabat ; 
quo primum tempore^ oborto sudore vel potius leni madore, 
morbus solvebatur : neque prius urinae coctionis signa pro^ 
debanty quod jam ut plurimum eveniebat. [8.] Quin et alia 
superveniebant symptomata quoties hic morbus minus perite 
tractabatur. At vero tum haec, tiun etiam omnis morbi 
genius^ clarius elucescent ex peculiari methodo quam olim 
huic Febri accommodaveram^ quam itaque huc transferam, 
(saltem quod ad rem nostram apprime faciat,) prout jamdu- 
dum typis evulgaveram ; quo quidem tempore nondum mihi 
innotuerat aliam aliquam Febris speciem in rerum natura 
inveniri. 

CAP. IV.» 

Febris Continua annorum 1661^ 1662, 1663, 1664.°" 

Primo quidem, adverto inordinatam illam massae san- 
guineae commotionem, Febris hujus ° seu causam, seu comitem, 
a Natura concitari, vel ut heterogenea quaedam materia in 

' Hic inc. in edd. '66 et '68 Sectio tiut /acio, ut palam fiat therapiam not^ 

Prima. De Febribu* CoHtinuis. Deinde tram non esse prorsut empirice inttitutam, 

quae teqauntur: Quaenam a me in ted ejutmodi quae tolidit rationum Julcrit 

Febrium Continuarum medela obtervaia innitatur, aut taltem nolfit inniti visa tit. 
ett methodut, quo lueulentiut patetcat, " ann, I66l,*62,*63,*6^] hujut Con- 

non abt refuturum arbiiror de principiit, ttitutionit ed. '76. 

e quibut praxit nottra enatcitur, pauca ■ Febrit hujut"] Febrium omnium edd- 

quaedam praemittere : id quod eo liben- *66, '68. 



40 THOMAE SYDENHAM 

Febrm eadem oonclnsa ac ipsi inimica secematiir^ Tel ut aanguis iu 
Ahnorum i^OTam aliquam diatliesin immutetur. 

'6^'^» [2.] Atque in hoc negotio magis anidet latiua et generalius 
FmRtf»- cammotiams vocabulum^ quam vel fermentationU, yel ebuUi- 
atque ttonis ; quippc quod inanis Xorfo/iaxi^ occasionem prae- 
«if^Yocal s^^iiclat, quam fortassis istiusmodi Yoces (quae etiamsi eicpli- 
buia mi- eatiouem non incommodam admittant^ tamen minus propriae 
prieiDFe- ^ nonnihil duriores nonnuUis videntur^) haud satis cayerent, 
briumnc- Quamvis cnim cruoris in Febribus commotio, liquorum 

gono usur- , , , .... 

pantur. Tegetabilium alias fermentationem^ alias etiam ebullitionem 

aemuletur ; non desunt nihilominus qui eandem non uno 

modo ab utraque plurimum di£Ferre arbitrantur. De fer-» 

mentatione unum alterumve ab illis sumatur exemplum, 

In quibus Primo, lioet fermentescentia liquida vinosam quandam in- 

^Tnu"*^" dolem ita nandsci soleant ut spiritum ardentem ex iisdem 

buiiitioa dcstillatio eliciat, atque in acetum fadle desdscant^ quod 

▼inosOTUDi ipsum insigni acore pollet^ et spiritum addum destillando 

fcrmenta- exhibct ; ncutram tamen ejusmodi mutationem in sanguine 

hactenus observatam fuisse contendunt. 

Deinde adverti volunt quod cum in liquoribus vinosis fer- 
mentatio et depuratio eodem tempore peragantur^ et quasi 
paribus passibus procedant^ depuratio tamen sanguinis iu 
Febribus ejusdem aestuationem non comitetur^ sed consequa- 
tur, id quod in paroxysmo Febrili per sudores solutOj vel oculo- 
rum testimonio patere existimant. 

[3.] Quod autem ad ebullitionem attinet^ difficilior illis 

haec videtur analogia^ quaeque experientiam habet summo- 

pere refragantem^ in multis nimirum casibus^ quoties non 

adeo effiraems est cruoris orgasmus ut ebtdlitionis appella- 

tionem mereri possit. Verum utut sit^ (neque enim hisce 

controversiiB me ullatenus immisceri patiar^) quandoquidem 

fermentationis et ebullitioma vocabula apud recentiores Me- 

dicos plurimum invaluerunt^ ego quoque eadem subinde 

usurpare non dubitaverim^ dummodo ex jam dictis satis con- 

stet voces istas in hoc tractatu clariori solummodo dicen- 

dorum explicationi inservire. 

Febrilis Porro Fcbrilem hanc sanguinis commotionem ob materiae 

c^mo^lo cuj^^*«d*^°^ heterogeneae, ipsique Naturae adversantis, secre- 

▼el ad ma- tioucm ab eadem condtari^ omne genus febrium quae erup- 

teriae he- 

" In quibuM ^e.'] om. ed. '76. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM 1. 4. 41 

tionibus stipanturP^ testatum facit ; utpote in quibus^ istius Febrib 
ebnllitioms sanguinis beneficio^ fit excretio ad cutim excre- annorum 
menti in eodem latitantis, et prava qualitate affecti. '6U*g ^. 

[4.] Quinimo nec (mea quidem sententia^) minus liquet ^erof<eneae 
Febrilem sanguinis commotionem saepe (ne dicam ioepius,) nem din- 
non alio collineare, quam ut ipse sese in novum quendam fa ^mmu- 
statum et diathesin immutet, hominemque etiam, cui sanguis tandam 
purus et intaminatus perstat^ Febri corripi posse ; sicuti in diathesin. 
corporibus sanis evenire frequenti observatione compertum 
est, in quibus nuUus apparatus morbificus vel quoad ple- 
thoram vel quoad caeocbymiam fuerit, nuUa insalubris aeris 
anomalia quae Febri occasionem submimstraret. Nibilo- 
minus etiam hujusmodi homines^ praecedente insigni aliqua 
aeris, victus, caeterarumque rerum non^naturalium (ut vocant^) 
mutatione, identidem Febre corripiuntw; propterea quod 
eorum sanguis novum statum et conditionem adipisci gestit, 
qualem ejusmodi aer aut victus postulaverint; miuime vero 
quod particularum vitiosarum in sanguine stabulantium 
irritatio Febrim procreet. Etsi nequaquam dubitem materiam 
in sanguinis despumatione post Febrilem commotionem, 
solenniter excretam^ vitiosam esse^ quamvis sanguis lauda- 
bilem antea diathesin obtinuerat ; id quod vix magis miran- 
dum est quam quod esculentorum portiones aliquot corruptae 
et foetidae evadant, postquam insignem in corpore altera- 
tionem subierint, ac jam a reliquis segregatae fuerint. 

[5.] Secundo<i, ita mecum reputo, indicatioues veras ac Inutroque 
genuinasj quae in hoc morbo consurgunt, in eo versari ut ^J^J^g 
sanguinis commotio iatra modum Naturae proposito con- iudicatur 
gruentem sistatur; ea nimirum ratione, ut nec hinc plus jntra^mo-" 
aequo gUscat, unde periculosa symptomata inaequi solent, f "™e^ ro 
nec illinc nimium torpeat^ quo pacto vel materiae morbificae positocon- 
protrusio impediretur^ vel sanguinis novum statum affec-^f^^ 
tantis labefactarentur conatus. Adeo ut sive materiae hete- tur. 
rogeneae irritanti^ sive cruori res novas molienti Febris ortus 
debeatur^ indicatio utrobique eadem existat. Hisce positis 
fimdamentis, therapiae methodum hoc ritu instituo. 

[6.] Quoties mihi cum aegris res est quorum sanguis vd Quibus 
per se imbeciilior existit, (uti fere in pueris,) vel justa spiri- nM-sectio; 

f quae erupt. ttip.'] maiignarum edd. ' Seeundo S^c.'\ Ct Proceis. Int. c. 2, 

•«6, '68, 76. 



42 THOMAE SYDENHAM 

Fbbrib tuum copia destituitur^ (ut in decliviore aetate, atque etiam 
Annorum"^ juvenibus diutumo aliquo morbo confectis,) a venae- 
'61 -'64. sectione manum tempero. Enimvero si phlebotomiain his 
imperarem^ sanguis, etiamnum citra ejusmodi imminutionem 
plus satis debilis, despumationi suae obeundae prorsus impar 
redderetur ; unde totius massae perversio, ac proinde forsan 
ipsius aegri interitus, sequeretur; quemadmodum, si cere- 
visiae aut alius cujusvis musti fermentatio intempestive sista- 
tur, liquores illi vitium plerumque contrahunt. Quippe par- 
ticularum^ quas semel exterminare coeperit, quaeque, tametsi 
dum reliquae cruoris massae aequabiliter immiscerentur purae 
extiterant^ jam vero putredinem deterrimam acquirere, et 
caeteros humores gravi inquinamento inficere habiles eva- 
serint, consortium Natura ferre amplius non potest. Quan- 
quam haud me latet aegros temeraria sanguinis missione 
mulctatos, convenientium cardiacorum usu aliquando servari, 
sanguinemque ad tenorem defaecationi suae peragendae 
idoneum restitui posse. Sed praestiterat plagam non infligi, 
quam sanari. 
quibus [7.] Attamen ubi in contrariae indolis sanguinem incido, 

dest"™'*"" (qualis in juvenibus athletico habitu et temperamento san- 
guineo praeditis reperiri consuevit^) primum in curatione 
locum phlebotomiae attribuo; quae (praeterquam in casibus 
inferius memorandis^) sine salutis periculo hic omitti nequit. 
Nam alias non solum prae nimia sanguinis ebuUitione, 
phrenitidum, pleuritidum, aliarumque id genus inflamma- 
tionum periculum immineret^ sed prae copia etiam, impeditio 
omnimoda circulationis et totius massae quasi strangulatus 
consequeretur. 

[8.] Mensuram quod attinet, mihi solenne est eam dun- 
taxat sanguinis quantitatem detrahere (quantum conjicere 
liceat^) quae aegrum ab incommodis, quibus immodicam 
ejusdem commotionem obnoxiam esse diximus^ incolumem 
praestet. Aestuationem vero illam deinceps rego ac mode- 
ror, phlebotomiam vel repetendo vel omittendo, cardiaciB 
calidis vel insistendo vel parcendo^ ac denique alvum vel 
laxando vel compescendo^ prout motum illum vel efferari vel 
languesoere animadverto. 

[9.] Post venae-sectionem (siquidem ipsa juxta casus prae- 
memoratos necessaria fuerit^) solicitus sedulusque inquiro 



OBSERVATIONUM MEDICARUM I. 4. 43 

nunqmd aegrum vel vomitus vel inanis aliqua vomendi pro- Febkis 
pensio sub Febris initium interturbaverit. Id si contigerit, J^^^J^^^ 
omnino medicamen emeticum praescribo^ nisi vel aetas tenella^ '6i-'6 4. 
vel insignis aliqua debilitas aegri ab eo temperandum sua- ^uibus 
serit. Sane vomitorium propinare^ ubi istiusmodi praegressa estpropi- 
est vomendi proclivitaa, adeo est necessarium, ut, nisi humor °J^bu™ib 
ille expellatur^ in sentinam complurium malorum difficilium eo absti- 
sit abiturusj quae crucem figent Medico toto durante medi- °*" ^' 
cationis tempore, aegrmnque in haud leve periculum conji- 
cient. Ex horum praecipuis et maxime solitis est diarrhoea^ Id si prae- 
quae ut plurimum in defervescentia Pebris consequitur^ quo- fuerit u^r 
tiescunque emetica^ quando ea suadebat indicatio^ omissa >°dicaba. 
fiiere. In Febris quippe progressu, ubi malignum in ventri- rhoeainse- 
culo humorem nonnihil subegerit Natura, et ad intestina^^^^^» 
amandaverit, illa ab acri humore ex hoc in stomacho fonte 
perpetim scaturiente usque adeo corroduntur, ut non possit 
non insequi diarrhoea. Observavi nihilominus in Febribus 
inflammatoriis' quae malignae vulgo habentur^ omissionem at non 
vomitorii, tametsi talis vomendi propensio praecesserit, diar- F^ribua" 
rhoeam, quemadmodum in hac Febre'*, necessario non inferre ; malignis. 
sed de ista re plura* in sequentibus. [§§ 51, 52.] 

[10.] Jam autem in eo versatur istiusmodi diarrhoeae in quo^ 
periculum, quod aeger, satis jam morbo debilitatus, enervatur huju"di- 
ulterius, et praeterea (id quod majoris est in ipsius noxam arrhoeae 
momenti,) in Febris declinatione, quo tempore contrahere se ^"^ ^™* 
sanguis, ac vim suam exerere debebat ad despumationis 
officium peragendum, penitus praepeditur hac emissione. 

[11.] Jam vero nequid dubites hiunorem hunc in ventri- 
culo nidulantem, nisi forte vomitu eliminetur, hanc tragoe- 
diam (diarrhoeam dico,) quasi ex insidiis aliquanto post datu- 
rum ; inquisitione instituta nunquam fere non comperies, si- 
quando Febrim diarrhoea comitetur, aegrum in morbi princi- 
pio in vomitum proclivem fuisse, nec tamen emeticum fuisse 
propinatmn. Porro etiam compertum habebis, etiamsi pro- Ea ab ex- 
cUvitas illa ad vomendum jampridem praeterierit, diarrhoeam ^^^^ 

' quibus] in quihus ed. 76. edd. '68, 76. 

• injlamm,] om. edd. '66, '68, '76. ^" sed de itta ^v.] quam tamen alia 

* maL vulgo hab,'] ineunte vere grat- quavit anni tempestate infert ; proinde- 
tantur ed. '66 ; vere malignae haberi de- que tunc tempori» non adeo necessarium, 
bent edd. '68, '76. etiamti valde prqficuum esse emetici usum 

■ quem. in hac Febre'\ om. ed. '66 ; arbitror ed. '66. 
qH€madmodum in aliis quibusvis Febribus ' In quo Sfc."] om. ed. '76. 



44 THOMAE SYDENHAM 

Febris tamen, quamprimum vomitorium exhibueris^ plerumque ces* 
Annoruii ^turam ; dummodo emetieo ferendo pares fuerint aegri 
'6i-'64._ vires. Saepius autem observavi, diarrhoea semel oborta, 
ab"a«irin- ™6^c*ni®iita adstriugeutia vel nihil omnino vel parum ad- 
geiitibus modum ad eandem sistendam conferre^ sive intro sumpta, 
titur!" '" ^^® exterius applicata. 

[12.] Emeticum quale passim a me propinatur hujus- 
modi fere est : — 

{Form. 1.] I^ Jnfusionis Croci MetaHorum drachmas sex, 
Ozjmellis Scillitici, 

Syrupi Scabiosae Compositi, ana semunciam ; 
Misce ; fiat emeticum ; 

quod hauriri jubeo tempore pomeridiano^ duabus horis post 

leve prandium. Verum quo tutius ac felicius vomitio subse- 

Emetica cutura succcdat^ illud etiam in mandatis habetur, ut zytho- 

alia p^" &^ librae sex vel octo sint in promptu, quippe quod peri- 

culosa,nisi culosa siut ista mcdicamenta nisi oopiose diluantur; ideoque 

fuaQtur. * quoties vomuerit aeger, aut alvum exoneraverit^ e vestigio 

sumendus erit haustus: quo facto^ et inania illa tormina 

praecaventur, et vomendi conatus auspicato procedunt. 

[13.] Saepe miratus sum^ dum forte materiam vomitu 

rejectam aliquando curiose contemplabar^ eamque neque 

mole valde spectabilem^ nec pravis qualitatibus insignem^ qui 

fiactum fuerit ut aegri tantum levaminis exinde senserint; 

nempe vomitu peracto^ saeva illa symptomata (nausea^ verbi 

causa, anxietas^ jactationes, suspiria luctuosa^ linguae nigredo, 

etc.) quae et ipsos excruciarant^ et adstantes perterrefece- 

rant, mitigari solent ac solvi^ quodque morbi reUquum est 

eifOvfjLm tolerari. 

Ubi indi- [14.] Illud hic loci uon omittendum erit, si aegri conditio 

trumque. utrumquc auxilium postulaverit, (venae-sectionem inteUigo 

Tenae-ftec- et vomitorium,) tutimi omnino esse ut venae-sectio emetici 

riumdebet exhibitionem praecedat; alias enim^ dum vasa sanguine dis- 

^J^^' tenta simt, pericuhun imminet ne ex violentis illis vomendi 

conatibus vel rumpantur vasa pulmonum^ vel cerebrum laeda- 

tur^ affuso cum impetu sanguine atque effiiso^ adeoque aeger 

apoplexia correptus pereat. Cujus rei quamvis historias 

aliquot commemorare possim^ illis tamen hic supersedere 

visum est^ monuisse eontentus maxima hac in re cautela 

utendum esse. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM 1. 4. 45 

[15.] Siquis autem quaerat^ quo tempore Febris vomito- Febru 
rium exhiberi velim ; dico, in ipso plane Febris initio, siqui- ^^^^^1'^ 
dem optio daretur, emeticum propinarem : ita enim fiet ut ab '61 -'64. 
horrendis illis symptomatibus. ex humorum in ventriculo Emeticum 

, . ...,,. . -i-i . -1 ., m moroi 

locisque vicinis dehtescentiimi illuvie ortum ducentibus, initio pro- 
aegrum praemuniamus. Immo vero et fortasse in ipsis quasi P"^*»^»™» 
incunabulis opprimamus morbum, qui alias cum aegroti peri- 
culo grandescet, ac longaevus evadet ; nutritus nimirum dictis 
illis hiimoribus, qid vel substantia sua in penitiores corporis 
partes transmissi cum sanguinis massa commiscentur, vel ex 
ipsa mora pejores facti, atque venenata pravitate inquinati, ex 
foco suo jugiter pertranseunti sanguini malignam auram affla- 
bunt. Hujus rei (ne longius abeamus,) cholera morbus 
exemplum nobis exhibet ; fit enim aliquando ut intempestiva 
opera vomitum in iUo morbo cohibere satagentes, (sive illud 
Laudano fiat, sive adstringentibus medicamentis^) eo cohibito, 
non minus periculosam malorum catervam invehant. Hu- (Pencu- 
mores enim acres corruptique, quorum exclusionem tantisper J^|S*n* ^**' 
permittere oportuerat ut satis evacuarentur, hoc pacto repulsi cohibita, 
vires suas ac saevitiam in sanguine exercent, Febremque prfus non 
accendunt, quae, ut mali moris et gravibus symptomatis propina- 
stipata esse solet, ita nisi'propinato emetico tolli vix poterit, 
etiam aegro jam ne quidem vomituriente. 

[16.] Quod si nobis (ut saepe fit,) sero accersitis non vcl quovi» 
licuerit emeticum propinando aegrorum saluti sub Febris ™e,modo 
initium consulere, certe tamen convenire existimaverim ut ▼ire» fe- 
quovis morbi tempore illud fiat, modo vires eo usque morbus ' 
non attriverit ut emetici vim ferre jam amplius nequeant*. 
Equidem ego die Febris duodecimo vomitum imperare non 
dubitavi, etiam cum aeger vomiturire desiisset, neque sine 
fiructu; eo namque diarrhoeam sustuli, quae sanguinem in 
peragenda despumatione impedivit: quin et seriu» idem 
facere minime dubitarem, nisi virium attritarum ratio pro^ 
hiberet. 

[17.] Vesperi, celebrata jam vomitione, semper illud ago Postemc- 
ut tumultum ab emetico in humoribus excitatum consopiam^ haustus 
et quietem conciliem; ideoque sub noctem vel hora somni paregon- 
paregoricum quempiam haustum exhibere jubeo. Exempli Mmmi ex- 
gratia:— hibendu». 

■ Periculum ^-c.] om. ed. 76. • Cf. inf. ( 51. 



46 THOMAE SYDENHAM 

Febrib IForm. 2.] f^ Aquae Papaveris Rhoeados uncias duas, 
CoNTiN. Aquae Mirabilis** drachmas duas, 

'6i-'64. Syrupi de Meconio'*, 

Syrupi Pkpaveris Erratici, ana semunciam ; 
Misce ; fiat haustus. 

[18.} At si^ vel ob copiosam sanguinis jacturam quam 

curationis decursu passus est aeger^ vel ex vomendi frequen- 

tia dejectionibusque in emetici hujus usu factis^ yd ex prae- 

senti ejusdem airvpe^l^, vel ex debilitate ejus^ vel ex Febris 

jam declinantis vetustate^ nullum jam supersit in posterum 

Nounun- concitandac nimiae ebullitiouis periculum ; tum^ metu procul 

airTDia^-* habito, vicc haustus praescripti, Diascordii satis largam dosin 

scord. do- yel impcrmixti^ vel aquae alicui cardiacae sociati^ exhibere® 

larga prae- jubco : praeclarum sane medicamentum^ modo ea quantitate 

•cnbeuda exhibucris, quae remedii potius quam tituli mensuram 

impleat. 
Vomito- [19.] Hic autem loci^ priusquam de emeticis dicendi 
Crod Me-' fincm faciam^ praetereundum non est, omnino tutum non esse 
taii. nul- (saltem in hac Febre**,) vomitoria ex infusione croci metallo- 

ha infra ^ t «. . /. i i . . . 

adoiescen- rum parata puerulis, ulhsve mfra adolescentiam constitutis, 

•titutu " vel minima quantitate exhibere. Optarem equidem ut illius 

tuto ezhi- loco alia nobis tutiora, sed satis interim efficacia, suppeterent^ 

"'"' quae humorem himc, in Febris declinatione fere semper* diar- 

rhoeam minitantem, radicitus extirpare possit; vel saltem 

ut medicamento aliquo idoneo acrem istam materiam ejusque 

vim corrosivam ita mutare liceret ac retexere, ut commovere 

diarrhoeam nequiret. Saepius profecto mihi molestum illud 

accidit, quod ad infantes puerosque Febre correptos accersitus, 

indicationem conspexi, quae quidem medicamenti usimi suasit 

cujus ope extra periculimi collocari potuissent ; quod tamen 

exhibere, veritus infaelicem exitum, non sum ausus* Verum 

in adultis nullam inde noxam hactenus observavi, modo cimi 

cautionibus praedictis emeticum propinetur. 

[20.] Vomendi exantlato negotio, illud mecum ulterius 
disquirere soleo, utrum, evacuationibus praegressis non ob- 
stantibusj sanguis etiamnum adeo exaestuet ut illius effer- 
vescentiae limites adhuc ponendi sint, ac sufflamen addendimi'; 

•* ^q. Mir,, Syr. de Mec, ana ^iij * semper'] nitiforte verno tempore add. 

edd. '60, '68, 76. ed. '66. 

* e^rhibere] —beri edd. '66, '68. ' sufflamen addere, i. q. tnfflaminare, 

•* saiiem Sfc.] om. edd. '66, '68, '76. sc. coerccref reprimere. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM I. 4. 47 

an rero eo usque elanguerit ut indigeat incitamento; vel Febris 
denique^ an fermentatio ad gradum idoneum ac debitura annorum 
reducta permitti sibi absque aegri periculo possit. De horum '^^-'^*- 
singulis nonnulla mihi dicenda sunt. 

[21.] (1.) Itaque si sanguis eo usque exaestuet ut merito 
adhuc suspicari lieeat aegrum vel phrenitidi, vel alii alicui 
molesto symptomati, ex nimia sanguinis ebullitione prognato^ 
obnoxium esse^ postridie emetici exhibiti enema praescribo; ut 

[Form. 3.]« ^ Decocti communis pro Clystere libram unam, 
Syrupi Violarum, 

Saccbari culinaris, ana uncias duas; 
Misce ; fiat en^a ; 

idemque repeti pro re nata jubeo ; quo saepe fit ut, sanguine 
nonnihil ventilato refrigeratoque, ilUus efFervescentia satis 
compescatur. Interdum tamen usu venit ut venae-sectionem Sanguinis 
etiam semel adhuc atque iterum repetere necesse sit, nempe nonnu/us 
in temperamentis admodtmi sanguineis^ et aetate florentibus, venae-sec- 
aut in iis qui nimio vini usu inflammatoriam quandam dia- tita^* ^^^^' 
thesin sanguini suo impresserunt. Verum plerumque tanto 
tamque insigni remedio (quale quidem est repetita venae- 
sectio,) non opus est ; ac proinde, si praedictos casus excepe- 
ris, efTervescentiam illam enematum adminiculo satis repri- 
memus. Quaresisanguis nimium aestuet atque effervescat, inaliis 
singulis** vel altemis diebus (prout res postulaverit*,) clysterem temis die-' 
injici jubeo, idque ita fieri ad decimum usque morbi diem, vel ^"* "^J«<^- 
circiter. [22.] Veruntamen si magna vis sanguinis missadus. 
fuerit, vel aeger sit aetate provecta, tunc temporis enemata 
nulla impero, etiamsi sanguis multiun efierbuerit. In his 
etenim casibus, uti metuendum non est ne, omissis clyste- 
ribus, ebuUitio concepta eo usque procedat ut insignis alicu- 
jus et infesti symptomatis periculum immineat; ita certis- 
simum est eorundem usu sanguinis robur ac vim atque (ut 
ita dicam, etsi minus proprie,) tonum relaxari, eatenus quidem 
ut, in senibus praecipue, (neque enim illis enemata tam pros- 
pere ac juvenibus cedere solent,) Naturae opus interturbetur 
atque impediatur. Quod si vena secta quidem fuerit, sed 
non multum sanguinis emissum, tunc (uti dixi,) clysteres 
adusque decimum, plus minus, diem impero; nonnunquam 

f Hanc form. om. edd. '66, *68, 76 ; ^ sing. w/] om. edd. '66, '68, 76. 

cf. fornun. 145, 170. ' prout respoat.^l om. edd. '66,'68,'76. 



usu ene- 
matum. 



48 THOMAE SYDENHAM 

Fbsru etiam adusque duodecimum ; quod in illis praesertim obtinet, 
AMNORuic quibus sanguinem demere non audeo. Sunt enim^ qui post 
'^^-'^*' Intermittentes autumnales (sive Tertianae fuerint illae, sive 
Quartanae^) Febribus Continuis ex purgationis in praeceden- 
tis morbi fine defectu corripiuntur. His si sanguinem mise- 
risj periculum est ne sedimentum illud^ quod praegressa fer- 
mentatio deposuerat^ in massam sanguineam resorbeatuTi 
fiovasque turbas excitet. Yenae-sectionis itaque loco, rebus 
ita se habentibusj clysteribus utor^ et quidem ad diem usque 
duodecimum^ modo aeger sit juvenis, atque fermentatio nimis 
exaltata. 
Plura de [23.] (2.) Verum e contrario, sive renae-sectionem adhi- 
bueris sive omisens^ si sanguinis effervescentia nimis elan- 
gueseat, adeoque stimulo egeat ne Naturae juvandae impar 
fuerit ; tunc equidem a clysteribus etiam ante diem decimum, 
multoque magis eo praeterlapso^ prorsus abstinendum arbi- 
tror. Quorsum enim jacentem jam et nimis elanguidam 
fermentationem ulterius eompescere atque reprimere cona- 
remur? Quod si vero post tempus illud^ in morbi nempe 
declinatione^ cljsteribus utaris, profecto non minus absonum 
id fuerit atque ab omni ratione alienumj quam si quis effer- 
vescenti cerevisiae nimis amplum spiraculum aperuerit : 
etenim aperto illo spiraculo praepeditur Natura, quo minus 
ad morbificae materiae separationem unitis viribus incumbat. 
[24.] Postquam igitur vel mediantibus evacuationibus ido- 
neia atque opportunis aeger e^ fieK&p^ positus fuerit quau- 
tum ad illa symptomata attinet quae ex nimia ebullitione 
nascuntur, vel morbus jam declinaverit; quanto magis a- 
strictam illi alvum praestitero^ tanto magis eam* extra peri- 
culi aleam coUoco; nempe Febrili materia ad sui concoctionem 
suaviter ac blande propendente. Quocirca si praecedentes 
evacuationes sanguineae massae quasi laxitatem quandam 
induxerint^ vel inducere minentur, vel aeger ante debitum 
tempus Febre levatus fuerit^ vel etiam Febris ad ultimam 
suam periodum pervenerit^ non solum enemata procul ha- 
beri volo, sed et cardiacorum opem atque auxilium sugge- 
rendum arbitrorj atque mox ad alvum adstringendam memet 
accingo. 

k i^» fitK&^^jLe.extratelorumjaetumt Gaisford, Paroem. Graec, 
9C in tuto: vide Erasmi Adag. 1 3. 93. ; ^ eam'} eum 'edd. *66f '6S. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM I. 4. 49 

[25.] Cardiaca vero quod spectat^ quoniam usu mihi com- Fp.nRis 
pertum est eadem propere nimis exhibita non contemnendam apTncmium 
noxam inferre, (vena"* scilicet nondum secta, metuendum est J^li^^- 
ne materia cruda adhuc eristens° in cerebri memhranas^ etc." c*5^'a«*« 
aut pleuram decumbat^) ideo curae mihi semper est ne car- conferunt, 
diaca exhibeantur^ dummodo vel nihil omnino^ vel parum ^^^^ 
sanguinis emissum^ nullaque alia insignior evacuatio facta tempore 
fuerit, aut aeger aetatis vigorem nondum exegerit ; neque ** * ^" "* 
enim video quorsum sanguis ejus, per se satis locuples^ 
ulterius in ipsius pemiciem ditesceret : locuples autem atque 
opulentus satis est, neque succendiculis eget quamdiu evacua- 
tiones insignes calorem ejus insitum non prostraverint. 
Hujusmodi aegris domi nascuntur cardiaca, et quae foris ad- 
duntur, aut frustanea sunt aut etiam damnosa : quapropter 
ego vel nulla omnino, vel saltem levissima permiserim. 
[26.] Interim vero si aeger ex profusis evacuationibus lassus 
et languidus, vel aetate fuerit provectus, solenne mihi est 
cardiaca vel in ipso Febris initio propinare : morbi autem die 
duodecimo, negotio tunc temporis ad secretionem vergente, 
raedicamentis calidioribus liberalius indulgendum censeo; 
imo paulo maturius idem fieri potest, modo non metuendum 
sit ne Febrilis materia in partes principes praeceps agatur : 
namque hoc tempore, quo magis calefecerim, eo magis con^ 
coctionem acceleravero. [27.] Neque revera cogitando as- 
sequi possum quid sibi velint Medici, cum sua praecepta totiea 
ingeminant de remediis ad promovendam Febrilis materiae 
concoctionem administrandis, id quod in morbi initio accer- 
siti saepe faciunt ; nihilominus tamen eodem ipso tempore 
medicamenta ejusmodi imperare non dubitant, quae Febrim 
sdlicet attemperare possint Profecto enim est Febris ipsa 
Naturae instrumentum, quo partes impuras a puris secemat : 
hoc illa modo plane imperceptibili praestat ab initio, atque 
etiam in atcfiy morbij verum in ejusdem declinatione aper- 
tius atque manifestius idem opus aggreditur, id quod ex urina Materiae 
ceraere licet. Materiae Febrilis concoctio nihil aliud revera con^ctio 
significat quam peccantis materiae a sana separationem. ^^}^^ ^t 
Hanc igitur ut acceleres, non satagendum nescio quibus pTOcantTs" 
attemperantibus^ sed Febris effervescentia tamdiu permittenda ">**®"*e * 

ratio. 
^ vena] eruda scilicet adkuc enstenie » mat, cruda adhuc ex.'] om. ed. '66. 

maleria venaque ed. *^, <* etc.] om. ed. '66. 

H 



50 THOMAE SYDENHAM 

Febris est^ quamdiu salus aegrorum passa fuerit ; cum autem finem 

Annorum spectat atque declinationem^ secretione jam conspicua^ tunc 

'6i-'6^' quidem calidioribus medicamentis illam a tergo insequemur, 

ad rem eo celerius ac certius perficiendam. Atque hoc reipsa 

est, Pebrilis materiae concoctionem promovere ; cum evacua- 

tiones et refrigerantia moras nectant, et curationem impe- 

diant, ipsamque sanitatem jam appropinquantem abiguntP, 

uti saepius a me fuit observatum. 

Despuma- Si fermeutatio satis progrediatur, despumatio circa diem 

diem 14*™ dccimum quartum peragetur ; venmi si refrigerantia quae- 

peragitur. libe^ serius adbibueris, atque ita eorum ope effervescentia 

rantiapost sufflaminctur, mirum non est, si Febris ad diem vicesimum 

^«™ }**"" primum, quin et in effoetis corporibus male tractatis multo 

morbum longius excurrat. 

hunT" l^^-] Illud porro observatu dignum est, quandoque accidere 

ut aeger clystenmi aliorumve catbarticorum usu circa decli- 
nationem morbi intempestive praescriptorum parum alleviari 
videatur, imo nonnunquam apyrexia omnimoda frui; post 
diem autem unimi alterumve senties non tam pristinam 
Febrim vires suas redintegrasse, quam novam accendi ; rigor 
nimirum atque horror subito invadet, quem mox excipiet calor 
atque Febris, idem stadium (nisi forsan in intermittentium 
classem se reponat,) decursura, quod in praecedentibus mon- 
stratum fuit. Cum ita se res habeat, non aliter tractandus 
est aeger quam si antea Febre non detentus fuisset, verum 
quoad res agendas calcata jam vestigia repetenda; despu- 
matio enim, quae coeptae jam ebullitioni debetur, non nisi 
praedicti temporis (scilicet quatuordecim dierum,) spatio per- 
agetur, utcunque molestum fiierit aegro, a praegresso morbo 
satis jam debiUtato, eousque sanitatem expectare. 
Cardiaca [29.] Cardiaca quae adhibeo passim sunt ejusmodi quae 
tiora^n statim subiudicabo, quorum moderatioribus utor in morbi 
°>?'^! . principio, aestuatione maxime fervente: ^adatim ad usum 

pnncipio, ,.,. . , . 1 1 iT . • 1 

calidiora calidiorum, juxta morbi progressum vel ebulhtioms gradus, 
mMuad- P^rgens; semper memor licere, siquidem multum sanguinis 
hibenda. missimi, vel aeger senex fuerit, ut cardiaca fortiora adminis- 

trentur, quam cum vel nulla praecesserit venae-sectio, vel 

aeger aetate floruerit. 

[30.] Moderata autem illa quae dixi cardiaca fiunt ex aquis 

' ahigunt^ Sic male Syd., melius — gant edd. recent 



OBSERVATIONUM MEDICARUM I. 4. 51 

stillatitiis (verbi gratia^) borraginis^ citrii^ scordii composita^ Febris 
fragorum^ theriacalis^ cum admixtis syrupis melissophylli Fer- annorum 
nelii^ caryophyllorum, et de succo citriorum, etc. ; fortiora 'gi-'^! 
vero ex pulvere e chelis cancrorum composito, bezoardico^ 
confectione de hyacintho, theriaca Andromachi, aliisve ejus- 
dem indolis. Quae sequuntur in frequenti usu sunt : — 

[Form. 4.] R Aquae Borraginis, Formulae 

[Aquae] Citrii, ^^*<^o- 

[Aquae] Scordii Compositae, 
[Aquae] Cerasorum Nigrorum, ana uncias duas, 
Aquae Cinnamomi Hordeatae unciam unam, 
Margaritarum praeparatarum drachmas duas, 
Sacchari crystallini i quantitatem sufficientem ; 
Misce: sumat cochlearia quatuor saepius in die, praecipue in 
languorihus. 

[Form. 5.] I^ Aquae totius Citrii, 

[Aquae] Fragorum, ana uncias tres, 
Aquae Cordialis Frigidae Saxoniae unciam unam, 
Aquae Theriacalis Stillatitiae, 
Syrupi Melissophylli Femelii, 
[Sjrrupi] Caryophyllorum, 
[Syrupi] de Succo Citriorum, ana semunciam ; 
Misce; fiat julapium, de quo capiat saepius. 

[Form. 6J I^ Pulveris e Chelis Cancrorum Compositi, 

Lapidis Bezoardici Orientalis, 

[Lapidis Bezoardici] Occidentalis, 

Contrayenrae, ana scrupulum unum, 

Folium Auri unum ; 
Misce ; fiat pulvis suhtiiissimus : capiat ad quantitatem granorum 
duodecim, quoties opus fuerit, 

ex Syrupi de Succo Citriorum, 

[Syrupi] Caryophyllorum, ana drachmis duahus, 
superhihendo cochlearia aliquot julapii praescripti. 

IFortn. 7.] ^ Aquae Theriacalis StiUatitiae imcias quatuor, 
Seminum Citrii drachmas duas ; 
Contundantur simul, et fiat emulsio; colaturae adde sacchari 
perlati quantitatem sufficientem ad gratum saporem : sumat 
cochlearia duo ter in clie. 

Plures vero formulas recensere supervacaneum arbitror, 
quoniam et innumerae sunt^ aut esse saltem possunt^ et in 
morbi decursu juxta varia ejus tempora ac diversa symptomata 
variandae sunt. 

1 Sacch. crytt. Ijst. edd. '66, '68, 70. 



52 THOMAE SYDENHAM 

Febris [31.] (3.) At si fermentatio neque uimium aestuet^ neque 

A^mioRuif langueat, eam in isto gradu relinquo, nec ullis remediis utor, 

'^ll?^ nisi aegrorum vel amicorum quibus stipantur importunitas a 

si fermen- ^^ aliquid extorqucat, quod ipsis, citra instituti et scopi mei 

procedat, fraudem, placeat. 

ni^^oreiJ^- l^^-] Atque hoc loco non praetermittam me saepius ad 
diisopus tenuis conditionis homines, quorum crumena prolixo appa- 
ratui medico ferendo non erat, accersitum, nil fecisse aliud 
post venae-sectionem et vomitionem peractam', (siquidem 
eas postulasset indicatio,) nisi quod ipsis praescriberem ut toto 
morbi tempore lecto defixi, non nisi juscula avenacea et hor- 
deacea vel similia haurirent; tenuem cerevisiam dempto 
frigore moderate biberent ad sitim sedandam ; enema* ex lacte 
saccharato singulis vel altemis diebus usque ad diem decimum 
vel undecimum injici curarent ; et versus Febris finem, coepta 
jam separatione, siquidem segnior esset, ad eam juvandam 
fortiorem subinde potum cardiacorum loco bibere ipsis per- 
misi. Atque ita sine ulteriore aliquo apparatu, nisi quod 
leve catharticum in fine morbi addere soleam, eos salvos et 
incolumes dimisi. 
Cireadiem [33.] Sed ut ad iustitutum meum revertar: si praedicta 
15»»» po- methodus sollicite observata fiierit, uaitato circa decimum 

tiopurgans ^ .... 

sumenda quintum dicm, tum^ ex laudabilis in urina separationis signis'^, 

sedimen-^ tum etiam ex manifesta omnium symptomatum remissione, 

tum a fer- percipio tempcstivum tunc esse potionem purgantem exhibere, 

tione hic quac scdimentum e praegressa fermentatione hic illic deposi- 

^^•^*^mTn ' *^°^ subducat j quod nisi tempestive factum fuerit, periculum 

sangui- est uc iu sanguiuis massam remigret, ejusdemque Febris re- 

CTMs^reci- cidivam conciliet ; vel etiam sua in partibus naturaUbus, ad 

divamcon- quas amandatum fuit, mora, in mineram tenacium deinceps 

in corpore malorum feracem abeat. Nimirum separatione 

jam facta, humores crassi ac impuri ex arteriis sanguini 

in venis refluo immissi, regressum ejus facile impediunt, ex 

quo varia obstructionum, ac tandem^ fermentorum, genera 

nascuntur. 

Quare [34.] Ubi tamcu animadvertendum non adeo plane ne- 

purgatio cessarium esse post Febres vemales, atque post autumnales 

nonitane- * ■■ ■■• 

cessaria purgatioucm celebrarc, idque propterea quod sedmientum a 

' pcract. post iudic. in ed. '66. ■ enema — rMrrtr<*»/]om. edd.'66,'68,'76. 

« tum] om. ed. '66. " signis] signo pd. *66, " tandem] om. ed. '66, 



OBSERVATIONUM MEDICARUM I. 4. 53 

Temalibus depositum^ tum copia^ tum qualitate terrea malig- Fcbkis 
naque ab autumnali superetur. Quod ipsum etiam in variolis annorum 
obtinet^ mtdtisque morbis aliis verno tempore grassantibus^ in '^'-'^^- 
qnibus purgantium omissio non tam grave periculum, (quod yI^t^^ 
ego quidem observaverim^) quam in casibus prius memo- aliosque 
rati8,mferre80let. '^^Zl 

Et sane non multum is a veritatis scopo aberraverit*, qui ^^s, atque 
affirmaret ab hoc capite (purgandi scilicet post morbos tumnales. 
autumnales omissione^) plurium morborum colluviem, quam Purgatio- 
ab uUo alio quo demum eunque causarum fonte, dependere. post mor- 

[35.] Si valde debilis sit aeger, vel alioquin perfecta adeo ^^* *"- 
depuratio facta non fuerit ut audacter possim purgans exhi- plunum ' 
bere die decimo quinto, rem diflFero ad decimam septimam ; ™^ ^^^ 
quo tempore sequentem, vel similem, pro ratione aegri virium, Catharais 
potionem propino : — i^mJm"^ 

[Form. 8.y ^ Tamarindorum semunciam, oueMt' 

Foliorum Senuae drachmas duas, differenda. 

Rhabarbari sesquidrachmam ; 
Coque sufficiente quantitate aquae ; colaturae unciis tribus dissolre 

Mannae, 

Sjrupi Rosacei [Solutivi], ana unciam unam ; 
Misce ; fiat potio capienda maue. 

[36.] Purgatione peracta, aegrum, hactenus lecto ex Diaeta et 
praescripto meo defixum^ surgere, et paulatim ad pristinam ^^^""f " _ 
victus rationem reverti jubeo. Ea quippe, quam ad hoc cetitium. 
usque tempus praescripsi^ eadem propemodum est cum illa 
quam modo commemorabam^ uti juscula avenacea et hor- 
deacea^ panatellae ex pane et vitello ovi in aqua cum saccharo 
confectae, juscula tenuia ex decocto pulli^ cerevisia tenuis 
lupulata^ cui quandoque, aestuante ardore Febrili, immisceri' 
potest succus aurantiorum recens expressus et super ignem 
ad cruditatis tantummodo sublationem coctus^ et his similia; 
quamvis juscula aveAacea sint instar omnium. Negare vero 
cerevisiam tenuem^ quae subinde in mediocri quantitate 
sumatur, severitas est minime necessaria, imo saepenumero 
etiam detrimentosa*. 

» a ver. sc. aber.l veritatis transiliret * Hic add. edd. '66, '68 quae se- 

Umitei ed. *QQ. quuntur: — Ad epispastica quod attinet, 

y C£ formm. 24, 59, 97, 101, 103, quae tam crebri tisus sunt^ praeterquam 

118,212. quoii non videam qua ratione istum in 

' immisceri^ Sic edd. '6Q^ '68, '76; partibus musculosus^ quibus iUa haereutt 

— cere ed. '85, mendo fort. typogr. ichonm evacuandoj uUatenus vaicant «««- 



54 THOMAE SYDENHAM 

Febris [37.] Accidit interdum (maxime in senibus^) aegrum Febri 
ANNORUMJani curata, et corpore satia jam superque purgato, nihil- 

/^A"!?l:_ ominus valde debilem esse ; et quandoque tussi, interdum 
Mriaga- etiam screatu, magnam glutinosi viscosique phlegmatis copiam 
num an- expcctorare : quod symptoma non tantum aegro terrorem 
aliud e ge- injccit, scd ct ipsi Medico, praesertim minus cauto, imposuit, 
nerosis, eumque in opinionem induxit, quasi affectus iste phthisi viam 

senibus m * ^ . 

morbi fine stcrneret > licet observaverim ego rem adeo periculosam non 

pWegma ^^^^' ^^ ^ ^^^ acgrum jubeo vinum Malaganum anno- 

viscosum sum, vcl Falcrnum, sive Muscatum, cum pane tosto ei im- 

randum" uiisso bibcre, quod crasin sanguinis** multum praegressa 

aestuatione debilitati (proindeque nuper ingestorum succis 

assimilandis imparis,) corroborans, symptoma illud paucorum 

admodum dierum spatio abigit, ut crebra experientia mihi 

constat. 

Errores [38.] Hac ipsa quam proposuimus ratione aegrum a multis 

umquan- affcctibus symptomatibusquc*^, quae malignitati tribui solent, 

doque in tutum pracstabimus : cum nihil magis solitum sit Medicis in 

morbima- . . . . t t ... 

lignitatem, Arte sua minus exercitatis, quam, quando medicamentis mmis 

tum soient refrigerautibus, vel usu enematum intempestivo, crasin san- 

transferri. guiuis ita relaxarint, Naturamque in pcrficienda sanguinis 

depuratione adeo debilitarint, ut animi deliquia aliaque symp- 

tomata (quae genuina sunt ejusmodi impedimentorum arte 

positorum effecta,) contingant, malignitati culpam tran- 

scribere* ; at si diutumitas, in quam abierit morbus, eum ab 

hoc vitio vindicet, tum quicquid eos in medela deinceps fati- 

gat, id scorbuto acceptum referunt : quamvis reipsa neque 

symptomata, quae accidebant quamdiu vigebat morbus, 

malignitatis erant effecta, neque ea quae contigerunt in 

declinatione ejus, scorbuti; sed utrumque rei male gestae 

debetur, quemadmodum crebro id a me observatum est. 

Non te- Non quod ego, aut quisquam alius qui morborum histo- 

"urFebres ^^^ ^^^ delibaverit, nescius esse possit Febres esse, quae non 

aiias ma- intcmperie sola, aut putrido tantum calore, sed etiam maligna* 

lignasease, 

guinem ab ista Fehrili materiaf quae ipsum toriis istisy quam plumeo lecto, sanitatis 

commovebatt liberare ; aegropotiusmoies- suae restitulionem debere, Nempe saepe' 

tiam ac dolorem ex cutis vulnere facessuntj numero inefficax medicamentum /ortuna 

eumque^ nimis jam morbo suo cruciatum, nobilitat, 

ulterius divexant. Neque (licet iis ego b «o»^.]posta<'»/. inedd.'66, '68, 7(). 

saepe usus sim, sir ut bene se habuerint ^ symptomatibus'] — matis ed. *66. 

aegri,) inferre possum ipsa aliquid pro- *• Cf. inf. ii. 2. 1.; Tract. II. post- 

desse ; inque eam plane suspicioncm pro- scr. § 4. 

pendeOf aegrum haud majori jure vesica- * niaiigna'} et venenata add. ed. '66. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM I. 4. 55 

qualitate (cujus signa evidentissima in aegris non possunt Febris 
non apparere^) constent ; vel etiam quod inficias eam cora- ANNORrM 
plicari aliquando cum Febre scorbutum et complures alios * ^i-'6^» 
morbos posse ; hoc tantum dico, has affectiones immerito *^**s ^""» 
saepe in litem vocari. compii- 

[39.] Si fermentatio sanguinis rite processerit, fiet omnino ^*^ 
materiae morbificae despumatio intra tcmpus modo dictum. 
At si remedia refrigerantia vel enemata serius exliibita Refrige- 
fuerint, multo longius excurret Febris, praecipue in homini- enemau 
bus grandaevis male a Medico curatis ; ad quos quandoque »erius ex- 
accersitus postquam Febri per quadraginta dies et amplius teriaemor- 
laboraverant, nihil non expertus fui quo despumationem san- ^i^cae de- 

..., , -111.,. spumatio- 

gmm mducerem : sed nempe usque adeo debibtatus erat nem,max. 
sanguis, partim senio, partim enematibus et medicamentis *^^*?^""" 
refrigerantibus, ut neque cardiacis, neque ullis aliis corrobo- tardant. 
rantibus remediis scopum meum assequi possem; sed vel 
illorum Febris virium suarum tenax permanebat, vel alioqui, 
si adesse videretur aTrvpe^ia, vires aegrorum admodum pro- 
stratae erant, et tantum non emortuae. 

[40.] Aliorum autem remediorum successu frustratus, alio Adoies- 
consilium vertere saepe coactus fui, cum successu non vulgari ; ^^ juxta 
nempe adolescentulorum vivum vegetumque calorem aegris cubantium 
applicando. Nec est quod quis multum miretur hac methodo prae cae- 
(Ucet inusitata,) aegrum tantopere corroborari, Naturamque |fj^^°y*^"*" 
debilitatam juvari, ut semet a materiae secernendae eliminan- dest 
daeque reliquiis exoneret ; cum proclive sit intelligere in- Cigua ra- 
signem effluviorum vegetorum copiam a sano et athletico cor- tJJ* J® 
pore in corpus aegri exhaustum transfrmdi. Neque unquam 
comperi iteratam calentium linteorum applicationem ullate- 
nus id praestare valuisse, quod modo praescripta metho- 
dus praestitit ; ubi calor applicatus tum magis est humano 
corpori congener, tum simul blandus, humidus, aequalis, 
perennisque. Atque haec ratio, spiritus et halitus, for- 
sitan balsamicos, in aegri corpus immittendi, ex eo quo 
ipse illam adhibui tempore, licet aliena primum videre- 
tur, ab aliis cum successu faelici fuit adhibita; neque pro- 
fecto me pudet hujus remedii meminisse, tametsi petulci 
quidam homines atque arrogantes, omniaque vulgaria in- 
genti supercilio contemnentes, me forsitan hoc ipso no- 
mine aspemabuntur. Ego euim proximi mei commodum 



56 THOMAE SYDENHAM 

FEBRI8 ac salutem vanis illonim opinionibus longe anteferendam 

CONTIN. ^^^„^^f 

Annorum censeo^ 

*6\-*64e. [41.] Methodus» hactenus enarrata^ si quis illam prudenter 
Sympto- g^ jj^m destinato animi consilio observaverit, aefiros, si non 

inataquae- . ^ o # 

dam hujus ab omnibus,saltem aplerisquemolcstis illis symptomatibus im- 

priam MbT "^^^cs praestabit, quae hanc Febrem** vel comitari, vel eidem' 

curam supervenire solent, quaeque Medicum animi ancipitem^ atque 

^' ^ *° saepe in curationis decursu consilii pene expertem reddunt ; 

immo et illius curae commissos non raro e medio auferunt^ 

etiamsi morbi natura mortem non interminari visa sit. Sed 

quandoquidem vel aegrorum culpa Medicum non satis oppor- 

tune accersentium, vel ipsius Medici minori sive peritia sive 

cautela^ ejusmodi accidentia saepissime oborta cemuntur, non 

gravabimur peculiarem eorundem curam summatim hic attin- 

gere ; verum ad ea tantum symptomata me restringam^ quae^ 

tametsi saepenumero praeverti potuerint, modo via atque 

ordine praedicto quis usus fuisset, cum tamen semel accide- 

rint, diversam quandam sibique propriam curam postulant. 

Phreni- [42.] Atque (ut hinc ordiar,) si aeger, vel calidiora 

'^"* medicamenta minus propere atque intempestive sumendo, 

vel calido nimis temperamento sua natura fretus, in Phre- 

nitidem prolapsus fiierit ; vel (quod proxime illuc accedit,) 

si non omnino dorraiat, sacpe exclamet, aut inconditis 

vocibus utatur, si vultu ac loquela ferociat, si medicamenta 

potumve communem avide et quasi raptim bibat, vel 

Phrenitis denique urinam habeat suppressam : in hoc (inquam,) casu, 

quo*pacto libe^aUori mauu, quam supra indulsi, ad venae-sectionem, 

tractan- cljstcres, ac mcdicamenta refrigerantia, me accingo, verno 

tempore praesertim, quo etiam alias, symptomate hoc non 

apparente, juvenes atque vegeto calore praediti ejusmodi 

auxilia sine multo discrimine admittunt. [43.] Atque tali- 

bus remediis utens, aegrum eousque sustinere conor, donec 

in diutumitatem aliquam affectus excurrat, quo tempore non 

admodum difficile erit eum et a morbo et a symptomate una 

eademque opera liberare: id quod fiet narcoticum aliquod 

T^arcotica medicamcntum in largiori paulo dosi exhibendo. Quamvis 

vigente 

' In edd. *66, '68 (p. 41.) sequuntur '68 Sectio Secunda, De Symptomatibu» 

plurima, quorum quaedam supra, quae- Febres Continuat comitantibu*. 

dam infra dixisse, quaedam denique pe* ^* hanc Febrem] continuas Feltres cdd. 

nitus omisifise mihi Syd. videtur. Cunc- '66, '68. 

ta ad hujuB cap. ftnem relegavi. ' eidem'] iisdem edd. '66, '68. 
ff Methodua Sfc^ Hic inc. in edd. '66, 



OBSERVATIONUM MEDICARUM I. 4. 57 

enim, Febre vigente, quae vapKtoaem vi praedita sunt non Febris 
omnino prosint^ neque destinatum a Medieo scopum feriant; annorum 
tamen opportune^ et in declinatione morbi adhibita^ prae- *^^''^^- 
claros effectus edunt : antea vero prodesse non possunt^ pro8uiit7" 
partim quia fermentationem vi atque impetu procurrentem «t in mor- 
sistere nequeunt, etiam iu maxima dosi exhibita^ partim vero natione' 
(quod quidem majoris adhuc momenti est,) materiae peccanti ^^^^^^ 
tunc temporis massae sanguineae aequabiliter admistae^ edont 
neque versus separationem adhuc vergenti, ab exhibito ^i?* ^ 
hujusmodi medicamento manus injicitur, adeoque depuratio ditur. 
illa tantopere expetenda impeditur. Verum sive haec ratio 
sit hujusce phaenomeni^ sive alia aliqua magis abstrusa^ 
judicent iUi quibus animus atque otium est talia speculari. 
[44.] Interim ex fideli atque idoneo observationum pluri- 
marum complexu rem ipsam certissimam esse pronuncio^ 
laudanum^ vel alia quaevis narcotica in principio^ augmento^ 
vel statu hujus Febris^ ad symptoma hoc levandum^ vel non 
prode^se omnino, vel (quod saepe accidit,) etiam obesse; 
verum in ejusdem morbi declinatione eadem mediocri dosi 
adhibita non sine successu usurpari. Semel equidem narco- Ante dicm 
tico die morbi duodecimo usus sum, nec frustra; citius autem Jefg^j^^ 
nunquam prospere exhibitum novi. Quodsi autem iUius usum H*"», 
ad decimum quartum usque diem distuleris^ tanto magis exhibenda. 
proficuum evadet, separatione nempe perfectiori tum facta. 
Neque vero haec mora^ tametsi forte astantes magnopere 
perterrefaciet horrendum hoc symptoma^ mortcm statim 
subinfert; cum saepe observaverim^ hanc rem plerunque 
inducias ferre posse ac solere, donec ad narcotica descendere 
fuerit opportunum ; saltem si caveatur ne cardiacis calidisque 
medicamentis adhibitis intemperies coepta accendatur ube- 
rius, quo casu aegri subito pereunt. Narcotica, quibus ego 
uti soleo^ sunt vel laudanum Londinense ad sesquigranum ^, 
vel sequens : — 

[Form. 9.] I^ Floram Paralyseos manipulam unum ; 

Coque sufficiente quantitate Aquae Cerasomm Nigrorum ; 
colaturae unciis tribus dissolve 

Syrupi de Meconio semunciam, 

Succi Limonum ' cuchleare dimidium ; 
Misce. 



' hmjut Febris] morln edd. '66, '68, 76. * Snec 

k teiquigr.] gr.J. edd. '66, '68, 76. '68, 76. 



Sneei Lim. guU. viij vel *. edd. '66, 



^8 THOMAE SYDENHAM 

Fbbris rel IForm. 10.]" {^ Aquae Cerasorum Nigrorum sesquiunciam, 
CoNTiN, Aquae Epidemicae dracbmas duas, 

'61 -'64. Laudani Liquidi gfuttas sedecim, 

Syrupi Carjophyllorum drachmam unam ; 
Misce. 

A«ger, si [45,] lUud unicuin hic addere placet^ quod ad lianc rem 
inode"fieri observassc non inconsultum arbitror; nempe si symptoma 
poBsit, pri- hoc eousque inducias ferat, et Febris adeo in diuturnitatem 

usestpur- . ^ . . . 

gandus. aoeat °^ ut aeger ante assumptum narcoticum commode purgan 

possit^ medicamentum illud tanto faelicius effectum suum edi- 

turum. Quocirca ego imperare soleo pilularum cochiarum 

majorum scrupulos duos in aqua betonicae dissolutos^ atque 

hoc decem vel duodecim horis ante narcotici exhibitionem. 

Neque metuendum est a tumultu illo^ quem calidior illa massa 

pilularum alias excitare solet ; subsequentis enim narcotici vis 

pensabit illas turbas^ et quietem suavissimam blandissimam- 

que inducet. 

Yigiiiae Quodsi vigiliac ultra Febrem excurrant^ cessantibus aliis 

brem ^o- «jmptomatibus, observavi, linteum in aqua rosarum immer- 

modo con- snm, et frigide sincipiti ac temporibus applicatum^ plus quam 

' narcotica quaevis prodesse^. 

Tussis. [46.] Saepe accidit aegrum per totum morbi decursum 

Tussi molesta divexari; nimirum commota vehementer ac 

tumultuante sanguinea mole^ omnibus jam ad seditionem 

et partium studia spectantibus^ fit ut humores quidam soluti 

diffluentesque e massa sanguinis per vascula pulmonaria, vel 

etiam per diapedesin in tracheae membranam interiorem^ 

teneriorem scilicet atque exquisito sensu praeditam^ trans- 

ferantur* Hinc Tussis oboritur^ quae primo sicca est^ quo- 

niam tenuis adhuc materia vim expultricem eludit; mox 

crassescit, atque expectoratu difficilis evadit^ eo quod sensim 

Febrili calore torreatur atque assetur: hinc fit, ut suffoca- 

tionis metu percellatur aeger, utpote cui vires desunt ad len- 

oi.amygd. tam hanc viscidamque materiam tussi eliminandam. Ego in 

Tussi reli- ^oc cffectu raro alio aliquo medicamento utor^ praeter oleum 

fcrendT**"- *™yg<l*^l8J'*'^™ dulcium recentcr expressum, nisi forsan acci- 

■» Hanc form. om. edd. *66, *68, 76 ; dictis in Sect vi. c 3. plenimque re- 

c£ fonn. 144. «pondere mihi videantur, eum in locmn 

" et Fehrit aheat'] om. edd. '66, transtuli ; itemque add. quaedam ed« 

'68, '76. '66 de Fehre Symptomatica rermitf quae 

** In edd. *66, '68 tequuntur quae- post Sect ii. c. 2, transcripsi 
dAm de Pleuritide, quae, quum infra 



OBSERVATIONUM MEDICARUM I. 4. 59 

derit (accidit autem aliquoties^) ut aegrotus oleum prorsus ayer« Febris 
setur ; tunc enim vulgaribus illis pectoralibus^ ut licet, opem ^^^l^^j'^ 
ferre conamur. Interira oleum illud amygdalarum^ siquidem '61 -'64. 
illo per aegrum uti licuerit^ bechicis aliis anteponendum 
censeo^ ob eam causam praecipue^ quod cum necesse sit haec 
liberalius et majori quantitate exhibere^ modo prodesse veli- 
mus^ hoc pacto ventriculum^ jam satis superque debilem et ad 
nauseam proclivem^ oneramus; nonnunquam etiam eadem 
opera praepedimur ne reliqua, eodem ipso tempore transi- 
genda, procuremus. [47.] Neque vero satis aut inteUectu 
assequor, aut experientia edoctus sum, cur ab hujus olei, 
quod jam diximus, usu in Febribus abhorreamus, eo quod 
scilicet inflammabile sit> adeoque metuendum ne Febrim 
adaugeat. Fac enim illud sua natura calidum esse, certe 
tamen calor ille tantus non est ut aliunde non abunde 
pensetur: prae caeteris enim manifesta vi pectori conducit, 
aperitque vias ac lenit, adeoque expectorationem promovet ; 
qua (praesertim si copiosior acciderit,) tum exoneratur san- 
guis a molesto humore commode jam excreto, tum eadem 
opera nonnihil refirigeratur; adeoque me non admodum male 
habet, siquando viderim symptoma hoc intercurrere, cujus 
beneficio non parum etiam aegro beneficii accedit. IUud 
unicum nunc moneo, una eademque vice tutum non esse, 
totis cochlearibus hoc oleum exhibere; periculum enim est 
ne et ventriculo nauseam et alvo fluxum inducai&us : parce parce at 
itaque sed frequenter interdiu noctuque propinandum erit, sumen-*^' 
quo non solum expectoratione facta tussim leniemus, verum <^"™ ^»^ 
etiam (quod alicujus momenti est,) attritas aegri vires blando 
nutrimento nonnihil solabimur. 

[48.] Fit nonnunquam ut Haemorrhagia Narium super- Narium 
veniat ; sive quod medicamenta nimis calida in morbi initio rhaoia''! 
fiierint exhibita, sive quod ebullitio non satis coercita fuerit, 
aegro nempe vel in florenti aetate constituto, vel anni tem- 
pestate coadjuvante. Hoc si fiat, non admodum juvabunt ea Narimn 
quae ad sistendum sanguinis motum vulgo fieri consueverunt, ^^^°^" 
qualia sunt venae-sectiones, ligaturae, medicamenta adstrin- l^uic Febri 
gentia, atque agglutinantia, vel etiam sanguinis acrimoniam n^ca^ut 
contemperantia, etc. Quamvis enim pro Medicorum consilio curanda 
ac prudentia his atque hujusmodi aliis uti liceat, in eo tamen 

^ Cf. Process. Int c. 45. 



60 TIIOMAE SYDENHAM 

Febris cardo rei vertitur^ ut idoneo aliquo medicamento sanguinis 
Annorum ®^^Uitioni fraenum imponatur^ quod sistat figatque illius 
-I^^Il?*' impetum in praecipitia quaeque ruentem. Verum quidem 
est^ si symptoma seorsim spectetur^ ea quae supra enumera- 
vimus (ac venae-sectionem potissimum^) accommoda satis esse, 
nec ego ipse dubitarem iisdem uti ; sed nempe symptomatis 
hujus causam (saltem si phlebotomiam exceperis,) non satis 
attingunt^ quam profecto non majori ratione per praedicta 
toUere^^ quam si gladio ignem extiuguere satageres. Ego 
itaque in hoc casu^ frustra aliis tentatis^ tale quidpiam adhibere 
soleo^ quale nunc subnectam : — 

\_Form. 11.] I^ Aquae Portulacae, 

[Aquae] Papaveris Erratici, ana sesquiunciam, 
Syrupi de Meconio' drachmas sex, 
Syrupi Paralyseos ' semunciam ; 
Misce ; iiat baustus. 

^nqiMun ^^^'3 ^^^^"^ autcm haec ita intelligi^ quasi Haemorrhagiam 
pennitten- quamlibct ita statim curari velim^ quin potius illa saepe per- 
qua mor-^ mittenda est, atque aegro plurimum prodesse potest, partim 
bu8 critice nimiam ebullitionem reprimendo, partim etiam critice ali- 
Bolvitur. quando morbum solvendo. Atque revera parum proderit 
huic symptomati fraenum praedictum aptare^ priusquam illud 
aliquantisper excurrerit, vel etiam priusquam vena in brachio 
Post hae- sccta fucrit. Illud diligenter advertendum est, hanc ipsam 
giam im- ^tque alias omnes immodicas haemorrhagias peculiare illud 
modicam obtiuere, quod, quamprimum illae quomodocunque sedatae 
purgandus fueriut, uisi leniens aliqua purgatio celebretur, metus est ne 
neiTwdil ''^'div'^"^ ^^g^^^ P^^tiatur ; proindeque purgandum erit, quam- 
vam pati- vis (si Fcbris tempora spectentur,) serius aliquanto id fieri 
* ^' soleat, atque debeat, nisi symptoma hoc acciderit*. 
SiNGUL- [50.] Hoc symptoma plerumque senibus accidit post 

TU8. 



copiosas evacuationes, vel per secessum ex diarrhoea, vel 

SinguUu8, ^ , '4.' i ^ 

senibus maximc per vomitiones, atque saepenumero mortem prae 
maxime foribus adessc denunciat. Ingenue fateor me mihimet ipsi de 

accidens „. - ,....« •i-i • 

postcopio- Smgultus causa disquirenti satisfacere non posse; nimlominus 
adonir'* observavi saepe illum ex turbis, ac tumultu ab asperioribus 
saepemor- medicamentis in ventriculo locisque vicinis exdtato, ortum 
praenun- ducere, quibus sedandis atque in pristinam pacem reducendis 

c»""- 1 toUere] licet toHere edd. recent * acciderii] aic edd. *^^, '68, acced, 

r Syr. de Mtc. Xv edd. *66, '68. (vox nihili,) edd. 76, '85, accets. edd. 

» 5yr. Para/. 3>edd. '66, '68, '76. recent. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM I. 4. 61 

cam Naturae vires non suffecerint, fit ut ingens periculum Febris 
iromineat : proindeque consentaneum existimavi curam eo annorum 
dirigere, nt qnod Natura per se nequibat, artis adminiculo '6i-'6^- 
suffiilta perficeret. Diascordium igitur larga dosi exhibitum J^^^g^ijjgl 
(nempe ad drachmas duas^) a scopo meo non aberravit ; cum raiiorspe- 
semine anethi^ aliisque^ quae tanquam specifica decantantur^ nibusin"eo 
usus nihil profecissem. sedando 

[51.] Si in morbi hujus decursn Diarrhoeam obortam con- diar- 
spexeris^ quae (uti jam alicubi supra [§ 9.] notavimus,) accidere '^"^*'*' 
tum solet^ cum in morbi initio vomitorii propinandi indicatio se ©b voml-*' 
obtulit. neque tamen illud propinatum fiut : dico in hoc casu *orii in 

. ,. ,... .,. pnncipio 

convenire ut quovis morbi tempore" (nisi vures contra-indica- exhibendi 
verint,) emeticum exhibeatur, etiamsi jainpridem illa ad vo- n^*Xr- 
mendum propensio praeterierit. Quoniam autem hac de re ta,emetico 
satis (opinor,) in superioribus pagellis a nobis dictum est, elt^°* * 
illud hoc in loco duntaxat annectam, quid facto sit opus, si, Sj ea ex- 
exhibito licet emetico, nihilominus Diarrhoea supervenerit : eJ„etico 
qnod tamen oppido rarum est, nisi in Febre inflamDiatoria^, nihiiomi- 
ubi vomitorium hoc symptoma non solum non impedit, sed venerit, '" 
quandoque creat, quod notatu dignum est. Itaque cum sic g"*™* *" 
se res habuerit, prae quibusvis astringentibus hujusmodi iiyicien- 
clysterem profuisse comperi : — ™' 

[Form. 12.] ^ Corticis Granatorum semunciam, 
Rosarum Bubrarum pugillos duos ; 

Coque in luctis vaccini sufficiente quantitate ; colaturae libra 

dimidia dissolve 

Diascordii^ semunciam ; 

Misce ; fiat enema. 
Non snaserim ut majori quantitate clysterem injicias ; quam- 
vis enim propria vi adstrictionem polliceatur, metuendum 
tamen est ne sua mole lacessat intestina, adeoque fluxnm 
alvi, quem consopire animus erat, uberius provocet. 

[52.] Sed forsitan objiciet his aliquis, magis e re videri ut 
(praesertim declinante morbo,) Diarrhoeam, si quidem acci- 
derit, permittas potius quam sistas, quandoquidem fliixus 
ille alvi nonnunquam criticus est, morbumque solvit. Re- 
spondeo, me non inficias iturum fieri aliquando ut Febris per 
hanc portam sibi viam faciat, atque eflFugiat; verum illud 
rarius accidit, quam ut illius spe quicquam moliamur : quin 

« Cf. sup. § 16. ed. '66, vere maligna edd. '68, '76. 

' infiamm.^ tymptomatica modo dicta * Diasc. 5 >};' edd. '66, '68, '76. 



62 THOMAE SYDENHAM 

Fedris et ratio illa, qua de medela Febrium universim loquuti 
Annorum fl^^® hujusce sistendi necessitatem ostendere conati sumus^ 
'6i-'64. etiam hic omnino locum obtinet. Nunc autem illud adden* 
Ad genu- j^j^ ^f (mesL quidem sententia animadversione non indi^- 
guinis de- num^) ncmpe ad genmnam sangmuis depurationem nou 
nemX"- tautum nccessariam esse illam quarundam partium secre* 
plexsecre- tiouem quae per faeces fit, sed requiritur etiam ut seceman* 
tur!e?quae tur aliac^ tauquam flores* ; id quod in aliis etiam liquoribus 
'perfaeces opuleutis atquc heterogeueis quotidie cernimus. Itaque si 
perflores. diarrhoeae nimium indulseris^ mediam solummodo depura- 
tionem^ tantopere expetitam, procurabis, atque etiam forsan^ 
quod postremo in loco rejiciendum erat^ primo excernetur. 
Haecsen- Fateor equidcm^ separatione illa per flores jam facta^ (quae^ 
pauiopie- ^t obiter id attingam^ sensim et sine sensu peragi solet^ at- 
nioriBm- q^g pleruuque paulo pleniori Bunrvoij potius quam sudore 
tiusquam manifesto^) diarrhoeam, si forte acciderit, periculi non mul- 
nife^to pe- *^™ intermiuari. Sciendum tamen est illam tum non ali- 
ragiturut uudc accidcre, quam quod purgatio, subducendis faecibus 
Seara"™ ^icata, non opportune exhibita fuerit ; quae quidem faeces, 
tione hac mora suafermeuti alicujus maligni indolem adeptae, intestina 
fam feSa, j*^"^ ^ excretiouem irritant stimulantque ; ut omittam dicere, 
minus pe- Hquidissimam illam excrementorum consistentiam (tali enim 
est Diar- forma pleruuque visuntur,) satis indicare ca pro critica morbi 
rhoea. solutioue habeuda non esse^. 

Ileus*. [53.] Forsan etiam inter symptomata Febribus super- 
venientia recenseri potest Iliaca Passio, eo quod vomitus 
enormes, qui initio Febrium accidere solent, huic occasionem 
quandoque subministrent. 

Horrenda haec afiectio est, et huc usque omnium fere 
judicio funesta, ex intestinorum motu inverso ac praepostero 
originem ducens. Nimirum intestinorum fibrae, quae a 
superioribus versus inferiora contrahi debent, contrahuntur 
ad superiora, et quaecunque in intestinis continentur nou 
versus alvum sed ventriculum protruduntur, et impetu facto 
ad os regurgitant ; adeo ut enemata, quantumcunque acria, 
emetica evadant, uti etiam cathartica per os assumpta per 
vomitum subito excemuntur. £t, mea quidem sententia, 

■ Cf. inf. c. 5. § 3. inf. in Sect vr. c. 2. plerumque re- 

r Hic in ed. '68 sequuntur plurima spondere videantur, ibi invenientur. 
de Cfu>iera Morho, quae, quum dictis * Cf. Proceu, Int. c. 26. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM I. 4. 63 

exquisitus ille ae intolerandus^ dolor huic morbo superveniens, Febri» 
non aliunde oritur quam ex praepostero intestinorum motu annorum 
modo dicto. Cum enim sinus illi quos multiplices intesti- '^^-'^^- 
norum circumvolutiones constituunt, ita a Natura formati 
sint nt ad descensum faecum quam aptissime conducerent^ 
cum ii (inquam^) motui suis fibris contrario cedere cogantur, 
exoritur inde praedictus dolor; qui quidem uni parti instar 
terebelli infigitur, cum aut valvula quae ad initium • coli ap- 
posita excrementorum ad ileon regressum impedit^ aut alia 
quaevis membrana ad sinum pertinens^ vim hujus praeposteri 
impulsus sola sustinet. 

Hujus vero inversionis unde dolor ille exoritur duplicem cau- Passionis 
sam assignare licet : obstructionem nempe, vel irritationem. causa^^. 

[54.] Primo igitur, quaecunque intestina vehementer ob- plex, ob- 
struunt ut nihil per inferiora descendere valeat, hunc con- irritatlo.^ 
trarium in intestinis motum ut producant necesse est^ et Quo pacto 
nemini non notum. In horum censum ab authoribus referri H^l "" 
solent faeces induratae^ flatus crassi magna copia coUecti^ ac 
intestina velut in nodum convolventes, constrictio intesti- 
norum in hernia^ inflammatio denique, aliique tumores magni^ 
qui cavitatem intemam intestini occludunt. Interim vero 
haud negandum quod motus contrarius hisce causis originem 
debens^ potius ingestorum^ quam intestinorum motus haben- 
dus^ neque haec totius intestinorum ductus inversio est^ sed 
illorum tantum quae supra sedem istius obstructionis sita 
sunt. Quam ob causam Afffectio Iliaca hinc profecta, a me 
notha appellatur. 

[55.] Secundo vero, opinor quod in Affectu Iliaco causa 
inversionis peristaltici intestinorum motus ut plurimum ita se 
habet. Nimirum ex tumultuante sanguine in Febre nuper 
concepta^ in ventriculum et proxima intestina deponuntur 
humores acres et maligni^ ex quibus ventriculus primo motum 
suum invertere^ ac violento impetu materiam molestam in eo 
contentam per os rejicere cogitur : ventriculi tandem motui 
vaUdiori intestina tenuia ipsi continua jam debilitata cedunt, 
et cum his demum majora in consensum trahuntur^ vomitu- 
riente ventriculo quasi choream ducente. Hunc affectum Argenti 
verum Ileum voco, et ille hujus loci est. Methodus eum cu- ^obuio- 
randi hactenus fere incognita fiiit, quicquid nonnulli jactent rum usua 
de usu argenti vivi, et globulorum, quae praeterquam quod rum con- 



64 THOMAE SYDENHAM 

Febbis parum conducunt^ noxam saepe haud contemnendam inferunt. 

AvKOKvu -^S^ ^^^ ^®^^^^ successu hac methodo utor. 

'Ci-'^^' [56.] Quando liquet ex clysteribus per os rejectis et aliis 

noxam' signis verum esse Deum^ tunc in haec tria enitor : 1. ut con- 

saepe in- trarius istc veutriculi motus^ qui similem motum in intestinis 

Methodus ^^^^^> impediatuT; 2. ut intestina acri humore debilitata 

qua iieus corroboreutur ; 3. ut ventriculus ac intestina ab istis humori- 

est.*" "' b^ liberentur. Quibus indicationibus ut satisfaciam, curati- 

onem hoc ritu instituo. [57.] Primo, salis absinthii scru- 

pulum unum ex cochleari uno succi limonum mane et sero 

Bumendum praescribo; intermediis vero temporibus aquae 

menthae stillatitiae sine saccharo aliove quovis additamento 

cochlearia aliquot bis quaque hora propino ; cujus vel solius 

repetito usu et vomitus et dolor ex eo natus subito evane- 

Bcent. Dum haec fiunt, catulum viventem nudo ventri in- 

desinenter accumbere jubeo. Postquam vero dolor cum 

vomitu per spatium bidui triduive* omnino cessaverit, tum 

pilularum cochiarum majorum drachmam unam in aqua 

menthae dissolutam exhibeo; quam etiam aquam (quo cer- 

tius vomitus recursum praevertam^) toto catharseos tempore 

saepius sumendam injungo. Neque catulus removendus 

antequam usum pilularum aeger aggrediatur. 

Ventricu- [58.] Observavi frustra pilulas istas^ vel quodvis aliud 

est robo- catharticum, utcunque forte, propinari, donec ventriculo cor- 

randus, roborato, atque adeo ad motum naturalem reducto, intestina 

genttur* etiam ad proprium motum aeque reducta fuerint; alias enim 

catharti- cathartica omnia intus assumpta emetica evadent, et plus 

cuni;alia8 . i- • *• -r t i t* 

emeticum damni quam commodi mferent. Inde est quod remedus 
evadet. purgautibus viam facere non aggredior, donec per spatium 

quoddam medicamentis istis ventriculum respicientibus usus 

fuerim. 
Diaeu et [59.] Victum valde tenuem aegro praescribo, ita ut non- 
h^mOTbo ^^^^ cochlearia aliquot jusculi ex pullo gallinaceo parati sor- 
iaborantifl;benda bis vel ter in die permittam. Interim vero ut per 

totam aegrotationem in lecto decumbat jubeo, donec perfectae 
etabeo sanatiouis signa appareant; ac etiam post sanationem per 
Ti^cen- longum tempus in praedictae aquae usu persistere, et laneis 
*»•• duplicatis ventrem a frigore bene defendere impero, quo minus 

recidiva fiat, cui hic affectus prae omnibus aliis est obnoxius. 

• bid, trid,] diri unitu vel alleritu edd. '66, *68, 76. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM I. 4. 



65 



[60.] Pauca haec imiyersam meam in curando hoc affectu Febris 
methodum exhauriunt ; quam a nemine consulto ob simplici- an^norum 
tatem suam^ et splendidioris sive verborum sive pharmacorum '6W6^. 
apparatus defectum, aspematum iri confido. 

[61.] Atque haec sunt illa symptomata quae in Febre hac^ 
occurrere solent. Sunt autem et alia quaedam^ quibus 
memorandis nimc supersedebimus ; partim quidem quoniam 
ea minoris momenti sunt^ partim vero quod peculiarem 
ntOlam curationem postulent^ Febre enim rite tractata sponte 
Bua cessant. 

De Febre Continua hujus constitutionis ac de symptomati- 
bus ejus haetenus*^. 

^ Fehre hac] Fehrilms edd. '66, '66. {-^atihuM ed. '68,) igUur hactenut edd. 
« De Fehre Cant, ^c.] De Symptamatit *6Q, '68. 



QuM sequuntur ea nmt de 

«Quae hactenus' proposui monita 
tlierapeutica illi Febrinm speciei pe- 
culiariter conTeniunt, qoae omnium 
maxime familiariter ac generaliBsime 
occunit ; praeter quam et alias species 
discrimine non uno a se invicem vari- 
antes anomala nonnuUonim annorum 
constitutio progenerat; quas quidem 
omnes juzta phaenomenwn' suorum 
Tarietatem in classes redigere, ac cha- 
racteres cujusque idiopatbicos enu- 
cleare, nec non propriam medendi 
rationem cuilibet sigillatim accommo- 
dare, ut res est multi otii ac summe 
ardua, ita etiam (cum nuilo certo an- 
norum ordine emergant,) ad justum de 
ii:«dem observationum apparatum con- 
gerendum fbrtasse unius Medici aetas 
viz su&cerit. Mihi, ex quo Medicinae 
operam dedi, speeies insigniores, no- 
tabilem therapeiae varietatem ezpos- 
centes, observatae sunt omnino duae; 
altera, communior illa, de cujus indole 
ac medicatione hactenus egimus ; altera, 
pestiienttalis, de qua inferius despi- 
ciendum erit [Sect v. ed. '68.] 

** Caeterum in medela Febrium, di- 
versitas, quae ez difierentibus ejusdem 
anni tempestatibus, atque etiam ez 
unius anni ab alio discrimine subori- 
tur, (me quidem judice,) non minus 
animadversione digna est, quam ea 
quae nasdtur ex variis aegrotorum 
temperamentis. £t sane inter prae- 
cipuaa causas, cur Febrium medela us- 
que adeo fluctuet, virorumque etiam 



quibus dixi aup. p. 56. n. e, 

doctorum conatus tam male cedant, 
hanc enumerandam ezistimaverim ; 
quod practici observationes suas, quas 
^x faehci unius pluriumve Febrium in 
hac vel illa anni tempestate curatione 
instituerunt, Febrium omniumin quavis 
tempestate vel quovis anno medelae 
solent accommodare: id quod aeque 
periculosum judico, ac si Medicus di- iC£ sup. c. 
versas aegrorum temperies, singulis 2. § 21. 
peculiares, non respiciat, sed eandem 
omnibus in eodem morbo medicinam 
promiscue exhibeat 

" Primum, ut de variantibus medendi 
rationibus, quae diversarum anni tem- 
pestatum Febribus sunt accommodae, 
disseram : expendendimi est, licet alia 
aliunde iuter Febres discrimina concedi 
possint, eas tamen praecipue secundum 
subjectam materiam, cui Febrilis inhae- 
ret commotio, discrepare ; istam vero 
materiam secundum diversam sanguinis 
diathesin, prout ea ab hac vel illa anni 
tempestate indudtur, discrimen suum 
nandsci. £a quippe Febrilis commotio, 
quae tempore vemo contingit, in san- 
guine nasdtur, omnibus suis ipiritibtts 
vegeto ; autumnalis vero in sanguine, a 
praegressae aetatis» calore, ejusque vi ^aetatis] 
atque efTectibus ad pauperiem redacto. An aetta- 
Ac prout accidit, Febrem pro duarum tii t 
istarum tempestatum vicinia, vel dis- 
tantia, sanguinem invadere, ita morbus 
magis vel minus de fermentationis, ad 
hanc vel illam pertinentis, natura par- 
ticipat. Hisce consentanea sunt, quae 



' Q»ae hactenus Sfe.] Praxis hactenus spectat in gerare; at in medela Febrium^ 
commemorata nonnisi Febres Continuas diversiiat quae 4*« ®d. '66. 



66 



THOMAE SYDENHAM 



CAP. V.« 

Febre8 Iniermittentes annorum 1661, 1662, 1663, 1664/ 

QnANDOQUiDEM* (ut jam [c. 3.] sumus praefati,) quae prae- 
dictos annos omnes Constitutio pervasit, producendis omnium 



• Inc. in edd. '66, '6S Sectio Tertia. 
De Febribut Intermittentibtts. 
' annorum Sfc,'] om. ed. 76. 



^prod, toL 
temp,vemo 
ed. '66. 



* ffla/i] ista 
maii ed. 
»66, 

^interd,} 
nonnun' 
qnam etiam 
ed. '66. 



in praxi nostra obseiraxnus, nempe (cae- 
teris paribusy) Febres Autumnales magis 
esae periculosas, pejorisque notae symp- 
tomatibus stipari, quam Vemales ; cum 
decocti sint atque absumpti magis in 
sanguine spiritus, autunrnali tempore, 
quam Temo : quae causamm una esse 
videtnr, quod evacuationes, maxime 
sanffuinis, (qui non modo spirituum 
vehiculum est, sed et penu,) adeo sint 
in autumno damnosae, quamvia tem- 
pore vemo prodesse soleant*. 

** Atque forsan ab illa degeneratione, 
quae sanguini crebro in Febribus Au- 
tumnalibus, praecipue ex praememo- 
rata spirituum pauperie, accidit, non- 
nunquam prava ejusmodi qualitas cm- 
oris massae inducitur^, quae non modo 
mali* moris symptomata Febrim comi- 
tantia, sed interdum* Febrim ipsam pro- 
gignit; Natura quippe vehementer ab 
ea irritata contra ipsam insurgit, neque 
alio consilio novam hanc ebullitionem 
auspicatur, quam ut nutteriam infestam ' 
eliminet; unde Medico incumbit, po- 
tius cardiacis moderatis ebuUitionem 
convenienti tenore sustinere quam eau- 
dem evacuantibus et refiigerantibus la» 
befactare ; utpote quam videtur Natura 
ad intestinum hostem debellandum in 



;.] taepiiu venenata Hla 
mucitur Monguinie quaUtat ed. *66. 

* snat. i^f, S^c.'\ malignitatem dictam 
eUminet : unde potiut ineumbet Medico, 
iUam alejcipharmacorum ope expugnare, 
quam evacualionibut et medicamentit 
refrigerantibut Febri retittere, quam vi- 
detur in aciem produxiste Natura ad tw- 
nenaiam pemiciem debeUandam. Jnsigne 
hanc in rem exemplum tuppetit in pette, 
quae Febri dettituta mtUto ett periculotior, 
quam ti eandem haberet comitem. Et 
tane quaevit malignitat, quae tanguinem 
adoritur, ti ipte ex te non valet ciere ebui^ 
litionem, vel, tiquidem valet, impeditur quo 
minut id praettet,neceuario vel lethalem, 
vel diuturnum morbum reddit : lethalem 
quidem, quando illa totatubttantia contra- 
ria Naturae, humanam temperiem abdita 
proprietate corrumpit dettruitque : diU' 



* Quandoquidem 4^.] Jam ut adda- 
mut nonnuUa de Febribut Intermittenti' 
but, Primo hco ^c, edd. '66, '68. 



aciem producere. £t sane qualiscun- 
que labes sanguini impressa fiierit, si 
is vel ex se ebullitionem concitare non 
valeatt vel concitatam rite exequi ali- 
unde impediatmr, morbum vel lethalem 
vel diutumum insequi nccesse esL 

** Verum (ut ad caput rei, a quo di- 
verticulum feci, revertar,) observavi in 
Febribus AutumnaUbut sanguinem qaa- 
liumcunque febricitantium mittendum 
esse parce, non adultorum vero, vel 
aetatis florem egressomm nequaquam. 
Medicamenta refrigerantia exhibentur 
cum periculo, nisi Febris nimium ex- 
aestuet, ac aeger sit juvenis: valde 
necessaria vomitio, ubi vomendi fuit 
propensio. At in Febribus remalibut 
sanguis qualiumcunque mitti potest 
moderate : hominum aetate florentium, 
copiose. Clysteres et medicamenta re- 
frigerantia valde prosunt, quando ju- 
venis est aeger, nec declinat Febris, 
nec prolixa sanguinis missio praeces- 
sit^. Nunquam hactenus observavi, 
ventrem dumm, vel pedes tume&ctos 
excepisse Febres Fernalet, sive Con- 
tinuae, sive Interaiittentes illae fuerint. 
Post Autumnalet vero, admodum fre- 
quens est utmmque, maxime ubi co- 
piose missuB fuerit sanguis, vel in 

iumum vero, quando, lieet natura tua, et 
occuita agendi ratione apta tit eorpori 
magnopere nocere, iUudque tentim conte- 
rere, tubito tamgn hominem interjtciendi 
vim non habet, Inierim mtMgnitalem 
aiiquam, quae aiiat ex pravitate tua ne- 
cettario mortem irfert, ette potte taiu- 
tarem, ulti tanguinit datur ebuiUtio ad 
eam eiiminandam, pettit ipta aiiquando 
ietiatum facit. At ubi nulia ett ejut" 
modi ebuUitio ad iUam univertim et qua» 
quavertum expeiiendam, ibi proinde mor'-^ 
bum diutumum reddi, itidem paiet in 
tcorbuto, lue venerea 8fc. Verum {ui ad 

Tti Sfc. ed. '66. 
praecettit'] Fomitio, ubi vomendifuit 
prociivitat, non abtoiute necettaria, tatit 
tamen eommoda. Nec vomitorii omittio 
diarrhoeam piane i^fert in Febrit decii" 
naiione, add. ed. *66. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM i. 6. 



67 



generum Intermitteutibos tam egregie favit^ quas tum de illis Febrbs 
fedobservationeshaudindiligentes^liicimpertiam. Addamin- annorum 
super et quae de paucis illis Intermittentibus observari, quae '61-'^^- 
ab illo deinceps tempore sporadice contigenlnt^ quo minus 
orationis filum^ insequentium deinceps annorum historiam 
oomplectentis^ cogar intercidere. 



puerili aetate coxutitutus sit aeger, vel 
etiam aetatem vegetam exceMerit Tu- 
mor qui puerulis accidit, imprimis ven- 
trium est; qui hominibua aetatis flo- 
rem egressis, plerunque pedes primo, 
forte etiam ventres deinceps, quando ad 
hydropem vergit, occupat 

" Secundo, ut de eo pbrro intcr Febres 
discrimine loquamur, quod ex quorun- 
dam annorum ab aliis difierentia oritur, 
proindeque de medelis ad ipras eo no- 
mine pertinentibus : notandum est dif- 
ferentiae illius inter unius et alterius 
anni Febres rationem dari semper ex 
cauais manifestis non posse; quando- 
quidem saepe fit, ut unus annus sit 
epidemicus, non quoad pestem dun- 
taxat, sed etiam quoad Febres, nonnisi 
malignitate ordinaria minaces, ubi ra- 
tionem assignare non possumus ex ali- 
mentorum vitio, neque ex inferioribus 
ezhalationibus in aere putrescentibus, 
neque ex temporum tempestatumque 
inordinatis atque inaequalibus muta- 
tionibus, in calidum et humidum ver- 
gentibus; sed istam constitutionem, 
eaecae, malignae, et inexplicabili aeris 
pemiciei nobis inimicae sobolem esse 
hactenus fateri cogimur. 

" Atque uti nulla dari ratio potest dif- 
ferentiae inter unius et alterius anni 
Febres, sic nec ulla dari potest circa 
prognostica de sequentis partis anni 
salubritate, vel insalubritate, ex com- 
moda vel incommoda praeteritae partis 
temperie, instituta. Hyemes quippe 
annorum 1662 et 1663, quarum alteram 
ob clementiam tantum non praetema- 
tnralem, alteram vero ob rigorem, mira- 
bantur omnes, salubres admodimi ae- 
states et autumni consequebantur. 

'* Ego in mea praxi hasce duas dun- 
taxat observationes de prognosticis cepi, 
quae institui tempore aestivo possunt, 
sttne autumnu8proximus(quoad Febres 
dico,) salubris Aitums, an minus talis. 

" 1. Observavi, quod quando Febres, 
sive Continuae,sive Intermittente8,prae- 
mature appamerant, (ut circa festum 
S. Johannis,) temperies secuta fuit valde 
epidemica; imprimis si Quartana (ge- 
nuina Autumni soboles,) hic illic a 
tempore modo dicto quosdam invasit 



Anno 1661, quo, praeter Febres Con- 
tinuas, Tertianae praesertim malignae 
admodum furebant, inque multis locis, 
correptis fere integris fiuniliis, maxi- 
mam hominum stragem edebant; eo 
(inquam,)anno, memiui foeminam quan- 
dam aedibus meis vicinam, primo Quar- 
tanae suae paroxysmo ipso S. Johannis 
festo correptam fuisse*. Complures • Cf. inf. 
alii, circa idem tempus praematumm, c. 5. § 8. 
Febribus illis correpti fuere, quae post- 
modum adeo epidemicae evasemnt: 
quod argrumento* est, magnum tum 
niisse in ista, quae tunc obtinebat, aeris 
temperie, ad istos morbos apparatum, 
qui deinceps procedente anno stipatiores 
grassabantur. 

"2. Notavf, si insectomm ezamina 
aestate abundaverint, maxime vero 
muscae domesticae, autumnum proxi- 
mum valde insalubrem futurum; id 
quod in praedicti anni 1661 tota aestate 
observabam, sed in duomm sequentium 
annorum, quae adeo salubres erant, 
aestatibus, admodum pauca ; ubi tamen 
notandum, hanc (quam modo diximus,) 
insectomm copiam, ipsa ingmente pes- 
te, non adeo observan. 

" Exceptis his duobus, reliqua pro- 
gnostica omnia fallacia observavi ; ita ut 
constitutionis epidemicae adveutantis 
praesensio diificilis admodum videatur, 
nec signis uUis, aut rationibus satis 
conspicua. 

'*Neque minus difficile est oertam 
aliquam atque determinatam curandi 
rationemproponere,quaediscrimini Fe- 
brium, ex annoram varia temperie de- 
pendenti, accurate respondeat; quam 
(uti jam dictum,) ipsius illius varietati» 
causas explicare, vel etiam quam prog- 
nostico aliquo diu antea facto, praedi- 
cere quantum inter hunc annum (verbi 
gratia,) atque alium, quoad salubritatem 
vel insalubritatem, discriminis intererit. 
Vemntamen quae nobis, haec ipsa at- 
tente observantibus, sese obtulerunty 
paucis exponere non gravabimur. 

" In Febribus igitur Autumnalibus, 
quae in constitutione epidemica, atque 
in anno, quo morbi autumno peculiares 
(quales sont Quartanae, Tertianaeque 
maligniores,) solito maturius(puta men- 



70 THOMAE SYDENHAM 

Febres atque me fortassis hoc nomine culpandum putabont quod in 

Annorum ^^c penetralia non irrampere conatus sim, moneo illos ut in 

'^^-'^^- aliis Naturae operibus, quae ubique nobis obversantur, Tires 

suas experiri yelint, antequam aliis dicam scribant. Xdbenter 

enim quaesierim, cur equus ad oKfirjv suam pertingat septem 

annorum spatio, homo unius et yiginti? cur in plantarum 

regno, haec mense Maio, illa Juuio, ista alio florere soleat ? 

ut innumera alia nunc sileam. Quod si doctissimos quosque 

viros non pudeat suam ignorantiam in his rebus palam fateri^ 

non video cur mihi yitio verti debeat, si in re non minus 

difficili, atque forsitan prorsus inexplicabili, manus ab cutio- 

Xoy/^ abstineam; quippe cum persuasissimus sim Naturam 

non minus hic loci, quam in aliis quibuscunque, methodo 

quadam certa atque ordine progredi : quartanosa enim (ut sic 

dicam^) ac tertianosa materia non minus Naturae legibus sub- 

jacet iisque regitur, quam alia corpora qualiacunque. 

Paioxys- [6.]P Cum rigore atque horrore in universum Intermit- 

descriptio. tentes omnes incipiunt, cui mox calor succedit, atque huic 

deinceps sudor; per utrimique paroxysmum, tum iUum quo 

riget aeger, tum quo plus satis incalescit, vomiturit ut pluri- 

mum, vehementer aegrotat, cum siti et lingua arida, etc. 

Quae quidem sjmptomata iisdem omnino gradibus recedunt 

quibus provehitur sudor, quo uberius prorumpente paroxys- 

mus solvi videtur. Satis recte valet qui modo aegrotabat, 

donec paroxysmus periodo sibi consueta denuo recrudescat ; 

in Quotidiana scilicet quolibet vux^^M^P^» ^ Tertiana altemis 

diebus^ in Quartana tertio quoque die^ calculatione videlicet 

facta ab unius paroxysmi initio ad initium subsequentis : 

Ucet haud raro ingeminentur posteriores duo^ ita ut Tertiana 

quoUbet die invadat^ Quartana per duos dies continuos^ tertio 

quidem ab insultu Ubero manente; quandoque etiam ter 

tribus diebus continuis infestet^ cum Triplex Quartana est ; 

morbo ab isto^ quem primum assumpsit^ typo nomen sor- 

tiente. 

ParoxyB- [7.]P Quac sauc paroxysmorum redupUcatio nonnunquam 

dupiicatio* Diateriae Febrilis excessu activitateque nimia producitur, 

\^lama- quo in casu paroxysmus adventitius primarium antevertit; 

brilisex- nonnunquam etiam a virium prostratione, cum in aegro 

n?e acU- ^®™P® nimium iUae fuerint dejectae, et paroxysmi vigor 

' §§ 6, 7 desunt in edd. *6G, '68. Cf. Procftt. Int, c, 4. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM I. 5. 71 

retusus^ sive refrigeratione intensiore^ sive etiam evacuationi- Febres 
bns praeter modum efPusis : in lioc vero casu^ cum paroxys- ^JJJJo***' 
mus adventitius primarium insequitur^ mitius insuper^ neque '6i-'64. 
ita prorsus diu atque alter aegrum affligit. In priore in- vitate,veia 
stantia materiae turgescentia sive ofyyaafjLo^ tardius rever- aegriviri- 
tentem et^ sibi debitam periodum nequaquam praestolatur, ac citu?'°fn " 
proinde aliquanto praematurius despumatione sua defungitur : ^oc casu 
in posteriore autem^ cum sanguis non jam ea vi poUeat quae mus^V 
materiae Febrili uno impetu excutiendae sufficiat. mox alium ventitius 
de novo paroxysmum substituit^ quo ejusrebqmas e smu suo insequitur, 
exturbet. Quinimo e duabus hisce causis sibi invicem adver- "*P°!2? 

antevertit. 

santibus forte etiam pendet tam paroxysmorum anticipatio utnusque 
in Febre Intermittente ordinaria atque regulari^ quam eorun- ^^^ ^^^' 
dem tardior accessio; quarum utraque in bis Febribus fre- 
quenter occurrit^ quae' vvxOvf^pov omne percurrunt, vel 
solitum paroxysmi tempus anticipantes^ vel eo serius acce- 
dentes. 

[8.] Febrium autem Intermittentium quaedam veris sunt, Febresln- 
quaedam autumni : quamvis enim in tempestatibus inter- ^™g|!^J. 
mediis nonnullae oboriantur; quoniam tamen illae et minus les sunt, 
frequentes sunt, et ad praedictas reduci possimt, (illas nempe tLinaies; 
quibus magis appropinquant^) idcirco omnes' sub duobus 
bisce generibus, Vemalibus nempe^ atque AtUumnalilms, com- 
plectar. Tempora^ ad quae particulariter 109 errl rb iroKv re- 
feruntur^ menses sunt Februarii^ atque Augusti ; licet quan- 
doque maturius invadant^ tardius etiam nonnimquam ; prout 
sdlicet uberior^ parciorve in aere apparatus vel ad easdem 
producendas facit, vel officit^ et ex consequenti magis etiam 
minusve epidemice depraedantur. Cujus rei exemplum habe- 
mus satis obvium in Febribus Intermittentibus Autumnalibus 
anni 1661^ quo anno memini foeminam quandam aedibus 
meis vicinam primo Quartanae suae paroxysmo^ ipso scilicet 
Johannis festo correptam fuisse'^. Et complures alii circa 
idem tempus praematurum Febribus illis correpti fuere, quae 
postmodum adeo epidemicae evaserunt ; quod argumento est 
magnum timi fuisse in ista quae tunc obtinebat aeris tem- 
perie ad iBtos morbos apparatum^ qui deinceps procedente 
anno stipatiores grassabantur. 

' ei] om. ed. '76. * Tempora 4"C.] Reliqua deeunt in 

' quae'] utjam dictum add. ed. '76. edd. '66, '68. usque ad grattabantur. 
• omnes'\ ilUu omne» edd. '66, '68. " Cf. sup. p. 67. 



68 



THOMAE SYDENHAM 



Febbes 
Intebm. 
Annorum 

'61-'(H. 
In Febri- 
um Inter- 
mitten- 
tium pa- 
roxysmis 
tria tem- 
pora Bpec- 
tandasuiit, 
exhorres- 
centiae, 
ebullitio- 
nis, despu- 
mationis. 
Ratio ha- 
nim omni- 
um reddi- 
tur. 



[2.] Primo loco, quo naturam iUarum atque graium cou- 
jectura saltem assequamur^ adverteudum est quod in pa- 
roxysmis Febrium Intermittentium haec tna tempora spec- 
tandasunt: 1. tempus exhorrescentiae ; 2. tempus ebuUiti- 
onis; 3. tempus despumationis, £t quidem ad exborre- 
scentiam quod attinet^ (ut de }us rebus summatim loquar^) ego 
illam exinde oriundam arbitror, quod materia Febrilis^ quae 
nondum turgescens a massa sanguinea utcunque assimilata 
fuerat^ jam tandem non solum inutilis, verum et inimica 
Naturae facta^ illam exagitat quodammodo atque lacessit ; ex 
quo fit ut naturali quodam sensu irritata^ et quasi fiigam 
molita, rigorem in corpore excitet atque horrorem, aversa- 
tionis suae testem et indicem : eodem plane modo^ quo 
potiones purgantcs a delicatulis assumptae, aut etiam toxica 
incaute deglutita, horrores statim inferre solent^ aliaque id 
genus symptomata. [3.] Natura itaque hoc pacto irritata, 
(ut ad tempus ebullitionis jam transeamus^) quo facilius hunc 
hostem a suis cervicibus depellat^ fermentationem aggreditur^ 
9olennem nempe machinam^qua inFebribus et quibusdam aliis 

praesenti coronidem imponam,) affir- 
mare possum, generalem illam metho- 
dum jam traditam (quantum quidem 
ego hactenus obsenratione attenta con- 
sequi potui,) Febrium omnium curatio- 
nem suo ambitu commode satis com* 
plecti I licet non ignorem, subinde va- 
rias anni tempestates, atque ipsorum 
annorum yarietates prohibere, quo mi- 
nus certos aliquos limites figere possi- 
mus, quos ultra citraque progredi, aut 
consistere non liceat^. Praestiterit certe, 
quando Febres grassari incipiunt, dili- 
genter illorum impetum atque niorem 
observare, quibus etiam praesidiorum 
generibus aegri juventur, vel laedantur, 
ut quamprimum, his repudiatis, illia 
utamur. Quod si illud fiat, existimo 
reipsa aliquando, facto periculo, oom- 
pertum iri, medendi rationem hactenua 
expositam quam minimum a scopo 
aberrare. Ad roe certe quod attinet, 
rarissime ab illa mibi deviandum sensi, 
in plerisque Febribus'': quibus egregie 
accommoda est, quod fermentationem 
debitam sustineat, (optimum Naturae 
organum,) cujus ope omnem materiam 
inimicam' in sanguine latitantem ex- 
pellit atque amolitur." 

• inimicam'] venenatam ^. '66. 



ie Junio, vel Julii iuitio,) occurrerint, 
venae-sectio maximopericulo non vacat. 
Id quod in autumno anni de quo jam 
locuti sumus verissimum esse exper 
rientia testata est : tunc enim temporis, 
praesertim in primo autumno, phle- 
botomia maximam partem lethifera 
visa est ; nisi forte aegri, in ipso aetatis 
vigore constituti, sanguinis jacturam 
quodammodo ferre poterant; quo qui- 
dem in casu, tametsi mortem non intu- 
'Cf. sup. lerit, morbum tamen longum, ac peri- 
c. 2. § 20. cuH plenissimum, atque syroptomatibus 
saevissimis stipatum sunt experti. Ego 
certe ab aliis evacuationibus paria peri- 
cula sese obtulisse non memini ; atque 
speciatim ab illis quae per emetica fie- 
bant, quales plerunoue tum in illa, tum 
etiam in similibus aliis constitutionibus 
malignis, exitum satis faelicem habue- 
runt. Verum ut ut haec sint, jamdu- 
dum didici, oportere ut Medicus hac 
in re versatilis ingenii sit, atque pro re 
nata consilium capiat, hoc est, pro tem- 
porum atque aegrorum temperie praxin 
suam subinde mutandu, vel potius le- 
viter flectendo, huio scenae tot dis- 
criminibus variegatae commode, quan- 
tum fieri potest, in$erviat. Illud in- 
terim (ut tandem aliquando argmnento 

* f» pler. Fehr."] vel in caribus mdHg^ 
nis ed. '06. 



OBSERVATIONUM MBDICARUM I. 5. 69 

acaiis morbis uti consuevit^ cum sanguinis molem ab iatefttioia Febres 
inimiciB liberare conetur"»: bujus emm eflfervescentiae bene- JLnorom 
ficio disjuDctae peccantis illius materiae partes, quae sanguini '6i-'64. 
aequabiliter admixtae fiieranti aggregari quodammodo inci* 
piunt^ atque adeo leviori opera subigi possunt^ ut ad despu- 
mationem opportonae evadant. Et quidem ut boc fiat, vel QuiinFe- 
ex eo plurimum referre oonstat, quod qui ex Febribus Inter- ^"' P*- 
mittentibus monuntur, siqmdem in paroxysmo pereant, m pereunt 
primo illo tempore (exborrescentiae scilicet,) fato fungantur; "„^"0^* 
nam si ad tempus effervescentiae pertigerint, saltem pro illa tempore 
vice non moriuntm*. Atque per baec duo tempora res aegro- ^ntmT 
nim in angusto versantur; quibus elapsis, tertium tempusj 
quod despumationi dicatum est, insequitur ; quo succedente^ 
symptomata omnia primo leviora° fiunt, atque tandem plane 
evanescunt. Despumationis autem nomine nibil aliud signi- 
ficatum volo, quam materiae Febrilis jam subactae et quasi 
devictae expulsionem seu separationem ; atque illud quod 
separatur partim (ut in aliis liquoribus cemere licet,) florum, 
partim faecmn rationem et sortem obtinet^. 

[4.] His ita positis, videamus quomodo fiat ut redeat Unde est 

■, . -, • J3 • quod red- 

paroxjsmus, quandoquidem aegrorum sors m vado jam con- ^unt pa- 
stituta videtur. Nimirum FebriUs materia nondum totaroxysmi. 
emigravit, sed, quemadmodum apum embrya statis tempori- 
bus sensim succrescunt, ita latens baec materia pro typorum 
ratione denuo caput effert, ac novum negotium Naturae 
fSacessit, idem stadium decurrens quod in praecedentibus 
modo ostendimus. Nunc autem si quis a me causam quae- 
siverit, cur fomes ille delitescens, effervescentia praecedenti 
non satis subactus, ac proinde cum reliqua materia peccante 
Bon expulsus, proindeque novas tragoedias daturus, non 
eodem modo in omni Febre Intermittenti progrediatur; (nam 
nunc unum, nunc duos, nunc tres dies exigit, priusquam ad 
maturitatem perveniat, novumque paroxysmum excitet;) de 
hac re (inquam,) si quis mihi negotium exhibeat, ego plane 
me nescire fateor. Neque vero quisquam alius (quod sciam,) 
in hac causa tam praeclare se gessit ut arcanum hoc opus 
Naturae satis enarrasse videatur. [5.] Ego Philosophi 
nomen non ambio, et qui titulum illum se mereri existimant, 

•" conetur^ conatur ed. '66. *> Cf. sup. c. 4. § 52. • 

■ leviora] leniora edd, '66, '68. 



74 THOMAE SYDENHAM 

Febreb ferit^ haud vacat periculo; quinetiam ad menses duos, vel 

Annorum ^®^ forte etiam in sequuturum usque ver tyrannidem exercet. 

'^i-"64i. Deinde Quartanae et periculosiores sunt et obstinatiores longe 

Quartanae quam sunt illac de quibus ultimo diximus : ubi enim natu 

les natu " grandiores impetunt, eosdem paucis adbuc paroxysmis mul- 

^ Mdo^* tatos quandoque jugulant ; quo in casu aeger tempore exhor- 

que jugu- rescentiae^ ineunteque adeo paroxysmo^ ut plurimum moritur^ 

*°^ quod jam [§ 8.] dictum. Quod si aeger in senectutis tantum 

faerit confinio^ necdum ejus limen praetergressus^ licet non in 

eodem versetur discrimine ne inter paroxysmos primo laces- 

sentes luce privetur, haud tamen facile a Febre hac elabetur, 

nisi vertente anno, appetenteque illo tempore quo primo 

corripiebatur. Nonnunquam etiam ''haeret lateri lethalis 

arundo,*' [Virg. Aen, iv. 73.] nec nisi a morte languescenti 

decutitur. [14.] Quartana interim typum subinde variat, 

plurima etiam parit symptomata ; scorbutum, (verbi gratia,) 

Juniores ventrem induratum, hydropera, etc. Juniores vero ferendo 

a^^^ctentc ^^^ morbo pares sunt, a quo nonnunquam circa solstitium 

soistitio brumale liberantur, &equentius tamen non nisi adveniente 

fre^en- vemo acquinoctio, vel etiam autumno insequenti, ubi 

tiusetiam ficilicct venae-sectioncm aut catharsin admiserint. Saepe 

tio vemoi Hon sinc stuporc sum intuitus infantes tenellos cum hoc 

ab lis libe- jjjqpIjq pg^ totos menscs scx commissos, nec oppressos ta- 

men, sed de eodem (Herculis instar pueri,) in cunis trium* 

phantes. 

Quisemei [15.] Hic notandum, quod cujuscunque demum aetatis 

Uborave* ^^^ temperamenti fuerit is qui Quartana corripitur, si quolibet 

rit, baud alio vitac tempore (vel etiam ab hoc remotissimo,) eadem 

secunda semel laboraverit, non diu admodum eum secunda hac vice 

vice mul- fatigabit morbus^ sed post paucos aliquot paroxysmos sponte 

flua solvetur ; quod scitu dignum erat. 
Inter- [16.] Intermittentium* autem Vemalium curationem quod 

MiTTEN- spectat, licet illas suo semper arbitrio permittendas existima- 
nalium verim, et nihil prorsus movendum, (cum nemo quisquam^ 
CuRATio. q^Q^ sciam, earum imquam opera fatis concesserit ; atque 
tentesVer- ^x adverso, qui illas abigere sategenint, remediis praesertim 
"*Wtei*^** evacuantibus, id tantum egerint, ut morbus inde confirmatior 
possint pertinacius j)bsisteret,) si tamen importuna aegri impatientia 
?umncmi. ^^^^i opcm obnixc efflagitet, Intermittentes Vemales variis 

nem jugu- > Jnterm. ^r.] Has Haque Fehres Iniermilieniet variii modis ^e. edd. '66, '68. 
lent. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM I. 5. 75 

modis, et quidem cum optato exitu^ aggredi licet^ uti mihi Febres 
nou infrequenti obseryatione abunde constitit. annorum 

[17.] Nonnunquam emeticum tempestive propinatum (ut '6i-'64^ 
nempe ante paroxysmum negotio suo defungi possit,) faelicis- ^imceine- 
sime successit; praesertim si quantitatem^ mediocrem Syrupi tico, 
de Meconio^ vel cujusvis narcotici^ post finitam emetici opera- 
tionem exhibueris, immediate ante paroxysmi insultum, 

Est ubi sanitatem videas restitutam^ per diaphoretica, quae nunc dia- 
sudorem in paroxysmi solutione obortum promoveant^ aegro ^ °" ^' 
interim optime stragulis cooperto; id quod tantopere ac 
tamdiu faciendum est quamdiu vires aegri patiantur. Atque 
hoc in Yeris Intermittentibus^ praecipue Quotidianis, saepe 
obtinuit; humoribus enim in hac tempestate non admodum 
crassis existentibus^ solutio, alias imperfecta futura^ in per- 
fectam adolescit, quod quidem in autumno nunquam accidit. 
. Quid quod dysteris in diebus intermittentibus per triduum nunc eti- 
yel quatriduum adhibiti^^ beneficio^ Tertianas aliquando cura- matis.^ 
verim*? 

[18.] Interim' si ob phlebotomiam liberiori manu celebra- Phieboto- 
tam^ (quo tempestas ipsa parum cautos facile inclinat^) vel ob ilb^raJkiri 
aegri debilitatem antecedaneam. spiritus illi. qui subito ad ceiebrau 

j ^ . ^ • r \' ' diuturnas 

despumationem se accmgerent^ paupenores facti mmus va- [eas] red- 
leant; accidere potest ut hujusmodi Febres Yemales^ auxiliis ^^ 
quibuscunque frustra tentatis^, Autumntdium diutumitatem 
aemulentur. Sed sane non solent illae eousque durare^ 
quippe quae vel sponte sua desinant, vel leviori remediorum 
ope facile in fugam vertantur. 

[19.] Intermittentes autem Autumnales non tam levi opera Inter- 
se amoveri patiuntur : de illis igitur nounuUa mihi dicenda tes Au- 
sunt. Si autumnalis constitutio fuerit epidemica, circa ''""'^^" 
Junium adultum solent invadere; sin minus, Augustum j^^tennit. 
praestolantur, et Septembris initium : in subsequentibus vero tentes Au^ 

.1 > , tumnales 

mensiDus ranus occurrunt. haud ita 

Cum earum ingens aliquod agmen simul* invaserit, obser- ***^*^® ""^" 

^ quani, — narcot'] largam Diaseordii tkarHeum mitiiu mmatur, ac denique ut 

dotin ed. *66. narcotieum aliquod paulo ante proximi 

^ restitutam'] instit, edd. '66, '68. paroxysmi adventum deglutiatur, Imo 

d adhibiti^ exhib. edd. '66, '68. haec ipsa methodus vel Autumnales Inter- 

• Hic add. ed. '68 quae sequuntur : — mittentes aliquando profligare valuit* 

Ferum adversus Tertianas Vemales nihit ' Interim] veruntamen ed. *66. 

adituc compendiosius aut ^cacius com^ * auxiliis-^ent.'] om. ed. *66. 

peri quam ut victus tenuis ac camium ^ simul] primum ed. *66, 

expers observeturf die intermissionis ca^ 



76 THOMAE STDENHAM 

Febres vare lioebit earum paroxysmos pleranque una eademque diei 
Annorum^^^ contingerej acoessionibus nunc praevertentibusj nuno 
'6W64* postponentibuSj simili plane modo^ atque eodem tenore, nisi 
Eanim ^j^ acddcre queat ut ordo ille medicamentis adhibitis^ quae 
pienrn. retardandi vel praecipitandi vi poUent, in quibusdam cor* 
»demquc P^^™ immutctur vel pervertatur. 

diei hora [20.] ' Obscrvandum est etiam quod in principio Febriom 
aegriscoii. Ii^^^^nnittentium (epidemicarum praecipue quae autumno 
^g^^ continguntj) haud ita in proclivi est typum sub primis inva* 
ty^™ lionis diebus rite distinguere^ quandoquidem Febre Continoa 
pmecipue adscita piimum adoriuntur; neque facile est aliquandiu^ nisi 
caru^" diligenter adverteris animum, quicquam aliud praeter aliqua- 
primis j^iq morbi remissionem deprehenderci quae tamen paulatim 
djebusdif- in perfcctam desinit intermissionem^ et typum anni tempes- 
Suitt". ^ti aP*« respondentem. 

Quartanae [21.] Typorum rationc vel Tertianae sunt, vel QuartanAe. 

aulhu^ Atque de Quartanis quidem iUud merito affirmari potestj eas 

Boboies. genuinam esse autumni sobolem. Utraeque profecto ea 

affinitate inter se connexae sunt^ ut^ saepenumero vices per- 

mutare (saltem ad tempus^) deprehendantur, mox fortassis ad 

pristinum genium rediturae. Sed Tertianae Yemales Quarta- 

narum typos nunquam induunt^ cum toio (ut ita dicam^) coelo 

Quotidia. & 80 inviccm distinguantur. Neque porro observavi nnquam 

tem^ ^te ^^ tempestate Quotidianam contigisse, nisi quis Tertianam 

nuiiamob-Duplicem^ vcl Triplicem Quartanam hoc nomine censuerit 

un"^^. «y/w^^oTw appellandam. 

intermit- P^.] Has autcm Febres Intermittentes eo fere modo suam 

tamMits" ^^P^®™ nancisdr arbitror, quem nunc summatim attinge- 

oriuntur a mus. Nempe anno surgente atque progresso^ sanguis etiam 

f^^den-P'^^ ^** proportione exalUtur, (haud secus ac vegetabilia 

tiae Btatu quacvis augmcntis atque declinationibus suis anni cursum 

rt proinde' rcferunt,) doncc ad cucfiiiv suam ultimumque vigorem perve- 

om*'^*^"b" ^®"*> ^*°® parallelis motibus cum tempestatibua anni per- 

ficaemagis gcnSj 00 dcclinante relaxari tandem et ipse incipit ; ao tum 

obnoxio. praecipue, cum ab accidentali aliqua causa promotus fuerit, 

puta sanguinis immodica jactura, &igore admisso^ cibis crudis 

atque excrementitiis, bahieorum usu intempestivo, aliisque 

non pauds. Jam vero'' sanguis in hoc decidentiae statu con- 

I § 20 decftt in edd. '66, '68. gmi» in hoc decidentiae tiaiu eomitiiuitu 

i ulj 8ic cdd. '66, '68, et edd. 76, '85. eoutque proiabatur, ut oeconomiam swam 
k Jam vero-^piiiemica] Jam H tan- tueri, atque praeeenti torte fortunae tuat 



OBSERVATIONUM MEDICABUM I. 6. 77 

ititatus impresflioni inarbificae cuicimque obnoxiua est^ quam Febrbs 
in iUum fSEudet quaelibet aeris constitutio; quae boc tempore ANKORuif 
dictis Intermittentibus est epidemica. Atque buc spectat *^i'^' 
ebnllitio mox inducta^ qua liquorem sanguineum quandoque 
▼alde degenerem corripiente^ Febris inde oriunda mali moria 
esse solet^ et maUgniB atque borrendiB symptomatibus ple- 
nisaima. Illud utcunqoe acddit^ ut sanguis^ spiritibus suis 
magnam partem exutus, et ab aestate praecedenti plurimum 
adustus, ebuUitione sua non nisi tardissimis motibus defun«> 
gatur, suaeque despumationi longiasimam periodum postulet. 
[28.] Jam yero ut manifestum evadat quam difficulter bae 
Febres (Autumnales puta^) curationem admittant, boc loco 
perpendendum est Continuarum bujus tempestatis atque In« 
termittentium discrimen in eo maxime versari^ quod Con- 
tinuae conceptam semel effervescentiam awex&^ unoque 
tenore perficiant^ Intermittentes autem partitis vicibus ac 
diversis temporibus eadem defungantur. Interim in utrisque in Febri- 
fermentatio Naturae ductu peragitur spatio borarum 836, aut {'^^''. 
drciter; neque enim citius aut tardius massa sanguinea in bua, tun 
bumano corpore Ordinario repurgatur, si negotium Naturae quamTn^ 
permiseris; baud secus ac pomatium suam, vinum atque ^™i^^i^- 
oerevisia suam, acpeculiarem babet periodum qua depurentur. menutio» 
[24.] Quamvis autem in Febribus Intermittentibus sanguis ^^^^ 
nonnunquam (ut in Quartana contingit^) sex mensium spatio spatio'ho- 
despumationem auam moliatur^, ac tandem perficiat; nonj^^^^f^., 
tamen (si rite calculum ponas^) plus temporis in eadem absol- pengitur. 
venda impenditur^ quam quod in Continuis impendi natura* 
liter solet; quatuordecim enim wxjSiifiepa^, sive dies natiurales, 
efficiunt boras 386; tribuendo nempe boras quinque cum 
dimidia cuilibet paroxysmo Quartanarum^ babebis in Quartana 
valorem quatuordecim dierura^ hoc est^ boras 886. Jam si 
quis dixerit^ Quartanam^ verbi causa, (eadem enim reliqua- 
rum Intermittentium ratio subintelligenda est^) ultra sex 
mensium spatium aliquando excurrere, antequam periodum 
suam absolvat ; respondeo^ idem etiam non raro in Continuis 
Febribus bujus oonstitutionis^ spectari, quae saepe ultra diea 

iuttinereneqmgaitNaturantimmeoiuilium ecnmodieehue ieparentur. edd. '66, '68. 

meditata eo tandem inelinat, ut tdiam * moiiatur] sic edd. *66, /68 mo- 

quandam texturam effoetae mastae prae- Utur edd. '76, '85. 

paret, adeoque nooa» rea moUtur ; idni' *" rvx^M*] Male Syd. — fi^pta: cf. 

mirum agens, ut parte* tanguineae molis, sup. §§ 6, 7. 

quae immutationi magis ineervimnt, quam " huJMConttitut.] om.edd, '66/68/76. 



78 THOMAE SYDENHAM 

Febres quatuordecim protrahuntur : in utroqne nimirum casu, si 

Annorum effervescentiam (praesertim circa Febrium finem^) rite atque 

'^^-'^♦- ordine decurrere ac sustineri vegetam curaveris, despumatio 

intra praedicti temporis spatium (hoc est^ quatuordecim 

dierum^ vel 336 horarum^) peragetur : quod si vero efferves- 

centiam illam, seu fermentationem, refrigerantium medica- 

mentorum aut clysterum usu tunc temporis (scilicet versua 

Febrium declinationem^) importune inbibueris^ et quasi frae- 

num illi injeceris, mirum non est si in longum evagentur, 

ordine quippe Naturae perturbato. Namque boc modo re- 

laxatur quodammodo sanguinis humani tonus, unde se ad 

despumationem accingere cum effectu nequit Imo vero in 

corporibus debilibus et effoetis idem aliquando vel sponte 

accidit^ nisi cardiacorum ope Naturam in illis languentem 

adjuveris, quo sanguini despumando par sit. 

Excipiunt- [25.] Vcrum iUud hic jam porro notandum arbitror, ea 

istaeFe- V^^ ^® fermentationis spatio atque continuatione supra 

bre«, quae tradidimus^ de illis solummodo Febribus intelligenda esse, 

quaofTensR qnac statam quandam naturam atque habitum nactae sunt^ 

niiTnon" ^ciendum enim est (neque me praeterit,) Febres quasdam 

naturaiiumesse^ tum Contiuuas^ tum Intermittentes, quae transeimtis et 

tum du'' iiicerti genii sunt, neque in suis effervescentiis ad destinatam 

cunt ; periodum pertingunt. Hujus generis sunt, quae a levi aliqua 

offensa ex sex rerum nm'-naturalium, (quas appellant^) ut cibi, 

potus^ aeris^ et his similium abusu^ nonnunquam ortiun 

ducunt : his enim morbis correpti subito saepe convalescunt. 

adoles- Idcm ctiam in adolescentulis^ sanguine puro ac multis spiri- 

rumkera tibus rcfcrto pracditis, aliquando accidit: nimirum Febrea 

Febres, et illorum^ spirituosa quadam ac nimis tenui volucrique materia 

aauguin^e^ nixae, fcrmentationcs suas citius perficiunt, ac celeri gradu 

spirituoso gpatia sua emensae evanescunt. [26.1 Ad fermentationem 

sunt prae- ^ ^ , "- -• 

ditL enim illud pnmo^ reqiuritur^ ut materia fermentescibilis (sive 

Quae ad iUa sanguis sit, sive vinum, aut alius aliquis liquor quilibet^) 

tionem re- ca tenacitatc et viscositate poUeat^ ut spiritus implexos atque 

quirantur. jjj^titos eatenu« detinere valeat, ut in liquoris massa moveri 

atque agitari possint ; eodem fere modo quo aves visco captae> 

ant muscae atque apiculae melle detentae, motitare quidem 

et murmura sua peragere possuntP, avolare interim non 

valentes. Neque tamen (ut obiter illud dicam,) eam tenaci- 

• primo] primario edd. '66, '68. p possnnt] possint edd. '66, '68. . 



OBSERVATIONUM MEDICARtJM I. 6. 79 

tatem obtinere debent liquores memorati^ ut spiritus prorsus Febres 
obruant opprimantque, adeo ut non omnino moveantur. Annorum 

[27.] His jactis fundamentis, (quae quidem nescio an aliis, '^1-'^^- 
mihi certe ratione non contemnenda niti videntur,) mirum non ^^ft^tgn"' 
erit si iUis non aliam medendi methodum superstruam^ quam tes aeque 
quae in Febribus Continuis ad despumationis debitum opus ^e^Ss*" 
rite perficiendum adhibenda videatur'; cum nimirum illae a ^"^* ^u- 

raiidAe 

Continuis nullo discrimine sejungantur^ si ordinem spectes quae ad 
quo Natura earundem materiam expellere solet, scilicet per ^o^g™*Jg 
efiPervescentiam certa periodo comprehensam : etsi quod adperficien- 
earum speciem, atque naturae proprietatem attinet, illas et a bemur. * 
Continuis, et a se invicem plurimum diflferre non diffitear. 
Itaque vel methodum qua se Natura liberare ab hoc morbo 
Bolet^ caute soliciteque observando^ indicium sumere oportet, 
quo fermentationem obortam acceleremus^ atque ita ad sani- 
tatem aegros perducamus; vel in ipsam causam specificam 
penetrando^ danda erit opera ut remediis efficacibus ac 
specificis morbo obviam eatur. [28.] Ab horum alterutro» 
indicationes sumendae sunt. Ego utramque viam ingressus 
aliquando fui^ atque illaesa (uti opinor^) verecundia profiteri 
possum non sine summa cura atque attentione animi inde- 
fessa; sed nondum eam felicitatem adeptus sum ut Autumni 
Febres Intermittentes certa aliqua praxi atque medicandi ra« 
tione tollere possim^ antequam statas illas fermentationes (de 
quibus supra [§ 23 sq.] locuti sumus^) peregerint^ utcunque 
molestum hoc febricitantibus videatur, qui eousque sanitatem 
suam expectare inviti coguntur. Revera autem siqtds inter 
mortales reperiatur, qui, sive methodo aliqua certa, sive 
remedio specifico adhibito, Febrium harum Intermittentium 
cursum non solum inhibere^ sed etiam omnino abrumpere 
novit ; existimo eum omni jure teneri, ut humano generi rem 
illam summopere expetendam patefaciat : quod si non fecerit, 
ego illum nec boni civis, nec prudentis viri nomen mereri pro- 
nundare ausim ; neque enim civis boni est^ illud in rem suam 
vertere, quod toti generi humano tam ingens beneficium 
apportet; nec viri prudentis, Divina Benedictione semet- 
ipsum privare, quam a Summa Bonitate liceret expectare^ si 
ad publicum bonum promovendum se accingeret. Honoris 

< Fehres *c.] om. ed. 76. » alterutro] altero edd. *S^, '68. 

' ffideatur\ videtur edd. '66, '68. 



80 



THOMAE SYDENHAM 



Febres 

Ihtb&m. 

Annorum 

'61-61 

Intbr- 

MITTEN- 
TIVM AU- 
TUMNA- 
LIUM CU» 
RATIO. 

Cathanis, 
(nisi modo 
infra di- 
cendo in- 
Btituta,) 
praesertim 
vero phle- 
botomia, 
in Inter- 
mittenti- 
bu8 Au- 
tumnali- 
buBubique 
nocent 



autem ac divitianim longe minorapud probos ratio habetur 
quam yirtutiB et sapientiae. 

[29.] ^ Quantumlibet autem fiierit difficile Intermittentes 
liaa Autumnalea oerto fugare, tradam tamen quicquid ad 
earundem corationem prae reliquis £Bcere mihi visum e$t. 

Intermittentium AutumnaUum curationem non aine in- 
genti discrimine per catharain tentari, (nisi eo quem mox 
dieemus modo instituatur,) praesertim yero per phlebotomiam, 
frequenti nimis observatione jam olim didici. Etenim in 
Tertianifi (maxime ti ea oonstitutio admodum fiierit epidemica,) 
hac methodo sanandisy nisi Chirurgi gladiolus eodem ictu quo 
yenam pertundit ipsam etiam Febrem oonfodiat, dictae Febres, 
etiam in yegetioribus et athletice caetera yalentibus, non nisi 
longo temporia tractu expugnari se patiuntur. In provecti- 
oribus autem diutinnm Febris cruciatum tandem etiam mors 
excepit, quam prae foribus jam esse haud raro denunciat 
ethalis iUa tonsillarum inflammatio^ cujus fiecimus [§ 12.] 
mentionem. Adde quod venae-sectio alia etiam symptonuita 
illa maturius acoersiyit^ quae Febres Autumnaks Intermitten- 
tes in statu declinationis yel eomitari diximus^yel a tergo sequi. 
Quartanariis yero in tantum obest phlebotomia, ut juyenes, 
qui a morbo alias intra sex menses fuissent liberati, per sex 
adhuc a]ios ab eodem detineantur: aetateque proyectiores, 
qui, nisi sanguinem detraxissent, intra annum poterant 
sanari, morbum etiam ultra statum illud tempus alere peri* 
clitantuTj ac denique ab eodem yicti suecumbere. Quae de 
yenae-sectione jam dixi, leri opera ad catharsin possunt 



t II 29—35 om. edd. *e6, '68, quo- 
rum in loco haec quae sequuntur: — 
Interea temporUt ego rem iliam ui tatie 
d\ficilem arbitror, ita etiam periculotam 
et§e non dubito. Cujus rei luculentum 
£»emphtm apmlvere iUo quem Jesuitarum 
appellant, tumere licet. Quamvit enim 
jntkferit itliut ueufermentatumem adprae" 
aen$ iuhibere peteimiut, materia tamen ad- 
huc retidua, quae fermentando dittipari 
elebet, inira Weve temporit tpaiium viret 
tuat redintegrat, novumque bellum Natu- 
rae indicit. Novi Quartanam per aliquot 
mmaedufatte, dum kujut ptiherit repetUo 
ueu tubinde interturbaretur : immo quot- 
dam puknt iUe, immediaU ante paroxyt- 
mum exhibitut, e vita tuttulit ; eiti it^at 
ire notim hujuemodi medieamenta in Fe- 
brium harum declinaiione prudenier et 



cauie adhibiia, aUquando prqfuieie, et 
parotytmot omnino tuttuiitte; inprimit 
vero, ti tempettate quoad ittot morboe 
minut epidemica uturpentur. Veruntamen 
etiamsi ex iit quae nunc aunotavimut, vix 
aliqua tpet tanitatit oeyut rettituendae 
nobit qffulgeaif Medico tamen docto et 
eagad locut relinquitur, qui tanguinit de- 
biiam depuratitnem procuret, que iulra 
limitet a Natura definiiot ea peragatur, 
aique etiam ut tyn^iomatibut ilUt occur- 
rai, quae in hoc morbo oontingere toUnt 
ac tupervenire. De hac re igitur paueit 
et quatenut illiut naiura fert brevittime 
dicam; uirumque genut eadem opera 
compfejcut, quod eadem fere medicatio 
utrique {Tertianae tcilicet, atque Quar- 
ianae,) conveniai. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM l. 5. 81 

transferri, nisi quod haec non usque adeo perniciosa sit, nisi Febres 
crebrorepetita. l^H^,-^ 

[30.] Intermittentes Tertianas Autumnales hoc pacto ag- '6i-'6 ^- 
gredior. Aegro in lectulo composito et stragulis undiquaque li^temnt- 
cooperto, sudores provoco sero lactis cerevisiato, cui sal^dae Tertiana- 
folia incocta fuere, quatuor circiter horis ante paroxysmi [^mniJhim 
adyentum; quibus jam obortis mox praecipio ut devoret curatio. 
scrupulos duos pilularum cochiarum majorum solutarum in 
unda una sequentis misturae : — 

\Farm. 13.] I^ Aquae Vitae libram unam, 

Theriacae Andromachi uncias tres, 
Croci Anglici drachmam uuam ; 
Misce ; stent simul pro usu. 

Haec ubi assumpserit, in sudoribus continuo eliciendis per- 
sistat, donec elapsae fuerint aliquot horae ab illo tempore quo 
paroxysmus ingruere debuerat, magna cum cautela se mu- 
niens contra illas sudationis interruptiones, quas illi forte 
creabunt dejectiones aliquot a medicamento cathartico pro- 
fectae. [31.] Saepius mihi ex animi voto cessit medica- 
mentum hoc in fugandis Tertianarum paroxysmis, quam usu 
receptum illud ad eundem scopum tendens, decoctum scilicet 
radicis gentianae, summitatum centaurii, etc, cum pauca 
sennae atque agarici quantitate. Cum enim duos illos 
contrarios sudandi ac dejiciendi motus eodem tempore ex- 
citet, eundem cum vulgari isto effectum obtinet, ordinatum 
sdlicet paroxysmi processum confundendo atque intertur- 
bando ; idque efficacius, nec tamen tuto minus. Atque hac 
sane methodo Intermittentes Autumnales Tertianas bene 
multas pepuli; necdum praestantiorem aliam experiri his 
annis^ mihi licuit. 

[32.] In Tertiana Duplid, quae typum variavit ob aegrum TertUnae 
vel evacuationibus vel alio quovis modo debilitatum, sudor ^yP*jQ^® 
pari etiam modo provocandus, et pari temporis intervallo a 
futura paroxysmi invasione, vel medicamento jam laudato, 
(omittantur vero pilulae cochiae, cum nec tutum sit, nec ad 
rem fadat, cathartico jam ab eodem fractas aegri vires.am- 
plius dejicere, et paroxysmis ejusdem ope ingeminatis suppe* 
tias ferre,) vel diaphoretico alio aliquo BptKmKa>Tip<p atque 
efficaci, quod etiam repeti potest paroxysmo genuino proxime 

* Aw annu'] om. ed« '76. 
M 



82 THOMAE SYDENHAM 

Febrbs Bubsequente. In summa aegri debilitate a dicta paroxysmi 
Annorum ii^gcminatione electuarium quod jam sequitur praescribo : — 

_21lzjl- [^Porm, 14.]' I^ Conaeirae florum BorTaginis; 

[ConserTae flonim] Buglossi, ana unciam onam, 
Conservae Anthos semunciam, 
Corticis Citrii eonditi, 
Nucis Moschatae conditae, 
Theriacae Andromachi, ana drachmas tres, 
Confecttonis Alkermes drachmas duas ; 
Misce; fiat opiata, de qua capiat ad magnitudinem arellanae 
mane et vesperi, superbibendo oochlearia sex sequentis julepi: — 

[F<mn. 15.] R Aquae Ulmariae, 

[Aquae] Theriacalis Stillatitiae, ana uncias tres, 
Syrupi Caryophyllorum unciam unam ; 
Misce: 

vel hujus loco aquam aliquam Epidemicam simpliciorem 

saccharo dulcoratam exhibeo^ interdicto enematum usu; 

aegro juscula e puUorum carnibus, avenacea^ etc. concedo. 

Cort«xPe- [33.] Quartanarum quod attinet curationem^ nemo est 

indadM (opinor,) in hac Arte vel mediocriter versatus qui nesciat 

uepiua quam parum yotis respondeant methodi istae omnes quae 

impetrat, huic MedicoTum opprobrio eluendo hactenus destinantur, si 

debcSa^*™ oortioem Peruvianum excipiamus; qui tamen inducias saepius 

impetrat morbo^ quam eundem debellat ; cum postquam ad 

septimanas duas vel tres delituerit^ magno cum aegri emolu- 

cum aegri monto, qui ab illo male multatus paululum interim respirat^ 

mentoex- ^^^ ^® ^^^^ recrudcscens, haud segnius quam prius lacessit ; 

hibetur, atquo ut plurimum, quotiescimque demum repetatur illud 

him^&b "' i^^camentum, non nisi longo temporis tractu expugnatur. 

ejususn Jtefcram tamen quicquid de methodo ejusdem exhibendi 

morba habco compcrtum. 

Methodus [34.] Curandum est^ ante omnia ne praemature nimis hic 
corticis. cortox ingcratur^ ante scilicet quam morbus suo se Marte 
aliquantisper protriverit^ (nisi ooUabescentes et jam fractae 
aegri vires eundem temporius sumendum esse dictaverint^) 
neque enim iliud solum est metuendum, ne a praepropero 
ejus usu inefficax iste reddatur et spem aegri fallat, sed etiam 
ne de aegri vita agatur^ si sanguini omni fermentationis 
nisu se despumanti eam derepente injiciamus remoram. 
Proximo loco, neque catharsi^ multo minua venae-sectione, 

" Cf. form. 154. ^ Curandum ett ^v.] Cf. EpUt, Retpmu. L % 38. 



OBSEBVATIONUM MEDICARUM I. 6. 88 

subducenda est materiae Febrilis pars aliqua^ quo liberius Febres 
<XNrtex 8U0 fiingatuT munere : cum enim ab utraque labefac- annorum 
tetur quadantenus oeconomia corporis^ eo promptius certius- '^^-'^^- 
que recrudescent paroxysmi^ evanescente semel pulveris vi. 
Mihi etiam magis e re fore videtur ut sanguinem dicto medi- 
camine sensim longioreque a paroxysmis intervallo leviter 
inficiamns^ quam ut uno omnino ictu paroxysmum jam in- 
stantem tentemus confodere : boc enim pacto et plus tempcnris 
remedio conceditur quo suum opus plenius absolvat^ et 
evitatur quicquid id est periculi quod aegro poterit oriri ex 
subito isto atque intempestivo nimis sufflamine^ quo paroxys- 
mum jam invalescentem atque omni se ope exerentem 
conamur opprimere. Postremo^ brevibus istis temporis in- 
tervallis repetendus est pulvis^ ut non protinus evanescat 
prioris dosis virtus antequam altera exbibeatur : crebra enim 
repetitione ista eife^la tandem recuperabitur, profligato in 
solidum morbo. [35.] His adductus rationibus hanc ego 
methodum caeteris antepono : Peruviani corticis uncia una 
cum syrupi' rosarum rubrarum unciis duabus misceatur; 
aeger vero quantitatem nucis moschatae majoris^ mane et 
sero, quotidie devoret^ diebus a genuino paroxysmo vacuis^ 
donec confectionem omnem absumpserit. Repetatur porro 
ad tres alias vices^ interjectis semper diebus quatuordecim. 

[36.] Neque forte^ cum minori fructu usurpari poterit idemetin 
cortex hic in Tertianis, qua Vemis, qua Autumnalibus, quam q^vemii, 
in Quartanis adhibetur. Sed (ut vera loquamur^ nec artem qua Au- 
iirp(HrSiovv<rm* ostentemus,) si harum Febrium alterutra cor- bu"^iim 
reptus acffer vel infans sit, vel aetate floreat, convenit omnino ^^ ««- 
(quantum ego hactenus edoctus sum^) mhil medicamentorum test 
quorumvis ope, aut aeris ac diaetae mutatione moliri: nihil l"»™^»"^- 

. , . ■«. 1 • 11 • • j X ^ bus, etflo- 

enim hmc mau natum hucusque mtellexi^ si modo totam rem rentibus 
Naturae permiserim. Id quod ego non sine admiratione, TertUnl^^ 
praecipue iu infantulis, saepe observavi ; sanguine namque sive Quar- 
depuratione sua defuncto, Febres illae sponte sua evanuerunt. J^tibua, 
Quod si autem, e contrario^ vel strictiori aliquo regimine uta- tou res 
ris, vel medicamenta purgantia subinde adhibeas^ (adhiberi permitten- 
scilicet solent eo praetextu^ ut obstructiones expediantur^ ^ 

* Syrupi] Conservae ed. 76. quis ea nugatur quae ad rem praesen- 
' Neque forte ^-c.] Si itaque hmrum tem nihil attinent" Erasmi Adag. U. 

Febrium altemtra Sfc. edd. '66, »68. 4. 57. ; Gaisford, Paroem, Graec. 

* O^hr wphf Ai6yvaoy dicitur " ubi 



84 THOMAE SYDENHAM 

Febres atque Iiuiiiores in primis viis stabulantes extorbentur^) Tel si 

ANNORuif (quod praecipuum est^) in constitutione epidemica renae- 

'^^-'^^- sectio celebretur, fiet ut morbus in longissimum tempus pro- 

currat, atque interim ut aegri mille symptomatis% iisque peri- 

culosissimis^ exponantur. 

Inprovec. [37.] Si vcro febricitantcs provectioris aetatis sint, ex 

femienta- utroquc morbo (Tertianas^ dico Autumnales, ac Quartanas^) 

tio cardia- hqh solum diutumitatls. verum etiam ipsius mortis grave 

conim et . , . . ^^. . -»-. ,. .„ , 

corrobo. pcnculum immmet. Hic itaque Medicum illud agere oportet 

aeteebtfne- ^®^ ncque® corticc Peruviano, nec alia quavis metbodo morbum 

ficio susti- submovere valuerit^) ut Naturae saltem^ suppetias ferat, eam- 

"*^ ** que illis adminiculis sublevet, quibus ad negotium sunm per- 

agendum opus habuerit. Certe enim in effoetis corporibus, 

nisi fermentatio cardiacomm et corroborantis diaetae (ut Yiui* 

Absinthitis, ac id genus similium,) beneficio sustineatur, illud 

accidet, ut aegri, incertis atque frustraneis paroxysmis di- 

vexati, debilitentur, atque morbns eousque duret, donec lan- 

guida prius Natura, paroxjsmo aliquo graviore correpta, ad 

ebuUitionis tempus pertingere non possit; adeoque in ipso 

exhorrescentiae tempore diem sunm obeant aegroti. Atque 

hoc in senibus non raro usu venit, qui longa catharticorum 

serie debilitati fuerunt : imo (ut aliquando visum est,) in ipso 

vel primoram paroxysmorum rigore penitus defecerant, cum 

exhibito cardiaco satis forti saltem ad tempus aliquod susti- 

neri potuissent. 

Acris mu- [38.] Cum sanguis tempus illud exegerit quod ad despu- 

neceMaria niationem suam perficiendam requiritur, necessarium est ut 

"V*S P^v^c^ioris aetatis aegri, eodem ipso tempore vel paulo antea, 

sanguinis insigncm aliquam aeris mutationem subeant, sive (quod 

^® qP^^^J^ potius optandum esset,) in calidiorem aliquam regionem 

hoc tem- commigraudo, sive mutando saltem locum in quo primum 

convenJt ' ^^ morbo corrcpti sunt. Mimm sane est quantum valeat 

haec acris mutatio ad morbum hunc prorsus abigendum. 

Interim ut ante hunc temporis articulum aer mutetur, non 

tantum non necessarium est ad sanitatem ex hoc morbo 

restituendam, sed et minus convenit. Etiamsi enim quis in 

regionem quantumcunque australem et calidam migraverit, 

• 8ymptomatut]—matibuii edd. '66/68. *' saltem] om. edd. *66, '68. 
^ Trrt. Sfc.] om. edd. '66, '68. • ut Vvn Sfc.] om. ed. '66. 

* Mi neqne Sfc.] om. edd. '66, '68. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM 1.5. 85 

sanguis tamen cjus^ in morbido hoc motu semel constitutus^ Febres 
depurationem suam ut peragat necesse est ; quod quidem annorum 
benelicii frustra expectabitur ab inusitato novoque aere, *6W64!, 
priusquam^ proccdente atque adulto jam sanguinis motu^ sani- 
tatis recuperandae capax fuerit. Insignis ergo illa aeris 
mutatio tum demum adeunda est^ cum primum aeger a 
paroxysmo liberari potest: exempli causa^ in Quartana 
quae primum in autumno invasit^ non citius aer mutandus 
est quam circa Februarii initium. [39.] Interim si aeger Saitem 
mutare locum vel nolit vel commode nequeat^ oportebit ut ^°^^ca."' 
hoc ipsius temporis articulo forti aliquo medicamento utatur^ mentocar. 
cujus eae sint vires, ut uno quasi ictu languescentem illam ho*^mpo. 
depurationem potenter promoveat et (si fieri poterit,) per- "«^'^^c»*!^ 
ficiat. Ad hanc rem consulerem ego ut electuarii de ovo, vel 
theriacae Andromachi sesquidrachma ' in aquae coelestis^ 
vel aquae vitae communis unciis duabus dissoluta exhi- 
beatur, duabus? scilicet horis ante paroxysmum : id quod a 
me cum successu non infelici in morborum hujusmodi de- 
clinatione factum est ; Ucet agnoscam calidiora haec citi- Calidiora 
us exhibita vel morbum duplicare vel in Pebrim Continuam ^j^JJJ^ *^Jj 
permutare^ quod a Galeno^ [Ad Glauc, de Meth, Med. i. 12. morbum 
t. xi. p. 40.] jamdudum observatum est. Idem in juvenibus vefin fII 
hoc morbo detentis fieri potest. cautela adhibita : ut autem ^""* ^^^' 

. 1 ^ . tmuam 

in puenli aetate idem fiat, non tantum non convenit, verum pennu- 
etiam pericuio non vacare dudum' observavi^. ^*"^ 

' sesquidrackma] drachma una semis tari saepenumero soletf tam alicujus ma- 

edd. '66, *68. lignitatis effectum esse^ quam ipsius morbi 

V duab parox. ] om. edd. *66t '68, *76. vb atque roboris : quilibet enim paroxys^ 

^ a GaL'\ ab aliis edd. ^66, '68, '76. mus^ Continuae Febris instar est et com- 

' dudum\ pridem edd. '66, '68. pendiumiodeoquemajoriatrocitateaegrum 

^ Hic add. edd. '66, '68 quae sequun- aggreditur quam Continua Febris, donec 

tur : — Notandum est in horum morborum paroxysmorum aliquot progressu, morbi 

prineipio (Tertianae vero praecipue,) vires aliquousque retundantur, Verum(ut 

nonnunquam contingere, ut effervescentia ut id sit,) quandoque accidit utprae vio^ 

in juvenibus, ac robustis eousque adauge- lentia hujus effervescentiae atque motu 

atur, ut merito tutius existimes ingruenti effero, TertianaeAutumnal€s(injuvenibus 

tempestati occurrere, quam rem totam praecipue,) depuratione sua ante destina- 

Naturae committere, Hoc autem commO' tum tempus defungantur, adeoque post 

dissime fiet emetieo in die aliquo inter- paroxysmos non multos evanescunt ; opere 

missionis propinato : illud enim medi- nempe Naturae praecipitato, Quartanae 

camentorum genus plerisque autumnalibus autem non tam cito pede cursum suum 

morbis apprime convenit, et symptomaii- peragunt, nisi forte aeger eodem morbo 

bus illispraecavet,quibusiideminvigore jam antea defunctus fuerit ; namque in 

sunt obnoxii. Verum hocfacto, res tota hoccasu, licet paroxysmis eUiquot exerceri 

Naturae permittenda est. Neque vero cre- possit, Medictts tamen illius rei conscius, 

diderim, ingentem illum atque atrocem fidenter morbum illum subito evaniturum 

hujus effervescentiae insuUum, qui primos praedicere poterit ; quod observatu dig- 

paroxysmos Tertianarum praecipue, comi- num est. 



86 THOMAE SYDENHAM 

Febres [40.] Priusquain huic argumento clausulam addamus^ 

Annorum'^^^ monendum venit, ea, quae de Febrium Autumnalium 

'6i-'64. Intermittentium duratione^ atque de tempore ad sanguinis 

despumationem requisito jam dicta^ sunt^ ita intelligendaesse 

ut nos solum illud^ nunc spectemus quod Natura^ yulgaribus 

atque usitatis tantum medicamentis suffulta^ praestare soleat. 

Nequaqiiam enim eo consilio de his rebus ita locuti sumus^ 

ac si doctos ac™ solertes Medicos despondere animum velimus^ 

atque yel de melioribus medendi rationibus excogitandis^ vel 

nobilioribus remediis inveniendis spem totam abjicere^ quo- 

rum ope hujusmodi morborum sanationem accelerent. Tan- 

tum enim ego profecto ab hoc proposito absum ut non des- 

perem vel a me ipso tale quidpiam sive methodi sive remedii 

aliquando repertum irL 

Subiato [41.] Sublato morbo^ aeger sedulo purgandus est; incre- 

aeger se- ^ibile cnim dictu quanta morborum vis ex purgationis defectu 

dulopur- post Febres Autumnales subnascatur. Miror' autem hoc a 

gandus est. , , . , . . 

Medicis mmus caven^ mmus etiam admonerL Quandocun- 

que enim horum morborum alterutrum paulo provectioris 

aetatis hominibus accidisse vidi^ atque purgationem etiam 

omissam^ certo praedicere potui periculosum aliquem mor- 

bum eosdem postea adoriturum^ de quo tamen iUi nondum 

somniaverant^ quasi perfecte jam sanati. 

Atnonnisi [42.] ^^ Omnino interim cavendum est ne purgetur aeger 

mense uno ^^®^ morbo penltu» dcpulso : quamvis enim partes naturales 

a quo non iUuvie ista quam in illas congessit Febris, hoc pacto quadan- 

ton^m!"*' tenus sublevari videantur, nova tamen materia derepente 

sed etiam succrcscct ; Fcbrc scilicet, a cathartici impetu atque humorum 

eaaltera- ..... ^ , ,, .••.■. 

tio, quae agitatioue Jam revocata, eandem suppeditante ; ac promde id 
fn mw8*in- **^^^°^ ^ purgatione lucri fecerimus, ut morbus contumacior 
ciderede- evadat. Quotidiana id nos docent eorum exempla^ qui in 
oxysmusr °^^^^^ 7ra/)CMc/x§ (ut theoriac isti morem gerant^ quae in 
persenti- tollcndis obstructionibus, et evacuando humore melancho- 

scitur, . !• /. . 1 "I -. . . 

prorsus hco, qui mall fons et ongo vulgo habetur^ curationis spem 

rbt"*^ omnem ponit,) repetitis purgationibus misere plectuntur; 

quibus sane, quicquid id demum est humorum quod a cor- 

pore divellitur atque eliminatur, compertissimum est nobis 

Febrem altiores exinde radices agere, et pertinacius stationem 

^ jam rffcte] dictajam edd. 'm, '68. " ac] et edd. *M, '68. 

' solum illud] illndsolum edd. '66, '68. ■ $$ 42, 43 desunt in edd. '66, '68. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM I. 5. 87 

saam tueri^ quom si non fuerit proritata. [43.] Quapropter Febres 
religio mihi est catliarticimi propinare ante tempus illud^ quo annorum 
non tantum paroxysmi perceptibiles, sed etiam alteratio ista, J?!::'^*:^ 
qualis quatis ea fuerit, quae diebus iUis in quos paroxysmus ^^J^gg^^ , 
incidere debuerat persentiscitur^ omnino evanuerint^ atque petenda, 
unus insuper mensis fuerit elapsus : quo quidem effluxo^ hltervailL 
potionem aliquam ex lenitivis vulgaribus praescribo^ atque Quorsum 
eandem semel in septimana ad menses duos tresve subse- paregori- 
quentes repetendam impero : addito etiam sinsulis vicibus ^"^ ^^P^* 

7 11- .1 . V /. . . somni as- 

haustulo aliquo paregonco, nora somm assumendo> nnita jam sumendus 
medicamenti operatione; ut nempe paroxysmo se de novo yi^fjjjjg* 
ingerendi ansam praescindamus, quam^ aliter forte arriperet 
ex occasione tumultus atque orgasmi quos vel mitissima 
excitant cathartica. 

[44.] Purgationibus ^ instituendis idcirco spatia ista ampla 
interpono, ut scilicet aeger a recidivae metu liberetur^ quae 
quidem a nimis crebra et confertim repetita sanguinis atque 
humorum exagitatione de facili poterat induci. At cum jam 
ista res vacet periculo^ apozema sequens irequenter usurpari 
poterit : — 
IForm, 16.] ^ Badicis Bbabarbari Monacborum uncias duas, 

Kadicis Asparagi, 

[Radicis] Brusci, 

[Radicis] Petroselini, 

[Radicis] Poljpodii Quercini, ana nnciam unam, 

Corticifl mediani Fraxini, 

[Corticis mediani] Tamarisci, ana semunciam, 

Foliorum Agrimoniae, 

[Folionim] Ceteracb, 

[Foliorum] CapiUi Veneris, ana manipulum unum, 

Sennae mundatae sesquiunciam, (irroratae unciis tribus 
Vini Albi,) 

Epitbymi semunciam, 

Agarici Trocbiscati dracbmas duas, 

Seminum Foeniculi scrupulos quatuor ; 
Coque in aqua fontana ad libram dimidiam ; sub finem adde 

Succi Aurantiorum uncias tres ; in colatura dissolve 

Syrupi Cicborii cum Bbeo, 

[Syrupi] Magistralis ad Melancboliam, ana sesquiunciam ; 

Fiat apozema, de quo capiat libram dimidiam singulis matutinis 

per triduum, et repetatur quoties opus fuerit. 

• quam^i sic ed. 76, quae ed. '85. eitque ea ter quarterve repeti jubeot uno 

' PurgationibuM^c.'] Purgantia, quibue die interpoaito, Vel H major aperientium 

uti ioleOf eadem /ere tunt cum iis quae apparatus desideretur, sequens apozema 

post Fehres Continuas exhibenda suasi ; exhiberi possit. edd. *66f '68. 



88 THOMAE SYDENHAM 

Febres [45.]<i Ut tandem symptomata illa memoremus quae Febres 
Annorum Intermittentes in declinationis statu comitantur^ observandum 

'6i-'64>. est Vemarum paucissima esse, si ad illa comparentur quae 
Sympto- Autumnalibus accidunt ; tum quia non ita diu haerent istae^ 
bdbus in. ^^™ etiam quia in bumoribus usque adeo terrenis et minus 
^"">"fn- etiam malignis fundantur. 

nis pauca" [46.] Primum hic sibi locum vendicat subinde occurrens 
umTn de- Hydrops ; unde primo quidem crura intumescunt, deinde 
ciinatione, etiam ventcr ; qui exinde nascitur, quod scilicet sanguis cre- 
libus plura ^™ ^^^ fermentationibus quas peperit morbi diuturnitas 
etgraviora. (praecipuc in natu grandioribus^) plures spirituum manipulos 
YDROP8 . pi^egiij . unde summa eorundem inopia jam laborans, succos 
hic symp. cum alimcntis ingestos non amplius valet assimilare ; quorum 
^e*o^^* cruda adhuc indigestaque moles in crura tandem deponi* 
tur: tur^ atque his jam distentis neque ulterius quicquam admit- 

ia^*" b* • tentibus, in ventrem etiam ; unde verus Hydrops formatur. 
det, nisi a Raro autcm juvenes obsidet haec malorum Uias ^, nisi ca- 
per JCbris ^^^icis pcr Fcbris decursum saepenumero iteratis eandem 
decursum incousulto nimis accersiverint ■. 

ratisaccer- E^T'.] Verum Hydrops* ex causa memorata superveniens 
wtusfue- aperientium et catharticorum usu facile sanatur^ si modo 
recens ca- recens fuerit : neque mihi molestum est, quoties hinc ^ natum 
tharticis et morbum audio atque intelliso. nempe de rei exitu omnia 

apenenti- , .^ . . . tlt n 

bus facile Dona tunc tcmporis ammo concipiens. JN onnullos enim usu 
aanatur. apozcmatis jam praescripti, vel sine admistione Hydropi magis 

appropriatorum^ persanavi. 
Hydrops Vcruntamen* observavi &ustra esse, si quis Hydropem ex 
intenJt- ^^^^^ Intcrmittenti natum^ medicamentis purgantibus ^ toUere 
tentenatus conetur, Fcbrc illa adhuc durante. Febris enim ■ hoc pacto 
postFebrisit^ces profuudius agcrc deprehendetur, non autem amove- 
cathartids ^^^' Hydrops : expectandum itaque donec Febris exulet, ac 
expugnan- tum demum negotium prospere suscipiendum, 

1 §§ 45, 46 om. edd. *66, '68, et add. < Ferum Hydrop» Sfc.] Saepe aceidit 

quae sequuntur: — Diligenter autem at- Hydropasex cauaa priua memoraia super- 

tendendumf si cessantibus paroxysmis cito venire ; verum iUi facile aperientium et 

nimis purgationem aggrediariSfpericulum eathartieorum ope sanantur^ siquidem 

essCf ne illi redeant ; nimirum ex tumultu, recens uffectus fuerit : neque SfC, edd. 

quem cathartica, etiam levioraf in humor- ^66^ '68. 

ihus excitare solent. " /itiic] sic. edd. '66, '68, hunc ed. '76, 

'^ Malorum Ilias dicitur ** de calami- '85. 

tatibus maximis simul et plurimis." * reruntamen'] om. edd. *66, '68. 

Erasmi jfdag. l 3. 26. Cf. Gaiaford, r pitrgantibus] om. edd. '66, 68. 

Paroem. Graec. 'IXiits kokwv. « enim] profecto add. edd. '66, *68. 

■ aecersiverint] sibi accers. ed. '76. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM I. 5. 89 

[48.] • Venun enimvero sitam importune atque acriter in- Febres 
fitet symptoma hoc, tit ejua coratio non eo tisque videatur annorum 
differenda donec Febris recessus catharticorum usum per- '6i-'6^« 
mittat^ aggredienda omnino illa est infusionibus radicis ra- ?"*.» *t J"" 

. . . . u 1 . 1 .. . . fusionibus 

pnarn rusticam^ summitatum^ absmthii^ et centauni mmons^ rad. raph. 
baccarum juniperi, cinerum genistae, etc. in vino factis ; ^s|*nth°^* 
quae non solum huic symptomati obsistunt, effoetas sanguinis l>4cc. ju- 
vires de novo instaurando, sed Naturae etiam de morbo jam genistret 
triumphaturae tempori subveniunt. simiiibus 

[49.] Infantes autem* post Febres Autumnales, tum Con- tcat 
tinuas, ttrai Intermittentes, hectici aliquando fiunt. Ventres Rachi- 
eorum inflati, tumentes, ac duri evadunt ; saepe etiam tussis, infantnm 
aliaque tabidorum sjnnptomata subnascuntur, quae Rachi- yentribus 
tidem plane mentiantur. Hos ego sequenti modo tractandos luBsTet 
consulo. Paretur potio cathartica. quam in Febriiun Conti- «cWtidi 

- - quo pacto 

nuarum fine assumendam praescnpsi. [c. 4. § 85.] Hujus subvenien- 
capiat infantulus cochleare unum vel duo, plus minus pi^tieTaFe^ 
aetatCj mane per novem dies, uno atque altero die, si opus bribusAu- 
fuerit, intermisso. Interim vero purgatio ita moderari debet b^igta' 
ac regi, dosim vel augendo vel minuendo, ut ultra quinque n««cuntur. 
vel sex sedes singulis diebus non procedat. Post finitam 
catharsin totus venter inungatur linimento aliquo aperitivo 
per aliquot dies. Sequenti uti soleo : — 

IForm 17.] I^ Olei Liliorum, 

[Olei] Tainarisci, ana uncias duas, 

Succi radiois Bryoniae, 

[Saoci radicis] Apii, aiui unciam unam ; 
Bulliant ad succorum consomptionem, addendo 

Unguenti Dialthaeae, 

Butyri insulsi, ana unciam unam, 

Gummi Ammoniaci in Aoeto soluti semunciam, 

Cerae flavae qaantitatem sufficientem ; 
Fiat linimentum. 

Sane quamplurimi infantes^ etiam vera Rachitide laborantes, 
hac methodo a me liberati fiienmt. 

Veruntamen (ut ante [§ 47.] monuimus',) cavendum sedulo Curatio » 
ne purgationem aggrediamur nisi Febre jam perfecte fugata ; S^enSf^JJ; 
licet enim hoc pacto humoris in partes naturales amandati usquam 

• I 48 om. edd. '66, '68. • Cf. Proceu. Int, c. 41. 

•» aummit.'] /oL ed. 76. ' ut ante mon.'] om. edd. '66, '68. 

e et eent. min.] om. ed. 76. « Curatio «J-c.] om. ed. 76. 

* autem^ om. edd. '66, '68. 

N 



90 THOMAE SYDENHAM 

Febres portio quaedam evacuari^ non sine causa^ videri possit^ niMlo' 
ANNORuif ^i^^ *^ ipsa Febre nova subinde pravae materiae copia 

'6i-'64. suggeretur, quae non solum purgationem reddet frustraneam, 
Febris pe- yerum ct ipsum morbum diutumiorem praestabit ob rationes 

nitus eva- •*• 

nuerit antca memoratas. 

Abdomi- [50-] Observatu non indignum est quod, cum Pebres Au- 

nis inflatio timmales tencram aetatem diu cruciarint, nuUa spes sit eas- 

in pueris, ... 

et crurum dcm abigcudi donec abdominis regio, circa lienem praecipue, 
adi!a°L"^ indurari atque tumefieri occoeperit; iisdem enim gradibus, 
Febreshaa quibus hoc symptoma supervenerit, Febris etiam Aigam medi- 
▼endaa ' tatur. Ncque forte ex meliori aliquo prognostico morbum 
praenun- hunc brcvi abiturum dixeris, quam si sedula animadversione 

ciant, . -ri 

suboriri hoc symptoma perspexens. Idem porro m crurum 
tumoribus obtinet, qui in adultis aliquando spectantur. 
Verae Ra- [51.]^ Ventris tumor qui infantibus accidit post has Pebres, 
««*»1^«« quibus annis aeris constitutio Intermittentibus Autumnalibus 

ranus oc- *■ 

currunt, progigueudis epidemice determinatur, tangentis digitum 
ni"quibu8 haud alitcr ferit ac si materiam aliquam continerent viscera 
intermit- j^ scirrhum induratam; cum qui aliis annis, simili licet 
tumnales TrpoKf^daei, contingit, tactum ita afficit ceu tensio tantum foret 
mum h^" hypochondriorum a subjectis flatibus. Hinc, nisi annis qui- 
bent bus Intermittentes Autumnales praedominium habent, verae 
mm*doior K^^i^^des rarius occurrunt ; quod observatu dignum. 
postFe- [52.] TonsiDarum dolor et inflammatio post Febres sive 
c^ntinuM Coutinuas, sive Intermittentes, cum deglutiendi primum diffi- 
sive inter- cultatc et molestia, supervenientibus deinceps raucedine, 
cum rau-* oculis cavis, ct Hippocratica facic*, mortem certo imminentem 
ocuHs^' praemonstrant ; intercisa plane omni redintegrandae sani- 
Tis.etfacietatis spc. Fuuesto huic symptomati producendo evacuati- 
tic^^mor" ^^®^ justo copiosiorcs in aegris vi morbi jam fere attritis, ut'' 
tcm certo et lougiorem Febris moram, sociam operam ut plurimum com- 

imminen- j i. • 

tem prae- modasse obscrvavi. 

monstrant ^^ ] Multa alia^ suut accidcntia quae morbos hosce con- 
Species sequi solent ob purgationem vel non omnino, vel non rite 
QuAE- celebratam, quibus impraesentiarum enumerandis supersede- 

bimus, cum curationis eadem fere ratio sit utrobique; nempe. 

sedimenti ab effervescentia praecedanea depositi repui^atio, 

•* §§ 51, 62 om. edd. *66, *68. ^ ut — moraml Umgiori Febris morae 

* Hippocr.fttcie] VideHippoer. Coac. ed. 76. 

Praenot, § 212., Praenot. t i. pp. 266, * alia] etiam alia edd. '66^ '68, 

89, 90. •" Cf. Proceu. Int. c. 51. 



DAM, 



OBSERVATIONUM MEDICARUM i. 6. 91 

qmppe quod sua mora malis hujiismodi materiam praebuerit : Febres 
quanquam licet hic loci non contemnendum symptomatis annorum 
genus referre, quod non tantum purgationibus et evacuatio- '^^-'^^ 
nibus aliis quibuscunque, yenae-sectioni praesertim, cedere 
dedignatur, yerum et ab illis vires sibi acquirit. IUud autem Mania pe- 
peculiaris quaedam est ac sui generis Mania^ Intermittentes" ^i^iiten- 
diutumiores (Quartanas praecipue,) nonnunquam excipiens; tcsdiutur- 
quae commimem medicandi rationem aspematur**, et post cipien«!^" 
eTacuationes fortiores adhibitas in miseram quandam stulti- "°^? '°°" 

-, ... . . Rc diverso 

tiam degeneransi*^ non msi cum ipsa aegrorum vita termma- Rb aUia 
tur?. [54.] Miratusque saepenimiero sum nullam hujus rei ciebu?*car- 
mentionem ab autoribus factam fuisse^ cum non raro acci- d^acis sci- 
disse viderim. Cum reliquae' amentiae species copiosis eva- roslonbus^ 
cuationibus et venae-sectione et catharsi ut plurimmu per- **"*"«**• 

1 A A ^ /. 1 . - necvenae- 

sanentur^ haec neutram potest ferre ; sed cum jam aeger m sectionem, 
sanitatis limine est, si vel enema ex lacte saccharato semel ^^<^cathar- 

' sininecen- 

injeceris^ statim de novo recrudescet malum; et si reiteratis ematapo- 
purgationibus venae-sectioneque contranitamur, ejusmodi ^"* **"*" 
evacuationes morbi quidem ferociam possunt domare^ aegrum 
vero certissime non tantum fatuum^ sed et incurabilem 
omnino reddent. Quod quidem nemo mirabitur^ qui secum 
reputaverit alteram amentiae speciem a nimis exaltata et 
Vivida sanguinis crasi produci, hanc vero ab ejusdem debili- 
tate et (ut ita dicam^) vapiditate, a diutina fermentatione 
quam invexit Febris^ qua mediante spiritus functionibus 
animalibus obeimdiB impares plane sunt. 

[55.] Huic malo ad hunc modum mederi soleo. Aegro 
ter in die cardiacum aliquod e generosioribiis exhibeo^ dosi 
paulo liberaliori; exempli gratia^ theriacam Andromachi^ 
electuarium de ovo, pulverem Comitissae^ pulverem Oualteri 
Raleigh^ vel similem^ in aqua epidemica^ theriacali^ vel alia. 
Possunt etiam in alia quavis forma exhiberi cardiaca medi- 
camenta. Aeger interim victu quidem moderato^ analeptico 

• Imtemu^excipJ] quae Fehres Au- » Cum reliquae Sfc,"] Reliqua h^jus 

tumnaUs nannunquam excipit : fortassi* cap. om. edd. ^^6, '68, et add. quae se- 

posthac (re probe perpensa,) statuendum quuntur : — De cura illius nihil mihi nunc 

vieUbiturf Maniat complureSf quae com- dicendum videtur ; licet enim lutud pauci 

munem Sfc. edd. '66, '68. sciuntf me non sine prospero successu 

' * aspematur'] — nantur edd. *&&, '68. tractasse hunc morhum, nondum tamen 

P degeneraus] ^~^^tes edd. '66, '68. videor rem ipsam pro dignitate satis pen- 

*> termin.] terminantur; has(inquam,) sittuse, ut cum prudenti fiducia medendi 

plerasque omnes Febribus AutumnaUbus rationem pubfice exponam. 

diutumioribus supervenisse edd. '66, '68. ■ Raleigh] Raughleigh ed. 76. 



9a THOMAE SYDENHAM 

Febres tamen, et potu generosiore reficieodus est ; foras ne exeat, ia 
Annorum lcGto se diu multumque coutineat. Alvus sub hoc reguiune 
'^^-*^*' justo erit astrictior, uude ut etiam a calidorum medicamen- 
torum usu a Febre quis aibi metuat^ sedvano prorsus timore; 
cum spiritus^ antecedente morbo pene exhausti, novum 
deinceps non yaleant accendere. Fost ajiquot septimanaa 
paulatim in melius proficiet^ quo tempore omitti possunt 
cardiaca ad dies pauculos; diaeta vero analeptica jugiter in- 
stituenda^ et post brevem intermissionem r^etendus. est 
denuo cardiacorum usus^. atque in eo persistendum donec in^ 
tegra sanitate fruatur. 

[56.] Dicta methodus Maniam etiam quae has Febrea 
minime excepit, quandoque sanavit, frigidiori scilicet atque 
infimuori temperamento praeditis. Anno nuper elapso Saris- 
buriam accersebar, ut cum Medico erudito et sagaci mihique 
conjunctissimOj D"^ Doctore Thomas^ foeminae nobili con- 
sulerem, cui imaginatio haud parum fuit laesa. Yerum^ 
adhibitisj, etiam cum jam praegnans esset, remediijs modo, 
dictis ad sanam omnino mentem rediit. 
Mania [p^.']^ Attamcu Mania communis, quae vegetis hominibus, 

aUo ™^^" atque etiam nulla Febre praegressa^ accidere solet, alius sane 
tractanda prosapiac cst, ac proiude longe diversa, quoad evacuationes, 
^^' methodo tractanda; tametsi vel in hac specie ea quae oere- 

brum atque spiritus animales corroborant haud omitti 
debent. Curationem autem ejus, etsi non sit hujus loci, 
obiter tamen praedictae speciei subnectere non gravabor, 
ne quis forte prae similitudine morborum in errorem 
iUabatur. 
ejusdem [58.] lu junioribus ac sanguineo habitu praeditis mittatur 
sanguis ex brachio ad uncia;» octo vel novem bis vel ter, die- 
bus tribus inter singulas venae-sectiones interpositis. Deinde 
semel extrahatur sanguis ex venis jugularibus. Ultra hunc 
modum repetitae venae-sectiones aegrum potius in stultitiam 
ducunt, quam curationem absolvunt. Postea aggrediatur 
usum pilularum ex duobus, quarum drachmam semis vel scru- 
pulos duoSj pro ratione operationis, capiat semel singulis 
septimanis, stato die; ita ut si (verbi gratia^) die lunae 
primo pilulas assumpserit^ praecise eodem ipso die, nec fre- 
quentiusj sequentibus septimanis eaedem fepetantur per 

« verum] om. ed. 76. " §§ 57—59 om. ed. 76. 



curatio. 



OBSERVATIONUM MEDICABUM i, 6. 93 

loni^aiB, tempuSj uBqiie dom per&cte convaluerit. Hac me- Fbbrbs 
thodo humores^ qui in hoc morbo meutis arcem impetere ^JJ J^^JJ;^ 
Bolereat, se&sim in inferiores sedes dilabentur^ alia quaaj '6i-'6^ 
fKnrQ eifi inducta. 

[59.] Diebus a purgatione liberis per totum decursum 
electuario sequenti^ vel alio medicamento eadem virtute prae- 
dito, utatur : — 

[Fwrm, 18.] ]^ Conservae Absiiithii Bomani, 

[Conservae] Anthos, 

Theriaeae Andromachi, ana unciam unam, 

Consenrae flavedinis Auiantionim, 

Angelicae oonditae, 

Nucis Moschatae conditae, ana semunciam, 

cum quantitate sufficiente Syrupi Carjophyllorum ; 
Fiat electuarium : capiat ad magnitudinem nucis moschatae bis 
in die, superbibendo haustulum Tini Canarini, cui fuerint frigide Febris 
infusi flores Paralyseos. Continua 

fttque In- 

[60.] Febris Continua atque Intermittentes quas supra termitten- 
descripsimus soli ferme erant morbi epidemici^ qui, durante ^cnpS^^' 
illa constitutione quae per annos 1661, 1662, 1663, 1664 »oW ferme 
regnabat, emicuere : quot retro annis eum obtinuerant prin- biepidemi"- 
cipatum, non habeo dicere ; id certo scio, quod ab anno 1664 ^^^^jff' 
ad annum usque 1677' rarissimae omnino Londini com- '62/63/64, 
paruere. Se^b 

[61.] Dicendum mihi etiam erat de Yariolis, qualesnam anno '64 
scihcet erant istae quae tum contingebant, respectu habito uBqu'^'^-, 
ad constitutionem illam; quandoquidem (ut jam [c. 1. § 16.] rarisumae 
subindicavi,) vario admodum se habent modo pro varia con- compa*^ 
stitutione qua incessunt : sed cum non satis attente per id "»«re. 
temporis animum ad eas adjecerim, missas jam facio : id tan- ^^^^^^^ 
tum tradam illis peculiare, quod scilicet, iis annis labentibus, coDstitu- 
sub initio Maii confertissimae invadebant, supervenienti vero nonnulia. 
epidemicorum autumnalium cohorti (Febrem volo Continuam 
atque Intermittentes,) locum dare solebant. In pustularum 
summitate foveolae quaedam ad instar capitum acicularum 
minorum plerumque subsidebant; atque in discreto genere 
aeger octavo maxume die pericUtabatur ; quo tempore, ab- 
rupto derepente qui hucusque dimanaverat sive sudore sive 
madore, extema exarescebant, nec revocari poterat sudor 

■ anfiKin utque 1677] hunc usquf quo r [annum usque 77] hunc utque an- 

haec edimus ed. *76. num quo haec-edmus edd. 76, '85. 



94 THO. SYDENHAM OBSERV. MED. 

Febres cardiacis quibuscunque ; aeger phrenitide atque anxietate 
^JJ^qJJJ^ insigni corripiebatur, cum magno dolore et aegritudine; 
'6i-'64. urinam frequenter, at in parva quantitate^ reddebat j ac intra 
paucas horas de magna spe decidens ad plures ' migrabat. 

* ad plures'] " Quin prius me ad Plaut Trin. iL 2. 13., ubi ▼. Interpp. 
plures penetravi?" i. e. ad mortuos. 



THOMAE 8YDENHAM 

OBSERVATIONUM MEDICARUM 

CIRCA MORBORUM ACUTORUM HISTORIAM ET CURATIONEM 
SECTIO SECUNDA. 



CAPUT I.* 
Cansiitutio Epidemica annorum 1665 et 1666^ Londini, 
Praegbessa liyeme frigidissiina, et sicco gelu in veris usque Febris 
tempora indesinenter perdurante, cum ex improviso solve- Sj^emica 
retur, fine scilicet Martii, ineunteque (ex Anglorum com- >\ovi gene- 
puto,) anno 1665, peripneumonia, pleuritides, anginae, cum^or- 
aliique id genus morbi inflammatorii magnam derepente J"*^^^''j°- 
stragem edebant: quo ipso tempore caput etiam extulit riis gras- 
Pebris quaedam Continua epidemica, a Febrium Continuarum ^ "**^*" 
genio, quae praecedenti constitutione vigebant, longe diversa; 
quarum vix ullae ea anni tempestate solebant- invadere. 
Dolor capitis quam in priore illa intensior, et vomituritiones EjosBigna 
adbuc magis immanes adhanc Febrem accedebant : in pleris- ^^^^ 
que diarrhoea, quam prius diximus [i. 4. 9 sq.] assumpto eme- Diarrhoea, 
tico praecaveri potuisse, jam ab eodem provocabatur, nec ta- 2^^ pg, 
men cessabat vomituritio. Extema hic, pariter ac in Febribus bre dixi- 
constitutionis praecedentis, sicca reperiebantur; attamen, ^^p*^" 
praemissa maxime venae-sectione, aeger in sudorem soIvi®™e^co 
poterat, quo provocato leviora mox symptomata; atque hocpotuisse, 
nuUo non morbi tempore fieri potuit, cum in Febre praegressa Jim^pr^" 
nec tuto ante diem decimum tertium vel decimum quartum vocabatur. 
id tentaveris, nec facile voti fueris compos. Sanguis saepe 
pleuriticorum et rheumatismo laborantium sanguinem colore 
referebat, non vero usque adeo gelatina illa albescente, qua 
illorum sanguis praetexitur. [2.] Haec primo erant phae- Pestis sae- 
nomenahujus moThi Suxrpwart/ui; anno vero «urgente, ipsa J"^™ ^a- 
Pestis irrupit, magno svmptomatum pathognomicorum nu-tur. 

■ Deest hoc cap. in edd. '66, '68. 



96 THOMAE SYDENHAM 

CoNSTiT. mero atipata, carbunculis videlicet, bubonibus, etc. Haec 

Annorum i^idies magis ac magis invalescens, circiter aequinoctium 

*^^» '^^- autumnale oKfirfv attigit ; quo jam instante, unius septimanae 

Varia eju8 decursu octo plus miuus hominum millia delevit, tametsi^ 

™^^** duo ad minimum civium trientes ob metum contagii se in 

rus subduxerant ; a quo tempore receptui canere ^ coepit, et 

urgente brumali frigore tantum non evanuit, nisi quod 

sparsim unum atque alterum hinc inde feriret per omnem 

hyemem, et insequentis veris exordium; quo appetente et 

ipsa omnino est deleta ; mansit tamen Febrisj quamvis non 

ita epidemica, excurrente integro anno sequente, imo ad 

ver usque ortum anni 1667. De his nonnulla hic sub- 

nectam. 

CAP. II.* 
Febris PesHlentialis et Pestis annorum^ 1665 ei 1666. 
Febrium In superioribus [i. 4. 38.] obiter admonui e Febribus non- 

nonnulla- n • i- i i • • j •^ 

rum, quae 'oxdiBS m maiignarum classe vuJgo repom^ cum mdomita 
promaiig- gymptomatum saevitia, quae huic opinioni patrodnari vide- 
habentur» tuT^ non a veneuosi^ morbi indole^ sed a therapeia perperam 
KMtj^*non administrata proficiscatur. Nam cum ad morbi solution^m a 
a morbi Natura destinatam haud satis attenditur^ sed alia medendi 
atherapeia ^^o tcmere instituitur, hinc perturbata totius corporis oeco** 
perperam ixomia^ ac omnibus susque deque oonversiBi non modo tristis^ 
trata,profi- sima rerum facies ultra consuetum morbi morem inducitur^ 
ciscuntur. yQfuQ^ morijus, jam a seipso alius^ etiam anomalis accidenti- 
Febris bufl vclut alienigenarum satellitio stipatur. Atqui Febris vere 
iigna™um ^ialigna non est omnitun dierum morbus; utpote quae ab 
Peste spe- aliis Febrium speciehus^ ob symptomatum anomaliam ea 
nit, nec ab nomenclatura utcunque insignitis, tota sua idea ac ingenio 
Rradum* ^ssidcat. Bevcra enim cum ipsissima Peste specie convenit, 
remissio- ncc ab .ea nisi ob gradum remissiorem discriminatur. Quo- 
minatur"' drca utriusque affectufl ortum ac curationem in eodem capite 

oomplectar. 
Vanoiae [2.] Aeris massac occultam ejusmodi sive crasin^ sive tex- 
ostendunt turam obtingere^ quae diversarum diversis temporibus aegri- 

* tam, — tubdux.'] om. ed. 76. ed. *68 Seetio Quinta. De Peste titfe 

* recept, can.] L e. /inem /acere : c£ Febre Pestilentiali, 

Erasmi Adag, iiL 5. 88. * annorum ^c,} om. ed. 76. 

^ Deest hoc cap. in ed. *66 ; inc. in 



OBSERVATIONUM MEDICARUM II. 2. 97 

tudiniim ansa atque pararia existat, nemini obscurum est^ qui Fbbr» 
modo animadyerterit unum eundemque morbum certa aliqua ^^^^^^ 
tempestate infinitam mortalium yim corripere, ac epidemicum Annorum 
fieri ; alias tamen unum alterumve hominem afflixisse conten- — ^^ — '- 

_ , ^ morbos e* 

tum, ultenus non grassan. De variolis ac imprimis de Peste, pidemicos 
hujusce capitis argumento, res est sat superque manifesta, aiiris mM- 

[3.] At vero quae qualisque sit illa aeris dispositio a qua ue onsi 
morbificus bic apparatus promanat, nos pariter ac complura ^^^^ 
alia, drca quae yecors ac arrogans philosophantium turba sit piaae 
nugatur, plane ignoramus. Quicquid sit^ hoc saltem nomine ^^^^^^' 
DEI Optimi Maxinu dementiam ac bonitatem meritissimo 
jure yeneramur, quod aeris constitutiones Xo^iASei^, (id est^ PestiB vix 
Pestem, malorum omnium immanissimiun ac humano S^i^eri^^^^^ 
maxime intemecinum, inferenies,) rarius evenire Toluerit^ ftequen- 
qnam quae caeteris affectibus minus exitialibus susdtandis j^g^tilnnr. 
inserriant : unde fit quod himc orbem nostrum Britannicum "^rfif?^' 

ter r«0 ' 

Pestis vix frequentius quam post annorum cirdter triginta vel ^ vei] 40 re- 
quadraginta intervalla (summo sdlicet^ pemidei vigore ac ^gjjll^^f"* 
tota furiarum ade^) adoriatur. Quae per annos aliquot Pes- Febres, 
teminsigniorem subsequentes sparsim occurrunt Pestiferorum ^^^'?^® 
funera» paulatim imminui ac evanescere solitay Pestilenti aeris tero poat 
diathesi etiamnum ex parte perseveranti, nec dum in aliam f^^^^ 
salubriorem penitus immutatae, attribuenda sunt; quippe grassant- 
quae antegressae messis duntaxat spicileg^a reputari debeant. leiltesaant, 
A quibus etiam nuperae luis reliquiis fit ut Febres, quae anno ^^'j^i?™ 
post graviorem Pestem uno aut altero passim grassantur, rationem 
Pestilentes esse soleant ; et licet aliquibus verae Pestis notis "JjJJ*"^* 
destitutae, tamen ejusdem naturam ac indolem quampluri- Praeter 
mum referanty necnon consimilem medendi rationem sibiven- J^"," '^ 
dicent, quemadmodum inferius [§§ 12, 86 sq.] ostendemus. quiritur 

[4.] Verum praeter istam aeris constitutionem^ ceu cau- %r^T^\ 
sam communiorem. accedat oportet et alia procatarctica. Pf.*^^^<^^ 

. . , / . ... .- if aliquocor- 

mmirum fuaa-fuiTo^; (sive semimi a pestifero aliquo corpore, pore, vel 
vel immediate ac propiore consortio, vel mediate ac perJJJ^"®^}" 
fomitem aliunde transmissi;) susceptio. Hoc enim si instante mediate 
qualem diximus aeris diathesi fieri contingat^ ab exigua pri- fomes, ad 
mum scintilla mox horribile erumpit incendium. ac densatis ?«•*«»««• 

,. i, ., . ... citandam; 

imdique mnenbus^ umverso aen per istum terrae tractum a 

' [30 vel] om. edd. 76, '85. ^ scUicet] om. cdd. '68, 76. 

f trightia vfQ om. edd. '68, 76. 



98 THOMAE SYDENHAM 

Febris Peste^ tum Iftborantium halitibus; tum mortuorum cadaveri- 

&*p*e8'ti8 ^^®' labes et contagium inducitur; adeo ut ad tristissimae 

Annorum aegritudinis propagationem jam non amplius vel fomite vel per- 

— ^-j—^ sonali consortioopussit, verum quemcunque hominem, vel sum- 

aere jam ma cura a Peste correptis semotum, ipse aer cum spiritu intro 

tiur ro^ al s^^i^^s P®' ^ ^ *^^ Marte inficere valeat, modo ille corpus 

gatur. habeat humoribus ad afllatum excipiendnm paratis refertum. 

Quoties [5.] Quanquam autem hic morbus, cum duntaxat spora- 

est, t^^ dicus existit, nuUo tempestatis discrimine paucos aliquot 

pore inter (tiadlto quasi pcr manus contagio,) affigat ; tamen ubi adest 

aesutem etiam epidemica aeris constitutio^ exoritur circa eam anni 

exoritur 1*^ partcm quae inter ver ac aestatem ambigit^ utpote quae ad 

producendam aegritudinem^ cujus essentia in humorum 

^XoytiHTeL, sive inflammatione, (ut postea [§ 16.] ostendemus^) 

imprimis consistit^ maxime idonea atque accommodata sit. 

Porrb et sua habet incrementi ac declinationis tempora^ non 

secus ac caeterae rerum naturalium spedes. Nascitur eo 

quo diximus tempore, crescente anno adolescit, eodemque ver- 

gente coUabascit^ donec tandem aerem in diathesin huic 

morbo adversantem glacialis bruma transmutet. 

[6.] Quod si tempestatum anni vicissitudines in hunc 

affectum nihil imperii exercerent^ verum seminium Pesti- 

lentiale^ nulla aeris mutatione domabile^ de alio in alium 

perpetua propagationis serie transmitteretur; fieri nonposset 

quin^ ubi in frequentiorem aliquam urbem semel pedem intu- 

lisset, continuata strage fimera usque et usque densaret^ 

donec tandem nemo superesset in quem Pestilentis miasmatis 

labes impingat. Atqui contrarium saepe evenisse animad- 

versum est^ numero extinctorum^ quos unica mensis Sextilis 

septimana ad ahquot millia extulerat^ sub Novembris exitum 

aiio aii- valdc imminuto ac propemodum nullo. Nec tamen diffiteor 

pore*oppi- ^®^ posse (quod et nonnulli authores factum prodiderunt,) 

do raro. ut Pcstis aliis ctiam anni tempestatibus caput primum ex- 

erat ; hoc autem rarius accidit^ nec ejusmodi lues in populum 

Aensdis- admodum debacchatur. [7.] Interea aeris dispositionem^ 

quantam- q^ntumvis Xoi/icoSrf, Pcsti suscitandae per se imparem esse 

▼isAoi/i^- vehementer suspicor; quin Pestilentiae morbum, alicubi 

excitandae semper superstitcm, aut per fomitem aut per Pestiferi ali- 

^rvide^ cujus appulsum e locis infectis in alios deferri; ibidemque 

tur. non nisi accedente simul idonea aeris diathesi popularem 



OBSERVATIONUM MEDICARUM II. 2. 99 

fieri. Alias enim non assequor qui fiat ut in eodem coeli Febris 
tractu dum unum aliquod oppidum Peste gravissime affligi- &^b8ti8 
tur, aliud non Ipnge dissitum, omnem commercii necessitu- Annorum 
dinem cum loco contagioso caute inhibendo, prorsus immune * \ 
se praestiterit ; quemadmodum non ante multos annos [sc. epidemica 
1656.] Pesti per universam fere Italiam immaniter grassanti ^"* ^^' 

, . , ° accedente 

Magni Ducis [Ferdinandi II.] cura atque prudentia aditum idonea 
in Hetruriae fines penitus interclusit^. JJ^j *" 

[8.] Primus insultus rigorem ac horrorem, quemadmodum Modus in- 
et febrium intermittentium accessiones, fere perpetuum habet J^^w 
comitem. Mox vomitus enormes^ dolor circa cordis regionem tur. 
ac si torculari premerentur, Febris ardens usitata symptoma- 
tum crvpSpofi^ stipata^ indesinenter aegros divexant^ donec 
aut mors ipsa, aut benigna bubonis vel parotidis eruptio, 
quae materiam morbificam foras ablegat^ eos ab luctuosis- 
simo discrimine liberet. Rarius quidem accidit ut citra 
ullam Febris praesensionem ingruat^ ac homines de improviso Rependna 
e medio toUat^ maculis purpureis^ praesentanei iiiteritu? ^^*^\™"5^ 
nuntiis^ etiam dum in foro versantur, erumpentibus. Quae Pestis ad- 
repentina exanimatio (quod animadversione dignum^) nisi in funeaue 
Pestis admodum funestae exordio vix contingit : remittente exordio, 

. , . . . ., ... vixcontin- 

ac renracta jam lue^ aut m annis m qmbus non existit popu- git. 
laris. nunquam observata est. Fit etiam nonnunquam ut Q»»^»»tu. 

. , ,. morcB sme 

tumores prorumpant, nec Febre nec graviore aliquo sympto- Febre et 
mate praegresso; quanquam suspicor rigorem et horrorem |^*^*^" 
leviusculmu ac minus perceptibilem semper praecessisse. tomate 
Quibus autem hoc obtingitj iis integrum est per publicas p|^'^ y' 
plateas pro libitu*^ obambulare. ac commimia vitae munia. "«^a.egent 

^ '^ . .... , . curatione. 

sanorum more^ spreta omm regxmmis cura, obire. 

[9.] Caeterum quod ad morbi essentiam spectat^ eam Morbomm 
enucleate definire in me non suscipio. Nec fortasse homi- peH^de ac 
nibus cordatioribus rem minus importunam ille facere vide- «nimalium 
bitur^ qui a me postularit quid hanc aut illam aegritudinis nos latent 
speciem constituat^ quam ego etiam facerem^ si ab iUo idem de 
equo (verbi causa^) inter animalia, vel de betonicainter stirpes 
vicissim sciscitarer. Nimirum certissimis ubique legibus, ac 
artificio sibi soli intellecto^ rerum omnium generationes 
Natura parens exequitur ; quaeque uspiam e causarum gre- 

> Yide Galluzzi, Ittor, del Grandue. ^ lihitu] Sic Syd., melius edd. recent. 

di Toteana Sfc, vil 6. t iv. p. 122. lubiio. 



100 THOMAE SYDENHAM 

Fbbris mio in actum ac quasi in lucem educit^ eorum essentias, 
&*i^Ti8 quidditates, ac differentias constitutivas altijBsimis tenebris 
Annorum obvelat. Hinc unaquaeque morborum, non minus quam 
' ' animalium aut vegetabilium^ species aflfectiones sibi proprias. 



perpetuas, ac pariter univocas^ ab essentia sua promanantes, 
Non cBu- sortita est. Neque interim magnopere urgebit ista quaestioj 
me^»di V^ demum morborum medela administrabitur dum causae 
ezpcrien- ipsorum uos latcnt? quandoquidem non causarum, sed 
probatae methodi convenientis atque experientia comprobatae cogni* 
^^tt^' tione, affectuum plurimorum curatio absolvitur. [10.] Sed 
plorimo- ut ad rem redeamus : quoniam similarium omnium morbo«» 
SoTbTOivi- ^^ ortus a qualitatum vel primarum vel secundarum vitio 
tur. (quod solum in hac rerum caligine nobis licet^) deducere 

Pestis ett solcmus, propc cst ut credam Pestem peculiarem ac sui gene- 
gCTierisf? ris Febrim esse, quae a particularum sanguinis spirituosiorum 
pBrticulB- inflammatione originem ducit^ utpote cujus naturae subti- 

rum 8Bn- «« ■ • ^ 

guinisspi- lissimae, prae tenmtate sua, maxime proportionatae ac adae- 

^°!^^* quatae videntur. Quod si subtilitate qua potest maxima 

fiammB- poUet, (ut in principio et statu oonstitutionis epidemicae 

g^n du- ^dere est,) subito ac quasi ex improviso calorem nativum 

ceni. dissipat^ et aegrum e medio tollit : cadaveribus interim hujus 

morbi feroda tam subito extinctorum maculis purpureis un- 

diquaque conspersis atque foedatis; nempe fibris cruoris 

prae intestini conflictus violentia dissilientibus, et oompage 

ipsius prorsus dissoluta. [11.] Atque haec tragoedia^ prae 

hujus quasi flammae subtilitate eximia, etiam sine aliqua 

sanguinis Febrili ebullitione^ vel alterius aegritudinis prae- 

sensione detur; secus quam ut plurimum accidit, ubi cansa 

morbifica minus subtilis existit, et quasi obtusiori telo vitam 

impetit. Discriminis modus pinguiori exemplo sic adumbre- 

tur: si acus, vel quid aliud, cuspide gradliori praeditum 

pulvinari supponatur^ ac vi adigatur, illud^ aeque ac ab obtu- 

siore instmmento similiter adacto^ in sublime non attoUitulr^ 

sed perforatur. [12.] Yerum ejusmodi subitanea extinctio 

rarius occurrit^ nec nisi (ut supra [§ 8.] innuimus^) circa ini- 

tium Pestis^ vel incrementum. Etenim (ut in aliis Febribus^) 

plerumque rigor atque horror primum invadit^ quem calor mox 

Febres excipit, et tantisper excurrit^ donec particulae cruoris inflam- 

lentM ab i^i&tae provido Naturae ductu ad emunctoria amandentur^ ac 

inflam- ibidcm (ad instar phlegmonum communiumj) in pus vertan* 



OBSERVATIONUM MEDICARUM II. 2. 101 

tur. Jam si inflammatio adhuc remissior existat^ Febres quaa Febris 
PestUentes vulgo appellant^ producere solet ; ut in fine Pesti- & p^stis 
lentis constitutioniB saepenumero accidit, ac forsitan etiam ^^^^^^^^^^ 
uno alteroye post anno^ donec ista Febrium species prorsus ^^^^/^^^^ ' 
dispareat. sunt re- 

[13.] Certe (mc judice,) in inflammatione ista quam^X 
Latim Iffnem Sacrum appellant, quandam Pestis imaginem cer Pestis 
non obscuram intueri licet : " est enim morbus hic^' (apud qu!!^dam. 
saniores Medicos^) '^febris continua, a sanguinis parte tenuiori 
corrupta ac inflammata originem ducens ; qua ut Natura se 
liberet^ eam in corporis aliquam partem extemam expellit, in 
qua tumor^ aut potius (cum tumor adeo notabilis saepe non 
appareat^) macula rubra^ lata^ dispersa, quam rosam appellant, 
oritur.'' SolyiturautemistaFebris^postquamunoatquealtero 
die aegrum afflixit, critice per bunc tumorem, et proinde 
aliquando in glandulis sub aUs vel in inguinibus dolor, ut 
etiam in Peste fieri oonsuevit. [14.] ^' Et fere invadit hoc 
malum^ ut Pestilentia, cum horrore et insequenti calore febriU^ 
ita ut qui ipsum ante non sunt passi, existiment lue Pestifera 
4se corripi, donec tandem in crure aut alio loco sese affectus 
prodat.'' (Vide Sennertum, [De Febr.'] lib. ii. cap. 16. '' De 
Febr. Sympt. CJontin.*' [in Opp. t. vi. pp. 407, 8.]) Qnibus 
accedit quod et maligni aliquid huic morbo inesse nonnuUi 
authores suspicantur, ac proinde curationem in sudoriferorum 
atque alexipharmacorum usu constituunt. Haec quidem flam- 
ma^ubi ebullitionem commoverit cujus opeparticulae sanguims 
lerinscale ustulatae ac quasi syderatae brevi spatio foras able- 
gantur, sponte sua, nec ulteriorem noxam molita, extinguitur. 

[15.] Veruntamen ignis noster isto Sacro longe dimnior 
est, ut qui, summaquapollet substantiae tenuitate, intimiores 
corporis recessus (ad instiur fnlgetri,) permeare aptus natus sit, 
spiritibus cruoris derepente profligatis, ipsiusque compage 
noimunquam dtius diBsoluta, quam Natura, praecipiti malo 
oppressa, ebullitionem febrilem (solennem nempe machinam, 
qua, quicqnid sanguini infestum est, suis e finibus amovere 
satagit,) concitare valeat. PeBtcm ab 

[16.] Quod si quis mihi hic litem paret de eo, quod hunc inflaxnma- 
morbum ab inflammatione oriri existimem^ is attendat non pf^bus" 
modo Febrispraesentiam. sed et compluraalia huic sententiae argumen- 
sunragan : nempe sangumis detracti oolorem^ qm pleunti- tur. 



102 THOMAE SYDENHAM 

Febrib corum ac rheumatismo laborantium sanguinem plane aemu- 
&PeVtis l^^^i adustam anthracum fadem, pyrotici actualis impres- 
Amnorum sioni non absimilem ; necnon bubones ipsos^ qui inflamma- 
— '■ — - tionem aeque solenniter excipiunt ac eandem alii cujuscun- 



que generis tumores consequi solent^ uti et inflammationes 

pleraeque omnes in abscessum terminantur. Quin et anni 

tempestas qua epidemica Pestis ut plurimum exoritur, ad 

banc rem symbolum suum conferre videtur; eodem euim 

tempore (nimirum quod inter vemum aestivumque medium 

est^) pleuritides, anginaCj aliaeque inflammati sanguinis 

afiectiones populariter ingruere consueverunt : quemadmo- 

dum etiam nunquam frequentiores mihi visae sunt quam per 

aliquot septimanas quae nuperae Pestis Londinensis exortum 

antecesserunt. Nec vero nullius est momenti illum ipsum 

annum, tot millium strage funestum^ alioquin mitissimum ac 

saluberrimum extitisse; omnesque qui a Peste immunes 

perstiterunt nunquam meliori valetudine usos fuisse : quin 

et eos qui ab eadem convaluissent, cachexiae aliisque affecti- 

bus a residua priorum morborum labe provenire solitis, non 

magis obnoxios deinceps vixisse. Quibus accedit quod et quan- 

taecunque latitudinis apostemata et carbunculi^ postquam in- 

flammatae particulae una cum sanie decessissent^ chirurgicis 

auxiliis^ iisque non admodum conquisitis^ facile sanata fuerint. 

[17.] Yerum perquirat hic fortasse aliquis, si Pestis in 

inflammatione quadam consistat, qui fiat ut medicamenta 

calidioris census^ qualia sunt alexipharmaca prope omnia^ 

mac" aUa- ^^"^ ^^ hujuscc affcctus thcrapeiam, quam prophylaxin^ tanto 

quecaiwi- cum fructu usurpentur ? Cui respondeo, illa duntaxat per 

camenu accideus auxilium praestare^ nempe diaphoreseos^ quam sus- 

S^^s^tan- ^^^*^^*' beneficio ; quo particulae sanguinis inflammatae dif- 

tum pro- flantur atque exterminantur. Quod si forte exhibita sudores 

quatenua comniovere uon valeant, (ut persaepe accidit,) mox sanguinis 

diaphore- inceudium, ab addititio calore magis efferatum, eorum noxam 

Vinum li- P*'*™ proclamat. Prophylaxin ut verbo attingam, non 

beralius sum ncscius ctiam ad illam antidotalium calidorum usum 

et^^tkiou passim depraedicari ; at quo emolumento, adhuc probandum 

fortiora rcstat. Imo vinum liberius ingurgitatum, aliaque fortiora 

complures .,.,.. ^ 9 ^ 

veriaimili- pracservativa statiB hons dietim assumpta, complures, qui 
tem pnie^ alias salvi intactique verisimiliter permansissent, in hunc 
cipitanmt cffectum conjecerunt. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM II. 8. 103 
[18.] Quod ad harum Febrium therapeiam attinet, enmt Febris 

• • • • • • Pestil 

fortasse qm me tementatis atque arrogantiae eo nomme m- ^ ^^stU 
simulabmit^ quod ab Urbe, dum nupera Pestis grassaretur, Annorum. 

maximam partem complurium milliarium intervallo semotus, — - 

adeoque observationimi copia minus instructus, de hac re 
tamen disserere sustineam. Yerum cum Medicis illis longe 
peritioribus, quibus per totum calamitosae luis decursum 
inter media pericula et mille mortis imagines commorandi 
animus ac fiduda non defiiisset, tamen ea quae crebriori lisu 
de hujusce morbi • ingenio annotaasent, in lucem edendi 
voluntas hactenus defiiit; mitiorem (uti spero^) de consilio 
meo sententiam laturi simt omnes boni, quod meain de tru- 
culentissimo affectu sententiam (paucis quidem, sed propiris 
observationibus superstructam^) in medium expromam. 

[19.] Ac primus quidem locus indicationibus curativis Incuranda 
debetur; quae eo in universum dirigendae sunt, aut vit ^^^!^^^ 
Naturae ductum in exterminando morbo accurate sequentes s^ccurre- 
eidem subsidiariam porrigamus manum ; aut ut, methodo dem duc- 
qua Natura in intestino hoc hoste debellando uti solet, *^u J^ 
minime fidentes, diversam ac tutiorem ex nostro penu atque autmetho- 
artificio vice illius substituamus. Nisi forte hic aliquis re- remab^^us 
gerat, rem etiam satis fehciter per pestifuga alexiteria* geri methodo 

, .. • • • 1 diversam 

posse, quorum mgentem apud practicos copiam repenre est. substituen- 
Verum enimvero annon auxilium quod praestant hujusmodi ^°- 
medicamenta potius manifestae ipsorum facultati qua sudores 
afiatim proliciendo simul materiae morbificae exitum aperiant, 
quam occultae cuidam indoli qua a Natura ad Pestilentis 
malignitatis°^ labem delendam donata fuerint, referri debeat, 
magnam atque ancipitem habet disceptationem. [20.] Nec Aiexitena 
de hisce tantummodo^ sed et de aliorum morborum alexite- ^m^aiSs 
riis dubitare fas est, utrum evacuationem aliquam sollicitando, morbis 
potius quam virtute quadam specifica, aegrotantibus non suc- evacuatio. 
currant. Qui enim (verbi gratia^) in lue venerea vd mercurium JJ®™ PJ?4" 
vel salsaparillam veneni in isto morbo reperti alexipharmaca tando, 
objiciat, adducenda sunt ei curationum exempla^ in qidbus tut^^^"^ 
ille sine sputo aut secessu, haec vero sine sudoris suscitatione, apecifica 
sanitatem aliquando restituerit ; quod ego quidem credo ei videntur. 
admodum difficile futurum. Mihi autem verisimile est, 

* alexit.'] Sic Syd., melius autem "* vmUgnitatii] (nti loqui ammitj 

alexet., sc, iJ<t^rrHipioi^. .add. ed. '68. 



104 THOMAE SYDfeNHAM 

Fbbris peculiare Pestis remedium, propriumque ipsius peruiciei alex- 

& PeVtib iterium, adhuc in Naturae sinu abditum delitescere^ nec 

Annorum eandem nisi ratione quadam mechanica tolli posse. 

— ■ — - [21.] Quocirca ut intentionem illam priorem paulo ple- 

nius expendamus, quae eo spectat ut Naturae in materiae 

Pestis per morbificac exterminatione suo more et modo auxilium sup- 

hiMnanc- pcditetur: advertendum venit quod in vera Peste Natura 

toriia, Fe- (dum nequc sponte sua aberrat, neque vi aliqua transversim 

lens per agituT^) pcr absccssum aliquem in emunctoriiB erumpentemi 

diaphore- j;j^^ materiae exitus patescit^ negotium suum exequitur; 

imeexNa- atqui in Febre, quam PestUentem nuncupamusi mediante 

soivfvide- diaphoresi per universam ccNrporis superficiem idem efficitur. 

^^' Unde coUigere est, pro diversa quam Natura in utroque 

iuqae hia morbo praemoustrat via ac ordine, etiam diversam medendi 

dwid?"ratio ^^^^®"^ iustitui dcbere. Nimirum siquis materiam verae 

adhibenda Pestis opc sudoris amoliri satagat^ is diversa a Natura via 

^'^ insistit, utpote quae id per iqpostemata moUtur; contra vero^ 

qui alias quam per sudores Febris Pestilentis materiam 

eUminare tentat^ is cursum instituit cum Naturae ductu ac 

poTTp nequaquam convenientem. [22.] Caeterum in Peste 

vera^ quonam idoneo ac certo remediorum genere naturaUs 

morbificae materiae ejectio, id est^ apostematum eruptio^ pro* 

moveri possit, nondum constat; nisi quis forte victum corro- 

borantem atque cardiaca ad iUud conferre posse existimet; 

quae tamen multum dubitarem ne aegnmii jamjam plus 

aequo calescentemi in majorem aestum conjiciant. Certe 

Sudorea in sudores in hoc casu frustra esse compertissimum habeo; 

utinon-^'' quanquam haud inficior^ post magnos sudores ad trium 

nunquam quatuorvc horarum spatium productos ac deinde abruptos. 

funestl 7 . lu j j /• • 

tumorem se in conspectum dare^ quem ego a sudore proficisci 
minime arbitror; utpote quo vigente nuUum appareat 
eruptionis indicium, finito quidemj veluti per accidens con- 
sequatur; nimirum cum jam aUquam sardnae partem^ quae 
Naturam plus satis gravabat^ sudores abstulerint, ac corpus a 
cardiacis ad diaphoresin suscitandam propinatis vehementius 
incalescat. Verum quam faUax et infida sit haec peccantis 
materiae per apostemata a sudoribus foras evocata*^ extermi- 
natio, testor funestos eorum exitus qui hoc modo tractati 
fuerunt^ e quibus vix tertius quisque (ut modestissime dicam;) 

■ evocata] sic edd. '68, 76, —catae ed. '85. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM II. 2. 105 

medicationis ac morbi pericalum evasit. E contra vero multi^ Febhis 
quibus<» laudabili ritu tumores eruperunt, etiam dum negotiis ^p^J^u 
suis intenti versarentur, nec ullius sive naturalis, sive vitaUs, Annorum 
sive denique animalis facultatis laesione percepta, sanitatem ' 



brevi recuperarunt ; nisi qui (malo suo fato,) in medicastrum 
aliquem incidentes, ejusque monitu (quantumvis corpore 
pariter ac animo optime valentes,) ad sudandum in cubilibus 
compositi, ab eo ipso tempore deterius se habere inceperint, ac 
demum, ingravescente aegritudine, inauspicati consilii noxam 
8U0 interitu comprobarunt. [23.] Verum lubricam atque 
aleae plenam in se esse hujusce morbi per tumores judica- BuboniA 
tionem, ex eo taianifestum est, quod interdum bubo, qmncmmate- 
primum laudabiliter ac cum symptomatum remissione pro- >^am aiio- 
tuberavit, postea ex improviso dispareat, ejusque loco maculae distaSen- 
purpureae, certissimi mortis indices, succedant : cujus retro- ?° *"^* 
cessionis causa magnis illis sudoribus ad eruptionem promo- 
vendam destinatis jure tribuenda videtur, ut qui bonam 
materiae partem, quae tumoris molem infercire ac sustentare 
debuerat, aliovorsum per ambitum corporis distrahendo ac 
dissipando leves in auras diflaaverint. [24.] Ut ut sit, hoc 
saltem planissime constat, caeteris affectibus a DEI Optimi 
Maximi benignitate certam amoliendae causae morbificae ra- 
tionem, huic autem (etiormium delictorum flagello,) non nisi 
lubricam admodum et versatilem adjuncta messe. Atque hinc 
fortasse non minusP commode quam a malignitate (ut loqui 
amant,) eximiae pemiciei causa atque origo peti possit^. Nam 
et in arthritide aliisque morbis, qui exiguam habent malig- 
nitatis suspicionem, materiae morbificae recursus non minori 
eertitudine fatum accersit. Ex quibus omnibus manifesto in aiiis 
eonsequitur Medicum, qui in aliorum morborum medicati- Nat^J.^ 
one Naturae ductum ac propensionem pressim ac passibus ae- ductum 
quis sequi tenetur, hic ejusdem auspidis renunciare debere. pesteehe- 
Cujus effati veritatem quia paucissimi hactenus perspexerunt, w "f."''® 
hinc numerus eorum quos tumulo Pestis intulit haud paulo tenetur. 
auctior evasit. 

[25.] Quare, cum minime securum sit in exterminando sangmnis 
hoc morbo Naturae vestigiis insistere, proximo loco dispici- missio- 
endum venit, qua demum arte secundae quam diximus inten- per sudo- 

* quihtu] om. ed. '68. ut loqui atnani om. ed. '76. 

P non minut — amant'} verius quam a ' peti postifl petenda eit cd. '68. 

tantopere decantala malignitate ed. '68, 



106 THOMAE SYDENHAM 

Febris tioai satisfiat, nempe aliam atque a naturali diversam hujusce 
& PeVtis ™orbi solutionem aggrediendi. Hoc autem duplieiter omnino 
Annorum fieri posse existimo; scilicet vel per sanguinis missionem^ vel 
reT ^kstis^ pcr sudorcs. Priorem quod attinet^ non sum nescius^ sacram 
expugnan- apud plcrosque audire in hoc morbo venae-sectionem. Ye- 
Phieboto- ^^™^ vulgi praejudicia parum moratus, rationum in hac 
xnialarga quaestione momenta qua par est aequitate atque candore 
repetitis paulispcr expcudam. [26.] Ac primum quidem Medicorum 
lebrar ^*' ^^ grassaute nupera lue in Urbe perstiterunt fidem appello^ 
nulio tu- numquis eorum phlebotomiam la^ga manu ac repetitis vicibus, 
tuberamei necuon tumorc nullo adhuc protuberaute, celebratam, Peste 
neminiad- laborautibus fimestam esse animadverterit ? Parcam quidem^ 
scimus,) vel tumore jam conspicuo, sanguinis detractionem semper 
fun^t™ damnosam esse, neutiquam mirandum est: siquidem cum 
Parca,Tel mediocris tantum quantitas cruoris adimitur, hinc Naturae, 
tumope qm^g tumori protrudendo totas intendit vires, rei adminis* 

jam con- * . ... . . 

spicuo in- tratio e manibus eripitur, nec interea alia satis efficax ma* 

" u^^gg^. teriam morbificam evacuandi ratio substituitur; apparente 

per dam- autcm jam tumore, celebrata venae-sectio, cum a peripheria 

ad centrum trahat, motui Naturae, qui fit a centro ad circum- 

ferentiam, inducit motum plane adversantem. Nihilominua 

vix quicquam frequentius factitatum videas, quam phlebo- 

tomiae perverso hoc ritu administratae noxam, a contrariae 

sententiae patronis universim ac in genere adversus sanguinis 

in hoc morbo detractionem validissimi arguraenti loco tor- 

queri; uti in Diemerbroeckio [De Peste, iii. 3.] aliisque 

Observatianum scriptoribus passim videre est. Quod ad me 

attinet, equidem eorum ratiocinationi assentiri non possum 

donec intellexero quid quaestioni superius propositae respon*» 

Venae-sec- deant. [27.] Sane venae-sectionem in Peste convenire, com« 

Pestecon- pl^rcs iiquc gravissimi scriptores jampridem senserunt ; quo- 

venireplu- rum praecipui sunt Ludovicus Mercatus [De Febr. vii. 1. in 

gravissimi Opp, t. ii. p. 455.], Joauues Costaeus [Comment. in Avic 

•2?ridem ^^"' ^^' ^' ^' *• ^' ^^'^' Nicolaus Massa [De Peste, ii. 4. p. 93.], 

senserunt Ludovicus Scptalius [DePeste, V. 14.],TrincavelUus [DeFebre. 

Pestil. t. i. p. 152.], Forestus [Observ. et Cur.\i. 17. p. 176.], 

Mercurialis [De Peste c. 26. p. 33.], Altoxnarus [De Pestil. 

Febre, c. 9. p. 360.], Paschalius [Morb. Cur. ii. 9. p. 202.], An- 

demacus' [De Pestil. iii. p. 194.], Pereda [Schol. in PaschaL 

' Andentacu$\ sic cdd. *68, 76, — nachus ed. '85. 



OBSEEYATIONUM MEDICARUM ii. 2. 107 

^'Meth. Cut" l.c.], Zacutus Lusitanuia [De Med. Princ. Hiat. ii. FEnRis 
89 : iv. 47. in Opp. t. i. pp. 342, 756.], Fonseca [De Fibr. Ac. & p JgVVs 
p. 45 sq.], aliique. Verum qui totum cuiationis negotium in Annorum 

copiosa, qualem nos postulamus, sanguinis detractione collo '- — - 

caverit, unus (quod sciam,) repertus est Leonardus Botallus, 
Medicus superioris saeculi celeberrimus, quem, ne solus in Botalli 
hac palaestra yersari videar, Lector accipiet suis ipsius verbis ^u^iJ^. 
de hac re disserentem. [28.] "Ego,'' inquit, {De Curat.per cuientissi- 
Sang. Miss. c. 7. [§ 2.]) " ut uno verbo dicam, nullam Pestem ^^u^' 
esse puto, cui haec non possit esse salutaris supra omnia P'°^**^*^? * 

,. , . . . innumens, 

remedia, modo opportune et quantitate convementi usurpata venae- 
3it, ratus eam aliquando inutilem inventam Aiisse propterea J|^|*peg\e 
quod aut tardius aut parcius quam opus esset, aut quodutroque supra om- 
modo circa eam usurpandam peccatum sit.'^ Et paido post dia sahlu- 
[§ 4.] haec subjungit : *' At in tanta timiditate et parca ^^^ ^^- 
detractione, qui fieri potest ut quis recte possit judicare 
quantum ea in Pestilenti morbo prodesse valeat aut obesse ? 
Non enim morbus, pro cujus curatione requirebatur detractio 
librarum quatuor sanguinis, in quo una tantum detrahitur, 
si hominem interficiat, ideo interficit quia sanguis est missus, 
sed quia non justo modo missus est, nec forte etiam oppor-^ 
tune. Yerum nebulones nequissimi et ignavissimji in id 
semper culpam convertere satagunt, non quod nocuit, sed 
quod per nefas a cunctis vituperari exoptant; aut si id 
nequitia non faciant, ignorantia tamen pravae dispositionis 
efficiunt: utraque certe pemiciosa, sed illa magis.'^ Quae 
pmnia experientia confirmaturus, paulo inferius [§ 7.] sic 
pergit : ^' His observatis, nemo rationis capax jure in his 
morbis vituperare missionem sanguinis potest, sed mirifice et 
tanquam divinum auxiUum commendare, extollere, et con« 
fidenter usurpare; quod ipse profecto ab annis quindecim 
facio. Ideo in morbis Pestilentibus in obsidione Bupellarum^, 
et Montibus Hannoniae abhinc quadriennium, et Parisiis 
toto hoc biennio, et Cameraci anno proxime acto, in omnibus 
meis aegrotis (qui innumeri fuerunt,) nuUum praesentius ac 
salutarius reperi ipsa larga et tempestiva sanguinis mis* 
sione.'' 

Deinde ad curationum exempla descendit, quae brevitati 
studens huc transferre supersedeo. Libet tamen rei in hac 

* probantit] probofu ed. 76. ' in obsid. RupelL'] sc. anno 1^73. 



108 THOMAE SYDENHAM 

FEBRfs nostra Britaimia ante aliquot annos gestae historiam oppido 

& Pbstis i'»^^!^ ac a proposito nostro non alienam hic loci apponere. 

Annorum [29.] Cum inter caeteras Belli Civilis calamitates quae 

c^nSrm" ^^^ patriam nostram miserrime afflixerunt^ Festis etiam 

turidem multis iu locis grassaretur^ ac forte in Castrum Dunstar 

a^randa iv^^ ^^ proviucia Sommertoncnsi situm est,) aliunde invecta, 

et irrefra- aliquot pracsidiariis cum macularum efflorescentia derepente 

apud no- cxanimatis^ complures etiam alios corripuisset; Chirurgus qui- 

*^^ dam^ qui a longa in regionibus exteris peregrinatione redux 

tunc temporis stipendia inter alios faciebat^ a praesidii Prae« 

fecto enixe rogat ut sibi liceret commilitonibus suis trucu- 

lento morbo correptis pro virili succurrere; quo annuente^ 

singulis aegris statim a primo morbi insultu^ atque nullo 

adhuc tumore conspicuo^ sanguinem ingenti copia detraxit 

donec pedibus deficere inciperent^ nam stantibus ac sub dio 

vena pertusa est^ nec aderant vascula quae cruoris in terram 

effluentis mensuram definirent. Hoc facto^ eos in tuguriola 

sua ad decumbendum dimisit : et quanquam a phlebotomia 

nullum omnino remedium adhibuit; tamen ex complurimis 

iis quos hoc modo tractasset (mirum dictu^) ne unus quidem 

desideratus est. Yir nobilissimus juxta ac morum probitate 

atque fide spectabilis^ D°^* Franciscus Windhamj Militum 

Tribunus, ac praedicti Castri tunc temporis Praefectus, mihi 

haec retulit^ et etiamnum in vivis est^ pro ea qua est humani- 

tate rei gestae veritatem cuilibet dubitanti confirmaturus. 

Cluid mihimet ipsi circa hanc rem singulare ac memoratu 

dignum aliquando observare contigit^ Lector inferius aocipiet, 

ubi pauca ea^ quae desaeviente nupera Peste Londinensi a me 

usu atque experientia annotata fuerunt^ inferius [§ 36 sq.] 

ostendam. 

Pestiientis [30.] Hujusoe autem praxeos utilitatem etsi non mente 

per 9ta4>6' tautum ac judicio assequor, verum etiam reipsa atque editis 

JIJ^'^^"^*' experimentis dudum exploravi^ tamen Pestilentis fermenti 

cuationi per diaphorcsin dissipatio prae ejusdem per venae-sectionem 

sectionem" ©vacuatioue mihi multis nominibus arridet ; utpote quae nec 

quo no- aegrorum vires aeque prosternat. nec Medicum infamiae peri- 

mme ante- , i .. . * . ■• -..«« i .-. . ^ 

ferenda. culo objiciat. Atqm ct hacc difficultatibus sms non vacat; 
Quibus primo enim multis^ ac praesertim calidioris ten\peramenti 
urdifficui- juvenibus, sudores aegrius proliciuntur ; cujusmodi aegrptos, 
tatibu». q^Q hydroticiB fortioribus ac cumulatiori tegumentorum pon- 



OBSERVATIONUM MEDICARUM li. 2. 109 

dere diaphoresin condere satagas, eo in manifestius phrenitidis Febris 
pericnlum adduces; aut (quod tristioris adhue ominis est,) i*??^''" 
yana spe aliquantisper lactatus^ tandem pro sudoribus exan- Annorum 
themata Pestilentialia elicies. [31.] Cum enim praecipua — i—- 
hujusce mali labes in spirituosiori massae sanguineae parte 
resideat^ unde crassiorum particularum exagitatio nonnihil 
languidior quam in aliis inflammationibus plerumque existat^ 
tenuior illa portio^ novi caloris accessione in majorem rabiem MacuUe 
acta, impetu demum facto omnes cruoris fibras ultra textu- ?J^?"*? 
rae modum distensas prorsus frangit ac comminuit. A qua aies a fi. 
fibrarum sanguinearum dissolutione macularum Pestilentia- ga^^ne- 
Uum causam petendam esse censeo; quippe^ non secus ac*"*™^^** 
vibices a plaga fortiore in partem aliquam corporis musculo- oririvid^.i 
sam inflicta. primo intensius rubicundae in cute efflorescunt. ^»'*«»°?«' 

, . ,. , cuaacvi- 

ac breyi post tempore livorem quendam aut mgredinem in- bicesapu* 
duunt. a^r" 

[82.] Deinde vero in corporibus quae satis prompte in Diaphorc- 
sudorem solvuntur^ si diaphoresis justo praematurius (nempe " i^^^ 
tota materia morbosa nondum penitus dissipata^) abrum- rius ab- 
patur^ bubonum^ qui laudabiliter quidem sub finem sudoris ^^ ^^ 
prodire inceperant^ postea deterior evadit conditio. Nam dire jam 
subducta quae eos in molem attollere deberet materiae parte, veiTcme*' 
aut de facili intro remeant^ aut saltem ad legitimos abscessus ^^ ^^^ 
nunquam perducuntur; (quemadmodum etiam in variolis ad legiti- 
accidere solet^ quoties aeger per primos dies impensius su- ^^^^' 
davit ;) recepto autem denuo intra muros hoste ferali^ in san- perdu- 
guine commotio excitatur, cujus opera eo quo superius innu- j^" "*!' 
imus modo saepe ecthymataj imminentis lethi indida^ foras variolarum 
propclluntur. J^^» 

[33.] Yerum quibusnam modis his aliisque difficultatibus cidit ea- 
ebviam iri possit^ ut luculentius patescat^ quid in hoc morbo causa. 
a me pro modulo meo factimi observatumque fuerit^ initio 
a nuperae luis primordiis ducto^ summa fide edisserere lubet. 

[34.] Nobilem foeminam ineunte Maio anno 1665^ aetatis 
circiter unius et viginti annomm^ ac temperamento san- 
guineo praeditam invisi. Praeter Febrem ardentem quae 
paulo ante invaserat, vomitiones importunae aliaque sympto- 
mata febri}ia aegram excruciabant. Curationem a venae-* 
sectione auspicatus^ postero die ad praecavendam diarrhoeam> 
(quae, ut in hujusce Tractatus initio [i. 4. 9.] monuimus. 



112 THOMAE SYDENHAM 

Fbbrib quibuscunque praeceptis umbratilibua anteponendo, phlebo- 

&*Pe8tis ^^i*^^ similiter administrare non dubitavi. 

Annorum [37.] Hunc autem ritum imminuendi liberalius sanguinem 

•^ — *- — - (cui etiam ptisanae ac diaetae id genus refiigerantis usus 

accessit^) in multis aegris miro .profectu continuavi, donec 

tandem in nonnullorum tractatione solito sucdessu destitutus 

prae adstantium protervia^ qui praejudiciis inanibus occupati 

debitam sanguinis quantitatem auferri non patiebantur, 

Sanguis (magno aegrotantium malo^ quibus^ saltem dum in hoc car- 

Bufficienti ^^® curandi scopus versaretur, sanguis aut sufficienti quan- 

quandtate, titatc aut non omniuo detrahendus fuerat^) insignem obicem 

onwdno conatibus meis oppositum sensi; ac proinde alium a venae- 

detrahen- sectionc huic morbo occurrendi modum reperiri, magnopere 

Quam ob ®^ ^^ futurum judicavi. [38.] Nocumenti quod aliquando 

causam insous dedi, non ex eo quod sanguinem ademerim^ sed quod 

hacmetho- ex voto cundem adimere impeditus fiierim, exemphim hic 

dodesis- adducam. Vocatus ad juvenem quendam^ temperamento 

tus est sanguineo ac habitu athletico praeditum^ quem Febris vehe- 

hiitoriiL Dientior cimi doloribus capitis vertiginosis, vomitu enormi^ 

aliisque id genus symptomatibus a biduo corripuerat, cum 

nuUum adesse tumoris signimi interrogatus responderet; 

statim liberali manu sanguinem emitti imperavi^ (cujus refri- 

gerati superficies puriformem pleuriticorum sanguinem refe- 

rebat^) praescripta etiam ptisana cum jusculis ac julapiis 

refrigerantibus. A meridie pro secunda vice parem sanguinis 

jacturam subiit^ qua etiam sequente aurora similiter mulc- 

tatus est. Sub hujus autem diei exitu aegrum meum in- 

visens^ eum quidem multo melius se habere, et nihilominus 

amicos ejus adversus ulteriorem venae-sectionem animis vehe- 

menter obstinasse^ deprehendo^ quam tamen ego denuo cele- 

brandam esse enixe contendi, superesse alteram duntaxat 

venae-sectionem dictitans^ quae aegrum in sicco collocaret; 

sin contra niti pergerent^ satius fuisse ut nullo omnino san- 

guine detracto curatio per sudores instituta fiiisset; uno 

verbo, aegrum certo certius interiturum. Praesagium even- 

tus confirmavit ; nam dum haec altercatio rei agendae occa- 

sionem corrupisset^ maculae purpureae postridie eruperunt ; 

(nimirum materiae peccantis reliquiis, quas radicitus evacuari 

oportuit^ cum jam omnem abscessus spem phlebotomia toties 

repetita abstulisset, mora sua universam cruoris massam per- 



OBSERVATIONUM MEDICAEUM II. 3. 113 

vertentibusy ejusdemque compagem subtilitate eximia dis- Fbbris 
rumpentibus;) aeger autem post aliquot horas fatis concessit. ^^11^]^ 
[39.] Cum ergo frequentior hujusmodi obstaculorum occur- Annorum 
sus mihi molestiam facesseret, magna cogitandi sollicitudine — - — '- 
mecum agitavi^ ecquis demum reperiri posset medendi modus^ 
qui morbum non minus efficaciter abigeret, nec hominum 
offensionem aeque incurreret. Be diu multumque apud Qualem 
animum meum deliberata, tandem in hanc methodum incidi^ m^endi 
quam nunquam non proficuam ac omnibus numeris absolu- rationem 

^ j . . substituit 

tam demceps expertus sum. 

[40.] Primo^ siquidem tumor nondum protuberaret^ san- Curatio<. 
guinem pro aegrotantis viribus ac temperamento moderate 
detraxi ; quo facto^ diaphoresis (cujus alias sollicitatio in non- Venae- 
nullis corporibus non modo summam habebat difficultatem, ^}^^ ^\' 

....... apnoresi 

verum etiam majoris incendii, proindeque ecthymatum pur- praemis- 
pureorum^ periculum minitabatur,) facilis erat atque expedita. tutioren*^ 
Atque hanc sanguinis jacturam, quae, ut ut exigua^ alias reddit, et 
gravissimum incommodum attulisset^ diaphoreseos immediate tiorem. 
insequentis beneficium abunde compensavit. Post venae- 
sectionem, (quam in lecto celebrandam curavi^ cum jam omnia 
ad sudores proliciendos in promptu essent,) ne vel minima 
interposita mora^ stragulis aegrum obrui, ac laciniam laneam Capitis 
sindpiti alligari jussi; quae quidem capitis obtectio ad sudo- ad^^dores 
rem ciendum pliis proficit quam quis facile crediderit. De- ciendos 
inde, si vomitus non adessent^ haec et similia hydrotica coufert. 
exhibui : — 
[Form. 19.] ** I^ Theriacae Andromachi semidrachmaiD, 

Electuarii de Ovo scrupulum unum, 

Pulyeris e Chelis Cancrorum Compositi grana duodecim, 

Coccinellarum grana octo, 

Croci grana quatuor, 

cum sufficiente quantitate Succi Kermes ; 
Fiat holus, quem sumat sexta quaque hora, superhihendo coch- 
learia sex sequentis julapii : — 
[Form. 20.]' {^ Aquae Cardui Benedicti, 

[Aquae] Scordii Compositae, ana uncias tres^ 

Aquae Theriacalis Stillatitiae uncias duas, 

Syrupi Caiyophyllorum unciam unam ; 
Misce; fiatjulapium. 
[41.] Quod si vomitio interpellaret, ut in Feste ac Febri- uw pn- 
bus Festilentialibus saepissime accidit, medicamentum B^^o-teriMmor- 

' Cf. Procets. Jnt. c. 3. * Ct formm. 148, 149. 



110 THOMAE SYDENHAM 

Febr» ob oinissam^ quod postulabat in principio morbi vomendi 
&*PeVti8 pi^opciisioj emetici exhibitionem^ defervescente Pebre super- 
Annorum venire consuevit,) vomitorium imperavi, quod satis commode 
— ^ — '- ventriculi saburram elicuit. Postero mane^ cum aegram 
iterum adirem, ei alvum profluere intelligo, quae res, ab ali-- 
quot annorum usu insolentior visa, mihi non levem soUicitu*. 
Quibusar. ^em injedt. Exinde autem Pebrem non vulgaris generis 
AuSiorin- ®sse judicavi, (quemadmodum etiam eventus docuit,) proinde- 
ductus est qiie aliam ab ea quae superius tradita est, quaeque constanti 
ab«oquam succcssu^ scrie hactcnus a me usurpata fuisset^ medendi rati- 
5*^*"I" onem sibi vindicare. Quocirca. adscito in negotii societatem 

cum 8UC- ^ ^ ' o ^ 

cessuusur- Medico alio seniore^ venae-sectio, quam aegrotantis aetas^ 
B]ethodum,^^^P6^^^^i^^^™> ac inordiuata sangiiinis ebullitio flagitare 
novae huic yidebantur, ex communi nostro consilio iterum celebrata est; 

Febri ad- . _ . _ . . . . , . 

aptaret etiam caroiaca moderate refngerantia propmata, ac demque 

clysmata alternis diebus injecta simt. Sub finem aegritu- 

dinisj quoniam symptomata valde anomala ac inconsueta 

(malignitatis egregiae indicia vulgo habita^) ingruebant^ 

ex alexipharmacorum classe fortiora aliquot praescripsi- 

mus. Quibus tamen omnibus nequicquam proficienti- 

bu^, aegra circa diem decimum quartum e vivis excessit. 

[35.] Insolitum' hujusce Pebris ingenium per aliquot post 

dies animum meum varie exagitabat; ac tandem in memo-. 

riam revocans, summum ardorem etiam post reiteratam 

venae-sectionem in praedicta aegra perseverasse ; ruborem 

genarum adfuisse ; cruons aliquot guttulas paulo ante mortem 

e naribus fluxisse; necnon sanguinem ipsius in acetabulis 

refirigeratum ei qui a pleuriticis detrahitur non absimilem 

Febrea fuisse ; quin et tussim aliquam et obscuros quosdam in parti- 

circa varis ^^^ vitalibus dolores emicuisse; porro et eam anni tempes- 

finem et tatem incubuisse, quae finem veris ac initium aestatis com- 

aesutis vel plcctitur^ quacque Pebribus Continuis producendis minus esset 

mittrtles W^^c^i (^^ae enim hoc tempore sua sponte quasi dissiliunt, 

vei in et in Intermittentium classem se reponunt^ vel in pleuritides, 

aUosque ^* atque id genus alias inflammationes praecipites ruunt ;) deni- 

generia in- q^e pleuritides eo ipso tempore admodum populares fuisse : 

torii mor- his (iuquam^) omnibus rite perpensis^ in eam deveni senten- 



° vulgo habita] om. edd. '68, '76. matica Vemali (de quibus supra dixi 

• ^ InsolHum Scc,"] Quae scquuntur p. 58. n. n.) respondent, quae post finem 
quibusdam in e<L '66 de Fehrt SymptQ- hujus cap. transcripsi. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM II. 2. 111 

tiam ut Febrim hanc, etsi pathognomicis pleuritidis aut etiam Febris 
peripneumoniae signis destitutam y, tamen symptomatis ratio- & pe"tis 
nem habuisse judicarem, inflammationis cujusdam respectu Annorum 
circa partes spiritales delitescentis. etiamsi * nullus aderat , — - — ^ 

. .... bospromp- 

lateris dolor, nulla insignis^spirandi difficultas. Ut rem con- tissime 
traham, eo tandem deyeni ut eadem omnino mihi methodo ^»<^^"^^ 
procedendum fiiisse in praedicto casu arbitrarer, qua in pleu- 
ritide saepius cum successu singulari usus fueram. Quae sen- 
tentia deinceps feliciter atque ex voto cessit. Yocatus enim 
jion multo post ad hominem consimili prorsus modo aegro- 
tantem, reiteratis venae-sectionibus, quales ad pleuritidem 
jsupra laudantur, curationem commisi et absolvi. Circa Febris 
mensis modo memorati exitum atque initium Junii com- ^*5s^fJ^^ 
plures operam meam implorantes ab eadem Febre (quae jam bitatur an 
valde populariter grassabatur J praedictae praxeos beneficio pesthTina 
convaluerunt. Ab hoc tempore immaniter debacchari coepit ^erit,)tam 
calamitosa illa Pestis^ quae eo tandem truculentiae devenit^ ut incipiente 
septem dierum spatio totidem animarum millia in hac * una P"**"^, 

^ ^ _ * quam ea- 

Urbe extinxerit. dem par- 

[36.] Febri autem illi, de qua modo loquebar^ an Pesiis vient"*ab 
appellatio attribui mereatur, non ausim definito pronuntiare. Authore 
Hoc tamen explorate cognitum habeo, omnibus, quos illo ettionibusre- 
aliquanto post tempore ipsissima Pestis cum universo symp- JJf^^i^*:"" 
tomatum sibi peculiarium apparatu in mea vidnia afflixit, 
eandem, tam in primo morbi insultu quam in decursu, acci- 
dentium avuBpofiijv adfuisse. Caeterum cum, '^proximo*^ 
pariete ardente/' propius aedibus meis immineret periculum, 
ego tandem amicorum suasu numerosissimis fugientium 
turbis me adjunxi; familia etiam mea ad aliquot ab Urbe 
lapides subducta. Eo tamen vicinis meis maturius redii, ac 
dum calamitosae illius luis in tantum perseveraret saevitia ut 
fieri non potuit quin meliorum Medicorum penuria ad pesti- 
ferorum auxilium advocarer. Nec multo post complures 
Febricitantes invisi, qiiorum Febrem illius, quae ante decessum 
meum tain prosperis aegrorum rebus a me tractata fuisset, 
morem atque genium aemulari, non sine magna admiratione 
deprehendi; ideoque propria experientia fretus ceu duce, 

7 desUL'] Hic add. ed. *68 (quippe • hac'] om. edd. '68, 76. 
nulhu aderai 8fC.) et in£ om. •» " Nam tua res agitur, paries quunl 

« etiamtt] quippe cdd. '68, 76. proximua ardet" (Horat. Ep, i. 18. 84.) 



116 THOMAE SYDENHAM 

Febris [46.] Verum ubi tumor jam enatus fuerit^ venam aperire^ 
Pestil. etiam in corpore ad sudandum quantumvis inhabili, bactenus 
Annorum non sustinui ; Teritus ne, materia morbifica in depleta yasa 
'65, '66. copfertim remeante^ subitaneus aegri interitus destinatam 
jamenato diaphoresin anteverteret. Nibilominus fortasse satis tuto 
venam a- administrari poterit phlebotomia, modo confestim ab ea per- 
thornon acta ac nuUa mora interjecta eliciantur sudores^ qui^ ad spa- 
«iMtinmt ^jjjji^ superius requisitum producti, omnem tumoris molem 
tuto id^^ paulatim absumere ac dissipare valeant ; idque longe minore 
tentari salutis pcriculo, quam si legitima apostematis maturatio, quae 
videtur. in praccipiti affectu admodum incerta ac fallax existit, serius 

expectaretur. 
Authoria [47.] Denique (ut ad calcem tandem perveniam^) sicubi 
smcentaf. ^^j^^ theoriam me hallucinatum fuisse Lector deprehendat, 
errori veniam peto ; verum quod ad praxim attinet, profiteor 
me omnia ex vero tradidisse, nihilque uspiam proposuisse nisi 
quod probe exploratiun habeam. Sane, cum supremus vitae 
meae instabit dies/confido mihi adfuturum alacrem in prae- 
cordiis testem, me non solum aegrorum omnium, cujuscun- 
que demum sortis, qid sese curae meae concrediderant, sum« 
ma fide ac diligentia salutem procurasse, (quorum interim 
nemo a me alias tractatus est, quam ego memet tractari cupe* 
rem, si mihi ex iisdem morbis aegrotare contingeret^) verum 
etiam pro ingenii modulo omnes animi nervos in hoc inten- 
disse, ut (si quo modo fieri possit^) morborum medela post 
cineres meos majori cum certitudine administraretur; ratus 
quantulamcimque in hoc scientiae genere accessionem, etsi 
nihil magnificentius quam odontalgiae aut clavorum pedibus 
innascentium curationem edoceat, longe maximi faciendam 
esse, prae inani subtilium speculationum pompa ac levicula- 
rum rerum notitia, quae fortasse Medico ad abigendos mor« 
bos non magis ex usu fiitura est, quam architecto ad constru- 
endas aedes musicae artis peritia. 
Quid per [48.] ^Unicam hanc annotatiunculam^ ne qius forte sinistra 
nora!mln- i^terpretatione mentem meam detorqueat^ aut eam saltem 
teiiigi is non satis assequatur^ postremo loco subjungam. In praece- 
denti nempe diatriba Naturae nomiue saepius utor^ illique 
varios effectus attribuo^ perinde quasi rem aliquam singularem 
et seorsim subsistentem^ sed per totam hanc mundi machinam 

^ ExUt § 48 in ftne edd. '66, '68. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM II. 2. 117 

ubiqne difiFiisamj sub hoc titulo mihi repraesentarem, quae Febris 
ratione aliqua et consilio freta eorpora quaevis regeret ae ^p*Jg^,'g 
moderaretur; quale quidpiam de Mundi Anima nonnulli phi- Annorum 
losopborum cogitasse videntur. Verum ad me quod attinet, — - — '- 
uti nec rerum^ ita nec yerborum novitatem affecto^ adeoque 
antiquam quidem vocem^ sed sensu (ni fallor^) et sobrio et a 
sanis omnibuB non intellecto solum^ verum etiam usitato^ in 
hisce pagellis usurpayi. Ego enim^ quoties Naturam nomino^ 
toties causarum naturalium complexum quendam significari 
Yolo ; quae qxddem causae^ brutae licet atque omni consilio 
destitutae^ non tamen sine summo consilio reguntur^ dum 
suas quaeque operationes edunt suosque effSsctus exequuntur. 
Nimirum supremum Ulud Numen^ Cujus vi producta sunt 
omniay et a Cujus nutu dependent^ infinita Sua sapientia sic 
disponit omnia, ut ad opera destinata se certo quodam or- 
dine atque methodo accingant ; neque frustra quicquam mo- 
lita^ neque nisi quod optimum est, ac toti rerum fabricae suis- 
que privatis naturis maxime accommodum^ exequentia : per- 
inde atque automata non pro suo^ sed artifids consilio mo« 
ventur. 

Quae sequuntur ea sunt de quibus dixi sup, pp, 58, 1 10. 

FebrU Symptomaiica Vemalit, 

** Verum hic praetereundum non est, enim vel sua sponte quaa dissiliunt, 

quod vemo tempore, praecipue vero et in Intermittentium classem se repo- 

anni tempestate quae finem veris et nunt, vel in pleuritides atque id genua 

initium aestatis complectitur, Febris alias inflammationes praecipites ruunt: 

quaedam tum temporis invadere aolet, et quidem porro attente .emissum in 

quae tametsi pathognomonicis pleuri- hac aegritudine sanguinem spectavi, 

tidis, aut etiam peripneumoniae signis qui pleuriticorum sanguinem aemula- 

destituitur, symptomatis tamen ratio- ri visus est; ruborem etiam genarum 

nem habet, inflammationis cujusdam adesse observari, atque propensionem 

respectu circa partes spiritales alicubi quandam ad sang^nem e naribus e- 

delitescentis: nempe nullus adest late- mittendum, etiam venae-sectione priua 

ris dolor, nuUa insignis respirandi celebrata ; quin et tussim aliquam, et 

diflficultas, unde nudam Febrem adesse obscuros quosdam in partibus vitalibus 

suspicatus, illuc aliquando omnino pro- dolores nonnunquam deprehendL His 

pendi, ut aegros eadem methodo trac- igitur omnibus rite perpensis, eo tan- 

tarem, qua in medicandis febricitanti- dem deveni, ut eadem omnino methodo 

bus uti soleo. Veruntamen postea mihi procedendum in lioc casu decre- 

mecum reputavi, hanc anni tempesta- verim, qua in pleuritide saepe cum sin- 

tem (ut infra dicetur,) non ejusmodi gulari successu usus sum ; id quod 

Febribus producendis idoneam esse, &eUciter atque ex voto cessit" 
quae in continuitatem excurrant ; illae 



THOMAE SYDENHAM 

OBSERVATIONUM MEDICARUM 

CIRCA MORBORUM ACUTORUM HISTORIAM ET jCl^St^O^lEM 
SECTIO TERTIA. /,' • . '•. 'V\ 

' IV. ypi 

CAPUT I.» ^^^ 

Constitutio Epidemica annorum 1667, 1668, partim etiam 
anni 1669, Londini, 

yariolac Anno 1667, appetente aequinoctio verao, Variolae (quae, 

tutione * durante illa quae proxime est praegressa constitutione pesti- 

Peatilenti- lentiali, vel prorsus delituerant, vel rarissime companierant,) 

mac com- caput coeperunt attollere, jamque indies latius grassantes sub 

parebant autumno iTTiSiiai/cayraTa^^ factae sunt : a quo tempore paulatim 
Quoanni . . . . '^ • ^ i. v /• • • i 

tempore mmunuta VI, supervemente brumali frigore, parcius lacesse- 

invalescc- bant; at proximo vere adolescente postliminio invaluit hic 

inie; quo morbus, viguitquc donec ab insequentis hyemis gelu, uti 

bantiu-" prius, rctuso impetu coerceretur. Posthaec tertio demum 

cum vere surgente increbuit, at jam languidior, et succiso 

quasi popUte, minus late dominabatur quam duabus quae 

praecesserant aestatibus; mense vero Augusto 1669 penitus 

intercidit, dysenteriae epidemicae locum cedens. Labente 

primo illo biennio, quo haec Constitutio regnabat, Variolae 

plures in Urbe aggrediebantur quam unquam alias, quantum 

ego memini, seu prorsiun spectes, seu retro : quo non obstante, 

Novum cum genuinae per id temporis fuerint, neque mali moris, 

nu« cum^' P^^c^s jugulabant, si ingentem laborantium numerum repu- 

Variolisex- temUS. 

valescens PO ^^^ primum tcmporc Variolae incessebant, et novum 
quoties quoddam Febris genus exortiun est a Variolis, quales se tiun 

• Deest hoc cap. in edd. '66, '68. 

" /wiJiy/imj^oToi] Male Syd. — icc^aTOi : cf. DUterL Epitt. § 3. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM III. i. 119 

gerebant^ non mttltum abhorrens^ ai pustularum eruptionem Constit. 
demas^ et quae ab illa pendent^ de qua in sequentibus speei- ^"orum 
atim agemus. Febris haec^ Kcet multo pauciores invaderet 'fi7-'69. 
quam Variolae, easdem tamen duratione aequabat: hyeme °U®^®"^?^* 
yero^ cum jam illae minuerentur^ invaluit^ atque^ illis vere valesce- 
novo invalescentibus^ recessit^ praedominium epidemicorumS^ng.'^^ 
bujus Constitutionis hoc pacto illis relinquens; nihilominus ^^oiis 
per haec tempora non plane desiit unquam^ donec tandem disparuit 
cum Variolis mense Augusto 1669 omnino disparuit. 

[3.] Binos hosce morbos epidemicos et tertius comitabatur, Diarrhoea 
idtima praesertim aestate, quam dicta Constitutio defamabat, mitem^ird- 
Diarrhoea scilicet, aeris constitutione jam tum ad subse- J"'»^»*- 
quentem Dysenteriam vergente. Ut ut vero haec se res hic nihil 
habuerit, id saltem constabat, morbum hunc Febrem q^ae yjS^tatl^ 
tunc regnabat ita proxime attingere, ut nihil aliud esse vide- quam Fe- 
retur quam ipsa Febris introversa et visceribus incumbens. tTm ^*® 

[4.] De tribus hisce morbis, qui soli in hac Constitutione ^*^*^» >»- 
Epidemicorum nomen sibi jure vendicabant^ sigillatim jam Hae Val 
agam ; a Variolis initium faciens^ quas idcirco paulo fusius "^^^/®" 
tractabo, quoniam quae per hos annos regnabant, mihi prae cae- 
genuinae prae caeteris, et regulares maxime videbantur, ut- reguiares; 
pote eadem prorsus exhibentes (fxuvofiepa, et parili sympto- * quJbus 
matum agmine omnes, quotquot adoriebantur, ubique impe- genereper- 
tentes, et a quibus proinde (tanquam in suo genere perfectis- ^Jg*?"'^ 
simis,) tum vera morbi historia, tum etiam medendi methodus, vera niorbi 
est desumenda. [5.] Notandum enim est, non tantum Febrim til!^°me- 
quandam propriam et peculiarem cuilibet peculiari Constitu- ^^^^^ "»«- 
tioni competere, sed peculiare etiam Variolarum genus, quae desumen- 
hanc quidem speciem referunt durante hac annorum serie, ^^ ^^^ 
aliam vero annis sequentibus, quantumlibet inter se convenire tumFebris 
videantur quoad certa (fxuvofieva omnibus communia : ita ludit propna, 
Natura in morbomm epidemicorum generatione ! Sed ut ad »«^.«* P«- 
rem redeam : Variolarum hujus generis historiam ante omnia riolarum 
perscribam, quas ideo regulares mihi licebit indigitare, ut ab ^^^^q^I^J" 
anomalis subsequentium annorum valeam dispescere. Tum stitutioni 
etiam methodum adjiciam, quae mihi in earundem Oepanrelq, competlt. 
ex animo votoque maxume cessit. 



120 THOMAE SYDENHAM 

CAP. II.« 

Variolae Regtdares annorvm^ 1667, 1668, etpartis 1669. 

Quo aiini Variolae^ quibus annis epidemice grassantur, si regulares 

inmdi! ctiam sint atque mitiores, circa aequinoctiimi vemum (uti hae* 

untur Va- de quibus sermo nobis est,) ingrediuntur; quibus vero annis 

gulareH' ^^^ tantum grassantur epidemice, sed et irregulares atque 

quoetiam periculosioris sunt generis, maturius nonnunquam (mense 

lareR. puta Jauuario,) invadunt. Integras familias contagio suo 

afflantes nemini parcunt, cujuscunque demum aetatis is Aierit, 

nisi prius hoc morbo laboraverit; neque tamen eximuntur 

illi quos adulterinum Yariolarum genus aliquod ad hunc 

morbum nihil attinentium prius obsederit. Duplex est harum 

species, ut et Yariolarum quae quibuslibet annis infestant^: 

Variolae vel sunt euim Distinctae, vel Confluentes, quae licet essentia" 

stlnctae ^^^ (^^ aiunt,) uou diffcrant, per illustriora tamen jquaedam 

sunt, vei gymptomata, quae hanc comitantur speciem, illam vero non 

tes. item, haud difficulter ab invicem discriminantur. 

Discrcta- [2.] 1 . Interstinctae, vel Discretae, cum rigore atque horrore 

ptMnata ' u^vadunt, quos mox excipiunt calor intensus admodum, capitis 

ubi pri- et dorsi vehemens dolor, vomituritio, ingens in sudores pro- 

vadunt. pcusio, (quod dc adultis dictum volo, neque enim in infantibus 

hujusmodi Siddeaiv mihi unquam observare contigit, vel ante 

pustularum eruptionem, vel etiam post,) doloris sensus in 

partibus quae scrobiculo cordis subjacent, si manu premantur, 

stupor etiam et somnolentia, in infantibus praesertim, non- 

nunquam et paroxysmi epileptici : qui si infantes dentitione 

jam perfunctos corripuerint, suspicor ego ubique Variolas in 

procinctu stare, quae intra pauculas horas se exerentes pro- 

gnostico ut plurimum fidem conciliant et authoritatem ; ita ut, 

si forte infans insultum epilepticum sub vesperam (quod fieri 

solet,) patiatur, Yariolae sequente aurora in conspectum se 

dederint; et (quod saepe saepius observavi,) quae Variolae 

infantes statim ab hujusmodi paroxysmis aggrediuntur, pus- 

tulas emittunt magnitudinis conspicuae, mites etiam simt 

atque boni moris, et rarissime confluunt. Atque haec fere 

c Hoc cap. Sectioni iv. De Variolit sequentia usque ad Qut^propter in § 30, 

in edd. '66, '68, plenimque respondet. quorum in loco extant alia quaedam, 

Cf. etiam Process, Ini. c. 15. quae post hujus cap. finem descripai. 

d amiorum Sfc.] om. ed. 76. ' i^/ettant] i^fectant ed. 76. 

« rariotaeSfC.] Desuut in edd. '66, '68, 



rum his- 
toria. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM III. 2. 121 

sunt illa symptomata^ quibus hic morbus sub initio stipatur^ Variolae 
qoaeque eruptionem pustularum ut plurimum antecedunt. annorum 
Quamviss interim hic loci consentaneum faerit subindicasse, '<)7-'69. 
in sanguine laxiori atque €v/uera^i7r^nonnunquam accidere 
ut separationis periodus sensim atque gradatim sine insigni 
aliqua aegritudine^ transigatur, priusquam expulsio materiae 
pustularum eruptione se prodat. 

[3.] Variolae Discretae quarto ut plurimum die {si primum Eruptio 
etiam induseris^) ab invasione erumpunt, nonnunquam se- pore acci- 
rius aliquanto, ante iUum vero rarissime ; quo quidem tem- ^U et quo 
pore vel minuuntur admodum symptomata, (quod plerumque modo. 
fit^) vel etiam penitas evanescunt; ac proinde iis affectus 
satia pulchre sibi videtor valere, nisi quod adulti, in sudores 
propensi, vix ab iUis possint cohiberi, utut leviter tegantur ; 
quae quidem BidOea-i^ non nisi pustuUs jam maturationem 
attingentibus aegrum deserit, idque sua demum sponte. 
Eruptionem quod spectat^ hoc se fere habet modo : primo Discreu. 
pustulae subrubrae, tenuissimaram acicularum puncta aequan- 
tes magnitudine^ sparsim se prodimt^ faciem imprimis occu- 
pantes^ vel etiant coUum et pectus^ dein oorpus universum. 
Per id temporis et fauces dolor infestat^ qui una cum pustulis 
sux^entibus augetur, quae indies grandescentes^ et in majus 
fastigium elevatae^ cutem camesque vicinas rubore afficiunt 
atque inflammatione. 

[4.] Circiter enim octavum a primo insultu diem (quam 
in hoc morbo epocham ubique servo^) intervaUa quae prius 
subalbebant, pro pustularum quibus obsidentur numero rubere 
jam indpinnt^ atque in mdem attolU, non aine partium dic- 
tarum dolore tensivo et lancinante^ qui in horas auctus in- 
flammationi et tumori praedictis viam stemit ; ita ut progre- 
diente morbo palpebrae usque adeo impleantur extendantur- 
que^ ut aeger luce quandoque' privetur ; qui quidem palpe- 
brarum tumor vesicam inflatam ac resplendescentem per 
easdem extensam non male refert. £st etiam ubi temporius 
oculis capiuntur aegri^ sinempe major pustularum vis a prima 
eruptione se in iUos efiuderit. Proximae a fade intumescunt 
manus^ digitique pro pustularum numero distenduntur. Usque 

V QiMimet«--fr0M]Haechabentedd. twmfacessente edd. '66, '6S. 
'66, '68 in£ § 31 post eiebatur. < quandoque^ /erme ed. '76. 

*■ aegritud.l ehuHilione NaiuraenegO' 

R 



122 THOMAE SYDENHAM 

Variulae ad hiinc diem pustulae quae faeiem obsederant^ laeves ad 
Annorum tactum fdere atque nibrae, jam vero asperiores evadunt (quod 
*^7-*69. quidem primum est incipientis maturationis indicium^) et sub- 
albidae ; paulatim insuper succum quendam luteum, colore a 
fiivo non abludentem, evomunt. Faciei interim et manuum 
inflammatio ad summum evecta apicem, colorem exhibet in 
pustularum interstitiis satis floridum, et rosarum Damas- 
cenarum aemulum. Et sane quo mitiores sunt Variolae et 
genuinae magis, eo etiam magis tum ipsae pustulae, tum et 
cutis in earundem interstitiis, dictum colorem ad vivum ex- 
primunt, qualem jam descripsi. Uti vero quae faciem occu- 
parunt pustulae, asperiores quotidie ac magis flavae pro 
maturationis ratione ; ita e contra, quae manus et reliquimi 
corpus, minus asperae albaeque magis conspiciuntur indies. 

[5.] Die undecimo faciei tumor atque inflammatio satis 
aperte recedunt, et pustulae tam faciei quam reliqui corporis^ 
jam maturitatem et justam magnitudinem adeptae, (quae his 
annis ad pisum grandiusculum ascendebat^) exarescunt deci- 
dtmtque ; atque in hac Variolarum specie die decimo quarto 
vel decimo quinto ut plurimum funditus pereunt. Verun- 
tamen manuum pustulae, caeterarum partium pustuhs perti- 
naciores plerumque, recentes adhuc albaeque, diei unius aut 
alterius mora illas vincunt. Faciei et reliqui oorporis pustu- 
lae desquamatione, at vero manuum quae simt, diruptione 
abitimi sibi parant. Pustidis faciei succedunt squamulae 
fiirfuraceae, quas aliquando excipiunt foveae cutis. Etenim 
ubi primima decidunt pustulae, nulla adhuc in cute cemi- 
tur inaequalitas ; at vero hujusmodi squamuHs exurgentibus 
recedentibusque vicissim, tandem excavantur foveae istae 
quae saepenumero in convalescentibus ab hoc morbo diu 
visuntur : quamvis raro admodum Variolae Interstinctae ulla 
sui linquant vestigia, atque iUae ferme solae, quae sex pos- 
tremis anni mensibus invasere; cum quae hos praeverte- 
rint/nullas cuti notas imprimant nisi forte confluxerint, ut 
postea [§ 10.] dicetur. Decurrente morbo onmi, aeger vel 
constipatam prorsus habet alvmn, vel saltem rarissime dejicit. 
Atque haec de Variolis Discretis dicta sunto. 
Confluen- [6.] 2. Symptomata cum Discretis communia habet et 
^^ "' illaVariolarumspeciesquasCon/Itien/««appellavimus^msiquod 
hic atrociora sint onmia; febris scilicet^ anxietas^ atque aegri- 



OBSERVATIONUM MEDICARUM III. 2. 123 

tudo^ Tomituritio, etc. immanius affiigimt^ quibus signis Variolae 
Medico sagaci etiam ante eruptionem Confluentes se produnt. annorum 
Nihilominus non ita prompte hic in sudores dissolvitur aeger '^7-'^^- 
ac in alio genere jam supra descripto, ubi^ magna, ut fit^ in 
eosdem propensio ut plurimum praenunciat Yariolas^ quae 
mox erumpent^ minime confluxuras. Diarrhoea insuper 
nonnunquam eruptionem praecedit^ et ad diem imimi alte- 
rumve post illam protrahitur ; quod quidem in Discreto Vario- 
larum genere nondum mihi contigit observare. 

[7.] Tertio ut plurimum die erumpit species haec^ ante 
illum aHquando^ vix imquam post illimi ; cum Discretae vel 
ipso die quarto inclusive a primo insultu morbi, vel postea^ 
ante illum raro admodum, se monstrent : quantoque magis 
quartum illum diem praeverterint Variolae, tanto etiam con- 
fluent magis. Quamvis autem (ut generaUter loquamur^) 
Confluentes diem quartimL vix praestolentur, unquam fit 
tamen (licet oppido raro^) ut ob atrocius aliquod symptoma ad 
quartimi vel quintum usque diem differatur eruptio; verbi 
gratia, acutissimus dolor, nunc in regione lumborum pa- 
roxysmi nephritici aemulus, nimc in latere qualis pleuriticos 
vexat, nunc^ in artubus ut in rheumatismo, nunc denique 
in ventriculo cum ingenti aegritudine et vomitu enormi, ante 
eruptionem aegrum fatigat angitque. Hisce in casibus (Ucet 
infrequentes sint^) Variolas solito serius erumpere animadverti, 
utpote ab immani symptomatima dictorum violentia con- 
strictas atque impeditas; quae quidem symptomata solitis 
vehementiora cum agmen ducant, mihi satis aperte indicant 
secuturas Variolas, et e Confluentium genere esse, et periculo 
minime vacare. 

[8.] At vero (quod jam proxime dicendum,) licet in Discretis 
mox ab eruptione (uti dictum est^) quae morbi insultum 
comitabantur symptomata nuUum jam amplius facessant 
negotium, in Confluentibus longe aliter se res habet, cum tam 
febris quam alia symptomata etiam ad multos dies a pustula- 
rum eruptione aegrum discrucient. 

[9.] Variolae dictae nunc erysipelatis ritu, nunc morbillo- 
rum erumpunt, a quibus non nisi a Medico in his morbis 
versatissimo distinguimtur, saltem quoad faciem extemam; 
nam qui ad dispar in utroque morbo eruptionis tempus, alias- 

i ubi — confltu.] om. ed. 76. *» nunc — rheumat.'} om. eA 76. 



124 • THOMAE SYDENHAM 

Variolae que circumstantias quas utriusque historia longe ab invioem 
Annorum discrepantes exhibet^ sedulo animum adverterit, haud difB- 
'67-'S^- culter hunc ab illo discriminaverit. Crescente morbo, non 
in molem aliquam spectabilem, uti Discretae, attoUuntur, quae 
fiaciem praesertim occupavere; at sibi invicem implicitae, 
primo se habent instar vesiculae rubrae vultum omnem con- 
tegentis, quem maturius etiam in tumorem elevant quam 
solent Discretae ; dein, ad instar pelliculae albae vultui agglu- 
tinatae, solitam cutis superficiem non multum superantes. 
[10.] Praeterlapso die octavo, pellicula alba quotidie paulatim 
magis exasperatur judice digito, et ad colorem fuscum, non 
vero flavimi, ut in Discretis accidit* ; intenduntur indies tum 
asperitas, tum etiam cutis color, donec tandem pellicula 
dicta latioribus laminis desquamatur, quod in quibusdam 
£eu^ei partibus, si morbus truculentior fiierit, non nisi post 
yicesimum diem solet contingere. Quanto atrociores fuerint 
Yariolae, tanto magis pustulae maturescentes ad colorem 
subfuscum vergunt, tanto etiam lentius, si suo utantur genio, 
abscedunt; ut e contra, quanto minus confluxerint, tanto 
magiB et flavescunt, et se ocyus proripiunt. Pellicula haec 
seu scabies omnia pervadens, ubi primum deciderit, nuHa 
quidem scabritie vultum afficit ; at vero mox illam excipiunt 
squamulae furfiiraceae, indolis perquam corrosivae, quae non 
modo patentiores excavant foveas, quam solent Variolae Dis- 
tinctae, sed etiam &ciem cicatricibus foede deturpant. In 
Confluentium genere, si admodum saevierit morbus, humero- 
rum etiam et dorsi cuticula nonnunquam deperditur, nudatis 
partibus subjectis expositisque. 
Morbi [H*] Animadvertendum est autem, morbum hunc mag- 

uiuSaMti- ^™^ aestimari, non pro yariolamm frequentia quae reliquum 
manda. corpus, scd pro carum numero tantum quae &ciem^ obsedere ; 
quae si his tanquam injecta arena ubique oontegatur^ utut 
paucae atque discretae sint eae quae in reliquo corpore 
cernuntur, haud minus periditatur aeger quam si membra 
omnia denso agmine pervaserint: atque ex adverso^ quan- 
tumlibet spisse truncum et artus occupaverint, si in fiBMne 
rariores comparuerint, magis in vado res est. Quod de 
numero diximus^ et de Yariohirum more potest affirmari; 
malusne scilicet is fiierit^ an secus, vultus aperte indicat. 

* accidit] Sic edd. ; annon tanien accedit legendum? 



OBSERVATIONUM MEDICARUM III. 2. 125 

[12.] In Ck>iifluentiiun genere ubique observavi pustulas Variolab 
manuum atque pedum majores fuisse quam reliqui corporis ; x^norum 
et quo altius ab artuiim extremitate truncum versus ascen- '^7-69- 
ditur, eo sensim minores et contractiores semper extitisse. 
Atque haec de pustulis censui dicenda. 

[13.] Sunt vero et alia symptomata duo^ quae Variolis Salivatio 
Confluentibus accidunt^ haud minoris momenti quam vdjUjnfil^ti- 
pustulae ipsae^ vel tumor^ vel aliud quodlibet e praedictis ; ^us diar- 
salivatio nempe in adultis^ atque in infantibus diarrhoea. fluentes^ 
Homm prius ita perpetuum se comitem adjungit^ ut unicum ^*^" ®®™: 
tantum viderim Variolis Confluentibus laborantem^ nullatatur. 
superveniente salivatione ; posterius™ autem^nempe diarrhoea^ 
infkntes hac specie laborantes non ita certo discruciat. Utrum 
providens Natura has evacuationes idcirco substituerit^ quod 
in pusillo hoc ac humili genere materia morbifica ita penitus 
nequeat exterminari^ ac in pustulis istis majoribus ac magis 
fastigiatis generis Discreti^ nuUus definio, cum historiam 
tantum scribam^ non solvam problemata. Hoc certo scio, 
quod non solum Variolas Confluentes plerumque** comitantur^ 
sed etiam quod quae per illas fit evacuatio tam est neces- 
saria^ quam sunt vel pustulae^ vel faciei et manuum intume- 
scentia. 

[14.] Dicta salivatio nonnunquam sub primum eruptionis 
tempus se prodit^ nonnunquam non nisi postridie^ biduove 
praeterlapso. Materia primo tenuis excemitury ac fadle ad 
tempus aliquod rejicitur^ aegro interim multa lintea eadem 
nocte conspurcante ; neque sane multum cedit ptyalismus 
hic alteri illi qui ope mercurii excitatur^ nisi quod non ita 
male oleat. Die autem fere undecimo saliva viscidior jam 
facta aegerrime excreatur; siticulosus est aeger^ tussit sub- 
inde inter bibendum^ et potus per nares revertitur^ atque 
ab hoc die cessat ut plurimum salivatio; lioet aliquando, 
(rariua tamen id aocidit^) ubi per diem unum alterumve 
omnino cessaverit^ tandem postliminio recrudescat. Dicto® 
autem die (undecimo scilicet^) tumor faciei una cum saliva- 
tione imminui incipit, ac tunc primum ejus loco manus 
intumescere solent. aut debent. ^ , . , 

. 1 . -1 Febns ab 

[15.] Diarrhoea non ita mature mfantes solet mvadere, insultu 

•■ poater dticruc,'] om. ed. 76. ' Dicto — dehent] om. ed. 76. 

" plerumquel ubiqve ed. 76^ 



126 THOMAE SYDENHAM 

Variolae atque adultos ptyalismus ; quocunque vero tempore ingruerit^ 
ANNoiuM ^i »^e sistatur, singula morbi stadia decurrit. 

'67-'69. [16.] In utraque Variolarum specie febris a primo sta- 
primo us- ^^ insultu ad eruptionem usque praecipue dominatur ; qua 
eruptio- peracta, inducias fere dat usque ad pustularum maturationem 
drca tem- ®* tcmpus in quo pus conficitur; quo demum elapso, prorsus 
pus matu- desinit. 

pustula- [17.] Observavi semper in morbo vehementiori aegrum 
rumprae- ^^]^ vcspcram quasi paroxysmo laborasse, et funestiora symp- 
minatur. tomata vespcrtinis praesertim horis se ostendere atque ex- 
Subvespe- accrbari. 

cerbatur [18.] En justam Variolarum hujus generis historiam, vera 
morbus. ^ genuina hujusce morbi phaenomena, prout scilicet natu- 

raliter se habet, complectentem : de accidentibus anomalis, 

quae eidem, ubi minus recte tractetur, superveniunt, jam 

proxime disseremus. 

[19.] Animadvertendum est itaque ista quae die octavo in 

genere Distincto occurrunt symptomata anomala, et quae un- 
Varioli» decimo die in Confluente, (facto semper a primo morbi insultu 
laborantes computandi initio,) maximum ad aegri sive vitam sive interi- 
8'«», Con- tum pondus habere, magisque ad amussim expendi debere ; 

nuentibus ,. . , . • ti. ^ 

vero, 1 1»« cum uqmdo constet maxmiam eorum partem, qm utrolibet 

me inter " °^^^^^ (scilicet jam descripti,) genere intereunt, praefatis sin- 

eunt gulatim diebus defungi. [20.] Primo enim, qui Discretis Va- 

^^J°™™ riolis laborat aeger, cum satis prompte sudoribus dijfiuat, (quod 

phedescri-hic in adultis fieri solere jam [§ 3.] diximus,) ac sibi omnia 

^***^ » bona promittat, si morbi (ut sperat,) virus per cutis poros hoc 

pacto amandaverit; diligenter ideo huic methodo insistit, tum 

remediis cardiacis intro assumptis, tum regimine calidiore (ut 

par est,) adhibito: atque haec eo facit lubentius quod tum 

ab hac methodo in principio sibi melius videatur habere, tum 

etiam ad male fundatam astantium opinionem propius acce- 

dat. Tandem vero eliminatis per Suuf^ofyrfatv particulis istis 

quae ad pustularum elevationem atque intumescentiam faciei 

debuerant facere, die octavo, quae turgescere et per interstitia 

pustulis interjecta inflammari debuerat facies, flaccida e con- 

tra reperitur, et albescunt interstitia, licet interim rubescant 

pustulae atque eleventur, etiam post aegri mortem^ Qui ad 

hunc usque diem nullo negotio manaverat sudor, jam subito 

suaque sponte evanescit, neque remediis ullis cardiacis, vel 



OBSERVATIONUM MEDICARUM III. 2. 127 

etiam calidissiinis, revocari potest. Aeger interim phrenitide Variolae 
compitnr, anxietate^ jactatione, aegritudine vehementibus ; annorum 
urinam parce reddit ac firequenter ; ac tandem paucissimarum '67-'69. 
horarum spatio amicorum spem fallit, et ad plures migrat p. 
Veruntamen hic est notandum, quod, si paucae compareant (Regimen 
Variolae, hyems si faerit, aeger aetate provectior, aut venae- q^bis mi- 
sectio fuerit celebrata, regimen illud calidius in quod jamn»*soffi- 
animadvertimus, non ita certo faciei turgescentiam impedit*^** 
et proinde mortem accersit, atque ubi confertae Variolae, ver, 
aestasve fuerit, aeger aetate florens, neque sanguis detractus. 

[21.] At vero in Confluentibus maxime periclitantur aegri, l>o'™ 
et plerique etiam moriuntur, die undecimo ; nam cum hoc fere 
tempore sahvatio, quae aegrum hactenus in tuto posuit, soleat 
desinere sponte sua, nisi faciei^ intumescentia adhuc aliquan- 
tulum'' persistens, ac' manuum insigniter jam incipiens ejus 
vicem subeat, necesse est ut pereat aeger. Id enim est per- 
pendendum, quod in hoc Variolarum genere, ubi pustulae tam 
sunt exiguae, non salivatio tantum sed faciei insuper et 
manuum intumescentia ad materiam morbificam rite eUmi- 
nandam omnino requiruntur; quarum utralibet si vel non 
adsit, vel ante justum tempus recedat, aegro protinus morien- 
dum est. Jam vero nimio saepius evenit in hoc morbo cali- 
diori, ut sanguinis crasi a regimine praefervido disjecta fracta- 
que, atque eo usque accensa ut particularum inflammatarum 
exterminationi sensim faciendae non amplius competat, (ut 
quae sudoribus importune extortis debentur mala jam tacea- 
mus,) hinc vel non omnino intumuerint facies manusque, vel 
tumor iUe una cum salivatione evanuerit; quamvis enim 
faciei tumor ipso hoc die aliquantisper debeat remitti, non 
debet tamen nisi post diem unum alterumve omnino recedere, 
manuimi interim tumore persistente vigenteque ; quo quidem 
vix aliud est minus fallax convalescentiae irpfyYvaxm/cov, uti 
neque contrario certum magis imminentis periculi indicium. 

[22.] Sed utut id sit, materia ptyalismi, quae ad hunc us- 
que diem cruda Aiit, tenuis, et facile excreabilis, viscida jam 
facta et tenax, aegro suffbcationem intentat; potus quem 
assumit, in pubnones fere dilabitur, unde cum tussi violenta 
per nares rejicitur; voce est rauca; somnolentia et stupore 

9 C£ Sched, Monit, IL f 2. ' aliquant.'] om. ed. 76. 

^ faciei'] et manuum add. ed. '76. * ac — incip.] om. ed. 76. 



128 THOMAE SYDENHAM 

Variolab corripitur ingentibua, oppressus undique vi morbi ; atque in 
Amnorum bujnaniodi agone ut plurimum extinguitur, eo quem jam 
'67-*69. diximus die, 
Aiiasymp. [23.] Sunt ct alia adhuc symptomata quae in quolibet 
u^quege- uiorbi statu occurrunt, tam Discreto yariolamm generi^ quam 
neriVa- Conflueuti paritcr communia. 

nolarum . . ^ . . . . i ,>. . 

commuoia Flyremtis, verbi gratia^ a nimia sanguinis ebullitione non- 

recenaent- nin^qmun^ acgrum corripit, et caloris tam parum est patiens, 

phrenitis ut maguis viribus ac furibundo nisu injectas prehendentium 

"^•' et lecto incarcerantium manus eludere conetur. 

affectus Aliquando eadem causa effectimi longe diyersum seu con- 

comatoeus, ^jpgpj^jjj^ (^^ videtur,) producit, affectum scilicet comatosum ; 

ita ut aeger nunquam ferme evigilet, nisi continuo pulsu 

exdtatus. 

maculae [24.] Est ctiam ubi in boc morbo, perindc atque in peste, 

P"^"'***' laxata inflammationis vi sanguinis compage, maculae pur- 

pureae se ostentant pustulis interspersae, mortis fere semper 

praenunciae. Frequentius hoc evenit ubi aeris constitutio 

morbo isti epidemice grassanti prae caeteris favet. Aliquando 

in pustularum summitate maculae nigrae exiguae, acicularum 

capita vix aequantes, in medio vero subsidentes, se produnt 

variis in locis ; quae cum nimio fervori ortum debeant suum, 

tandem beneficio regiminis magis temperati fuscum colorem 

acqtdrunt, posteaque pedetentim subflavum iUum, qui Varic^s 

genuinis ac suum morem obtinentibus naturaUter competit ; 

quod satis liquido cemitur in illa quae circa morbum hunc 

versatur praxi, in quo omnia symptomata eo sunt mitiora quo 

magis pustulae maturitatem adeptae ad dictum colorem acce- 

dunt, atque e contra. 

Mictus [25.] Adolescentum porro et aetatis flore vigentium (prae- 

Mnguine- ^jp^^ gj ^Jjjq^ ^j^^ j^jjq quovis liquorc spirituoso se nimium 

impleverint^) usque adeo in hoc morbo nonnunquam sanguis 

accenditur fiiritque, ut per arterias et vesicam viam sibi faciat, 

et " qua data porta, ruat'* [Virg. Aen, i. 83] ; quo quidem 

mictu sanguineo vix aliud symptoma pejoris notae atque 

ominis invenire licet per omnem hujus morbi tragoediam. 

sanguinis [26.] Ab eadem insuper causa nonnunquam (Hcet rarius^) 

qua^causa *^?^^ ^ puhnouibus ejidtur. Utraque vero haemonhagia 

hic nas- hacc sub morbi initio plerumque contingit, pustulis nondum 

^^ ^' erumpentibus ; vel si in quibusdam locis se ostendant^ in 



OBSERVATIONUM MEDICAEUM III. 2. 12» 

plerisque tamen aliis adhuc sub eute densae latent; atque Variolab 
ejus sunt generis, quae in maadme Confiuentes adolescerent, 5;^°^^^^ 
nisi jam dictum symptoma aegri morte morbum finierit. '67-'69. 

[27.] Aliquando etiam urinae suppressio totalis ad malo- Urinae 
rum cumulum apcedit, in juvenibus praesertim, idque in statu tou?ii** u^ 
vel etiam declinatione Discreti generis. bus maxi- 

[28.] Sunt et alia symptomata, quae a Trpwf^daeL aliqua jam ^t, eTqu^o 
dictis contraria interdum oriuntur; si nempe aeger a fiigore ™orbitem- 
nimis intenso fuerit laesus, vel si praeter jus fasque vena^°'** 
fiierit pertusa ad* ingentem vim» sanguinis amissionem, aut 
alvus nimia^ catharsi subducta : unde pustidae nonnunquam 
fastigiis cedunt et derepente considunt, superveniente insuper 
diarrlioea, a qua aegro (adultus si fuerit, ut supra [§ 13.] 
innuimus,) ingens est discrimen, et anceps morbi exitusj 
materia sdlicet Yariolosa intro versa, ita ut Natura eidem 
per cutis poros debite exterminando impar prorsus inveniatup. 
Huc accedit quod faciei manuumque tumor ab his retunditur, 
qui non minus in bonis aegri rebus est censendus, quam ipsa 
pustularum eruptio, nisi eae fderint perpaucae. 

[29.] Quae vero a suscepto frigore pendent symptomata, Sympto- 

j j ^ • .11 • i. . ™»ta a fri- 

raro aamoaum occummt, si cum illis conferantur, quae a con- gore sus- 
trario, calidiori nempe, regimine nascuntur : cum enim mor- ^*?f° °"' 

i_ ,. . ,.,... . , , unda pau- 

bufl mcce mter cabdissunos jure optimo habeatur^ longe minus ca sunt, et 
ab hac parte peccatur quam ab altera. OTrrimt 

[30.] Qualis vero sit hujus morbi essentia, ob naturalem inflam. 
et communem mihi cum reliquis hominibus intellectus defec- Mtiovir 
tum, nescire plane me fateor ; veruntamen praedicta sympto- n^oSbus*^ 
mata pensiculatim trutinata mihi videntur subindicare inflam- ^™ .**"* 
mationem eum esse (a caetens tamen mnammatiombus specie tum reii- 
diversam,) tum sanguinis, timi reliquorum humorum, in qua etiam im- 
amoUenda per dies priores duos tresve id agit Natura, ut par- morum, 
ticolas inflammatas digerat coquatque, quas postea in corporis 
habitimi ablegatas maturat adhuc, et sub abscessulorum forma 
suis demimi finibus expellit. Quapropter'^, ut fimdamento dqo habet 
alicui medendi methodus superstruatur, notandum est duo ^nipora. 

, . , . . . • . separatio- 

esse hujus morbi tempora, quorum pnmum separationis est, nis, et ex- 
secundum expulsionis. [31.] Atque primum quidem illud P^"°'"*' 

* ad — annss,'\ om. ed. *76. * Quapropter SfcJ] Hlc inc. edd. '66, 

" vun] Sic Syd., om. edd. recent. '68 cum nostra congruere. 

^ «imial om. cd. '76. 



130 THOMAE SYDENHAM 

Variolab tempus plerumque cum febrili ebuUitione transigitur, quod* 

Annohuii tribus veU quatuor primis diebus' peragi solet; quorum decursu 

'fl7-m_ Natura id satagit, ut partes ejusmodi inflammatas^ seligat con- 

gregctque quae sanguinem lacessunt^ atque etiam ut illas in 

camosas corporis partes relegatas ibidem deponat ; quo facto 

pristina quicte fruitur, sedato jam tumultu^ qui^ dum hoc 

ageretur^ in sanguine ciebatur^. Separatione sic ope ebulli- 

tionis in sanguine peracta, expulsio jam locum obtinet, quae 

per reliquum morbi tempus^ mediantibus parvis illis abscessi* 

buB, in carne perficitur. Sicut enim a natura abscessuum sua 

■pccic non abludunt, ita parem cum aliis cruditatis^ matura- 

tionis, atque exarescentiae statum percurrere solent; quae 

omnia si ritc atque laudabili modo absolvant et exequantury 

in tuto rcs cst^ cum exinde curationis summa dependeat ; sin 

minus^ omnia pessum ruitura simt. Et quidem postremum 

boc ncgotium priori illo separationis opere^ tanto plus tem- 

poris sibi vendicat^ quod prius illud in tenui fluidoque cor* 

pore transigatur^ atque in ipso (ut sic dicam^) Naturae foco ; 

postcrius autem denso spissoque theatro, atque a vitae fonte 

paulo rcmotiori, partes suas exequi cogatur**. 

Indieatio- [32.] Uis ita pracmissis, indicationes exurgunt: 1. ut 

vle cluM : ftoq^abilis ille tenor ebullitionis in sanguine conservetur^ qui 

1. utAc neque nimis propere separationem nimia sua vi perficiat, 

tenorvbul- ncque tamcn torpido nimis motu eandem remoretur, vel non 

litionii gj^^jg idoneam praestet; 2. ut abscessuli pustulaeve summa 

oontrrvc- , ^ i i » x 

ttir j 2, ut cura sustmeantur^ quo acliitH tcmpora percurrentes tandem 
It^threant. contentam in sc maUfriiirn omriino avehant^ ipsaeque etiam 
ur debito evanescant. 

Caven- t^*'] ^* itaquo pftuci* dc primo agamus: solicite in- 

dumneni-primis cavcndum e«t| hoc tcrapore praesertim, ne TiJTnin Tn 
sur^at ' assurgat ebullitio, live id fiat ex congestis stragulis, sive ex 
ebullitio, ^ere loci in quo decumbit acger igne nimium excalfacto/ 
sive ex calidorum medicamentorum et cardiacorum usu; 

' quod'^ quof ed(L *M^ '68. O'^^^^ taedio atque moltttia tratuieritf 

y tribuM vel] om. edd. '60, '68. verum praecipuej quod 'aeger morhi sui 

* diebut] morbi diebut edd. *60, '68. nondum contciut, atque adeo Uberi aerit 

• ii\fiamm.] om. edd. '06, '68. beneficio fretut, multo conmodiut (ob 
^ tang. Uic.] tuo tanguinit immuiandi rationet iufra [§33.] dieendat,) ad 

ffropotito interviant, edd. '66, '68. materiae tecretionem paratut tit, quam ti 

e ciebatur'] Hic add. edd. '66, '68 tub calido regimine contiitutut, aut netcio 

guamvit—prodat, (cf. sup. § 2.) deinde quot cardiacit usutfuittet. Separatione, 

quae sequuntur : — Mihi vero catut hujut* i[c, 
modi non tanlum ideo placet, quod tine ' cogatur'] coacta tit edd. *66, '68. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM III. 2. 181 

praecipue vero ab his cavere oportet, si aeger in aetatis flore Variolab 
Gomtitutus fiierit, vel sanguinem habeat generosiori .potu J^^^q^^'^* 
nimis exaltatum^ vel anni tempestas aut vema sit, aut saltem '67-'69. 
ultra aestatis initium non processerit. Hinc enim fiet ut«M«*m- 
separatio, quae sensim lentisque gradibus peragi debebat, ut ™' 
ad universalem quandam despumationem opportimius pergat^ 
praeeipiti cursu feratur; atque ita vel non satis idoneus par- 
tium numerus congregetur^ vel (quod forte contingat^) nou- 
nuUae partes ad secretionem damnentur, quas alias Natura 
illam subire noluisset^ nisi quod^ ultra debitos limites excur- 
rere coacta^ noxam hanc sibi creet : secretis enim iUis quae 
ad separationem minus opportunae^ sunt^ aliorum illuc pro- 
pendentiimi motus eorum commixtione impeditur^ adeoque 
redduntur expulsioni minus accommodae^ [34.] Mihi quidem Quodiuti- 
rationi consentaneum videtur ut quo diutius Natura separa- ^ ^**^'» 
tionem moUtur ac perficit> (dummodo ebullitio non omnino nem moli- 
torpeat^) eo certius atque universaUus eadem separatio absol- tiuietuSl 
vatur. Atque ex iUa sic absoluta curationis insequentis ^^^ius 
suocessus potissimum ut dependeat necesse est^ uti ex me- abBoivit 
thodo contraria contrarius plane rei exitus. Ex caUdo enim itegimima 
isto regimine nihU boni nascitur, sicut ex praecoci fructuoiorism)»- 
nihil frugi ; cum frequenter usu veniat ut vel in phrenitidem **• 
aeger prono lapsu ruat ; vel (quod pejoris notae est,) sudores 
ingentes oboriantur, ex qidbus partes non secerni aptae 
neque puris naturae respondentes (quod ipsum tamen pus 
genuina soboles est hujusce excretionis^) eUminentur; vel ex 
cardiacis iUis admimstratis caUdaque -custodia Variolae nimis 
protrusae in unum confluant, foedo certe spectaculoj tristem- 
que eventum interminanti. 

[35.] Atque haec et hujusmodi symptomata ex his errori- 
bus progigni solent, cum ex altera iUa methodo nihU imquam 
maU observaverim. Natura enim sibi permissa negotium 

* oppcrlwuiB . . . accommodae'] Sic ed. gerato ilh tutissimoque (ut existimant,) 

'85, — tuna .... moda edd. *66f '68, 76. remedio (xytltogala intelligo, cui comu 

' ' aecomm.l add. edd. '66, '68 quae cervi cum calendulae Jhribus incoctum 

■eqnniitar: — Ausim dicere ex hoc fonte, fuerit,) non minus imprudenter utuntur: 

malorum Iliada profiuxiue, nempe ex certe enim calido hujtamodi regimine 

mtcta nimie ebuUitione in principio morbi, plus maii quotannit accersUur, quam uUa 

dum mulierculae oblatis cardiacis (ut Medicorum praxi, quantumcunque peri- 

pulvere Gasconis, diascordio, et id genus culosam Ulae arbitrentur, atque a ra- 

uliis,) nihU non satagunt, ut (si Dts tione (sua scUicet,) abhorrentem, Mihi 

placet,) expeUantur statim Variolae, ac quidem, Sfc, 
venemtm a eorde removeatur. Imofami- 



132 THOMAE SYDENHAMT 

Variolae suuin 8U0 tempore exequitnr^ materiamque ^ebito ordine ac 

Annorum ^* ^^™^ secemit, tum etiam expellit^ ut (in junioribus prae* 

*^7-'69. gertim vegetisque temperamentis^) nostra ope, nostris artificiis 

atque auxiliis^ non indigeat; suis viribus optime instructa, 

suis opibus locuples, suo denique ingenio satis edocta. Neque 

Nondum sane vel ipse vidi^ vel fando accepi, quenquam ex eo periisse, 

uimin ex qiiod Variolae primo non eruperint, etsi nimis multi perierint, 

^i^^ff quorum Variolae primum » laudabiliter et cum summa spe 

olae primo erumpentes, postea recedentibus pustulis praemature detu- 

^.•'"^-muerunt. 

Ebuliitio [36.] Quemadmodum autem inconsultum est atque pe» 
Srn^ 0^- riculosimi calidioris regiminis vel cardiacorum ope coeptam 
Bteribus, ebullitioncm nimis evehere j ita e contrario non minus vacat 
catharticis pcriculo, mediautibus venae-sectione, clysteribus, emeticis, ca- 
e contrario tharticis, aut id ** &:enus aliis eandem minuere, cum hoc pacto 

nonest . ' , ,.,^ , ,. , . . ,.^ 

minuenda. partium separabuium commoda secretio plunmum mipediatur. 
Licet enim vulgare illud atque tralatitiimi argumentum, quo 
adversus phlebotomiam aliasque evacuationes utuntur, (nempe 
A venae- quod nou liceat a circimiferentia ad centrum movere humo^ 
atque aii- T^> c™i Natura in hoc morbo contrarium affectare videatur,) 
arum e?a- nullarum plaue virium sit, eo quod ex earundem usu contra- 

cuationum . . «, i . .t ^r • ^ 

usupro- nus ommno effectus^ subitanea scilicet Vanolarum eruptio, 

™gpj^g saepissime consequi deprehendatur ; aliae nihilominus ratio- 

eruptio, ncs iu promptu sunt^ quae vehementer suadent ut (siquidem 

impe^tv^. ^o modo vitari possit^) ab hac praxi manus abstineamus* 

AiYoimen- Namque (ut earum praecipuaa paucis attingamus^) per hasce 

remedia* cvacuationes nou tantum ebullitio nimis imminuitur, cujus 

evacuan- interim ope partes despumandae accurate secemi debuerant ^, 

verum etiam illud ipsum subducitur^ quod coeptae secretioni 

quasi pabulum continenter suppeditaret ; unde saepenimiero 

contingit ut Variolae primum laudabili impetu erumpentes 

(eoque fortasse melius quod evacuationes jam dictae praecesse- 

rant^) paulo post ex improviso quasi repercussae detumescunt : 

idque ob eam potissimum causam^ quod materia desit, quae 

quasi a tergo praeeimtem insequeretur^atque agmen clauderet^. 

f primum] primo edd. '66, '68. alia quae cum §§ 59, 60 plerumque con- 

^ id genui a/iu] rtfrigerantibu* medi' gruere videntur, deinde quae sequunt- 

camenti» edd. '66, '68. ur: — Proximo autem loco n iorpuerit 

* debuerant'\ — runt edd. *(>6t '68. effervescentia ianguinis, aique tam lan» 

i clauderet] Hic add. edd. ^66^ '68 guida evaserit, ul merito metuendum tit, 

quaedam quae § M respondere, deinde ne justae separationi sit impar futura, 



OBSERVATIONUM MEDICARUM III. 2. 133 

His vero^ non obstaoitibns^ si vel Tninimmn suspieari liceat Variolab 
Variolas mox emmpeutes e Confluentium genere fi^^^ANNORUM 
esse, utile prorsus erit ut non solum san^s quam primum '67-'69. 
mittatur^ sed et emeticum propinetur^ ob rationes alio in loco 
IDUsert. Epist. §§ 30, 46.] fiise dicendas. 

[37.] Tandem, ut ad secundam illam indicationem pedem 
promoveamus, ad tempus expulsianis accommodatam ; quo 
tempore materia separata parvorum abscessuum, sive pustu^ 
larum, ope amandatur atque expellitur^, nempe iUud hic agen- 
dum est, ut pustulae debito modo sustineantur, quo rite atque 
ordine destinatam periodum assequantur. 

[38.] Sicut itaque supra satis (ut opinor,) ostensum est R^men 
imprimis periculosum esse si aeger praesenti febre, at pustulis nonlum- 
vix dum apparentibus, in ipso secretionis tempore nimium tum secre- 
calefiat; ita etiam non minori periculo plena res est, si idem quoJii'* 
quovis morbi tempore fiat, atque illo praesertim quod ad ex- morbitem- 
pulsibnis initium vergit, crudis adhuc existentibus pustulis. dmn ; et 
Quamvis enim sanguis, peracta jam separatione, atque rele- ^^ ^® 
gata ad camosas partes materia, ab intestino™ tumultu magnam 
partem immunis sit, interim tamen tener adhuc recensque, ac 
vix novo statu et quasi textura indutus, einraJBri^ est, facileque 
vi caloris inmiodici undecunque appellentis afficitur; atque 
adeo levissimo momento irritatus flammam concipit, et in 
novam ebuUitionem proclivis est ; quae quidem nova ebullitio 
non, uti prior illa, separationem jam molitur, (illam quippe 
peractam supponimus,) verum iUius loco non tantum sympto* 
mata superius memorata excitat, sed et Coeptam per pustulas 

raiUim eomentaneum erit, ut commodis titut, et inter genium pristinum quem 

quibutdam cardiacis ad eandem promo- deponere jam parat, novumque quem in^ 

vendam utamur, Haec autem eorum duere gestit, consiitutus, cum regredi 

maxime eonditio videtur, qui vel saw nequeat ut antiquum obtineat, neque vero 

guinis missione mulctati fuere, vel pin- prae virium defectu progredi, magnis 

guiores vel pklegmatici sunt, vel qui quasi ausis excidit,^ et aeger vita neces- i u Maimii 

morbo aliquo nuper attriti fuerunt, vel sario fungitur. Neque interim nego, in tameiiex- 

demqus {ut reliqua omittam,) qui prae' ipso expulsionis tempore, quo secreta Q\A\f .„_ " 

senti gonorrhoea aut alia aiiqua evacua- materia ad suppurationem pervenit, '' gig 'YOvicL 

tione laborant. His et similibus, nisi ex quavis causa foras intro revocetur, j/^^Jl h 

cardiacorum beneficio suppetias feramus, eandem aegro certam necem inferre ; id ^2&\ 

secretio non succedet, adeoque nec eruptio quod ob eam solam corruptelam accidit, 

pustubtrum feliciier peragetur, ex quibus quam ex sua secretione sibi acquiswit, 

aegrorum interitus facile consequetur. Tandem, ut ad secundam ^c. 

Non quod (mea quidem sententia,) ma- ^ His vero-^cendas'} om. edd. '66, 

ligni quidpiam ac vtnenati subsit, sed *6S, '76. 

quod sanguis coepta mutatione sui reno- ' atque expell.'] om. edd. '66, '68. 

vatianem moliius, eandem exequi nequeat : ■" intest.'] iilo add. edd. '66, '68. 

sanguis enim nunc in morbido statu po- 



134 



THOMAE SYDENHAM 



Yariolae 

Regular. 

Annorum 

'«7-'69. 



Cavendum 
pariter a 
frigore: a 
quo etiam 
pustula- 
nim erup- 
tio impe- 
ditur. 

Gradus 

caloris ea- 

rum ex- 

pulsioni 

promoven- 

dae ac- 

commoda- 

tissimus, 

naturalis 

omnino 

est 



expiilsionem intertnrbat^ et contentam materiam exagitandd 
noxam parit. Yel itaque partes jam secretae^ atque in cor- 
poris l^iv depositae^ vehementi illo rapidoque sanguinis ebul- 
Uentis cursu abreptae^ in ejusdem massam resorbentur; vel 
partes camosae^ ultra gradum suppurationi debitum excal- 
factae^ minus commode illam exequuntur; vel denique for- 
tassis^ oborta hac nova aegritudine^ sanguinis oeconomia ipsa- 
rumque camium tonus pervertitur^ usque adeo ut materiam 
illam expulsam vincere^ eamque solenni more abscessuum 
coquere, nequeat. 

[39.] Interim^ non usque adeo nos illuc intentos esse opor- 
tet^ quo ebullitionem nimiam in sanguine praevertamus^ ut^ 
ae^imi frigoris injuriis exponendo^ pustularum eruptio impe- 
diatur. Gradus ille caloris ad harum expulsionem promoven- 
dam accommodatissimus^ naturalis sit oportet^ atque ejusmodi 
quae camosarum partium temperiei conveniat ; quique hunc 
excedit^ aut ab eodem deficit^ utrinque periculosus est. 

[40.] Ex dictis itaque satis manifestum videtur in quam 
incerto lubricoque sit loco tum morbus ille de quo loquimur^ 
tum praxis medica quae eidem accommodanda est. Atque 
etiam'' exinde pronunciare ausim illius famam^ qui in^ medi- 
cando hoc morbo &equenter sese exercet^ in angusto versari; 
quandoquidem non vulgus solummodo mortis causam sata- 
genti nimis Medico transcribere paratum sit^ verum etiam 
ejusdem artis professores calumniandi ansam inde cupide 



" Atque etiam SfcJ^ Haec habent edd. 
'66, '68 post clauderet § 36, praemissis 
quae sequuntur : — Ex praedictia itaque 
comtatt ebullitionem in morbi principio 
coeptami neque nimie evehi debere, neque 
nimit minui. Verum alia omnino res est, 
Medicusque ad nova coneiiia redigitur, si 
sero nimis accersatur; postquam nempe 
vel eardiacis adhibitis immodice ebuHitio 
evecta est, vel phlebotomia inconsulto cele^ 
brata, vel quavis alia causa mediante, 
eadem nimis deprimitur, adeoque ad se- 
cretionem impar atque inftabHis redditur. 
Quodsi itaque primum hoc malum nobis 
non consciis, nondum scilicet accersitis, 
aliquando contigerit ; sive, ex aegrorum 
intemperantia aut ceUidori iemperamento, 
sanguis infiammatoriam diathesin nactus 
fuerit : stve, ex astantium muUercularum 
atit aliorum quorumcunque consilio, car^ 
diacorum usus phreniiidem invexerit ; sive 
ex plethora circuitus snnguinis impeditus 
fuerit, atque totius massae quasi strangn- 



latus supervenerii : in his {inquamy) caei- 
bus, vel secanda vena est, vel regimen tm- 
perandum, etsi non prorsus rrfrigerans, 
certe tamen nequaquam calefaciens, sive 
diaetamrespiciamus,sivemedicamenta, Et 
quidem in angustiis hic versatur Afedieus, 
partim dum suo judicio satirfacere cupit, 
partim dum praejudiciis aUorum undique 
cingitur, qui, siquidem aegro quippitim 
secus acciderit, illius mortem Medicorum 
temeritati accepiam rrfierre solent. Quam 
ob causam, atque etiam quod ipse morbua 
admodum versatilis ingenii sit atque in- 
certissimi txitus, ui vel minimum errorem 
vix tuto admiitat, Medieis quibusdam non 
viiio vertendam censeo suam illam sive pru» 
deniiam, sive astutiam, {charitatem enim 
forte aliquis in iis desideraverit,) qui sta- 
Hm atque erttmpunt Fariolae, aegrwm nU" 
tricum curae reUnquunt, Atque pronun- 
ciare SfC, 

** qui in 8fc.^ in loco valde lubrico ver^ 
sari qui in Sfc. edd. *M, '68. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM III. 2. 135 

anripiant, atque coram iniquis judicibus causam dicentes^ yARioLA& 
sevemsimam sententiam facile eliciant ; eo scilicet consilio ut annorum 
ipsi pluris aestimentur^ et super aliorum ruinis viam sibi ster- .'67»'69. 
nant ad famam : id quod viris literatis indignum prorsus est^ 
imo et yilioribus artificibus^ modo probitatem colant^. Hinc 
porro cemere est^ quod^ minus mirum sit^ si nutricibus^ per 
se TiiTininTTi plerumque officiosis et satagentibus^ res male 
saepenumero succedat. Nempe res ardua est^ et quae mulier- 
cularum ingenium atque judicium superat^ gradiun caloris 
liuc requisiti definire, praesertim cum anni tempestas^ aegro- 
rum aetas^ et vitae ratio, aliaque huc spectantia simul pen- 
sanda veniant^ id quod prudentem profecto atque sagacem 
medicum omnino postulat'. 

. [41.] Si» contigerit ut vel pblebotomia minus opportime Cardiaco- 
cdebrata, vel admisso frigore, pustulae redderint*, vel facies ac J^ndoln- 
manus detumuerint ^, cardiacis utendum est. Sed cavendum dicatur. 
tamen ne in his exhibendis nimii simus. Quamvis enim san- 
guinem ademeris^ fieri tamen potest ut virium inde jacturam Itepetitls 
jnetuens, adeoque cardiads aut fortioribus aut saepe^ repetitis n^bustn 
utens, novam ebullitionem ex improviso susdtes. Nimirum wnguine 
sanguis adhuc tenerior est, et vim calidioris stimuli facile aegrorum 
sentit, unde fit ut saepe repetitae ebullitiones in eodem exci- *"?? ^^^' 

., r X- ... .1, 1 onjure 

tentur, qmbus aegrorum mor§ majon jure tnbuenda est quam tribuenda 
praegressae venae-sectioni. Atque'*' haec generatim de iis quae venaT^ec- 
primariis intentionibus satisfacere possint, dicta sunto. tionl 

[42.] * Jam ut calcata vestigia repetam, ac ad praxin propius Curatio. 
accedam^: quamprimum manifesta hujus morbi indicia se 

f eolant'} add. edd. *66, '68 quae se- [§ 33.] diximus in tempore teparationit 

quuntor: — Et tctne taepe miteriut tum adhiiendat ette. 
praeclarittimorum quorundam magnique * Si'^ E contrario ti edd. '66^ '68. 

itominit Medicorumf qui hanc tortem non ^ reciderint] reted, edd. '66, '68. 

temel experti tunt, quorumfama non tan- " vel/aciet — detum,'] et materia rece- 

ium a proletariit hominibut, et vulgifaece, dente fiuxut ahn tupervenerit, (nam reti- 

ted et ab aUit Medidt arrota fuit, qui dentibut iUit abtque alvifiuxu, tton adeo 

fortitan multo majori jure (tiquidem in retpericuli plena ett,cumvelnoctituniut 

timiU negotio vertati fuittent,) ejutmodi tpatio taepe denuo erumpunt pleniut,) in 

opprobriafuittent promeriti. Sed ut ad hoc {inquam,) catu edd. '66, '68. 
rem ^, (Cf. inf. § 59. p. 144.) ' taepe] taepiut edd. '66, '68. 

^ Hinc-~~quodf] Quinetiam patet Me- * Mque — tunto] om. edd. '66, '68, et 

dieorum negotium tn angutto vertari,ut add. quaedam quae $ 51 respondent: 

edd. *66, '68, post accomm. ett, v. inC p. 150. 

' pottulat] add. edd. '66, 68 quae ^ Desunt §§ 42—58 in ed. *6Q, pro 

■equuntur: — Quod ti autem in hoc morbi quibus extant quaedam quae infl p. 150. 

tempore vel faciendo quiequam, vel omit- invenientur. 

tendo, tanguit ad ebuUitionem denuo con- 7 aecedam] rem totam paucit expe- 

dtatut Juerit, oput ett ut fervor Hle con- diam add. ed. '68. 
topiatur iitdem ortibHt, quat jam antea 



136 THOMAE SYDENHAM 

Yariolae produnt, aegro* aura liberiore, vino, ac eamium esu interdico^ 

Annorum cerevisiam vero tenniorem pane tosto leviter tepefactam pro 

'^^"'^^- potu ordinario, ac subinde* pro arbitrio hauriendam^ concedo ; 

pro victu etiam juscula avenacea, hordeacea*^, poma cocta, 

aliaque, quae neque frigoris, neque caloris vim aliquam 

egregiam obtinent, aut ventriculo concocturo molestiam ex« 

hibent, injungo. Nec vulgarem illam rusticamque diaetam 

admodum improbo, nempe ut lacte cum pomo cocto et con- 

tuso vescatur, modo cautum sit ut eo per vices utatur et 

modice, dempto etiam lactis frigore. A regimine^ calidiore 

protinus inhibeo, ut et ab usu medicamentorum cardiacorum 

Tariolae quorumcunque, quibus Variolaa in cutem ante diem quartum 

4»«",q^ (qui eruptioni proprius est ac naturalis,) temere propellere 

eruptioni nonnulK satagunt ; cum pro certo habeam eo magis univer- 

est, haud salcm forc materiae Yariolosae separationem, quo tardius istae 

cuterT *° prorumpunt, proinde et securiores possumus esse ne se denuo 

propellen- intro coudant et rectius maturescent : cum, si ante tempus 

extrudantur, praecipitatur materia cruda adhuc atque incon- 

eocta, quae ad instar fructuum praecociorum inani spe lactat. 

Nimiahac [43.] Adde quod ab hac nimium festinata diligentia peri- 

M Distinc. culimi cst (in calidioribus praesertim temperamentis ac ve- 

tis Conflu- getioribus, quorum principia activa plus satis cardiacorum 

fiunt*^. supplent vicem,) ne Natura nimis iacitata coactaque univer- 

sam pene corporis substantiam in Yariolas efiundat; ita ut 

jam confluant illae, quae, nisi plus aequo properasses, in 

Distinctarum ordine laetiori omine substitissent. Porro non 

ideo statim foras propellendae sunt Variolae ubi primum 

aliqua morbi hujus suspicio oritur, quia scilicet aeger ante 

eruptionem vehementer ut plimmum htborat angiturque; 

cum ne vel una quidem instantia possit ostendi quempiam 

ideo interiisse, utut graviter aegrotaverit, quod non mox 

prodirent Yariolae, vel Naturam iisdem serius ocyus extru- 

dendis defuisse, nisi sicubi regimine calidiore et remediis 

cardiacis praemature ingestis fiierit impedita. Etenim non 

flemel observavi in junioribus et temperamento sanguineo 



« ofgro'] aegrum ed. '68. pro quibus extant haec panca : — Quoad 

* 9ubinde'\ nonmmquam ed. '68, *76. lecti usumy eum juxta anni tempestatem 

* haur,] degustandam ed. '68 at Faridarum copiam, vel (ut hominibut 
« hord, poma cocta"] om. ed. '68. tanis solenne est^) solummodo noctumum, 

* A regim. ^-c.] Desunt aequentia in neletiam diumum etperpetuum esse veUm, 
ed. '68 usque ad Atque si tempore i 46, Nam si tempore ifc. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM III. 2. 137 

praeditis regimen caKdius^ et cardiaca eo animo exhibita ut Vaiiiolab 
Variolas ante justum tempus exturbent, ita parum eruptionem annorum 
accelerasse ut eidem e contra obicem ponerent. Sanguine J^l;!??- , 
enim bis modis excalefacto^ et in motum violentiorem quam 
qui materiae Variolosae separationi rite peragendae par esset 
condtatOy certa tantimi quaedam morbi indicia se prodidere^ 
latentibus intra cutim pustulis^ neque se ultra efferentibus^ 
quibuscunque demum cardiacis solicitarentur ; donec tan- 
dem sanguine ad moderatam debitamque temperiem redacto^ Non opuA 
(conceasa scilicet cerevisia tenuiori, demptoque partim stra- ge^^n^g^' 
gulorum quibus torrebatur onere.) pustulis exiturientibus diem4«— 
commodum viam stravi^ atque aegrum m tuto (tavente dicatur. 
NuMiNB,) collocavi. [44.] Neque magis (si quid ego judi- Sanguinis 
cando valeo^) ab illis stat ratio^ qm aegrum ita pertmaciter macuiae 
ante diem quartum lecto addicunt, modo cubiculi ambitu se ^^^^^^ 
contineat^ quam ab his^ qui adeo praemature atque intem- rentibus 
pestive cardiaca ingerunt. Etenim sanguinis mictus, maculae jfu^q^m 
purpureae, et reliqua symptomata lethalia, (de quibus supra superveni- 
[§ 23.]y) eo tantum nomine, praesertim aetate florentibuB, su- lectulo 
perveniunt, quod nempe lectulo praepropere nimis affigantur. praepropc- 
Quarto vero die lectulo aegrum adjudico ; ac tum temporis, affigantur. 
si eruptio parum pro votis succedat, recte exhiberi potest ^*^^j"^jj 
cardiacum aliquod blandius, unica saltem vice, quo exigantur dius dle 
pustulae. Inter ista quae huc faciunt medicamenta, paregcrica Jiberi^po- 
dicta, (qualia sunt laudanxmi liquidum, diascordium, etc.) si tcst, si 
in pauca quantitate aquis cardiacis appropriatis admisceantur, ^pro*' 
caeteris praelucent. Haec enim cum sanguini aestuanti frae- ^®^* ^*"^- 
num injiciant, Natura materiam morbificam opportunius atque Laud.liqu. 
liberius ejicit atque amolitur. Neque etiam consulerem cardia- et dia- 
cum ante hunc diem propinare, vel urgente diarrhoea atque quis prae-" 
illud (ut videtm*,) indicante. Licet euim (quod antea [§ 6.] feruntur. 
innuimus,)nonnunquam Variolarum Confluentiumeruptionem ur^nte 
praecedat diarrhoea, (quae oritur ab halitibus inflammatoriis, diarrhoea 

11- u • • • j- i. ^ citiusest 

vel numonbus e massa sangmnis per pnmos dies exagitati inud pro- 
atque aestuantis, in intestina exoneratis,) non tamen hic ?*"*"****"*• 
magis deerit Natura dictis materiae Variolosae halitibus in 
corporis habitum propellendis, (quo facto, sua jam sponte 
sistetur diarrhoea,) quam solet in halitibus istis extro ver- 
tendis eliminandisque, qui in ventriculum inversi sub initio 
morbi vomitum provocant. 



138 THOMAE SYDENHAM 

Variolae [45.] Animadvertendum vero est, qnod si ad adolescentem 

Annorum vegetiorem accersor, et qui insnper liberaKore sive vini sive 

'g7-'69. liquoris cujuscunque spirituosi compotatione morbo ansam 

In quo dedit. non satis habeo ad fraenandam sanfiniinis ebullitionem 

casu 8an- ' . . . i ■■ 

guis mit- ut tam lectulo quam cardiacis abstineat, nisi ad naec sanguis 
ten U8 es ^ brachio mittatur : quod si non concedatur, (obtinente 
vulgi praejudicio^) missionem mihi saltem esse petendam ex- 
istimo. Superinducta enim inflammatione ista, quam sanguini 
impressit liquorum spirituosorum fervor, intenso illi calori, 
quem hic morbus naturaliter comitem habet, ita furit sanguis, 
ut non raro in vesicam vasorum ductu irruat, vel maculas 
pariat purpureas, aliaque ejusmodi symptomata q\iae per 
omnem morbi decursum crucem figunt Medico, atque aegrum 
e medio toUunt. Atque haec de illis quae ante pustularum 
eruptionem sunt perag6nda. 

[46.] Ubi primum eruperint pustulae, jam proximo diU- 

genter mecum perpendo an Discreti fiierint generis, an vero 

Confluentium ; cum longo haec intervallo ab invicem distent, 

quantumlibet conveniant quoad symptomata quaedam utris- 

que communia. Si itaque ex pustularum magnitudine et 

paucitate, tardioreque eruptione, tum etiam aegritudinis, alio- 

In genere rumque symptomatum gravissimorum^ quae in Confluentibus 

S* ^^^8 ®^*™ P^®^ eruptionem fatigant, evanescentia^ de genere Dis- 

tivo tem- creto mihi constet ; aegrum cerevisia tenuiori, jusculis avena- 

■Uipuli?*' ceis, hordeaceis,etc. reficiendum curo, modo quem supra [§ 42.] 

diebus per descripsimus. Atquc si* tempore aestivo, eoque' calidissimo, 

quot e lec- Variolae non ita* multae obtingant^ quorsum attineat aegrum^ 

topotest iu lecto jugiter stratum obrutumque detinere^ ego quidem 

Eju8 com- ^o^* video : quin potius singulis diebus^ per aliquot horas de 

moda. toro surgatS ea lege ut tam loco, quam vestitu, frigoris pariter 

quori^l° ^ caloris nimii incommoda praecaveantur. Quid quod, 

mgitercu- aegroto a cubili quandoque^ abstinente, morbus minori cum 

est, non molcstia, ac etiam breviori spatio" tempora sua peragat, quam 

8unt adji- gj eidcm continenter aflSgatur"? quod non modo aegritudinis 

stragula taedium adauget, verum etiam febrilem aestuationem fovet, 

quibiM 8a- ®* prodeuntibus vesiculis dolorificam inflammationem con- 

• Atque n Sfc.] Cf. p. 186. n. d. i dieb,—horas'\auroruproioUioed,'6S. 
' eoque calid.] om. ed. '68. k eurgat] exurgat ed. '68. 

• fum ita] eaeque non ed. '68. > quandA interdiu ed. '68. 

• aegrum] aegrotum, ed. '68. m epatio] temporit tpatio ed. '68. 
»0»] nequaquam ed. '68. ■ qffig, quod] -^geretur; id quod ed. '68. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM III. 2. 139 

ciliat. Quod si aut frigidior anui tempestas^ aut copiosior Variolae 
exanthematum eruptio, perpetuo decumbendi necessitatem annorum 
aegrotanti imponat^ prospicio ut non intensiore caloris gradu^ '67-'69. 
vel adjectis pluribus stragulis in lecto decumbat^ quam quibus g^g^^^V 
in prospera valetudine uti solebat^ accenso interim non nisi Sudores 
hyeme incumbente mane et sero foco mediocri. Neque etiam ?°^ *^?® 

. . , , . , mgenti 

exigo ut° m eodem loco semper jaceat^ nempe ne sudores pencuio 
erumpant^ quos ego tum rationibus supra^ [§ 19.] allatis^ tum ventur" 
ipsa experientia fretus^ fidenter aflSrmo non absque ingenti 
periculo promoveri*> posse. 

[47.] ' Determinante morbo, cum halituum a materia jam Vinum Ca- 
in pus conversa prodeuntium eruptio liberior a pustulis tan- yd^S 
dem crustosis ac duriusculis impediatur^ abs re non erit vini cardiacum 
Canarini semicocti cochlearia quinque vel sex*, vel aliud medi- morbi ex- 
camentum cardiacum temperatum exhibere, ne scUicet hali- i>i^«\dum, 

.,,. «j» • • . T . nehalitua 

tus iUi putndi m sanguinis massam postlimimo revertantur : putridi in 
et sane jam nunc, neque prius, cardiacis locus est. Eodem maSl^* 
pariter tempore diaeta paulo calidior et cardiaca magis potest postlimi- 
concedi j juscula (verbi gratia,) ex pane et cerevisia saccharata^ tantur. 
e farina avenacea cum cerevisia et saccharo^ etc. Neque aliis Diaeta 
omnino erit opus, in genere scilicet Discreto ac leniori, si aeger dioTean-* 
hac methodo ac diaeta, utrisque moderatis, se tractari patia- d^m ob 
tur; nisi* fortean inquietudo, vigiliae, aut alia symptomata, 
phrenitidem minitantia, paregorici usum subinde suadeat. 

[48.] Haec sane (reclamante licet immani isto ac male 
fundato hominum praejudicio quod ex adverso militat,) vera 
est ac genuina methodus huic Variolarum generi medendi^ et 
obtinebit demum^ me vita foncto. Et licet non negem multos 
regimine admodum opposito tractatos nihilominus conva- 
lescere, fatendum est tamen (et sane dolendtim etiam, si no- Discretum 
biscum reputemus quam omni prorsus periculo vacat ex sua gua natura 
natura hoc Discretum genus,) plurimos etiam interire ; qidn omnivacat 
et alii complures fatis pariter concederent, nisi vel a frigidiore * 
tempestate in quam incidit morbus, vel a phlebotomia (aliter 
supervacanea atque inutiU,) nuper celebrata, servarentur. 

•» ut] braehia temper ttragulis accu- in ed. '68 usque ad Cum emm in § 59, 

rate cooperia detineat aut add. ed. '68. pro quibus extant quaedam quae in 

' tupra^jam tupra ed. '68. fine higus cap. invenientur p. 151. 

•» promA praetertim in adcletcentibut • quinque vel wj] 3 vel 4 ed. '76. 

arcidere ed. '68. Cf. inf. p. 150. n. * »t« — tuadeat} om. ed. '76. 

' Z)i/tfrjnimin/c4^c.] Desuntsequentia 



140 THOMAE SYDENHAM 

Variolae Quo nomine, si vel obstinatio amicorum vel aegri diffidentia 
Reoular. -. .... . . .,..■., 

Annorum praedicto regmiim mtercessent^ tutius mihi videbatnr sangm- 

'^^"'^^' nem detrahere ; quod quidem^ licet in hac specie'* per se offi* 

mi/regi^ ^^^> (quatenufl scilicet et separationem perturbat confundit- 

meu caU- que, et pabulum insuper tum pustulis, tum tumori elevandia 

diusminus i . i i . v ^. . 

periculo- aestinatum subducitj aliquantisper tamen secuturum regi- 

sum red- ^^^ calidius peusat, ac proinde hanc (quam non niisi coacti 

usurpamus^) methodum non usque adeo periculosam atque 

ancipitem reddit. 

Undeest [49.] Ex dictis (ut obitcr attingam,) facile erit vulgare 

nuioribuB ^^^ problcma solvere ; qui fiat, sdKcet, ut perpauci adeo e 

aequior plebc hoc morbo pereant, si ad eos comparentur qui inter 

morbus, divites eodem trucidantur : quod quidem vix ad aliam causam 

vidbu^" P^^^^ referri, quam quod, ob rem domi angustiorem, et agreste 

vivendi genus, vix ilKs fiat copia sibi nocendi regimine magis 

accurato ac delicatiori. Quinimo et plures inter vulgus jugu- 

lavit hic morbus ex quo mithridatu, diascordii, decocti comu 

cervi^ etc. usum didicere^ quam in saeculis indoctioribus qui- 

dem^ at magis sapientibusj cum in singulis ferme aedibus 

reperiatur stolida aliqua ac sciola muliercula^ quae in homi- 

num pemiciem^ quam non didicit artem^ exerceat. Atque 

haec de Variolarum, quas Interstinctaa appeUavimus^ curatione. 

Variolae [50.] At si confluant Variolae, periculosae plena res aieae^ 

tes haud ^^t ; arbitror enim ego genns hoc non minus ab altero illo 

minusa discreparc^ quam ab hoc ipsa pestis^ Kcet apud hominum 

discrepant, vulgus (quibus nomina et verba pro rebus sunt,) utriusKbet 

mlsTpsa ^^^^i^ ^ aequo praedicetur. In hac morbi specie, cum in- 

pestis. tensioris sanguinis inflammationis proles sit^ major pariter ad- 

hibenda est cura ne calefiat aeger^ ut in prioris curatione jam 

[§ 46.] dictimi est. Quamvis autem species haec ex sua natura 

majorem sibi vendicet refrigerationem quam altera ista, ad 

Aeger hic promovendiun tamen faciei ac manuum intumescentiam, (sine 

MsWue ^^ ^® aegro actum est,) et pustularum elevationem atque 

continen- augmentum, timi etiam quia aeger ob exulcerationes dolori- 

modice ^cas lecto abstinere nequeat^ expedit ut in eodem contineat et 

tectus, nec g^ ^^ manus etiam suas. modo strasniKs modice contectus sit, 

um ejus . 

parti affix- ct conccssa fiierit venia ab hac in illam lecti partem corpus 
"®* pro arbitrio suo transferendi, ut in genere Discreto [§ 46.] in- 

" tn hae specie'] om. ed. '76. 

' "Periculosae plenum opus aleae." (Hor. Od ii. 1. 6.) 



OBSERVATIONUM MEDICARUM lll. 2. 141 

nuimus. Praesertim yero morbo exeimte, cum jam appetat Variolae 
febris maturationis^ non tantum* hac libertate privandus* est annorum 
aeger^ sed monendus etiam ut ea utatur; quin et versandus '^7- 



69. 



persaepe nocte atque interdiu, ut ingens calor contemperetur^ ^^ P*"'" 
et evitentur sudores, quibus amandatur lenis iste hmnor quo sandus^ut 
diluendae sunt Variolae ut mitescant. sudore^ 

[51.] vQuandoquidemyero, (ut diximua [§ 13.],) ptyalismus Ptyalis- 
hanc speciem jugiter comitatur, qui cum e praecipuis sit Na- ™^u2"* 
turae eyacuationibus, atque hic in e}us locimi quae per pustulas tioni per 
fieri debuit substituatur; (quae quidem per pustulas eyacuatio pieuiori* 
in hac specie humili ac depressiore non aeque atque in altera ^^.'1 ^"**' 
procedit;) summopere annitendum est ut dicta saliyatio ininvigore 
yigore perstet et conseryetur, nec ante diem suum sistatur, y°n*^" 
vel remediorum calidorum usu, yel a cereyisia tenui aut 
simili alio liquore liberaliter hauriendo aegrum arcendo. Jam 
cum ptyaiismi mos sit naturaliter se habentis ut cum prima Curoenip- 
eruptione incipiat, et die imdedmo minuatur, neque tamenpjp"^^"^.^ 
nisi post diem adhuc unum aut alterum omnino desinat, si n»>mi- 
ante diem illum penitus cesset, in lubrico s\mt aegri res. 
Nam cum faciei tumor (per quem nonnihil materiae morbificae Tumor 
eyacuatur,) nunquam non eo ipso die dispareat, si saliyatio eo- dlHvani^ 
dem pariter tempore se subducat, aeger materia Variolosa jam «cit; cum 
putrescente^ ceu yeneno, inficitur ; cumque nulla amplius detur vatl "una ' 
porta per quam eyacuari possit, in busti limine constituitur; ?i«P*^e*t 
nisi forte (quod fit nonnimquam,) manuum intumescentia (quae sunt res 
ut serius quam illa faciei se ostendit, ita tardius recedit,) ejus **^' 
sit molis ac momenti ut ab Orci faucibus illum eripiat. Sali- 
yatio, quae tanti hic est tamque necessaria, admodum promo- Saiivatio 
yetur, si aegro affatim propinetur cereyisia tenuis, yel liquor ^^1^^**. 
alius quilibet, qui nec illum calefaciat nec ad sudores proyocet. possit. 

[52.] Praeter haec yero, ut consopiatur yehemens illa san- Narcotica 
guinis ebullitio, qua haec Variolarum species alteram iUam jfn^ujj^"' 
longe superat, et sustentetur ptyalismus, (necessaria nempe ptyaiis- 
hujusce morbi eyacuatio,) conyeniunt medicamenta narcotica ^etenJ** 
prae aliis quibuscunque ; quae licet ob yim qua donantur quii>uaque 
incrassantem educendae saliyae yideantur officere, jamdiu 
tamen ego me isto liberayi praejudicio, atque eadem in hoc 

V ncn tantum] melius non modOf i. e. r Quaedam de ptyalismo, quae § 41. 

non modo nan, succedunt in edd. *66 (p. 150.)» '68 

* privandut'] demerendus ed. 76. (p. 154.), inf. p. 150 invenientur. 



142 THOMAE SYDENHAM 

Variolae morbo adhibui^ astipulante ubique rerum eventu, modo aeger 

Annorum p^bertatem excesserit. Sanguis enim infantium puerorum- 

'^7-'69. que (qui per integrum morbi stadiiun plerumque satis bene 

SisiaduUis d^™i™*>) cum mitius ferveat, minus' hujusmodi eget suffla- 

ea 8unt in- mine ; atque insuper horum usu diarrhoea, quam in hoc 

Parea^-"^ morbi genere infantibus evacuationem Natura instituit, cum 

rica quae aegri damno sistitur. [53.] Adultis vero paregorica medica- 

adultiir menta, si frequenter usurpentur, haec adferunt commoda: 

commoda: primo, somnum moderate conciliando, efferam nimis sanguinis 

ebullitionem ac proinde phrenesin cohibent praecaventque ; 

dein, ab eorum usu faciei et manuum intumescentia, quam 

insignem in hoc morbo Natura habet evacuationem, rectius 

procedit. Quinetiam, (quod non parum facit ad aegri securi- 

tatem, cum non raro justo citii^ detumescat facies cum malis 

aegri rebus^) tiunor narcoticorum ope ad debitum usque 

Naturae terminum suffulcitur et protrahitur; mitigato enim 

saoguinis fervore, radii inflammati opportune ad manus, 

faciem, atque omnem corporis superficiem pro morbi ingenio 

feruntur. Ptyalismus, denique, hisce propagatur, qui licet vi 

medicamenti ita fortiter incrassantis ad horas aliquot sistitur 

in quibusdam^ mox tamen, aucto novis hisce suppetiis robore, 

insurgit denuo Natura, et coeptum opus feliciter peragit. 

Quinetiam animadverti salivationem^ quae circa diem unde- 

cimum, aliquando etiam citius, cum ingenti aegri periculo 

minui solet, exhibitis plus semel paregoricis de novo fiiisse 

redintegratam, nec ante diem decimum quartum, alicubi etiam 

poat pie- et post illum, desiisse. Propino ego ut plurimum vel laudani 

tionemad li<l^di guttas quatuordecim aut circiter; vel syrupi de meconio 

morbi us- xmciam imam* in aqua florum paralyseos^ vel simili stillatitia^ 

tuto et uti- solutam : quae si adultis post plenam eruptionem ad morbi 

^'^^'hSr- ^sque finem singulis noctibus propinentur, non modo incom- 

modi nihil, sed et magnum inde emolumentimi capient, 

qua hora quod frequcnti experientia didici. Expedit vero (ut censeo,) 

potisai- paulo temporius quam aliter fieri solet, paregoricum exhibere ; 

hibenda facilc euim obscrvatu est in Variolis pessimi moris caloris 

(ut ita dicam,) paroxysmum vesperi plerumque aegrum in- 

quietudine, anxietate, aliisque symptomatis lacessere; quae, 

si paregoricum hora sexta septimave vespertina sumatur, 

aliquatenus praecaveri possint. 

■ minui] nuUo ed. '76. « "^vj aut ^ ed. 76. 



Bunt 



OBSERVATIONUM MEDICARUM lll 2. 143 

[54.] Proximo loco, cum in Variolis Confluentibus haud Variolae 
minus certo infantes diarrhoea comitetur quam adultos ptya- annorum 
lismus^Natura (ut supra [§ 13.] ostendimus^) alterutram hanmi '^7-'69. 
eyacuationum materiae morbificae eliminandae ubique con- condfluen'" 
stituente ; ut nec hic ptyalismo, ita neque istic diarrhoeae tibus haud 
fraenum injido^ cum utrumque ex aequo sit absurdum. Male to^Sifontea 
locata interim imprudentium aliquot muliercularum opera in diarrhoea 
sistenda hujusmodi diarrhoea multa infantium millia letho quam ad>' 
dedit, dum falso secum reputant diarrhoeam par in hac JJ^^^^^P'^" 
Variolarum specie atque in Distincta discrimen apportare ; Diarrhoea 
nesciae scilicet, illic tantum oflBcere diarrhoeam ubi per pus- ^ J^*^ ^*" 

' *^ ^ riolarum 

tidas fit evacuatio, hic vero Naturae opus illam esse morbo specie sa- 
effugiiun quaerentis. Missaitaque diarrhoea, koI t^ ^va-ei (ex ^^^nJ^ 
praecepto Divini Senis,) avfnrpdTT<ov, [fort. Hippocr. Lex, t. i. ^on item. 
p. 4.] quo coepi pede pergo ; in cimis ut nunc jaceant in- cuUrum 
fantes, ut nunc istinc auferantur, consulo ; et si fuerint ab^ eandem 
lactati, eandem, quam superius adultis, diaetam istis conccdo. operamu? 
[55.1 Ultimis morbi diebus, cum facies ob pustulas crus- ^ ^^^^}}' 

, ., « . -i-i-ii ^^ nulba 

tosas, duras, andasque ferme nget, eandem oleo amygdalarum periere. 
dulciimi inimgo persaepe, tum ad mitigandum dolorem a rigi- ^**^*®" ^^' 
ditate ortum, trmi ut effluvia calidiora liberius exhalent. bi diebus 

Facies ne dcatricibus deturpetur, nihil quicquam molior ; duirin?^* 
cum olea, linimenta, etc. id tantum agunt, quo tardius cva- ungenda. 
nescant albi isti fiirfures, quibus se invicem pellentibus excipi- r^miiie a 
entibusque, postquam aeger jam lecto surrexit ac mediocriter cicatrid- 
valet,paulatim succedunt foedae illae cicatrices. Sed ab his non valde mc- 
valde metuendum est aegro,ubiobregimen moderatius pustulae t^endum. 
minus exacerbatae nullam quaUtatem causticam contraxere. Unimenta 

[56.1 Jam vero, licet methodus haec (si caute scilicet ac pfficiunt 

1 . .. • 1 .1 1 hic magis 

prudenter circumstantiis particulanbus accommodetur,) prae- quam pro- 
dicta iUa a Natura abhorrentia atque periculosa symptomata !J^*" 
praeoccupet, et securum atque perbenignimi morbimi reddat ; sympto- 
a quacunque tamen causa exorta sint haec, me nondum ac- ^^''^^- 
cersito, necesse habeo in aliquibus, quae hic subnectam, alia 
via insistere, eadem ut submoveam atque debellem. 

[57.] Imprimis igitur, si in Discreto genere ob regimen Ad pro- 
justo calidius et continuos sudores aegri facies die octavo non f^^i^^ -^j^^ 
intumescat, (pustulis interim satis dense se exerentibus,) sed tumescen- 
flaccida sit, et palleant pustularum interstitia; in casu posito, goricum 
ultra quod ad temperatum magis regimen et compescendum p^^^^'^ 



144 THOMAE SYDENHAM 

Variolae Banguinis opycurfjuov velis remisque^ contendo, paregoricum ali- 

Annorum <l^od medicamentum e vestigio hauriendum praecipio; quod 

'^7-'^^- quidem somnum blande conciliando (nisi plus nimio cerebrum 

incaluerit^) et mitigando proinde effraenem sanguiiiis ferociam, 

sanguinem una cum calore ad faciem (prout morbi ratio pos- 

tulat^) tempestive determinat. [58.] Quod si eo usque pro- 

cessit malum hac irpo^^axTU ortum ut sudor^ qui huc usque 

Nonnun- copiose manavit^ sponte sua defecerit^ aeger phrenitide corri- 

quam die pjatur, dc vehcmenti queratur aegritudine^ urinam paucam at 

ebrachio frcquenter reddat; jam non aliis auxiliis^ (cum in propinquo 

extrahen- ^^" ^^*>) ^^ subveniri possc autumo, quam vel narcotica 

dus, affatim exhibendo^ vel*^ sanguinem liberaliter* extrahendo^ cor- 

etiam li- pusque aurae exponendo'. Et profecto haud ita temerarium 

faeTl» *^^® aroTTov videbitur quod jam proposui^ si ad iUos animum 

exponen- advcrtamus, qui ob copiosas narium haemorrhagias subito 

^** ingruentes ferreas imminentis lethi manus salvi evasere. Hlud 

Non quod lusuper cst perpendcndum^ quod in extremo hoc agone non 

Kcedant i^circo instat mors^ quod pustulae intro recedant, (extant enim 

P^^*^'»hae eminentque cum insigni rubore, etiam animam agente 

facies non &egro^) scd quod facics non turgescat ; ad promovendam vero 

tupgescaL hanc faciei intumescentiam, quicquid id demum est quod ad 

sanguinem contemperandum facit^ (venae-sectionem autem et 

modicam refrigerationem eam vim obtinere nemo^ opinor^ 

negaverit^) necessario aeque ac paregoricorum usus^ atque ob 

easdem plane rationes^ debet conferre. 

inquoVa- [59.] Non hacc ita velim intelligi ac si in qualibet phre- 

genere^t ^^tide Variolis superveniente (cum nullum hic symptoma fre- 

quoincABu qucntius occurrat.) venae-sectionem statim suaderem ; sed in 

pnrenitis * . .... 

▼enae-seo- lUa tantum quae ideo accidit quia facies non turgescit^ in 
Scat™*'* Distincto scilicet genere, et pustulis copia satis magna com- 
parentibus; vel ubi, ob regimen admodum calidum et car- 
diacorum usum, sanguis adeo efferus est^ atque ultra om- 
nem modum evectus, ut inducias ferre nequeat donec me- 
dicamentis paregoricis, et reliquis eodem facientibus, ad 
debitam temperiem reduci possit. Cum enim^ ita se res 

^ velis remitiiue] i. e. tutnma w ; cf. ' aurae expofietido] expon. aurae Uhe- 

Eraami Adag. i. 4. 18. riori ed. 76. 

* jam — auxiHui] nullojam alioauxilio ' [^f^g^^] o^"* cdd. '76, '85. 

ed. '76. h Cum enim Sfc.'\ Haec habent edd. 

«» vel — vet] om. ed. '76. *QQy '68 post colant in § 40, praemissia 

• liher,] e brachio satit larga quan' quae sequuntur : — Sed ut ad rem redea- 
titate ed. '76. mus : ti venae-uctio prudenter adhiberi 



OBSERVATIONUM MEDICARtJM III. 2. 145 

habent^^ Medicus ad conscientiam suam potius qnam ad^ in- Variolab 
certam famam se componens^ vel sanguinem^ (ut ante dictum,) annorum 
detrahere debet, vel ut aeger aere liberiori refocilletur praeci- '67-'6 9. 
pere. Quod' ut satis eflBceretur, saepe™ mihi visum est in tali 
agone phrenetico" ut aegerlecto aliquantisper exurgeret; quo 
facto plures a morte liberavi. Praeter ista vero quae oculis 
ipsus usurpavi^ innumera sunt illorum exempla qui his modis Phreneti- 
quasi» Orci faucibus erepti suntP. Phreneticorum enimg^p|^®^_ 
nonnulli<i, nutricum curam fallentes^, (miris" scilicet artibus ^ent ut 
utuntur homines ita affecti,) atque e lecto dilapsi^, aeris frigori non isti' 
semetipsos etiam noCtu exposuerunt; alii fngidam veP furtim 'efociUen- 
vel raptim nacti, vel etiam^ precibus a nutrice emendicatam^ 
hauserunt, adeoque felici errore salutem jam plane desperatam 
consequuti sunt. 

[60.] Unicam hic loci historiam adscribere non gravabor, Hiatoria 
quam ab eo ipso accepi cujus res agebatur. Is nempe' Bris- ^^"dam 
toliimi profectus^ juvenis adhuc inque ipso aetatis flore, circa promoituo 
mediam aestatem^ Variolis* correptus est, iisque paulo post* e?eo*pacto 
phrenitis accessit : nutrix in urbem ingressa, interim aegrum ^gJJ^^®*' 
suum aliorum curae commisit^ mox nempe reditura. Verum 
dum paulo diutius moratur, aegrotus (ut astantibus visum 
est,) interea^ moritur. Astantes et anni tempestatisc et 

nfqueat, tive ob opprohrii metum, »ive tum duntaxat, sed et paulo magis, aut 

quod aeger vel nondum attigit aetatis etiamimj^nsertfrigeranSfexhiberedtbet, 

euae pn^em, vel eundem praeteriit; reli- vel etiam dere liberiori aeger rrfociUan- 

quum est utjubeamus (ne/ervor ille, sub dus, edd. *^, '68. 

quo laborat, quovis modo augeatur, atque * Quod — usurpavi'] om. edd. *66, '68. 

adeo ut non aliter in lecto cubet, quam " satis ^. saepe] tffic, satis ed. 76. 

sanus sotebat,) ut locus in quo decumbit " in — phren.] om. ed. 76. 

(modo tempestas anni temperatior adsit,) ® quasi] ab ipsis quasi edd. *^^ '68. 

aecenM igne non calefiat ; ut cerevisiam ' sunt'] /uerunt edd. *66, '68. 

tenuem pane tosto solum leviter tepe/ac- *> Phren. enim nofin.] nonn, enim edd« 

tum bibat ; ut polentas avenaceas inter' [66, '68. 

dum sorbeat, et pomis coctis, aliisque id ' ' /allentes'] dum phrenitide detineren- 

genus vescatur. Verum non permiserim iur add. edd. '66, '68. 

ego, ut medicamentis ullis (ne quidem ' miris — affecti] miris enim artibus 

posseto cum comu cervi parato,) utalur. ejusmodi homines saepe utuntur edd. '66, 

EbuUitio autem iUa hoc pacto sua sponte '68. 

gradatim minuetur ut symptomata cessa- * dilapsi'] /ugitivi edd. *66, '68. 

bunt, priusquam aiiquid inde mali nasce- " vel] aliquando vel edd. '66, '68. 

tur, modo sic tractetur aeger uti jam ' etiam] om. edd. '66, '68. 

suasimus; dummodo sanguis non usqne * emend.] — cantes edd. *66, '68. 

adeo efferus est, atque ultra omnem mo- » nempe] aliquando add. edd. '66, '68- 

dum evectus, ut ne quidem inducias /erre ' circa med. aest.] om. edd. '66, '68» 

velit, dum haecfiunt. Nam si ita 8fc. '76. 

> habent] habeat pro/ecto edd. *66, » ranol] ibidem add. edd, *66, '68. 

»68. • post] postea edd. *66, '68. 

i ad] om. edd. '66, '68. •» interea] temporis add. edd. '66, '68» 

k sanguinem S^c.] sanguinem emittere, « tempest.] quae /ervidior erat add. 

vel ikedUamentum atiquod, non tempera- edd. '66, '68. 



146 



THOMAE SYDENHAM 



Variolae 

Reoular. 

Annorum 

'67-'69. 



InYarioliB 

Confluen- 

tibus» si 

aeger die 

ll««>a 

aalivajam 

▼iscidiore 

paene suf- 

focetur, 

gargaris' 

mate vel 

etiam 

emetico 

fortiori 

sublevan- 

dus est. 



habitus aegri (crassi scilicet atque corptdenti,) rationem 
habentesy ne oleret^ cadaver^ e lecto sublatum ac nudum 
mensae imponunt, linteo superstrato ; nutrix tandem rediens^ 
accepto nimcio^ cameram intrat, tristissimo spectaculo inter- 
futura; mox amoto linteOj vultuque conspectOj subobscura 
quaedam yitae indicia conspicari sibi visa est^ ac proinde 
statim projectum corpus in lectum reposuit; adeoque sub 
manu consilium capiens^ ac nescio quid satagenSj aegrum 
suum in vitam revocayit, atque diebus aliquot interpositis 
sanum conspexit. 

[61.] « Sed ut ad propositum revertar : proximo loco^ si in 
Yariolis Confluentibus saliva eo usque excocta sit et viscida 
ob calorem praecedentem ut tantum non suffocetur aeger, 
(quod undecimo, ut supra [§ 14.] diximus^ die non insolens 
est^) gargarisma necessario in usum trahatur^ et ut saepe die 
nocteque syringa in fauces sedulo injiciatur, serio imperan* 
dum. Componatur vero illud e cerevisia tenui^ vel aqua hor- 
dei, cum melle rosarum. Yel sequens^ usurpari poterit : — 

[Form, 21.]' I^ Corticis Ulmi diacbmas sex, 

Radicis Gljcyrrhizae semunciam, 

Passulas enucleatas viginti, 

Bosarum Rubrarum pugillos duos ; 
Coque sufficiente quantitate aquae ad sesquilibram ; in colatura 
dissolve 

OxymeUis Simplicis, 

Mellis Bosarum, ana uncias duas ; 
Misce ; fiat gargarisma. 

Quod si aeger rite fuerit tractatus^ ptyalismus^ etiam cum 
jam coeperit imminui^ ita pulchre suo fungetur munere ut 
hoc remedio opus non fiierit. Et profecto ubi eo res rediit 
ut aeger singulis momentis a suffocatione pericUtetur^ stupore 
obrutus, et spiritu fere undiquaque praecluso^ non satis tuto 
huic remedio fiditur. Aegro ita ad incitas^ redacto emeticum 
peropportime ac feliciter nonnunquam exhibui ex infusione 
croci metallorum^ sed dosi paulo majori, (scihcet ad ses- 
quiimciam^) quando ob eximiam qua laborat aeger stupidi- 
tatem minor dosis haudquaquam operabitur^ atque interim 



* oleret]foeteret edd. '66, »68. 

* Reliqua hi^jus cap. desunt in edd. 
•66, '68. Cf. sup. p. 182. n. j. 

' Vel iequent ^c. J om. ed. '76. 



f Cf. form. 180. 

^ ad tnci^MlLe. ad tummum per iculum : 
Y. Interpp. ad Plauti Poe». iv. 2. 85, Tritu 
ii 4. 136. ; firasmi Adag, iv. 7. 67« 



OBSEEVATIONUM MEDICARUM III. 2. 147 

eos exagitando Iiuinores, quos nequeat educere, aegrum uiVariolav 
magnum vitae diflcrimen conjiciet. Sed* neque huic reme- annorum 
dio satis fidere possimus^ atqui (quod vere dolendum^) aliud *^7-'^^' 
adhuc certius desideratur ad truculentissimum hoc symptoma 
debellandum^ quod solum ac suo Marte eos fere omnes 
jugulat, quotquot in hac Yariolarum specie die undedmo 
intereunt. 

[62.] Caetera quae in lioc morbo acddunt symptomata^ ut 
praecaventur ope regiminis moderati^ ita ab eodem pleraque 
etiamtoUuntur; exempU gratia, ut phrenesis [§23.] antedicta, coma eti- 
a nimia cerebri excalefactione prognata, sanguine quovis modo *™. ".*°" 
paululum ventilando curatur, eadem methodo et comati tempenti. 
(quod alteri contrarium prorsus videtur symptoma^ et ab tiiatione^ 
obstructione corticis cerebri fit, dum balitus calidiores a san- cuntur; 
guine^ regiminis ac medicamentorum calidorum usu attenuato^ culae pur- 
magna copia ac vi illic impelluntur,) facile occurritur. pureae. 

[63.] Eadem hac sanguinis contemperatione et maculas Mictus 
purpureas vidi sublatas ; sed neque hac neque alia methodo JJ^fJ^. 
quacunque, vel mictum sanguinis, vel violentam ejusdem e guinis e 
puknonibus eruptionem adhuc sufflaminare potui ; utraque bus mipdo 
vero haemorrhaeia haec (quatenus mihi hactenus observare ubique 

1. . V . 1 1 . . mortem 

hcmt^) mdubie mortem praenuntiat. praenun- 

[64.] In urinae suppressione, quae juniores ac vegetos non- ***^^ 
nunquam incessit, (a confiisione scilicet magna et spirituum guppres- 
dra^ia ejusdem excretioni subservientium, ob sanguinem et "**'** ^® 
humores nimio fervore agitatos^) omnes diureticorum tribus curri po- 
in auxilium accersivi; sed nihil aeque feliciter hic mihi cessit ^*^ 
atque e lecto eximere aegrum^ qui postquam adstantium 
manibus sufi^ultus cubiculum bis terve circumambulaverit, 
mox urinam satis copiose reddet, haud parvo cum levamine. 
Testes hic possim compellare Medicos quosdam e famiUaribus 
meis, qui in hoc casu ex meo consilio idem fieri praeceperunt| 
neque eos fefellit eventus. 

[65.] At vero quae a materiae Variolosae repercussione ob 
frigus extremum vel evacuationes indebite factas proveniunt 
symptomata, usu cardiacorum et conformi regimine sunt 
tollenda; qui tamen non ultra spatiimi quo ista perstant con- 
tinuandus. Horum praecipua sunt pustularum depressio seu Pustuia- 
proddentia, et diarrhoea in Variohs Discretis ; neque enim in JJ^f^et 

* Sed—intereunt] om. ed. 76. 



148 THOMAE SYDENHAM 

Yariolae Confluentibus yel pustulorum depressio mali quidquam omi« 

Annorum ^^rtur, ciun ea sit morbi natura; neque diarrlioea infantium 

'67-'69. iisdem laborantiimi^ cum salutem ista adferat^ non periculum. 

diarrhoea jn utroquc hoc casu potio cardiaca ex aquis stillatitiis appro* 

Discretis priatis^ cum diascordio^ laudano liquido^ etc. jure optimo 

™*^{^*J^^ concedetur; idque non tantum ad dicta symptomata submo* 

diaca pos- veuda, scd quolibet morbi tempore, si aeger de cordis dolore 

*" atque aegritudine conqueratur. Sed (ut verum loquamur^) 

symptomata hujus generis oppido rara sunt, si cimi illis con- 

ferantur quae extremorum alteri (exitiabili magis^ licet minus 

culpato^) debentur. Et quidem opinor rumorem illum qui de 

Unde na- crcbra pustulaTum retrocessione invaluit, ex eo natum esse, 

rumor^de ^ ^^^^ qui earundcm depressionem in genere Confluentium 

crebrapus- observaverint, illam pro materiae Variolosae ob susceptum 

retroces- frigus reccssu habuerint^ cum nihil sit hic praeter morbi 

•ione. morem: atque in genere Distincto idem suspicantur^ qida 

scilicet pustularum eruptionem atque augmentum ante diem 

expectant, cum non satis attenderint ad tempus illud quo 

Natura fructum hunc ad maturitatem solet perducere. 

Post mor- [66.] Aegro jam convalescente, pustulisque deciduis, ubi 

ciorem'^"' P^'' ^®* aliquot camcs idem degustaverit, (circa diem nempe 

sanguis primum et vicesimum,) sanguinem e brachio extrahendum 

brachio ccnseo, si morbus fuerit vehementior ; cum inflammatio quam 

extrahen- ganguini impresserunt Variolae, sive adultus fuerit aeger sive 

infans^ non minus venae-sectionem indicet, quam colluvies 

quae eidem accrevit, catharsin : quod satis liquet, tum a san- 

guinis colore qui post atrociorem morbum educitur, pleuriti- 

corum sanguini omnino similis, tum etiam a magnis istis 

inflammationibus quae post morbum himc in oculos decum- 

bunt, aliisque diris sanguinis excalefacti et a morbo depravati 

effectibus ; unde etiam qui antea pancratice valebant^ postea 

cum humoribus calidis acribusque in pulmones aut aliam ali- 

quam partem depluentibus per reUquam vitam omnem con- 

Aeger ad fligunt. At si pauciorcs extiterint pustulae^ phlebotomia non 

cea puV'" ^P^ ^^*' ^^^^ venae-sectionem catharticum exhibeo ad tres 

gandu» vel quatuor vices. 

Crurum IP'^'] Adhaec, aegro a Confluentibus Variolis jam diu 
tumor, liberato^ et e lecto quotidie surgenti, nonnunquam accidit 
Scwscn^" <5nirum tumor ferus ac molestus, qui tamen vel sponte facessit 
quo modo pQgt venac-sectionem et catharsin, vel usu herbarum emoUien- 

toUi debet. *^ ' 



OBSERVATIONUM MEDICARUM III. 2. 14fl 



tium ac discutientium (quales sunt malvae^ folia verbasci^ Variolab 
Bambuci^ lauri^ cum floribus chamomillae et meliloti,) in lacte annorum 
coctarum facile fugatur. Atque haec de historia et curatione '67-'69. 
Yariolarum; quae per duos hosce annos grassatae simt^ quas^ 
ut ab aliis speciebus quae insecutae sunt dirimam^ legitimas 
appellare libuit. 

Quae sequuntur ea sunt de guibus dixi sup, pp. 120, 135, 139, 141. 



Inc. Sect iv. in edd. '66 (p. 

"Qaandoquidem in morepositum est, 
nt qui de Febribus di8.seruere, Yariolas 
etiam, etMorbillos attingant,egoii.sdem 
quoque vestigiis insistendum arbitror, 
sed utrumque morbum sub Variolarum 
capite complectar; partim brevitatis 
causa, partim quoniam uterque eandem 
curationis metbodum sibi vendicare vi- 
detur, quantumcunque discrimen ex na- 
tura sua propriisque rationibus admit- 
taut, de quo jam non libet quicquam 
disputare. 

" Existimo itaque Yariolas morbum 
esse sanguini superinductum, novum 
quendam statum quasi affectantL £st 
enim sanguis humanus luxuriantis cu- 
jusdam ac praedivitis naturae liquor, 
moltosque in se succos opulentos com- 
plectitur, adeoque per totum vitae cur- 
riculum in eodem statu rarissime persis- 
tit; verum deposito (tanquam exuviis,) 
nativo genio, atque contextu, semel sal- 
tem in vita, insignem aliquam mutatio- 
nem subire aptus natus est, novamque 
(ut sic loquar, ) formam induere. A tque 
haec mihi de his rebus saepe meditanti, 
non inidonea ratio visa est, cur illorum 
sanguis, qui nondum hanc mutationem 
pissus est, eandem tam facile subeat : 
levissimo enim impulsu illuc inclinat, 
vel ex ipsis effluviis ex aegrotantinm 
sanguine transmissis; non secus ac 
poma, quae ipsa matura sunt, etiam ea 
quae in vicinia reperiuntur in eandem 
conditionem perducere solent Atque 
idem in multis aliis corporibus cemere 
est, quae vel junctis superficiebus, vel 
Ipfluxu quodam e longinquo se invicem 
^ciunt ; et licet pleraque illorum san<- 
tuinea massa (quae tenerior est, atque 
mtfurdfioXoSf) multo minus ad muta- 
ponem prona videantur, utrinque tamen 
fd similitudinem accedunt ac si eandem 
•ppeterent Et quidem hac ratione 
contagiosam hujus morbi naturam non 
minori saltem verisimilitudine declarare 
licet, quam ea quae ex ejusdem ma- 
lignitate adduci solet; quiu et multo 
melius nodos illos explicat, quos nec- 
tere sibi videntur, qui Varlolarum cau- 



123.), '68 (p. 127.), sic:— 

sam in malignam aliquam, atque ve- 
nenatam ma^eriam in sanguinis mole 
hospitantem, atque ab eadem expulsam, 
rejiciunt Neque enim video qui fiat, 
ut, momento quasi temporis, sanguis 
alicujus, quem mox ista contagie affec- 
tum supponemus, tanto purulento illius 
materiae apparatu instructus sit quan- 
tus in hoc morbo secemitur. Uti nec 
illud mente assequor, siquidem conta- 
gium a maligna aliqua causa suggeratur, 
quamobrem is, qui illo aificitur, atque e 
morbo suo convaluit, postmodum novi 
contagii non tam capax sit, atque antea 
fuerat, ex VaHolatorum (ut sic dicam,) 
convictu. Certe in aliis morbis ex 
maligna aliqua causa dependentibus id 
quotidie cernimus ; qui enim cum foe- 
mina rem habuerit lue venerea inqui- 
nata, non minus, etiam postqiuim semel 
atque iterum ex isto morbo convaluerit» 
in eundem proclivis est, quam si nun- 
quam hactenus eo detentus fuisset 
Neque vero nescio, qui Yariolaa ali- 
quando passi sunt, nonnunquam in eas- 
dem denuo prolabi ; sed nempe rarius 
hoc contingit, quam ut causae nostrae 
quicquam incommodi afTerre possit; 
universim enim loquendo, qui semel 
VarioUs defunctus est, de futuro tutus 
ab earum incursu reputatur. Materiae 
autem excretae impuritas foeditasque in 
hoc morbo, praesertim quando tempes- 
tate autumnali invaserit, spectari solita, 
non magis malignam atque venenatam 
illius naturam significat, quam ejusdem 
contagiem id significasse jam diximus : 
sanguis enim coepta hac immutatione 
renovationem sui moliens, ex propria 
massa particulas ejusmodi selegit, quae 
tametsi cum tota mole aequabiliter 
commistae, satis purae fuerunt nunc 
tamen aggregatae, novumque contex- 
tum adeptae, corruptelae speciem indu- 
unt; non aliter quam (ut alibi dictum 
est) ventriculo ingestorum partes ali- 
quae, postquam in corpore nostro ftcra- 
^oX^y subierunt 

"Porro neque illud malignitatem Va- 
riolarum satis arguere videtur, quod 



150 



THOMAE SYDENHAM 



CAP. m.* 

Febris Continua annarum} 1667, 1668, etpartig 1669. 

Jam ut de Febre iUa dicam quae durante yariolosa liac con- 
stitutione dominabatur, et cum yariolis ingressa, stetit cum 

k Deest hoc cap. in edd. *66f '68. ' annorum /^c.'] hujus Constituiionis ed. *76. 



«C£in£ 
p. 152. et 
infl iv. 6. 
12. 
•Ct § 46. 



secreta materia tam profanda vestigia, 
dum per cames viam sibi facit, in cor- 
pore nostro relinquat, (in autumno prae- 
cipue, atque hiemis initio, quibus tem- 
poribus altiaa illa stigmata Variolae 
uobis inurere solent,) cum idem plane 
efiectuB ex cnjusTis fere ulceris pure 
contequatur. Atque quo luculentius 
adhuc pateat non particulas aliquas 
▼enenatas in sanguine praeexistentes, 
eundemque ad sui propulsionem irri« 
tantes, hujus morbi yeram causam esse, 
sed ipsum sanguinem, mutationes istas 
affectantem, eo auo dictum est modo; 
saepe obsenrare licet, quosdam ex hoc 
morbo, etsi profundis vestigiis non 
onmino deformes, tota tamen vultus spe* 
cie, ejusque lineamentorum ductu, qu»- 
sique ipsius corporis fabrica, eousque 

Quae sequuntur in edd. *^ (p. 150), 

** Si ptyalismuB in hoc morbo super- 
▼enerit, (quod saepe in adultis post 
calidius regimen et cardiaca contingere 
oemitur,) bona omnia sperare licet. 
Certe plerique ita male tractati huic 
symptomati salutem suam acceptam 
referunt. Morbus enim a via naturali, 
qua se expurgare tentaverat, digressus, 
novam haiic molitur, per salivatioBem 
scilicet; proindeque dehinc minus de 
pustulis curandum est, sed spectanda 
potissimum est expuitio, conandumque 
ut quam laudabili more succedat Ca- 



immutatos fuisse, perinde ac si Vario- 
larum interventu perfectam quandam 
renovationem totius massae Natura 
designasset 

** Verum sive haec ipsa, de qua locuti 
sumus hactenus, de Variolarum ortu 
sententia (quam neque novitatem afieo 
taus amplector, neque cui ab aliis 
meliora edoctus pertiuaciter adhaerebo,) 
verisimilior sit, sive alia aliqua ratione 
commodius explicari possit, non mag- 
nopere pugnabo : profecto enim curandi 
indicatioues eaedem semper manebunt; 
adest enim semper materia quaedam, 
quae separari debet, atque expelli, quo- 
rum utrumque nisi fiat, actum est de 
vita aegrotantium. 

«auapropter" &c (cf. § 30.) 

'68 (p. 154), I 51 fere respondent:— 
vendum etiam ne ptyalismum hunc 
quovis modo impedias aut iuterturbea. 
Quamobrem a gargarismis, sub quocun- 
que praetextu, abstineatur; quorum 
usu mortem aliquando illatam obser- 
vavi, dum sputum alias exiturum inhi- 
berent Solum hic cerevisiam tennem 
leviter calfactam admiserim, qua (si 
opus fuerit,) aegrorum ora abluantur. 

" Pustulis exarescentibus ac dedduis, 
aeger sedulo purgandus est, praesertim 
post Variolas autumnales. 

<* Jam ut calcaU" &c (c£ § 42.) 



Extant quae sequuntur in ed. '66 (p. 151.), po6t § 51. vide p. 135:— 



" Nunc vero (ut vestigia jam calcata 
repetam,) rem totam sic paucis expedio. 
Si filius meus unicus' (cujus ego sa- 
lutem ac vitam vel ipsis Indiarum 
opibus longissime praepono,) ex hoc 
roorbo aegrotaret, hoc fere modo, nisi 
forte quidpiam insolens atque extra 
ordinem interveniret, eundem tractari 
juberem. £t primo quidem, illum non 
decumbere paterer antequam pustulae 
prodirent Dein, illis jam apparen- 
tibus, non sinerem ut intensiori caloris 
^radu, vel adjectis pluribus strag^Iis 
in lecto decumberet, quam quibus in 
proipera valetudine uti solebat ; accenso 



interim, non nisi hyeme inctunbente, 
ipsi usitato foco, sed non nimis lucu- 
leuto '. Porro, nollem ut brachia sem« 
per stragulis accurate cooperta de^ 
neret, aut in eodem loco semper jaceret, 
nempe ne sudores copiosius erumperent, 
quos ego tum rationibus jam supra al- 
latis, tum ipsa experientia fVetus, fiden* 
ter affirmo non absque ingenti periculo 
(praesertim in adolescentibus,} acci* 
dere posse. Vellem itaque ut liber in 
lecto jaceret, locumque subinde com- 
mutaret 

" Ad diaetam quod attinet, non im- 
pedirem, quo minus tenuiorem cerevi- 



OBSERVATIONUM MEDICARUM III. 3. 151 



iisdem ceciditque: ita se hic res habuit. Doluit aeger in Febris 
regione quae cordis scrobiculo subjicitur, nec sustinuit ut xnnorum 
manu illa premeretur j quod quidem symptoma non memini 'fi7''69v 



me observasse in alio morbo praeter hanc Febrem et hanc P^»c"W- 

. , r^ . . f 1 1 . . turhaec 

speciem vanolarum>". Capitis dolor et calor totius corpons, ut Febria. 

" Cf. sup. c2. § 2. 



siun, tosto pane paululum tepefactam, 
interdum biberet, quem nonnunquam 
etiam degustaret pro suo arbitrio. Ute- 
retur etiam jusculis avenaceis, aliisque 
quae neque frig^ris neque caloris yim 
aliquam egregiam obtinent, aut ven- 
triculo concocturo molestiam exbibent*. 
Quinetiam Tulgarem illam rusticam- 
que diaetam non admodum impro- 
barem, nempe ut lacte cum pomo cocto 
et contuso yesceretur; modo cautum 
sit, ut eo per vices utatur, et modice, 
dempto etiam lactis frigore. Atque 
haec sunt omnino quae m hoc morbo 
fieri imperarem, donec decurso stadio 
jam declinaret, aegrumque purgationi 
opportunum sisteret. 

" Verum objiciet aliquis fortasse, 
Quorsum itaque tot rerba de hac re fac- 
ta sont, quandoquidem duabus voculis 
totum negotium confici poterat, nempe 
Nihil agendum f Cui sic respondeo, m e 
quidem non illibenter hoc molesto opere 
supersedere potuisse, nisi quod senten- 
tiam meam hactenus expositam inter 
duas, easque diversas et oppositas me- 
dendi rationes (quarum utraque pari 
fere imperio inter mortales potita est,) 
coUocatam repererim ; tum eorum vi- 
delicet, qui venae-sectionem tanquam 
necessariam imperant, et subinde me- 
dicamentis etiam refrigerantibua ad 



reprimendam sanguinis ebullitionem 
nimiam uti solent; tum aliorum, qui 
cardiacorum usum vehementer incul- 
cant, et calefacientis regiminis: nimi- 
rum Naturam (ut opinantur,) ducem 
secuti, dum morbi malignitatem a cen- 
tro corporis ad ejusdem peripheriam tne» 49 
protrudere nituntur. Sed profecto sen- ^ 

tentiam nudam nullisque rationumful- 
cris subnixam in medium protulisse, 
nimis absurdum videbatur ; sicut e 
contrario animi mei sensa dissimulasse 
parum in se probitatis habere existima- 
bam, cum persuasissimus sim, ingen- 
tem hominum vim ob utramque praxim 
(prout illae dudum obtinuerunt,) inte- 
remptam fuisse. Interim lubens fateor 
(idque in praecedenti tractatu probasse 
satis mihi videor,) in hoe moroo non* 
nunquam exquisitissimam seduli ae 
prudentis Medici operam requiri, qui 
pro re nata tum huc tum illuc incli- 
nando, et quasi scenae inserviendo, Na- 
turae negotium adjuvet: quanquam 
hoc ipsum non alibi forsitan fuerit ne- 
cessarium, quam ubi cura morbi ex 
ejusdem Naturae manibus quasi erepta 
pridem fuit, aegerque male atque inu 
perite tractatus, Medico nondum con- 
sulto aut accersito. 

"Unicam hanc" &c (C£ sup. ii. 2. 
48.) 



Quae sequuntur extaDt in ed. '68 (p. 157.) post § 46 : — 



"Quod ad therapeiam attinet, ego 
ante diem quartum ad eruptionem pro- 
movendam nec medicamentum ullum 
exhibere, nec regiminis legem aegroto 
imponere consuevi ; quippe quo lentiore 
gradu vesiculae effloruerint, eo plenior 
ac perfectior fiet separatio, nec (praeco- 
cium fructuum instar,) velocitatis lau- 
dem praecipiti marcescentia corrum- 
pent Die modo dicto cardiacum ali- 
quod blandius unica saltem vice exhi- 
bitum ^ Naturae expulsionem molienti 
non inutiles feret suppetias. Ab eo 
tempore lactis tepidi haustulum croco 
modice tinctum, mane ac vesperi, do- 
nec pustulae ad debitam molem ac 
maturitatem pervenerint, sumi jubeo. 
In hoc vero roorbi statu, quoniam pu- 



trida fudafiora ob exhalationem, pustu- 
larum iucrustatione impeditam, facile 
introrsum resiliunt, adeoque mortem 
brevissimo temporis spatio quandoque 
asciscunt, (prout ego aliquando exper- 
tus sum,) idcirco hic cardiacum aliquod 
temperatum horis matutinis ac vesper- 
tinis, donec exuviae decidere incipiant, 
propino. Mihi ante omnia se probavit 
vinum Malacense croci tantillo tinctum, 
ac ad cochlearia quatuor vel quinque 
exhibitum. Ubi jam pustulae omnes * Cf. § 44. 
deciderint, instituenda est semel atque 
iterum purgatio, praesertim incumbente 
autumno : plurimas enim relinquit hic 
afiectus in sanguine ac visceribus sor- 
des, faecundum deinceps aliarum aeg^- 
tudinum seminarium. Quod ad medi- 



152 



THOMAE SYDENHAM 



FEBais etiam petechiae, satis manifesto indicio se prodebant. Sitis 
aZTvu mterim non urgebat ; lingna sanonun similis non raro com- 

'^^-'^^' paruit, nisi quod quandoque albida, sicca rarissime, nunquaiu 
vero nigra. Aeger in spontaneos eosque effusissimos sudores 
ab initio morbi solvebatur, sed eum nullo levamine ; quinimo 
ubi calidioribus medieamentis et regimine provocabantur isti, 
periculum erat ne mox pbrenitide corriperetur. Petechiarum 
insuper numerus augebatur, atque alia symptomata adhuc 
efferabantur"» omnia. Urinae separatio, quae satis videbatur 
laudabilis vel ab initio, spem faciebat salutis ; neque tamen 
aeger magis exinde in melius proficiebat, quam post BuufM' 
(yq<nv de qua prius diximus. Si minus recte tractaretur hic 
morbus, diutissime protrahebatur plerumque; neque crisi 
aliqua facta^ nec sponte (more aliarum febrium^) desinens, sed 
vehementibus symptomatis miserum excrucians ad septimanas 
sex vel octo, nisi mors intercederet. Ptyalismus quandoque 

" efferabJ] sic ed. '76, effereh. ed. '85. 



camenta illa attinet quae deformia pus- 
tularum vestigia praevertant, ego certe 
de his non admodum fui sollicitus, ad 
summam rei, aegrorum nempe vitam, 
tutandam magis attentus. Neque vero 
Variolae vemales et quae aestatis initio 
accidunt, banc injuriam valde minan- 
tur; raro enim profundiores cicatrices 
relinquunt : quae autem aliis anni tem- 
pestatibus occummtf ingenti periculo 
detentum minoribus hisce curis ani- 
mum meum liberant £os autem qui 
oris gratiam tectam sartamque cupiunt 
hoc unum admoneo, ut ab omnibus 
oleis, axungiis, linimentis, aliisque id 
genus defensivis, prorsus abstineant; 
quandoquidem multiplici observatione 
didici ea deformitatem (quae alias in 
summo Variolarum squallore vix nota- 
bilis fuisset,) longe faediorem reddunt, 
nam dum humiditate sua ulcusculorum 
desiccationem retardant, fit ut hac mora 
sanies in iisdem contenta profundiores 
foveas excavet. 

"Atque hoc plane ritu filiolum meum 

GuQielmum Sydenham (cujus ego salu- 

tem ac vitam vel ipsis Indiarum opibus 

' Cf. p.l50. praepono',) si ex hoc morbo aegrotaret, 

et inf. iv. nisi forte quidpiam insolens atque extra 

^* "• ordinem interveniret, tractari juberem. 

A me autem in hisce tradendis ea im- 

pietas longissime abest, ut ci^uspiam 

mortalium credulitate ad pemiciem 

humano generi etiam post mea fata 

inferendam abutar. Enimvero quam 



6. 12. 



prope infinita hominum vis fortiorum 
cardiacorum usum ac calidiorem cus- 
todiam suis fiineribus luat, quotidiana 
testatur observado. Cujus quidem in- 
stituti noxa in juvenes vegetos ac ro- 
bustos imprimis cadere consuevit, ut- 
pote quibus, in lecto detentisac multipli- 
ci tegumentorum pondere obrutis, mox 
copiosus sudor oboriri solet, qui a clini- 
cis mulierculis, malignitati (quae for- 
tasse in hoc affectu nulla est,) exhalan- 
dae intentis, praepostera soliicitudine 
aliquandiu productus, tandem circa 
diem octavum (quemadmodum multo- 
ties animadverti,) sponte sistitur, nulla 
calidissimomm pharmacorum opera re- 
vocandus ; aeger autem deinde in mo- 
lestissimam inquietudinem, summeque 
quemlam anxietatem, mox in copiosam 
mictionem incidens, paulo post fato 
succumbit Sane fidenter aifirmo pau- 
cos admodum juvenes hoc ritu tractatos 
unquam evadere solere, uisi quos forte 
superveniens ptyalismus aut copiosa 
narium haemorrhagpa veluti ex ipsis 
Orci faucibus eripiat Contra vero, 
morbus hic, quem tanquam valde exi- 
tiosum, et plurimomm interitu fune- 
stum aversantur plerique mortalium, 
levis admodum et benignus cursum 
Buum, nec aspectu adeo foedum, nec 
eventu tristem, peragit, si methodo hoc 
minime operosa tractetur. 

" Vemm objiciet" &c. (v. sup. p. ] 51.) 
usque ad contulto aut accersito. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM III. 3. 153 

«atis copiosus sub finem aocedebat^ (si nempe nulla insignior Febris 
praecesserat evacuatio, atque aegro julapia refirigerantia im- annorum 
perata fuerant^) quo quidem^ si neque evacuationibus neque '67-'69. 
usu medicamentomm calidorum fiierit interceptus^ morbus 
ultra spem omnem fiigam sibi quaerebat. 

[2.] Ut vero Pebris haec ab ista aeris constitutione epi- Ejuadem 
demica pendebat quae eodem tempore variolas producebat, ourproM- 
ita profecto dicta Febris, si non eadem plane esset, ejusdem piae om- 
fere cum illis naturae atque indolis per omnia videbatiu*, ^^ ^ ' 
demptis solummodo symptomatis istis, quae eruptionis vel 
consequeutiae vel effecta erant necessaria. Nam eodem modo 
uterque morbus aggrediebatur, dolor idem in partibus quae 
cordis scrobiculo subjacent si manus admoveretur, linguae 
item color, urinae consistentia, etc. ; sudores spontanei copi- 
osi ab initio oborti ubique respondebant ; propensio itidem, 
quam habebat hic morbus quoties in flammam vehementiorem 
assurgeret, se per ptyalismiun exonerandi, eadem prorsus erat 
atque in variolis hisce, quoties scilicet confluebant ; cum in- 
super haec Febris eo praecipue tempore saeviret, quo latius 
quam unquam alias (quantum ego observavi^) hic locorum 
grassabantur variolae, nemini dubium esse potest quin ejus- 
dem omnino sint prosapiae. Id certo scio, phaenomena 
practica omnia quae curationem respiciebant eadem plane 
fuisse in utroque morbo, exceptis istis quae variolarum erup- 
tio ejusque effecta in isto morbo indicabant, quae, cum nulla 
esset in hac Febre, indicari proinde non potuere ; quod quidem 
mihi abunde constabat ex accuratissimis ilUs observationibus, 
quas feci dum utroque morbo laborantes tractarem. Qua- 
propter danda mihi est venia (non quod nova rerum nomina 
affectem, quae perinde mihi sunt invisa atque illi cui maxime, 
sed ut hanc Febrim a caeteris distinguam^) ut istam, a simili- 
tudine quam cum hac variolarum specie habet, Febrem Vario- 
lotam insigniam. 

[3.] Utut vero Pebris dicta variolas referebat, nemo tamen methodo 
sanus eadem illam methodo debere curari facile sibi persua- ^«„4^°^*" 
serit ; cum in his, mediantibus abscessulis particulae inflam- illae cu- 
matae in habitum corporis amandentur eliminenturque, in® aebuV 
hac Pebre autem non nisi per salivationem ejiciantur. Qui 
enim in morbi principio manabant sudores profusi^ sympto- 

• in — €Jic,'\ om. ed. '76. 
X 



154 THOMAE SYDENHAM 

Febris matici erant^ non critici ; cum Natura non aliam hic eyacua- 
Anncmium tio^^°^ videretur designavisse, quam salivationem ; quam 
_*^'j!^?:_ tamen ipsa eadem Natura pervertit ut plurimum, vel diar- 
evacuatio^ rhoca, quac saepissime a radiis inflammatoriis per arterias 
nem per mesentericas in intestina delatis atque eadem ad excretionem 
mum de- solicitantibus exoritur, (quod etiam in pleuritide usu venit, 
sigjnaMe aliisque febribus inflammatoriis, ob sanguinis particularumque 
Undeori- fervidarum orgasmum, ut eventilentur satagentium^',) vel 
turdiar- immensis etiam sudoribus, qui morbum hunc pariter cum 
in hoc varioUs cx Naturac praescripto ubique comitabantur ; quibus, 
morbo, ^yj^ symptomatici essent ipsi, salivatio, quae critica alias erat 
iiiflamma- futura, aUo derivabatur ; ita ut, nisi evacuationem aliam sug- 
tonis. gereret Ars, ad septimanas aliquot perseveraret morbus, nec 

(aliarum febrium more,) concoctionem subiret. 
Infebre [4.] Sed (ut paulo ultcrius progrediamur, quo et Pebris 
tioiSs hi- t^j^ naturam rectius capiamus, et ea pariter substemamus, 
termitten- quibus indicationcs curativae, tanquam immobili fundamento, 
demicae!" supcrstrui possiut,) omnino animadvertendum est quod in 
materia febrc illa, quae in constitutione intermittentibus epidemica 

erat cras- . , . . . , 

aior, non vigebat, matena quae a sangmne erat sejungenda tantae erat 
viadi^eV- crassitudiuis, ut separari nequiret sine praevia digestione, 
tioneasan- qua ad dcbitam evacuationem disponeretur, (determinato 
paranda^ scilicet ad hoc tempore,) idque vel BulttvoQ paulo pleniori, vel 
dejectionibus criticis ; ita ut id tantum negotii Medico dare- 
tur, sic se ad morbi genium accommodare, ne ex ima parte in 
symptomata periculosa assurgeret atque ebulliret, neque ex 
altera ita parum effervesceret, ut materiae inimicae extermi- 
nandae impar prorsus esset ; cum febris Naturae instrumen- 
tum faerit ad hujus secretionis opus dedita opera fabricatum. 
[5.] Quin et in peste materia aliqua reperiebatur a sanguine 
segreganda; sed, cum subtilissimajrum fuerit partium et 
maxime inflammabilium, (ita ut quandoque, ubi summe 
exacuerentmr, sanguinem, fiilguris instar, pervaderent, nec 
ebullitionem quidem in eodem dere valerent,) ictu oculi per 
eum trajiciebat, nec nisi in glandula aut parte aliqua extema 
sistebatur, ubi irretita cames circumjacentes primo in 
inflammationem, postea in apostema, pertraxit. Est autem 
apostema Naturae machina, qua ista quae camibus infesta 
sunt amolitur, sicut febris ejusdem est machina ad difflanda 

' satag.] atque •« aura* /acessant add. ed. 76. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM III. 3. 155 

ea quae sangumem male habent. Quo in casu Medicorum Febris 
est evacuationem materiae pestilentialis^ quam per hos ab- ann*Jrum 
scessus Natura molitur^ prout decet, regere ; nisi forte quis 'gy-'69. 
magis consultum esse putaverit aliam aliquam evacuationem 
substituere, quae magis penes illum fuerit, ejusque arbitrio 
certius obtemperaverit, quam illa Naturae. Eodem etiam 
modo procedit Natura in expellenda yariolarum materia, 
licet ea species sit inflammationis pinguioris ac magis crassae, 
quae per pustulas ubique sparsas ejicitur, carbunculorum loco 
ac bubonum, etc. : atque in hoc etiam casu indicationes cura- 
tivae eo sunt dirigendae ut naturalis*^ per pustulas evacuatio 
rite administretur. [6.] Jam vero, cum in hoc Febris inflam- 
matoriae genere, de quo nunc agimus, non inveniatur crsjs- in hac 
sior illa materia, non nisi praevia digestione egerenda, (sicut ^ *""* 
in febre superius descripta^) incassum ebullitioni obsecimda- 
mus ad obtinendam hujusmodi digestionem ; quinimo e con- 
tra, haud leve est pericidum, ne, huic viae insistentes, stimu- 
los addamus morbo, cujus esse in inflammatione plus satis 
violenta consistit : atque porro, cum Natura nullam huic 
Febri evacuationem per modum eruptionis constituerit, quod 
in febre pestilentiali et variolis fieri cemimus, (utut rebus 
aliis posteriori huic morbo respondeat,) necessario in hoc 
stabit rei summa, ut sedetur inflammatio evacuationibus et 
medicamentis contemperantibus. Himc mihi proponens 
scopum, hujusce Febris curationem aggressus sum, quae 
methodo hac haud difficulter expugnata fiiit. 

[7.] Ad aegrum accersitus, mox sanguinem e brachio edu- Curatio. 
cendum curavi, modo nimia debilitas, praesertim vero provec- 
tior aetas, non contra-indicaret ; et venae-sectionem insuper 
altemis diebus ad duas adhuc vices repetendam jussi, nisi 
redeuntis sanitati» signa aliter suaderent. Diebus interjectis 
enema e lacte et saccharo, vel simile, injiciendum praecepi ; 
praescripsi et julapium sequens, vel aliud ejusmodi, freqiienter 
per omnem morbi decursum assumendum : — 
IForm. 22.]' I^ Aquae Portulacae, 

[Aquae] Lactucae, 

[Aquae] florum Paralyseos, ana UDcia£ quatuor, 

Syrupi de Limonibus sesquiunciam, 

Syrupi Violacei unciam unam ; 
Capiat uncias tres quater vel qiiinquies in die, et ad lihitnm. 
s naturalis] Naiurae ed. 76. ' Cf. formm. 106, 158. 



156 THOMAE SYDENHAM 

Febris Serum lactis^ aquam hordei, et similia eguB farinae, pio potu 
AsKOKvu ^^^^'^ concessi ; pro victu juBCula etiam hordeacea^ ave- 

'67-'69. nacea, panatellam^ poma cocta^ etc.; jusculis vero e came pul- 

lorum^ vel alia quacunque, interdixi. 
Inhac [8.] Prae reliquis omnibus edixi ne se in lecto assidue 

aiUsque oot^tineret^ sed illo abstineret bonam diei partem, idque quo- 
morbis in- tidie ; quando observaverim in hac Febre (uti etiam in pleuri-> 
riis, phie- tide^ rheumatismo^ aliisque omnibus morbis inflammatoriis, 
refi?""* ^ ^ quibus abigendis venae-sectio et refrigeratio primas obti- 
tia parum nent^) medicamenta summe refirigerantia, et repetitam saepis- 
soien "ai ^™® phlebotomiam, ne hilum prodesse, dum interim aeger 
^gcTin lecto indesinenter affixus ejus calore torreatur, aestate prae^ 
sinenter sertim. Quocirca nec sudores, quibus subinde diffluebat 
nea*t°^' *®8®^> ^^ ^^ mcthodo refiigerandi^ tum medicamentis exhi- 
Aeger in bitis^ tum jugcm lccti usum vetando^ me deterrebant. Etsi 
a »idori. ^^^^i sumpta a plerumque juvantibus indicatione^ magnum 
bu8 non gibi qnis inde emolumentum haud injuria poUicitaretur. re&a- 

ievabatur, . 7, . , . - j^ • x_ ji-j- • 

sed inde g&batur tamcu ubique expenentia^ qua magistra didici aegrum 

buit' ^" ^^^ modo nihil exinde commodi capere^ sed e contn^ vehe- 

mentius incalescere; ita ut non raro phrenesis, petechiae, 

caeteraque pessimi ominis symptomata^ mox hujusmodi su- 

dores exciperent^ quae non tam a morbi malignitate, quam 

sinistro regimine^ oriri videbantur. 

Quibua [^*] ^i ^ contra dicatur jam laudatam febrium curandarum 

rationibus mcthodum authorum theoriae omnimode adversari. qui omnes 

ductus au- . - -1 . c^ / 

thorum uno orc prouunciant febnm per ouKJMpfjtnp rectissime ac 

quTthla- ™*"™® naturaliter expediri; haec habeo quae pro me mi- 

riaehic litaut, praeter certissimae ac constantis experientiae testi- 

mr. ~ monium mihi in hujus particularis Febris curatione nunquam 

non suffragantis. Suppono ante omnia viros doctos^ qui 

sndorum provocationem ad tollendam febrem efiiagitant, eos 

velle sudores qui a praevia digestione humoris alicujus in- 

sanguine stabulantis excemimtur ; in quo humore elaborando 

praeparandoque ut per Suuf^oprjciv eliminetur^ Natura certo 

Febria «diquo ac determinato tempore fuerit occupata. Verum enim- 

iinec a nu- vcro longc aliter hic se res habet : aeger enim a primo statim 

caiore,*" morbi impetn in sudores uberrimos solvitur, qui soli morbi 

quam ab hujus pars magna sunt ; et, si phaenomenis omnino omnibus 

aUquo e ^it habeuda fides^ morbus hicce a nudo potius calore et san- 

sangume guJnig aestu^ quam ab humore aliquo delitescente^ et post de- 



OBSERVATIONUM MEDICARUM III. 3. 157 

bitam conGOctionem e sangiiuie per sudores expellendo, pen- Febr» 
dere Tidetur. Quod ai demua hujusmodi humorem digestione ^^ob^um 
maturandum in hac Febre, pariter atque in multis aliiB, re- '67-'69- 
periri, quoraum attinet Naturae (cujus enormiora molimina J^P*"®"^" 
in ordinem redigere opis est nostrae,) plus nimio satagenti dere ▼!- 
morem gerere, hujusmodi sudores vel cardiacis provehendo, ^^^' 
vel regimine calidiore ? cum non minus sudores respidat quam non cru'- 
dejectiones tritum illud axioma, [Hhrova dxipuMcevew jcai^*»»"**^ 
mv€€w^ fjLti o»/juiy 1. e.J Cocta^ non cruda^ 9wnJt fnedtcanda. da,'> um 
[Hippocr. jiphar. i. 22. t. iii. p. 711.»] ^^p^'^^ 

[10.] Stante hac constitutione, accersebar ad virum doctis- quam de- 
simum, D"^ Doctorem Morrice, (qui tum temporis Londini, J^**®"®*- 
jam Petworthiae medicinam cum laude facit,) hac Febre cum 
effiiBissinus sudoribus et frequentibus petechiis laborantem. 
Consentientibus aliis aliquot Medicis, utrique nostrum famili* 
aribus, vena secta fuit, surrexit e lecto, (absterso primum 
sudore,) medicamentis et diaeta refrigerantibus usus est, 
praesentissimo cum levamine^ multis malis atque periculosis 
symptomatis mox difflatis ; et, cum eidem methodo insisteret, 
intra paucos dies sanitati restitutus est. 

[11.3 Sed ad rem: neque etiam diarrhoea, quae Febrim venae- 
hanc saepissime comitabatur, me a dicta methodo vel latiun ^^^^^^.^^. 

* , . . sangumw 

unguem* dimovit; quinimo expertus smn (cxim scilicet ab hali- contempe- 
tibus inflammatoriis e sanguinis massa per arterias mesen- rhoeam"' 
tericas in intestina excretis, atque eadem veDicantibus, illa ^^^^ mof- 
nasceretur,) nihil huic profluvio sistendo aeque conducere arem, prae 
atque venae-sectionem, et sanguinis oontemperationem, aqua ^?^?*'* 
hordei, sero lactis, atque aliis supra nominatis procurandam. 
[12.] Haec sane methodus optime mihi cessit in hujus 
morbi curatione, ad quam quidem apta nata prae caeteris 
mihi videtur. Non quod ego nunquam via longe contraria 
incedentibus spectator interfuerim, adhibitis scilicet cardiacis Regimen 
et calido regimine, aegro nihilominus a morbo saepe liberato, ^riculosU 
ita tamen ut mihi semper videretur^ is non mediocre discri* us erat, et 
men adiisse, nulla id suadente necessitate. Etenim petechiae, gravabat- 
Quae aliter perpaucae erant, his modis numerosissimae scate^ ^^ ^y^- 

? .. ,. . ti'- • ptomatis. 

bant ; sitis, quae ut plunmum vix molestabat, jam mtensms 

" Cf. TracL /. § 27., Sched. MoniL minimum quidem : cf. Erasmi jidag, 
I. § 39. i. 5. 6. 

» neque ,., .vel latum unguem'] i.e. ne " videretur'] videtur ed 76. 



158 THOMAE SYDENHAM 

Febris urgebat ; lingua^ quae alias humida solebat esse^ neque a sa- 

A^NN^RUM ^OTum lingua, nisi quod (ut [§ 1 .] diximus,) subalberet aliquan- 

'67>'69. tisper, multum abhorrens, sicea in hoc regimine arefactaque, 

quin et nigra saepe, comparebat. Postremo, illi ipsi sudores, 

quos cardiacorum usu extorquere satagebant, tandem eorun- 

dem ope penitus intercidere : exacta enim per corporis habi- 

tum nimis larga seri copia, sanguis humori istiusmodi ulterius 

suppeditando par non erat ; cumque istaj qua dilui debueratj 

humiditate in solidiun jam spoliaretur, exarescebat protinus 

aeger, atque in extemis partibus constringebatur, omnino 

praeter Naturae morem quem in hac Febre obseryare solet ; 

donec tandem sanguis, humiditate ab absumptis mutuata 

denuo repletus, partim medicamentorum, partim etiam Febris 

vi, serum hoc recens ingestiun, ac cum illo Febrem, a finibus 

suis pelleret. Quae quidem crisis erat coacta nimis, et 

nimis periculosa, et (quod adhuc pejus^) rarius etiam con- 

tingebat. 

Febris [13.] Jam vero (ut supra [§ 1 .] monuimus,) Febris hujus 

salivado- w>liitio, ut etiam yariolarum, (quae saror ejus germana merito 

nem non audiunt,) per saliyationem non raro fiebat ; quae quidem 

batur; ' nunquam non salutaris fuit, ita ut, eadem liberalius proce- 

2^n°n°' dente, tam maculas revera purpureas, quam Febrim ipsam, 

convenit evanescerc oculis vidi meis. Oborta itaque salivatione, nulla 

evacuatio. QmuijjQ evacuatio convenit, nec quae vena pertusa, nec injecto 

rantia sali- V^^ ^^ enematc ; cum ab utraque periculum sit ne humor 

vationem 3^^ divcrtatur. At serum lactis, atque alia refrigerandi vi 

vent.quam poUeutia, uecessariam in salivatione elicienda operam nava- 

^rdlacT* bant; ut e contra, cardiaca, et quaecimque alia calefaciebant, 

caiefacien- matcriam inspissando ejusdem eductioni officiebant. 

D,*^^. [14.] Superstite adhuc Febre hac, necdum extincta peni- 

HHOEA^ tus, anno maxime 1668, Diarrhoea, sine manifesto aliquo 

biarrhoea febris iudicio, epidemice grassabatur; lam enim constitutio ad 

epideinica . • •ii j t_ . 

Binefebre, dysentencam illam accedebat, quae insequenti anno invaluit, 
cmlfhM ^* J*°^ proxime [iv. 1. 1.] dicemus. Hanc nihilominus eandem 
Febre es- ego ceusui febrem esse cum variolosa adhuc regnante, forma 
debaturT ^^^^™ diversa, atque alio se symptomate efibrentem. Cum 
eadcm pla- euim mihi constaret rigorem atque horrorem hanc etiam Di- 
"yinpto-"* arrhocam praecedere solere, atquc illam insuper ut plurimiun 
mata, ex eadcm 7rpo<l>da€i invadcre ex qua solcbat ista quae tum 
dcpopulsibatur Febris, vcrisimile mihi est visum Fcbrem hanc 



OBSERVATIONUM MEDICARUM III. 3. 159 

ortam suum debere radiis inflammatoriis in intestina inversis^ Febris 
atque eadem ad expulsionem hanc solicitantibus ; cum in- ^ no^um 
terim sanguinis massa ope hujus diverticuK a malis^ quos aliter '67-'69. 
radii isti attulissent^ effectibus integra maneat atque illaesa, 
nullo febris yisibili signo exterius se prodente. Adhaec^ aeger 
partes cordis scrobiculo accumbentes manu premi non tulit ; 
quod quidem symptoma et variolis [c. 2. 5 2.] et Febri hujus 
Constitutionis [§ 1.] accidisse jampridem ostendimus. Idem 
etiam dolor atque eadem camium teneritudo saepenumero 
exteme in epigastrium protendebatur ; nonnimquam etiam 
inflammatio^ quae in apostemate atque aegri morte demum 
terminabatur. Quae omnia luce clarius indicabant Diar- 
rhoeam hanc ejusdem omnino naturae fuisse atque essentiae 
cum iUa quae tum dominabatur Febri. Sententiam hancetparem 
meam m&gis adhuc ratam faciebat felix eventus, quem venae- jJJ^^ni 
sectio et medicamentorum^ diaetae, atque regiminis refrige- [postu- 
rantium iisus, (quae in febris variolosae curatione usurpasse *"" '^ 
nos saepe diximus^) in sananda etiam hac Diarrhoea perpetim 
habuere, utpote quae huic ^iethodo prompte cessit; cum 
vero alia longe diversa tractaretur, sive exhibitis rhabarbaro 
aliisque catharticis lenitivis, (ad deturbandos scilicet mordaces 
istos suiccos, qui intestina ad hujusmodi excretiones putaban- 
tur irritasse,) sive etiam astringentibus, ex levi sua natura 
morbo in exitialem saepissime evasit; ut, qui eo anno con- 
cinnabantur, Diem Obeuntiimi Indices plus satis testantur. 
Atque haec dicta sunto de morbis epidemicis qui ab hac Con- 
stitutione pendebant. 

' [pottulanM^poitulat edd. 76, *85. 



THOMAE SYDENHAM 

OBSERVATIONUM MEDICARUM 

CmCA MORBORUM ACUTORUM HISTORIAM ET CURATIONEM 
SECTIO QUARTA. 



CAPUT !.• 

Consiituiio Epidemica partis anni 1669, atque integrorum 1670^ 
1671, 1672, Lofidini. 

1669. Ineunte Augusto anni 1669, Cholera Morbus, immania 

Qui morbi ventris Tormiua sine dejectionibus, uti etiam Dysenteria, quae 

Au^So P®^ decenniiun jam parcius oomparuerat, grassari coeperunt. 

[69y sunt Cholera Morbus, quem nunquam antehac ita fuisse epidemi- 

"*^'*^ cum animadverteram, hoc non obstante, eo etiam anno, uti 

Cholcra scmpcr, intra Augusti cancellos stetit, vix in priores Septem- 

mrnw Au- ^^8 hebdomadas evagatus. Ventris autem Tormina absque 

gustofere dejectiouibus ad autumni exitimi usque perseverabant, et 

^' Dysenterias comitabantur, quibus etiam latius spargebantur 

illa. Superveniente vero hyeme Tormina ista sine dejectio- 

nibus penitus disparebant, nec deinceps infestabant per 

sequentes annos quibus vigebat haec Constitutio, qua nihilo- 

minus Dysenteriae hrv^tUKtnyrdrm saeviebant. Cujus rei 

QuareToT- hauc ego causam fuisse arbitror, quod scilicet Constitutio ista 

dejectfoni- noudum ita pcrfecte in Dysentericam transierat, ut sympto- 

busDysen- mata illa omnia, quae Dysentericos affligunt, in singulis valeret 

rationenoii produccre ; etcnim insequente autumno, cum jam redirent 

aequabant Tonnina, nullo non symptomate pathognomonico stipatus 

incessit morbus. [2.] Inter Tormina haec dejectionibus 

cassa et Dysenterias jam memoratas, quae ubique popula- 

bantur, exorebatur et novum Febris genus, utrique morbo** 

comes, quae non eos tantum invadebat qui priorum alteru- 

tro laborabant, sed etiam illos qui ab utroque adhuc immunes 

perstabant; nisi quod nonnunquam (at rarius id quidem,) 

» Dcest hoc cap. in edd. *6%f '68. •» morbo] om. ed. 76. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM iv. i. 161 

rentais Tormiiia admodum levia aecederent, nimc soluta alvo, Constit. 
nmic vero astricta ; qnae, cum illam Febrem quadantenus annorum 
referret quae morbis praefatis non infrequenter adhaerebat, '69-72. 
Febris DysefUericae nomine ab aliis distinguenda est ; maxime 
cum (ut mox [c. 4. § 1.] docebimus,) a Dysenteriae genio 
atque indole in eo tantum recederet, quod dejectionibus istis „ , . 
caruerit quae in Dysenteria indesinenter molestabant, caete- Dysente- 
risque iis effectubus quae huic evacuationi necessario debe- "nteria se 
bantur. Appetente jam brumali frigore Dysenteria ad ad tem- 
tempus se subduxit, Febris autem Dysenterica magis gras- ducente, 
sabatur ; Yariolae etiam, at mitiores et fractis admodum viri- '"■«'» 
bus, quibusdam in locis impetebant, batur. 

[3.] Anno vero subsequente vix dum ingresso, ipso nempe 1670. 
Januario, successere Morbilli, qui indies auctiores facti, nul- 
lam fere familiam, nullos saltem infantes intactos sinebant ; 
atque ad vemum usque aequinoctium sensim invalescentes, 
ab illo tempore iisdem ferme quibus insurrexerant gradibus 
paulatim referebant pedem, et Julio mense evanuere, non 
amplius visi per eos annos omnes quibus dominabatur Con- 
stitutio baec; nisi quod proximo anno, ea ipsa tempestate 
qua in praecedente eruperant, rari hac illac dissiparentur. 

[4.] Morbilli isti Variolarum generi, mihi hactenus non Morbiiii 
cognito, viam stemebant; quas, ut a caeteris distinguam, ob xSomSi» 
phaenomena irregularia inusitataque a me observata, (quae Constituti- 
postea [c. 6.] in earundem historia tradentur,) a praecedentis entericar 
constitutionis variolis longe distantia, Variolas Anomalas Can- ^^^}^^ 
stitutiofds Dysentericae compellare lubet. Variolae hae, licet q^q or- 
-Morbillis longe infrequentiores, non paucos tamen aggredie- d>ne y"i» 
bantur, donec inchoante mense Julio Febres Dysentericae ostende- 
praevalerent, epidemice incursantes. Approximante vero au- ^^Jf' 
tumno, (Augusto scilicet,) Dysenteriae postliminio reverte-'70; 
bantur, atque omnia pervastabant, etiam inclementius quam 
praegresso anno desaevientes ; hybemo tamen frigori terga 
dederunt, ut prius. Verum enimvero his fdgatis, Dysenterica 
Febris et Yariolae hyemem omnem funestabant. 

[6.] At circa initium Febmarii anni insequentis, substi- 167 1. 
tutis Tertianis Intermittentibus, uterque morbus rarior pro- quo etiam, 
dibat. Dictae Intermittentes, licet non admodum epidemicae, "^^ 
frequentiores tamen erant quam quovis alio tempore observasse 
me memini, a quo scilicet expiravit constitutio ista quam sibi 



162 THOMAE SYDENHAM 

CoNiTtT. adeo faventem illas habuisse supra [i. 3. 1.] notavimus. Atque 
An^orum ^^f P^ more intermittentium yemarum, solstitio aestivo 
*^9-'72. vix praeterlapso^ omnino evanuere, Incipiente mense Julio, 
Dysentericae Febres quam praecedentibus annis obtinuerant 
stationem de novo repetebant; autumno vero aliquantum 
provectiore, Dysenteria jam tertio regressa est, sed contractior 
quam anno ultimo elapso, quo ad ajcfiijv pervenisse videbatur ; 
supervenienti autem hyemi tertium etiam cessit, Febre Dy- 
senterica et VarioUs reliquam eam tempestatem iterum con- 
tristantibus. 
1672. [6.] Cum vero (ut jam monuimus,) sub ingressu utriusque 
^^^^^fri* anni praecedentis morbus aliquis valde epidemicus invales- 
ceret, (Morbiili scilicet exoriente anno 1670, Intermittentes 
autem Tertianae anno 1671 inchoato,) quorum praedomuiio 
ita intercidebantur Variolarum copiae, ut fines suos, praedictis 
annis ineuntibus, longe lateque propagare nequirent; hac (in- 
quam,) de causa, remoto jam obice, (nempe initio anni 1672,) 
cum solae dominarentur Variolae, epidemice admodum ex 
consequenti grassabantur, donec subintrante rursus Julio 
Febres Dysentericae denuo invaderent, quae redeuntibus jam 
quarto Augusto Dysenteriis mox facessebant: Dysenteriae 
vero non pauciores tantum quam prioribus annis fuerant, sed 
mitiora insuper apportabant symptomata. Porro Variolis 
hinc indeque simul sparsis, haud facile erat dictu quis mor- 
bus praepolleret. Existimo quidem ego Constitutionem aeris, 
ad Dysenterias progignendas minus facientem, Variolis eam 
subministrasse facukatem, qua pari passu procedere valerent, 
secus atque iis annis quibus dysenteriae Augusto mense con- 
fertim magis trucidabant. Hyems (ut solebat,) Dysenterias 
■ablegavit, sed neque Febrem, nec Variolas. Variolae hic 
etiam pro more suo, exulantibus Dysenteriis, rerum denuo 
potiebantur, et per omnem reliquam brumam regtiabant; 
quinimo subsequente vere, ut etiam aestatis initio, huc atque 
illuc deferebantur, longe tamen mitiores quam pro hoc genere. 
[7.] Verum enimvero quando assero epidemicorum altc- 
Tum ab altero, ut clavum a clavo^, pelli, non statim dico eum, 
qui pellitur ac cedit, morbum in soUdum evanescere, at vero 
rarius invadere. Durante enim hac Constitutione uterque 

* tt^ elamtm a clavo^ cf. Erasmi Adag, l}A^ rhv ^Xov iiucpoi^u 
*i. 2. 4. ; OaiBfordy Paroem, Oraec* In 



OBSERVATIONUM MEDICARUM IV. i. 2. 163 

morbus reperiebatur, etiam illa tempestate quacam minus ei Constit. 
coQTemebat; exempligratia,Dy8enteriae,etsimorbiisautumno ^jjjjo^u;, 
maxime prDprius, unum fortasse aut alium (licet raro ad- '^^-'^^- 
modum,) vere incessebat. 

[8.] Satis itaque evicimus quod, per int^ram banc Con- Mensis 
stitutionem^ subintrante Julio^ (qui mensis certissima est gimaestfe^ 
febrium autunmalium epocha, uti vemarum Februarius,) ^»"^ »»- 

-,, , _ . *^, ^ . ' tumnali- 

J^ebres Dysentencae grassabantur; autumno vero jam se pro- umepocha, 
pius admoTente, Dysenteriae (morbus, si accuratius loq^^^^br. 
Telimus, Tere autumnalis,) iisdem succedebant ; quas ab Morbonim 
hyeme difflatas excipiebant Febris Dyaenterica et Variolae ; ^'^^^^» 
quae quidem Yariolae non eam tantum byemem, sed et subse* nem hanc 
quens etiam ver, nec non aestatem illi conjunctam peragra- tionem?*' 
bant, donec rererso Julio a Febribus Dysentericis epidemice 
praedantibus ejicerentur. Atque bae rerum erant rices dun^ 
Tigeret praedicta Constitutio. 

[9.] ObserTare insuper est, quod, sicuti epidemicorum qui- uti morbi 
libet in subjecto particolari suas habet periodos, (augmenti ^^^^ 
scilicet, status, et declinationis,) ita etiam Constitutio gene- tis parti- 
ndis quaecunque, quae huic alteriTC morbo epidemice produ- i^ edam' 
cendo faTet. pro ratione temporis quo dominatur. suas etiam ConsUtuti- 

. , , ,' .,.,.,. . . . onesgene- 

penodos habet, quatenus scuicet mdies magis ac magis epi- raies suas 
demice grassatur, donec aKfirjv attigerit suam^ atque exinde ^^^ P*" 
iisdem fere gradibus decrescat^ donec tandem penitus exolu-* 
erit^ alteri Constitutioni locum cedens. Symptomatum enim 
quod attinet Tehementiam^ atrociora sunt omnia ubi primum 
se ostendit ; quae quidem paulatim mitescunt, et in Consti^ 
tutionis catastrophe tam sunt benigna atque €v<f>6pfiTa quam 
patitur morbi natura in quo fandanjtur; quod satis demon* 
strant Dysenteriae et Yariolae hujus Constitutionis^ ut mox 
fusius declarabimus. Hujus Constitutionis morbos particu^ 
lariter tractandos aggredior, eo quem ipsi serTarunt ordine« 

CAP. IL^ 
Cholera Morhus anni 1669.' 
MoRBUs' hic, qui (ut antea diximus,) anno 1669 se latius 
diffiiderat quam alio quoris anno, quantum ego obserTaTcram^ 

* Deest hoc cap. in ed. '66 ; extat in • anni 1669] om. ed. 76. 

ed. '68 post i. 4. 52: cf. p. 62. Cf. ' Morbu9'-cbserv.] Febrium symptom' 

Proceu. Int. c. 24. atilnu quin et PoMto ChoUrica aceenteri 



164 



THOMAE SYDENHAM 



Cholera 

MORBUS 

Anni '69. 



Cholerae 
Morbi de- 
Bcriptio. 



Cholera 
sicca. 



CURATIO. 

Curntio 
Cholerae 
Morbi iiec 
oatharticis, 
nec astrin- 
gentibua 
est ten- 
tanda, et 
quaxnob- 
reiu; 



eam anni partem^ quae aestatem fugientem atqne antumnum 
imminentem complectitur^ (unice ac eadem prorsus fide^ qua 
veris primordia hirundines^ aut insequentis tempestatis fer- 
vorem cuculus^) amare consuevit<^ : qui ab ingluvie ac crapula 
nullo temporis discrimine passim excitatur affectus^ ratione 
symptomatum non absimilis^ nec eandem curationis metho* 
dum respuens^ tamen alterius est subsellii. Malum ipsum 
facUe cognoscitur : adsunt enim vomitus enormes, ac pravo- 
rum humorum cum maxima difficultate et angustia per 
alvum dejectio ; ventris ac intestinorum dolor vehemens^ in- 
flatio et distentio ; cardialgia^ sitis, pulsus celer ac frequens, 
ciun aestu et anxietate^ non raro etiam parvus et inaequalis ; 
insuper et nausea molestissima ; sudor interdum diaphoreti- 
cus; crurum et brachiorum contractura; animi deliqidum; 
partium extremarum frigiditas; cum aliis consimilis notae 
symptomatis^ quae astantes magnopere perterrefaciant^ atque^ 
etiam angnsto viginti quatuor horarum spatio aegrum interi- 
mant. Est etiam et Cholera sicca a spiritu flatuoso supra et 
infira erumpente^ idque^ sine vomitu vel secessu; cujus unicum 
duntaxat exemplum me vidisse memini ineunte^ hujus anni 
autumno^ quo tempore prior illa species mihi creberrime^ et 
facto quasi agmine^ sese obtulit. 

[2.] Sedula^ mentis applicatione et multiplici etiam expe- 
rientia edoctus^ quod^ si hinc acres istos humores^ fomitem 
morbi^ catharticis expellere conarer, idem agerem atque is 
qui ignem oleo extinguere^ satagit, cum cathartici vel lenis- 
simi operatio omnia magis perturbaret^ et novos insuper 
excitaret tumultus ; et si ex adverso medicamentis narcoticis 
aliisque astringentibus in ipso statim limine primum humoris 
impetum compescerem^ dum naturali evacuationi obsisterem^ 
ct invitum humorem detinerem, aeger^ inimico visceribus 
ineluso^ bello intestino indubie conficeretur: has (inquam^) 
ob causas, media mihi via insistendum esse duxi^ ut partim 
scilicet humorem evacuarem, partim etiam diluerem. Mor- 



wtereatur, non video. Fit enim notmun- 
quam ut nascenti jam febri aut taltem 
modico post natam intervaUOf iste affectus 
superveniat; licet eam 8fc. ed. '68. 

» cofti.] — suerit ed. *68. 

•» atque — inter.'] om. ed. '68. 

' idque-^secessu'] om. ed. *68. 

i ineunte — awif] idque ineunte excur- 



rentis atmi 1667 ed. '68. 

^ Sedula—diluerem] om. ed. '68. 

' ignem oleo exting.] '* (Heo incen- 
dhtm restinguere^ dici solitum ubi quis 
ea admovet remedia, quae malum 
magis ac magis exacerbent" (Erasmi 
Adag. i. 2. 10.) 



OBSERVATIONUM MEDICARUM IV. 2. 165 

bum itaqae^ hac nxte, mihi a nmltis retro aimis comperta ac Cholera 
oomprobata^ toties quoties in ordinem coegi". Anni"69. 

[3.] Pullus tenerior in tribus circiter aquae fontanae quo pacto 
congiis elixatur^ adeo ut camis saporem vix perceptibilem P*^^^- 
liquor referat; hujus decocti (vel^ defectu ejus liquons pos- 
setici^) capaciores aliquot cyathosi* aeger tepide exhaurire 
jubetur ; eodemque tempore bona ejusdem^ quantitas pluribus 
enematis successive injiciendis inservit^ donec qua per supe- 
riora, qua per inferiora^ tandem omne jusculum absumptum 
ac denuo rejectum fuerit. Hisce haustibus^ pariter ac clj- 
steribus^ syruporum lactucae, violarum^ portulacae^ nym- 
phaeae, eorumve alicujus^ uncia subinde admisceri poterit''; 
quanquam et citra ejusmodi additamenta jusculum ipsum 
per se rem satis commode exequatur". Ita ventriculo insigni 
liquoris quantitate saepius* onerato atque (ut sic dicam^) sub- 
verso, ac reiterata enematum injectione^ himiores acres vel 
foras eliminantur^ vel retusa acrimonia ad debitam temperiem 
revocantur. [4.] Exantlato hoc eluvionis penso^ quod tres 
vel quatuor horas sibi vendicat^ medicamentum aliquod pare- 
goricum curationi coronidem imponit. Mihi hoc crebro in 
usu est : — 

[Porm. 23.] I^ Aquae Paralyseos unciam unam, 

[Aquae] Mirabilis dracbmas duas», 
Laudani liquidi guttas sedecim^ ; 
Misce^ : 

cojus loco narcoticum quodvis officinale succentiuiari poterit. 
[5.] Atque haec quam proposui diluendi humores via miilto 
tutius ac expeditius quam quae vel per evacuantia, vel per 
astringentia vulgo instituitur, periculosissimo affectui oc- 
corrit; quippe cum ab illis tumultus concitatior et ferocior 
evadat^ ac omnia susque deque vertantur; haec e contra' 
hostem in mediis visceribus detineant^, ac ex advena^ reddant 
plane inquilinimi; ut taceam^ protracto iu longitudinem 
morbo, praeter periculum ex ejusmodi mora, qua in massam 

" Morbum itaque'] estque ed. '68. > Laud. Helmontii gt xij ed. '68, 

" coegi'] coacta ed. '68. Laud. Liq. gt. xtv ed. '76. 

" vel—fi09set.'\ oin. ed. '68. ^ Mitce] sic ed. '68, om. edd. '76, '85. 

^ eyathot]caUce* ed. '68. * e contra] autem ed. '68. 

•» ejusdem] om. ed. '68. ■ detitu] — nent ed. '68. 

*^ admUc. pot.] — scetur edd. '68, '76. ^ *'Di£fert inquiUnut ab advenot quia 

* exequ.] — quitured. '68. advena non perpetuo habitat, sed brevi 

* Maepiue — dictm] om. ed. '68. migrat ; inquilinus manendi aniino in- 

* Aq. Mirah. 5/ edd. '68, '76. colit." (Facciol. Lex.) 



166 THOMAE SYDENHAM 

Cholera ganguiiiis tandem humores vitiosi irrepunt^ atque mali moris 
AnnT'69. febrim facUe accendunt, etiam aegris gravissimi mali taedium 
procreari<5. 

[6.] At vero diligenter est animadvertendum^ quod^ si non 

accesserit Medicus nisi postquam aeger vomitu ac dejec- 

tionibus ad horas aliquammultas continuatis (puta decem 

Aegroin vel duodecim^) fuerit exbaustus^ et jam frigescant extrema 

fer!r^r- membrorum ; hoc (inquam,) casu, omissis aliis quibuscunque 

sante ad auxiliis, recto cursu ad sacram hujus morbi anchoram^ Lauda" 

rectacon- ^''^ iutelligo, confugiendum est; quod non tantum exhi-» 

fagiendum bendum est urgentibus symptomatis, sed etiam cessantibus 

vomitu ac diarrhoea mane et sero quotidie repetendum, 

donec pristinas vires aeger ac sanitatem tandem receperit. 

[7.] Hic morbus, quantumlibet epidemicus, rarissime ta* 
men (quod supra [c. 1. § 1.] dictum est^) Augusti, quoprimum 
coepit mense^ terminos excessit; ex quo mihi subest con- 
templari elegantissimimi illud subtilissimumque artificium, 
quo utitur Natura in epidemicorum natalibus atque ortu. 
Licet enim eaedem prorsus maneant causae, unde plures 
sub finem Septembris aeque ac mense praecedente hoc morbo 
possunt corripi, (nimia scilicet fructuum horariorum ingestio^) 
eundem tamen non sequi videmus effectum. Quisquis autem 
Cholera Cholerae Morbi legitimi (quocum solo nobis impraesentiarum 
Morbus, j.gg ggf \ phaenomena studiose coUegerit, fatebitur morbum 

qui quovis , , . , . 

aiioanni istum, qm quovis alio anni tempore invadit, quamvis ex 
invadit%b ^^dem occasiouc prognatum, atque eorundem symptomatum 
hoc legiti- nonnullis stipatum, ab hoc nostro toto coelo distare ; haud 
coelo dis- alitcr ac si in aere peculiaris mensis hujus lateat reconditimi 
**^ ac peculiare quiddam, quod specificam hujusmodi alterationem, 

soli huic morbo adaptatam, vel cruori vel ventriculi fermento 

valeat imprimere. 

CAP. III.* 

Dysenteria partis^ anni 1669, atque integrorum 

1670, 1671, 1672. 

Tormina Ventris Tormina sine dejectionibus initio Augusti, 1669, 
tionibuir (^^ supra [c. 1. § 1.] innuimus,) invadere coepcrunt; et excur- 

«^ Reliqua hujua cap. om. ed. »68. Proceu, Int. c. 22. 

•* Deest hoc cap. in edd. '66, '68. Cf. * partU — 1672] om. ed. 76. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM iv. 2,3. 167 

Tente eoautumno Dysenterias^qiiae cmniisdemingrediebantur^ Dysent. 
aequabant numero, ne dicam exuperabant. Febris nunc iis >69^'72.^ 
accessity nunc aberat. Dysenteriarum per id tempus grassan- „^0 sua 
tium torminibus dicta ventris Tormina omnino respondebant : n»tura neo 

. - , ^ . -1-1.1 curationii 

atrocissuna nempe naec erant^ et per intervalla cruciabant^ methodo 
nullae vero sequebantur dejectiones vel stercorosae vel S^ienteri- 
mucosae. Pari passu cum Dysenteriis per autumnum hunc is disside- 
omnem procedebant^ sed (ut jam [c. 1. § 1.] docuimus^) non ^ 
cum iisdem per annos sequentes hujus Constitutionis epi- 
demice amphus invadebant. Cum vero Tormina haec sine 
dejectionibus neque natura sua, neque illa qua promptissime 
sopiebantur methodo^ a Dysenteriis multum dissideant^ ad has 
me confero. 

[2.] Animadverti morbum hunc^ uti nunc, ita fere semper, Dysenteria 
autumni initio invadere solere, et appropinquanti hyemi pro f^t^^iet 
4empore cedere. Cum vero annorum series eidem epidemice invadere, 
producendo nimium faveat^unum alterumve etiam quovis alio quanti 
tempore potest ferire ; quin et circa veris ingressum, forte ^^^^ ^^ 
etiam maturius^ (si nempe aura calidior intemperantiori gelu tempore. 
derepente soluto mox supervenerit,) plures aliquot incessere : 
undei perpauci licet fuerint qui hoc corripiantur morbo^ cum 
tamen' id tempore itaalieno contingat^ satis scioillam consti- 
tutionem haud mediocriter huic morbo suffragarL Atque 
ita se res habuit per eos annos quibus Dysenteriae ita late 
jdepopulabantur ; quandoque enim circa finem hyemis aut 
Teris initium (uti [c. 1.] dictum,) hic morbus hunc illumve 
Texabat. 

[3.] Nunc cum rigore horroreque aggreditur hic morbus^ Dysente* 
quos seqtiitur totius corporis calor, (ut in febribus solenne ^ript^. 
est,) atque himc brevi post ventris tormina^ ista vero dejec- 
tiones. Saepe vero nulla antecedit febris praesensio^ agmen 
autem ducunt tormina^ dejectiones subsequuntur. Semper 
tamen adest ingens cruciatus et int^stiiiorum depressio cimi 
dolore quoties exoneratur alvus, cum crebris itidem dejecti- 
onibus^ et molestissimo viscerum omnium quasi descensu. 
Dejectiones mucosae sunt omnes^ non stercorosae^ nisi quod 
nonnunquam stercorosa interpbnitur, idque sine dolore in- 
signi. Mucosis hisce dejectionibus intertexuntur sanguinis 
quaedam lineamenta; quandoque tamen tie minimum quidem 

' toiM»] om, ed. '76. ' 



168 THOMAE SYDENHAM 

Dysent. sanguinis per omnein morbi decursmn iisdem admiscetnr; 

'69-72.^ quo non obstante^ (modo frequentes sint dejectiones^ cum 

ventris torminibus et coUuvie mucosa^) morbus haud minus 

recte Dysenieria vocabitur^ quam si una manaret sanguis. 

Cardiaeo- Intcrea temporis aeger^ si vel aetate floreat, vel cardiacorum 

giminis^ opc incalescat, fcbricitat ; lingua subalbida quadam mncilagine 

calidioris dcnsc obsita^ et, si vehementius fiierit excalefactus^ nigra 

roorboin- etiam atquc sicca. Frostemuntur admodum vires^ dissi- 

commoda. p|^n|;ur spiritus, nullum non adest febris male moratae indi» 

cium. Non dolores tantum summos atque aegritudinem 

adfert hoc malum^ sed, nisi perite tractetur^ ingens etiam in 

vitae discrimen aegrum perducit ; cum enim jam imminutae 

caloris vitalis ac spirituum copiae a crebris hisce dejectionibus 

ante exhauriantur quam peccans materia possit e sanguine 

exturbari^ manuimi ac pedum frigore superveniente^ a morte 

periclitabitur, etiam intra morborum acutorum periodos op* 

petenda; quod si intentatas Parcarum manus hac vice elu- 

serit^ plura tamen diversi generis symptomata miserum ex- 

pectant. Verbi gratia, nonnunquam progresso morbo, loco 

filamentorum sanguineorum quae eodem incipiente dejectio- 

nibus permista conspici solebant, sanguis sincerus, ne muco 

quidem intermixto, largiori quantitate singulis conatibus 

egeritur; quod, cmn corrosionis majorum aliquot vasorum 

quae intestina perreptant argumentum sit, aegro interitum 

Intestina minatur. Nonnunquam etiam intestina a magno illo incendio, 

^gnwma 9^^ cxcitavit matcriac calidae atque acris ad partes laesas 

afficiimtur. affluxus copiosior, gangraena insanabili afficiuntur. Aphthae 

Aphthae insuper, exeunte morbo, oris Intema faucesque saepenumero 

^minen- obsident; imprimis ubi corpus diu fuerit excatefactum, et 

^y^ matmae peccantis evacuatio medicamentis astrinficentibus 

plunmum , , , , ^^ 

denunci- impedita^ non exacto prius per cathartica morbi fomitet 
atque hae quidem mortem imminentem ut plurimum denun* 
ciant. [4.] Quod si praedicta symptomata superaverit aeger, 
et morbus in longum trahatur^ tandem intestina ordine 
quaeque suo deorsum versus affici videntur^ donec in rectum 
intestinum malum omne detradatur^ et in tenesmum desinat ; 
quo facto, longe secus atque in Dysenteriis, dejectiones sterco* 
rosae vehementissimum intestinis dolorem inferant, alvi sci- 
licet faecibus teneriora adhuc intestina inter descendendum 
radentibus; cum dejectiones mucosae eo tantiun tempore 



ant 



OBSERVATIONUM MEDICARUM IV. 3. 169 

inferiori intestino {recto nempe,) molestias creent, quo Dysent. 
materia in eo solo. conficitur atque inde excemitur. Hic Agg^*^.** 
autem morbus licet adultis^ maxime grandaeyis, haud raro ^j^ ^^^^ 
exitialis^ infantibus nihilominus perbenignus reperitur, quibusUcet 
ad menses aliquot ab eodem quandoque afficiuntur sine quo- muciTne 
vis incommodo. modo res Naturae permittatur. grandae- 

* , , vis, saepe 

[5.] Quantam cum hac^ quam descripsimus, affinitatem exitiaiis, 
habeat endemia ista Hibemorum Dysenteria^ non satis scio^ ^^n^f ' 
cum nondum ea mihi innotuerit : quin et in his quas inco- nua est 
limus regionibus quomodo se habeat Dysenteria^ quam jam 
depinximus, si ad iUas referatur quae aliis annis infestabant, 
mihi pariter incompertum est; cum fieri quidem possit ut 
variae enascantur Dysenteriarum species^ ut sunt variolarum 
et epidemicorum aliorum^ diversis constitutionibus propriae, 
et quae proinde medendi methodum in aliquibus diversam 
sibi suo jure vendicent. Neque est cur hos Naturae lusus 
hac in re tantopere demiremur ; cum in confesso apud omnes 
sit^ quod^ quo profundius in quaecunque Naturae opera pene- 
tremus^ eo luculentius nobis affulgeat^ ingens illa varietas 
et divinum pene artificium operationum ejus^ quae captum 
nostruiQ longissime superant: adeo ut quisquis ille fuerit 
qui in se receperit haec omnia mente assequi^ et multifarias 
Naturae operationes /cariL iroSa^ indagare^ partim magnis au- 
sis excidet^, neque voti per omnia compos reddetur; convitia 
interim^ (si quid judicando valet,) pro repertorum vel utilis- Epidemi- 
simorum quam fecit semente^ certo certius sibi metenda pro- mum on^' 
ponetj idque eam tantum ob causam^ quod primus invenit. untur,prin- 

[6.] Porro observandum est quod epidemici omnes, ubi^s^gp^.' 
primum e Naturae sinu emergunt exiliuntque^ (quantum ex V***^^;^ 
eorum phaenomenis licet conjicere^) principio magis spirituoso haerescere» 
ac subtili videntur inhaerescere^ quam ubi jam magis adole- g„m ^^' 
verint^ quoque magis ad occasum vergunt^ eo magis indiesgfntesma- 
crassi atque humorales fiunt; etenim qualesquales demum^di^au 
fuerint inimicae istae particulae^ quas aeri intime permixtas J^J® J* ^IJ®" 
constitutionem epidemicam formare opinabimur^ omnino par duntur. 
est ut easdem majori agendi potentia per ea tempora poUere ^ cpn- 
existimemus quibus primiun emperint, quam postquam earum refractaa 
vires fuerint refractae. Ita primis mensibus quibus grassa- P^^^cuia- 

■ affufgeat'] affulgeant ed. *76. 

^ " Magnls tamen excidit ausis." (Oyid. Metam, ii 328.) 



170 THOMAE SYDENHAM 

Dtsent. batur pestis^ nullo fere non die ejns contagio afflati^ dum in 

^'69^72.*' ^^8 versarentur, inopinantes extincti sunt, nihil prorsus 

rum inimi- ^^ praeseutientes ; cum, ubi morbus magis adoleverat, 

canim vi- neminem, nisi febre atque aliis symptomatis praecedentibus, 

buspendet unquam prostrayit : ex quo abunde conficitur, morbum hunc 

eprdemica!^ ipsis incuuabuUs magis efiFeratum atque acutum fuisse 

Probatur quam post principia, licet pauciores prima acie jugulaverit, 

Mstis^^et ^^^^^ j<^ scilicet quem habebat in humana corpora influxu. 

Dyscnteri- [7.] lu Dyscnteriis pariter, de quibus jam agimus, omnia 

uniyersim symptomata atrociora sub primo morbi ingressu 

comparebant : et licet, si ad aegrorum numerum respexeris^ 

latius indies malum serperet, donec tandem ad statum per- 

venisset, in quo ex consequenti plures interibant quam 

ineunte morbo; symptomata tamen sub initio saeviebant 

magis quam in statu, ac multo adhuc magis quam in de- 

clinatione, et caeteris paribus plures pro aegrorum numero 

"^EXXa/^c nop^ptos Baparog, Koi fioipa Kparmfi, 

[l e. Mort rapuit violentOf et ineluetabiU /atum. — Hom. 7L f . 83.] 

Adde quod quo diutius perseverabat morbus, eo magis humo- 

ralis etiam videbatur ; verbi gratia, primo quo invasit autumno, 

quam plurimi nullis omnino dejectionibus molestabantur^ tor- 

minum vero quod spectat atrocitatem, febris intensionemy 

subitam virium prostrationemj aliaque symptomata, insequen- 

tium annorum Dysenterias longo intervallo post se reliquit. 

Quinimo Dysenteriae cum dejectionibus, quae primae incesse- 

bant^ principio magis spirituoso ac subtili videbantur inhae- 

rere^ quam quae illas sequebantur; etenim in primis Dysen* 

teriis et conatus et ad desidendum irritatio majores erant, 

tum etiam frequentiores; ipsae vero dejectiones, stercorosae 

praesertim, et minores, et magis insolentes. Quibus autem 

gradibus morbus in genere se promovit, iisdem etiam immi- 

nuebantur tormina; dejectiones vero magis stercorosae erant, 

donec tandem, fatisoente epidemica hac Constitutione, tor- 

mina vix perciperentur, dejectionesque stercorosae magis 

essent quam mucosae. 

CuRATio. [8*] Ut ad curativas indicationes tandem procedamus: 

Dysenteria cum varia quac huic morbo accidunt symptomata diligenter 

briA^ride- ^^ mature mecum pensitassem^ febrem eum esse (sui scilicet 

turinin- gencris,) in intestina introversam deprehendi, cujus ope 

trorena. humores calidi atque acres in massa sanguinea contenti^ 



OBSERVATIONUM MEDICARUM IV. 3. 171 

atque eandem exagitantes^ per arteiias mesaraicas in dictas Dysert. 
partes deponimtiir; unde, a yehementiori sanguinis atque »59^72.^ 
hiunorum eo oontendentium impetu patefactis vasorum ori- 
fidis, sangxds per sedem efPunditur. Interea temporis im« 
portuno intestinorum nisu, quae omnem adhibent operam 
ut humores acres continuo infestantes expellant^ mucus iste^ 
quo naturaliter obducuntur^ singulis sedibus^ uunc parcius^ Humores 
nunc copiosius^ una egeritur. Proinde ultro se indicationes ^^^ ^^ °* 
offerre videbantur. neque mihi aliud quippiam incumbereveiiendi,et 

._^ . \ ' ' j. \ ^ percathar- 

enstimavi, quam ut pnmum acres istos humores secta vena tica edu- 
immediate reveUerem^ (quo facto insuper reliquam massam^®'^^, 
contemperarem^) tum etiam dictos humores per cathartica c^mpe- 
subducerem. randu». 

[9.] Hac itaque methodo sum usus : quo primum accer- 
sebar die^ venam cubiti tundendam suasi; eadem nocte et 
poregoricum propinavi^ et sequenti aurora potionem hanc 
catharticam lenitivam^ mihi familiarem : — 

[Form, 24.] * I^ Tamarindorum semunciam, 

Foliomm Sennae drachmas duas, 
Bhei sesquidxacbmam ; 
Coque sufficiente quantitate aquae ; colaturae unciis tribus dissolve 
Mannae, 

Syrupi Bosacei Solutivi, ana unciam unam ; 
Misce ; fiat potio sumenda summo mane. 

Hanc ego potionem electuario cuilibet^ cum rhei pauca 
quantitate parato^ soleo praeponere; licet enim rhabarbarum 
cholerae atque acrioribus quibusque humoribus evacuandis sit 
dicatum^ attamen nisi mannae aliquid, aut syrupi rosacei^ vel 
aliud ejusmodi^ ea quantitate admisceatur ut ad pleniorem 
catharsin assurgat^ in Dysenteriis curandis^ nou admodimi 
conducit. Quandoquidem vero satis est obviimi medicamenta 
cathartica etiam lenissima, et tantimi iK/coTrpoyrued, ventris 
tormina intendere^ spirituum etiam dejectionem atque aTo^iav 
universalem aegro inferre, adventitio nempe illo tumultu quo 
sanguinem ac humores commovent inter operandum ; ea- PaTegori- 
propter solenne rt\\h\ est paregoricum temporius aliquanto ^ J]^*^ 
subjicere^ quam post cathartica consuevimus, (hora scilicet hic exhi- 
pomeridiana quacunque, modo catharticum suo defimctum qu°,^ost 
munere videatur^) quo scilicet quem concitavi motimi denuo p^irgatio- 

nes soiec 
' Cf. formm. 8, 59, 97, 101, 103, 118, 212. ^ im—cur.] om. ed. 76. • 



172 THOMAE SYDENHAM 

Dybent. sufflaminare yaleain. Deinceps ad duas adliuc vices dictum 

'69-^72.^ catharticum praescribo, altemis scilicet diebus hauriendum ; 

paregoricum etiam post singulas purgationes, quo supra 

monuimus tempore. Hoc insuper diebus a purgatione vacuis 

tam mane quam sero exbibendum curo^ quo scilicet sympto- 

matumferociam debellem^ atque inducias impetrem dum cum 

humore peccante exterminando mihi res est. Anodyno 

autem utebar maxume laudano liquido^ guttis nempe sedecim^ 

vel octodedm in aqua qualibet cardiaca pro dosi una. 

Aqua car- [IQ.] Post venae-sectioncm et catharsin semel celebratam, 

peratior pci^ totum morbi decursum™ cardiacum quodvis'^ e tempera- 

Mctr**^' ^^^^^®^ ^^ aquaP epidemica^ aqua scordii composita, et his 

et cathar- similibus, subindc degustandum concessi. Exempli gratia : — 

8in semel 

celebratam 

conceden- IForm. ^d.]"} I^ Aquae Ceiasorum nigronun, 

^^ * [ Aquae] Fiagorum, ana uncias tres, 

Aquae Epidemicae, 

[Aquae] Scordii Compofiitae, 

[Aquae] Cinnamomi Hoideatae, ana unciam unam, 

Margaritarum praeparatarum sesquidrachmam, 

Sacchari ciystallini quantitatem sufficientem; 

adde Aquae Bosarum Damascenarum semidrachmam ; 
(ad gustum scilicet gratiorem ;) 

Misce; fiat julapium, de quo capiat cocblearia quatuor yel 

quinque in languoribus, vel ad libitum. 

Haec autem' imprimisin senioribus ac phlegmatids usurpavi*, 
maxime quo ucmpe spiritus magna dejectionum vi (quod in hoc morbo 
vioribul" *^^ venit,) prostratos erigerem quadantenus et resardrem. 
Potus erat lac coctum cum aquae triplo^ aut Decoctvm^ 
Album quod appellant, (ex cornu cervi calcinati, et micae 
panis albissimae^ ana unciis duabus^ ooctis in aquae fontanae 
libris tribus ad libras duas^ et postea sufficiente quantitate 
sacchari albissimi edulcoratum^) aliquando etiam lac cerevi- 
siatum"; vel^ ubi dejectio virium id postulaverit, aquae fon- 
tanae librae duae cum vini Canarini libra dimidia simul 

* $ed, vel octod,] 14 oeMfi ed. 76. « om. ed. 76 : c£ form. 19Z 

"* per — itecuraum] om. ed. 76. ' Haec autem] idque ed. 76. 

" cardiacum quodvW] aquam cardia- ■ usurpam] om. ed. 76. 

cam ed. 76. * Decoctum — edulc.] om. ed. 76. Cf. 

o e temperA euhinde degustandam inf. c. 6. § 9; Sched, Monit. /. § 13. 

conceesi add. ei 76, et inf. om. " cerevisS] vel cerevisia cum panis cor^ 

f ui aqua — eimil.] aquam ac. epidemi' tice et maei incoctis add. ed. 76. 

cam, aquam tcord. compositam^ aut Hmi' *■ vel — aetum.] om. ed. 76. 
lem ed. 76. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM IV. 3. J73 

ooctae^ pro potu ordmario frigide assumebantur. Panatella Dybemt. 
item noimunquam yescebatur, nonnunquam jusculo e camibus ^ggf.y^^ 
OTinis macilentioribus. Grandaeviores lectulo magis addixi; Hietiam 
aquam item cardiacam illis familiarem liberalius indulsi quam ^^^o 

. , maffis ad- 

infantibus aut junioribus par erat. Laudata metbodus om- diceudi 
nibus^ quae mihi hactenus innotuere^ in hoc morbo vincendo 
fadle paknam praeripuit^ qui perraro ultra tertiam purgatio- 
nem durayit. 

[11.] Quod si morbus praefiractior his non cederet, dictum in morbo 
paregoricum aegro exhibui singulis diebus^ mane et hora*?°^™*' 
sonmi^ donec omnino convalesceret ; imo^ quo certius adhuc goricum 
hic affectus debellari potuerat^ laudanum praedictum octava ^ebos 
quaque hora (id est, ter spatio diei naturalis,) propinare non ™»ne et 
dubitavi ; idque in majore dosi quam supra recensui, nempe septima. 
ad guttas quinque et vigrnti, si prior dosis fluxui cohibendo ^1*^*1^* 
haud par fuerat. Insuper enema ex lactis vaccinae libraetdebet 
dimidia, et theriaca Andromachi sesquiuncia, singulis diebus "' 
injiciendum curavi, quod quidem in quibuscunque alvi dejec- 
tionibus mire confert. Nec vel minimum quidem incom- 
modi a tam frequenti medicamenti narcotici repetitione mihi 
adhuc videre contigit, (quantamlibet noxam inde sequuturam 
comminiscantur inexperti,) licet plures noverim qui in morbo 
contumaciori idem ad septimanas aliquot continuas quotidie 
usurpaverint. Hic" autem admonendum quod cum alvicuratio 
fluxus ad diarrhoeam tantum assurgat, satis erit ut (phleboto- ad^diM^"* 
mia ac catharsi fortiori omissa,) rhabarbarum solum singulis rhoeam 
matutinis exhibeatur, nempe ejusdem pulverati semidrachma surgentis/ 
(plus minus pro aegri virium ratione,) in bolum sufficiente 
quantitate diascordii concinnata, addendo olei chymici mnna- 
momi guttas duas; noctibus autem insequentibus paregoricum 
ex aquae cinnamomi hordeatae uncia una, et laudani liquidi 
guttis quatuordecim j diaetam interim observando qualem in 
curatione Dysenteriae supra descripsi, atque etiam singulis 
diebus, si opus fuerit, clysterem injiciendo ibidem laudatum. 
Sed hoc obiter. 

[12.] Ut unica instantia (neque enim pluribus convales- 
centium exempfis, nulla cogente necessitate, Lectori taedium 
creabo,) methodiun jam a me propositam commendatam 

r imo — co^fert] om. ed. 76. « Hic — obiter'} ora. ed, '76. 



174 THOMAE SYDENHAM 

Dysbnt. faciam : vir pietate atque eruditione insignis^ Thomas^ Belke^ 
'^09^7^*' S.T.P., et Comiti Sancti Albani a Sacris Domesticis^ durante 

hac Constitutione, Dysenteria acutissima laborans^ me in 

subsidium accito^ ipsissima hac methodo restitutus est. 
Infantes [13.] Infantcs hoc morbo correpti eodem plane modo erant 
Srho<r^^ tractandi^ sanguinis tamen extrahendi quantitate, tum etiam 
morbo medicamentorum^ tam cathartici quam anodyni^ viribus pro 

annorum ratione imminutis; ita ut (verbi gratia^) narcotici 

guttae duae infanti unius anni sujffecerint. 
Laudani [14.] Laudanum liquidum, quod in quotidiano (ut dictum^) 
Bi^piicior ^^^ ^^ ^^^f hBJic ad normam simpliciorem praeparavi : — 

praepara- 

tio. IForm, 26.] >> ^ Vini Hispanici libram unam, 

Opii uncias duas, 

Croci unciam unam, 

Pttlveris Cinnamomi, 

[Pulveris] Caryophyllonim, ana drachmam unam ; 
Infundantur simul in balneo Mariae per duos vel tres dies, donec 
liquor debitam consistentiam acquirat ; colatura servetur pro usu. 

Hanc nostram praeparationem laudano officinarum solido 

anteferendam virtutibus quidem non censeo^ sed ob formam 

saltem commodiorem^ et majorem dosis certitudinem eidem 

antepono; cum scilicet vino^ aquae distiUatae^ aut liquori alii 

cuicunque^ instillari possit. Et profecto non hic mihi tem- 

pero quin gratulabundus animadvertam^ DEUM Omnipo- 

tentem^ irdprtov Acorffpa idwv [Hom. Od. 0. 825.], non aliud 

remedium quod vel pluribus malis debellandis par sit, vel 

eadem efficacius extirpet, humano generi in miseriarum sola- 

men concessisse, quam sunt opiata, medicamenta scilicet ab 

Narcotico- aliqua papaverum specie desumpta. Et quamlibet sint non- 

!^n tam ^"^^ ^^ crcdulis pcrsuadere velint omnem fere narcoticorum, 

ab artifi- opii pracscrtim ipsius, virtutem ab artificiosa ac debita, quam 

pw-ation^ *^^^ adhibcnt, praeparatione pendere ; qui tamen experientia 

quam ip- judicc certaverit, et tam simplicem succum a Natura oblatum. 

BIUS OpU " , * , , , ' 

excellentia quam ejus pracparata^ cum dihgenti observatione m usum fre- 

detuj^pral ^^®^^®^ revocaverit, nullum fere discrimen intercedere com- 

dere. periet, ct mirandos illos effectus quos edit, nativae ipsius 

plantae bonitati atque excellentiae, non vero artificis poly- 

daedali^ solertiae, deberi certo sciet. Quinimo ita necessari- 

• rkomas] Johannes ed. 76. «= polydaed,'] iro\v8a/8e(Aos, wfer*, i«- 

" Cf. form. 131. geniotus. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM IV. 3. 175 

um est in hoinims periti manu organum, jam laudatum medi- Dtsent. 
camentum, ut aine illo manca sit ac claudicet Medicina; '69.^7^** 
qui vero eodem instructusfaerit^ majora praestabit quam quis 
ab uno remedio facile speraverit : rudis enim sit oportet^ et 
param compertam liabeat hujus medicamenti vim^ qui idem Opium est 
sopori concUiandOy demulcendis doloribus^ et diarrhoeae sis- cl^acum 
tendae applicare tantum novit, cum ad alia plurima (gladii p/aesun- 
instar Delphici^) accommodari possit, et praestantissimum sit si non unL 
remedium cardiacum (unicum pene dixerim.) quod in rerum f^^* ^^^~ 

^ * tenuscog- 

natura hactenus est repertum. nitum. 

[15.] Hac methodo erant tractandae Dysenteriae in ge- 
nere : observandum est autem, quod, cum primo quae ingre* 
diebantur anno, indolis magis subtilis (uti [§ 7.] dictum,) ac 
spirituosae essent, quam quae sequentibus annis infestabant, 
idcirco non ita prompte catharticis parebant medicamentis, 
atque illis quae tam sanguinem diluebant contemperabant- 
que^ quam acres istos humores qui ex eodem in fistulam in- Dysente- 
testinalem excemebantur. Quamobrem primo autumno quo ^"^^^^5^ 
Tormina sicca et Dysenteriae invadebant, methodum sequen- Constitu- 
tem constanter ad utrumque morbum abigendum adhibui^ m^odum 
eventu ubique astipulante ; donec appetente frigore eandem *e™ ^^^^,- 
etiam anno eodem minus efficacem esse sentirem, atque annis optime cu« 
sequentibus, cum jam magis a subtilitate recederet morbus, '■*^»°^' i 

^. non item 

prorSUS mutllem, sequenti- 

[16.] Ita vero processi : si aeger aetate florens febricitaret, ^^» ™»^- 
cubiti venam tundendam praecepi, atque elapsa hora una 
ant altera, eundem ingesto affatim liquore diluendum^ ut in 
cholera morbo factitaram^; non vero, ut illic, jusculo e car- 
nibus pullorum, aut lacte cerevisiato^ at lactis ipsius sero^ 
quod eadem qua illic copia frigide propinandum, tepide vero 
inferius injiciendum curavi^ nec saccharo adjecto, nec alia re 
quacunque. Tormina et dejectiones sanguine permistas^ re- 
jecto jam quarto enemate^ semper evanescere animadverte- 
bam. Hoc labore exantlato^ et transmisso sero lactis omni, 
(quod duarum triumve horarum spatio fiet, si diligenter ope- 
ram navaverit aeger,) lectulo protinus eum commisi, ubi 
brevi sponte sua in madorem solvebatur^ (a sero lactis san- 
gnini immixto^) quem ad horas viginti quatuor continuari^ mi- 
nime provocari*, jubebam ; nihil interim concedens praeter 

•1 CC c. 2. §§ 2, 3. • ifiifi. provoc,] om. ed. 76. 



176 THOMAE SYDENHAM 

Dysent. lac crudum paulo tepefactum^ quo etiam utebatur solo ad 

^•69 ^J^** ^®^ ^^^^ ^^^ quatuor postquam e lecto surrexerat. Si vel ob 

lectuli» vel lactis, usimi nimis praemature intermissum, reci- 

divam pateretur aeger, eadem vestigia denuo repetenda erant. 

Haec methodus, si certa atque expedita fuerit, non ideo a 

viro quolibet prudente repudiabitur, quod fastoso remedio- 

rum apparatu non se venditet. 

Dysente- [17.] Hujusmodi fcbrem symptomatis, qualia supra de- 

modo in° scripsimus, stipatam iis in locis et temporibus reperiri quibus 

Africa per Dyseuteria epidemice regnat, et metbodum hanc, quam deli- 

ra sanaba- ueavimus, cidcm omnino deberi, testimonio viri probi atque 

tur. eruditi, Doctoris Butler, amplius confirmabitur, qui nobilis- 

simum D°"" Dominimi Henricum Howard, a Sua Majestate 

Begia Britannica ad Moroccensem in Africa legatum, comi- 

tabatur^; quibus in regionibus (ut mihi ipsus retulit,) obser- 

vavit Dysenteriam per ea tempora (uti semper,) epidemice 

grassari, et febrem, quae cum illa jungebatur, omnino iUi 

similem quam depinximus; quibus ille medebatur tam in 

urbe Tingitana, quam aliis in locis, sive nostrates essent 

aegri, sive Mauri, dicta methodo, felici semper exitu : quam 

quidem neuter alteri debemus, sed pari fortuna in eandem 

dissitissimi incidimus. Profitebatur autem, optime istic sibi 

cessisse in illius morbi curatione methodum illam, qua liquo- 

ris diluvio submerguntur Dysenteriae. Atque exiBtimo ego, 

omnino par esse ut in calidiori isto climate longe rarius 

successu careat haec methodus, quam in nostra Britannia. 

Exempia [18.] Primo illo autumno quo vigebat haec constitutio, 

du?unti^" Daniel Coxe^ M.D., vir ingenio et eruditione* omatissimus, 

Dysenteria acutissima laborans^ (me^ quem consuluit^ sua- 

dente^) ope methodi jam laudatae cito, tuto^ et jucunde^ sa- 

natus est ; post tertium scilicet quartumve enema^ dum lecto 

assiderem, et tormina et dejectiones sanguineae evanuere; 

nec qualibet re alia^ praeter lecti ad dictum spatium patien- 

tiam^ et lacteam diaetam, ad sanitatem redintegrandam opus 

habuit. Eodem plane modo et idem postea alios quam plu- 

rimos hoc malo affectos restituit^ exeunte eo autumno ; an- 

no autem proximo^ illum etiam idem molientem spes fefellit. 

f Sc. anno 1669. dicit, ut tuto, ut ccleritcr, ut jucunde 

t eriMt] omnifaria erud, ed. 76. curet." (Cela. De Medic, iii 4.) 

^ " Asclepiades officium esse Medici 



OBSERVATIONUM MEDICARUM JV. 3. 177 

[19.] Jam olim diximua [§ 4.] quod saepenumero hic Dtsent. 
morbus^ si diutius excurrat^ iutestina seriatim omnia deorsum *69-^72.^ 
▼ersus afficiat^ donec tandem omnis ejus vis in rectum de- TenesmiLH 
cumbat cum assidua desidendi cupiditate, qua nihil praeter J"^J^^™. 
mucosam quiddam et subcruentum excemitur. Hoc si fiat, bi non est 
frustra erit (me judice,) qui medicari sataget vel quavis methodo *ecti, «cJd 
praedicta; vel clysteribus abstergentibus^ glutinantibus, atque » "1*^"* 
astringentibus, quae' pro variis ulceris (quod supponitur^) tem- qua intes- 
ponbus injici solent ; vel etiam fotu, insessu^ suffumigiis, ac ^t^^^*'" 
suppositoriis dictos scopos respicientibus. Liquet enim hoc 
ab ulcere recti non procedere, sed ex iUo potius^ quod intes- 
tinay quibus gradibus vires resumpserint, iiidem etiam mate- 
riae morbificae reliquias in rectum deturbaverint ; quod 
quidem indesinenter proritatum singulis sedibus mucosam 
illam materiamj qua ex Naturae providentia intestina dupli- 
cantur, elidit. Corroboranda est itaque pars affecta^ quo 
possit^ alioram intestinorum exemplo, jam fatiscentes mali 
reliquias fanditus eliminare. Hoc autem ea sola praestabunt, 
quae corpori in genere vires adjicere apta nata sunt ; topi- Topicum 
cum enim^ qualecunque id demum faerit^ parti dolenti appli- q^e Mc° 
catum^ cum alienum quid sit^ contactu molesto debilitatem"^^^: 
magis adferet, quam robur subministrabit. Tolerandum ita- 
que est aegro, donec diaeta analeptica^ et Uquore aliquo cardi- soladiaeu 
aco^ qui palato arridet maxumCj pro libitu ingesto^ revocari p^>d^t^* 
poasint Tires ; quibus redeimtibus, pari passu suaque sponte 
proripiet se hoc tenesmi symptoma. 

[20.] Acddit etiam nonnunquam (licet raro admodum^) ut 
Dysenteria sub initio non rite curata^ particulare subjectum 
ad annos aliquot discruciet^ integra sanguinis massa crasin 
quasi Dysentericam jam indepta; unde acres calidique hu- 
mores intestinis eontinuo suppeditanturj aegro interim sin- 
gula vitae munia mediocriter bene obeunte. Hujus spocimen 
se cnihi obtulit non ita pridem in ipuliere quadam meis 
aedibus vicina. quae per tres annos hujus Constitutionis 
postremos hoc malo contmenter exercebatur. Cum remedia ,iae inve- 
quam plurima esset experta, antequam ad me accederet, ^^^J®' 
venae-sectlonem tantum, missis caeterJA praesidiis quibusque, tione repe- 
celebrandfim censui ; quam ut saepius repeteremj longioribus ^^ ^^^^1 
tamen intervallis, tum sanguinis color, pleuriticorum san-pl^- 

* guae .... injici tolenil injecfis ed. '76. 

A a 



178 THOMAE SYDENHAM 

Dysent. guinis aemulus, tum insigne iUud quod post singulas vices 
'69^*72.^ magis ac magis auctum sentiebat levamen, mihi addebant 

animos ; cujus ope tandem pristinam sanitatem consequuta 

est. 

[21.] Antequami finiam^ hoc est notandum^ quod tametsi 

in his annis quibus Dysenteriae adeo epidemice grassarentur, 

evacuationes prius memoratae prorsus necessariae erant 
Dysente- autequam ad usum laudani deventum fuisset; attamen in 
nonsU™- constitutione quavis huic morbo minus faventi, istae tuto 
nidemica, omitti possint, ac curatio compendiosiori via, solo nempe usu 
liususuestlaudani^ absolvi, eo quem descripsimus modo. Atque ha^c 
curanda. ^g Dysenteriis dicta sunto. 

CAP. IV.'' 

Febris Continua partis^ anni 1669^ atque iniegrorum 
1670, 1671, 1672. 

Eo ipso tempore quo saeviebat Dysenteria, et Febris quae- 
dam, illi simillima quae dysentericis accidere saepe solebat, 
una exorta est, quae quidem non eos tantum quos jam sauci- 
averat Dysenteria, sed ab illa prorsus immunes (nisi quod sub- 
inde, at raro, tormina haud quidem atrocia, nunc cum dejec- 
tionibus, nunc sine illis, paterentur aegri,) pariter incessit : 
easdem enim ubique 7rpo<f>d(r€i/i; (seu causas manifestas et 
apparentes,) habuit quas dysenteria; eadem etiam per omnia 
symptomata, quae dysentericorum febrem comitabantur ; ita 
ut, si evacuationes per alvum dysenteria laborantium excipias, 
et quae ab istis necessario pendebant symptomata, dicta Febris 
ejusdem prorsus naturae cum ipsis dysenteriis videretur : et 
deinceps per hujus Constitutionis decursum omnem parem 
cum illis subiit symptomatum quorumlibet alterationem, eis- 
dem Bcilicet differentiis, quoad augmentum, statum et decli- 
nationem, aiFecta, quibus afficiebantur in genere dysenteriae. 
Haec itaque Febris Dysenterica mihi audiebat. 
Febris [2.] Memorata Febris nonnunquam (uti dictum,) cum alvi 

tencT' torminibus, sed mitioribus, ingrediebatur, (prioribus annis 
descri- maxume quibus invasit,) vel ista ad eam post accedebant, sae- 
pius vero nulla erant. Sudores, qui in Febre Constitutionis 

^ Anteq. — i»o<fo] om. ed. '76. * partis anni S^c,'\ hujus Constitutionis 

k Deest hoc cap. in edd. '66, '68. ed. 76. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM IV. 3, 4. 179 

praegressae copiosissimi erant^ (ut supra [iii. 3. 1.] notavimus,) Febris 
in hac rari ac parci, sed capitis dolor in hac quam in illa ann^r'um 
specie immanior; linguae aegrorum, licet humidae atque albae '^9-72. 
ut in altera specie^ crassa insuper pellicula oblinebantur. 
Rarius haec per ptyalismum sibi fugam quaerebat^ quod in 
alia non erat infrequens. Ad aphthas, cum jam discessum Aphthae 
meditaretur, erat propensior quam vel prior ista, vel alia ill*hac*Fe- 
quaevis febris species, quam mihi hactenus contigit videre; ^^e, 
huic etenim perquam familiare fuit, (uti et febri etiam illi 
quae dysenteriis supervenit,) cum jam fere desineret, materiam 
foedam atque acrem e sanguine in os atque gulam deponere, 
unde nascebatur dictum symptoma, in iis praesertim quos 
contumador morbus diutius maoeraverat, et regimen justo 
calidius amplius infirmarat. 

Eodem etiam morbo generabantur aphthae istae, quaequamin 
dysenteriis pervicacioribus cum febre conjunctis nullo non pJ*J?!*^^* 
die accidebant ; praesertim si, praeter regimen cahdius, onbus. 
evacuationes etiam per alvum medicamentis astringentibus 
prius fuerint coercitae, quam morbi fomes e venis phlebo- 
tomia et catharsi exigeretur. 

[3.] Haec erant certissima hujusce Febris Kpinjpui: re- 
liqua symptomata variabant quotannis, et pro manifestis 
aeris qualitatibus, certis quibusdam temporibus, et pro 
djsenteriae in genere progressu, tum etiam vario ej^usdem 
statu. Sed ut haec clarius intelligantur^ cum hoc praesertim 
aitificio in epidemicorum productione triumphet Natura^ rem 
paulo altius repetam. Notandum est itaque quod^ licet aeris Aeris qua- 
quaUtates manifestae non eam vim cuilibet constitutioni im- nifeg^ta™*" 
primant, ut causae sint epidemicorum qui ad illam propric^o^s^t. 
referuntur productivae, (cum a recondita atque inexplicabUi demico^ 
ejusdem conditione fluant isti,) pro tempore tamen in eos J^^J*^**". 
habent potestatem, et proinde intromittimtur epidemiei, aut eos tamen 
etiam excluduntur, prout illis favent qualitates manifestae, vel ^^ «*^^^- 
adversantur ; universalis autem constitutio eadem prorsus admittunt 
manet, sive eam promoverint istae, sive quadantenus retar- J^g*®"*" 
darint. [4.] Unde etiam est quod, cum varii epidemici in 
eandem incidant constitutionem, hic aut ille morbus particu- 
laris ea potissimum tempestate se exerat, ad quam sensibiles 
aeris qualitates eundem destinaverint^ atque alteri demum 
epidemico locum cedat^ quem scilicet diversae subsequentis 



180 THOMAE SYDENHAM 

Febris temporis qualitates advocaverint. Ex quo fit^ ut febris sta- 
Anno"um tionaria, quaecunque demum iUa sit, quae ad epidemicum eo 

'^9-'72. anno regnantem attinet, Julio mense potissimum saeviat, 
Febris 8ta- jj^j^g initio plurcs hominum catervas simul aggreditur; 
adquae' autumno vcro appropinquante, magno illi epidemico, a quo 
cSn*rae- ^^^s insignitur, rursus invalescenti decedit, et pardud 
dominan- infestat, ut quilibct semper annus satis docet. Excalefacta 
neTjni.po. enim a praegressa aestate hominum corpora febres, constitu- 
tiswmum f^j^ gencrali propriae quae sunt, promptissime eo tempore 
tumnove- invadunt; appetente vero autunmo, quo qui praedominatur 
puT^um^ epidemicus fasces resumit, istis omnino recedendum est 
te, roagno [5.] Sicuti vcro nominatae febres sensibili aeris qualitati 
coc^l' acceptum referre debent quod jam hoc mense exoriantur; 
Nomina- ita etiam symptomata varia, a sua natura, quatenus ab qus^ 
sympto/ modi constitutione generali pendent^ prorsus aliena^ a mani- 
matavaria, festarum qualitatum quae in illum incidunt mensem peculio 

a 8ua na- 

tura alie- sumunt mutuo. Hiuc est quod^ qnibns annis dictae febres 

nifestiT*" ^^ mcnsc turmatim ingrediuntur^ variis symptomatis novis 

quaiitati- stipautur^ praetcr illa qnae eis sunt propria quatenus ab ejus- 

antar?" " modi constitutionc generali proereantur ; eaedem tamen ipsae 

Unde tot maneant^ licet apud vulgus ob ^fHuvofUvw diversitatem novae 

^'^Jro q^otannis febres audiant. Ad paucas vero tantum septi- 

audiunt manas perseverant symptomata haec magis pecidiaria; quibus 

elapsis^ propria solummodo symptomata^ quae eis aocidunt 

quatenus febres sunt stationariae talis constitutionis^ reperi* 

untur per reliquum annum. 

[6.] Hoc tum in aliis liquebat febribus, tum magis pecuU- 
ariter in Dysentericis mensis Julii^ 1671 et 1672, in quarum pri- 
ore vehemens aegritudo et bilis aeruginosa cum magna in diar- 
rhoeam propensitate sub morbi finem continuo observabantur; 
in posteriore, doloris sensus in partibus corporis musculosis^ 
artubus maxume, ad rheumaticorum fere dolores accedens; 
faucium insuper inflammatio, mitior tamen quam in angina 
laborantibus. Utraque tamen haee in eadem febre spedfica 
coibant, et eadem plane medendi ratione utraque profliga- 
bantur ; diflferebant autem respectu tantum qualitatum sensi- 
bilium, quibus donabantur tempora illa in quae incidebant. 
Improvisa vero subitaneaque harum febrium circa dicti 
mensis initium eruptio, et nova ad tempus aliquod peculia- 
rium symptomatum facies, (licet neque specie distarent^ 



OBSERVATIONUM MEDrCARUM IV. 4. 181 

neque methodo medendi quam postalabant^ a febre illa qnae Febris 
integrum percurrebat annum,) haec (inquam,) plus satis ^^^'J,""^ 
evincunt quam sit difficile certam febris speciem omni tem- '^9-72. 
pore e phaenomenis elicere ; licet eam satis recte possit dig- ^®^^" 
noscere, qui ad alios morbos eodem anno ingruentes dili- optime 
genter attenderit^ et propria insuper febris symptomata^ quae ?,§"ad*a-' 
ad hunc vel illum eTacuationis modum spectant^ rite observa- lios mor- 
verit. Nec parum facit ad investigandam febris speciem anno in- 
oonsideratio^ sive methodi^ sive medicamenti^ a quibus eadem ^^"^^ 
minimo cum negotio expugnatur. attende- 

[7.] Quod ad reliquas symptomatum^ febres stationarias ^^^*^ 
comitantium, differentias spectat^ varia constitutionis tempora m^ta mo- 
eae tantum respicinnt^ atque eo nomine vel sunt intensiora^ cuationiV 
vel remissiora illa", prout intenduntur, vel etiam remittuntur, '5**^**2!^*' 
symptomata aliorum epidemicorum ad quos ipsa pertinent. dum inau- 

[8.] Sed ut ad rem revertamur : Febris haec, quae cum ^^ic^i 
dysenteriis (ut supra [§ 1.] dictum^) est ingressa, parem cum mentum, 
iis passam tenuit, nisi quod se paululum subduceret, dum alii febds ft!*. 
horum annorum epidemici praevalerent ; persistebat tamen^?^™® 
illa, nttnc plures, nunc pauciores petens, durante hac (Ton- Febrium 
stitutione. f^^^' 

narum 

[9.] Pro hujusce Febris curatione : cum observassem (uti sympto- 
prius [§1.] dictum^) phaenomena febris dysentericorum quam- i^fenslora 
plurium eadem plane esse cum illis quae hujus anni Febres ^^^ \^^ 

,. . . , .1 . . 1 1 remissiora, 

solitanas comitabantur^ consentaneum mmi videbatur sanatos prout in- 
iri aegros meos^ si evacuationem illam quadantenus imitarer, ^e" remit^' 
qua Natura materiam illam corrosivam atque acrem, quae et tuntur, 
ipsius dysenteriae et supervenientis febris causa continens mata epi- 
est, solet ablegare. Ac proinde eadem ipsa methodo, tum demico- 

rum ad 

quoad venae-sectionem, tum repetitas purgationes Febrem quos per- 
hanc aggressus sum, quam in dysenteriae curatione supra [c. 3. ^^^^ 

§ 9 sq.] fusius diduximus, nisi quod paregorica purgationibus p-^-; 

inteijecta non tantum non hic juvare, sed et obesse deprehen- haec ea- 
derim, (secus atque in dysenteria,) cum ab his detineretur thSdoqu» 
materia illa quae catharsi eliminari debuerat. Pulticula dysenu- 
avenacea, hordeacea, panatella, et similibus sub primis morbi baturT*' 
diebus victitabat aeger; potus erat cerevisia tenuis parum "^*" *i^<^ 
tepefacta. Post celebratam vero semel iterumve catharsin, purgatio- 
nuUa suadebat necessitas pullorum camibus, aut similibus "J^^^'^' 

» iUa] om. ed. 76. obewent. 



182 THOMAE SYDENHAM 

Febris eupeptis, aegro interdicere ; cum haec per purgationem medi- 
vuToRUM ^^^^ ®* indulgeat, quae non poterant concedi si alii viae 

'(i 9-'72. insisteretur. Tertia ut plurimum purgatio, interposito sem- 
Tardius pgj. (jig^ morbum absolvit ; neque tamen perpetuum id fuit, 
centibus scd aliac insuper nonnunquam instituendae erant. Si, Febre 
in"parva"^ jam pulsa^ fractiores adhuc essent ac magis effoetae aegri 
dosi, biduo vires, atque is tardius convalesceret, (quod hystericis frequen- 
postrema* tissime accidcbat,) laudano in parva dosi exhibito easdem 
catiiarsi restaurarc, et spiritus transfugos ac dissipatos in desertas 

elapso,rite . ^ , ° , t .,1 -. 

concede- statioucs rcvocarc conabar ; raro autem remedium lilud repe- 
^^^' tebam, neque unquam praescripsi, nisi biduo triduove a pos- 
beriorusus trema catharsi. Nihil vero aeque ad renovandas vires refo- 
viribus re- cillandosque spiritus faciebat, atque aurae liberior usus mox 

uovandis . . ' 1 

iinprimis ut Febris recesscrit. 

batFebre [^^0 A.nsam autcm ad praxin hanc instituendam hinc 

fugata. primum arripui ; quod nempe, nascente ferme Constitutione 

J^"jj^j*"^* hac, (dum irrequieto solicitoque animo novae hujus Febris 

praxin in- naturam volutarem,) ad juvenculam mihi vicinam advocabar, 

data e" t*"" febricitantcm quidem illam, atque acerbissimo sincipitis dolore 

fere enectam, aliisque symptomatis quibus Febrem Dysente- 

ricam onerari jam [§ 2.] diximus. Haec, cum a me interroga- 

retur et de modo quo Febris primum invadebat, et de ejusdem 

duratione, fassa est se a dysenteria, quae tum ubique fere gras- 

sabatur, a quatuordecim retro diebus fiiisse liberatam; cui 

sive sua sponte discedenti, sive medicamenti ope depulsae, 

protinus successit dicta Febris cum dolore capitis. Quibus 

ego me rectissime occurrere posse conjectabam, si dysenteriae 

loco aliam evacuationem substituerem, ejus simillimam, qua 

praeclusa, Febris oborta est; ac proinde methodo supra lauda- 

ta eandem restitui. Atque huic quidem se promptissime de- 

Ad com- debant hujus Constitutionis Febres. Semper enim rebar non 

?^dendi"*sufficere ad comprobandam in acutis medendi rationem, ut 

methodum felicitcr ca cederet, (cum ab imperitissimarum muliercularum 

in acutis . n. v ■• • • ti i 

requiritur tementatc sanentur nonnulli,) sed requin adhuc ut morbus, 
^^«^8^-* ^^^^^ negotio victus, quasi suopte genio cedat atque abitum 
opte geiiio affectct, quantum ejus fert natura. Sed hoc obiter". 
ce at j-^i^ -j jj^g^^jj|.g Junio, 1672, vir nobilissimus ac pruden- 

tissimus, Dominus Comes Sarisburiensis^, hac Febre laborans 

" fioc obiter'] haec extra oleat ed. '76. 

° Sarisb.'\ Miiius beue Syd. SalUb.\ cf. inf. v. 3. 3. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM IV. 4, 6. 183 

cam tormmibus^ alvo tamen non soluta^ accersiri me jussit^ Febris 

et methodo proposita sanitati redditus est. Neque alia mihi AN^N^o^rluii 

ulla fuit opus dum haec staret Febris. _!^"T?i_ 

[12.1 In adolescentibus. aliquando et in paulo provectio- ^^^^o^^s- 

•1 Vi 1 . 1 11 centesstu- 

nbus, Febns haec caput nonnunquam petebat, unde deh- pore ad 
rabant, non quidem, ut in aliis febribus, phreneticorum more, cedente*^ 
sed quasi stupore ad carum proxime accedente perculsi. percuisi, 
IIoc iUis prae caeteris accidebat, qiu sub morbi principio q^iS^/i^su- 
in sudoribus quoquo modo extorquendis operam inauspicato ^0"^»^ 

extornucii- 

collocarant. Non id mihi contingebat feUcitatis ut his sub- dis opcram 
levandis par tunc temporis essem, licet nuUum non moverem Jant^^miiia 
lapidem, nullumque non e remediis hactenus notis in sup- arte subie- 
petias advocarem. Atque haec de Febre hujus Constitutionis ront.^^^^' 
possint sufficere. 

CAP. V.P 

Morbilli anni 1670 a 

SuB initio Januarii, 1670-1, (ita ut solent praemature,) MorbiiH 
Morbilli sunt ingressi, atque indies magis invalescebant, ?emp*"re^ 
donec instante vemo aequinoctio aKfii^v adepti, exinde iisdem regnant. 
gradibus imminuti, tandem Julio sequenti penitus extingue- 
rentur. Horimi jam ego historiam (cum omnium, quos 
hactenus vidi, in suo genere perfectissimi illi mihi videantxir,) 
certam atque exquisitam, quatenus mihi tum observare licuit, 
Uteris consignabo. 

[2.] Ortum habet hic morbus atque occasum temporibus 
supra notatis. Infantes plerimique aggreditur, omnesque 
adeo ex iUis, iisdem moeniis conclusos. A rigore atque Eorumde- 
horrore, calorisque et frigoris, quae se mutuo primo die ex- *^"P^** ' 
pellunt, inaequalitate, tragoediam orditur; tandem eflFuIgente 
secundo die in febrem consimimatam desinit, vehementi 
aegritudine, siti, inappetentia, lingua alba, (non vero sicca,) 
tussicula, capitis atque oculorum gravedine, et somnolentia 
perpetua, stipatam. Plerumque etiam e naribus atque oculis 
stiUat humor, atque*" hujusmodi lacrymarum in oculos effusio 
certissimum est signum MorbUIorum ingruentium; cui et 
hoc addendmn haud minus certum, quod etsi in facie, ex- 
anthematum specie, hic affectus ut plurimum se prodit, in 

P Deest hoc cap. m edd. '66, '68. Cf. i anni 1670] om. ed. 76. 

Process. Int. c. 14, ' atque — cinupic.'] om. ed. '76. 



184 THOMAE SYDENHAM 

MoRBiLLi pectore tamen non tam exanthemata, quam maculae latae et 
Anni70. r^faae^ superficiem cutis non superantes, conspiciuntur. 
Stemutat aeger tanquam a suscepto frigore^ intumescunt 
palpebrae^ (paulo scilicet ante eruptionem^) vomit^ saepius 
tamen laborat diarrhoea cum dejectionibus coloris subviridis^ 
dentientibus autem maxime id convenit; infantes etiam 
per hunc morbum solito sunt morosiores. Ingravescunt ut 
et his- plurimum symptomata ad quartum usque diem^ quo tempore 
^'^^' plerumque (licet ad diem quintum aliquando differantur^) 
circa firontem et reliquam faciem maculae parvae rubrae^ 
pulicum morsibus persimiles^ prodire incipiunt; quae^ tam 
numero quam magnitudine auctae^ racematim coalescunt^ et 
faciem maculis rubris majusculis variae figurae interstinguunt. 
Quae quidem maculae rubrae e parvulis quibusdam papulis 
rubris haud longe ab invicem dissitis^ supra cutis superficiem 
paululum elevatis, conflantur^ quarum protuberantia digito 
leviter admoto tactu potest deprehendi^ licet oculorum longius 
remotorum aciem fere effugiat. A facie% quam* primo solam 
occupant, sensim ad pectus ventremque, crura deinde ac 
tibias^ se difi^dimt hae maculae ; licet truncum atque artus 
rubore inficiant tantum^ nulla eminentia sensibili cutis aequa- 
bilitatem transgressae. [5.] Eruptione Morbillorum non 
perinde deliniuntur symptomata^ atque variolarum ; vomitum 
tamen post eruptionem nunquam observavi; tussicula nihilo- 
minus febrisque intenduntur^ cum spirandi difficultate^ oculo- 
rum debilitate, defluxioneque in eosdem decumbente, somno- 
lentia perpetua^ atque inappetentiai uti prius^ adhuc perseve- 
rantibus. Die sexto aut circiter, jGrons et facies asperescunt^ 
emorientibus pustuUs ruptaque cuticula^ et per id temporis 
maculae per reliquum corpus et latissimae sunt^ et maxime 
rubescunt. Octavo circiter, die maculae in facie evanescunt, 
et vix in reliquo corpore cemuntur; nono vero^ nullae sunt 
prorsus, facie atque artubus^ quandoque et toto corpore^ quasi 
farina conspersis^ particulis sdlicet dismptae cuticulae paulum 
elevatiB et vix cohaerentibus^ quae^ morbo jam abituriente^ in 
finista distrahitur^ et postea a toto corpore squamularum forma 
decidit. [4.] Evanescunt itaque Morbilli die fere octavo^ quo 
tempore vulgus (a spacio quo perdurare solent variolae decep- 
tum,) eosdem intro verti affirmat, (licet revera illi cursum a 

* /aciV] vuUu ed. 76. * guam — sensim] om. ed. '76. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM IV. 6. 185 

Natura destmatum absolverint^) et sjrmptomata, qnae iisdem Morbilli 
recedentibiLs superveniunt, ex eo nata autumat^ quod justo '^'"^' *^^' 
citius se intro Morbilli receperint ; observare enim est febrem 
atque spirandi difficultatem tunc temporis augeri, importunius 
urgere tussiculam^ ita ut nec interdiu nec etiam noctu fere 
somnus possit obrepere. Infantes praesertim sub regimine Regimen 
calidiori, aut qui calidioribus usi sunt medicamentis ad pro- ^^^^ ^' 
movendam Morbillorum eruptionem^ huic malo sunt obnoxii^ hicadfent 
quod Morbillis jam fiacessentibus se ostendit ; unde in peri- ^^°™™®" 
pneumoniam conjiciuntur^ quae plures jugulat quam aut 
variolae ipsae, aut symptoma quodcunque ad eum spectans 
morbum, licet omni prorsus periculo vacent Morbilli si modo 
perite tractentur. His etiam non raro accidit diarrhoea, 
quae vel morbum statim excipit, vel etiam ad plures septi- 
manas excurrit post morbi omniumque ejus symptomatum 
fiigam^ haud sine magno aegri discrimine, in quo abhinc orta 
spirituunti profiisione continua versatur. Aliquando etiam 
post regimen intense calidmn exanthemata livescunt primo^ 
mox nigrescunt j id vero adultis tantum contingit^ de quibus et quo 
conclamatum est° ubi primum nigredo ista conspicitur, nisi §^ *^*. 
phlebotomia et temperatioris regiminis refirigerio iis actutum subveniri. 
subveniatur. 

[5.] Morbillis ut natura^ ita et medendi quam sibi posdt Curatio. 
hic morbus ratione, cum variolis satis convenit : medicamenta Morbiuis 
et regimen calidiora periculi plemssima simt^ utut frequenter etme^di 
in usiun revocentur ab ignaris aegrorum curatricibus, eo animo ^tione 
ut morbus a corde procul submoveatur. Faelidter prae aliis oiis con- 
mihi cessit methodus illa^ qua aeger ad dies binos solum^ ^^^ 
temosve ab eruptione lecto astringebatur, quo sanguis leniter 
pro morbi genio particulas inflammatas facile separabilesj a 
quibus offendebatur^ per cutis spiracula difflaret^ nec lodicibus, 
nec igne, praeter modum quem sanus tenebat^ adjectis. A 
camibus quibuscunque arcebam; juscula avenacea^ hordeacea, 
et similiaj nonnunquam et potnmn coctum concedebam. Potus 
vel erat cerevisia tenuisj vel lac cum aquae triplo coctum. 
Tussim, quae huic morbo fere assidua est^ decocto aliquo 
pectorali subinde hausto delinitam volui^ uti^ etiam eclegmate 
ahquo eundem scopum attingente. At prae rehquis diaco- 

" de quibus eonelam. ett] i.e. de quo- " solum] om. ed. '76. 

rum viia nuUa epe» esL * uti — aetatii] om. ed. '76. 

Bb 



186 THOMAE SYDENHAM 

MoRBiLLi dium omni nocte ab ipso morbi insultu per totum ejus decur- 
^^^" '^^' sum exhibendum curavi. Exempli gratia : — 

IForm. 27.]* I^ Decocti Pectoralis sesquilibram, 
Syrupi Violacei, 

[S^rmpi] Capillorum Veneris, ana sesquiunciam ; 
Misce; fiat apozema: capiat uncias tres vel quatuor ter vel 
quater in die. 

[Farm, 28.]' IJt Olei Amygdalarum Dulcium uncias duas, 
Syrupi Violacei, 

[Syrupi] Capillorum Vencris, ana unciam unam, 
Sacchari Candi Albi quantitatem sufScientem ; 

Misce ; fiat eclegma, de quo saepius lambat, praecipue quando 

tussis urget. 

IForm, 29.] ^ Aquae Cerasorum Nigrorum uncias tres, 
Sjrupi de Meconio unciam unam ; 
Misce ; fiat haustus, sumendus singulis noctibus. 

Si vero infans fiierat aeger^ minuenda erat tam pectoralium 
quam narcotici dosis^ pro ratione scilicet aetatis. 

[6.] Rarissime perit qui hoc utitur regimine ; nec, praeter 

necessaria atque inevitabilia morbi symptomata, novis insuper 

malis atteritur. Tussis prae reliquis fatigat; a qua tamen 

nihil est periculi, nisi morbo jam praetergresso' ; cumque 

adbuc per septimanam unam aut alteram persistat, aurae 

liberioris usu, ac remediis* pectori dicatis, haud difSculter 

fugatur ; quinimo sponte sua et paulatim decrescit, et tan- 

dem fatiscit. 

infantes [7-] Si autcm acgcr, a cardiacorum vel regiminis justo 

febre,dyi- calidiorum usu^^^post eorum discessum (quod valde^ est fami- 

aiiisque liarc,) febrc vehementi atque dyspnoea aliisque accidentibus, 

buT post" q^^^ peripneumonicos solent affligere, in vitae discrimen 

Morbiiio- adducatur, felicissimo semper eventu, vel tenerrimorum in- 

cessmn la- fantum venas in brachio secui, educta ea sanguinis quanti- 

borantes, ^^ quam aetas viresque indicarent. Quandoque etiam. ur- 

venae-sec- ^ ,,i. . ,, . V» 

tione soia gcnte morbo, phlebotomiam iterare haud sum ventus. Pro- 

1 rantur. fgg|.Q haud paucos infantes hoc statim symptomate enecandos, 

(benedicente Simimo Numine^) misso sanguine eripui. In- 

fantibus autem accidit illud post Morbillorum recessum^ qui- 

' C£ formm. 35, 165, 177, 250. amygdalarum dulcium, atque id genus 

y Cf. fonnm. 36, 166, 178. remediU ed. '76. 

' jam praet.'] tublato ed. '76. ^ uni] vel Morbillis adhue vigentibus, 

' ac remed,] decocto pectorali, syrupo vel add. ed. '76. 

violarum, capillorum Feneris, cum oleo ' valde'] magis ed. '76. 



OBSEfiVATIONXM MEDICABUM IV. d. 187 

bos ita est exitiale, nt inter praecipnos Parcamin ministitw Mokbilli 
jure habeatnr, plures jugolans quam vel ipsae vanolae ; nec- '^^^' *^' 
dum mihi visus est qni certa alia methodo eidem potuit occur- 
rere. Qnin et diarrhoea, qnam Morbillos excipere [§ 4.] dixi- 
mus, venae-sectione pariter sanatur; cum enim halitibus in- 
flammati sangnfnis in intestina ruentibus ortum suum debeat 
(quod etiam in plenritide^ peripneumonia, aliisque qui ab in- 
flammatione creantur morbis^ usu venit^) a qnibus illa ad ex- 
cretionem stimulantur, sola Tenae-sectio lcTamen adferet, a 
qua tum reyelluntur acres isti humores, tum etiam sanguis 
ad debitam redigitur temperiem. 

[8.] Neque est cur quis miretur me in teneris infismtibus PUeboto- 
venae-sectionem instituendam suadere, cum sangnis (quantum ^^* uu 
ego hactenus potuerim observare^) haud minus tuto ex eorum iniiuitibus 
venis quam ex adultomm extrahatur ; et profecto ita est illa 2duitis; 
necessaria ut nec sTmptomati memorato^ nec aliis quibusdam 
quae infantibus accidere solent, omissa phlebotomia certo 
mederi valeamus. Exempli gratia, quo pacto puerorum den- convuisio- 
tientium convulsionibus, quae nono decimoque mense super- ^^2^» deu^ 
veniunt^ (cum gingivarum intumescentia doloreque^ a quibus tieijtiuin 
comprimuntur nervi atque irritantur, unde etiam paroxysmij^^q^*' 
isti nascuntur.) sine venae-sectione opem feremus? quae sola ^"««unque 

_ - , . . . opemfert; 

m dicto aflfectu specificis quibuscunque vel decantatissimis, 
quae hactenus innotuere, longe est anteferenda ; quorum non- 
nulla adventitio calore nocent etiam, et dum occulta aliqua 
proprietate morbo adversari creduntur^ manifesto calore eidem 
militant^ atque aegrum ad plures deducimt. Praetereo 
impraesentiarum ingens illud solatium quod adfert venae- infantum 
sectio infantum pertussi^ (quam nostrates vocant Hooping ^^^i^^li 
Cough,) in qua remedia quaelibet pectori dicata longo post se tussi con- 

V '/' ^iiH vulsivae. 

linqmt mtervaUo^ 

[9.] Quod de horum symptomatum^ Morbillis decedentibus 

supervenientium^ curatione jam diximus^ nonnunquam etiam 

eisdem florentibus potest competere, si nimirum artificiali 

(si fas est dicere,) atque adscititio calori ea debeantur. Hoc 

anno 1670 famulam Dominae Annae Barington hoc morbo 

laborantem^ una cum febre, dyspnoea, maculisque purpureis 

corpus omne deturpantibus^ aliisque symptomatis quam 

plurimis periculosissimis, medicus invisebam; cum regimini 

«* Cf. Epht, Respons. /. § 47 ; Proccss. Int, c. 44. 



188 THOMAE SYDENHAM 

MoRBiLLi et medicamentis^ quae satis multa usurpaverat^ calidioribus 
Anni 70. ^^ omnia tribuerem^ sanguinem e brachio extrahendum 
curavi, et ptisanam pectoralem atque refrigerantem saepe 
assumendam praescripsi, quorum ope, et regiminis simul 
temperatioris^ et maculae atque alia omnia sjrmptomata 
pedetentim evanescebant. 

[10.] Hicce morbus^ mense Januario (ut [§ 1.] dictum est^) 
natuSy ad aequinoctium usque vemimi crescebat indies ; a quo 
tempore^ imminuta paulatim vi^ sequenti Julio plane desiit; nec 
est reversus per omnes annos quibus haec Constitutio domina- 
batur, nisi quod insequenti vere nonnuUibi (licet rarius^) se 
ostenderet. De Morbillis haec dicta sunto. 



CAP. Vl.e 

Variolae Anomalae annorum^ 1670, 1671, 1672. 

MoRBiLLi praedicti (quod jam supra [c. 1. § 4.] innuimus,) 
Variolarum speciem ab illa quam propagaverat constitutio prae- 
cedens diversam introducebant, eodem fere cum illis tempore 
ingredientem, (initio scilicet Januarii, 1669-70;) quae, lioet 
non usque adeo epidemica atque ipsi morbilli, eosdem tamen 
comitabatur per omne illud tempus quo dominabantur ; atque 
iis etiamfatiscentibus, per residuos hujus Constitutionis annos 
perseverabat. Dysenteriis nihilominus primas concedebat, sub 
auspiciis autumni iisdem faventis atque amicissimi, grassanti- 
bus ; hyeme vero, dysenteriis aliena tempestate pressis, denuo 
recrudescebat haec de qua agimus species. Atque hunc ser- 
vabant ordinem per singulos hujus Constitutionis annos, nisi 
quod postremo quo illa vigebat autumno, anno sdllicet 1672, 
(languescente jam ista Constitutione, et dysenterias jam exoles- 
centes segnius promovente,) Variolae praeter solitum hoc quo- 
que tempore grassabantur, atque ita pares dysenteriis concur- 
rebant, ut haud facile esset dictu, quis morbus plures occupa- 
ret ; licet (quantum ego conjectando valui,) praevalere dysen- 
teria adhuc videretur. Quin et hae etiam Variolae, ad exem- 
plum epidemicorum aliorum quorumlibet, primo statim in- 
sultu atrociores erant, atque indies increbrescebant donec 
ad statiun pervenissent, quem semel transgressae, tum quoad 

' Decst hoc cap. in edd. *66, '68. ' annor, ^c.] hujtu ConslituHoni* ed. 76, 



OBSERVATIONUM MEDICARUM IV. 6, «. 189 

symptomatum Tehementiam, tum aegrorum nimierum, sensim Variolae 
imminuebantur. ^nomal. 

[2.] Sed ut particularia earum phaenomena referamus : '70-'72. 
haud parum praeter opinionem mihi primimi comparebat hoc 
Variolarum genus^ cum animadverterem istud quam plurimia 
phaenomenis insignioribus ab eo differre quod produxerat 
constitutio praecedens^ et in quibus observandis me operam 
satis sedulam olim collocasse rebar. Haec tautum earum 
phaenomena^ ab alterius generis phaenomenis dissidentia^ 
impraesentiarum tractabo^ praetermissis iis quae cum Yariolis 
ita prolixe supra descriptis habebant communia. 

[3.] Discretum Variolarum genus his tantum a genere Dis- Vanolae 
creto communi alterius constitutionis disterminabatur : primo^ ^" ti"*ta* 
quod cum in iis, quoties erant Interstinctae^ eruptio diem quibusdis- 
quartum praevertere non soleret, hic in tertium plerumque J™^*^ 
incidebat ; quod Confluentibus solenne quidem est. Deinde^ genere Di- 
non ad eam magnitudinem^ procedente morbo^ hic assiurgebant gulari; 
pustulae atque in alio genere ; magis autem exasperabantur 
in minori mole^ et sub diebus ultimis, ubi jam maturuerant, 
nigrae frequentius visebantur. Illud etiam addam^ quod non- ad Con- 
nunquam (licet rarius^) aegrum etiam paucissimis notatum „auJ*jj^ 
pustulis ptyalismus^ haud secus atque in Confluentibus, exer- iilae pro- 
ceret. Ex quibus conficitur Distinctas hujus Cbnstitutionis debant,Tn- 
Variolas ad Confluentium naturam propius accedere/ atque fl^mmati- 

.- .. .. :. . onw majo- 

mflammatioms magis mtensae esse participes^ quam quae m ris parti- 
Distincto genere usu venire solet. ^^^** 

[4.] Confluentes vero ab aliis quas per alios annos ego Confluen- 
observaveram Confluentibus, in multis, quae jam recensebo, Uequibus 
discrepabant. Nunc secundo, nunc tertio, die se primum discrepa- 
monstrabant, specie tumoris subrubri atque uniformis, vultum fluentibus 
omnem contegentis, erysipelate quidem densioris, nullo fere rj,^^*"" 
visibili pustularmn discrimine; reliquum corpus congeries 
quaedam (ceu panni latiores^) ex infinitis propemodum pus- 
tulis rubris efferatis in unam conflatae variegabant^ inter quas 
sparsae, in femoribus praecipue, vesiculae quaedam satis con- 
spicuae, ambustorum ad instar, sero limpidiore distentae 
eminebant; quod quidem disrupta subinde pellicula copiose 
effluebat, subjecta came nigredine et sphacelo quasi affecta. 
Rarius autem occurrebat hoc tam dirum symptoma, idque pri- 
mo tantum mense quo haec species regnabat : [5.] quo tem- 



190 THOMAE SYDENHAM 

Variolae pore, inter alios ita male multatos^ ineunte Januario^ 1669-70, 
Annorum ^cersiri me curavit vir probus, nomine Collins, zythepsa in 
'70-72. parochia S. Aegidii, cujus filius adhuc infans vesiculas habuit 
in femoribus juglandem nucem exaequante^, sero limpidiore 
repletas; quibus disruptis, substrata caro quasi mortificata 
omnino comparebat ; atque non ita diu post aeger fatis con- 
cessit, quae et eorum omnium sors fuit, quos hoc tam funesto 
symptomate correptos vidi unquam. [6.] Die imdedmo 
circiter, pellicula alba resplendens tumori subrubro, variis 
faciei partibus, et paulatim vultui omni, obducta est. Pelli- 
cula haec alba brevi post materiam quandam crustosam splen- 
descentem eructabat, colore quidem neque flavo, neque fiisco, 
(qui duo in aliis Variolarum speciebus reperiuntur,) sed rubro 
saturato, concretum sanguinem imitante; qui, maturescente 
pustula, ad nigrorem indies magis accedebat, donec tandem 
facies integra nigredine, fuliginis omnino ^emula, tingeretur. 
Cumque in alia Variolarum Confluentium specie dies undeci- 
mus in maximum vitae discrimen aegros adduceret, et pleris- 
que emorientiimi supremus esset; in hac specie aeger (nisi 
regimine immoderate calido oppressus mortis refrigerium ma- 
turius praeoccupasset,) decimum quartum ut plurimum diem, 
aliquando etiam decimum septimum, expectabat, quo demum 
elapso, salvares erat. Notandum est tamen, quod qui letha- 
libus istis vesiculis ac mortificatione, quae nonnullis primo 
mense quo haec species invadebat accidisse memoravimus, 
Libitinae destinabantur, intra paucos dies ab eruptione in- 
teribant. 

[7.] Et febris, et symptomata aUa omnia quae vel praece- 
debant vel comitabantur hoc Variolarum genus, graviora erant 
quam in praecedente, et inflammationis adhuc majoris mani- 
festa dabant indicia. Aegri ad salivationem erant procU- 
viores; pustulae et efleratiores, et mole longe minores, ita 
ut non facile, ubi primum apparebant, ab erysipelate quis 
eas discreverit, vel etiam a morbillis, nisi quod hi ex die 
eruptionis, et aliis signis in historia morbillorum supra [c. 5. 
§ 2.] recensitis, certo innotescant; pustulis decidentibus, fur- 
fures diutius haerebant, foedioraque stigmata inurebant cuti. 
Operae pretium est et illud adjungere, quod, durante hac 
omni Constitutione, qua tam epidemice saeviebant dysenteriae, 
Variolae, regimine justo calidiore provocatae, per dysenteriam 



OBSERVATIONUM MEDICARUM IV. 6. 191 

noDnunquam viam sibi facerent; quod ne semel aceidisse Variolar 
hactenus quidem animadverteram. Annoriim 

[8.] Observare autem convenit Variolas hasce non ita diris '70-72. 
Bjmptomatis per omnia sua tempora Aiisse stipatas; post- 
quam enim binos exegerant annos, tertio (scilicet 1672^) 
mitescere coeperunt^ et, exuto nigro colore^ paulatim ad fla- 
vum illiun, et favorum similem, accedebant^ qui variolis legi- 
timis maturescentibus est propius; ita ut^ postremo hujus 
Constitutionis anno, benignae plane essent et boni moris^ 
habita generis ratione. Quo non obstante^ satis Uquebat 
iUas ad aliam prorsus classem relegandas esse, ex pustula- 
rum nimirum exiguitate tam eximia^ ad salivationem dispo- 
sitione, atque aliis. 

[9.] Quamhbet ob causanim differentiae cujuslibet speci- Curatio. 
ficae, qua immergimur, ignorantiam^ impossibile fuerit ratio- CuratioVa- 
nem harum Variolarum formalem comprehendere, quatenus Anomahi- 
ab iUis, quas alia promit constitutio, contradistinguuntur; '^"»»utri- 
mihi tamen Uquido constabat ex singulis phaenomems, in- nens. ^* 
flammationem in his, quam in ilhs, longe immaniorem faisse, 
ac proinde omnem medendi rationem in eo stare, ut pluribus Inflamma- 
adhuc repagulis sisteretur efiraenata sanguinis ebullitio. Id ^^^ ^^ 
autem maxime efBciebatur (post hypnotica dicto modo [iii. 2. reguiari- 
52 sq.] exhibita,) regimine temperato, indulgendo scilicet aegro sior, regi- 
usum Uberaliorem liquoris aUcujus, qui non eum excalefaceret, ^^^^^^- 
sed potius fervidissimimi illum aestum, quo hic morbus (pus- magis ad- 
tulis maxime ad maturitatem jam pervenientibus,) miseros, g^a^t*" 
prae caeteris quibusque morbis, fatigat atque exurit, iUico 
commitigaret. Decoctum Album^ dictum (ex pane scilicet et 
comu cervi calcinati exigua quantitate in multa aqua factum, 
et saccharo dulcoratum,) hic juvabat; at hydrogala, e tri- 
bus aquae partibujs et lactis una simul coctis, et aegri palato 
et votis magis ut plurimum refiigerando respondit; nec eo 
tantum profecit ingesti liquoris copia^ quo insignem calorem 
cum maturationis febre praecipue vigentem restingueret, sed 
quatenus ptyalismum etiam promoveret, atque eundem diu- 
tius protraheret quam poterat fieri si aeger nimio aestuaret 
calore. Praeter haec omnia, saepenumero ita bene cessisse 
liquores hosce affatim haustos observavi, ut eorum usu Vari- 
olae^ quae ciun pessimis Confluentiae signis exibant^ progre- 

V Cf. sup. c. 3. § 10, Sched. Monit. /. § 13. 



192 THOMAE SYDENHAM 

Variolae diente morbo^ Distinctae sint factae ; pustulae^ quae matures- 

ANiToRuli centes rubram primo^ mox nigram^ materiam aliter evomuis- 

'7o-'72. sent, flavissimae comparerent ; pro efieratis insuper atque 

minutulis^ benignae atque optimi moris haberentur. 

Fluxus [10.] Neque enim fluxus mensium^ qui foeminis hoc morbo 

tenwirir' l*^borantibus haud infrequens accidit^ liberalem horum liquo- 

non con- rum usum quicquam prohibet ; imo vero et suadet^ si nempe 

raiem i- tempore non solito isti fluant. Etenim non jam alia de causa 

quorum periclitantur foeminae^ nisi quod sanguis ab immodico morbi 

tiumusum calore plus justo attenuatus^ ''qua data porta, ruat/' [Virg. 

quiije!' ** Aen. i. 83.] Naturae ductus sequens ; praesertim ubi noxia 

curatricum temeritas regimine calidiori, et decocto comu cervi 

cum floribus calendulae^ etc^ adhibitis^ oleum igni affuderit. 

Quicquid autem sanguinem potenter diluit contemperatque, 

licet non immediate^ in quantum tamen ejusdem fluxum cohi- 

bet, tum pustulis^ tum faciei manuumque tumori^ in statu con- 

servandis necessario conferet; cum ex adverso remedia cali- 

diora^ licet ad hunc scopum rectius videantur coUimare, cum 

tamen jugem hunc sanguinis fluxum promoveant, longissime 

Remedia aberrent. Quinimo nec dubium mihi est quamplurimas muli- 

e* rwrimen ®'®® ^^ crrorc periisse, dum scilicet assistentes^ ne pustulae 

caUdius ob sauguinis fluxum conciderent veriti, malo huic cardiacis 

liita*pluri. medicamentis et regimine adhuc caUdiori adhibitis occurrere 

mas mu- niterentur^ quo facto miseUas certius pessundederunt ; quan- 

aundede- tumlibet adstringcntia varia cardiacis admiscentes haemor- 

runt. rhagiam sistere^ atque pustularum una tumorisque debitam 

elevationem tueri, sategerint. 

Historia [H-] Haud ita pridem dominam tam virtutibus quam 

Suxumen- ®^^® praenobilem, Variolis nigris et mali moris laborantem, 

«um una tractavi. Quamvis autem ab initio iis omnibus illi inter- 

riol?8 labo- dixeram a quibus sanguis exagitari poterat, cum tamen tem- 

rantis in- perameuto esset admodum sanguineo, viridi juventa vegeta- 

que, fervida etiam anni tempestas accederet, derepente, tertio 

scilicet die ab eruptione, ita largo mensium profluvio, tempore 

ilhs non debito, correpta est, ut astantes mulieres eam jam 

abortivisse suspicarentur. Licet hoc symptoma ad dies 

multos importune urgeret, non tamen idcirco existimavi lactis 

et aquae usum, a me praescriptorum, intermitti deberi; quid, 

quod magis jam necessarium illum esse, et liberalius adhuc 

indulgendum censuerim ? quod etiam per omnem morbi de- 



OBSERVATIONUM MEDICARUM IV. e. 198 

ciiTsuin factitavimiis^ praesertim cnm appeteret febris matu- Variolae 
rationis. Quo quidem tempore Medicus doctissimns can- ^^^^^Jji 
didissimusque, D"" Doctor Millington, (ejusdem mecum olim '70-72. 
Collegii Socius^ jam amidssimus,) ad sociam operam invi- 
tabatnr; qui cum omnia satiuB bene respondere pro hujus 
morbi genio animadverteretj mihi lubens assensit ut pergeret 
aegra dictos liquores aflTatim haurire, quos ipsa sibi gratissi- 
mos, et tam ad salivam facere^ quam ad refirigerium et refec- 
tionem^ saepe affirmabat. Cum vero jam indurari facies 
coeperit, et crusta obdudj ab halitibus putridis a materia pu- 
rulenta (quae in hoc pessimo Yariolarum genere male olebat^) 
intromittendis aegrae nostrae metuentes^ vini Canarini semi- 
cocti cochlearia paucula, semel in die assumenda, vel quoties 
in ventriculo aegritudinem aliquam persentisceret, concessi- 
mus. Pauculis hisce (nisi quod haustulum etiam pRregoricum 
hora somni quotidie imperaverimus^) convaluit; neque delirio, 
neque alio quovis symptomate, praeter dictamhaemorrhagiam^ 
grave^ aliquod periculum minitante. Facies manusque satis 
intnmescebant ; pustulae, quantum tulit morbi species^ satis 
magnae erant; salivatio copiosa et facilis ad metas usque; 
postremo, quantumlibet pustulae quae faciem obsidebant^ 
cum maturescerent^ nigredinem affectare viderentur^ in pleris- 
qne tamen ejus partibus flavescebant. 

[12.] Quibuscunque vero caloris atque inflammationis in genere 
gradibus Yariolarum species^ huic Constitutioni peculiaris^ mUs w»t 
alias aliarum, constitutionum species superaverit; cum tamen ut aeger 
discretae essent pustulae^ vel saltem pauoae, docuit erperientia modocere- 
non opus esse tanta praedictorum liquorum quantitate inge- ^»*»»™ te- 
renda; satis autem fuit ut aeger pro sitis modo atque imperio taret 
cerevisiam tenuem potaret, jusculis avenaceis, panatella^ et 
pomo cocto subinde^ vesceretur; et^ si ex ephebis excesserat^ 
paregoricum ex syrupo de meconio', cum vel aegrotaret, vel 
ob nimias vigilias delirare inciperet, assumeret. Neque aliud 
qnicquam tentabam (nisi quod aegros lecto addicerem^) ubi 
pustulae rarae comparebant. Atque hac sola methodo charis- 
simus mihi filius, Guliehnus'' Sydenham, Distincto hujusce- 
modi Variolarum genere laborans, mense Decembri, 1670, 
(favente Numinb,) restitutus est. 

^ grme — mtiiiton/e] adstantibtu mo- coHcedendum ed. 76. 
Usta ed 76. i" Gv^] ftic ed. 76, WUUam ed. '85. Cf. 

' ex t^rtipo de mecomo] minoribui non rap. p. 152, d. ; Diuert, Ejdet. f 24. 

C C 



191 THOMAE SYDENHAM 

Variolae [13.] De Variolis hujus Constitutionis nihil superaddam; 

AnnoIujm ^^™ J*^™ aliam speciem fiisius tractaverim, a quibus hae in eo 
70- 72. tantum discrepant, quod naturae scilicet calidioris fuerint et 
magis inflammatoriae ; unde sequitur, diligentiorem adhuc 
operam fiiisse navandam^ ut restingueretur intensior iste calor, 
qui tam iis naturalis erat, et aegro ita certum minitabatur in- 
cendium. 

CAP. VII.» 

Colica Biliosa annorum'^, 1670, 1671, 1672. 

Per omnes hujus Constitutionis annos, cum sanguis ad 

humores cholericos fervidosque in viscera deponendos pro- 

pensior esset, Colica Biliosa praeter solitum plures invasit; qui 

morbus licet chronicis annumerari debeat, ac proinde extra 

oleas" mihi sit, cum tamen ab eadem sanguhiis indispositione 

penderet hoc tempore, a qua et epidemici plerique qui tum 

[Colica» grassabantur, vel eo nomiue hic mihi veniet traetandus : 

mio n*o- praecipue vero quia animadverti morbum huncce eadem plane 

niiiieliic praccessisse symptomata febrilia, quae dysenteriam per illa 

tanda, '*^ tcmpora regnantem praecedere solebant; atque eundem etiam 

Vei Dys- aliquando (quod supra [c. 3. § 4.] notavi,) dysenteriam, quae 

diutnniio. P^*^ diutumos cruciatus aegro tandem valedixisse videretur, 

rem exci- fuissc insccutum. Ubi vero dysenteriam diutinam non exci- 

aFebreor- picbat, plerumquc a febre ordiebatur, quae, per horas aliquot 

diebatur. tautum affligeiis, in hunc morbum solebat desinere. [2.] Ju- 

venes ut pliuimum temperamento calido ac bilioso praeditos, 

Kjusmor- acstatc pracsertim, adoritur. Intestinorum dolor atrocissimus 

tio. *^'^"^' est, et prae caeteris omnibus, quibuscum mortalium calamito- 

sissimi committuntur, maxime intolerabilis. Intestina non- 

nunquam quasi injecta fascia constringit, nunc in pimctum 

contractus quasi terebello perforat ; subinde remittitur dolor, 

mox recrudescit paroxysmus, quem aeger praesentiens, vultu 

miserabili atque ejulatu ceu praesentem exhorret et aversatur. 

Sed initio hujus morbi non ita certo ad imum aliquod.punctum 

determinatur dolor atque in ejusdem progressu, neque tam 

crebra est vomituritio, neque alvus ita pertinaciter cathartico- 

rum vim eludit ; quo autem magis augetur dolor, eo obstina- 

1 Deest hoc cap. in edd. *66, '68. Cf. nec ad rem pertinentia facit dicitye. 

Process. Int. c. 23. Cf. Erasmi Adag, ii. 2. 10. 

• annor. ^c.] om. ed. 76. ** [CoL 5i7.] om. edd. 76, '85. 

" extra oleatj dicitur ubi quii aliena 



OBSERVATIONUM MEDICARtTM IV. 6,7. 195 

tiiis in puncto figitur^ vomituritio succedit frequentior, et Colica 
major alvi adstrictio^ donec tandem ab ineluctabili borum annorlm 
svmptomatum vi totaUs peristaltici intestinorum motus in- _70-72. 
versio (nisi maturius quis tulerit suppetias^) atque iliaca passio I» tUa- 
procurantur; in quo morbo catbartica medicamenta omniasiJnem 
in emetica statim transeunt ; enemata etiam injecta, una cum ^*^*^®. . 
alvi faecibus^ per omnem intestinorum ductum sursum lata^ 
vomitu ejiciuntur. Quae boc modo excemitur materia^ sin- 
cera si fuerit atque afurfff^j viridis aliquando, aliquando etiam 
flava, aut insoUti cujusdam coloris, spectatur. 

[3.] Cum singula bujus affectus pbaenomena eum ab acri Ceum 
aliquo sive humore, sive halitu^ e massa sanguinea in intestina '."ris* ah!! 
excusso^ nasci aperte doceant, indicatio cmativa primaria mibi qui» sive 
haec est^ ut scilicet evacuetur dictus bumor^ tam antecedens haiitus, e 
in venis, quam continens in visceribus. conclusus : altera vero f^ni?"»^^ 

'^ ' ' in intesti- 

ab bac, ut anodynorum usu et compescatur humorum eo ten- na excus> 
dentium impetus, et mitigetur immitissimus dolor. ^"^* 

[4.] Sanguinem itaque e brachii veuis paulo libei*alius Curatio. 
educi, (si nempe id fiierit hactenus intentatimi,) et post horas Curatio 

1 1 .1 . T» 1- 1 venae-sec- 

tres vel quatuor anodynum exhiben, curo. Postero die cathar- tioneet ca- 
ticum aliquod lenitivum praescribo, interposito die uno repe- ^^^^^^ 
tendum, ad tertiam etiam nonnunquam vicem, prout bumoris perficitur. 
reliquiae plures mihi videntur, aut pauciores. Observandiun 
est autem, quod, si malum hoc sive fructibus horariis nimis Si a fruc- 
avide ingestis, sive alii cibo cuicunque hwnrktrTf^ originem rariis aut 
suam debeat, (unde sdlicet succi pravi corruptique primum in ^^^?°^^^'. 
sanguinem transmittebantur, atque ex eodcm postliminio in tur mor- 
viscera,) rebus (inquam,) sic stantibus, ventriculus ante omnia tri*ufujj^" 
eluendus est lacte cerevisiato affatim hausto, et per vomitum est eiuen- 
rejecto; quo exantlato, anodynum propinandum est: sequenti dynunfex- 
autem die primum vena secanda, et in caeteris eo quem jam J^ibendum 

, . ,. , ^ T .1 antequani 

dociumus ordine procedendum. secctur 

[5.] At vero cum et doloris vehementia, et vomituritio, ob ^*°*- 
quam intestina ad inversionem quasi feruntur, catharticorum 
operationi obsistant, intendendae sunt eorundem vires, neque intenden- 
leo [subula] excipiendusP; firustra enim mitius catbarticum ex- JjlfhMtico. 
bibueris, nisi forte aeger alvo sit facile solubili, quod diligen- mm vireB, 

' [subula] Sic procul dubio scribere " si quando reni periculi plcnam levi- 

voiuit Syd., quamvis »ubere memoriac bus admodum et infirmiA praesidiiB de- 

lapsu scripserit. Cf. Senec. £/;m/. 82. pellere volumus." (J.Alexcind. Brassic. 

\ 2«>. Subula leonem rxcipere dicitur Pror. (47, post Hn. Eraaini Adag.) 



196 THOMAE SYDENHAM 

CoLicA ter inquirendam est. Cum enim hujusmodi medicamen viam 
iUNORUM ®^^^ fscere per intestinorum canales non valeat^ aeger ab eo 

'70-72. laeditur magis^ dum scilicet ab ejusdem inefficaci agitatione 
etquam g^ vomitus ct dolor augentur. Potio cathartica lenitiva ex 

ob cau- , , 

sam. infiisione tamarindorum^ foliorum sennae^ et rhei^ in qua dis- 

solvi possunt manna» et syrupus rosaceus^ catharticis aliis 

anteferenda^ cum humores minus exagitet et commoveat: 

cum tamen, sive ob aegri aversationem medicamenti formae 

liquidioris^ sive vomituritionem, in ventriculo retineri vix 

queat^ pilulae necessario in subsidium vocandae ; intcr quas 

cochiae mihi prae caeteris semper placuere^ utpote certissimo 

pede quam coeperunt viam insistentes^ tum in hoc casu, tum 

In map:iia aliis plerisque. Ubi vero tanta est sive ventriculi debilitas, 

debiiiute ^^^® ctiam vomituritio^ ut nec pilulae possint detineri^ ibi 

etyomi- remedium primo anodynum impero, et paucis horis elapsis 

narcoticumcatharticum; eo temporis spatio interjecto^ ut catharticum a 

™!i!^*^*^ narcotico tanto distet intervallo, ut ab eo non vincatur et 

praemit- ' 

tendum. pereat, eas autem in ventriculo moras trahat, quae ad virtutem 

purgativam eidem communicandam sufficiant, ut suam demum 

exerat operationem, cessante altero : licet catharticum (modo 

id possit fieri,) diu post anodynum rectissime propinatur, cum 

etiam ad horas duodecim ab hoc assumpto, alvus isti aegrius 

respondeat, atque non nisi operosius solvatur. 

Anody. [6.] Cimi autcm hic, uti in alus plerisque morbis in quibus 

et^sero ex- ^i^^iica^tur narcotica^ catharticum semper dolorem intendat, 

hibendum (saltcm finita jam operatione, qua quidem vigente mitius non- 

quotidie, ^ •* -i^ \ -j • 1 •!.• i. J 

et spatio uunquam cum aegro agitur,) idcurco solenne mihi est anody- 
inter pur- njxm ingcrere, ubi primum expiravit cathartici epipyeui. Quale 
medio, et quidcm mauc etiam et sero quotidie hauriendum impero, 
giiias pur- ®P*^^ scilicet omni inter purgationes medio, quo certius 
gationes. dolorcm cousopiam, donec catharsis debite fuerit celebrata. 

[7.] Peracta catharsi, humorum opyaafwv compescere 
(quod jam solum restat agendimi,) anodyno mane et vesperi 
jugiter exhibito contendo ; quod etiam saepius aliquando est 
repetontur ^^^^^d^™ • ^^^ unquam mihi contigit dolores vehemen- 
narcotica tiorcs scdare posse, nisi dosi largiori et reiterata ; quae enim 
hi:gu8modi altcri malo debcllando par esset, ab hoc vincitur, violentia 
ftemuWii- ^o^o^s remedii vircs frangente. Tutissime autem repetuntur 
ic desicrit. narcotica urgente hujusmodi dolore, non item ubi iUe desierit. 

q Cf. fonnm. 8, 24, &c. 



OBSEBVATIONUM MEDICARUM iv. 7. 197 

Quamobrem, doloris indiciimi secutus^ mircoticam repeto^ Colica 
donec vel cessaverit ille, vcl admodom fuerit mitigatus ; eo a^^norum 
niliilomdniis interjecto temporis spatio, ut compertum mihi sit '7o-*72. 
quid a dosi praecedente sperari debeat, antequam alteram 
superaddam. Plerumque vero^ nisi ubi summe viget dolor^ 
paregoricum mane et sero exhibitum sufficiet. Anodjnum 
mihi fanuliare laudanum istud liquidum est supra [c. 8. § 14.] 
descriptiun, cujus guttae sedecim in aqua cardiaca stillatitia 
Bolvuntur ; vel augetur dosis pro doloris magnitudine. 

[8.] Simplicissima haec methodus^ qua primum humor 
peccans venae-sectione et purgatione evacuatur^ deinde narco-» 
ticorum ope conciUatur quies, semper mihi felicissime cessit 
prae aliis quae mihi hactenus inhotuere omnibus ; cum ene- Enemata 
mata carminantia^ eo fine injecta ut humores acres extermi- tu^^utur- 
nent^ crabrones irritent tantum^ et concitato hiunorum tumultti niorem 
diuturniorem reddant morbum. Hic autem imprimis ani-^di||,t 
madverti volo^ quod^ licet tam phlcbotomiam quam catharsin 
huic sedandi methodo necessario esse praemittendam affirma- 
vero^nonnunquam tamen^ (re ita postulante^) ea utraque omissaj 
a paregoricis ordienda tela est. Exempli gratia^ ubi ob prae- Cum eva- 
gressam aegritudinem aliquam evacuationes copiosiores non cuationea 
ita diu ante Colicae adventum institutae fuerint^ (non raro non diu 
enim ob viscerum debilitatem, ma^dme si accedat major *^®,jyjn. 
caloris gradus a vino vel spiritnoso liquore alio immodice tum fue- 

1. . iT 1 i^--! •• "nt insti- 

hausto^ qui nuper ab aho convaluere morbo m himc praecipi- tuue, a 
tantur.) hoc (inquam.) in casu non modo non necessarium. paj^goncis 

. ' . ^ ^ ' T . 1 ommnom- 

sed et noxium esse censeo, alia msuper adjiciendo cathartica cipiendum 
novos excitare tumultus^ atque omnia denuo perturbare. ^"^* 
Illud jam taceo^ quod in hoc affectu aeger ut plurimum^ prius 
quam consulatur Medicus^ repetito enematum usu intestina 
satis proluit ; ita ut partim hac de causa^ partim ob diutur- 
niorem morbi moram^ narcotica fere sola in usum videantur 
revocanda. 

[9.] Mense Augusto^ 1671^ nobilissimus Dominus Baroejusrei 
Annesly, Colica Biliosa laborans cum cruciatu intolerabili et proponi"™ 
frequenti vomituritione, jam ab aliquot diebus, ad Castellum ^' 
de Belvoir accersiri me jussit : nuUum non enematum genus^ 
atque alia insuper remedia^ a Medicis doctissimis experientis- 
simisque eo locorum degentibus praescripta jam tentaverat. 
Ego^ nuUis usus ambagibus, repetitum narcoticorum usum ad 



198 TIIOMAE SYDENHAM 

CoLicA normam jam traditam suasi; quorum ope propediem conva- 

A^NORUM ^^^^' ^* mecum ad Urbem sanus rediit. 

'70-7 2. [10.] Quandoquidem autem dolor hic prae caeteris qui- 

busque ex sua natura reciduus sit, omnis ei revertendi ansa 

anodyno bis quotidie ad aliquot dies exhibito praescindenda 

est. Quod si, quoties intermittitur narcoticum, dolor sub- 

inde recrudescat^ (ut nonnunquam fit,) nihil a me hactenus 

Equitatio, excogitari potuit quod ad persanandum aegrum ita certo 

non profi- faccrct atquc eqidtatio^ vel in curru vectio, quo longiora 

curat^-*' ^^i^®*^ confici dcbuere ; anodyno interim mane et sero 

nem non- indcsinenter propinato. Hujusmodi enim exercitiis materia 

absoivuT morbum committens in corporis habitum deducitur, et san- 

guis, perpetua Rgitatione comminutus, de novo quasi depu- 

ratur; ipsaque demum intestina caloris nativi excitatione 

Haud parum corroborantur ac refocillantur. Nec pudet fateri 

me dicto exercitio in partes adscito morbum hunc, cui alio 

quovis modo devincendo par non fui, plus semel penitus ex- 

cautiones pulissc. Nequc vcro illud tentandum est, nisi post evacua- 

' tiones debitas sufl&cienter celebratas, neque ab eo nisi post 

dies aliquammultos desistendum. 

exem- [H.] Paupcr quidcm mihi vicinus, qui et adhuc est super- 

morabile. «tes, Colica Biliosa vehementissima per hos annos laborarit, 

quam catharticis, clysteribus, globulisque plumbeis devoratis, 

expugnare, diu, sed frustra, erat conatus. Hic ego ad fre- 

quentem narcoticorum usum confugi, neque poenitenda 

opera; quamdiu enim ista repetercntur, satis recte habuit: 

sed cum his palliaretur tantum malum, non extirparetur, 

(revertebatur enim ut primum erat exhausta narcoticorum 

vis,) ego, hominis misertus et gravi morbo et re angusta 

afiSictissimi, equum ex meis commodabam, quo iter dicto jam 

modo peragendum aggrederetur; eoque ad dies pauculos con- 

tinuato, viscera eas vires recepere, ut morbi reliquiis excuti- 

endis paria jam essent, et aine anodynorum praesidio omnino 

convalesceret. 

Unde est [12.] Et (ut quod rcs est loquar,) non in hoc tantum casu, 

tatio tim" 8cd in morbis aliis chronicis quam pluribus, hoc exercitii 

tum prae- genus nunquam non cum uberrimo fructu usurpatum mc- 

morbis miui, modo quis in illo improbius perseveraret". Si eiiim 

• Cf. Dissrrt. Epht. J 116 «q. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM IV. 7. 199 

nobiscum reputemus ventrem inferiorem^ in quo disponuntnr Colica 
organa secretoria, hoc maxume exercitio vibrari, eaque suc- annorum 
cussationibus aliquot mille uno in die exagitari solere, facile '70- 72. 
credemus eadem succum quemlibet recrementitium ibi im- cbronicU 

^ quam plu- 

pactum ope dicti exercitii posse excutere, et (quod majoris.rimis. 
adhuc est momenti,) validiori ista caloris uativi excitatione 
ita corroborari, ut munere, quod iis mandavit Natura, in 
sanguine depurando recte defungantnr. 

[13.] Diaetam, si junior fuerit aeger et calidioris tempera- QuaUs 
menti, refrigerantem atque incrassantem impero, puta hordei cin^yenUt 
cremorem, panatellam, etc, et tertio quoque die, si latret ad- 
huc stomachus, pullum teneriorem, merulamve piscem coc- 
tum. Potum non alium concedo quam cerevisiam tenuem 
mitemque,vel lac cum aqua coctum; neque ulterius quicquam 
iudulgeo, nisi equitatio ad redintegrandam sanitatem neces- 
saria, pleniorem victum et generosiorem postulet liquorem, 
quibus rependantur spirituum exercitio exhauriendorum 
damna. 

[14.] Quinimo observatione constat, quod, ubi hic morbus In morbo 
minus perite tractatus diutissime fatigaverit, ita ut viscera ore,^^?"' 
elanguescerent, atque aeger extrema jam macie atque debili- ™j«"* ^e- 
tate tantum non esset confectus, in hoc (inquam,) casu libe- epidem!, 
ralior sive aquae epidemicae, sive mirabilis, sive alius demum ^J^^us*^- 
cujuscunque qua sanus maxime delectabatur, usus, hoc tem- milis. usus 
pore eundem ultra spem omnem juverit; hujus enim ope cedi; ^e°t"' 
paucissimae istae caloris nativi spirituumque reliquiae excita- 4"»^. 
bantur, et fermentum praeternaturale visceribus adhaerens, 
et novis paroxysmis fomitem subinde ministrans, a liquoribus 
magis spirituosis extinguebatur. 

[15.] Porro, ut in morbi curatione, ita etiam et eodem jam Diaeu te- 
depulso, diaeta illa tenuis, de qua diximus, adhuc aliquandiu "1"" Jndlu 
est observanda. Cum enim morbus hic recidivam prae aliis post depul. 
omnibus affectet, atque insuper scdem sibi delegerit praecipua bum est ' 
coctionis instrumenta, (viscera intelligo, jam ab eodem infir- ^*®"^*"* 
mata,) vel levissimus hujus generis error malum haud leve 
confestim apportabit. Quocirca tam in hoc, quam in caeteris 
omnibus viscerum affectibus, cibi BwnreTrroi cane pejus et 
angoe* sunt vitandi; et qui conceduntur evireirroiy ea tantum 

* " Alter Mileti textam, cane pejus et angue 

Vitabit chlamydem." (Horat EpUt. i. 17. 31.) Cf. Erasmi Adag, ii. 9. ^Z. 



200 THOMAE SYDENHAM 

CoLxcA quantitate sumendi, quae ad vitam sustinendam possit suf- 

Annorum ficere. 
70-72. [16.] Foeminarum nonnullas vexat Aflfectus Hysterici spe- 
CoLicA» cies quaedam^ Colicam Biliosam ita ad unguem referens, tam 
RicA. doloris acerbitate^ quam situ, tum etiam humoribus coloris 
CoHca flayi viridisque vomitu rejectis^ ut mihi obiter tractanda 
BmosacT^' veniat^ ne a quopiam pro jam dicto morbo haec habeatur. 
simiiHma, [17.'] Quac habitu corporis laxo crudoque sunt mulieres 

quibus po- ^" - -' _ . /1. 

tissimum cum hoc malo prae caetens conmctantur, quaeque aho aliquo 

coaSnri": -^^^ Hystcrico jam pridem laboravere^ aut (quod saepe- 

numero fieri solet^) quae a partu difficili ac laborioso ob 

natum infantem grandiusculum, qui vires et naturam ma- 

ejasde- temas nimis exhausit^ vix evasere. Begionem ventriculi, 

scnptio. nonnunquam et paulo inferiorem^ dolor haud mitior quam 

in passione colica iliacave primum obsidet; quem vomitio- 

nes sequuntur enormes^ nunc viridis materiae^ nunc vero 

flavae. His accedit (quod saepe observavi^) major animi 

dejectio desperatioque quam in morbo alio quocunque.. 

Post diem unum alterumve facessit dolor^ qui post paucas 

septimanas revertitur, nihilo lenius saeviens quam antequam 

Levissi- solvcrctur paroxysmus. Icterum quandoque satis spectabilem, 

commotio ^0™*®"^ ^ibi adsciscit, intra dies pauculos sponte evanescen- 

doiorem tcm. Ccssantibus jam symptomatis omnibus, ubi aegra sibi 

exercfti- ^^ valcrc vid^atuT^ levissima animi commotio^ sive ab ira 

umitem sive a dolore ea fuerit excitata^ (quibus hoc in casu promp- 

renimis tissimc afficiuutur foeminae^) dolorem fere revocat; quod 

tum*^' ^**^*™ ®* ^® ambulatione, et de alio exercitio quolibet prae- 

Faporet maturc nimis suscepto, dicendum est; cum ab hujusmodi 

dicti^)8^^ causis eleventur vapores in habitu corporis laxo atque imbe- 

ptomata cilliori. Vapores cum vulgo dico, cum, sive istiusmodi sint, 

partTquam ®^^® convulsioncs particularum partium, utrovis pariter modo 

obsederint solvcntur ifxuvofieva. [18.] Hi vapores, sive convulsiones 

accommo- <■ ■■ > i •n > . . . ^ • ^ 

da, pieros- hac, uDi hauc lUamve corpons regionem mvasennt, panunt 
q^ mor- gymptomata, ei quam invasere parti accommoda; ac proinde, 
simulan- licct uuum atquc eundem ubique morbum faciant, plerosque 
^ tamen quibus miseri cruciantur affabre simulant; quod vel 

Hysterica ex hoc liquct affectu, qui, cum partes colo adjacentes insederit, 
nonnui^ Colicam Biliosam ad amussim imitatur. Neque minus id 
quam patct iu multis aliis corporis partibus eodem morbo tactis; 

mentitur ; « ^f. DUsert, Eph(, f 126 sq. ; Proceu. Int. c. 28. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM IV. 7. 201 

exempli gratia, nonnunquaiu renum alterum vehementissimo Colica 
dolore afficit^ unde vomitus immanis ; atque etiam per ure- annorum 
teris ductum persaepe delatus^ caleulum simulat^ et cum ab '70-72. 
enematis. aliisque medicamentis lithontripticis et calculo ex- q^*n^p- 

7 ... que etiam 

turbando dieatis^ exasperatur, uno eodemque tenore diutissime vel renum, 
affligit^ subinde etiam (praeter morem suum^ cum per se vesicae™ 
omni vacet periculo,) aegrum ad plures deducit. Vidi in- caJculum : 
super et symptomata ab eodem prognata^ quae vesicae cal- aiiisque 
culum omnino referebant. Non ita diu est a quo noctu ex- li^^ontrip- 
citabar^ ut Ck)mitissae mihi vicmae^ dolore in vesicae regione peratur .- 
admodum violento et urinae suppressione derepente correptae, 
consulerem. Cum ego illam affcctibus hysterieis variis ob- 
noxiam certo scirem^ atque ex eo augurarer non isto eam 
quem putabat laborare morbo^ enemata quae parabat ancilla 
injici non patiebar^ ne ab iis cresceret morbus; at horum 
loco atque emoUientium (verbi gratia^ syrupi de althaea^ sedatur 
etc.) quae adferebat Pharmacopola, narcoticum exhibui, quod !^^^^y^^- 
symptoma illud subito compescuit. Neque sane vel una Nulia cor« 
aliqua pars corporis ab hujus mali insultibus penitus exi- ^°"^.jP^' 
mitur^ sive interna ea fuerit^ sive externa, ut sunt fauces^ na, sire 
ooxae^ crura; in quibus omnibus dolorem excitat intolera- aj ej„*' 
bilem^ atque, ubi discesserit^ teneritudinem quandam^ quae ^nsuitu 
tangi reeuset, relinquit, perinde ac si carnes multo verbere 
fuerint emoUitae. 

[19.] Quemadmodum autem quaedun ad CoUcae Hyste- 
ricae historiam pertinentia obiter tradidi^ (ne scilicet illa 
pro Biliosa falso haberetur^) ita et quaedam etiam alia eV 
TrapoBa} attingam^ ad symptomatis doloris^ qui eam comitatur^ 
curationem facientia: curatio enim radicalis^ quae morbum 
sublata eausa toIUt^ alterius omnino est et speculationis et 

loci. Necvenae- 

[20.] Venae-sectio et repetitae purgationes^ quae in Co- catharei^s^ 
lica BiUosa incipiente apertissime indicantur^ hic locum non ^^ ^^^' 
habent^ nisi in casu infra dicendo. Docet enim experientia nocent et 
et exasperari dolorem^ et invalescere symptomata alia omnia, ^emata. 
a tumultu^ quem ista cient^ adjuta; atque adeo plus semel bus a spi. 
animadverti enematum, vel lenissimorum, repetitionem^ con- J^^f^po. 
tinuam symptomatum seriem invexisse. Experientiae ratio ^ius quam 
etiam astipulabitur, quae morbum hunc a spirituum potius monim" 
ara^la atque inordinato motu, quam humorum vitio aUquo, ^»^®*"^ 

D d 



202 THOMAE SYDENHAM 

CoLicA produci dictabit^ si expendamus nempe circumstantias iUas, 

Annorum q.^bus ut plurimum originem suam debet : hujusmodi sunt, 

'^Q-'7^' magnae atque indebitae sanguinis profusiones, motus animi 

uti etiam et corporis violentiores, et alia id genus. Quae 

omnia, remedia iUa suadent proscribenda, a quibua major 

spirituum perturbatio possit excitari, atque eorum loco ano- 

dyna esse usurpanda, licet viridis ac pravus materiae vomitu 

rejectae color contrarium indicare videatur: subtiUor enim 

est atque minutior colorum speculatio, quam ut evacuatio- 

nibus, quas ipso facto nocentes deprehendimus, authoritatem 

conciUare valeat. NuUusque dubito morbum hunc (qui Ucet 

acerbissimum dolorem, nuUum tamen vitae discrimen, ap- 

portat^) ob errores hoc nomine commissos lethalem saepenu- 

Emetica laero evadcre. Adde, quod, si quis emeticum vel fortissimum 

tra propi^ hodie propinaverit, (ut scUicet eam, quam putat, morbi mine- 

nantur. j^^^ exhauriat,) aegra postero die materiam aeque viridem 

aut pravi alterius coloris, atque erat prior iUa, evomet. 
in foemi- [21.] Observandum est tamen, eam quandoque sanguinis 
tempeT^'* atque humorum copiam reperiri, quae narcotici operationi 
mcnti ma- eo usque obsistat, ut, quamUbet saepissime repetatur, orgas- 

gissan- \ x^'\ i. • • i. • 

guinei, et mum tamen cohibere nequeat, msi secta pnus aegrae vena^ 
biw^*°*'- *^* ^^^ subducta; quod in foeminis temperamenti magis 
nunquam sanguinci, atquc viraginibus, mihi subiit notare. Si ita se res 
botwnia" babeat, vel phlebotomia, vel catharsi, forte etiam utraque, 
veicathar- anodjno via aperienda est; celebrata enim harum utravis, 
traque, uarcoticum, quod prius summa Ucet dosi exhibitum nihil 
viaa^^^ri 9^^^*™ profecit, jam etiam in mediocri dosi effectum 
enda est obtinebit cui destinabatur. Baro autem hoc contingit, neque 
tum reiteranda sunt haec remedia, Quibus praemissis, ubi 
opus iis fuerit, in anodynis ea methodo quam in CoUca BUiosa 
proposuimus [§ 6.] exhibendis progrediendum est, quae cre- 
Haec me- brius parciusve sunt ingerenda pro doloris recedentis ratione. 
loristymp^ Quae quidem methodus, praesens atque instans vehemen- 
tam*r^°" tissimi doloris symptoma tantum respicit ; cum non hic loci 
cit, non iUam, qua morbi causae occurritur, tractandam in me rece- 

causam «^-i^ 

morbi penm, 

Hic mor- p2.]^ Cum vero hic morbus tam in hypochondriacis, quam 
bu8 in ic- hygtericis, (uam utrobique, ut aUo loco [Dissert. Epist. § 59.] 
desinere; dicetuT, par est ratio,) saepissime in ictero desinere soleat, 

« Dcftunt in ed. 76 §§ 22, 23, praeter Atque haec Sfc, 



OBSERVATIONUM MEDICARUM IV. 7. 203 

atque iisdem passibus quibus hic ingreditur^ iste se proripiat ; Colica 
obseryandum oceurrit, quod in hac icteri specie curanda an'norum 
cathartica omnia vel omnino omittenda, vel, si adhibenda _J7o-72^ 
fuerint, rhabarbaro solum, vel leni quovis medicamento, ^° *^*}l"* 

, . ' , . . curatione 

utendum. Etenim metuendum, ne a catharsi novi tumultus nuiia pur- 
deantur, ac proinde symptomata omnia postliminio recurrant. fhabarb""* 
In hoc itaque casu nihil omnino agendum, cum icterus huic ^^ nmi\\A 
occasioni originem debens, sensim sponte sua facessat, acpl|^d&^~ 
tandem brevi temporis spatio penitus evanescat. Sin autem H^jtts ic- 
icterus longas moras nectat, atque non nisi aegre discedere tf " ^^*' 
videatur, ad remedia confugiendum. Hoc uti soleo : — 

IFarm 30.]" I^ Badicis Bubiae Tinctorum, 

[Radicis] Curcumae, ana unciam unam, 

Chelidonii Majoris cum toto, 

Summitatum Centauni Minoris, ana manipulum unum ; 
Coque in aequalibus partibus yini Blienani et aquae fontanae ad 
libras duas; colatura dissolve 

Syrupi de Quinque Radicibus uncias duas ; 
Misce; fiat apozema, capiat libram dimidiam calide mane et 
sero usque dum conraluerit 

[23.] At ubi icterus per se invadit, Colica neutiquam prae- Curatio ic- 
gressa^ omnino oportet ut praeter alterantia jam dicta, etiam ^^^' 
cholagoga (id est, quae per alvum bilem subducunt,) aegro 
exhibeantur, nempe semel vel bis, antequam aggrediatur 
usum praescripti apozematis, et postea semel singulis septi- 
manis durante ejusdem usu : ut, — 

[Form, 31.] ^ Electnarii e Succo Bosarum dracbmas duas, 

Bhabarbari subtilissime pulverati semidrachmam, 
Cremoris Tartari scrupulum imum, 
cum snfficiente quantitate Syrupi Cichorii cum Bheo ; 
Fiat bolus ; sumat summo mane, superbibendo vini Bhenani 
haustulum. 

At si vel his diu continuatis morbus adhuc obstiterit, ad 
aquas ferreas, quales' simt istae Tunbrigenses, adeundum, 
quae ex ipso fonte bibendae sunt singulis matutinis dum 
convaluerit. Atque haec de morbis hujus Constitutionis," 

« Cf. form. 204. 



THOMAE SYDENHAM 

OBSERVATIONUM MEDICARUM 

CIRCA MORBORUM ACUTORUM HISTORIAM ET CURATIONEM 
SECTIO QUINTA. 




CAPUT I.* 

Constitutio Epidemica partis anni 1673, atquetrSeffrorum 
1674, 1675. 

1673. CiBCA initium mensis Julii, 1673, alia quaedam Febris 

Exoies. species est ingressa; Constitutione vero necdum ita ad eam 

«titutione ^^^® disposita ut penitns excluderentur constitutioms prae- 

dysenteri- ccdentis morbi^ non admodum fuit epidemica. Nondum 

suboritur 6nim desierat ista Yariolarum species quae anno 1670 primum 

circaini- cocpit invadere, licet jam et rariufi occurreret, et mitiora 

7s. essent symptomata : ita ut bmi ni morbi pan fere passu pro- 

cederent, neuter vero multimi grassaretur; priori constitu- 

tione nondum ita prorsus evanescente ut nuUos proferret 

morbos veteris prosapiae, (Dysenteriae enim perpaucae adhuc 

reperiebantur,) neque nova ita adhuc confirmata ut eos pro- 

duceret qui alios exterminarent omnes. 

SyliabuB [2.] Et per autumnum hunc et byemem omnem Yariolae 

•e^per hoc P*^ ^^^ ^^ Febrc incedcbant passu, neutro tamen morbo 

triennium admodum grassaute, atque interim tantum non extinraeban- 

excipien- . t\ /^ • -».t i . 

tium, quo tur Uysentenae. Novembn autem tum currente, post acer- 
vsfeMei'* rimum gelu ad dies aliquot perdurans, succedente insperato 
bant, re- tempestatc calidiori quam ego me per istud anni tempus un- 
que! *"*" q™^ observasse memini, pauculae Dysenteriae et paulo ante 

et circiter festum Nativitatis Domini hic iUic spargebantur. 

Hae autem extremtun morientis lucemae conatum referebant, 

mox enim morbus hicce (ista saltem ejus species,) omnino 

intercidit. 

* Deest hoc cap. in edd. '66, '68. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM V. i. 205 

[3.] Praemature admodum sequeute auuo^ meuse scilicet Constit. 
Jauuario, iuvadebaut Morbilli^ haud miuus epidemici atque an"orum 
erant isti qui eodem ferme tempore auni 1670 fiieraut iu- '73-75. 
gressi. Eteuim in uullam non fere familiam se iusiuuabaut, ^^74. 
infantes prae eaeteris omues adorti. Nou autem periude 
regulares erant^ neque typum ita ad amussim servabaut^ 
atque isti qui praedicto anno infestabant. De hac autem 
illorum ab invicem discrepantia plura dicam ubi de illis agam 
particularius [c 3.] . Hi magis indies magisque grassabantur 
ad aequiuoctium usque yemale^ a quo tempore iisdem gradi- 
bus decrescebant^ donec paulo post elapsum solstitium aesti- 
vum tandem evauescerent. 

[4.] Sicut autem Morbilli epidemici^ qui invadebant iuitio 
anni 1670^ Variolas nigras ibidem descriptas iutroducebaut, 
bi pariter haud miuus epidemici^ qui initio hujus auui com- 
parebant^ Variolarum speciem iutroduxere isti persimilem. 
Cum euim (quod prius [iv. 6. 8.] est notatum,) Variolae prae- 
cedentis constitutionis post priores anuos duos pustulas emit- 
tereut minus ac miuus nigricautes^ majores iusuper seusim et 
majores, douec sub finem anui 1678 pro speciei ratione mites 
essent et beniguae ; jam recepta pristiua feritate, et pessimis 
symptomatis stipatae, revertebantur. Invaluit haec Variola- 
rum species autimmo proximo^ longius etiam iu hyemem ex- 
currens^ quae^ cum solitis calidior multo esset^ morbo favebat ; 
appetente vero tempestate frigidiore imminuta est, Febri jam 
grassanti mox locum cedeus. 

[5.] Febris haec, quae per annum perseverarat onmem^ 1675. 
initio Julii^ 1675^ louge lateque depopulata est ; sed autimino 
jam appropinquante in viscera coepit converti, nuuc dyseu- 
teriae symptomatis^ nuuc diarrhoeae se prodeus^ licet quaudo- 
que neque hauc haberet comitem^ neque illam^ sed caput 
magis teutabat^ stupidiores reddeus aegros. Variolae iuterea^ 
quae jam pauculos hiuc inde affeceraut^ sub aequinoctium 
autumnale penitus disparebant^ vix uuum alterumve jugu- 
lantes. Jam enim Febris alios viucens epidemicos auni prae- 
dominio potiebatur. Observandum est nihilomiuus^ quod^ 
cum proclivior esset Febris haec materiam morbificam in 
viscera deponere^ quae dysenteriam quaudoque^ saepius autem Dysente- 
diarrhoeam^ excitabat, ex hac occasioue veutris tormiua eam T**^!^' 

' ' rhoea pro 

edidisse stragem vulgo putabautur, quae Febri huic revera hiyuB Fe- 



206 THOMAE SYDENHAM 

CoNSTiT. fuerat imputanda; licet nemo, qui aegrotos hoc autumno 
-^NORUM tractaverit, nescius sit quantum invaluerit haec Febris; ut 
7 3-75. nec etiam^ dysenteriam dictam et diarrhoeam pro sympto- 
brissym- matis, magis quam morbis essentialibus ac primariis^ haberi 
potius debuisse. 

g|^^g^°f [6.] Hunc Febris ista cursum tenuit per omnem autmn- 
tialibus, num^ uuuc caput petens^ nunc viscera^ ubique saeviens sub 
^ndae*" persoua symptomatiun iis partibus accidentium^ ad finem 
Postsubi- usque Octobris: quo tempore, quae eo usque tepida atque 
pestatir ^ instar aestatis placida fuerat tempestas, derepente in firigi'* 
mutatio- d^m humidamquc est mutata; unde etiam Catarrhi et Tusses'* 
rhietTus- increbuere magis quam alio uUo (quod memini^) tempore. 
Febri ad-*' ^uod autcm maximi erat momenti, Tussibus hisce supervenire 
jungfunt, solebat Febris hujus Constitutionis Stationaria, quae, ansa 
^untur*^ hinc arrepta, et magis grassabatur, et quaedam etiam sym- 
sympto- ptomata variabat. Cum enim paulo ante, insultus (ut jam 

mato Peri- \. ^ . ^ , , , ^ /. ' . ^ 

pneumo- dictum^) m pracfatas partes plerumque fieret, nunc m pul- 

Pieuritica ™^^®® ®* plcuram prae caeteris detorquebatur, unde sympto- 

Febre ea-' mata nasccbantur Peripneumonica et Pleuritica; licet eadem 

omnino Febris esset, quae Julio, 1673, ingressa sine quavis 

sjmptomatum alteratione progrediebatur, donec Catarrhi isti 

accederent. 

[7.] Hi Catarrhi et Tusses usque ad exitum Novembris per* 

severabant, quo elapso derepente minuebantur. Febris autem 

eadem plane mansit atque erat antequam Catarrhi se osten- 

derent ; licet nec ita prorsus epidemica, neque iisdem symp- 

tomatis stipata, cum horum utrumque per accidens a Catarrhis 

peiideret. Quinetiam, recedentibus Catarrhis, Yariolae hinc 

inde spargi coeperunt, ejusdem plane generis cum variolis 

anni praecedentis ; sed cum jam secundum ferme annum ex- 

plevissent, non ita atrocia erant symptomata ac ubi primum 

Constitu- invaderent. Quamdiu adhuc stabit haec Constitutio, dicere 

perquam ^^^ habco; id ccrto scio, illam perquam anomalam atque 

estano- irregularem hactenus fiiisse, atque morbos omnes per eam 

mala, ut ^ • j - • j i- 

et cjus natos ejusdem ommno maolis. 

morbi. D^ hujus Constitutionis epidemicis, eo quo se invicem 

ordine excipiebant, jam agam. 

* Tustes] sJc ed. 76, Tussis ed. '85. 



dem ma- 
nente. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM V. i, 2. 207 

CAP. II.« 
Febris Continua annorum'^ 1673, 1674, 1675. 

Haec, perinde atque alii epidemici, mox ab ingressu socia Nascente 
habebat symptomata, quae indicia haud obscura dabant JJ°][ gy™*' 
majorem et spirituosam magis tunc esse inflammationem, inflamma- 
quam ubi morbus magis adoleverat. Etenim primo quo in- na, quam 
vadebat anno, uti et vere insequente, symptomata pleuritica y^^*™^^**®" 
Fehri superveniebant, et sanguis e venis extractus (saltem pro 
prima et secunda vice,) pleuriticorum referebat sanguinem ; 
at morbo jam provectiori cessabant ea signa inflammationis 
intensioris. 

[2.] Praeter symptomata febribus imiversis communia, Sympto- 
hanc Febrem ista sequebantur, Ut plurimum afficiebatur pei^ri p^-^ 
aeger dolore capitis et dprsi satis atroci, stupore item, et cuiiaria 
dolore articulorum artuumque tensivo, imo et totius corporis, mr. 
at mitiori aliquanto quam rheumatismo laborantes. Primis 
diebus calor et fngus sibi invicem succedebant, quandoque 
etiam ineunte morbo aeger in sudatiunculas erat propensior. 
Lingua, ubi Febris suo genio erat permissa, nec sicca, nec 
a colore naturali multum recedens, nisi quod magis alberet, 
neque sitis multum urgebat : quod si excalefieret aeger ultra 
ordinariam Febris sortem, hngua aridissima erat cum flave- 
dine subfiisca ; sitis etiam intendebatur, urinaque, quae aliter 
colorem fere naturalem servare solebat, intense rubebat. 

Febris his tantum gravata symptomatis, si perite tracta- 
retur, die decimo quarto aegro valedicebat; pertinacissima, 
primo post vicesimimi. 

[3.] Inter hujusce Febris symptomata eminebat affectus AfTectus 

quidam comati haud dissimilis; quo correptus aeger obstu- ^^*™,,^,^ 

pebat delirabatque, imo ad septimanas aliquot dormitabat ^anc Ft- 
^ . . Tj , • i_ X bnmco- 

nonnunquam, nec nisi vaudo clamore expergiscebatur ; a quo mitabatur, 

aegre excitatus oculos aperiebat tantum, et post ingestum "°"""!?- 

sive medicamentiun sive potum cui assueverat, mox in stupo- aphonia 

rem dilabebatur, ita quandoque profundum ut in aphonia ^*^'*"^"^ • 

desineret absolutissima. 

[4.] Qui sic fuerat affectus aeger, ubi ad se rediit, die 

vicesimo octavo vel trigesimo coepit convalescere ; cujus pri- 

* Deest hoc cap. in edd. '66, '68. * annmr, ^-r.] hujus Constitvtionu ed. 76. 



208 THOMAE SYDENHAM 

Febris nmm signum erat^ quod cibi aut potus genus aliquod insue- 
Annorum ^™ ^^^ absurdum deperiret. Convalescentis caput^ ad dies 
*7S-'75. aliquot debUe atque infirmum, nunc versus hane partem^ 
^assu^dis- ^^^^ iUam, nutabat ; aliaque aderant signa^ quae caput plu- 
cessitquo rima fuissc passum ostenderent. At quo passu vires resti- 
resumpSt ^ebantur, eo ipso disccssit dictum s} mptoma. 

[5.] Quandoque non tam dormitabat aeger quam tran- 

quille delirabat, incongrua tamen subinde effutiens, ceu 

iratus ac mente motus : at non eo excandescentiae et furoris 

ascendebat, quo solent ii qui a variolis atque aliis febribus 

phrenetici fiunt; a quibus hic in eo etiam discriminabatur, 

quod per intervalla abrupte dormiebat, stertebat etiam pro- 

fundius. Adhaec, non ita erat acutum hoc symptoma atque 

illud, sed erat diutumius. Pueris etiam hoc plerumque acci- 

debat, aut iis qui nondum adoleverunt, illud adultis maxime. 

Ronedia In utrisquc vcro si ingererentur caGdiora remedia, et solicita- 

ct diapho- i^^^tur sudorcs, malum in caputfacUe transferebatur, et dictis 

retica svmptomatis ansam praebebat. 

hoc [6.] TJbi vero symptoma hoc nec sponte sua accessit, nec 



ma 
acc( 
bant. 



accerae- medicameutorum vi coactum^ morbus intra diem decimum 



quartum terminabatur ut plurimum, nonnunquam etiam 
intra tertium quartumve, quod factum vidi. 

[7.] Autumno, 1675, (ut supra [c. 1. § 5.] innuimus,) Fe- 

bris haec per dysenteriam sibi fdgam quaerere, nonnunquam 

et per diarrhoeam, affectabat: harum posterior praecipue 

saepe excurrebat, stupore adhuc manente. Utraque vero 

(quantum diligenti observatione assequi poteram,) nihil erat 

aliud quam Febris symptoma. 

CuRATio. [8.] Curationem hujus Febris quod attinet : sub primimi 

introitum, nempe Julio, 1673, tum ex variis phaenomenis ab 

istis longe diversis quae praecedentem comitabantur, timi ex 

Ubi pri- eo quod catharticis minus pareret, quibus felicissime Febres 

pit haec ' omucs constitutiouis praegressae deviceram, statim didici 

Febris, Febrem hanc esse alterius plane familiae; et diutius quam 

habuitepi- solcbam alias, in ejus specie investiganda haerebam, et ex 

8ibT!r2J? consequenti anxius dubitabam quem mihi curationis scopum 

xpoyoy, proponerem. Quo enim tempore primimi erupit haec Febris, 

specle?^' nullum habuit alium epidemicum sibi (rvy)(povov, cujus per- 

difficilius specto gcuio dc hujus natura verisimile aliquid conjectare 

batur. ^"' possem; cum variolae (uti [c. 1. § 1.] dixi,) quae illam comi- 



OBSERVATIONUM MEDICARUM V. 2. 209 

tabantur^ nigranim istanim quae anno 1670 invaserant reli- Pebris 
qmas omnino referrent, jamque et mitissimae essent et tantum annorum 
non exolerent. Nihil mihi itaque aliud jam restabat^ nisi ut '^3-75. 
in himc morbimi nudum et ab aliis sepositum accuratissimo 
examine inquirerem^ atque oculo ad juvantia et laedentia quam 
diligenter maxime potui semper intento^ viam pro virili (explo- 
ratoris instar^) praetentarem. [9.] Atrox capitis dolor, propen- 
sioque quam habebat hic morbus ad dolores lateribus infigen- 
dos^ tum etiam sanguis pleuriticorum similis^ me statim edoce- 
bant inflanunationem haud mediocrem huic Febri subesse^ 
nec tamen eam posse ferre largiorem istam evacuationem quae 
pleuritidi convenit. Sanguis enim post primam aut secundam 
saltem vicem detractus glutinis colorem, quo tegebatur super- 
ficies^ protinus amisit ; nec repetita adhuc venae-sectione Phlebo- 
levabatur aeger, nisi forte morbus in pleuritidem veram^^pj" 
transiret ; quod nonnunquam accidebat post regimen justo ^re haud 
calidius^ praesertim primo vere quo invadebat, scilicet anno md c*e-* 
1664; quo tempore a solis accessu occasionem nactus (cum|5^^"" 
etiam nondum adolesceret morbus, et principio magis spiritu- 
oso inxuteretur quam postea^) ad genus peripneimionicum vi- 
debatur accedere. Cum vero et experientia et exemplo a repe- 
tita phlebotomia deterrerer, (licet luce clarius esset Febrem repetitig 
hanc, praecipue sub primimi ingressum, haud parum inflam- actM^ca- 
matoriam fuisse,) nihil jam restabat quo ejus calor restingui mentis re- 
posset, praeter enemata saepius repetenda, et medicamenta re- bus^cura-' 
frigerantia. At praeter hos affectus inflammationem aperte ^*\*^®*" 
prodentes, illud stuporis phaenomenon, Febri huic quam alii 
cuilibet familiarius, omnino indicabat continuo repetenda esse 
etiemata, quibus materia Febrilis, quae ita prompte caput 
petebat, ab eo diverteretur; quin et venae-sectioni repetitae, 
quam aegre tulit propria hujus morbi natura, substituebantur 
iUa, atque ejus pensabant defectum, sanguinis fervorem pla- 
cide ac sensim contemperantia, et causam eliminantia mor- 
bificam. [10.] Porro judicabam emplastra epispastica satis Epispas- 
ampla, cervici posteriori applicita, in hac Febre potius ex usu riori wr-^ 
fore, quam in aliis quibus materia Febrilis haud ex aequo '^jci »ppli- 
caput tentabat ; etenim a cruciatu et fervore vehementibus, magis ex 
quos dicta epispastica parti cui imponuntur solent imprimere, J^^^^™ 
materia, quae secus in caput ascenderet, in locum affectum febribus. 
oomvatur. His, et regimini ad eundem refiigerandi san- 

£ e 



210 THOMAE SYDENHAM 

Febris guinis scopum facienti^ tandem morbus quasi naturaliter spon- 

Annorum ^^q^c sua cedebat^ quantumlibet saeviret si methodo ab bac 

7a-75. diversa eum quis aggrederetur; quod mihi ab experimentis 

plus satis frequentibus abunde liquebat. 
CuRATio. [11.] Hunc itaque cursum institui: sanguinem e bracKii 
venis mittendum^ ea quantitate quae aegri viribus, aetati^ 
aliisque circumstantiis convenire mihi visa est^ ante omnia 
curabam^ atque eodem fere tempore emplastrum epispasti^ 
cum bene largum nuchae applicandum. Die proximo clyste- 
rem lenitivum ita tempori injiciendum praecepi^ ut ante noc- 
tem sedari posset tumultus qui ab eo inter operandmn excita- 
retur, hora scilicet secunda tertiave post meridiem. Kepete- 
Enemata batur enema illud singulis diebus donec imminueretur morbi- 
repetenda. vis ; quo qiudem tempore ab eo cessandimi esse duxi, imo 
et maturius^ si nempe Febris diem quartum et decimum ex- 
cessisset, jamque inveterasceret ; quo in casu^ licet ab ene- 
matis praecedentibus debellata non fuerit^ eadem tamen post 
elapsos hos dies supervacanea esse comperi: morbi enim 
acie per ebullitionem praegressam jam retusa^ atque aegro 
ef a> fi€\ov<: constituto^ et a symptomatis violentioribus quae ab 
eo pendebant securo^ nihil prius erat^ quam ut morbum suo 
uti genio, et quasi sensim deflagrare^ ac suis viribus ruere, 
aineremus; quod mihi semper cessit melius^ quam evacu-* 
ationem qualemcunque violentiorem hoc tempore moliri. 
Aegro interim camibus interdixi^ cerevisiam vero tenuem 
ad arbitrium concessi. 
Quaree [12.] Bestat et aliud, quod, quia multiplici experientia 
gendum' astipulaute aegris optime solebat vertere, in describendo 
erat quo- hujusce morbi regimine mihi minime praetereundum ftdt ; 
nempe ut aeger quotidie lecto abstineret, saltem ad horas 
aliquot, vel, si id vetaret major ejus debilitas, vestes saltem 
indueret, et supra lectum cubaret, capite paulo elatiori. 
Etenim cum magnum iUum impettun quo Febris in caput 
ferebatur, et inflammatoriam simul sanguinis diathesin, con- 
templarer, subiit mihi in mentem aegrum a corporis positura 
nonnihil emolumenti capere posse, si nempe ea talis ftierit ut 
a circumambiente nuUatenus augesceret calor, (quod omnino 
fieri necesse est, si in lecto se jugiter contineat^) neque san-* 
guinis in capitis arcem tendentis impetus promoveretur; ciun 
iUinc cerebri fervor intendatur, proindeque spiritus animales 



OBSERVATIONUM MEDICARUM V. 2. 211 

calefiant atque exagitentur^ a quibus et yehementior cordis Febris 
vibratio et Pebris augmentum. ^^niTorum 

[13.] Quantumlibet autem aegris conducat in febribus '73-75. 
omnibus quae inflammationis intensioris sunt participes, ut c^^e^^d"»» 

t , . ., - ^ tamen ne 

non semper lecto mcarcerentur^ anunadvertendum est tamen diutius 
eosdem^ si diutius quampar erat pro una vice a lecto abfuerint, J^*^ P^ 
declinante praesertim morbo^ in dolores vagos, qui in rheuma- a lecto 
tismo desinere possint^ nonnunquam de facili incidere ; non- * "*" * 
nunquam etiam superficiem corporis ictero deturpari : quae si 
cui contingant^ lecto addicendus est^ quo^ apertis cutis spira* 
culis^ commode difflari possint istiusmodi particulae^ quae 
malorum alterutri fomitem praebent; hoc vero ad diem unxmi 
aut alterum tantmn^ sudore non provocato. Hujusmodi In morbi 
autem accidentia oppido rara sunt, nec nisi in Febris declina- one^iii 
tione comparent unquam; quo tempore^ cum jam morbus aegerin 
ndtior est, longe tutius aegro permittes ut in kcto assidue t^ dec^- 
decumbat^ quam vel initio^ vel in statu; quinimo per hoc^*^.*i?^™ 
tempus id magis confert ad materiam Febrilem digerendam^ vei in * 
quae, si aeger maturius lecto aflSgatur, eflferatur magis atque **^^*' 
incenditur. 

[14.] Hic si quis objecerit, dictam methodum^ licet ad 
sanguinis impetum a capite amoUendum reficiendumque 
aegrum satis commodam^ minus tamen expedire^ eo quod 
evacuationi per sudores, qua materia Febrilis jam ooncocta 
eliminanda omnino erat^ ofliciat ; respondeo^ nihil agere con* 
tra-sentientem^ nisi prius argumentis confecerit hujusmodi Diaphore- 
evacuationem omni febri deberi, quod haud ita in proclivi oj^^^Je, 
atque facile est. Docet enim experientia, non autem ratio^ ^n <iebe« 
quaenam febriiun species per diaphoresin^ et quae per cathar- 
sin sit exterminanda^ etc. Quinimo est cur arbitremur dari 
quasdam febrium species^ quas Natura methodo sibi peculiari 
sine visibili aliqua evacuatione ablegat^ reducendo scilicet in 
sanguinis massam eique assimilando materiam illam morbi* 
ficam quae cum eodem minus quadrabat. Qua ego niras 
ratione, saepeniunero tam in hac Febrium specie quam aliis^ 
(modo^ intermittentes non essent^) mox a primo insultu^ toto* 
que sanguine nondum inquinato^ easdem in ordinem redegi, 
imperato tantum cerevisiae' tenuissimae^ quoties ac quantum 

• modo — ettent] om. cd. 76. ' cerev. — detid,'} lactit cum aqua ed. 76* 



212 THOMAE SYDENHAM 

Febris desiderarent, potu^ esuque tam' jusculonun quam fdiorumj 
AnNo"uM cujuscunque generis sint, aegris interdicto ; permissis interim 
'73-75. et exercitii consueti usu, et aura liberiore, nullaque prorsus 
evacuatione yel semel instituta. Sane^ omnimoda solum 
hujusmodi per biduum triduumve abstinentia liberos meos, 
ac amicitia mihi conjunctissimos^ curavi: verum hoc reme-r 
dio non nisi in junioribus ac temperamento sanguineo prae« 
ditis est utendum. 

[15.] Quod si denms^ Naturam non alia methodo quam 

per diaphoresin morbum vincere posse^ an non eos volumus 

Sudores a sudores^ qui morbo jam fatiscente prorumpunt^ et a praevia 

gesdone***" digestione fluunt^ non vero istos, qui, primis morbi diebus pro- 

fluentes trusi, ab interrupta furentis Naturae oeconomia nascuntur ? 

nocent ' Hujusmodi (opinor,) sudores non erunt promovendi, at com- 

^^i* pescendus potius tumultus ille cui ortum suum debent. 

Istiusmodi autem sudores multas febrium species, licet non 

omnes, solent comitari; neque enim sum nescius qoasdam 

intemiiN febrium species ejus esse indolis, ut in 'trapcuc^^ sudorem hunc 

paroxyg. criticum sibl postulent,. Tales sunt particulares intermit- 

mi, ct fe- tentium paroxysmi, magna item et frequentissima Naturae 

constitu- febris ab illa pendens constitutione quae ad intermittentea 

inpMLT cpidc°iice producendas imice facit; in his enim, si cui 

■udorem methodo insistatur quae non eo tendit ut materia morbifica 

pJstuifint ; digeratur primum, dein per sudores eUminetur^ augebitur 

morbus : quocirca nuUae hic evacuationes locum habere 

debent^ nisi quatenus morbi impetum primis diebus quibus 

aggreditur sufflaminare valent^ ne inter medentium operas 

febris aeger fato succumbat. Quin et febris pestilentialis causa, 

tiiwntla-^ cum tcnuissima sit et perquam subtihs, vel primis morbi 

lis,veipri-diebus sudoribus difflari potest, sujflfragante ubique expe« 

diebus. ricntia. 

[16.] Istis autem in febribua> in quibus ordinario sympto- 
matum ductu, et si suo genio uti pennittantur^ nusquam 
videmus Naturam materiam morbificam jam praeparatam 
tempore praefinito evacuare solere ; nescio an non plus satis 
temerarius is fuerit^ qui sudore provocando vim morbo inferre 
cogitet, atque aegrum ea sola methodo restituere^ cum (ut 
docet Divinus Senex,) rq^ ^wrem avTnrpaTrowrrf^ xepea 

' tam — sinl'\ camiutn et juscuhrum e ^ Satte — utend.'] om. cd. '76. 

caruibus cd. '76. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM V. 2. 213 

wdvTo^, [(Hippodr. Lex, t. i. p. 4.) i. e. repugnanie Natura^ Febrh 
fdhU Medicina proficit. (Cels. De Med. iii. 1.)] Atque iUud ^^^orvh 
quidem usu veuire autumo in Febre hac particulari de qua hic 73-75. 
agimus^quam^ multiplici experientia edoctus^ satis scio sine su- In hacFe- 
doribus fiigari posse; aegrum etiam^ dum eosdem importunius q^e^ine^' 
Bohcitamus^ saepenumero ntdla cogente necessitate in mani- sudoribus 
festum yitae discrimen conjici, a materia morbifica in caput gari, non' 
sursum lata. Attamen neque in hac Febre^ neque in alia qua- ^^ .^''~.. 
libet yel ex eis quae sudore critico solvi non solent^ si forte soUicita- 
bnjuBcemodi sudor morbo jam imminuto sponte supervenerit^ "^^^' 
quem ex symptomatum omnium remissione debitae concoc* 
tionis sobolem esse arbitremur^ Medicorum prudentissimus 
quisque eum contemnet; ubi vero non ita sponte exit, qui 
certo scii*e possumus an non hominem e medio tollamus, 
dum humores regimine et cardiads calidioribus ad ejjismodi 
sudores disponere nitimur? Si quis forte in thesaurum inci- 
derit, nisi desipiat, humo tollet; stultus autem sit oportet, 
qui; hac fretus fortuna, omnem adhibet operam ut alium ejus- 
modi cum vitae periculo adipiscatur. Quo vero cunque modo 
haec se res habeat^ mihi abunde constat^ solam febrem calo- 
rem eum secum adferre^ qui materiae febrili ad coctionem 
praeparandae possit sufficere, neque eo intensiorem a regi* 
mine fervido forinsecus accersendum. 

[17.] Praefatam methodum per venae-sectionem atque 
enemata in hujusce Febris curatione quam felicissime suc- 
cedere comperiebam ; eam vero^ quoties a diaphoretids laces- 
seretur, non solum anomala malique moris symptomata^ sed 
etiam dubium semper exitum^ habuisse. Inter symptomata stupor co. 
eminebat tacitum illud delirium, quod non tam insana loqua- ™^'?^"'* ^ 

' * * nimia cu- 

dtate se prodebat^ quam stupore coma aemulante, quod (uti ratricum 
[§ 3.] diximus,) huic Febri frequens solebat accidere. Hoc sudSref *' 
symptoma, licet nonunquam sponte sua ortum illud viderim, importune 
a nimia tamen curatricum diligentia in provocandis sudoribus Uum, ut * 
male posita, ut plurimum invitabatur : hoc enim pacto ma- £l^^™ 
teria morbifica, quae in hac Febris spede sudoribus morem tor. 
gerere recusabat, vehementer exagitata in caput tandem ele- 
vabatur cum ingenti aegrorum discrimine. 

[18.] Jampridem animadverti [iv. 4. 12.] in curatione febris 
Constitutionis alterius^ quod per ultimos annos hujusmodi stu- 

* Cf. snp. lii. 2. 54; EpisL Retpon*. IL § 32; Dissert, Epist. § 107. 



214 THOMAE SYDENHAM 

Febris por pueros maxime^ atque eos qui ex ephebis vix excesseranty 

ANtToRUM subinde invadebat, sed nec ita profundus, nec perinde epi- 

'73-75> demicus, atque erat is qui hanc Febrem comitabatur. Neque 

tamen illum, licet huic inferiorem, multo minus hunc, ubi 

primmn ingrederetur morbus, edomare potui; lioet nullum 

non lapidem moverem, repetitis venae-sectionibus, non in 

brachiis tantum, sed cervice etiam et pedibus, emplastris 

vesicatoriis, cucurbitulis, enematis, diaphoreticis omnis gene* 

Quo pacto ris, etc., in partes adscitis. Tandem statui, post sanguinem 

hoc^vin^ e brachio eductum, epispasticum cervici applicatum, atque 

cebatur. enemata duo vel tria e lacte et saccharo injecta primis morbi 

diebus, nihil quicquam amplius moliri, nisi quod aegrum et a 

camibus et a liquoribus spirituosis quibuscunque arcerem; 

ad Naturae methodum interim attendebam, cujus ego ves« 

tigiis inhaerens, symptoma hoc superare tandem discerem, 

Morbus interim cui invigilabam, tuto licet tarde recedens, 

tandem evanuit. Huic itaque methodo insistendum mihi esse 

duxi in febribus quas deinceps tractavi universis; quod quidem, 

si et symptomatis magnitudinem, et eventum ubique votis 

respondentem, spectamus, haud parvi momenti mihi videtur. 

Inmorbo- [l^'] Et sanc mihi nonnunquam subiit cogitare, nos in 

nim cura- morbis dcpellendis haud satis "lente festinare^/' tardius vero 

tione nocet * 

quandoque uobis csse proccdendum, et plus Naturae saepenumero com* 
festinatio. jnittendum, quam mos hodie obtinuit. Errat enim (sed 
neque errore erudito^) qui Naturam artis adminiculo ubique 
indigere existimat. Namque id si fieret, pardus humano 
generi ea prospexisset, quam postulat -speciei conservatio; 
cum ne minima sit proportio inter morborum ingruentium 
frequentiam, et facultates quibus poUent homines ad eosdem 
fugandos, vel iis saeculis quibus Medendi Ars maxime caput 
extulit^ et a quampluribus exculta est. Aliis in morbis quid 
hoc profecerit nescio : illud satis scio ex diligenti observatione 
mihi astipulante, quod in Febre de qua jam agimus^ dictum 
symptoma post usurpatas evacuationes generales (venae-sec- 
tionem dico^ et enemata^) solo tempore feliciter solebat vind» 
[20.] Antea [§§ 8^ 4.] diximus convalescentiae praenuncia 
signa ut plurimum ad diem usque tricesimum differri solere, 
(in stupore scilicet paulo confirmatiori^) aegro nonnunquam 
Etiam in- etiam aphonia correpto ; quibus elapsis^ incongruum aliquod 

conffTua 

J 2ircvaf fipaB4vst Fettina lenU, Cf. Erasmi Adag. if. 1. 1. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM V. 2. 215 

atque absurdum sive cibi sive potus genus importune flagita- Febris 
bat, ventriculi fermento a morbo diutumiore impense vitiato. x^n^orum 
Hoc in casu, quandoquidem jam exbaustae corporis vires 78-75. 
refectione omnino indigerent, lubens ea etiam concessi quae ciborum 
minus aegro convenire viderentur, modo palato magis arri- convaies- 
derent^ ^^°*^^"* 

nonnun- 

. [21.] Mense Septembri, 1674, filium novennem librarii quam in- 
cujusdam aedibus meis vicini, nomine Not, bac Febre una ^^^ ^ 
cum sjmptomate jam saepe memorato laborantem, tracta- 
bam. Extracto e bracbio sanguine, et clysteribus per primos 
^liquot morbi dies continuos injectis, importunissimae matri 
obstabam, quae rem ocyus expedire^ acriter urgebat quam ego 
cum salute filii stare posse arbitrabar. Datis itaque induciis^ 
nulloque medicamento alio propinato praeter julapium ali« 
quod e vulgaribus, (quod pacandae quidem matri potius des- 
tinabatur^ quam filio restituendo^) trigesimum circiter diem 
melius babere coepit^ edulia varia etiam absurda misere 
discupiens^ quorum pars aliqua concedebatur^ licet nullo alio 
nomine concedi debuisset: atque ita tandem prorsus con- 
valuit. 

[22.] Quamvis autem stupor bic ad comatis accedens 
naturam^ buic Febri aUis symptomatis frequentius super-> 
veniebatj quandoque tamen (at rarius^) phrenesis absque stu* 
pore nonnullos invadebat^ in qua aeger insomnis dies noctes* 
que agebat^ nuUa ratione poterat regi^ aliaque patiebatur 
symptomata, iis similia^ quae vel ab aliis febribus^ vel a 
variolis^ in pbrenesin actos infestabant. Inducias non tulit 
symptoma hoc (ut solebat afiPectus comatosus jam memoratus,) 
donec fieret digestio, aegrum vero intra paucos toUebat, 
nisi inflammatio cohiberetur. Atque hic mihi suppetias prae Spir. vitr. 
caeteris tuUt vitrioU spiritus^ quem, post venae-sectionem Jeg^^dJ. 
atque enematis unius alteriusve injectionem, cerevisiae tenui beUandam 
instiUatum pro potu ordinario concessi; qui intra dies paucos contulit. 
et somnum condUabat^ et sanitatem^ superatis symptomatis^ 
aegro reddebat : quod quidem nuUa aUa methodo efficere vale* 
bam. Atque hoc reiterata saepe experientia mihi abunde 
(^nstabat. 

[23.] Febri huic, autumno, 1675, et dejectiones dysen- Dysentc- 
tericae superveniebant, quandoque et diarrhoea. Istas egojjj^j^* 

k Cf. Diitert. Bput, $ 26. > exped.^l —diri ed. 76. 



216 THOMAE SYDENHAM 

Febris statim perspexi symptomaticas faisse huie Febri, non vero, 
An^orvu ^* ^ constitutione praecedenti, originales et primo ortas : 

'73-75. quo non obstante^ cum morbi causa in sanguinis massa 
quopacto clauderctur. venae-sectionem ea indicabat: quae quidem. 

toUebatur. . . • i t . . 

propmato etiam post narcotico ad duas vices^ symptomati 
huic debellando par erat. 

[24.] Septembri, 1675, D** Conysby, juxta Equilia Re- 

gia habitans, me accersivit; laboraverat ea hac Febre, 

ventris torminibus derepente jam correpta, quae deinceps 

excipiebant dejectiones sangmneae ac mucosae. Licet pro- 

tritae jam ab aliquot diebus ob morbum diutinum vires 

essent, maxime vero a dejectionum frequentia quae nocte 

praegressa mtdtum fatigaverant, sanguinem tamen e brachio 

statim educendum curavi, et paulo post narcoticum exhiben- 

dum; quibus peractis, ea ipsa nocte dejectiones stercorosae 

conspiciebantur. Mane et vesperi sequentibus narcoticum 

repetebam praedictum, imperato etiam medicamento cardiaco 

moderatiori quo spiritus refocillarentur ; atque ab his statim 

convaluit. 

Diarrhoea [25.] Diarrhoeam quod attinet, quae eodem fere anni 

tico)^bi tempore huic Febri haud raro accidebat, minus adhuc ista 

opus erat, facesscbat negotii ; cumque ea neque aegro prodesset, neque 

' etiam officeret, (quantum mihi observare licuit,) sive adesset 

stupor, sive etiam abesset, nullam ab illa indicationem cura- 

tivam elicere valebam, nuodo intra eos staret limites ut aeger 

ab ea de vita non periclitaretur ; quo in casu narcoticum sine 

Narcotico- dubio indicabatur, atque in eo solo probandus anodynorum 

hoc*8o?o* ^^^ P®^ omnem morbi hujus decursum; ingens enim illa 

incasuhicpropensio qua hac Febre laborantes in stuporem ferebantur, 

banduB. ab his intendcbatur^ ac proinde nisi urgente necessitate in 

usum nunquam erant revocanda. 

Convales- [26.] Notaudum est haud raro accidere tam ab hac Febre 

cratium q^m febribus aliis convalescentibus^ iis maxime quos illae 

noctumi diutius maccraverant^ nec nisi post longas magnasque evacua- 

et*quo ^ ' tiones tandem demiserant^ (praesertim si invalidiori essent 

modotol- corporis habitu^) ut noctu in lecto cubantes incalescerent 

primum^ mox sudore diffluerent^ a quibus vehementer infir- 

mabantur, et vires tardius recipiebant, nonnulli etiam praeci- 

pitabantur in tabem. Cum symptoma hoc non aliunde nasci 

existimarem quam a sanguine ob morbum contumaciorem eo 



OBSERVATIONUM MEDICARUM V. 2, 3. 217 

usque depauperato debilitatoque, ut succos^ quos recenter ad- Febris 
vectos nequiret assimilare, per sudores ejicere moliretur; ita J^^^^^^,'^ 
affectis author semper fui ut singulis auroris noctibusque '73-75. 
cochlearia quinque° vel sex vini Malacensis annosioris hauri- 
rent, cujus usu aegris vires crescebant jugiter, et evanesce- 
bant sudores. Atque haec de Febre hujus Constitutionis 
Continua, quam**, ob insignem stuporem eam fere semper 
eomitantem, hibet Comatosam appellare. 

CAP. III.P 

Morbilli anni'^ 1674. 

Oriente anno, mense scilicet Januario, 1673-4, ingi*essa 
est Morbillorum species quaedam ab ea diversa quae eodem 
mense anno 1669-70, invaserat ; neque tamen minus epide- 
mice saeviebant hi atque isti, sed non perinde erant regulares, 
neque ita constanter typum observabant : nunc enim citius, MorWiii 
nunc serius, erumpebant, cum in alia specie eruptio in diem huj^con- 
ab invasione quartum semper incideret ; adhaec, humeros et stimtionis 
caeteras trunci partes primum occupabant, cum isti alteri fa- ^axlme 
ciem primum peterent, et in reliquum corpus paulatim spar- differebant 
gerentur; nec hac in specie observare licuit, nisi rarissime, bus jam 
eas cuticulae desquammationes ad instar farinae inspersae, ^®*<^"P''»- 
quoties recederent MorbilU, quae in alia specie haud minus 
oerto conspiciebantur quam post febris searlatinae decessum 
conspici solent. Plures insuper e medio toUebant, quoties 
imperite tractarentur, quam priores iUi; febris enim et 
djspnoea, quae MorbiUis abiturientibus solebant accidere, 
vehementiores erant, et peripneumoniam hic propius refere- 
bant, quam in altero genere. QuantumUbet autem fuerint 
anomdi atque irregulares hi MorbiUi quoad jam memorata 
symptomata, in praecipuis tamen satis iis competebat historia 
quam de MorbiUis [iv. c. 5.] tradidi, cum morbos anni 1670 
epidemicos describerem : quae idcirco impraesentiarum repe- 
tenda non erit. Hi, uti etiam priores isti, ad vemum usque 
aequinoctium invalescebant, a quo tempore decrescentes, 
appetente solstitio aestivo, aut oon diu post, evanuere. 

[2.] Curatio, cum nuUa ferme in re ab iUa differat quam m 

■ quinque velsex] tria qttatuorve ed.'76. P Deest hoc cap. in edd. 'SQ^ '68. 
" quam—appeU.] om. ed. '76. ' anni 1674] oni. ed. 76. 

Ff 



218 THOMAE SYDENHAM 

MoRBiLLi Morbillorum historia jam fiise tradidi^ exinde petenda est. 
"'*' ' Unicam tantum hic (pro meo more,) instantiam adferam 
Cdratio. methodi qoa illas aggrediebar. 

[3.] Februario, 1674, domina virtutibus omatissima, atque 
in exemplum nata, Comitissa Sarisburiensis, me accersivit: 
infantium unus tantum tum temporis ae^otabat, mox reliqui, 
(quinque autem vel sex erant>) quos omnes eadem methodo 
tractavi. Lectulo eos addixi ad dies binos temosve ante 
emptionem^ ut sanguis, pro suo genio, particulas facile sepa- 
rabiles morbum committentes, per cutis poros ehminaret; 
neque autem vel stragulis, vel igni^ quibus sani assueverant, 
quidquam' adjici patiebar ; ab esu carnium arcebam, juscula 
avenacea, hordeacea, ac subinde pomum coctum, concedens, 
cerevisiam tenuem insuper^ vel lac cum aquae triplo coctum, 
pro potu ; urgenteque pro more tussi^ ptisanam pectoralem 
saepe assumendam praescripsi. His peractis, omnino conva- 
luere brevi illo spatio quod hic morbus solet percurrere; 
neque vel per ejus decursum, vel eodem fatiscente, sjrmpto- 
mate quovis, morbo huic non famihari, tentabantur. 

[4.] Duobus primis mensibus quibus haec Morbilloram 

species se prodebat, intercurrebat et Febris quaedam Morbil- 

losa hic illic sparsa, in qua iK0vfiaTa nonnulla per truncum 

corporis, coUi praesertim posteriora atque humeros, emmpe- 

bant^ ecthymata* Morbillomm imitantia; a quibus in illo 

Febris saltem disterminabantur, quod non universum corpus pariter 

?J°'^^" occuparent^ quas diximus partibus contenta: febris etiam 

venae-sec- (licet ejusdem plane generis^) immanior erat^ et ad dies 

li^^nec ~ quatuordecim^ nonnunquam etiam plures, protrahebatur. 

cneniau: ^qq venae-sectioncm tulit haec Febris nec enemata. ab utris- 

methodo . . _ _ -.«- ■• .n- • i- 

Morbillis que imtata ; at methodo quae Morbims superius dicata est 
wnceMiL l^^®'^* conccssit. Atquc haec de Morbillis fuemnt dicenda. 

CAP. IV.* 

Variolae Anomalae annorum^ 1674^ 1675. 

QuEMADMODUM morbilli epidemici initio anni 1670 incur* 
santes^ Yariolas nigras ibidem [iv. c. 6.] delineatas introduxere, 
ita etiam hi^ qui haud minus epidemice grassabantur initio 

' quiiiquam] quidquid ed. 76. * Deest hoc cap. in edd. '66, *6S. 

■ ecikym,^ KB^fiara ed. 76. * anmor.ij^c.'] hujui Con*titutumued,*76. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM V. 3, 4. 219 

anni 1674^ Variolarum speciem introducebant tam earum Variolae 
similem, ut eaedem istae^ revixisse omnino viderentur, non /^NORim 
aliae subnasci. Cum enim (uti jam [c. 1. § 4.] diximus^) in 74, '75. 
priore iUa Yariolarum specie post elapsos priores annos duos^ 
pustulae minus indies nigrae comparerent^ et grandiores etiam 
pedetentim conspicerentur^ donec exeunte anno 1673^ morbus 
jam mitis (habita generis ratione^) ac benignus esset; jam 
pristina ferocia^ et infausto malorum symptomatum agmine 
stipatus^ denuo revertebatur. Etenim pustulae fiiliginem ni- 
gredine aequabant^ ubi nempe confluxerint^ et aeger non prius 
extingueretur quam ad maturitatem istae pervenerint ; imma- 
turae enim fuscae tantum erant colore. Pustulae quinetiam yarioiae 
perpusillae erant^ si numerosae ; paucae enim ubi fuerant tan- at"tJJJ^o°?" 
tum, haud erant minores quam in aliis Yariolarum generibus, nigras 
nigrae vero rarissime. Yerbo dicam^ istas quas anno 1670 ^^l ygfg, 
descripsimus satis referebant ; licet non in omnibus cum iis "^t. 
quadrarent^ distarent autem pauculis quibusdam^ quae qui- Putredinis 
dem majorem sub his quam illis aliis putredinem latere, JJJnt^soboI 
naturaeque eas esse magis crassae et inconcoctilis^ ostende- les, natu- 
bant; maturae enim pejus olebant, ita ut eisdem graviter ^g cr&ssaV 
laborantes prae foetore vix quirem accedere. Tardius etiam ^^ \°?*°' 

* ^ . COCtlllS. 

periodimi absolvebant^ haerebantque diutius, quam ulla 
species alia quam mihi adhuc videre contigit. 

[2.] Notatu interim est perdignum, quod quanto mitior Quanto 
est morbi species^ tanto citius pustulae ad maturitatem^ atque ^oj^i spe- 
morbus ad finem perducitur. Ita in specie ista regulari cies, unto 
Yariolarum Confluentium quae anno 1667 ingressa est, dies tiiw ad*" 
undecimus maximum adferebat vitae discrimen^ quo semel «naturita- 
elapso^ non ampUus ut plurimum aegro metuendum erat. busad 
In proxime sequenti specie anomala Confluentium quae initio J^cjJ^u^'" 
anni 1670 coeperunt invadere, aeger die decimo quarto^ vel 
ad extremum decimo septimo^ maxime periclitabatur^ quos 
si aeger superaverit^ salvus omnino erat^ nec quenquam post 
hunc diem ab hoc morbo interemptum hactenus observavi. 
At vero in hac specie Confluentium^ aeger etiam post diem 
vicesimum contrucidabatur ; nonnunquam et si convaJesceret 
(quae paucorum sors erat^) non tantum tibiae intumescebant^ 
(quod quidem in Yariolis Confluentibus quibusque famihare 

' eofdem istae . . . viderentur . . . aliae^l • 1673] Sic sup. c. 1. § 4; inale 

eadem ista retur . . . alia ed. 76. 1663, edd. 76, '85. 



220 THOMAE SYDENHAM 

Variolae est^) sed brachia insuper^ liumeri^ crura^ partesque aliae; qui 

An^norum quidem turaores ab intolerabili dolore, rheumaticorum per 

74, 75. omnia aemulo^ tragoediam ordiebantur ; postea haud raro 

Pertres suppurabantur, et in sinus ingentes et partium musculo- 

Btitutiones, sarum apostemata desinebant, aegro in vitae periculo etiam 

v^o^a-"^ ad multos dies a discessu Variolarum adhuc versante : adeo 

rum spe- ut mihi luculentcr constaret de gradibus quibus hic se epi- 

rerasem" dcmicus promovcret per tres hasce constitutiones, quarum 

per exupe- posterior priorcm semper exuperavit, tum quoad majorem 

quoad ma- putredinem, tum quoad morbi materiam minus coctilem. 

tredinenn' PO VidcntuT autcm mihi hae quas jam tracto Variolae, 

tum quoad nova quacdam Variolarum species, e priore jam inveteras- 

teriammi- ccnte suborta. Quamvis pro aeris diathesi eum producente 

nu8 cocti- epidemicum, Variolae nigrae, quae initio anni 1670 primum 

Species sc ostendebaut, ad irapcucfAiji/ suam usque progrederentur, 

nova haec tamen, ad instar recidivae alicujus morbi a materia pristina 

priore jam deuuo fermentescentc, aer, rursus ad Variolarum productio- 

cente^sub- ^®°^ facicus, cx vctcri peuu casdem deprompsit ; qui quidem 

orta. morbus redintegratus, sumptisque de novo viribus, revivis- 

cere plane, et quasi refuvenescere, videbatur. Tanto autem 

magis anomalae hae erant, tantoque magis intensam redole- 

bant putrefactionem, quanto materia, e qua generabantur, 

ista crassior erat atque faeculentior, ad quam praecedentes 

primum ortum referebant. Quod ut magis elucescat, existi- 

mandum omnino est, nullam ejusmodi diathesin in ipso aere 

supponi debere, quae hunc hoc in loco epidemicum propaget, 

Morbi epi. alium vcro longe diversum in alio non ita multum distante; 

a^re,efflu- ^^ cnim si fierct (fit autem subinde,) quilibet ventorum 

viis a mi- motus constitutiouem difflare valeret : vero autem similius 

quafer- mihi vidctur hunc vel illum particularem aeris tractujn 

ne^re*leto ®®^^^^ rcplcri a miuerali aliqua fermentatione, quae, aerem 

oriri vi- per quem feruntur, particulia nunc huic animalium generi, 

nunc alteri exitialibus, contaminantia, morbos variis terrae 

eousque «• ., . . . 

propagan- anectibus appropnatos eo usque propagant, donec expuravent 
^^j^°"^yjj subterranea illa halituum minera; quae pariter in novam 
suiiterra- deuuo fermeutatiouem agi possit^ ex reliquiis nempe ma- 
hafituum tcriac exolesccntis, uti in casu jam memorato. [4.] Mihi 
miner;.. yero (qui nou ultra quam res ipsa loquitur sapere audeo,) 
perinde est, an haec, an alia aliqua hypothesis phaenomena 
rcctius solvat. Id saltem pro eomperto habeo, quas jam trac- 



OBSERVATIONUM MEDICARUM V. 4. 221 

tavi Variolas, praecedentis constitutionis Variolis fuisse simil- Variolab 
limas, nisi quod et crassiorem naturam^ et putredinem longe aiTnorum 
intensiorem^ redolere viderentur. Quibus etiam de causis '74,75. 
dnabus^ ubi admodum confluerent^ plures Orco dabant quam 
species alia quaelibet quam mihi hactenus videre contigit, 
et (si quid meo judido tribuendum sit^) pestem ipsam, pro nu- 
mero scilicet aegrotorum, pemicie aequabant; licet, ubi Dis- 
cretae invaderent^ haud certius intentarent periculum quam 
alia quaevis species^ e€ tam pustularum magnitudine^ quam 
colore^ aliisque circumstantiis^ boni se moris esse faterentur. 

[5.] Curationem quod attinet, jam a multis annis miratus Curatio. 
sum indicationes plane contrarias^ quas hic mihi morbus Indicatio- 
subinnuere videbatur; hinc enim luce clarius fuit, a cali- contrarias 
diori re£dmine symptomata quae a nimia inflammatione fV^s^^^^ 

,.,.«,..,. , . _ hic mor- 

pendent, statim produci, febnm scilicet, phrenesin, maculas bus. 
purpureas, et similia, quibus hic morbus prae caeteris qui- 
busque est obnoxius ; inde vero regimen justo frigidius faciei 
manuumque intumescentiae, quae hic apprime est necessaria, 
officere, et pustulas flacddiores reddere. Postquam haec diu 
multumque apud me satis anxie revolveram, intellexi tandem 
utrique huic incommodo eodem simul tempore posse occurri ; 
usum enim aquae cum lacte coctae, cerevisiae tenuis, aut 
liquoris alterius similis liberaliorem concedendo, penes me 
erat intemum sanguinis opyaafiov fraenare ; i^tque ex adverso, 
aegrum in lectulo jugiter detinendo, ne brachio quidem exerto, 
blando ejus calore pustularum elevationem et faciei manu- 
umque intumescentiam valebam promovere. Neque haec 
secum methodus pugnare videtur; sangms enim, eruptione 
jam finitaj particulas inflammatas in corporis habitum eruc- 
tasse putandus est, neque jam stimulis ad ulteriorem materiae 
secretionem indigere: ita ut, cum jam in habitu corporis, 
maturandisque abscessulis, rei cardo versetur, id tantum sit 
agendum sanguinia nomine, ut scilicet sanguis ab halitibus cali- 
dis^ a came pustulis obsessa retro agendis, sartus tectus conser- 
vetur ; pustularum vero, ut blando partium extemarum calore cjuae i« 
ad maturitatem iQae perducantur. [6.1 Jam vero. utut feli- X*"°I" 

- 1 1 / • • r--- alua Con- 

citer mihi cessent haec methodus (uti pnus [m. 2. 50 sq.] docui,) fluentibus 
in Variolis aliis Confluentibus, in istis tamen hujusce Consti- cessit^me- 
tutionis illa me fefellit, ita ut eorum plerique qui vehementius t'»«i"»»'i'c 
laborabant interirent, sive methodo jam a mc laudata, sive fe^^t''**' 



222 THOMAE SYDENHAM 

Variolae regimine et cardiacis calidioribus uterentur. Omnino itaque 

AvsoKvu i^tellexi desiderari adliuc aliquid praeter ista quae vel ad com- 

74, 75. pescendam sanguinis ehullitionem^ vel ad pustularum eleva- 

tionem manuumque atque faciei intumescentiam^ facerent ; 

desiderari scilicet aliquid^ quod putrefactioni magis intensae^ 

quam in his Yariolis prae caeteris quibusque observaram, 

Spir. vitr. vincendac par esset. In mentem mihi tandem venit vitrioli 

omnem spiritus, qucm cxistimabam utrique intentioni tum putre- 

absolvit : dinis oppugnandac^ tum perdomandae caloris ferociae^ satis- 

quo tem- facerc posse. Quamobrem aegro sibi relicto, donec et dolor 

modo«hi-®* vomituritio quae eruptionem praecedere solent jam desi- 

bendus: nerent, et Variolae conferto agmine prodirent omnes^ tandem 

die quinto sextove dictum spiritum, cerevisiae tenui ad levem 

aciditatem instillatimi^ pro potu ordinario concessi ad libitum 

sumendum^ liberalius vero, cum appeteret febris maturationis ; 

quem potum, donec perfecte convalesceret^ imperavi usurpan- 

dum quotidie. 

quacab [7.] Hic spiritus^ ccu morbo revera specificus, sympto- 

^us^ump- ^^^^ omnia ad miraculum fere compescebat : facies et matu- 

to com- rius et longe altius, intumescebat ; Variolarum interstitia ad 

colorem magis rubrum et rosae Damascenae aemulum magis 

accedebant; pustulae quoque minutissimae grandescebant, 

saltem quantum ea species pateretur; pustulae etiam, quae 

aliter nigrae comparuissent, hic materiam quandam flavam et 

colore favum referentem eructabant ; facies deinceps, pro ni- 

gra, colore flavo saturato ubique tincta conspiciebatur ; cele- 

rius maturescebant, atque tempora alia omnia diei unius aut 

alterius spatio citius percurrebant. Haec autem accidebant 

omnia, si liquorem nempe laudatum liberalius haurirent. 

Quapropter, quoties aegrum copiam subjugandis symptomatis 

debitam respuere animadverterem, spiritum istum, vel syrupo 

aliquo in cochleari permistum, vel aquae destillatae cum 

syrupo junctae additum, subinde ingessi, quo pensaretur sci- 

licet liquoris parcior usus. 

eo incom- [8.] Varia hujus medicamenti commoda recensui ; incom- 

M^lad^** modi ne minimum quidem ex eo natum hactenus potui de- 

nem fere prehcndere : licet enim salivatio die imdecimo decimove fere 

jus vicem ^^ ®o sistatur, cujus vicem per id temporis dejectiones aliquot 

Bubeunt gubire solent, tamcn ab his minus aegro erit periculi quam 

aliquot, ab ista fuit ; quandoquidem (quod plus semel dixiraus,) qui 



OBSERVATIONUM MEDICARUM v. 4. 223 

Variolis Confluentibus laborant^ eo praecipue urgentur dis- Variolae 
crimine, quod saliva his diebus viseidior reddita fauces prae- ANNORuii 
cludat, cui quidem symptomati hoc in casu diarrhoea suc- '7^/75, 
currit, quae vel sponte sua desinet, yel saltem, ubi nullum 
amplius a Yariolis periculum est, lacte et aqua mistis et nar- 
cotico assumptis facile compescetur. 

[9.] Aegro interim in lecto jacenti, inclusis quoque bra- 
chiis, stragula praeter solita adjici non patiebar; concessi 
etiam ut ab hac in illam lecti partem se pro arbitrio trans- 
ferret, ad sudores arcendos, in quos procliyissimus erat, hoc 
non obstante remedio. Jusculis interim avenaceis atque 
hordeaceis victitabat, nonnunquam et pomo cocto. Ultimis 
diebus, si vel langueret aeger, vel aegrotaret stomacho, vini 
Canarini cochlearia tria quatuorve indulsi. Haustum vero 
paregoricum jam a quinto sextove die singuUs vesperis tem- 
porius propinandum adulto (infantibus enim eo non erat 
opus^) praescripsi, laudani liquidi scilicet guttas quatuor- 
decim in aquae florum paralyseos. 

[10.] Die decimo quarto aegrum e lecto surgere permisi ; 
vicesimo primo sanguinem e brachio educendum curavi; 
catharticum deinde ad duas vel tres vices exhibui;* quibus 
peractis aegri facies coloratior ac magis vivida conspiciebatur, 
quam solebat eorum quos hic morbus ita male mulctaverat. 
Adde, quod methodus laudata rix patitur faciem cicatridbus 
deturpari^ quae ab humoribus calidis efferatisque proveuiunt 
cuticulam rodentibus. 

[11.] Die Julii 26, 1675, vir nobilis mihique amicus, 
j)na« Elliot, Regi a cubiculo, domesticum e suis meae curae 
commisit, fera hac Yariolarum Confluentium nigrarum spe- 
cie propediem laboraturum. Habebat is annos octodecim 
circiter, temperamento erat admodum sanguineo, et in hunc 
morbum a nimia compotatione recens inciderat. Conflue- 
bant pustulae densiore agmine quam alias vidi unquam, ita 
ut nuUa fere inter eas intercapedo linqueretur qua distingui 
possent. Remedii hujus hpcumKoyrdrov confisus viribus, ve- 
nam nullus secui, licet tempus quo accersebar id mihi libe- 
rum faceret, atque etiam secare debuissem, cum a nimia vini 
ingurgitatione invitaretur morbus. Fost eruptionem finitam, 
die videlicet quinto vel sexto, spiritum vitrioli in lagenas 
aUquot cerevisia tenui repletas jussi instillari, atque hunc 



224 THOMAE SYDENHAM 

Variolae potum ordinarium concessi pro arbitrio smnendum. Die 
Annor^um octavo ea sanguinis quantitas e naribus fluxit^ ut nosocoma 
74,75. hoc symptomate territa me ocyiis accersendum putaret. Ad- 
veniens ego^ cum ab immodico sanguinis calore et impetu 
inusitato illud oriri animadverterem, cerevisiam tenuem dicto 
spiritu impraegnatam uberius adhuc hauriendam imperavi; 
quo facto haemorrhagia dicto citius est coercita. Salivatione 
satis copiosa, faciei et manuum intumescentia^ pustularumque 
augmento, rite procedentibus, morbus se satis feliciter expe« 
divit; nisi quod ultimis diebus dejectiones aliquot mucosae 
sanguineaeque interpellarent^ quae forte nullum facessissent 
negotium^ si venam^ eo quo diximus nomine^ mox accersitus 
aperuissem. Nihilominus nullo alio praesidio dysenteriam 
adoriebar^ quam narcotico illo^ quod alias etiam^ si hoc sym- 
ptoma non ursisset^ singulis noctibus fuisset assumendum^ 
quo vis ejus retusa erat donec evanescerent pustulae ; post- 
eaque extracta e brachio sanguinis quantitate satis larga, 
lacteque atque aqua affatim haustis^ subito convaluit. 

[12.] Eodem fere tempore quidam e meis vicinis, D"^ 
Clench, duos mihi liberos sanandos tradidit ; quatuor annos 
habebat alter, alter adhuc lactebat^ nec dimi sextum mensem 
attigerat. Pustulae utrisque perpusillae erant, confluxiles 
admodum, et ad erysipelatis modum prodibant, generisque 
NigH dicti. Vitrioli spiritum utrisque in potu omni instil- 
landum curavi^ quem (non obstante aetate, junioris praesertim, 
tenellula,) ne hilum aversabantur ; quin et nuUo symptomate 
graviori affecti convaluere illico. Amicissimus mihi vir, 
D°°* Doctor Mapletoft, utrosque mecum invisens, aetate 
majorem jam convalescentem reperit, minorem vero in cunis 
adhuc laborantem. 

[13.] Animadvertendum est autem, quod, sicuti Variolae 
hujus Constitutionis quae non confluebant, satis erant be- 
nignae, ita neque remedio jam praescripto opus habebant; 
satis vero erat ista eas methodo tractare quam generi Dis- 
tincto jam supra [iii. 2. 42 sq.] deberi docuimus. 

[14.] Habes jam, Lector, quae de VarioUs mihi erant 
dicenda omnia; quae licet non nemo fortasse parvi penderit 
pro saeculi genio, scio tamen ego haud parvo mihi labore, cura, 
atque industria, per multos annos continuos ea stetisse; 
neque jam a me foisse evulganda, nisi vicisset charitas in 



OBSERVATIONXJM MEDICARUM V. 4. 225 

proximum^ et studium aliis benefaciendi^ vel pretio existima- Variolae 
tionis propriae, quam satis intelligo a subjecti novitate gra- ^nnoiu?%i 
yandam fore. Neque tamen video cur aliquem male habeat '7^>'75. 
nova methodus ei morbo medendi^ cujus nec apud Hippocra- ^»^01^- 
tem vestigium ullum^ nec apud Galenum^ invenitur, (nisi quis rum vesti- 
forte locus difficillima ratiocinatione torqueatur,) cum quae a S»u™Hip- 
modemis adaptantur curationes, a magnis iUis Rei Medicae P^cr. vei 
Luminibus non institutae^ aequo jure ab his negliguntur^ exciisatior 
atque ab ilUs magni fiunt. methodus 

r T - . ... nova, cura 

[15.] Quin et pari ratione nemini mirum debet videri, si modemo- 
quid immutavero in ea methodo^ qua expugnandae sunt istae J^m cura- 
Febres, quae ab iis pendent constitutionibus quae VarioUs epi- tiouibus 
demicae sunt ; etenim, si in prioribus illis mundi saecuUs tur. 
Variolae nusquam gentiiun comparuerint, sequitur neque in cura- 
istiusmodi Pebres uspiam locorum extitisse unquam. Vero 1,^°^ Va- 
autem simillimum est (ne quid dicam audacius.) Variolas non- rioiosarum 

, ^ . . - . . . eadem pa- 

dum tunc tempons m rerum natura fuisse repertas : si enun riter de 
per antiquiora tempora perinde atque nimc dierum hic mor- n*y^J"'j^ 
bus invalmsset^ sagacissimum Hippocratem (opiaor,) is nun- fuit. 
quam latuisset; qui cum morborum historias et clarius intel- 
lexerit, et descripserit accuratius,quam post natorum quispiam, 
et hujus etiam descriptionem genuinam atque simplicem pro 
suo more nobis reliquisset. [16..] Quocirca opinari mihi fas sit, Videntur 
morbos certas habere periodos pro occultis illis atque adhuc tas hai^re 
incompertis aiterationibus* quae ipsius terrae accidunt visceri- periodos 
bus, pro varia sdlicet ejusdem aetate ac duratione ; quodque^ tis aitera- 
sicuti alii morbi jam olim extitere, qui vel jam ceciderunt q^^^^^^ae 
penitus, vel aetate saltem pene confecti exolevere, et raris- visceribus 
sime comparent, (cujusmodi sunt lepra, atque alii fortasse JJo^aria 
nonnulli,) ita qui nunc regnant morbi aliquando demum *c. ejus- 
intercident, novis cedentes speciebus, de quibus nos ne ac dura- 
minimum quidem hariolari valemus. Haec se ita res habere „0"^^^^! 
potest, quicquid de ea videatur nobis ^pwxyfiLoi^y qui heribommspe. 
tantum nati sumus, cras forte interitmri; neque quas de ^n^^*pj|" 
morbis authores vel antiqidssimi congesserunt rationes, aevi ^^^ 

* . . 7 j. ■I etiam ex- 

multo productioris, si cum antiquissuna mundi epocna eae tinctis. 
conferantur. 

» aUer, quae ipsiu» Jj-c.] Cf. sup, i. 2. 5 ; Tract /. § 35 ; Sched, Monit, /. § 3. 



Og 



226 THOMAE SYDENHAM 



CAP. v.y 

Tusses Epidemicae anni* 1675, cum Pleuritide ei Peripneu- 
monia supervenientibus. 

CuM tempestas placida ac tepens, inmio vero aestatis simil* 

lima, praeter solitum ad postremos usque Octobris dies perse- 

veraret, amio 1675, eam vero mox exciperet alia multum 

diversa, fiigida scilicet atque humida subito ingruens, Tusses 

ubique numerosiores grassabantur quam alio quovis (quod me- 

mini,) tempore, nemini fere parcentes, cujuscunque is fderit 

sive aetatis sive temperamenti, integras vero simul familias 

pervadentes. Neque numero tantum erant spectabfles, (cum 

quaelibet hyems haud paucas nobis generet,) sed etiam ob an* 

ceps illud periciilum, in quod eos quos affecerant, per accidens 

conjidebant. Ciun enim Constitutio, et jam et per autum- 

num omnem modo elapsum, in producenda febre epidemica 

siipra descripta omnes nervos intenderet, cumque jam nullus 

existeret morbus alius epidemicus, cujus contranisu hujus 

vires aliquantisper possint refringi, Tusses istae febri steme- 

bant viam, atque. in eam quam libentissime commigrabant. 

Interea, quemadmodum Tussis Constitutioni opitulabatur in 

febre producenda, ita etiam febris occasionem exTussi natam 

arripiens, jam pleuram ac pulmones haud aliter invadebat, ac 

caput invaserat vel septimana illa quae harum Tussiimi exor- 

Eximpro- tum fiierat praegressa. Quae tam improvisa symptomatum 

ptonia^ain mutatio nonnuUis, qui minus dihgenter adverterant animum, 

routatio- ansam praebuit febrem hanc pro pleuritide essentiali, aut essen- 

quae ea> ' tiali peripneumonia, habendi, licet eadem omnino illa maneret 

Ut ^"^' atque fuerat per integram hanc Constitutionem. [2.] Nunc 

pieuritide euim, uti prius semper, cum dolore capitis, dorsi, atque 

auTessenl ^Ttuum, quoslibct aggrediebatuT ; quae symptomata omni 

tiaii perip- ubique hujusce Constitutionis febri conveniebant. Materia 

ab incauti- tantum febrilis, cum stimulante Tussi in pleuram ac pulmones 

Ubita.*** uberius deponeretur, symptomata dictas partes attinentia 

excitabat; attamen febris (quantum mihi licuit observare,) 

eadem prorsus cum illa fuit, quae ad etmi usque diem fuerat 

depopulata quo hae Tusses primum comparebant ; qidn et re- 

media quibus promptissime parebat, idem plane demonstra- 

r Beesthoc cap. in edd. *66, '68. > anni 1675] om. ed. 76. 



OBSERVATIONUM MEMCARUM V. 6. 227 

bant. Et quantiimlibet lateris dolor punctorius^ spirandi Tussbs 
difficultas, color detracti sanguinis, et reliqua signa pleuritidi ^"["^"s. 
familiaria^ essentialem pleuresin subesse innuerent, non aliam Mcdendi 
tamen medendi methodum postulavit hic morbus, quam quae ^g^*^^ 
febri hujus Constitutionis quadrabat^ ab illa vero quae verae quae febri 
pleuritidi conveniebat abhorrebat admodum, ut ex infi» gtituUonrs" 
dicendis liquebit. Addo, quod, cum pleuritiB, quoties est ^"«^abat; 

u •• 1 .. \ . ' abillavero 

morbus pnmanus, eo plerumque anni tempore soleat inva- quaepieu- 
dere, quod, inter ver atque aestatem ambigens, utriusque "^*^^^!™ 
quasi fibula est ; hic morbus, alieno prorsus sydere natus, bat, longe 
pro symptomate tantum febris, quae* isti .anno propria fiiit, ^^®"** 
ducendus est, atque accidentaUs tussis sobole. anni tem- 

[3.] Ut ad eam methodum rite procedam, quam ^MJ^ deblt fe*" 
anni Tussibus (tum etiam istis quae aliis annis contingunt, bris haec 
modo ab iisdem causis nascantur,) deberi monuit experientia; p^euritia! 
animadvertendum est, effluvia ista, quae a sanguinis massa Curatio. 
I>er insensilem transpirationem ablegari solent, a firigore cutis 
spiracula subito contrahente intro verti, et in puLnones depo* 
ni, quos irritando, Tussim mox excitant. Cumque hoc pacto Tussis ex 
detineantur calidae istae et recrementitiae sanguinis exhala- ^^^^' 
tiones, quo minus per cutis poros exeant, febris in sanguinis tur, ut et 
massa facile accenditur; ubi scilicet vel tanta est halituum eoi^tiuar 
copia ut puhnones iis eliminandis haud sufficiant, vel calore 
adventitio, sive remediorum, sive regiminis, justo calidiorum, 
quasi adjecto oleo ignis augetur, et qui in febrim jam plus 
satis erat px)clivis, in eandem praeceps agitur. Y erum enim- 
vero, qualiscunque fuerit febris stationaria quae illum annum Noya haec 
funestat, atque per id temporis dominatur, nova haec febris febris ^ 
statim in ejus nomen ac familiam adoptatur, ejusdem ubique stationa- 
genio obsequens, licet symptomata quaedam adhuc retineat, regnantis 
a Tussi, quam habuit parentem, pendentia. Ac proinde satis f^^||^„^' 
constat in Tussi qualibet ex hac Trpo^oo-et nata, non tantum sudm 
ipsi morbo, sed et febri, quae Tussi huic paratissima accedit, ^^^ 
occurrendum esse. 

[4.] Hac innixus basi, iis qui meam implorabant opem hoc 
modo succurrere conabar. Si Tussis nondum februn, atque Tussis 
alia sjrmptomata quae ut plurimum se adjungere solere dixi- Ibstinentfa 
mus, accersiverat, satis esse arbitrabar, aegrum a camibus et ««miibus, 
Uquoribus spirituosis quibuscunque arcere; hortabar item ut exerciUo» 

• quae ante/ui/ in ed. '76. 



22» THOMAE SYDENHAM 

Tu88E8 exercitiis uteretur moderatis^ et finieretur aura liberiore, pti- 

AnnT^TS. sanam pectoralem refrigerantem subinde hauriens. Sufficie- 

et ptisana bant nimirum paucula haec et ad Tussim perdomandam et 

^J|°^^ febrim, aliaque symptomata, quae illam comitari solebant, 

te, curaba- praevenienda : sicut enim abstinentia a camibus et liquori- 

bus spirituosis, tum etiam refirigerantium usu, ita contempe- 

rabatur sanguis ut impressioni febrili ineptior esset ; ita etiam 

exercitii ope fervida illa sanguinis effluvia, quae, quoties cor- 

poris pori a repentino fiigore occluderentur, intro acta Tussim 

excitabant, via sibi naturali ac genuina exhalabant oppor- 

timius, et cum bonis aegri rebus difflabantur. 

Necnar. [5.] Tussim quod spectabat sedandam, haud vacabat peri- 

cotica, ^^Q narcoticis atque anodynis illam aggredi ; nec minus peri- 

necliquo. clitabatur, si quis liquoribus spirituosis calidisque medica- 

tuosr"' ™®^tis idem moliretur, cum, utroque modo inviscata atque in- 

durata Tussis materia, halitus isti, qui a sanguine placide ac 

sensim discedentes tussiendo in auras evanescerent, jam exitu 

negato, in cruoris massa praeclusi febrim ibidem ciebant. 

. Atque hoc saepenumero non paucis e vulgo inconsultioribus 

pessime cessit, qui, cum spiritu yini ustulato aliisque calidis 

liquoribus Tussi obicem ponere niterentur, aflPectus pleuriticos 

et peripueumonicos invitabant, atque insana hac sapientia 

morbum sua natura levissimum et facile sanabilem in pericu- 

nec dia- losum ac sacpc lcthalem transformabant. Nec minus hallu- 

Sic°tut*o*' cinabantur (liciet magis cum ratione insanire viderentur,) qui 

uBurpaban-provocatis sudoribus morbi causam exterminare volebant; 

dwidain^" q^a^ivis cuim non difflteamur, sudores sponte prorumpentes 

tussim ; haud raro prae caeteris quibuscunque praesidiis causam mor- 

bificam expellere, liquet tamen^ nos, dum in iis extorquendis 

sumuB^ sanguinem incendere, et quem servare volumus 

aegrum^ letho dare posse. 

[6.] Quandoque vero, non tantum ubi minus rite tracta- 
retur morbus, quo scilicet supra descripsimus modo» sed etiam 
nonnunquam sua sponte^ (maxime in delicatioribus ac tenel- 
lulis,) nunc statim ab initio, nunc post diem unum aut alte- 
rum, Tussi superveniebat caloris ac frigoris vicissitudo quae- 
dam, capitis, dorsi, atque artuirai dolor, ad sudores nonnuu'^ 
quam propensio, noctu maxime; (quae omnia pariter sym- 
ptomata febrim hujus Constitutionis plerumque sequebantur ;) 
quibus saepe adjungebatur lateris dolor, nonnunquam etiam 



OBSERVATIONUM MEDICARUM v. 6. 229 

pulinoiiiiin quasi constrictio coarctatioqne^ iinde diflBculter TagsEs 
spirabat aeger^ inhibebatur Tussis^ excitabatur febris vehe- JF^^^^»^c 
mentior. 

[7.] Febri et pessimis ejus symptomatis rectissime (quan- 
tum accurate facta observatione mihi constitit^) occurrebatur 
Tenae-sectione in brachio^ et epispastico nuchae applicato, 
clystere item quotidie injiciendo. Aegrum interim monebam 
ut singulis diebus ad horas aliquot lecto absisteret, abstineret 
a camibus^ nunc cerevisiam tenuem^ nunc lac aquae per- 
mistum^ nunc ptisanam aUquam refrigerantem ac lenientem^ 
sorberet. Elapso jam biduo triduove^ si nondum minueretur 
dolor lateris^ sed adhuc vehementer urgeret, sanguinem se- 
cundo detraxi^ et ut in usu enematum persisteret adhuc suasi. 
Enemata autem quod attinet^ diligenter advertendum est^ Enemata, 
(tam in hac quam aliis febribus,) ea, jam fractis morbi viri- luimi^Liir 
bus et retusa acie, non diu et continuo repetenda esse, maxime febribus,) 
in foeminis passioni hystericae obnoxiis, aut viris hypochon- niorWvw! 
driacis; cum talium sanguis atque humores evfji^d/Skriroi^^*'^^^ 
sint, ac nullo fere negotio exagitentur atque aestuent, unde tenda; 
perturbatur corporis oeconomia^ et symptomata febrilia etiam fo^*^!^^** 
ultra sohtam periodum aegros discruciant. hystericis, 

[8.] Sed ut ad rem revertamur : dum hoc pacto spatium hyp^hon- 
morbo concederemus, quo sanguis calidas illas particulas, quae ^«ci». 
in pleuram ac pulmones impegerant, sensim excuteret, sym- 
ptomata universa placide solebant evanescere ; cum qui mor- 
bum ferocius atque hostili manu aggrediebantur, ingenti re- 
mediorum molimine bellum inferentes, vel suos aegros amit* 
terent, vel saltem phlebotomia saepius repetita quam vel 
postulabat morbi genius, vel etiam tuto ferebat, eorundem 
vitam redimere cogerentur. Cum enim in vera Pleuritide picuritis 
venae-sectio repetita omnem numerum absolvat, solaque ad ^g^*J^* 
curationem sufficiat, (modo non obstiterint medicamenta et yenae-sec- 
regimen calidiora^ quae contra militant^) ex adverso in hoc |}J*°® ^""' 
sjrmptomate satis erat semel, vel ut plurimum bis, venam in hac 
secasse^ modo aegro concederetur ut e lecto exurgeret et potu ^^ ^^j 
refrigeranti uteretur. NuUa autem cogebat necessitas (si ut piuri- 
bene observaverim^) sanguinem saepius educere^ nisi ubi ayenamse'- 
calore foris accedente admodum intenderetur dictum sym- ^^»»® ■**" 
ptoma; neque etiam in hoc casu penculo id ommno vacabat. 

[9.] Hanc jam nactus ansam, paucula de eo dicam quod Dc Pleure. 



230 THOMAE SYDENHAM 

TuBSEs omnium ore tritissimum est, Pleuresin scilicet quandoque ita 

Anni 75. malignam reperiri, ut per eos annos pUebotomiam ferre 

si maiigna ncsciat, saltcm toties repetitam quoties hic morbus communi- 

venae-^ec^ tcr deposcit. Ccnseo quidem^ Pleuresin veram atque essenti- 

tionemnon alcm, quae (ut posthac [vi. 8. 1.] diceturj omnibus annorum 

omnium constitutionibus indifferenter infestat, omnibus in- 

differenter annis venae-sectionem pariter repetitam indicare ; 

aliquando tamen accidere ut febris ejus anni proprie epi- 

demica, a repentina aliqua manifestarum aeris qualitatum 

alteratione, materiam morbificam in pleuram aut pubnones 

libenter deponat, ipsaque febris nihilominus eadem prorsus 

Inplcuresi maneat. In hoc casu, etsi venae-sectio possit concedi, ut 

maticanon ^^^ symptomati, si multum saeviat, occurratur ; generaliter 

multo plus tamen si loquamur, non multo plus sanguinis symptomatis 

sympto- ratione educendus est, quam febris nomine debuerat educi, a 

wie^ edu-'' 9^^ peudct istud symptoma : namque si haec ejus sit indolis, 

cendusest, ut a rcpctita venae-sectione non abhorreat, potest earepeti in 

bris^nomi. Pleuritide quae ejusdem symptoma est ; at vero si febris re- 

ne, a qua petitam veuae-sectionem respuat, neque juvabit ista (imo et 

dud debu- uocebit,) in Pleuritide, quae cum febre stabit cadetve. Hoc 

•'*^ autem modo se res habuit (me saltem judice,) in Pleuritide 

symptomatica quae febrem comitabatur hoc in loco gras- 

santem quo tempore subingrediebantur Tusses, hac nimirum 

Infebrium hycme 1675. Atque hoc quidem mihi ideo reticendum non 

aSnf con- ®'**> ^^^ cxistimcm dubio iUum tramite errare, atque incerto 

stitutio, duci filo, qui in febrium curatione non continenter ob oculos 

huic aite- habet anni constitutionem, quatenus huic aut alteri morbo 

mlco*^pro!' ^pidemice producendo favet, caeterisque morbis omnibus 

ducendo uua concurreutibus in ejus similitudinem ac formam detor- 

semperest [10.] Novcmbri auni praefati, D""" Thomam Wind- 

habenda. - •»% i -n • • •■-»▼. ■•■■ -n • « '#«i> 

ham, D°* Francisci Wmdham, Eqmtis, fiUum natu maxi- 
mum, hac febre laborantem tractabam. Querebatur is de 
lateris dolore, aliisque symptomatis, de qtdbus caeteri hoc 
morbo affecti. Yenam haud plus semel tundendam curavi^ 
epispasticum nuchae apponi, enemata quotidie injici; nunc 
ptisanas atque emulsiones reMgerantes, nimc lac aquae im- 
mistum, nimc cerevisiam tenuem, propinavi ; suasi ut lecto 
absisteret quotidie ad horas pauculas: qua methodo intra 

•* qmdftn] rquidem ed. '76. 



OBSEEVATIONUM MEDICARUM v. 5. 231 

paucos dies restitutus est, et celebrata catharsi omnino con- Tusses 
valiiit. Epidem. 

[11.]*' Notandum autem est, quod^ tametsi symptomata Curatio 
haec^ quae Tussi supervenire solerent^ ea prope essent quae '^"*'j* "- 
hanc hyemem funestabant^ attamen Tussis ipsa sine illis sola 
inyadens^ ea tempestate magis dominabatur. Hujus autem 
medela neque yenae-sectionem neque dysteres sibi vendi- 
cabat^ modo febris a regimine vel medicamentis calidioribus 
non excitaretur ; ciun satis erat ad eam compescendam aegro 
Uberioris aeris foras usum concedere, et camis esum^ ut et 
yinum ac id genus liquores spirituosos qtii febri ansam prae- 
beantj omnino interdicere. Porro tabellas sequentes saepi- 
uscule devorandas imperavi ; quae quidem ad Tusses a frigore 
susceptas coercendas omnibus aliis^ quae mihi adhuc inno- 
tescunt^ longe praecellunt : — 

{Form. Qr2,y {^ Saccbari Candi libras duas cum semisse ; 

Coque sufficiente quantitate aquae communis usque dum ad- 
baerescat extremis digitorum ; tum adde 

Pulveris Liquiritiae, 

[Pulreris] Enulae Campanae, 

Seminum Anisi, 

Seminum Angelicae, ana semunciam, 

Pulveris Iridis, 

Florum Sulphuris, ana drachmas duas, 

Olei Cbymici Seminum Anisi scrupulos duos ; 
Fiant secundum artem tabellae, quas secum continuo portet, 
ac earom unam frequenter assumat. 

[12.] At priusquam his^ quae de morbis epidemids dis- 
serui^ ultimam imponam manum^ objectioni^ quam contra 
eorum nonnulla adferendam praerideo, occurrendum mihi 
est; quod nempe non satis cum maligmtate ista pugnare 
videantur quae pluribus horum morborum adhaeret. Non 
is sum qui receptam a viris doctissinus sive hujus saeculi, 
sive antiquioribus^ de malignitate opinionem convellere aut 
possim^ aut etiam veUm^ cum ista indiciis plus satis se prodat 
manifestis in epidemicis plerisque. Liceat mihi tantum quae 
de ejus natura sentio in medium proferre^ quo haec nostra 
praxis minus a ratione abhorrere videatur; ipse enim, cum 
eruditissimo Scaligero, 

« § 11 om. ed. 76. * Cf. fonn. 258. 



282 THOMAE SYDENHAM 

TustES Non mihi» sed Rationi, aut quae Ratio ease videtur, 

Epidem. Milito, secuius quid mordicus hic tenet, aut hic. [^pic, viii. 34. p. 10.] 

Maiigiiius [18.] Censeo itaque ega malignitatein eam omnem quae 
lia^i^gl epidemicis competit^ (qualiscunque tandem fuerit specifica 
f^Wtu" ®J^ naturaj particulis calidissimis ac spirituosissimis, hu« 
Bissimis, moium iu humano corpore contentorum naturae plus mi» 
I*" JJ^^Q nusve adversantibus, consistere ac terminari; quia solae 
corpore istiusmodi particulae humores ita subito alterare valent atque 
rum natu- ^ morbis maliguis fieri videmus. Censeo item calidas illas 
rae adver- ^t spirituosas particulas assimilando maxime agere ; cum ex 
consistere Naturae lege quodlibet principium activum sui simile pro- 
Pjui*"ui ^^®'® satagat, et quae ei cunque obsistunt, ad propriam in- 
dictaeaasi-dolem inflecterc atque accommodare: ita ignis ignem gene» 
agint^^ rat, et maligno infectus morbo socium inficit, spirituum 
scilicet enussione^ qui himiores mox inficiendos sibi assimilant, 
et in naturam suam perducunt trahuntve. 

[14.] His praemissis^ omnino sequitur^ nihil esse prius 

quam ut dictae particulae sudore eliminentur; hoc enim 

modo morbus oonfestim funditus extirparetur. At hic recla- 

mat experientia^ docetque hoc in omni malignitatis specie 

Hae in fieri non posse : quamris enim in ipsa peste particulae pesti- 

ribuseli- lcutiales, tum quod admodum fuerint subtiles, tum etiam 

aun *"iw ' ^^^ sanguinis partibus maxime spirituosis insideant, dissipa- 

veroiuiis biles sint, atquc excitato sudore^ non interrumpendo, ejici 

in quibus 4^^^^ ; iu aUis tamen febribus^ ubi particulae assimilantes 

particulae nou in eam subtilitatem simt evectae. atque etiam humoribus 

asaimilan- . . . . .„ ,. 

tes non ita niagis crassis mcorporantur^ mmera iUa mahgna non tantum 
tiies.'"^' sudoribus difflari non potest, sed saepenumero etiam augetur^ 
Usu cale- q^bus isti soUidtantur, diaphoreticis. Quanto enim magis 
Icmauij'"' ^^ calefacientium actuantur particulae hae calidae ac spiri- 
magisassi. tuosac^ tauto magis intenditur ea quam habent assimilandi 
ScuIm^c*^ facidtas ; quantoque etiam magis excalefiunt humores isti in 
Udae, et quos agunt^ tanto Ubentius in assimihmtium castra migrant, 
extenuati earuudem impressionibus cedentes: cum ex adverso ratio 
nainus re- dictare videatuT, medicamenta illa quae contrariae sunt 

sistunt. \ 

naturae non tantum particularum calidarum atque acriimi 

vim inhibere, sed etiam humores condensare obfirmareque, 

quo spirituum morbificorum fortius sustineant impetimi^ vel 

Mrientir" ®*^^ frangant. Atque appeUanda hic mihi venit experientiay 

purpureas qua magistra edoctus sum, et purpureas febrium maculas^ et 



OBSERVATIONUM MEDICARUM V. 6. 288 

vaiiolaram pustulas nigras^ eo promptius sumpsisse incremen- Tubses 
tum^ quo magis calefieret aeger; easdem vero pro ratione ANNi7i. 
moderatioris regiminis^ quod iis omnino debetur, decrescere febrium 
solere ac minui. rvarioik. 

[15.] Jam si quis me roget^ qui fiat ut, cum malignitas in j^p»*»*"- 
ejusmodi particulis calidis ac spirituosiB consistat, haud raro a caiefaci- 
ita parca febris signa conspidantur^ etiam in morbis aumme geJl^^re" 
malignis; responderem peroontanti^ primo in praecipua illa gimine ve- 
et maxime insigni malignitatis instantia, ipsa peste^ abunde tioriminui', 
constat particulas vo<rqpwi ita supra modum subtiles esse^®^®^* 
atque aculeatas (praesertim ubi primum incipit grassari^) ut pwmpoi in 
aurae ad instar sanguinem pervadant, ac syderatis quasi P*^*^^*** 

^ *^ ' j ^ quandoque 

ejus spiritibus, ne in ebullitionem quidem illum attollant, subtiies 
undeaegersinefebreperit. "Z^ilZ 

[16.] At vero in minori isto malignitatis gradu qui inquidemin 
aliis epidemicis reperitur, symptomata febrilia ita parum nem attoi- 
conspicua redduntur, nonnimquam a confiisione in sanguine ^*"^ "?^® 
atque bumoribus excitata a particulis inimicis eorum in febreperit 
gremio conclusis ; unde Natura quasi oppressa non potis est ^? ™j?J'?- 
aymptomata illa magis regularia exerere quae morbo com- epidemicis 
petunt, at anomala sunt ^xuvofieva ffere omnia ob olieovofilav }.^ ?^^* 
penitus eyersam dirutamque; quo in casu deprimitur saepe na conspi- 
febris, quae, obtinente genuino Naturae ductu, omnino vige- noimun- 
ret. Quandoque etiam pauciora se ostendunt febris indicia q^^n ob 
quam pro morbi genio, ob metastasin minerae malignae vel neminsan- 
in genus nervosum factam, vel in alias partes corporis, vel g^^°® !* 
etiam humores extra sanguinis pomoeria, dum turgeret adhuc bus, non- 
materia morbum committens. etiam^ob* 

[17.] Quicquid vero id fuerit, ne hariolari quidem possum metastasin 

quaenam alia medendi methodus malignitati qualicunque malignae 

adhibenda sit, praeter eam quae epidemico, cui inhaeret, *" ^^^^* 
,, . . .,., . . neiTOBum, 

debetur ; ita ut sive epideimcus de eorum numero sit, qm vel aiias 

primo concoctionem materiae febrilis, mox ejusdem rite dis- p°^^* 
positae eliminationem per sudores sibi vendicant ; vel eorum NuIU alia 
qui per eruptionem aliquam fugam sibi quaerunt; vel etiam JJJedt^r 
eorum qui ab artis praesidio viam sibi aperiendam praesto- malignitati 
lantur; in singulis his (inquam,) generibus malignitas, morbi que/me- 
comes, cum ipso morbo stabit cadetque, pari usa fortuna, et ^ef «a»". 
pari etiam passu recedens ; atque ex consequenti, quaecunque mico Xi ^~ 
evacuatio febri in genere competit, eadem et malignitati de- jj"'^^^^* 

Hh . * ^- 



234 THOMAE SYDENHAM 

TussEs betnr^ quantumlibet eyacuationes istae sibi invieeni fiierint 
AN^r^ri. ^^^^^^^*^' Malignitati itaque isti quae febres autumnales 
intermittentes comitatur^ uti et febrem continuam quafi ejus- 
dem est indolis, medebitur diaphoresis^ quae concoctionem 
subsequitur ceu ejus effectum; yariolarum malignitati sub- 
veniet tempestiva abscessulorum maturatio; atque ita de reli- 
quis ; in quibus omnibus peculiaris malignitatis species istis 
praesertim modis ac metbodo illa optime superatur^ quibus 
libentissime cedimt peculiares isti morbi ad quos illa spectat, 
siye hac methodo procedendum fuerit^ sive altera. Hoc mihi 
dictat ratio^ (nisi pro Junone nubes%) atque huic etiam expe- 
rientia jugiter suffiragatur. 

CAP. VL' 
Anacephak^osia. 

Quinque Atque ita dcmiun animadvertimus spatium illud annorum, 

on™^^^' quo finiuntur praegressae Observationes, genera Constitutio- 

nera, quin- num omniuo quinquc peperisse ; quinque nimirum peculiares 

ruma^^s ^™ diatheses^ totidem Epidemicorum species peculiares^ 

^iue toti' ^®^^^™ nominatim, producentes. Febrium autem harum 

demFebri- pruua^ quae iis annis infestabat^ quibus Intermittentes Autimi- 

mi<»ram' ^^®* maxumc grassabantur, unica mihi videtur, (quantum 

speciespe-observatione dihgenti fidaque hactenus assequi potuero,) in 

produce- q^a Natura ita omnia symptomata moderabatur^ ut materiam 

■^"^t^ta ^®'^"^^"^ debita coctione praeparatam certo suo tempore ad 

describun- cxitum disponeret^ vel per justam Bui<l>6fytja-iv, vel Bunrvoi]v 

?1^* paulo liberaliorem; quae idcirco FebrisDepuratoria mihi audit. 

prima,Z)^- Et profecto facOe adducor ut credam praecipuam hanc esse 

quae'^ci ^^V^^ Primariam Naturae Febrem, tum ob regularem iUam 

potest, methodum, qua utitur in promovenda materia morbifica 

N^tarae * eadcmque praefinito tempore digerenda, tum etiam quia haec 

Febris vi. Febribus aliis quibuslibet frequentior occurrit ; [2.] cum cre- 

dibile sit Febres Intermittentes epidemice saepius grassari 

quam alios morbos quoscimque, (si illis nempe habenda sit 

fides^ qui de earum frequentia in saeculis jam elapsis tot et 

tanta scripserunt,) quicquid demum in causa fuerit quod ita 

rarae comparuerint a quo Pestis hanc Urbem est depopulata. 

Enimvero Febris haec Pestilentialis inflammatoriis iis omnibus^ 

* pro Junone nubes'\ Cf. Epist. Retpons. II, § 30. 
' Deest hoc cap. in edd. '66, '68. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM V. 6, 6. 235 

quae posf invasere^ se ducem praebebat ac irpoBpofiov. Febri Anace- 
autem isti Primariae, de qua supra^ adaptantur (ni fallor,) ' osis!'^ 
illustria illa atque necessaria axiomata, quae tradiderunt Huicadap. 
Hippocrates aliique medici antiqui^ quorum ope ita illa est **"*"[ ^\ 
regenda, ut praeparetur materia Febrilis ad crisin per sudores tradide- 
rite fadendam ; neque enim satis video, qui possint accom- "J]JJ ^J^^ 
modari dicti Aphorismi subsequentibus istis Febrium specie- que me- 
bus, quae diversam longe habent indolem^ et raro ejusmodi ^^ J^ ' 
methodo aliqua solvi solent. qua nos adjuti (si ad eam acce- q««*tibu8 

, .,. i . X -I , i^. Febnum 

damus scilicet, eamque pernciamusj morbos hosce subjugare speciebus 
possimus. Ut ut vero haec se res habeat, notatu dignum esse ^^^2™' 
autumo, quod cum Febris haec, quae ab illa Constitutione pen- inhacCon- 
debat qua Intermittentes caeteris praedominabantur, (si vel «titutione 
diutius persisteret^ vel aeger nimiis evacuationibus fiierit ex« Continuae 
haustus,) subinde in Intermittentium castra de facili transiret, "*.J"*^/" 

'' ^ ^ ' mittentes, 

istae Febres quae sequentes fimestabant annos, etiamsi diu- utpote sibi 
tissime cruciarent, rarissime tamen Intermittentes fierent ; fj|J^*|JJ^, 
indicio satis manifesto eam JPebrem Continuam atque Inter- 8J^»nt, in 

. alus vero 

mittentes istas vel natura quadantenus convemre, vel non nrisume. 
multum ab invicem abhorrere. 

[3.] Jam si quis a me percontetur, quo demum pacto 
Febris Continuae speciem ex notis in Febrium descriptionibus 
a me traditis queat expiscari, cum plerumque singulae iis im- 
plicentur symptomatis quae omnibus in genere competunt 
Febribus, (cujusmodi sunt calor, sitis, inquietudo, etc. ;) huic 
ego responderem, di£Scile id quidem esse, at non plane im- FebriBCon- 
possibile, modo quis serio atque ad amussim exegerit circum- ei^^JJ^j 
stantias eas omnes quas in historia praecedenti indigitavi- diposci, 
mus, maxime si in urbe aliqua, aut loco alio hominibus re- ain^Epi. 
ferto, examen instituat. Ponamus enim Medicum ad Febre ?«™>c" *<» 

, ... locorum 

Continua laborantem accersiri ; id primo habet adminiculi ad tum gras- 
judicium rite formandum, quod vel ex observatione propria, ■*»»***>"«« 
vel aliis indicantibus, facile resciscat, quinam alii morbi 
praeter hanc Febrem, et cujus demum generis, eo locorum 
epidemice grassantur; quo cognito, non amplius dubitabit, 
cujus generis esse debeat Febris ista quae huic alteri Epidemico 
regnanti famulatur. Quamvis enim fieri possit ut Febris iis 
tantum se prodat symptomatis, quae omnibus omnino febri- 
bus sunt communia, (praesertim si in ara^lav et confusionem 
agatur a methodo quae ab ejus curatione prorsus aliena est,) 



236 THOMAE SYDENHAM 

Anace- alii tamen Epidemici cliaracteres naturae atque indoli snae 

'^"oMsr* pi^prios ac peculiares apertissime agnoscent. [4.] Verbi 

gratia, qui variolas inspexerit^ facile conjectabit, (modo ejus 

morbi historiam probe calleat,) vel a die quo primum erum- 

punt pustulae^ vel ab earum magnitudine atque colore^ etc, 

ad quodnam variolarum genus species illa particularis fuerit 

referenda : atque ubi semel cognoverit quaenam sit illa vario- 

larum species quae eo anno atque per loca ista increbrescit^ 

satis illi constabit de specie Febris cujusvis per id temporis 

atque eo locorum grassantis. Et sane si morborum historias 

ad unguem perdidicissem^ (quam ego mibi laudem minime 

sumo^) sicuti^ Epidemico quoris conspecto^ non dubitarem de. 

Pebris tum regnantis genere pronimciare^ licet ne unam vide- 

rim quidem^ ita Febris quaelibet conspecta^ quisnam ei junge- 

retur morbus Epidemicus^ me satis doceret^ an variolae sdlicet, 

vel morbilli^ vel dTsenteria^ etc. ; cum tam peculiare aliquod 

horum genus, quam Febris peculiaris^ particularem quamlibet 

Constitutionem jugiter comitetur. 

secundoa [5.] Secuudo autcm^ praeter iudida illa quae Epidemicorum 

c^uliibet ^^* invadentium consideratio nobis suggeret^ et ipsa cujus- 

Febris libet Febris symptomata ad ejusdem speciem dignoscendam 

matis. baud obscuram lucem foenerantur. Quamlibet enim (ut su- 

pra innuimus^) Febres in universimi omnes quaedam babent 

symptomata omnibus communia^ sunt tamen et certae aliquae 

distinctionis notae, quas singulis spedebus sigillatim impressit 

Natura; quae cum subtiliores sint ac magis reconditae^ non 

nisi a cautissimis, et minutissima quaeque pensicidatim truti- 

nantibus^ erui solent aut investigari. Inter kaec signa dis- 

Aegri sive tingueutia semper existimavi ego, aegri sive sudationem, sive 

siv^Bicci- siodtatem, in hoc vel illo morbi tempore, Febris speciem prae- 

tas, in hoc dpuc ct prac caetcris demonstrare, modo illa a statu natu- 

morbitem- ^ ^ ^^<>y mcthodo minus congrua non fiierit degecta: atque 

pore, Fe- }^qq ipsum liquido mihi constabat in Febribus omnibus Epi- 

bris 8pe- , . . , 

ciem prae dcmicis^ quotquot Obgervationes hae nostrae hactenus com- 
^ns"rat* plectuntuT. [6.] Exempli gratia, iis in Febribus quae vige- 
bant exolescente' Intermittentium Autumnalium praedominio, 
aegri externa arescebant, nec vel minima sudoris praesignatio 
ante materiae Febrilis concoctionem (quae die decimo quarto 
plerumque perfidebatur,) in conspectum se dabat; neque 

* exoietcente] durante ed. 76. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM v. 6. 287 

etiam cieri hic poterat sudor sine ingenti aegrorum discri- Anace- 
mine, qui in phrenesin aJiaque symptomata periculosissima ^''owli^" 
mox a coacto sudore praecipitabantur. In Febre Pestilentiali, 
quae hanc quidem subsecuta est^ (inflammatoriarum autem 
omnium quae ab illo tempore invasere chorum duxit^) nulli 
sudores sponte sua prorumpebant^ at a sudorificis excitari 
poterant vel primis morbi diebus^ atque iis semel obortis aeger 
nullo non symptomate levabatur. Febre proxime succedentei 
quae Variolas iis annis oomitabatur quibus illae regulares 
erant, aeger sua sponte efiusissimis sudoribus totus dimanavit 
vel a morbi initio ; at qui istis indulgebat aeger, intendebat 
illico Gfymptomata omnia, haud mitigabat. In binis illis Fe- 
bribus quae duabus Variolarum Anomalarum speciebus atque 
Dysenteriis se comites adjimgebant^ et sudores anomali etiam 
fuere^ at plerumque solis primis diebus exeimtes; licet qui 
primam Febrem comitabatur sudor, quam qui posteriorem^ 
aliquantisper esset copiosior : sed in neutra emolumento fuit 
aegro, cum non a praevia concoctione, sed a confuso particu- 
larum noxiarum motu^ is eliceretur. Cognitio 

[7.] Arduum vero id mihi imprimis videtur, novae Febris J^pgi,^ 
spedem, vertente primum anni Constitutione^ indagare^ cum vertente 
necdum specimen ejus aliquod quis oculis usiu^averit, nec- ann^Con. 
dum resciverit qualesnam demum sint futuri morbi Epidemid, stitutione, 
quos ut plunmum Febns praevertit. Molestum esset smgula gentiatque 
eniunerare quae iis annis, de quibus egi, occurrebant, quo li- Ji|^a™>! 
queret ansas haud obscuras a Natura nobis suggeri, quibus cumsunti- 
adjuti hoc praestare valeamus; ac proinde cognitio haec ani^X' 
perdiligenti atque accuratissima circumstantiarum omnium «ervatione 
observatione necessario pendebit. [8.] Quantumlibet autem jq^^^^^^ 
difScile id fiierit, imo si et impossibile plane supponamus, J»ivantibu8 
novae Febris, ubi primiun ingreditur, spedem certo distin- bussumen' 
guere ; tamen, ad curationem quod attinet, indicatio a juvan- ^* *^ ^^- 
tibus et laedentibus stunenda nobis saltem relinquitur, cujus saitem re- 
ope viam paulatim praetentantes, aegrum in tuto possimus uM^n*"' 
coUocare, modo ne plus satis properemus ; qua quidem festi- dum eon- 
natione nihil ego quicquam exitialius esse autumo, nec re ulla g|f ^^n'.^ 
alia Febricitantium plures vita spoliari. Neque pudet fateri dum, nihii 
me non semel in curandis Febribus, ubi nondum constaret Medicoet 
quid mihi agendum esset, nihU prorsus agendo et mihi ©t J^fi^^°^°P^' 
aegro consuluisse optime ; dum enim morbo invigilarem, quo litur. 



238 THO. SYDENHAM OBSERV. MED. 

Anace- eum opportunius confodere valerem, Febris vd £(ponte 8ua 
^^onV' s^^s"^ evanuit, vel in eum se typum redegit, ut jam mihi 
innotesceret quibus armis esset debellanda. Sed (quod do« 
lendum omnino est^) aegrorum quamplurimi, haud satis 
gnari quod perinde sit Medici periti quandoque nihil agere, 
atque alio tempore efficacissima adhibere remedia, probitatis 
atque fidei fructum himc capere nolunt, sed vel negligentiae 
vel ignorantiae id imputant ; cum empiricorum insulsissimus 
quilibet medicamenta medicamentis adjicere aeque uovit, ac 
solet magis, quam Medicorum prudentissimus. 

[9.] Haec sunt fere quae hactenus observavi, saltem quae 
ad normam aliquam reduci potuerint, de morborum Epidemi- 
corum speciebus, atque ordine illo quo invasere ab anno 1661 
ad finem usque anni 1675 ; quo quidem tempore Yariolae, 
et Febres Continuae earum comites, quae ferme a biennio 
dominatae sunt, mitiores jam factae, videntur exolescere. 
Qui post sequentur morbi, solus novit, QUI novit omnia. 



THOMAE SYDENHAM 

OBSERVATIONUM MEDICARUM 

CIRCA MORBORUM ACUTORUM HISTORIAM ET CURATIONEM 
SECTIO SEXTA. 



CAPUT I.* 
Febres Iniercurrentes, 

Obsebvationes annorum^ quos jam descripsi^ satis argunnt FebresSu- 
"Pebrium alias Staiionarias merito audire ; ejusmodi Febres in- qu^J^ar- 
telligo^ quae^ cum a particulari quadam^ at nondum satis ticuiarian- 
iH)gnita, hujus aut alterius anni constitutione pendeant^ sin- tione pen- 
gulae suo ordine invalescunt. grassantur admodum. et quasi dent,etsin- 
caetens dommantur per continuam iUam annorum senem. ordine 
An dentur etiam aliae species praeter jam dictas^ an etiam^ Sr*'inter- 
exacto quodam annorum curriculo, aliae alias certo ac con- currentes, 
stanti ordine excipiant^ an secus se res habeat^ nondum mihi ^ta^onari^ 
licuit deprehendere. Simt vero et aliae Febres Continuae. frum qui- 

1. • . . . , . ' ^ ^ 3 bushbet,ut 

quae ucet jam parcius^ jam mclementms^ saeviant et depopu- etiam et 
lentur, tamen cimi stationariarum quibuslibet, ut etiam et^^g™'^"_ 
secum invicem, eodem anno indiiFerenter commiscentiur, quas dem auno 
idcirco Intercurrentes appellandas censeo. Quid tam de il- ter com-''" 
larum ingenio, quam de methodo medendi eisdem adhibenda, miscentur. 
hactenus observando didici, in sequentibus tradam. Suntren^g^J^t 
vero Febris Scarlatina, PleuritiSj Peripneumania Notlia^ Bheu- f^br.Scar- 
matismus, Febris Erysipelaiosa, Anffina, et forte aliae quae-^ ne.l Peri- 

dam. pneumNo- 

[2.] Jam vero, cum universos hosce morbos vel adhuc co- fnat,,Febr. 
mitetur febris, vel saltem fuerit comitata, donec, exonerata /^gl^ *' 
in partes sive has sive illas, pro morbi ratione, materia febrili, In bis 
aibi exitum invenerit ; nuUus dubito Febrem ipsam pro morbo morbus 
primario habendam, reliquosque aflPectus, a quibus ut pluri- pnmarius 
mum morbi isti nomen mutuantur, symptomata esse, quae reiiqui af- 

■ Deest boc cap. in edd. *6Gt *68. 



240 THOMAE SYDENHAM 

Febres vel peculiarem KpUrem modum^ vel partem in quam rnit 
cuRRENT. D^orbi vis, praecipue spectant. Verum modo de re convematj 
fectos tan- uullam de nominibus movebo litem; mihi integrum fuerit 
syrapto^* morbum hoc vel illo nomine designare^ pro arbitrio meo. 
mata, vel [3.] Animadvertcndum est, quod^ sicuti Febres stationariae, 
modum, ^® quibus supra egimus, magis minusve epidemice infestant, 
yelpartem (quod jam diximus,) prout annorum constitutio, in secreta 
fit, spec- atque inexplicabili aeris temperie fundata^ eisdem favet^ ita 
tantia. etiam Intercurrentea hae nonnnnquam (licet non ita frequen* 
rentesnon- ^^ atque istae,) epidemice grassantur. Quamvis enim plerum- 
mmquam, que oriautur ab hac vel iUa particulari corporum particukrium 
(licet non 7 ^ , • ^ i. j -i^ *. 

ita fre- aiHOficCKla, qua sanguis atque humores quoquo modo vitiantur, 

J^*^^^*^ aliquando tamen originem debent suam mediate quidem 

riae,) epi- causae alicui generali in aere^ manifestis qualitatibus homi- 

^ssaln- ^^™ corpora ita disponente, ut exinde tales talesve sanguinis 

^- atque humorum dyscrasiae generentur^ quae Intercurrentium 

gusmodi epidemicarum causae fuerint immediatae. Uti cum 

gelu acriufl diu perseveraverit^ se in veris usque pomoeria lon* 

gius extendens^ derepente autem calidior tempestas succedat, 

pleuritides, anginae, similesque morbi alii solent invaderej 

qualiscunque demum fuerit constitutio annorum generalis. 

Et quoniam hi nonnimqnam epidemice grassantur perinde 

atque alii isti, idciico, ut hos ab ilhs Febribus dispescam quae 

ad certam annorum seriem determinantvr^ omnibus indiffe* 

renter annis communes Intercurrenie^ appellare hbet. 

Duo haec [4.] Quanto autem a se invicem intervaUo dissideant duo 

^n^ haec Febrium genera, quantum ad causas ab aere subminis- 

quoadcau- tratas^ quoad alias tamen causas extemas ac procatarcticas 

nas saepe- spcctat, sacpenumero conveniunt. Ut enim jam mittamiui 

numero coutagium, quod quidem nonnunquam Febrium stationa* 

unt riarum aliquibus ansam exporrigit, et crapulam taceamusy 

qua matre proseminantur tum istae Febres, tum hae etiam 

de quibus jam ago; causa evidens externa Febrium quam 

plurimarum inde petenda est, quod quis scilicet vel praema- 

turius vestes abjecerit, vel ab exercitio incalescens se firigori 

incautius exposuerit, unde poris subito ocdusis, retentisque 

iis halitibus quibus alias per cutis spiracula patebat exituB, 

haec vel illa Febris species in sanguine succenditur, prout vel 

generalis constitutio quae tum temporis obtinet, vel parti- 

culares humorum dyscrasiae in hanc vel iUam Febris speciem 



OBSERVATIONUM MEDICARUM vi. i. 241 

potentitis determinaverint. Et sane existimo plures modo Fbbses 
jam designato^ quam peste, gladio^ atque famej simul om- ^J^™^ 
nibusj perire. Etenim si quis aegrum Medicus de primap];;^;^^ 
morbi oceasione paulo minutius interrogaverit^ (modo exP^»®'"*-. 
acutorum istorum numero sit^ quos supra tractavimi^j) audiet umabjec- 
quasi semper^ vel eum vestem aliquam temere deposuisse cui ^^^*^^, 
pridem assueveratj vel corpus motu excalefactum subito frigori frigerati- 
permisisse, atque ex alterutra harum TrpwJMa-ei inddisse in^x^^! 
morbum^ Quam ob causam familiares meos semper moneo^ um.quam 
ut nullo alio anni tempore quicquam vestium quibus assue- dio, et &-* 
vere, sibi detrabantj nisi mense uno ante solstitium aestivum^: ^'J^'*^ 
nec minori cum studio eosdem hortor, ut ab exercitio cales- pereunt 
centes frigus sedulo evitent. Vestesqui- 

[5.] At vero diligenter hic loci notandum est, quod, licet assuevent, 
morbi isti qui sub Iniercurrentium titulo jam mihi tractandi ^Hi^^ 

^ " menseuno 

veniuntj pleriqucj si non omnes, essentiales fiierint morbi, ajDtesoisti- 
saepenumero tamen affectus quidam, tum eos quoad phae-^^^^^ 
nomena referentes, tum eodem etiam insigniti nomine, istis deponen- 

i» 1 «1 dae. 

febnbus supervemunt quas Stationarias appello, et sunt nuda Q^o^es hi 
earum symptomata : quo in casu non jam illa methodus inorbi es- 
adhibenda est, quae iis debetur quoties morbi sunt essen- non sunt, 
tiales, at ista potius quam sibi postulat febris cujus nunc sunt "^ ^^^?' 
symptomata, ad quorum quidem curationem ea leviter tantum nanarum 
inflectenda est. In genere autem ad anni febrim serio atten- ^[^^ista 
dendum estj investigandumque quo illa pacto facillime expug- methodo 
nari possit, venae-sectione, an sudoribusj vel alia methodo bent qua 
quaUbet» Hoc si susque deque habeatur, cum ingenti aegro- ^®^™ *"» 
rum discrimine persaepe errabimus. Si quis objecerit hos jn genere 
ipsos affectuSj quos ego essentiales voco, et de quibus jam ago, ^,^^ (e- 
revera symptomata tantum esse ; respondeOj symptomata ea attenden- 
forte esse respectu febris ad quam proprie spectant^ at sym- ^^ ^^ 
ptomata sunt saltem febrium^ quae illa semper ac necessario 
producunt^ Yerbi gratia, in pleuritide essentialij febris ejus 
est indolisj ut semper materiam morbificam in pleuram de- 
ponat ; in angina essentiali, ejus indolis est^ ut eandem ad 
fauces semper amandet; atque ita se res habet in caeteris: 
cum ubi affectuum memoratorum utervis febri superveniat, 
quae ad hanc illamve annorum constitutionem spectat^ atque 
ab ea pendet, idcm per accidens tantum, neutiquam vero 

^ aesi.'\ aiioque idem proxime exripiente add. ed. 76. 

I i 



242 THOMAE SYDENHAM 

Febres necessario^ producitur. Quo nomine haud pamm a se invicem 
cuRRENT. disterminantur. 

QuaUft [6.] Jam autem^ ut affectus essentiales mihi dictos ab iis 

'to^*u^~ qui symptomatici tantum sunt^ rite distinguamus^ multum 
quaemva- conferet jiobiscum perpendisse^ quod, qualia sint symptomata 
bris statio^ quae invasionem febris hujus alteriusve stationariae comitan- 
nariaeco- tur^ talia omnino erunt symptomata quae insidtum sive pleu- 
taiiaomni- ritidis^ sivc anginac, sequuntur, quoties ejusmodi febris acci- 
«"^m^to^^a d®^*^* ^^°* tantum. Quod quidem cemere erat in pleuritide 
uquaein- symptomatica praedicta^ quae febri per hyemem grassanti^ 
siveXuri-^^^^ 1675, superveniebat. Quotquot enim hac laborabant 
tidia, sive plenritidc, nbi primum corripiebantur, capitis, dorsi, et 
sequuntur, artuum, paticbantur dolorem; quae certissima erant et 
eura^ maxime vulgaria febrium earum omnium symptomata, quae 
febrisac- ct antcquam ingredereutur pleuritides, invadebant, atque 
^Tton- ^® expirantibus adhuc durabant; cum quoties uterlibet 
tum; quo horum Intercurrentium morbus essentialis est, omnibus in- 
tiaUbua ~ difPcrenter annis pari modo aggreditur, nihil prorsus habens 
morbia di- commuue cum fcbre stationaria per id tempus reffnante. 

Btmguun- , ^ . 

tur. Adhaec, symptomata omma quae post emergunt, magis per- 

spicua sunt, cum non obscurentur ac confundantur ab aliorum 

f^vofUvtov, quae naturae sunt diversae, et ad aliam spectant 

Anni tem- febrcm, admixtione. Praeter haec, anni tempus, quo essen- 

fnterc^- tiales Intercurrentes plerique (non tamen omnes,) solent in* 

rentesple-fegtare, haud raro subinnuit ad quam classem hujusmodi 

festare affcctus rcferendi sint. At vero ad morboram tum horum, 

aentiiaei^ tum alioram etiam omnium^ diagnosin^ is demum instructis- 

ii fuerint, simus acccdct^ qui observatione assidua ac diligenti ita intime 

madd,^**^ corum phacuomena rimando perscratatus fuerit^ ut ubi eos 

Bubinnuit inspexerit^ genus statim norit distinguere; licet differentia» 

rum characteristicarum aliae ita sint fortasse subtiles ac deli- 

catae^ ut easdem alteri verbis nequeat exprimere. 

[7.] Quandoquidem autem variae hae febrium species 
(quantum quidem assequi possum ex phaenomenis, quae tum 
morbos ipsos^ tum medendi rationes^ attinent^ sedulo pensi- 
tatis^) peculiari^ ac cuilibet morbo propriae, sanguinis inflam- 
mationi ortum debent suum; in eodem refirigerando con- 
temperandoque omnis mihi fere curationis vertitur cardo: 
methodo interim pro morbi genio variata, et cui (experientia 
jugiter suffiragante^) ea species libentissime concedit, materiae 



OBSERVATIONUM MEDICARUM VI. 1,2. 243 



inorbificae eliminandae ubique satago. Et profecto in fe- Febres 

Inter- 

CURRENT. 



brium quarumlibet curatione omne punctum tulerit% qua 

porta excludenda veniat materia febrilis, qui certo norit, in febnum 

•venae-sectione verbi gratia, sudoribus, catharsi, aut si qua^"'*?*®?® 

. . . maximi 

«st alia magis apposita. momenti 

est scire 
qua porta 
sit exclu- 
r< A T> TT d denda ma- 

^Ar. 11. teria fe- 

brilis. 

Febris Scarlatina. 

ScARLATiNA Fcbris, licct nullo non tempore possit incidere, Exeunte 
nt plurimum tamen exeunte aestivo se prodit, quo quidem piurimum 
integras familias, infantes vero prae caeteris, infestat. Rigent j^vadit ; 
liorrentque sub initio, ut in aliis febribus, qui hac afficiuntur, prae cae 
neque vehementer admodum aegrotant ; postea cutis universa *®"**'' . 
tnaculis parvis rubris interstinguitur, crebrioribus certe et tio^morbi. 
tnulto latioribus magisque rubentibus, at non perinde uni- 
formibus, ac sunt iUae quae morbillos constituunt. Ad duos 
tresve dies persistunt hae maculae, quibus demum evanes- 
centibus, decedenteque subjecta cuticula, restant fiirfuraceae 
V[uaedam squammulae ad instar farinae corpori inspersae, 
quae ad secundam aut tertiam vicem se promunt conduntque 
vicissim. 

[2.] Cum hic morbus nihil aliud mihi videatur, quam Curatio. 
mediocris sanguinis effervescentia a praegressae aestatis ca- 
lore, aut alio aliquo modo, excitata, nihil quic^uam molior quo 
minus sanguis sibi despumando vacet, et materiae peccantij 
quae satis prompte adjungitur, per cutis poros ablegandae. 
Quamobrem tum hinc et a venae-sectione et ab enematum Necvenae. 
usu mihi temperans, quibus remediorum formis facta revul- nw^enema- 
sione particulas sanguini infestas cum eodem intimius per- ^Sf 
misceri, et motum Naturae magis congruum sufflaminari^ 
autumo ; tum ex altera parte ab exhibendis cardiacis, quo- nec cardi- 
rum aestu impetuosius forte exagitabitur sanguis quam pro J^.^aLV- 
pacata et leni illa separatione in qua jam totus est : (quid ^*^"* *»°: 
quod et vehementior Febris hoc fomite possit accendi?) satis ntaoais li- 
habeo ut aeger a camibus in solidum abstineat, et a liquoribus 2^^^^',. 

^ omne punet, fo/.] "Omne tulit punc- Interpp. ; Erasmi Adag. i. 5. 60. 
.tum" &c., i. e. otnnium suffragio lauda- ■* Deest hoc cap. in edd. '66, '68. C£ 

bitur. Ilorat. De Arie Poet. 343. ubi v. Procest, Int. c. 7. 



244 



THOMAE SYDENHAM 



Febris 

SCARLAT. 

tineat, nec 
foras pro< 
deat, nec 
lecto per- 
petuo affi- 
gatur. 



Quidagen- 

dumsicon- 

vulsiones 

vel coma 

superve- 

nerint 



spirituosis quibuscunque^ tum ut neque usquam foras pro- 
deat, neque se perpetim lecto affigat. Cute jam penitus 
desquammata^ et cessantibus symptomatis^ e re fore existimo 
ut purgetur aeger leni aliquo medicamento^ aetati atque viri- 
bus accommodo. Simplici hac et natturaii plane methodo 
hoc morbi nomen (vix enim altius assurgit^) sine molestia 
aut periculo quovis facillime abigitur; cum e contra si plus 
negotii aegris facessamus^ vel lectulis continenter incarce- 
rando^ vel cardiacis aliisque remediis supervacaneis nimis 
docte et (ut vulgo videtur^) secundum artem supra modum 
ingestis^ morbus statim intenditur, et aeger non raro nulla 
alia de causa^ quam nimia Medici diligentia^ ad plures 
migrat. 

[3.}^ Veruntamen hoc animadvertendum volo : si convul- 
siones epilepticae, vel etiam coma, huic morbo sub initium 
eruptionis supervenerint, (quod quandoque accidit in pueris 
ac junioribus hoc morbo laborantibus^) omnino oportet ut 
epispasticum amplum ac forte posteriori cervici appUcetur, 
atque porro ut paregoricum e syrupo de meconio statim 
exhibeatur^ repetendum singulis noctibus usque dum conva* 
luerit ; imperando interim ut aeger bibat pro potu ordinario 
lac cum triplo aquae coctum, et a camis esu abstineat. 



CAP. III.' 



Quare 
tempore 



Pleuritis. 

Hic morbus'^ quo nec alius firequentior^ nullo non tempore 
infestat^ potissimum vero anno inter ver et aestatem ambi- 



• $ 3 om. ed. 76. 

' Extaut quaedam huic cap. similia 
in edd. '66, *68 (p. 59.) post i. 4. 45. 
Cf. Process, Int. c. 8. 

K Hic morbut ^-c.] Pro §§ 1, 2 extant 
'in edd. *66, '68 quae sequuntur: — 
Proximo l4)eo de Pleuritide ejusque tnedi- 
catione pauca subjungam, Et quidem 
non me lalet receptam a Medicorum vulgo 
sententiam esse^ /ebrem Ulam cotttinuam, 
quae Pleuritidi se comitem adjungit, a 
phlegmone membranae costas succingentis, 
cordique vicinae, ortum suum ducere, 
adeoque Pieuritidis respectu, symptomatis 
rationem obtinere. Neque omnino displicet 
haec sententia: interim ex afiq parte 
existimo Pleuritidem ipsam symptomatis 
vicem subirci respectu /ebris Uiius essen- 



tialis qua primo correptus est aeger, 
antequam Pleuritis nempe supervenerat ; 
hac autem accedente, prior ilta /ebria 
genium suum deponere mihi videtur, vel 
potius in Pleuritidem converti, quae jam 
ex phlegmone praedicta novam /ebrem 
sibi asciscit, eaque stipaiur. Atque pos- 
terior haec /ebris ita subnascens pari 
passn cum Pleuritide ambulat, cumque ea 
stat, caditque. Certe crediderim, d^fieHe 
admodumfuturum, ut quis, examine diii' 
genter insHtuto, exemplum pro/erat Phu- 
ritici alicujus, qui dolore lateris (signo 
hujus ^ffectuM adeo luculento,) tentatus 
/uerit, antequam /ebris insultum aliquem, 
saltem leviorem, /uisset expertus. Nam 
dolor ille nunc quidem citius, nune serim^ 
invadit, verum (quantum ohservare hae- 



OBSERVATIONUM .MEDICARUM VI. 2, 3. 245 

gente; nam per id temporis sanguis a nova solis vicinia Pleu. 
excalefactus in eflfervescentias et inordinatos motns effraena- '^"'"' 
tius ruit. Temperamento sanguineo praeditos prae reHquis ag- aestatem^ 
greditur. saepe etiam rusticos. et " duro lam fractos membra ™^?° P®- 

11 »1 rTT «.-.i*-!*. 1 1 tissimum 

laDore.'' [Horat. Sat. 1. 1. 5.J A ngore plerumque atque nor- invadat. 
rore orditur^ quos excipiunt calor^ sitis, inquietudo, et caetera Tempera- 
febrium sjmptomata plus satis nota. Elapsis pauculis horis^ guineo 
(licet aliquando multo serius ingraat symptoma hoc,) aeger ^^^ 
yehementi dolore, eoque pimctorio, in laterum alterutro drca qae fre- 
€Osta8 corripitur, qui nunc versus omoplatas, nunc spinam, 2ie aggrel 
nimc ex adyerso. versus anteriora pectoris se propagat. Tussi ^tur. 
etiam crebra afiiigitur^ quae magnum adfert cruciatum, a parti- ^0^^ ^ '' 
um inflammatarum contentione ortum^unde spiritum snbinde 
reprimit, ut prima tussiendi molimina coerceat. Quae singuliB 
vicibus anacatharsi rejicitur materia, sub initio morbi paiica et 
tenuis conspicitur, et saepe sanguinis particulis intermista; 
aed procedente morbo oopiosior est et magis concocta, sangui* 
ne etiamnum permixto. Febris interea pari passu incedit, quin 
et vires sumit a sjrmptomatis illis quae ab ipsa nascuntur. 
Atque dicta febris cum funesto oomitatu omni (tussi sciUcet^ 
sputo sanguims, dolore, etc.) pro ratione liberioris materiae 
morbificae expectorationis sensim minuitur. [2.] At vero 
materia hunc morbum committens non semper, eodem pro- 
cedente, concoctionem expectorationi debitam attingit; fit 
enim non raro ut materia paucula adhuc et tenuis, sicut in 
principio morbi, tussiendo educatur, et consequenter febris 
cum reliquis symptomatis ne hilum remittat, donec aegrum 
jugulaverit Aeger interea nunc alvo est nimis adstricta, 
nunc soluta nimis, dejectionibus crebris et liquidissimis. 
Est ubi^ morbo admodum invalescente, et venae-sectione non 
oelebrata, aeger ne tussire quidem valeat^ sed immani dys- 
pnoea laborans tantum non suffocetur inflammationis vi; 
quae tanta aliquando reperitur, ut pectus ne ad spatiun^ qui- 
dem respirationi debitum sine exquisitissimo dolore queat 
expandi. Est etiam ubi post ingentem inflammationem, et 
omissam phlebotomiam, quae nascente morbo fuerat impe- 
randa^ mox ad apostema res redit^ pure in thoracis cavitatem 
subinde depleto; quo in casu, quamvis primaria febris vel 

teims mihi Hcmt^) nunquam ni*i poatfe- morem geram,) Pieuritidem inter acci^ 
brimt atque kinc {ut sententiae prapriae dentia enumeroy febrem consequentia. 



246 THOMAE SYDENHAM 

Plei;. onmino cessat^ vel mitiiia saltem urget^ attamen in vado 
*'"*• non est aeger^ sed, empyemate atque febre hectica succe- 



dentibus^ miser tabe extinguitur. 

[3.] Jam^ vero^ licet Pleuritis propriae illi atque specificae 

sanguinis inflammationi, quae eam^ quando affectus primarius 

existit^ producere solet^ originem suam debeat; per acddens 

Febribns tamcn aliis febribus quandoque supervenit^ cujuscunque de- 

•upcrir^"* ™™* generis eae sint, ex praecipitatione scilicet materiae 

lu^ febrilis in pleuram vel musculos intercostales. Atque illud 

qiudem in ipso fere febris initio accidit'^ cruda adhuc ex- 

istente materia febrili^, nondumque per idoneam ebuUitionem 

subacta, adeoque nec ad separationem debitam per loca magis 

saepissinie oonfereutia praeparata. Hoc autem^ incommodi saepissime 

^tivoac ^ intempestivo ac praepostero calidorum medicamentomm* 

praepos- xis^ iufcrtur^ qualia"' a nobilibus quibusdam foeminis exhiberi 

donim me. Boleut ; quarum interim benevolentia charitasque multo melius 

dicamen- j^ pasceudis pauperibus. quam in iisdem medicandis'^ collo- 

torumusu. '^ . 

caretur. Atque illae quidem eo consilio (si tamen ullo utantur^) 
id faciunt^ ut in primo statim^ febris insultu provocetur sudor ; 
parum cogitantes quam inconsulto atque infelidter idem ten- 
tent. Natura enim hoc pacto turbata^ humores adhuc crudos 
existentes expellere^ qua data porta^ cogitur; atque adeo 
nunc in cerebri meninges impetu fertur materia febriUs^ in- 
deque phrenitis nascitur ; nunc ad membranam costas suc-^ 
cingentem idem malum appellit^ ex quo Pleuritis oboriri 
solet^ praesertim ubi aegrorum aetas ac temperamentum^ 
annique tempestas inter ver atque aestatem ambigens, sua 
etiam symbola ad hanc rem contulerint: certe enim tem- 
pestate illa febres in Pleuritidem transire proclives sunt^. 
De pleuri- [^*] Pleuritidem<i autem' ejusmodi quam diximus praecipi- 



ticorum 



tationi ortum suimi debere. evacuati per venae-sectionem 

sang^me , , , ' -^ 

quaedam cruoris color subiudicare videtur. Nlmirum sanguis' (saltem 

df^ ille qui post primam vicem extrahitur,) ubi refrixerit, sevi 

^ Jam^/ebrilu] Pleuritidem vero nas- ■ quaiia] fiequenter add. edd.' 66/68. 

ci arhitrorex materiafelfrUit praeHpita" ■ med.] mejudice add. edd. *66, '68. 

tione edd. '66, '68. • statim] om. edd. *66, '68. 

* aceid,] — dere edd. *66, '68. ' sunt] ad hujus itaque symptomatis re» 
J /ebrili] om. edd. '66, '68. motionem hac utor methodo add. ed. *66. 

* Hoc autem] atque hoc cdd. *66, '68. < PUurit.—concrevere] om. ed. *66. 

' medic.] ut puiveris Comitissae, a- ' Pieur.autem]Jamveropleur.ed:6S. 

quae alexipharmaeae, atque his similium • sanguis — habet] videre est superfi^ 

add. edd. *66, '68. riem ed. '68. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM VI. 3. 247 



liquati prae se fert speciem ad erassitiem satis conspicuam^ 
ac superficiem habet veri puris aemulam, et tamen ab eo • 
longe diversam^ utpote quae fibris^ instar reliqui sanguinis, 
arcte contexitur^ nec ad modum puris diffluit^ quin^ a reliquo 
divulsa discolor illa pars formam cuticulae tenacis et fibris 
refertae exbibet ; et fortasse nihil aliud est quam fibrae san- 
guineae, quae^ rubicundo ac naturali suo integumento per 
praecipitationem exutae^ ambientis' aeris frigore in mem- 
branam hujusmodi subalbidam concrevere. At yeroT (ut id 
obiter attingam,) animadyertendum est^ quod^ si sanguis e 
secta yena non recto flumine yersus horizontem prosiliat^ 
sed per cutim repens perpendiculariter dimanet, utut celeri 
se proripiat gradu^ saepe tamen ad dictum colorem non ac- 
cedit^ cujus ego me causam nescire fiateor. Neque aeger ab 
istiusmodi sanguinis missione perinde leyatur^ ac si modo 
primum descripto fluat. Quinimo cum hoc ipso modo ex- 
trahitur, si orificium augustius, siye quid aHud^ obstiterit^ quo 



Pleu- 

RITI8. 



^ qum — est"] et revera non aiiud ette 
videtur ed,.*6S. 

" quae"] om. ed. '68. 

* amb. — c<merevere'\ proindeque w 
membranam paulo cratsiorem vi Jrigorit 
eoagment€Uao : ad kujut Uaque tymiptO' 
matit remotionem hac utor methodo ed. 
'68. 

^ At vero {-e.] Reliqua desiint in edd. 
*66, '68 usque ad $ 13, pro quibus ex- 
tant quae sequuntur : — Quamprimum 
accersitut /uerim, jubeo (ti ret patiaiur,) 
tanguinem liberaliter ex brachio affecti 
UUerit mitti, Mos unguentum aliquod 
accommodum ex oleo liliorum, chamae- 
meli, unguenio dialthaeae, et hit timi' 
libut, confiatum, dolenti lateri appUcan' 
dum praeteribo, Simui etiam bechieit 
utor ad rei ipsiut ingenium varie aO' 
commodandit, Sed hit omnibut oieum 
amygdalarum duieium reeenter expret- 
tum fadle paimam praeripiL Pro potu 
ordinario cerevitiam tenuem, ac minime 
aerem^ vei ptitanam ex aqua hordei, 
Uqueritia, et tantiiio teminum aniti 
paratam, infungo. Diebut porro tequen- * 
tibut, repetita venae-tectione, tanguinem 
etiam copiote detrahi jubeo pro re nata* 
Sane perquam raro a tanguinit mittione 
abttineo, donec ad unciat quadraginta 
duat aut circiter fuerii detraetut, niti 
viret vei aetas aegri contra-indicaverinL 
Atque tametti non tine tpecie aiiqua ra~ 
tionit, meiuat aiiquit ne tanta tanguinit 
amittio pericuium ingent qfferat ; ipse 



tamen sanguis abiatus, postquam aiiquan- 
diu steterit, hos metus difflabit, Medicoque 
patroeinium parabit, iibertUem hane ve- 
nae-sectionem imperanti, Nimirum ap- 
parebit^ sanguis specie saitem* corruptus, 
potissinmm* post primam vieem, similis- 
quefere coioris in summo, cum vero pure; 
ut omittam nunc dieere, vhres aegri non 
vaide attritas te comperturttm, si eopiO' 
sam Ulam sanguinis jacturam tecum re- 
putaveris, Hoc autem in ioeo monendum 
est, summa cauteia opus esse, ne per totum 
hujusce meihodi decursum clysteres inji- 
eiantur, aut pectoraiibus medieamentis 
quicquam admisceatur quod aivum ciendi 
vim habeat ; quanto enim astrictior aivus 
est, ianto tutius phiebotomiam repetemus; 
atque ex adverso, si vei dimidiam iiiius 
quam diximus sanguinis quantitatem ade- 
meris, uln ciysteres aut aividuea phar- 
maea exhibueris, aegrum in summum vitae 
perieubtm adduces, ne dicam in mortem 
praecipitabis : sive quod Natura utram- 
que evacuationem iam brevi temporis 
spatio ferre nequeat, sive ob aiiam aii- 
quam rationem, ego sane non ausim d^ 
nito pronunciare ; certus interim, facto 
aiiquandc pericuio, etiam eos tandem in 
hoc morbo a clysterum usu sibi ten^' 
raturos, qui nunc haec monita fortassis 
aspemabuntur ; neque in hoe morifo so- 
imt, verum et m aiiis forsitan omnilms, 
in quibus curationis negotium in isto car- 
dine (venae-seetionem dico,) potissimum 
vertitur. 



^appar.] 
spectabitur 
ed. '66. 
' specie 
sait.'} ad' 
modum ed. 
'66. 

*potiss.'\ 
saitem ed. 
'66. 



248 THOMAE SYDENHAM 

Plbu- mmiis pleniori exeat gm^te^ neque bic sangnis Tlenriticornm 

sangninem colore aemnlatnr, neqne aeger par exinde oom- 

modnm capit. ObserFavi etiam, qnod^ si sangnis reoens ex- 
tractns, qnocnnqne demnm modo flnxeritj immisso digito 
agitetnr, snperfide mbenti ac fl<mda, nt in alus morbis qni- 
bnslibet, spectabitnr. 

Utnt Tcro sangnis se habet, morbns bic^ tametsi infimiis^ et 
plerisqne aliis snapte natnra pericnlosior, tamen si perite 
tractetnr, {iacile Yindtnr; et qnidem non minns certo et con- 
stanter, quam alii Medicomm conatns ad homines ab Orci 
iancibns liberandos^ morbosqne ayermncandos^ perdnd ad 
exitnm felicem solent. 

[5.] Yariis bnjnsce morbi pbaenomems diligenter perpen- 
sis^ nihil alind illnm esse arbitror, qnam febrem a propria et 
pecnliari sangninis inflammatione ortam, qna Natnra mate- 
riam peccantem in plenram deponit^ nonnnnqnam et in pnl- 
mones^ unde peripnenmonia snboritnr ; qnam a priore, gradu 
tantum et pro majore ejusdem causae intentione extentuqne 
hitioii^ differre antnmo. 
CuRATio. [6.] Hunc itaqne in dicto morbo pellendo mihi scopnm 
proponOj ut scilicet sanguinis inflanmiationem reprimam, et 
particulas ejusdem accensas^ qnae in membranam costas 
snccingentem Tim fecemnt, et incendio collabe£BCtamnt 
omnia, per evacnationes debitas revellam. 

Quamobrem in venae-sectione spem ponens maximam^ ut 
primum accersor, sanguinem e brachio lateris affecti ad nn- 
das decem aut circiter mittendum curo. Potionem deinde 
sequentem statim a venae-sectione primum celebrata sumeu- 
dam praescribo : — 

IForm. 33.]* ^ Aquae Papaveris Rhoeados uncias quatuor, 
Salis Pranellae drachmam unamy 
Sympi Violarum unciam unam ; 
Misce; fiathaustus. 

Eodem tempore seqnentem emulsionem praescribo : — 

IF&rm. 34.] • I^ Amygdalas Duloes septem, 
Seminum Melonum, 
[Seminum] Peponum, ana semunciam, 
Seminum Papaveris Albi drachmas duas ; 

« Ct form. 163. • Cf. formm. 62, 16 K 233. 



OBSERVATIONUM MEDICAEUM vi. 3. 249 

Contundantui simul in mortario marmoreo, sensim affundendo Pleu- 
Aquae Hordei sesquilibram, ^itib. 

Aquae Bosarum drachmas duas, 
Sacchari Candi semunciam j 

Misce ; fiat emulsio ; capiat uncias quatuor quarta quaque hora. 

Pectoralia etiam impero &equenter usurpandai exempli 
gratia:— 

IFam. 3d.] ** I^ Deeocti Pectoralis libras duas, 
Sympi Yiolarum, 

[Syrupi] CapiUorum Veneris, ana sesquiunciam ; 
Misce ; fiat apozema ; capiat libram dimidiam ter in die. 

IFotm, 36,y J^ Olei Amygdalarum Duloium uncias duas, 
Syrupi Violarum, 

[Syrupi] Capillorum Veneris, ana unciam unam, 
Saccbari Candi semidrachmam ; 
Misce ; fiat secundum artem eclegma, de quo lambat saepius in die. 

Oleum etiam amygdalarum dulcium per se^ vel olexun semi- 
num lini recenter extractum, magno saepe cum fructu as- 
fiumuntur. 

[7.] Diaetam quod spectat, camibus omnino interdico^ 
atque insuper earundem decocto quamlibet limpidissimo. 
Consulo ut jusculis vescatur hordeaceis^ avenaceiBj et pana- 
teUa^ et pro potu utatur ptisana ex decocto hordei cum radice 
Bcetosae, liquiritiae, etc., ac nonnunquam cerevisia lupulata 
tenui. 

Porro sequens unguentum praescribo : — 

IFarm. 37.]' I^ Olei Amygdalamm Dnloium* uncias duas, 

Unguenti Pomati, 

[Unguenti] Dialthaeae, ana unciam unam ; 
Misce ; fiat linimentum, quo inungatur latus affectum mane et 
sero, superimponendo fblium brassicae. 

Jubeo item ut in dictorum j^mediorum usu persistat per 
omnem morbi decursum. 

[8.] Eodem ipso die quo primum accersor'^ si dolor vebe- 
menter urgeat^ sanguinis eandem quantitatem rursus detrahi 
praecipio^ vel nihilominus die sequenti^ ut etiam tertio die; 
atque hoc modo ad quartam usque vicem, continuis quatuor 
diebus^ (nisi prius aeger convaluerit^) venae-sectionem repetOi 

^ C£ formm. 27, 166, 177, 249. * 01 lUiw,, amygSL dtdc an. ^ ed. 

« Cl formm. 28, 166, 178. 76. 

* Cf. form. 250. ' quo^-accersor'] om. ed. 76. 

Kk 



250 THOMAE SYDENHAM 

Pleo- ubi scilicet dolor atque alia symptomata admodum saeviunt. 
'^""' At vero, si vel morbus remissior et minoris periculi, patiatur 



ut lentiori pede progrediar, vel etiam dejectae aegri vires non 

facile ferant venae-sectionem post tam brevia intervalla repe- 

titam, pblebotomiam jam bis celebratam non deinceps repeto 

nisi interjecto die uno aut altero inter singulas vices. Qua 

quidem in re normam mihi statuo contra-indicantia ; hinc 

nempe morbi violentiam, inde vero imminutas fractasque 

aegri vires ad invicem trutinatas. Et quanquam in curandis 

morbis integrum mihi esse volo, ut plus minusve sanguinis 

In adultis pro rci ratiouc demendum praecipiam, raro tamen observavi 

nori^am Pleuresiu confirmatam in adultis minori quam quadraginta 

40 circi- circitcr unciarum sanguinis impensa sanatam ; licet in pueris 

sanguinis scmel tantum aut bis secuisse venam ut plurimum suffecerit. 

impensa Ncquc, quac noununquam supervenit, diarrhoea repetendis 

Diarrhoea }^^ dictis venae-sectionibus obicem ponit ; quae quidem ipsa 

repetita j^j^^ mcthodo brcvi sistetur. etiam non adhibitis medicamentis 

venae-sec- , , ' 

tione sis- restriugentibus. 

titur. j-g -j jjnemata vel in solidum omitto, vel maxima, qua fieri 

potest, inter repetitas venae-sectiones intercapedine curo 

injicienda, eaque non nisi simplicissima illa e saccharo in 

lacte soluto. 

Aeger e [10.] Durantc morbo id ago, ne aeger niims exaestuet, ac 

tfdi*e^ri-* proinde liberum illi facio ut lecto quotidie eximatur, idque 

mendusadad horas aliquot^ prout vires suaserint; quod quidem tanti 

quot. est in hoc morbi genere^ ut^ si aeger lecto jugiter affigatur^ 

neque haec tam larga sanguinis evacuatio^ neque remedia 

alia utcunque refirigerantia^ ad dicta symptomata perdomanda 

vel minimum aliquando proficiant. 

[11.] Mox ab ultima venae-sectione, nisi forte prius id 
contingat^ symptomata omnia mitescent^ et aeger (qui per 
aliquot adhuc dies et a liquoribus spirituosis quibuscunque, 
et a crassioribus cibis^ arcendus est^) pristinas vires non ita 
diu post resumet : quo quidem tempore non abs re erit ut 
alvus tenuiori aliquo cathartico solicitetur. 

[12.] Jam vero si quem moveat, quod huic viae insistentes 

expectorationem vix quidem attingamus^ nedum quibus illa 

rationibus pervaria morbi tempora sit promovenda^ operosius 

Hic mor- disseramus^ sciat ille haec non per incuriam nobis excidisse^ 

torotlonr" ^^^ dedita opera diuque satis cogitata, neglecta tandem fuisse 



OBSERVATIONUM MEDICARUM VI. 3. 251 

et praeterita; cum semper existimaverim in summo discri- Pleu- 
mine versari illos qui morbum hunc expectorationi eliminan- ."""' 
dum committerent. Nam ut taedium hujus methodi, quadusnoiT" 
Natura materiae morbificae eiiciendae sataffit, omittamus, sineiiigen- 
mmium pencuiosae msuper res est aleae ; cum non raro commit- 
eveniat, parte aliqua materiae jam concocta, forte etiam per ^^"'' 
avcucadap<riv rejecta, reliquam adhuc crudam manere, idque 
successive, praestantissimis quibusque remediis maturantibus 
expectorantibusque incassum usurpatis, cum expectoratio 
nunc quidem satis auspicato procedat, nunc penitus suppri- 
matur; aegro interim usquequaque periclitante, atque, pro 
meo in expectorationem imperio, (quod sane nullimi prorsus 
est,) sive vivis, sive etiam mortuis, adjudicando : cum e diverso, 
mediante venae-sectione, morbifica materia penes meum sit 
arbitrium, et orificium a phlebotomo incisimi tracheae vices 
subire cogatur. Quinimo constanter assero, huncce morbimi, 
qui, si juxta praecepta a nobis damnata tractetur, inter 
patentissimas Orci januas merito recensetur, aeque certo ac 
tuto methodo jam a me praescripta (ut de brevissimo quo 
profligatur tempore nihil jam dicam,) ac alium quemlibet 
morbum debellari. Nec dum mihi innotuit vel minimum 
damni a tam larga sanguinis (ut imperitis videri potest,) 
detractione cuiquam fiiisse illatimi. 

[13.] Saepe quidem aggressus sum, in tractando hoc af- 
fectu^, Oepaireia^ rationem aliquam stabilire, quae citra in- 
gentem hanc sanguinis jacturam subsisteret, nempe' vel hu- 
morem resolvendo, vel expectorationis promotione illum eva- 
cuando. Sed nondum ea sors mihi contigit, ut huic ipsi, 
supra memoratae, praxi, parem aliquam reperire potuerim; 
cujus beneficio (non obstante tristi illa apud Hippocratem ** de 
PleurUide sicca prognosi*,) aegrum, etiam non moratus ex- 
pectorationem, ab insultu morbi vindico, per ipsimi sectae ve- 
nae orificium et Pleuritidi fiigam parans, et sanitati reditimi^. 

' affectu] tympiomate edd. '66, '68. progrederer ; sed ipsa rei necessitate ad- 

h apud Hipp.j om. edd. *66f '68, '76. actus Naturam ducem secuius sum, etiam 

^ Ai ^pa\ rwy ir\€vptrl^wy Koi &irrv- dum eidem Naturae vim in/erre videbar. 

<rroi x^^''^*'"'^ (Coac, Praen, iiL Quando vero post s^fficientem sangunus 

1 26. t. i. p. 293.) missionem symptomata renusere^ aegerque 

Add. edd. '66, '68 quae sequun- ab hoc affectu magnam partem levatus 

tur : — Certe nisi phlebotomia aliquoties videturf catharticum quoddam ex lenien- 

celebrata huic ntmpe methodo insistenti tibus est exhibendum; secus enim peri- 

nunquam hactenus mihi subsistere licuit ; culum est ne PlevritiSf cum sua natura 

licet neque iliud intentatum reliquerim^ admodum sit reciduaf iterum recrude- 

ut ultra secundam iertiamve vicem non scat. 



252 THOMAE SYDENHAM 

Plbu- [14.] ^ Quandoquidem vero hujuB morbi curatio in repetita 
veuae-sectione fere tota stat, quae tamen ab imperitis Cbi- 



punctiuae nirgis et nescio quibus medicastris in locis ab oppidis popu- 
iendinis. losioribus louge dissitis celebrata, miseros a punctura ten- 
dinum in artus amittendi, atque adeo in vitae^ magnum 
discrimen saepissime conjicit ; non e re fore duxi rationem 
buic malo succurrendi^ si forte fortuna impingatur^ hic sub- 
nectere. [15.] Qui vero pimctura hujusmodi plectuntur, 
dolorem non statim sentiunt^ sed duodecim horis post phle- 
botomiam se eodem affici conqueruntur^ non tam in orificio 
nuper facto^ quam in partibus ad axillam tendentibus, ubi 
tandem dolor se figit, et tunc maxime percipitur^ cum bra- ' 
qhium extendatur; attamen laesa pars tumore admodum 
insigni non affidtur, eodem avellanae magnitudinem vix 
superantij sed ex orificio humor aqueus vel ichor quidam 
jugiter distillat, quod qiddem praecipuum puncturae tendinis 
diagnosticum est habendum. Ita curatur^ ut et propriis 
oculis ipsus observavi : — 

IForm. 38.] * I^ Badicis Liliorum Alborum uncias qnatuor ; 

Coque ad teneritudiDem in lactis vaccini libris duabus ; deinde 
I^ Farinae Lini, 

[Farinae] Avenae, ana uncias tres ; 
Coquantur farinae ad cataplasmatis consistentiam in sufficiente 
quantitate lactis a radicibus praedictis colati, et radicibus contusis 
miflceantur : fiat cataplasma, parti aifectae oalide applicandum 
mane et vesperi. 



CAP. IV. "> 

Peripneumofda Notha. 

Sub hye- HvEMB ° iugruente, at saepius sub ejusdem exitum^ vereque 
"m emCT- •^^^^ nasceute, quotannis emergit febris symptomatis Peri- 
git; paulopneumonicis haud paucis conspicua. Paulo habitiores ac 
etcttMoa, crassoa ea prae caeteris aggreditur, virilem aetatem vel asse- 
viriiem ae- quutos, vcl etiam (quod saepius accidit,) praetergressos^ liquor- 
sequutos, ibus spirituosis (vini maxime spiritui^) plus aequo addictos. 
tereTCMo« ^^^ enim in hujusmodi hominibus sanguis humoribus pitui- 

^ Decst § 14 in edd. '66, »68, *76. » Decsl hoc cap. iu edd. '66, '68. 

Cf. Proceu, InL c. 49. C£ Process, Int. c. 9. 

* Cf. fonn. 245. ■ Hyeme — ejusdemlsubhyemise^:!^. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM vi. 3, 4. 258 

tosis^ bramae tempore congestis^ fuerit oneratus^ atque idem Peri. 
ab ineunte vcre in novum motum cieatur^ tussis, hanc nacta ^NoTHAf' 
occasionem^ mox subingreditur^ qua ministra dicti humores liquoribus 
pituitosi in pulmones irruunt ; quo tempore si forte aeger, *52i^°g ^* 
nuUo vivens consilio^ liquores ejusmodi spirituosos adhuc libe- praecipue 
ralius hauriat, crassescente jam fere quae tussim excitabat ^f^^ 
materia^ et ab ea praecluduntur pubnonum aditus^ et febris 
omnem sanguinis massam depascitur. [2.] Primo febris Morbi de- 
insultu nunc incalesdt aeger, nunc friget ; vertiginosus est, *^"P^°- 
de capitis dolore queritur lancinante quoties tussis impor- 
tunius fatigat; potulenta omnia vomitu rejicit^ nunc sine 
tussi; nunc illa vexatus. Urina turbida cernitur^ et rubens 
intense; sanguis detractus pleuriticorum sanguinem refert. 
Anhelus saepenumero spiritum crebro ac celeriter ducit; si 
moneatur ut tussim provocet, haud aliter dolet caput ac si in 
partes mox dissiliret^ qua loquendi formula aegri utplurimum in habi- 
utuntur. Dolet et thorax omnis, vel saltem puhnonum 1^^^^^.^ 
coarctatio adstantium auribus percipitur quoties tussit aeger^ febrisin- 
puhnone non se satis dilatante^ praeclusis adeo ab intume- ob^Uiter^. 
scentia (ut videtur,) meatibus vitahbus ; unde intercepta circu- cpptam. 
latione, sanguineque quasi praefocato, nulla fere (praesertim nem, Yei 
in habitioribus.) febris indicia sunt ; licet hoc accidere etiam ?I'I"!^^' 

'' ^ qua san- 

possit ob materiae pituitosae copiam, qua horum sanguis guis gra- 
gravatus in plenam ebullitionem nequit assurgere. pfj^' ^^ 

[3.] In curanda hac febre id mihi negotii dari sentio, ut curatio. 
sanguinem istum qui ad pulmonum et suflFocationem et in- curatio 
cendium facit, phlebotomia revellam ; ipsos pulmones remediis venae-uec- 
pectoralibus deobstruam atque eventilem ; et, diaetae refiige- diis pecto- 
rantis ope, totius corporis calorem compescam. Cum vero^^^^'^_^ 
hinc materiaepituitosae saburra in venis contenta pulmonum frigerante, 
inflammationi fomitem quotidie subministrans. venae-sectio- ?*' ^^^^' 
nem saepe repetitam videretur indicare ; iUinc vero obser- sioribua, 
vatio, quam facere potui diligentissima, me doceret phleboto- ^^™flo. 
miam saepe repetitam febricitantium iis qui crassiore essent rem prae- 

• terflrressis 

corporis habitu (praesertim aetatis florem praetergressis,) cum mi- ' 
pessime cessisse, atque adeo ab ejusmodi repetitione ^a^d ^^^^^®^^^^- 
minus absterreret ; catharsin ego crebriorem venae-sectioni venae-sec- 
succenturiabam, quae ei satis recte substituiturj in illis qui a ^^"^4^^^, 
largiori et iterata saepius phlebotomia abhorrent. aiscrebrior 

[4.] Ad hunc itaque modum processi : sanguinem e Juenda.* ' 



254 THOMAE SYDENHAM 

Peri- brachio in lecto jacentis extrabendum praecepi, nec passus 

NoTHA. ^^^ ^t 6x eo surgeret ad duas tresve horas ; cum omnis 

Sanguis e sanguiiiis eductio, quae universam corporis compagem labe- 

brachio fac^at quadauteuus concutitque^ Iloc pacto facilius tolleretur, 

lectoja- ita ut mitius cum aegro agatur, cum in lecto cubanti unciae 

trahendus. dcccm fuerint dctractae, quam si sex septemve tantum ami- 

serit, postquam e cubili surrexerit. Die sequenti potionem 

sequentem mane sumendam propino : — 

IForm. 39.] ^ ^- Cassiae Extractae unciam unam, 
Glycyrrhizae drachmas duas, 
Ficus pingues quatuor, 

Foliorum Sennae drachmas duas cum semisse, 
Agarici Trochiscati diachmam unam ; 
Coque sufficiente quantitate aquae; colaturae unciis quatuor, 
dissoWe 

Mannae unciam unam, 
Syrupi Rosacei Solutivi semunciam ; 
Misce ; fiat potio. 

[5.] Postridie sanguinem secunda vice mittere soleo, atque 
interjecto die uno potionem catharticam modo praescriptam 
iterum exhibeo, diebus altemis jugiter repetendam donec 
omnino convaluerit aeger. Diebus a purgatione vacuis, 
decocto pectorali, oleo amygdalarum dulcium, ac id genus 
aliis^ ut utatur consulo. 

A camibus et earum jusculo, maxime vero a liquoribus 
spirituosis quibuscunque^ aegrum interim inhibeo; quorum 
loco ptisanam ex hordeo et liquiritia (cerevisiam item tenuem, 
si eam efSagitet^) pro potu ordinario concedo. 

[6.] Atque ista quidem methodo vincenda est p Peripneu- 
monia haec Notha, orta ab exundanti coUuvie pituitosa in 
VeraPeri- sanguiue aggcsta ob hyemis analogiam^ et in pulmones ex- 
Su a^lVu- V^^^^ f i^ V^ ^o^ tantum iterata venae-sectio, sed et cathar- 
ritide in eo sis etiam^ indicabatur^ secus atque in vera Peripneumonia, 
fert, quod quam cgo ejusdem plane indolis cum pleuritide esse arbitror, 
pulmones atque ab illa in eo tantum diflFerre, quod Peripneumonia 

universa- ^ .1.0«. » 1 

liusaffi. pulmones universahus amciat: qmn et utnque morbo pan 
"*^, omnino methodo medemur, venae-sectione scilicet prae 

Notha . . « 

haec Pe- cacteris, et medicamentis refngerantibus. 

nionUab t^'] Notha hacc Peripneumonia^ licet ad asthma siccum 

asthniate aliquantulum accedat, tum quoad spirandi diiBcultatem, 

• Cf. form. 168. p est] rrat ed. 76. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM VI. 4, 5. 255 

tum etiam alia quaedam symptomata, ab illo tamen satis Peri- 
dignoscitur^ cum in ista manifesta febris atque inflamma- ^notha!' 
tionis signa se prodant^ quae in hoc nusquam comparent ; sicco dis- 
quamlibet in hac specie minora sint longe ac obscuriora illis ^inguitur 
quibus insignitur vera Feripneumonia. quam iiu 

[8.] *» Diligenter autem animadvertendum, quod^ ubi vini hl^iTco- 
spiritui^ aut aliis id genus liquoribus^ cum hoc morbo conflic- mitem. 
tantes se olim addixerint^ minime tutum erit eos statim ac 
derepente ab iis depellere; sed sensim id agendum^ quo 
minus hydropi tam repentina mutatio ac abrupta viam 
stemat. Quod etiam in morbis quibuscunque ab hac irpo- 
jxia-et. oriundis observari debet. Cum vero de spiritu vini 
mentio fuerit facta^ hic obiter dicam : optandum sane esset 
quod aut idem omnino exulet^ aut saltem spiritibus refici- 
endis^ non vero iisdem extinguendis^ usurpetur ; nisi quis Quam 
intemum ejus usum prorsus abdicandum maluerit, proin-p^fj*^ 
deque a Chirurgis solum ad ulcera digerenda fotubus inmis- spintus 

- . -1 1 A^ vini in am-.- 

cendum^ aut ambustis' extus admovendum. Quo postremo bustonim 
casu omnibus remediis, quotquot adhuc inventa fuere, hic curatione. 
Hquor facHe palmam praeripit, cum cutem subjacentem ab 
omni putrefactione tueatur ac vendicet, atque eo nomine 
curationem quam cito absolvat, digestionem, quae non nisi 
admodum tarde sua tempora percurrit, etiam non moratus : 
nempe si lintea spiritu vini imbuta partibus ab aqua ferventi, 
pulvere pyrio, vel simili, laesis, quam primum hoc infligitur 
malum, applicentur, eademque spiritu dicto madefacta sub- 
inde repetantur donec dolor ab igne penitus evanuerit, et 
postea solum bis in die. 

CAP. V.- 
Rheumatismtcs. 
NuLLo non tempore incessit hic morbus, maxime autumno, Annia 
et prae caeteris, annis florentes et oU yow 'x\a>p6v^. Hac ut nJ^^U„^^ 
plurimum occasione nascitur ; aeger scilicet sive exercitio atque au- 
aliquo vehementiori, sive alio modo, excalefactus, mox repen- praecipue 
tiniuu frigus admisit. A rigore atque horrore orditur tragoe- j.°^*^ * 
diam, quos statim excipiunt calor, inquietudo, sitis, et reliqua fngore 

post cale- 
factionem 

' Deest 5 8 in ed. 76. Process. InL c. 10. 

' Cf. Process. IfU, c. 50. * Cf. Theocr. Idyll xiv. 70; Erasmi 

■ Deest hoc cap. iu edd. '76, '85. Cf. Adag, iv. 3. 21. 



256 THOMAE SYDENHAM 

Rhcuma- illa infoelix symptomatum caterva, quibus stipantiir febres. 
-IL'^^J-_ Elapso die uno alterove (est et ubi dtius^) aeger atrod dolore^ 
pleramqoe nuuc in hoc, nunc in illo, artu infeetatur, in carpis, humeris^ 
ontur. genubus praesertim; qui, locum subinde mutans, vicissim 

Morfai ... _ _ 

histona. ulos occupat^ rubore quodam et tumore m parte quam postre- 
mum affecit adhuc residuis. Primis aliquot diebuSy febris et 
symptomata jam memorata quandoque" coinddunt; febris 
Febris autem sensim evanescit, manente dolore^ quin et nonnun- 
cmdesdt V^'^ inmauius saeviente, materia sdlicet febriU in artus 
ob mate- trauslata; quod satis ai^uit febris ipsa saepius recmdescens 
bificamab ^^ matcriam morbificam ab intempestivo extemorum usa 
intcmpe»- repcrcussam. [2.] Morbus hic, quoties a febre sejungitur, 
noTomum Arthrilis saepe audit; quamvis essentialiter ab iUa distin* 
u^'^^"*' gnatur, prout cuivis fecile constabit^ cui uterque morbus 
Arthniu iutimius fuerit perspectus: unde forsan petenda est ratio^ 
dSt hic*^' ^^ ^°^ ^"^ iUum pede^ transiverint Scriptores Medid; nisi 
morbos, forte arbitrcmur hanc morbi spedem ad reliquam malorum 
febre^ Biada de novo aocessisse. Utut se res habeat, jam plus satis 
jungitur: srassatuT hic morbus: et licet rarissime hominem e medio 

non est 

tamen. toUat, fcbre semel depulsa, tamen et vehementia doloris et 

diutumitas eum prorsus contemni non sinunt. Etenim si 

minus perite tractetur, non ad menses tantum^ sed ad ^ annos 

etiam aUquot, imo per omnem adeo vitam, miserum haud 

infrequenter discradat; quamvis in hoc casu non eodem 

semper vigore^ sed paroxysmis quibusdam periodioe repetitis, 

ad instar arthritidis^ subinde lacessit : imo vero potest fieri, ut, 

£o de&i- ubi diu multumque vexaverint dicti dolores^ tandem sponte 

gCTnooT desistant; atque interim aeger onmi membrorum motu ad 

"'""^SI^ mortem usque privetur, digitorum articuUs quasi inversis^ et 

rammotn protuberautiis, ut in arthritide^ nodosis in intema magis 

^J^^^^quam extema digitomm parte se prodentibus; stomacho 

ratar. nihUominus valeat^ et caetera sanus vitam toleret. 

Rh^^lS ^'^ ^** ®* *^ \xayQB morbi spedes, (Uoet non hujus esse 

ca,aiiahn. prosapiae vulgo credatur,) quae Lumbago Rhenmaiica aptissi* 

|!^^?|^^ me dicetur : immanis dolor sdUcet, idemque fixus drca lum- 

£icribi. borum regionem^ ipsumque aUquando ad os sacrum se dmiit- 

tensy paroxysmum nephriticum mentiturj nisi quod aogeip 

non vomituriat; nam praeter dolorem atrocissimum et vix 

" quandoque'] raro ed. 76. commemorare neglexermni, 

* tam tieco ilhtm pede transiv,] i. e. * ad] om. ed. *76. 



tnr. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM VI. 6. 257 

£eTendiiin circa ipsos renes^ aliquando et ureteres per omucm Rheuma- 

eorum ductum ad Tesicam usque eodem^ licet mitiori, ten 

tantur. Qui et mihi olim imposuit, tanquam a materia ali- 
qua sabulosa in iis partibus haerente penderet ; cum reverK 
materiae Rheumatismi peccanti et inflammatae ortum suum 
debeat, quae quidem partes illas jam solas urit, intacto reli- 
quo corpore. Immanis hic dolor, nisi abigatur eodem modo 
quo prior species, pariter etiam perdurat, pari saevitia excru- 
dans; adeo ut miser nequeat procumbere, sed vel e lecto 
exjjiatj vel super eodem erectus sedeat, corpore interim per- 
petua agitatione nuncversus anteriora^ nunc posteriora, incli- 
nato reductoque. 

[4.] Cum utraque haec morbi species ab inflammatione Curatio. 
videatur oriri, quod tum jam dicta arguunt phaenomena, Utraque 
tum {waesertim sanguinis venae-sectione educti color, (ut- cies ab in- 
pote qui pleuriticorum sanguini tam est similis quam ovum q*™^^" 
ovo,) neque quisquam reperiatur, qui hos inflammatione venae-sec- 
laborare vel quidem dubitaverit ; his (inquam^) ita se haben- f^i^nntit 
I tibus, censeo ego curationem non aliunde quam a phlebo- ^* **>^^«"- 

I tomia debere sumi; sanguine interim contemperato, ejusque 

i. nimio fervore represso, tum medicamentis refirigerantibus 

' atque incrassantibus, tum etiam conveniente regimine. 

• [5.] Ac proinde ut primum accersor, statim sanguinis 
undas decem e brachio lateris affecti tnitti jubeo, et jula- 
pium refidgerans incrassansque ad hanc fere normam prae- 
scribo: — 

[i*Wm. 40.]« I^ Aqiiae Nyinphaese« 
[Aquae] Portulacae, 
[Aquae] Lactucae, ana uncias quatuor, 
Sjmpi de Limonibus^ sesquinnciam, 
Sjrapi Violanim unciam unam ; 
Misee ; fiat julapium, de quo btbat ad Itbitum : 

vel etiam emulsionem in curatione morbi laterahs jam [c. 3. 
I § 6.] descriptam. Ad dolorem sedandum, cataplasma e mica 

panis siliginei et lacte croco tincto^ vel * folium braasicae, parti 
affectae applicandum, et saepe renovandum^ curo. Diaetam 
quod spectat, camibus prorsus interdico, quin et eorum jus- 

' Cf. formm. 102, 169. ■ vtl-^hrtm.'] om. ed. 76. 

y SjfT, € Smceo Citr, ed. 76. 

l1 



258 THOMAE SYDENHAM 

Rhcuma. culo^ quantumlibet tenui limpidoque ; quibus substituo jus* 
^"*""*' - cula bordeacea^ avenacea, panatellam^ et ejusmodi. Cere- 
yisiam tenuem mitemque pro potu tantum concedo, vel etiam 
(quae magis ad rem facit^) ptisanam ex bordeo, radice liqui- 
ritiae, acetosae^ etc^ in aqua fontana incoctis. Volo interim 
ut per aliquot horas singidis diebus lecto se abstineat^ cum 
ealor^ qui a jugi decubitu nascitur^ morbum promoveat inten* 
datque. 

[6.] Die sequente sanguinis tantundem detrabi praecipio^ 

atque intercalato die uno alterove^ pro aegri viribus^ tertio ; 

dein inteijecto trium quatuorve diemm intervallo, (prout 

aegri vires, aetas^ constitutio^ aliaeque circumstantiae sua- 

dent monentque^) quarto, atque uitimo ut plurimum, tenae- 

sectionem repeto; raro enim usu venit ut ultra quartam 

vicem venam incidamus^ nisi vel regimen justo calidius prae- 

cesserit^ vel medicamina calidiora aegro praeter neoessitatem 

fiierint ingesta. Quin et anodyna, sive paregorica, dicta re- 

media effusiorem sanguims missionem postulant : quamobrem^ 

Ab anody- utut sacviat dolor, per omnem hujus mort)i decursum, reli- 

nendum,' giosc mihi ab his temperandum existimo, (modo * mihi animo 

quorum ^\^ curationcm a sanffuinis missione solum petere.) cum illo- 

usu mor- ^ i. -i • . 

busfigi- rum usu ngatur morbus, neque tam facile venae-sectiom 

^*^'* cedat ; quae ide6, ob haec ipsa medicamenta officiose nimis 

exhibita, saepius quam erat opus, celebranda est. Quid quod 

et in morbi statu neque eam quam titulo pollicentur dmK/yrf^ 

alav valeant praestare ? 

Quo tem- [7.] luterim dum praedicta remedia diaetaque sedulo usur- 

gandmT'" P*^t^> encma e lacte saccharato subinde injici curo, diebus 

«eger. scilicct a phlcbotomia vacuis. Porro ut haec omnia ad dies 

minimum octo ab ultima venae-sectione diligenter observen- 

tur, serio hortor moneoque ; quibus elapsis, potionem cathar- 

ticam e lenitivis praescribo mane hauriendam, et insequenti 

vesperi dosin paulo liberaliorem syrupi de meconio in aqua 

florum paralyseos, quo scilicet sanguinis orgasmus, unde et 

recidivae periculum aUter intentari poterit, penitus repri- 

matur. Quibus rite peractis, ut in pristinum vitae genus 

(quoad victum, exercitia, atque aerem,) pedetentim se re- 

cipiat, lubens patior; ita tamen ut neque vinum, neque 

liquorem spirituosum quemlibet, neque etiam cibos^ sive jsale, 

• modo^pettre'] om. cd. '76. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM VI. 6. 259 

aive aromatis conditos, sive etiam hvairerrra quaecunque^ nisi Rheuma- 
diu postea^ degustare liceat. tisuus, 

[8.] Fost venam (quoties supra innuimus^) pertusam aegri 
dolores admodum imminuentur^ neque tamen adhuc prorsus 
evanescent ; at vero resarcita^ quam fecerat sanguinis detrac- 
tio, virium jactura, (superveniente maxime proximo illo anni 
tempore, quod magis faciet ad redintegrandum corporis robur, 
quam id quo primmn decubuit aeger^) symptomata ad unum 
omnia^ cessabunt^ atque aeger pancratice imposterum valebit. 

[9.] Jam vero^ tametsi praedicta methodo^ aut alia huic Dolores r 
simili^ tempestive atque sub ipso morbi ingressu adhibita^ t^^hn- 
eum quem jam dixi finem ut plurimum sortiatur; non raro pentetrac- 
tamen acddit^ ut, ubi aeger per errorem contrario plane modo pro scor-^ 
fuerit tractatus. doloribus vacds. nunc quidem mitioribus. ^uticis 

f ., ^ . ^ . ,. . saepeha- 

nunc vero atrocionbus, per omnem vitam misere discrucietur^ bentur. 
qui quidem minus cautis nuUo negotio imponimt, et pro 
scorbuti symptomatis vulgo habentur. Hic enim obiter (sed 
et libere tamen^) dicam, quod, licet nullus dubitem quin scor- 
butus in his plagis borealibus revera inveniatur^ tamen eum Scorbutui 
morbum non tam frequentem^ quam fert vulgi opinio^ occur- f^"^^g 
rere^ persuasum mihi habeo ; multos autem ex iis affectibus apud nos 
(ne pbirimos dicam^) quorum nomine scorbutimi incusamus^ ^ atque 
vel morborum fientium, nondum vero factortlm, quique nul- * ^^K® 
lum ad.huc certimi induerunt typum, effecta esse ; vel etiam ^^^ ^'^ 
infoelices reliquias morbi alicujus nondum penitus devicti, a »" affecti- 
quibus sanguis caeterique humores contaminantur. Verbi «J^r^^d 
gratia, quibus in corporibus materia aliqua arthritidi pro- *gf JJSV 
ducendae apta recens generatur, nondum tamen in artus sunt mor- 
depluit, varia se ostendent symptomata^ quae scorbuti sus- fient^m 
picionem facient, donec arthritis jam formata, atque actu ▼el non- 
se exerens^ nullam amplius dubitandi locum relinquat. fj^^ Se-' 
[10.] Neque ignoramus^ non pauciora symptomata scor- ▼ictorum 
butum mentientia, podagricos jam a paroxysmo liberatos Probatur 
infestare ; dum scilicet vel intempestivus evacuantium usus. >""<* «*- 

1 . «» * ^. ,. -^T ' A emplo ar- 

vel aegn effoeta^ aetas^ vel aha aliqua causa, Naturam inter- thritidis, 
pellaverit, quo minus materiam omnem arthriticam in artus P<><^"«» 
exonerare valuerit ; quae adhuc retenta^ cum rl dveiriTriievov 
existat, totam sanguinis massam inquinat, et confertissimo 
pessimorum symptomatum agmine ht>minem lacessit. Quod 

" omnia] eerto eertius add. ed. 76. * rffoeta] affrcta cd. 76. 



260 THOMAE SYDENHAM 

Eheuma- qmdem non de arthritide tantom, sed et de hydrope adhne 

TI8MUS. jjj^5jpig,j|.g^ dictum volo ; de quo morbo Kcet Tulgo jactetnr, 

dropii. ''Ubi desinit scorbutug, ibi incipit hydrops/' haec tamen 

vegula saepe saepius non aliter est accipienda, quam quod, 

ubi primum se hydrops manifeatis prodit indiciis, praecon- 

oepta de scorbuto opinio statim coUabaacit. Potest et idem 

hoc aflSrmari de quam plurimis aliis morbis chronids, vel 

adhuc in oorpore humano nascentibus^ quique proinde non- 

dum certum aliquem sibi cuderunt typum ; vel etiam de illis, 

qui^ licet partim fugati sint^ nondum tamen praitus debeDati 

exterminatique videntur» Et sane nisi hoc concedamus, 

Scorbnti nomen^ uti hodie fit^ in immensum crescet, et omnem 

Methodua fere morborum numemm absolvet. Cimi, si id sedulo aga^ 

mm adui- ™^ ^^ abdita eujusque morbi penetralia perscrutemur^ eum- 

terinis iiiis que post irreguhmum symptomatum vela latentem eruamus, 

matis, sed 8ua se mox specie sit proditurus et ad illam ad qoam attinet 

Bcu ™er.^°' fiBuniliam haud difficulter relegandus. Quiii et methodus qua 

fecte for- hujuscemodi morbi sunt abigeudi^ non adulterims ilUs sjm» 

accommo- ptomatis^ sed ipsi morbo, qualisnam is demum fuerit^ oeu 

danda. perfccte formato^ jamque actu existenti^ accommodanda. 

In Rheu- [] 1.1 ged hic uotaudum. non adeo consultum esse. quando 

matismo __*- -" , _. _. . • 11. 

inveterato Kheumatismus ahquot annorum diuturmtate altas radices 
srMai^um ^^^' sauguiuenl tam brevibus, ac sub ejusdem primordiis 
interve- fiebat^ intervalUs mittere; quin praestare, septimanarum 



nae-8ecti- ,jjq^Q^ intercapedinc repetitas iUas venae-sectiones dister- 

interpo- 



onea repe- 

titas est minare ; quae tandem vel penitus materiam morbificam aver* 
nendum. runcabuut^ vel saltem eo conducent^ ut fontaneUa in crurum 
Fontanella altcrutro cxcitata^ et spiritu quovis** vohitiU in vino Canarino 
et spiritus mane et sero exhibito, reUquiae ejus extirpentur. 
quiyis-vo- [12.1^ Jam vcro quantumcunque discriminis inter verum 

latilis hic _, -* . . ^ . ?. , . j ^ 

prosunt Rheumatismum (ut supra mnm,) et scorbutum mtercedat, 
aUam tamen speciem esse Bheumatismi^ quae ad scorbutum 
quam proxime accedit^ omnino confitendum est, utpote quae 
insigniora hujus morbi symptomata aemulatur, et pariter 
eadem ferme remedia sibi vendicat^ ideoque mihi RheunuMi'' 
mua Scorbuiicus audit. Dolor nunc hanc, nunc iUam partem 
obsidet^ sed eandem in tumorem^ ac in aUa specie^ raro attol- 

* qnovu rolaf.l volatiii D** Doctoria Goddard ed. 76. 

Coddard ed. 76. ' Deest § 12 in ed. 76, Cf. Proeets. 

• quivis volat.^ volaiHis D"' Doctorit Int. c. 59. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM vi. 5. 261 

lit, neque febrim sibi comitem adjimgit. Insuper non adeo Rheuha- 
fixus manet^ sed indolem magis vagam ac incertam refert, ^"""'' 
cum anomalis inconditisque symptomatis stipatus. Nunc 
hunc vel illum artum discruciat, mox intemas solum partes 
afficit, proindeque aegritudinem parit, quae redexmte exter- 
narum partium dolore iteram se proripit ; ita aegrum alter- 
natim divexans, ac in diutumitatem longam se protrahens, 
ad instar morborum qui vel maxime chronici habentur. Foe- 
minas prae reliquis adoritur, Ht et viros qui imbecilliori natu- 
ra sunt; adeoque ad affectuum hystericorum classem referri 
debere plane suspicarer, nisi quod iterata experientia com- 
probassem eum remediis hystericis minime cessisse. [13.] 
Illi etiam qui longum et repetitum corticis Peruviani usum 
experti sunt, huic malo sxmt obnoxii^ ; quod quidem (ut obiter 
id attingam,) unicum est inccmimodum quod ex hoc remedio 
illatum novi unquam. Sed utut id sit, hic afPectus, sive ex Rheuma- 
hac oecasione, sive ex alia quacunque causa, onginem ducit^ ^^^^^.^ cu- 
quam facilhme debellatur vinciturque usu sequentium^ quae^ '^^0- 
nisi privato commodo pubUcum praetulissem^ prorsus mihi 
reticenda essent ; etenim his sdis quam multos^ eo quo de» 
scripsimus modo laborantes^ sanavi^ quibus venae-sectiones, 
quantumlibet repetitae, cathartica^ diaeta lactea, pulverea 
testacei^ etc, ne hilum profecerunt. Atque haec sunt : — 

[Form, 41.]i> I^ Consen^ae Cochleariae Hortensis recentis unciafi duas, 
[Conservae] Lujulae nnciani nnam, 
Pulveris Ari Compositi draclimas sex, 
cum sufficiente quantitate Syrupi Aurantiorum ; 
Fiat elecluarium : capiat drachmas duas ter in die per mensem 
integrum, superbibendo aquae sequentis uncias tres : — 
[Form, 42.y ^ [Foliorum] Cocbleariae Hortensb manipulos octo, 
[Foliorum] Beccabungae, 
[Foliomm] Nasturtii Aquatici, 
[Foliorum] Salviae, 

[Foliorum] Menthae, ana manipulos quatuor, 
Cortices Aurantiorum sex, 
Nucis Moschatae contusae semunciam ; 
Infundantur in Cerevisiae Brunsvicensis libras duodecim, ac dis- 
tillentur organis communibus, et eliciantur tantummodo aquae 
librae sex pro usu. 
Atqui praecisa dosis pulveris ari compositi observetur^ aut 
saltem eadem non minuatur. 

9 Cf. Ephf. Respons. L § 13. •» Cf. fonii. 261. » Cf. fomira. 94, 267. 



262 THOMAE SYDENHAM 

CAP. VI. ^ 

Febris Erysipelaiosa. 

NuLLAM non corporis partem^ idque nullo non tempore, 

incessit hic morbus^ at prae reliquis faciem^ exeunte prae- 

sertim aestate ; quo tempore saepe dum sub dio versatur, 

Describi- oonipitur aeger. Facies siquidem ex improviso in tumorem 

spec^s no- a.ttollitur^ qui subito exorsus cimi dolore ruboreque summis, 

tissima. dcuso minimarum pustularum ordine distinguitur, quae, 

aucta magis inflammatioue, in yesiculas subinde facessunt : 

binc per frontem ipsumque caput latius serpit^ oculis interim 

tumoris magnitudine plane obrutis^ (rusticis syderatio audit^) 

neque multum profecto abludit, nisi quod adsimt pustulae, 

ab iis symptomatis quae inflicta ab apum vesparumque acu- 

leis comitantur vulnera. Hoc se habet modo Eiysipelatis 

notissima species ac vulgaris. 

[2.] At vero^ quamcunque corporis partem hoc vitium 

obsederit^ ut etiam quocunque anni tempore, rigor atque 

horror, nisi praecesserint^ (quod nonnunquam pridie^ aut 

nudius tertius^ solet contingere^) huic se inflammationi ut 

plurimum adjungunt^ sitis insuper, inquietudo^ ac reliqua 

febrium indicia. Procedente morbo, uti primum febris dolo- 

rem^ tumoremj atque alia. peperit symptomata^ quae indies 

ingravescentia nonnunquam in gangraena terminantur^ ita 

haec invicem haud mediocrem ad febris augmentum confe- 

runt operam^ donec remediis idoneis utraque restinguantur. 

Describi- [3.] £st ct alia hujusce morbi species^ licet rarius occur- 

Iiil*rariiw ^'^® • ^^^ quolibet anni tempore invadit, idque hac ut 

occurrens. plurimum wpo^idorei, quod scilicet aeger vinorum subtilium 

magis magisque attenuantium potationi paulo liberalius in- 

dulserit, aut liquoris similis spirituosi. Febriculam, quae 

agmen ducit^ mox excipit pustularum per universum fere 

corpus eruptio, quae urticarum puncturas referunt, et non- 

nunquam in vesiculas attolluntur ; mox recedentes tubercu- 

lorum more sub cute se condunt cum pruritu mordacissimo 

et vix tolerando, at^ quoties levissimam scalpturam subeunt, 

rursum apparent. 

CuRATio. [4.] Hic ego materiam peccantem sanguini permixtam 

Curatio ritc evacuandam^ ejusdemque sanguinis ebuUitionem rcme- 

niateriam 

i Deest hoc cap. in cdd. '66, '68. Cf. Procesi. InU c. U. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM VI. 6. 263 

diis illiim contemperantibus sufflaminandam, censeo; eam Febrts 
denique, quae jam partibus impacta est, materiam evocan- atosa?^' 
dam^ discutiendamque. peccantem 

Haec ut fiiant^ ubi primum accedo^ satis largam sanguinis ^^*^"^" 
quantitatem e brachio extrahi praecipio^ qui quidem pleuriti- bus jam 
corum sanguinem fere semper aemulatur. Die sequente blan- dUcuti^ 
dam iUam potionem catharticam^ mihi in praxi familiarem tibu», et 
exhibeo^ et hora somni (si paulo frequentius dejecerit aeger^) contempe- 
haustum aliquem paregoricum^ — exempli gratia, syrupum de ^^^1^^^. 
meconio in aqua florum paralyseos, vel alium ejusmodi. da; 
Peracta catharsi. partem affectam sequenti decocto foveri *?P**^" ^ 

' -^ ^ etiam post 

jubeo : — catharsin 

applican- 

[Form. 43.] * J^ Badicis Althaeae, 

[Radicis] Lilionim, ana unciaB duas, 

Foliorum Malvae, 

[Foliorum] Sambuci, 

[FoHorum] Verbasci, ana manipulos duos, 

Flonim Meliloti, 

Summitatum Hyperici, 

[Summitatum] Centaurii Minoris, ana manipulum unum» 

Seminum Lini, 

[Seminum] Foenugraeci, ana semunciam ; 
Coque in sufficienti quantitate aquae adlibras tres: coletur liquor, 
et tempore usus adde sin^^lis libris decocti, Spiritus Vini uncias 
duas. Stupbae e panno laneo levis texturae boc decocto immersae 
ac expressae, calide admoTeantur parti bis in die, quae postfotum 
quotidie illinatur sequenti mixtura : — 

[Form. 44.]* I^ SpiritusVinilibram dimidiam, 

Theriacae Andromacbi uncias duas, 

Pulveris IMperis Longi, 

[PulTcris] Caryopbyllorum, ana dracbmas duas ; 
Misce ; cbarta emporetica bac mixtura made£Eu;ta parti circum- 
Tolvatur. 

[5.] Aeger insuper ut jusculis tantum hordeaceis atque Quae di- 
avenaceis^ cum pomis assatis, yescatur volo ; tum etiam cere- "Jj^cniat. 
visia utatur tenuissima^ et per horas aliquot singulis diebus a 
lecto sibi temperet. Hac methodotum febris^ tum alia sym- 
ptomata, dtissime ut plurimum fugantur : sin aliter^ rursus 
venam seco ; quod et tertium nonnuuquam fieri debet^ inter- 
posito semper die unoj si prava nempe adsit sanguinis dia- 

k C£ formm. 8, 24, &c * Ct formm. 171, 172. 



264 THOMAE SYDENHAM 

FcBRxs theais, et febris intensior. Diebus a venae-sectione liberis 

RY8IPEL 
AT08A. 



RY8IPEL. gugm^ Q lacte cum syrupo violaceo, et julapia refrigerantia 



' ex aqua nymphaeae^ etc^ in Rheumatismi curatione jam [c. 5. 
§ 5.] dicta, qualibet hora diei usurpanda praescribo. Ut fdu- 
rimum vero unica venae-sectio et subsequens catharsis, si tem- 
pori adhibeantur, rem expediunt. 

Quae urticarum puncturas cum pruritu refert species pari 
modo est amolienda, nisi quod haec remediis ab extra appli- 
candis minus egeat. 

[6.] ^ Hic obiter dicam^ quod^ licet non solum hic affectus 
de quo jam loquimur, sed et plerique eorum qui cutim im- 
petunt et eruptionem aliqualem comitem sibi adjungunt^ 
(modo chronici ii sint^) facile huic methodo cedant^ ac proinde 
sanguinis missione et catharsi iteratis brevi se proripiant; 
eorum tamen aliqui via plane diversa tractandi sunt^ nec 
evacuationes modo dictae quantumlibet repetitae^ nec pul- 
veres testacei sanguini edulcorando destinati^ quicquam pro- 
ficiunt ; cum recrementa quaedam^ pravam diathesin adepta, 
intimius cuti impingantur^ non nisi remediis quae sanguini 
robur ac vim conciliant^ proindeque cutis spiraculis deobstru- 
endis apta nata sunt^ ullatenus amovenda debellandaque. 



Pniritus Cum successu itaque non vulgari sequentem methodum 

ferini < 
ratio. 



fenni cu- aggressus stuu iu pruritu ferinOj atque inveteratis id genus 



cutis eruptionibus : ut,— 

[^Form, 46.] " J^ Theriacae Andromachi seniidrachmain, 
Electuarii de Ovo scrupulum unum, 
Badicis Seipentariac Virginianae subtiliflsinke pulveratM 

grana quindecim, 
Lapidis Bezoardici Orientalis grana quinque, 
cum sufficienti quantitate Syrupi e Conditura Citriorum ; 
Fiat bolus, sumendus mane et hora somni per dies unum et yiginti, 
superbibendo oochlearia sex sequentis julapii : — 

[Form, 46.]" I^ Aquae Cardui Benedicti uncias sex, 
Aquae Epidemicae, 

[Aquae] Theriacalis Stinatitiae, ana uncias duas, 
Syrupi Caiyophyllorum unciam unam ; 
Miflce; fiatjulapium. 

[7.] Singulis matutinis post assumptum medicamentum 
sudet horae unius vel alterius spatio^ vel potius pluribua 

- H 6—8 desont in ed. 76. Cf. - Cf. formm. 173, 174. 
Proeeu, Int. c. 12. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM VI. 5, 7. 265 

stragulis quam soleret coopertus, in lectulo levi madori in- Febri» 
dulgeat per dictum tempus. His finitis, si pustulae adliuc atos"'' 
non evanuerint^ sequenti linimento partes affectae inun- 
gantur : — 

[Form, 47.p ^ Unguenti ex OxylfqMttho uncias duas, 
Unguenti Pomati unciam unam, 
Florum Sulphuris draclimas tres, 
Olei Rhodii guttas decem ; 
Fiat linimentum. 

Veruntamen medicamenta praescripta haud usurpentur^ nisi 
yenae-sectione atque catharsi rite praemissis; quae^ tametsi 
solum adMbitae curationem non absolvunt^ aegrum tamen 
contra febrim praemuniant^ ob usum medicaminum cali- 
dorum alias occursuram. 

[8.] Est et alia eruptionis species^ etsi minus frequens^ ad 
cujus medelam nullae prorsus evacuationes conferunt. Haec 
tametsi in aliis qnandoque partibus^ ut plurimum tamen in 
pectore apparet^ ac locb aliquo determinato se figit^ vix cutim 
supereminens^ atque latiorem maculam prae se ferens^ nisi 
quod aliquantulum porriginosa^ ac quasi furfuracea^ cum squa- 
mulis colore ad flavum vergente tinctis^ cemitur. Hac sive 
macula^ sive impetigine^ vigente, aeger bene se habet^ eadem 
vero evanescente^ (ut saepe fit^) leviculam aegritudinem pati- 
tur, atque urina ejus turbidior et rubicundior^ sed ad flave- 
dinem accedens^ redditur. In hujus etiam affectus curatione^ 
eadem via, atque iisdem post evacuationes universales plane 
remediis^ insistendum, ac in pruritu ferino modo dicto ; ac 
proinde (quod non omittendum^) vini^ nt et carnium evTrhr- 
rmv, ttsns omnino concedendus^ cnm refirigerantia omnia magis 
officiant quam prosint. Atque ita haec postrema eruptionis 
species curatur, quae tamen aUqnando non nisi aquis ferreis 
diu epotis cedet. 

CAP. VII. P 
Angina, 

QuoLiBET anni tempore aggreditur, maxime tamen illoj^^^^^^ 
qnod ver atque aestatem interjacet, juvenes prae caeteris, et ae»totem 

« Cf. forni. 175. 

P Deett hoc cap. in edd. '66, '68. Cf. Proceu, Int. c. 13. 

M m 



2fi6 THOMAE SYDEXHAM 

A^ni^^ tempenunento aangnineo praeditos, rnfos etiam (qnod nan 
mt4»rjacen- f^jg^\ obflerravi.) prae reliqnia cHnnibus. Bigent horrentqne 
praecaet«' mox a pnmo moroi msnltn; aeqnitnr febns, et panJo post 
H^l^J^' dolor. et fancinm inflammatio. coi niai matnre saocnrratnr. 
tosan^ipiH aeger statim nec deglntire Talet amplina, nec spiritnm per 
^^Z^^Tn' nares dncere^ sed cnm sensn qnodam strangnlationis pnedo- 
fm it^Tn, duntnr fances ab inflammatione et tnmore nmlae, tonsillammL 

mvidit. , . . ^ ^ \ ^ Z^ 

Morbi de- laryngis, ita nt tantnm non snnocetnr. Ingens ab hoc mcarbo 

•criptio. pericnlnm^ ntpote qni pancis nonnnnqnam horis hcHninem 

jngnlat ; qnoties scilicet magna yis materiae febriUs in prae- 

dictas partes conjicitnr, neqne satis tempestiTe conTenimtinm 

remediomm nsn ingmenti occnrritur procellae. 

CrrKATTo^ [2.] Opem latnms^ sangoinem cnm primis e brachio copi- 

^'"r»t</> ose detraho, mox ex rannla ntraqne; dein, nt partea inflam- 

copioM matae melle rosaceo spintn snlphnns ad summnm aoorem 

primam e V^™^^^f tangantnr, anthor snm ; mox gaigarisma seqnens 

brachio, praescribo, non Tnlgari modo nsnrpandnm, sed ita nt in ore 

TmhU ^^^ uUa agitatione contineatnr donec incalescat, dein ex- 

uiraquc; pnatuT, ct repetatuT snbinde : — 

melle rot, 

et »pir, [Form. 48.] < I^ Aquae PlantagiDis, 

vitr.; gar- [Aquae"] Bosarum Rubraruni, 

[Aquae] Spennatis Ranarum, ana uncias quatuor, 
Albumen Ovorum in aquam agitando redactum trium, 
Saccbari Oandi albi dracbmas tres ; 
Fiat gaTgarisma. 

Jubeo etiam ut de emulsione in cura Morbi Lateralis [c. 3. 

§ 6.] praescripta, tcI simili, indies sumat. 

dfinca- [8.] Sequeuti mane, nisi febris et dolor inter degluti- 

fiiiml.^*^' endum perceptus aliquantulum remiserint, Tenam in brachio 

mrsum ferio, catharsi in diem posterum rejecta. At si ntra- 

que haec minuantur, catharticum lenitiTum statim exhibeo ; 

quod quidem post sanguinis missionem prae omnibns aliis 

pemtile, ac apprime necessarium esse, multiplici experientia 

comperii. Si fortean (quod quidem oppido rarum est,) febris 

aliaque symptomata etiam post catharsin bellum minentur, 

Enem» Itcrata, ut prius, Tenae-scctione perdomanda snnt, ut ' et epis- 

frigerans PAstico amplo ac forti posteriori cerrici applicando. Per 

etemol- integrum higusce morbi decursum enema refrigerans emol- 

1 Cf. form. 176. » «i— <ipp/»c.] om. ed. 76. 



OBSERVATIONUM MEDICARUM VI. 7. 267 

lieusqne omni mane^ dempto illo quo catharsi vacat, injicien- Angina. 
dum. atque aesnrum hoc pacto reficiendum quotidie praecipio. ije^» q»}®- 

FA-i n ' J •X4.-1 tidieinji- 

[4.J Cames^ cujuscunque demum genens^ ut et juscula ex ciendum 
iis parata, sacra sunto ; jusculis vero hordeaceis, avenaceis, ^®*- 
pomis coctis, ac id genus aliis, vescitor ; ptisana ex hordeo omnino, 
vel cerevisia tenuissima utitor. Lectulo interim per horas jQy^g°j^fj**' 
aliquot quotidie absistat ; cum hujus tepor tum febri, tum quot sin- 
reliquis symptomatis quae hac methodo expugnare satago, ^^,"^8^1 
vires addat. Animadvertendum est autem, quod istiusmodi nendum. 
Angina, quae febris, mihi Stationaritie dictae, symptoma tan- ^^"^ 
tum est, illa ipsa methodo curari amat, quam febris ea sibi matica ea- 
vendicat; ac proinde vel per Sui(f>6pTf<nv et cutis spiracula t^^^^ ~^ 
exterminanda est, vel per aliam qualemcunque medendi f«^"«» «"- 
methodum, quae febn pnmanae, cui inhaeret, debetur : ptoma est, 
quod ■ sedula observatione dignum* ^^^^ ^"' 

Nonnullae 

[5.] Sunt et aliae Febres Intercurrentibus jure nierito ^^^^^^^J*' 
annumerandae, quae, quoniam alio aliquo modo immediate tibus an- 
abitum sibi parant, et in hoc vel illo symptomate desinunt, da^vul^ 
vulgo Febres non habentur : licet tales ab origine vere fue- P^^ «y»^- 

. «. .« 1 ptomatis 

rmt, atque affectus ille a quo morbus nomen mutuatur, tantum 
Febris tantum sit symptoma, quae in iUo demum terminatur. J*^ntur ,- 

^f ^ ' * ^ ^ hujusmo- 

Impraesentiarum duas tantum, Haemorrhagiam scilicet iVa- di sunt 
riumy ac Haemoptoeriy leviter perstringam. Nm^' 

[6.] Haemorrhagia Narium quavis anni tempestate ia- Haemop' 

festat, praecipue sanguine praefervido, temperamento vero^^^ 

debiliore, praeditos; idque magis aetate ingravescente, quam rhaoia 
adolescente. Primo ut plurimum appulsu febris prae se fert ^^'^'"^ 
indicia, qua derepente sibi per nares, qua data porta, faciente turNarium 
viam, dolor et calor sinciput adhuc torquent. Sanguis ad Haemor- 
horas aliquot profluit, dein aliquandiu sistitur, mox denuo 
erumpit, atque haec vidssim ; donec tandem vel remediorum 
usu, vel sponte sua ob imminutam copiam deperditamque 
cohibitus, omnino cessat ; ita tamen ut aegro singulis annis 
a reddiva metuendum sit, si vel a hquoribus spirituosis, vel 
alia occasione qualibet, aestuare contingat. 

[7.] Eum hic mihi scopum propono, ut sanguinis fervor ejusdem 
nimius atque ebullitio, unde oritur dicta praeter Naturae *^"*^*''^' 
modum extravasatio, fraenis omnibus compescatur, ejusque 

• quod — diguum] om. ed. 76. 



268 THOMAE SYDENHAM 

Amoina. impetiifl alio vertatur. Ea propter freqiienter bracliii yenas 
tundo^ et sanguinem liberaliter extraho^ pleuriticorum san- 
guini colore semper respondentem. Victus rationem re&i- 
gerantem atque incrassantem injungo; ut aquae fontanae 
partes tres^ lactis unam^ simul coctas^ et frigide hauriendas, 
poma cocta, juscula hordeacea, et similia a camibus abhor- 
rentia; julapia insuper refrigerantia atque incrassantia, una 
cum emulsionibus in morbis inflammatoriis supra descriptis. 
Lectulo item ut absistat per aliquod spatium quotidie moneo ; 
tum ut nuUo non die injiciatur enema leniens refrigerans- 
que, nec vel semel quidem omittatur ; haustu quinetiam hora 
somni paregorico e diaoodio, ceu catena^ constrictus sanguinis 
iuror coerceatur. At rero quando hujusmodi Haemorrhagias 
non raro comitetur lympha acrior, quae sanguini permista 
Quo no- ejus motum adjuvatj venarum orifida reserando^ praeter re- 
"hareirhic vulsiouem et re&igerationem^ solenne mihi est catharticum 
iiistituen- blaudius Tel in ipsius morbi aKfJi% propinare, cujus operatione 
finita^ anodynum exhibeo praeter solitum viribus auctum ; et 
ubi symptoma penitus evanuerit^ aliud demmn catharticum, 

[8.] * Quoad extemas applicationes : lintea quadrupUcatay 
immersa aquae frigidae in qua sal prunellae dissolvatur^ et 
postea leviter expressa^ admoveantur nuchae ac utrinque cer- 
vici saepius in die. Item post universas evacuationes peractas 
liquor sequens applicetur : — 

IForm. 49.] ° Rt Vitrioli Hungarici, 

Aluminis, ana unciam unam, 
Phlegmatis Vitrioli libram dimidiam ; 
Coque tamdiu donec omnia fuerint dissoluta ; liquprem frigefac- 
tum tiltia, et a ciystallis subinde natis separa ; liquori residuo 
adde Olei Vitrioli duodecimam partem. Turunda cx linteo raso, 
liquore hoc probe humectata, nari ex qua sanguis stillat indatur, 
per dies duos isthic relinquenda. 

Quo etiam liquore linteamina imbuta et applicita sanguinem 
sistunt^ ex quacunque demum parte externa idem defluat. 
Haemop- [9.] Haemoptoe etiam, quae in aestatis ac veris confinio 
ifaemoTT tomines calidioris temperamenti, at minus robusti, adoritur, 
toe ejus- et quorum puhnones minus rocte valent, prae senibus item 
imloiir^ juniores, ejusdem ferc indolis cum haemorrhagia jam tractata 

» ncest § 8 in ed. '76. « Cf. Process. Int, c. 48. 

» Cf. form. 2iO. 



OBSEKVATIONUM MEDICARUM VI. 7. 269 

mihi est ; cum et haec quoque febris isit, quae tam nomen Anoiwa; 
quam essentiam exuit suam illa qua soluta est crisi ; hoc fere ^^^ ^^^: 
tantum discrimine, quod in morbo priori sangnis nimium jam trac- 
agitatus in narium venulas^ in hoc vero in puhnones^ impetum ^^^ 
fadt ; utque in illo, durante fluxu, dolor et calor sinciput fere quMn 
jugiter lancinant^ ita in hoc pectus uterque obsidet cum^j^^™^'^- 
debilitate quadam. Quin et hoc vitium eandem fere quam thodum 
haemorrhagia methodum medendi sibi vendicat, nisi quod™^^^^ 
oatharsin minus ferat, a qua^ praesertim repetita, aeger facile dicat, nisi 
in tabem conjicitur. At phlebotomia crebio celebrata, enema thai^ 
quotidie injectum^ diacodium hora somni propinatum^ diaeta ^^f^^ fe- 
insuper, et medicamenta tam incrassantiay quam refiige- praewrdm 
rantia, opus pro voto absolvent. T^r ?* 

cile in ta- 

[10.] Atque haec sunt quae hactenus observavi de nume- jlciJli^'^' 
rosa ista morborum tribu in varias familias dispertita, qui Conclu- 
Febrium sub nomine censentur^ atque de iis symptomatis quae "'^* 
ab illa pendent; in quibus id serio egi^ ut nullas putationes 
meas^ nulla imaginaria cerebri commenta^ orbi venderem; 
animo vero sincero candidoque^ nullique adeo hypothesi 
adstricto^ eorum historiam et naturalia phaenomena aliis tra- 
derem; curationes etiam pari fide et cautela pari subnec- 
terem. Quod si vehemens desiderium methodimi certiorem 
minusque lubricam in utilissimo tuendae mortalium vitae ne- 
gotio expiscandi constabiliendique^ me in semitas nullo antea 
pede calcatas pertraxerit, nemo eruditorum (uti spero^) mihi 
imputabit, quod vel spretis aliorum judiciis meo nimiimi 
fidam^ vel rebus studeam novis; cum et non spemendus 
rerum eventus mihi haec investiganti ingentes hucusque 
animos addiderit^ et posterorum experimenta sine dubio 
meam fidem sint liberatura. Et profecto haud oscitanter 
impugnandum est hoc morborum tam pestiferum agmen^ 
quod nullo non die cum genere humano bellum gerit inter- 
necinum atque aairopSov, et cujus telis duo ad minimum 
hominum trientes (si eos demas qui violenta morte perimun- 
tur^) confossi quotannis occumbunty. Indesinentes horum 
morborum impetus^ et quotidianae^ quas etiam de viris robus- 
tissimis et aetate maxime florentibus reportabant, victoriae^ 
(non obstantibus suppetiis iis omnibus^ quas nobis hactenus 

r Cf. Eput. Respons. /. § 52 ; Diisert, Epist. \ 59. 



270 THO. SYDENHAM OBSERV. MED. 

Anoina. attulere speciosae istae metliocli in speculatiyorum libris satis 
fidenter descriptae^) animo meo liaec primmn agitanti minus 
satisfadebant^ cum reapse cemerem^ ludicra ista cerebrosorum 
commenta ita parum ad redintegrandam aegrorum sanitatem 
conferre^ ut qui ad asyla haec confugerant^ (quicquid polUd- 
* tarentur Thrasones ' dogmatici^)^liaud meliori in loco essent> 
quam qui^ neglecta Arte^ se totos Naturae permiserant. Si 
quid ego hic egero^ quo vel periculij vel etiam difficultatis^ 
quae in his morbis persanandis plerumque occurrunt, pars 
aliqua levetur^ (quod^ salva verecundia^ me mihi polliceri pOsse 
saltem spero^) scopum quadantenus assequutus sum^ et dulds-* 
simum improbi laboris^ in bono proximi quaerendo recte col- 
locati^ fructum fero. Haec praecipua fere sunt quae jam 
habeo comperta (vel saltem ad methodimi aliquam novi redu- 
cere^) circa Febres^ et symptomata quae ab eisdem pendenti 
ad hunc usque 30 Decembris diem^ anno 1675^ quo haec 
conscribo. 

* ThratOf nomen gloriosi militis apud Terent iu Eutu 
FINIS. 



EPISTOL^ 

RESPONSORIiE DU^ 
A 

Thoma Sydenham, M. D. 

PRIMA 

De MORBIS EPIDEMICIS 

Ab Anno 1675. ad Aimum i58o. 

AD 

Amplifliimiin, DoctiffimTimq; Virum 

ROBERTUM BRADY M.D. 

Collegii Cajo - Gonevillenfis Cuftodem, 
nec-non Begium in Medicin& apud Cantabri- 
gienfes ProfejQbrem longe celeberrimum. 
SECUNDA 

De LUIS VENEREM 

Hiftoria & Curatione. 

AD 

OmatiiTimum, Eruditiilimumque Virum 

HENRICUM PAMAN M.D. 

Collegii Divi Johannis Cantabrigienfis 
Socium, Academise Oratorem Publicumj & in 
CoUegio Grefhamenfi apud Londinenfes in 
Medicina Profefrorem. 



Editio Secunda, 



LONDINI, 

Typis KN. impenfis WaUeri KettUby, ad Infigne 
Capitis Epifcopalis in Coemeterio D. PaWt, z68g. 



CLARISSIMO VIRO 

THOMAE STDENHAM, M.D. 

NEMO uspiam Medico^^um, Vvr Eruditissime^ acDmc pim 
aeris et infiuentiam in humana corpora attente perpendit ; nec 
in vita nostra perennanda quas agit partes, eorum quispiam 
consideravit satis; viresque quas eooerU in fermentando, alte- 
rando, et circumducendo, sanguinem, aut in motibus animalibus 
quibuscunque peragendis cujus sit energiae et efficaciae, horum 
non cdiquis notavit; neque ejusdem temperiem naturalem, aUe- 
rationes multiplices et mutationes, qtms Constitutiones haud 
perperam indigitas, ne leviter quidem vel Medici, vel Historiae 
Naturalis Scriptores attigerunt, multo minus perscrutari saie- 
gerunt. Fleri sane nequit, cum in omnes corporis partes, 
etiam reconditissimas, aer sese insinuet, quin quas subit alte- 
rationes et miUationes a rebtis quibus impregnatur, easdem 
sanguini et sucds communicet et imprimat ; unde ut phnimum 
ab hac vel illa prava aeris constitutione oritur hujus vel illius 
indolis prava sanguinis diathesis. Optimo itaque consilio 
Observationes Medieas circa Morborum Acutorum Historiam 
et Curationem yuo^/a varias annorum et eorundem partium con- 
stitutiones instituisti, cum in iisdem aeris aciiones in sanguinem, 
succos, et spiritus praesertim, (si ipse non sit spirituum mate- 
ria,) conspicianiur. Et nullus dubito quin Febrium indoles, ab 
annorwn temperie in quibus grassabantur observata, utilissimam, 
si non unicam, methodum constituit ad praxim stabUiendam. 
Perge itaque, et siquae adhuc restant Observationes Febrium 
annorum nuperrime elapsorum, fac ui palam fiant, qua in re 
quam maxime humani generis saluti prospicies. 

In Sect. prima, cap. quinio, [§ 33 sq.'] Libri Tui,paucis egisti 
de usu Corticis Indici, et ejusdem exhibendi methodo. Equidem 
scio quosdam haud infimi subsellii Medicos, qui in magna quanti- 
tate et dosi saepius repetita eum exhibent ; alios item, qui ex eo- 

N n 



274 THO. SYDENHAM EPIST. I. RESPONS. 

RoBERTi dem extracta, infusumes, et ex infusionilms jtdapia, et emulsio- 
Epistol A ^* conficiunt ; quibus modis se non tantum Intermittentes, sed 
et Continuas quasdam certo curare affirmant : magnum procul 
omni dubio in curandis Iniermittentibus est remedium. Ego 
quidem per viffinti plus minus annos dictum Corticem varia 
forma et muUiplici praeparatione maximo cum successu exhu 
bendum curavi. Si vero peculiare quippiam de usu hujusce 
Corticis nosti, vel quid melius progrediente experientia fueris 
edoctus, id ne graveris precor in lucem proferre. 

In curatione Rheumatismi [Sect. vi. cap. 5. § 4.] frequentem 
phlebotomiam, et larga manu celebratam, tanquam necessariam 
proposuisti. Quaererem ego annon, r^eeta tam severa ei 
crudeli methoch, alia non humani sanguinis adeo prodiga, nec 
nUnus certa, inveniri possU. Dum haec agis, Dignissime Vhr, 
maUvolorumjurgia, et nwidorum stigmaia atque cakmmas, sai 
superque persenties ; neque nunc minus quam ohm nomini Tuo 
aut famae parcent, licet ingemUs fere omnibus dispUceani ei 
candidioribus, apud quos solenne esi iatiusnMdi detractoreM 
despicere. Jsti vero, si Febrium historiam longo usu cmnpro* 
bat0m, vel earundem essentias, causas, et differentias, vel veram 
tandem medendi methodum, expiscari volunt, Te ducem ei viam 
praemonstrantem sequi necesse hdbeni; eum vix, mU ne vix 
quidem, alia, vel earum naturam investigandi, vel euramU, 
ratio possU assignari. Macte itaque esto, et speme sciolorum 
dicteria; sincerorum hominum ingenia excita; Tu m^hodum 
monstrasti, et si Tua non placet, qui carpuni deni po&iiorem ei 
magis firmam. Vale, Vir Iniegerrime, qui hisce peragendia 
iotam Medicorum turbam meriio devineies, inier reliquos vero, 

Tibijure meritoque amicissimum, 
R. BRADY. 

Cantahrigiae^ 
Decemh. 30. 1679. 



AMPLISSIMO DOCTISSIMOaUE VIRO 

ROBERT BRADY, M.D., 

COLLEGII CAIO-OONEVILLENSIS CUSTODI, 

NEC-NON REGIO IN MEDICINA APUD CANTABRIGIENSES 
PBOFB880RI LONOB CELEBBRKIHO. 

Me certe^ Vir Humanissiine^ si quid in morbomm cnra- 
tione profecero^ ad omne id cnivis efflagitanti impertiendnm 
prae caeteris^ qni nnnc snnt homines^ fadllimum esse omnino 
par est : si enim ea tantum mihi iimotescant qnae et reliquia 
mortalibns^ (quod mibi plus satis oonstat^) ntdlo pacto mihi 
obfuerit levidensia ista et e triviis desumpta evulgare; sin 
autem aasecutus sim aliquid quod e Re Medica sit, et ad certi- 
cnrem morborum therapeian faciat, non tam mihi laudi dabitur, 
quam aUis daretur quibuslibet, ea in lucem expromere ; qui 
ct a podagra jam ab annis plus minus triginta % et calculo diu 
male mxdtatus, fiEicile mecum reputo quam serio gauderem ai 
quod meis malis levamen aliorum indicio possit afferri. 
[2.] Cum autem paudssimis ingens illud privilegium a 
DEO Optimo Maximo ooncedatur, ut publico commodo hac in 
re insenrire queant, iisque tantnm qidbus o '^meliore luto" 
quam mihi " finxit praecordia Titan/' [ Juven. Sai. ziv. 84.] 
Totis agendum est, quod reapse effectum dare non satis est 
virium. Semper enim existimavi (neque id sine ratione,) 
majoris esse felidtatis, certam rel levissimi alicujus morbi 
debeUandi methodum aegris mortalibus prodidisse, quam vel 
TantaH (quod aiunt,) vel Croeri thesauros accumulasse. 
FeUciorem hoc illum dixi, dicam et meKorem aapieniwrem'^ 
que: quod enim uberius et sapientiae et bonitatis suae sped- 
men quis potest edere, quam, cum se e communi generis 
humani natura decisimi animadvertat, ea quae moUtur omnia 
ad publicam magis omnium utilitatem, quam ad suam ipsius, 

• Ct Traet. I. §§ 1, 70. 



276 THOMAE SYDENHAM 

DeMorb. qui tam exilis totius particula et contempta res est^ jugiter 
7" m '^^^rre ? *' Ut enim" (loquor cum maximo illo dicendi senti- 
endique magistro^ Cicerone meo, sui saeculi, ne dicam uni- 
versae hominum naturae, genio>) 'Heges omnium salntem 
singulorum saluti anteponunt, sic vir bonus et sapiens, et 
legibus parens, et civilis officii non ignarus, utilitati bomi- 
num, plus quam, unius alicujus, aut suae, consulit." (Cicero 
De Fin, Bon, et Mal, [iii. 19.]) Quinimo satis liquet, quod, 
cum facinorosi sit bominem jugulare, boni viri erit eundem 
vel conservare, vel alios iis instruere praesidiis, quibus adjuti 
eum ab interitu vindicent, etiam Authore vita jam functo. Et 
vox illa plane inhumana et scelerata audit eorum, qui negant 
se recusare, quo minus, ipsis mortuis, terrarum omnium defla- 
gratio consequatur*. 

[3.] His autem impraesentiarum missis factis, fatendum 
est debere me ea quae de his morbis de quibus percontari 
libuit animo volutavi, ut ut exilia, Tibi plane aperire; Tibi 
(inquam,) eximio Viro, et Sparta*^ quam omas dignissimo, 
cujus ego et eruditioni et probitati animique candori ea 
tribuo encomia, quae reliqua togatorum gens, inter quos 
nites. Praetereo etiam quantum Tibi debeo gratiarum, quod 
Te tam male habeant immerita illa, quibus a nonnullis pro- 
scindor, convitia; de quibus hoc habeo dicendum, quod si vita 
innocua hominis, qui neminem neque facto neque dicto lae- 
serat, me ab illis sartum tectum^ reddere valuisset, nunquam 
in me detonuerant. Cum autem nullo id meo crimine even- 
erit, neque (ut spero,) eveniet unquam, stat sententia non 
me ideo plectere quod alii deliquerint ; id tantimi ratus ad 
me attinere, ut viri probi scilicet officio defiingar, et boni 
Medici, quantum patitur tenuitas nostra. 

[4.] Morem itaque geram in tradendis observationibus, 
quae mihi in morbis, de quibus sciscitabaris, occurrebant. 
Primum autem agam de Febribus Intermittentibus, nunc 
apud nostroa Epidemicis. Quo nomine non abs re fore arbi- 
tror, annos istos ordine, sed breviter, percurrere, qui illum 
excipiebant quo claudebatur Hietoria Acutorum Morbarum 

^ Nero *' dicente quodam in sermone ^ ^irdprriuikaxffiTainiyKdcfiti. Cf. 

communi, *E/«oO 9cty6yros ycua iuxHitv Erasmi Adag, iL 5. 1 ; Gaisford, Par- 

fTvply ImmOf inquit, ifiov (wyros.*' (Sue- oem. Graec. 

ton. Vit. Ner. c. 38.) Cf. Sen. De Clem. ' sartum teclnm] i. e. tutum, intt' 

ii. 22 ; Dio Cass. Hist. Rom. Iviii, 23. erum. Cf. Cic Epist. Fam. xiii 50 ; 

de Tiberio. Krasmi Adag. iv. 5. 37. 



EPISTOLA I. RESPONSORIA. 277 

(qualis qiialis illa demum fuerit^) qui per praeterlapsos aunos DeMorb. 
quindeeim grassabantur, et quaedam obiter perstringere in 7"^!?* 
eorundem curatione a me pridem notata : quo facto melius 
innotescet quo tempore et quibus gradibus quae jam obtinet 
Pebrium Constitutio nobis obrepserit. 

[5.] Annus 1676 eosdem peperit morbos quos genuerat 1676. 
Constitutio postremo loco commemorata in dictis Observa- Annus 76 
tionibus, videlicet annorum 1673 (in cujus autumno ea se pri- perit^^mwT 
mum exeruit,) 1674, et 1675. At vero exolescente ferme bac ^» qwo» 
crasi, mitiores erant quam pro suo genio qui subpullulabant 73^7^^'' 
morbi, et minus insuper Epidemici : non obstante peculiari ^*°^"- 

. . _ _ -^ \ ,/ . ,. ^ . ceutehac 

ejus anni mdole, quantum ad manifestas aens qualitates, qm- crasi, mi< 
bus ab annis praecedentibus perquam abludebat; cum etp^Jg^^^^ 
aestatis fervor, et frigus hyemis, omnes ferme annos quorum «io evade- 
memoriam habemus longo intervallo superaverint. Et cum b?,etm]nua 
tam ingens tempestatum discrepantia similes tamen morbos ^pidemicL 
produceret, satis hinc liquet non tam manifestam, quam manifesta, 
occultam, aeris temperiem Epidemicis morbis favere. At J^^°5"^ 
vero fatendum est morbos eosdem quoad symptomata quae- temperies 
dam aliquando a manifesta aeris diathesi pendere, quod et d^^cL fal 
Morbilli et Cholera Morbus hoc anno invadentes testatum ^®^ » """ 
fadunt : de quibus breviter agam. ptomataS- 

[6.] Morbilli enim nascenti anno coorti, licet non admo- XrbuS 
dum Epidemici, id tamen eximii habebant, quod solito longius licet non 
procurrerent : nam cum, pro more suo, mense primum Janu- e^^^^J^j 
ario oomparentes, ad aequinoctium usque vemum ingraves- longius ta- 
cerent, dein paulatim imminuti, cum solstitio aestivo fere ex- pnTmore"* 
pirarent ; hoc anno ad aequinoctium ferme autumnale per- ®"° Pr*" 
tingebant, ab aestatis calore (nisi fallor,) aucti viribus quo non tamen. 
diutius obsisterent. Neque tamen methodum medendi ab mldenm 
usitata illa diversam postulabant. methodum 

[7.] Exeunte aestate Cholera Morbus epidemice jam sae- postuia- 
viebat, et insueto tempestatis calore evectus, atrociora con- ^*°^ E*«- 

,. . - , imteaesta- 

vulsionum symptomata, eaque diuturniora, secum trahebat, teCbolera 
quam mihi prius unquam videre contigerat. Neque enim ^jdemice 
solum abdomen, uti alias in hoc malo, sed imiversi jam cor- saeviebat, 

T V i- T • • atrociori- 

pons muscuu, brachiorum crurumque prae reuquis, spasmis bus soiito 
tentabantur dirissimis, ita ut aeger e lecto subinde exiliret, convuisio- 

^ ' num sym . 

• Decst Ehnch. Rer, in ed. '80. ptomatis 

Ktipatus. 



278 THOMAE SYDENHAM 

DcMo«B. u forte extenao quaqiiaTerauin corpore eoram Tim posset 
f-^.lgy- dudere. 

Anodyna [^O Quamlibet autem hic morbus ncm aliam a jam reoepta 
fortiora et medendi rationem sibi vendicabat, anodyna tamen fortioray 
ora^qujun eaque saepiuB ingerenda, quam alias aolebam^ omnino indica- 
alias im- tantuT. ExempU gratia : ad quendam vocatus per id tem- 
dicaban- poris truculentissimo illo^ quod modo descripsi, symptomate 
V"' , tantum non enectum. (me autem comitabatur Carolus Qood- 

Histona 

eo labo. all^ M.D.^ cujus auimi candor^ probitas illibata, summus in 

convaleV- ^^ f^^j labor improbus in morbis dignoscendis curandisque, 

centia. una cum nomine mihi sraiper occnmmt,) et enormi vomi- 

tione spasmoromque violentia animum agentem^ cum sudore 

frigido, et pulsu vix micante, guttas viginti quinque ' laudani 

liquidi^ a me jam olim putiUcati^, in cochleari uno aquae 

cinnamomi fortis exhibendas curavi ; veritus scilicet, ne vehi- 

culum paulo copiosius medicamento rejiciendo (quod in vo« 

mendi tam impenso conamine persaepe fit^) ansam daret. 

Dein lecto assidens quasi ad semihoram, et expertus remedii 

vires nec vomituritioni compescendae, nec sedandis convul* 

Usqae an- siouibus^ adhuc pares esse, toties iUud ipsum repetere, et 

rep^nda dosiu iu tantum augere^ cogebar, (interposito tamen spatio, 

estiaud. ut quid a jam ingesto nuhi £oret sperandum prius ediBcerem, 

dum 8^. quam novas adferrem suppetias,) donec tandem pervicadssima 

ptomata m^ sjrmptomata sub jugum victoris mitterentur ; quod tamen 

▼eris. vel minimo corporis motu exdtata denuo excutere satagebant. 

Serio itaque imperavi^ ut et corporis quieti modis omnibus 

ittdulgeret ad paucos dies^ et medicamentum jam dictum^ sed 

in minori dosi^ subinde assumeret, etiam postquam convi^ 

luerit, ad ede^icuf sdlicet confirmandam; quod nobis ex animo 

cessit. 

Tres sunt [9.] Neque est cur me quispiam justo audaciorem pronun- 

quibusex ^^^^> ^ sciUcct nomiue, quod tantam laudani Uquidi vim 

opioparata aegro iufuudere non dubitaverim; cum judice experientia 

Dosiset ^^^ constabit, quod in quibus affectibus ex (^io parata 

repetendi indicautur, (sunt autem tres^, vehemens dolor, vomitus 

viceacum i j . .• • j. • • • • -^ • !• 

sympto. vel dejectio enormior^ et insigniores spintuum animahom 
nitud™**^ ^™^^^^ ^ ^ ®* remedii dosis^ et repetendi vices, cum sjrm- 
sunt con- ptomatis magnitudine omnino sunt conferendae : quae enim 
ferendac. ^^^^ remissiori symptomati coercendo par est, ea ab aUo 

' 25] 3(red. '80. e C£ formm. 26, 131. «• Cf. Dissert. EpUt, $ 33. 



EPISTOLA I, RESPONSOMA. 279 

fortiore superabitur; et quae alias aegrum in manifeatum DeMori. 
vitae discrimen conjidet^ eundem impraesentiarum ab Orci ^/s^go." 
faucibus liberabit. 

[10.] Atque hi sunt morbi isti, qui boc anno populaban- Annus 
tur, iidem scilicet (ut jam innui^) cum morbis trium annorum ^^^^- 
praecedentium. Quales autem fuerint qui annum sequentem^ «^T^sicco 
yidelicet 1677> funestaverint^ non habeo dicere. Cum enim pede pne- 
molestissimo sanguinis mictu^ a motu yel levissimOj sub anni [hor, po-' 
initio male multarer; neque ita diu postea podagra etiam, integrum 

. . , , ejuadecur- 

quae non jam tam artus quam viscera saevissimo dolore sum vaie- 
excruciabat, accedentibus insuper virium et appetitus pros-^"^*""^ 
tratione, crurum tumore, aliisque symptomatis non minus 
periculosis ; (quem^ si tum fiierim extinctus, mors certe non 
tam a bonis^ quam a malis, abstraxisset^ haud equidem re- 
pugnantem ;) me domi meae ad menses tres continere, deindcj 
redintegrandae sanitatis causa^ per idem fere spatium rusti- 
cari cogebar. Autumno reversus ad meos^ Febres Intermit- 
tentes hinc inde sparsas esse (quarum tamen pars maxima 
aegros non in Urbe primum invaserat^) ab amicis didici ; cum 
autem mihi per valetudinem non liceret aegros invisere^ de 
hoc anno nihil melius silentio possum adferre. 

[11.] Proximi anni^videlicet 1678^Constitutio prorsus im- Annus 
mutata Febribus Intermittentibus (quae jam ab anno 1664^ ^^^^* 
ad tredecim sdlicet annos^ Urbe fere exulaverant, nisi quod f^m in- 
nonnuUos sporadice occuparent^ vel ex agns forte comitaren* tarmitten- 
tur^) usque adeo favebat^ ut Epidemicae rursus audirent ; annos ezu- 
neque eum tantom gradum hodie tuentur, quin et fines latius ^^|°^^^' 
proferenty donec haec a qua pendent aeris BtdOeai^ suam rursus au- 
oicfiijv attigerit. Quantumlibet autem dictae Intermittentea ^^ 
pauciores aliquot etiam tempore vemo fuerint adortae, eo Hyeme 
usque tamen exeunte aestate et autumno subeunte prae ^^^^^^^^^™ 
caeteris saeviebant^ ut nulli amplius morbo Epidemici nomen VarioUs 
relinquerent. Hyeme vero paululum fatiscentes Variolis ^"*^"^j^_ 
locum cedebant^ atque aliis insuper Epidemicis^ qui perporisEpU 
omnia dominabantur^ donec Intermittentibus apta tempestas locum ce- 
in orbem rediret. ^^^^ 

[12.] Sed ut jam edisseram quae de harum Pebrium et 21!^ fr""" 
natura et causis sedula observatione assecutus smn : imprimis quentius 
notandum est, quod, licet olim Quartanae frequentius occur- bani^riliic 
rerent, nunc dierum aut Tertianae erant, aut Quotidianae; ^ierumaut 

' ' Teriianae, 



280 THOMAE SYDENHAM 

DeMorb. (nisi quis postremas has Duplices Tertianas malit appellaFe;) 
^"'•so ®* pariter, quod^ licet Tertianae Quotidianaeque aliquando 
aut Quoti- ^^ rigore atque horrore invadentes, subsequente primum 
diaoae; et calore^ mox etiam Budore^ tandem in omnimoda dmvpe^iq, 
^^^^^diesanQTQnty atque post statam periodum aegros de novo 
Cardiacis lacesserent; ne hunc quidem jam morem servabant ultra 
neaSdo ^rtium quartumve paroxysmum; maxime si aeger lecto 
adeo prae- addiccretur, et assumptis cardiacis caUdioribus oleum camino 
lem suam (qnod aiunt^) addiderit ^ Fostea vero Febris haec eo usque 
incrudue- etiam praetcr indolem suam incrudescebat^ ut Intermissionis 

re,uttacto, ^ . . ■• . . ,. 

cerebro loco Kemissionem tantum aegro concederet ; et magis mdies 
extinlue.^* ad Continuarum speciem accedens^ tacto cerebro tandem haud 
baniur. paucos extingucret K 

n?8^*auol t^^"] Curationem quod spectat, jam a multis annis mihi 
tidianis inuotuit quam sit periculosum eam in Tertianis et Quotidianis 
nfica^cu.' (quaCj cum recentes sint nullumque typum indutae, in Con- 
rationem tiuuitatis viciuia adhuc haerent.) per sudorifica moliri : quam- 

molin pe- . . . . . . , , . . 

ricuiosum vis emm notissmium sit simui cum sudore prorumpente m- 

^* quietudinem atque alia symptomata statim evanescere^ et 

dirvpe^lav succedere, et ex consequenti huic paululum esse 

indulgendum^ saltem non esse obsistendum paroxysmo fati- 

scente ; tamen est compertissimum^ quod^ si justo copiosius 

iu enim eliciatur sudor^ quae intermittebat Febris jam fit Continua^ 

mttVba? ^' *®8®^^^®^ tanquam incerto aleae casu, in vitae discrimine 

Febria fit versatuT ; hic servatur, perit ille. Ratio est haec, (nisi mea 

Aetioioeia ™® ^*^* conjectura,) quod scilicet istiusmodi profusus sudor, 

ejuftdem. cum matcriae febrilis^ paroxysmi calore eo usque evectae ut 

jam per despumationem ejici possit^ modum exuperet^ exter- 

minata ea parte quae unico paroxysmo respondet^ de reliquo 

Venae- sc^gnini incendeudo impenditur. Hujus itaque methodi in- 

sectioet efficaciam^ et aliarum evacuationum (venae-sectionis, verbi 

* " Oleum adde camino/' (Horat. jut certe aeies priut ett retundenda quam 

Sat, iL 3. 321.) i. e. malo fomentumt vel- Continuae epidemice graesari fuerit inte- 

ut alimoniam, suppeditare, C£ Erasmi grum, Eieniminhac Febriumtpecie Na- 

Adag, L 2. 9. tura plut tatit fettinare videtur, et agew 

^ Add. ed. '80 quae sequuntur: — di vehementia jutto citiut tempora mate- 

Hic autem loei qffirmare libet, me ne uni- riae morbificae tubigendae, mox etiam 

eam quidem Febrem per hot diet vere Con- detpumandaCf debita pereurrere : quod 

tinuam viditte unquam, nitiforte re male in Depuratoria tecut accidit, in qua non 

getta tfi earum clattem fuerit evecta; vel niti pott diet tredecim vel quatuordecim 

una ettet Intercurrentiuro mihi dic- apparent tigna materiae febrilit tandem 

tarum, quod tcilicet omnifere anno inva- concoctae, per tudoret tubinde, vel potiut 

derent. Ita pertinaciter haec Conttitutio per 9uaryvhy paulo pleniorem^ eliminan' 

hujutmodi Intermittentibut favebat ; cu- dae. 



EPISTOLA I. EESPONSORIA. 281 

gratia, et catharseos^) incommoda (qnanim utraeque relax- De Morb. 
ando tonum sanguinis morbum protrahunt^) dum mecum »75^.^8^' 
perpenderem^ Peruvianus cortex certissimam mihi spem fecit; catharsis 
de quo vere affirmare possim (non obstante tam vulgi, quam ^^°J^^^ 
perpaucorum e doctis^ praejudicio^) me nihil mali aegris acd- hunt. 
disse ab ejus usu vidisse unquam, vel cum ratione suspicari Nonnun- 
potuisse; nisi^ quod illi qui longum et repetitum corticis longo cort. 
Peruviani usum experti sunt, (ut in capite de Rheumatismo fp^Jclei"*" 
l^Observ. Med. vi. 5.13.] praemonstraverim,) in speciem quan- quaedam 
dam rheumatismi scorbutici nonnunquam incidunt. Hoc mfscorbu-' 
autem malum perquam raro ex hac occasione nascitur, et, *'.*^^ *^^"- 

* ^ , citur ; sed 

quando accidit, facillime remediis ibidem descriptis cedit. rarissime, 
[14.] Et profecto si tam effectorum durationem, ^^*^°^ curatur! 
corticis hujus™ innocentiam, exploratam haberem, principem Cortex in- 
illi locum inter omnia, quotquot sunt, remedia deferre nullus ^*P**."™ 

' * ^ ^ ' estvmum, 

dubitarem; cum non tantum in hoc morbo insignium essenoninhoc 
virium deprehendatur, sed et in uteri, et ventriculi etiam, morbls »ed 
affectibus : tantum abest ut de eius insalubritate merito quis ^^ ''» ^^p* 

" ^ ct veutn- 

conqueratur. cuii,afrec- 

[15.] His autem potissimum de causis (nisi fallor,) dictus ^^"*- 
cortex male audit: Primo, quia plurima illa horrendaque praejudi- 
symptomata quae febres intermittentes jam diutius acgr^i^tiorieste-' 
cruciantes comitantur, etiam ubi ne minimum quidem cor- were de- 
ticis degustaverit, cortici vel semel assumpto imputantur; cortexma- 
secundo, quia, cum occulta vi et non per sensibilem aliquam ^® *^^*- 
evacuationem morbum averruncet, statuunt plerique mate- 
riam morbum committentem quae propelli debuerat, tanquam 
hostem intra moenia vi corticis astringente inclusam latere, 
novos daturam tumultus, atque aegrum non penitus evasisse 
cum adhuc catenam trahat. Ast hi non satis attendunt, 
sudores paroxysmum finientes id omne quod in lucido sani- 
tatis intervallo accumulabatur prorsus eliminasse, manere 
tantum morbi seminium tempore maturandum; quodque 
cortex fiigientem paroxysmum a tergo urgens, et intercepto 
qui debuerat subministrari morbi commeatu sive fomite, non 
potest in sanguine retinere quod jam in illo non nisi tan- 
quam in embryo reperitur, ac proinde neque strangulatio- 
num neque obstructionuia quae vulgo objiciuntur, reus est 
peragendus. 

* niii — eedit] om. cd. '80. " cortivis hujus} ipsiu^ ed. *80. 

O O 



282 THOMAE STDEXHAM 

DcMoBi. [16.J Qqo «atem pacto depireliendeiiii» oorticein Ti soa 

^T-so ' ^^i^oi^ febres fugaze ? Qoi id prob&re Telit, neoesse erit 

nt priiis alia astringentia pari Tirtnte praedita in medinm 

afferat ; mihi certe, Tel eonnn fortissima adhibenti in experi* 

Vei ij»4m mentnm, nondnm e Toto cessit. Qnid qnod illos etiam sanat 

^"^. qni ab eins nsn, tanqnam a cathartico assnmpto^ (qnod non- 

gs^^t- nnlHs accidit^) fireqnenter alTum deponnnt ? Id Tero demnm 

Haaa niae cst rccte sapere, sno se° qnemqne pede ac modnlo medri : at 

rCandTJ ^ V^ fncom sifai faciens'*, aliii se praeditnm esse fiumltatibos 

fnnt facol- existimarerit, qnam qnae insenrinnt percipiendae tcI Katurali 

xlTura** Therfogiac, (ut DEO scilicet, remm omninm AacniTBCTO et 

negarit. MoDEEATOBi, dcbita Tencratio cnm profnndissima animi pros- 

^**^*^"' tratione jnrc merito exhibeatnr,) tcI Philosophiae Morali, (nt 

•ophi ad Tirtntem exerceat, et mores tam ad priTatnm, qnam pnbUcnm, 



difkmd- "^^^ hnmanac bonnm accommodet,) Tel demqne Arti 
«m ipeci. Medicae, Mathematicae, et Mechanicae, (qnibns Tita com* 
N^nT inuni* adjnTatnr;) hic primnm hypothesin aliqnam e schola 
«nodAn^ Natnralis Philosophiae depromat, qna tcI nnicam difTerentiam 
In marbo- spccificam rerum in natnra possit enodare ; exempU gratia, 
71100 cm- rationem reddat qnare gramen onme Tiridi nbicnnqne colore, 
oporteta]i.nnsqnam alio oemitnr infectnm, etc. Hoc si effeoeiit, in 
thei^^'^ ejus castra hand inTitos transeam; sin aliter, non Terebor 
dnigrre; diccro quod Medici cura omms atque industria in expiscanda 
^^l^^jl* morbomm historia^ iisque remediis adhibendiB qnae (expe- 
oDamcoiii- rientia indice ac magistra,) eosdem Talent depellere, debent 
perientUm <^ll<x^ ; obsenrata tamen ista medendi methodo quam 
cum recu recta ratio (non speculationum commentis, sed trito et natu- 
conjunc rau cogitandi modo, mnixa,) ei dictaTent. Dicam itaque 
quain^r P&^^ 4*^0^ ^^^ didici de methodo qua Cortex nobis nsur- 

dicem at- paudus TCUit. 

gUt^ [17-] Cortex PeraTianus (cujus Ptihi§ Pairum Tulgo no- 
■equL mine insignitur^) annis abhinc quinque et Tiginti' (si bene 
PernT. 26 niemiui^) apud Loudinenses nostros in exterminandis febribus 
plua mi. intermittentibus. maxime quartanis. primum coepit indares- 

nusabhmc ' .^ '/^ . v u- 

aniiis pri- ccre. Idque optimo sane jure, cum bujuscemodi morbi rans- 
^hlaicu' ^^^^ ^ ^^ ^^ ^^^ remedio^ siTe methodo medendi, antea 
rescere. expuguareutur ; uude etiam Opprobria MetUcarum et erant et 

■ " Metiri le quemque suo modulo ^ fiieum tibifacieiu] Le. «e ^praai dt- 

ac pede verum csL*' (Horat Epist. l luden*. Cf. Eraami Jldag. L 5. 52. 
7. 98.) ' 8c. circiter &nn, 16-35, 



EPISTOLA L RESPONSOEIA. 288 

.«udicbajit. At vcro non ita multo tempore elapso^ duabns DeMorb. 
de caufiis^ non quidem levibus^ damnatus^ in desuetudinem ^^.^go. 
prorsus abiit : Primo^ quia paucis horis ante adventum parox- Duae cau^ 
ysmi (pro rec^to id temporis more,) exhibitus^ aegrum non- JJ[^t„^*^b" 
nunquam e medio tolleret^ quod et civi cuidam Londinensi^ auas in 
eidemque Senatori Urbano^ Underwood nomine, et Capitaneo dfnem^' 
nomine Potter, in vico vulgo dicto Black Fryars Pharmaco- Ment 
polae, memini accidisse ; funestior hic pulveris exitus^ quam- 
vis oppido mrus, Medicos tamen paulo cordatiores ab ejus usn 
merito retraxit ; secundo^ quia aeger^ ope pulveris a parox- 
ysmo alias invasuro liberatus, (quod plerumque eveniebat^) 
tamen intra dies quatuordecim reddivam ut plurimum pate- 
xetur, in morbo scilieet recenti, necdum temporis cursu suoque 
Marte commitigato. Maxima pars hominum his permota ra- 
tionibus spem de hoc pulvere jam pridem conoeptam protinus 
abjiciebat; neque enim tanti aestimabant paroxysmum ad 
paucoB dies protelare^ ut se eo nomine in vitae discrimen 
a pulvere intentatum indud paterentur. [18.] Ego vero 
jam ab aliquot retro annis haud vulgarem hujus Corticis vim Hercule- 
eerio perpendens^ animoque revolvens, non alio magis quam ^^*. 
hoc Herculeo medicamento febres intermittentes debellatas mentum, 
iri confidebam^ si, qua par erat, cura accederet et diligentia. e8t,^cun" 
Diu itaque multumque apud me agebam, ut et periculo a ?«>?"»»- 
pulveris usu impendenti, et reddivae intra paucos dies sub- 
secuturae, (quae duo erant amolienda incommoda^) possem 
occurrere^ atque aegrum hujus ope ad perfectae sanitatis 
gradum promovere. 

[19.] Primo^ periculum quod minitabatuTy non tam ex Quibus 
ipso Cortice natum arbitrabar, quam ex eo quod minus op- momentis 
portune aegro ingereretur : cimi enim vis ingens materiae ductus est 
febrilis diehus a paroxysmo vacuis in corpore fuerit aggesta, hancsuam 
pulvis praedictus^ si immediate ante paroxysmum deglutiatur, methodum 
facit quo minus materia morbifica ipsa Naturae methodo ret 
-(paroxysmi scilicet impetu,) possit eliminari; quae proinde 
fH^eter fas inclusa aegrum in vitae discrimen solet conjicere. 
Hoc ego me malum propulsare posse existimabam^ materiae- 
que pariter febrili de novo generandae obicem ponere, si, ubi 
primum paroxysmorum unus affligere desierit, confestim pul- 
verem exhiberem quo insecuturus sufflaminaretur^ et diebus 
iutermissionisj statis siibinde vicibus, eundem repeterem^ us- 



284 THOMAE SYDENHAM 

DbMorb. que dum noYUS invaderet paroxysmus; atque ita paulatim 
'75^'\o. tutoque proinde sanguinis massam salutifera Corticis virtnte 
penitus inficerem. 

[20.] Secimdo^ cum recidiva (quae intra dies quatuordeciiii 
plerumque accidebat^) ex eo mihi videbatur nasci quod sanguis 
non satis exaturaretur virtute febrifugi, quod^ utut efficax^ 
una tamen vice morbo penitus exterminando par non fuit ; 
idcirco autumabam nihil ad eam praecavendam aeque i>08se 
conducere, atque methodum repetendi pulveris, etiam devicto 
ad praesens morbo, justis semper intervallis, antequam scili* 
cet vires praecedentis dosis prorsus elanguescerent. 
Methodui [21.] His itaquc rationum momentis innixa, mens eam, qua 
^^ ^ " ^'jam utor, mihi methodum dictabat. Ad aegrum quartana 
febre laborantem accersitus, (die Lunae, verbi gratia,) si 
paroxysmus eodem die sit invasurus, nihil prorsus moveoj 
sed id tantum ago ut spem faciam eum a proxime venturo 
liberatum iri. Ac proinde binis diebus intermissionis (Martis 
scilicet^ et Mercurii^) Corticem^i exhibeo hunc in modum: — 

vcl in for- ^Porm. 60.]' R Corticis Peruviani subtilissime pulverati unciam unam, 
tuiirii**^' ^^^ suflBciente quantitate Syrupi Caryopbyllorum ; 

(vel [Syrupi] de Rosis Siccis ;) 
Fiat electuarium, dividendum in duodecim partes, quarum unam 
capiat quarta quaque bora, incipiendo immediate post paroxys- 
mum, superbibendoque baustum vini cujuslibet 

vei piiu- Vel, si pilulae magis arrideant, — 

Urum, 

[^Form. 61.]' ^ Corticis Peruviani subtilissime pulverati unciam unam, 
cum sufficiente quantitate Syrupi Caryopbyllorum ; 
Fiant pilulae mediocris magnitudinis, quarum capiat sex quarta 
quaque bora. 

vel in in- Scd minori cum molestia, eodem tamen fructu, hujus pulveris 
fuiione. uncia una admisceri poterit libris duabus vini Clareti, atque 
ejus cochlearia octo vel novem exhiberi iisdem quae dicta 
sunt temporis intervallis. Die Jovis, quo metuitur parox- 
ysmus, nihil impero, cum ut plurimum nullus accedat; re- 
liquiis materiae febrilis per solitos sudores^ qui' praecedentem 
paroxysmum absolvunt, despumatis ejectisque e sanguine, 

*! Corttcem — intervaUii] exhibeo nume bendo vini haustum ed. '80. 

et sero Coriici* tuhtilisiime triti ^ij vel ' CL formm. 150, 151. 

in vino hauriendaSt vel in forma electu- * qui — absolvuntl — ventet ed. '80. 
arii cum tyr, e rosis siccis q. s. superbi" 



EPISTOLA I. RESPONSORIA. 285 

atque intercisa noYae miaerae vel fomitis accumiilatione re- De Morb. 
petito palveris usu diebus paroxysmos distermuiantibus ad- *77.^80. 
hibiti. 

[22.] Verum enimvero, ne morbus denuo recrudescat, 
(quod e praedictis incommodis erat alterum^) die octavo^ 
praecise a quo postremam dosin aeger assumpsit^ eandem 
praefati pulveris quantitatem^ (unciam scilicet in partes duo- 
decim** divisam^) eadem qua prius methodo^ certo certius ex* 
hibeo. Quamvis autem repetita hoc modo semel medicatio 
persaepe morbiun conficit^ non tamen prorsus in tuto coUo- 
catur aeger, nisi Medico tertio quartove eandem methodum 
eodem temporis intervallo iterauti parere non gravetur; 
maxime ubi sanguis a praegressa aliqua evacuatione fuerit 
debilitatus, aut se aeger incautius aurae fngidiori feriendum 
exposuerit. 

[23.] Verum etsi hoc remedium nulla purgandi vi poUeat, Si ob idio- 
tamen, ob peculiarem quorundam corporum temperiem atque (^od^sa ™ 
idiosyncrasiam, persaepe* accidit, ut ab ejus usu, tanquam a peaccidit,) 
cathartico fortiori assumpto, aeger violenter expurgetur. In tu?aeger, 
hoc casu omnino oportet ut laudanum cum eo exhibeatur, ^^^ ^*^" 

* . ' dano est 

quo mmus hanc operationem, tam suae naturae quam morbo exhiben- 
plane contrariam, ciere valeat ; nequey pulvis justo citius per ^^ 
alvum expulsus disperdatur, antequam suo fungeretur munere. 
In hoc itaque casu laudani ejusdem guttas decem vino instil- 
lari jubeo, et ppst altemam pulveris dosin assumi, modo 
^arrhoea perstiterit. 

[24.] Dicta methodus usu mihi venit in caeteris intermit- Eadem 
tentibus, sive tertianis, sive quotidianis ; utrasque enim statim (ged^h? *** 
a finito paroxysmo aggredior, et repetito per jam commemo- dosj mi. 
rata paroxysmprum interstitia medicamine (quantum scilicet j^ tertla-^ 
earum fert indoles,) urgeo atque a tergo premo; hoc tamen2|f»®'.*i"<>" 
discrimine, quod cum quartana rarissime nisi uncia una in 
doses dispertita, reUquae sex drachmis possint ita expugnari 
ut inducias saltem concedant. Tertianae 

[25.] At vero tertianae quotidianaeque, etsi post unum al- ^^^J^^*' 
terumve paroxjsmum omnino videantur intermittere, tamen non ita 
non ita raro (quod et a me ante [§13.] est notatrmi,) postea ad ^"timia- 
continuarum fere speciem vergunt, et ad remissionem tantum, ^^ ^re 

speciem 

* octavo praec.] sepiimo ed, •80. » persaepel quandoque ed. '80. 

» duodeeim] quatuor ed. '80, ' neque^-perstiterit'] om, ed. '80. 



286 THOMAE SYDENHAM 

De MoAB. etiam diebus quae intermiasionem pollicebantur, aocedunt; 

*75-*lo! pfi^ertim ubi aeger lecto defixus regimine justo calidiore^ 

yergimt, a^t mcdicamentis febri per sudores ejiciendae dicatis, fuerit 

praesertim xnultatus. Hoc iu casu, a remissioue quantumlibet exigua 

aegro regi- ^ . . , 

roinejusto (id enim mihi unum superest^) ansam arripiens, pulyerem 
mulutQT- quam proxime a paroxysmo (quantiun conjectura valeo,) inge* 
inquoca- rcndum propino. nempe* quarta quaque hora, (ut modo dixi,) 

su a re- ., . i-^ • m* 

missione 1^6 qmdcm ipsum morans paroxysmum ; cum aliter m spatio 
Sbet exT" i^^^S^to pl^ **^ brevi alexeteria C!orticis vis sanguini im- 
gua opor- pertiri nequeat. 

w^iif i^ng^ [26.] Cum autem febres quae jam apud nos grassantur, 
rere, nec etsi post secundum tertiumve paroxysmum reponere se in 
mum prae. classem coutinuarum nitantur^ tamen ad intermittentes de^ 
Btoiaii beant referri; nulla mihi est religio Corticem vel in maxime 
conUnuts continuis hujus speciei sumendum proponere; qui.dicto more 
apyrexiam iteratus ad apyrcxiam certo aegrum perducet^ modo assiduus 
Cortex, lectuli caior, et intempestivus cardiacorum usus, continuit&- 
modo re- ^^^ {ebvi nou conciliaverint : quo in casu Peruvianum Cor- 

gimme ^ ' ^ 

justo caii. ticem nihil quicquam profecisse plus semel obs^rvavi. Neque 
impediatur^^^ uuquam coutigit ut vidcrcm vinum in quo propinatur 
ejus vis; Cortex (quod iure quis possit suspicari,) febricitanti ob&iase; 

nec obsut ^^ i -5 i. ^ u • i. * l 

vinum, in ^ coutra vero calor^ sitis, caeteraque ieons symptomata^ ut 
b^nir^^ ~ plurimum* post assumptam^ hujus remedii quantitatem suffi* 
QuomagisCiei^tem mox evanescent^ vino haud obstanti. Hic^ autem 
prociivis abscrvandum, quod, quo magis febris, sive sponte sua sive 
tinuiutem regiminc calidiori^ ad continuitatem accedat^ eo major Cor* 
majoriln ^^^^ quautitas exhibenda; ita ut nonnunquam viderim mor- 
dofu detur bum huuc uou uisi sesquiunciae^ vd unciis ejusdem duabua, 

Cortex. 

Quibus ^«^««^ 

arridet [27.] Cum vero sint aliqui qui Corticem hunc nec im 

paretiu-. pulveris forma^ nec electuarii, nec tandem pilularum, ferre 
queant^ iiis ejusdem infusum in frigido factum propino: 
uncias duas scilicet Corticis grosse pulverati in vini 
Bhenani libris duabus aliquandiu macero^. Liquor hic^ per 
manicam Hippocratis* saepiuscule trajectus^ colore limpidus, 

« nempe — rftxi] sesquidrachmam te. * Hic — cesnssel om. ed. *80. 

ejchibem sexta quaque hora ad vices qua- ** Cf. form. 152. 

tuor ed. '80. • " Manica Hippocratis est sacculus 

" ut plurimum'] om. ed. '80. laneus, figura pyramidali, quo viiia 

•» assumpt. — siiiffic.^ assumptas drach- aromatica et medicamentosa, aliique li- 

»1«* sex, pel quad earum exaequat virtu- qiiorcs, percolantur." (Blancardi Lex, 

tem ifi alia qualibel foKma ed. '80. Med.) 



EPISTOLA L RESPONSORIA. 287 

adeo non officit, ut yel delicatulormn palato arrideat; acDBMoRB. 
dictae infusionis unciae quatuor, ad dies aliquot factae, vir- ty^^gj" 



tutem drachmae unius Corticis in pulvere exlubiti videntur 
continere. Quae cum nec ingrata sit, nec yentriculum pre- 
maty duplo frequentius usurpari poterit quam reliquae e}U8- 
dem remedii formulae, nempe donec paroxysmi terga de- 
derint. 

[28.]' Quandoque accidit ut in hoc morbo male formato, Siromb- 
necdum in typum regularem evecto^ aeger ob vomituritionem c^Jjt "* 
fere continuam Corticem deglutitum, quacunque demum for- laudauhic 
ma exhibeatur, retinere nequeat. In hoc caau Tomitio prius est com- 
est compescenda quam Cortex propinetur : ad quem scopum Pf«cenda, 
collimans jubeo ut sexies vel octies spatio duarum horanun tez inge- 
succi limonum recens expressi cochleare unum cum salis^^ 
absinthii scrupido uno assumat, deinde hiudani liquidi gut- 
tas sedecim cum aquae cinnamomi fortis cochleari uno ; ac 
brevi post, si vomitus cessaveritj usum Pulveris Peruviani 
aggrediatur. 

[29.] Pro infantibusj quorum aetas tenella vix^ feret ut alia Tenene 
forma hoc remedium assumatur^ (saltem ea quantitate qua)^"^^^^^™ 
devincatur morbus^) sequens julapium praescribere soleo : — lapium ac- 

commoda* 
tur. 
[^Farm, 52.] ^ J^ Aquae Cerasoram Nigroram, 

Vini Rbenani, ana uncias duas, 

Corticis Peraviani subtilissime pulverati dracbmas tres,* 

Syrapi Caryopbylloram unciam unam ; 
Misce ; fiat julapium ; capiat cocbleaie uuum alteramve, pro ra- 
tione aetatis, quarta quaque bora, donec paroxysmi non amplius 
discracient; instillando alterais dosibus, si diarrboea adfueiit, 
Laudani Liquidi guttam unam vel duas. 

[30.] Observandum est insuper^ quod, cum breviora parox- Quare in 
ysmorum intewtitia in tertianis et quotidianis intermitten- ^^^^J 
tibus non satis temporis concedant ad sanguinem febrifuga quotidianis 
Corticia virtute plene exaturandum^ fieri non potest ut aeger mentum 
proximum a prima medicatione paroxysmum (uti in quartana ^®» "!" 
solet evenire^) certo eflPugere valeat ; sed in his medicamen* duum cu- 

rationem 
absolvit. 
f Deett { 28 in ed. '80. eifiio ad catum tertiai partU, ac colaiu^ 

' vix — unum vel dua»] vel a pulverit, rae cochleare unum aitentmve bie terve 
vel irfusi in frigido factiy ea quantitaXe de die pro reUione aetati» exhibendum 
qua divincatur morbu»t pariclitari pouit, curOy dionec paroxyami non amplius dts- 
drachmae duae vel tret Cortici* in vini crucient ed. '80. 
Gallici rubri libra una decoquendas prae- ** Cf. form. 155. 



288 THOMAE SYDENHAM 

De Morb. tum saepe non nisi post bidunm promissam curationem ab- 
Epidem. ^ . 
75-;8a_ solvet. 

Si,omni [31.] Animadvertendum autem, quod^ si aeger, non ob- 

jy^mg/^e. stante abundanti cautela superius tradita, nihilominus re- 

ger recidi- cidivam patiatur^ (quae in quartana ipsa rarius accidit quam 

tur,decoct in tcrtianis vel quotidianis^) tamen prudentis Medici erit non 

amar. ex- nimium pertinaciter insistere methodo Corticis per dicta in- 

auctorato *^ * 

Cortici tervalla exhibendi, sed pro suo judicio aliis modis curationem 
rietuT?***' aggredi ; cui prae caeteris Decoctum Amarum (quod appellant,) 
Aegernec maguopere conducere vulgo creditur. 

pohi qui^ P^-] Diaetam quod spectat caeterumque regimen, nec a 
ad Btoma- cibo ncc a potu arcendus est aeger, qualis qualis is demum 
cit, arcen- fucrit qui ad stomachum facit ; fructibus tamen horariis et 
dusest, liquoribus frigidis (utpote et infirmandae sanguinis massae, 
horariiset et fcbri postliminio reducendae^ admodum conferentibus,) 
fi?^du ^ semper exceptis. Vescatur itaque camibus eupeptis et eu- 
exceptis. chymis, et vino modice utatur pro potu ordinario; qua re 

Camibus i . • ^ ■ ^ • 

eupeptis et ^ola aegros nonnunquam restitui, etiam eos quorum corpora, 
cuchymis q\^ frequeutem* febris recursum contra Corticem quasi com- 

vescatur 

vinoque' munita^ salutiferam ejus vim perpetim eludebant. 

ntatuT Neque vero se temere aurae frigidiori committere debet 

Aura fn- acger, donec sanguis pristinum vigorem de novo obtinuerit. 

gidior vi- [-33 j jji^k a^tcm adverteudum, quod, cum de febribus in- 
ll^rmittentibus olim lObserv. Med, i. 5. 41.] agens, aegrum, 
sublato morbo, sedulo purgatum iri admonuerim, hoc intel- 
ligi velim de iis solum febribus quae vel sponte sua, vel alio 
sive medicamento sive methodo praeter Corticem Peruvia- 
num erant debellatae. Etenim curatio. cum huic remedio de 

utetomnes . , . 

evacuatio- quo jam loquor inmtatur, purgatione nec eget, nec eandem 
drssiJ^l**^" plaiie fert. Ita potenter dictus Cortex sine ope catharticorum 
enim ca- nou solum paroxysmis, sed et dyscrasiae quam corpori iidem 
vei enema inflixcrunt, subvenit. Vitandae itaque ante omnia evacua- 
chjirato*hi *^^^®® qualescunquc, cum vel blandissima catharsis, quinimo 
recidivae euema c lactc saccharato, in morbi discrimen certissime, forte 
conj wl ° in morbum ipsum, denuo aegrum conjiciet. 
Febrea [34.]* Hic autcm commcmorare libet, quod sub primos 

temea^^^' ^W^ Constitutionis annos symptoma quoddam insigne febri- 

* obfregu, — eludJ] frequenti febrU re^ k Htc — tubvenit] om. ed. '80. 

eurtucommunitasaluttferam aiii* Corticis ' Desunt (§ 34^--S6 in ed. '80. 

vim eludebant ed. '80. 



EPISTOLA I. RESPONSORIA. 289 

bus intermittentibus quandoque supervenerit. Nempe earum de Morb. 
paroxjsmi non cum rigore et horrore, quas postea febris ex- ^J^'?»» * 
cipit, inyadebant, sed aeger iisdem plane symptomatis tenta- ^^, 
batur ac si apoplexia vera laborasset, quae tamen nihil aliud ^^^^ sti. 
esset (utcunque hunc aflFectum aemularetur,) quam ipsa fe- Jpoplexl" 
bris caput impetens ; ut ex aliis signis, ita ex colore urinae, "™ ™^ 

' !• 1 . . . ., . - mentie- 

satis uquebat, quae m mtermittentibus ut plunmum rubore bantur. 
saturato extat, quaUs cemitur in urina eorum qui ictero la- ^"A^^.»"*.* 
borant, etsi non adeo intense rubet, et pariter sedimentum candum. 
deponit pulverem laterum fere referens. Hoc autem in casu Cautio de 
quantumlibet evacuationes omnes, cujuscunque demum ge- meden^. 
neris sint, indicari videntur, ad reyellendos scilicet ex cerebro 
humores, ut in apoplexia primaria fieri solet ; eaedem tamen 
omnino omittendae simt, utpote quae originariae hujus sym- 
ptomatis causae, febri nempe intermittenti, prorsus adTcr- 
sentur, ac proinde mortem accersant ; quod et ipse novi. At 
e contra,expectandum donec paroxysmus sponte sua evanuerit, 
quo tempore Cortex, modo citius idem ingeri non poterit, 
quamprimum est exhibendus, et in intervallis ab hujusmodi 
accessionibus liberis idem sedido repetendus, usque dum per- 
fecte conyaluerit aeger. 

[35.]™ Nonnunquam accidit (etsi perquam raro,) ut senes, senea im- 
qui diu hoc morbo antea laborarunt, ac interea yenae-sectio- P®J[*^^f*^" 

* ... . ^ti m dia- 

nibus et catharhciB impente fiierint mulctati, in diabetem in- betem ali- 
cidant, etiam febre jam perfecte fugata. Etenim cum sanguis cidrat *" 
eorum, abhinc debilitatus, assimilandis succis ei illatis pror- 
sus impar reddatur, iidem per vias urinarias crudi adhuc et 
inconcocti exitum sibi quaerunt; proindeque prae ingenti 
urinae copia, quoties eam reddunt, excreta, sensim vires labe- 
factantur, et quasi substantia corporis per hanc cloacam 
exinanitur. In hoc affectu, uti et in omni diabete, ex qua- in omni 
cunque Trpotf^daei originem ducat, curativae indicationes ad ^^!*^*^® *"- 
sanguinem invigorandum corroborandumque, ac pariter ad dus est 
fluxum urinae praetematuralem restringendum, omnino diri- ^^^ 
gendae sunt : ut, — thewpeu- 

tica. 
IForm, 53.]" f^ Theriacae Andromacbi sesquiunciam, 

Conservae Flavedinis Aurantiorum unciam unam, 
Diascordii semiunciam, 
Zinziberis Conditi, 
- Cf. Proceu. Int. c. 37. ■ Cf. form. 231. 

Pp 



290 THOMAE SYDENHAM 

De Morb. Nucis Moschatae Conditae, ana drachmas tres, 

Epidem. PulTeris e Chelis Cancrorum Compositi sesquidrachmam, 

■ " — — Corticis exterioris Granatorum, 

JJento^m Radicis Angelicae Hispanicae, 

formulae, Corallii Rubri praeparati, 

Trochiscorum de Terra Lemnia, ana drachmam unam , 
Boli Armenae scrupulos duos, 
Gummi Arabici semidrachmam, 
cum sufficiente quantitate Syrupi de Rosis Siccis ; 
Fiat electuarium, de quo sumat ad magnitudinem nucis mos- 
chatae majoris mane, hora quinta pomeridiana, et nocte, per 
mensem integrum, superbibendo sequentis infusionis cochlearia 
sex: — 

[Form. 54.] * ^^ Radicis Enulae Campanae, 

[Radicis] Imperatoriae, 

[Radicis^ Angelicae, 

[Radicis] Gentianae, ana semiunciam, 

Foliorum Absinthii Romani, 

[Foliorum] Marrubii Albi, 

[Foliorum] Centaurii Minoris, 

[Foliorum] Calaminthae, ana manipulum unum, 

Baccarum Juniperi unciam unam ; 
Incidantur minutim, et infundantur Vini Canarini libris quinque ; 
stent simul in infusione frigida*. coletur tantummodo tempore usus, 

ct diacta. VescatuT cibis einrhrrw, videlicet came vitulina, vervecina, 

etc. Abstineat ab esu olerum, et fructuum qualiumcunque, 

et singulis pastubus bibat vinum Hispanicum. 

Eadem [36.] P Eadem fere metbodo atque iisdem remediis contu- 

methodo jnax istc ct diutumus affectus. fluor scilicet muliebris. sanatur 

(nisi quod j j. , . . ,. . 

praemit- ac diabetcs modo dictus ; nam utrobique mdicationes cura- 
pWeboto- *^^*® eaedem sunt, quantumcunque inter se hi duo morbi 
mia et ca- dissidcrc videantur. At in fluoris muliebris curatione venae- 
sanatiir sectio scmel celebrata, ac postea catharsis ex pilularum 
etfluor cochiarum majomm scrupulis duobus tribus vicibus repe- 

muhebns. , "i . i 

tita, corroborantmm usui praemitti debent, demde vero per 
totum processum omnino omittendae ; cum quaelibet evacu- 
«tio evertit quicquid corroborans substruxerit. Sed haec 
obiter. 

[37.] Haec habui de Peraviani Corticis usu summatim 
dicenda: neque enim remediorum pompae libuit indulgere; 
cum sane qui aliquid Cortici adjiciunt praeter vehiculum 
eidem in ventricolum transmittendo necessarium^ aut ex 

o Cf. form. 232. p Cf. Process. Int, c. S6. 



EPISTOLA I.^RESPONSORIA. 291 

ignorantia peccant, (ut mihi videtur,) aut dolo malo^ a quo De Korb. 
vir probus ex animo abhorrebit; qui, cum pars sit ejusdem ^^qjIq' 
communis naturae^ ut o/LUM^vXo&^fraudem faciat nullo unquam 
privato suo commodo poterit adduci. Quod superest, si 
aetati placuisset ad ea animum advertere quae annis abhinc 
quatuor in Historia Acutorum -ftforiorMmtradideram, (quae 
et ante illud tempus mihi innotuisse omnino est credibile,) 
quo pacto sciUcet Cortex in interjectis paroxysmorum spatiis~ 
debuerit ministrari, tum postea repeti aegro jam convale- 
scente^ viverent fortassis haud pauci eorum quos jam terra 
tegit; ut ut homines vilipendant tenues sane iUos conatus 
nostros communi omnium bono dicatos^ et monita spreverint 
ibidem dictata verbis insequentibus, quibus ea breviter con- 
tinentur quae hic fusius explicare visum est : videlicet, — 

[88.] '^ Curandum est ante omnia ne praemature nimis Methodus 
hic Cortex ingeratur, ante scilicet quam morbus suo se ^^^^^^^/3^ * 
Marte aliquantisper protriverit ; (nisi collabescentes et jam 
fractae aegri vires eundem temporius sumendum esse dic- 
taverint;) neque enim illud solum est metuendum^ ne a 
praepropero ejus usu inefficax iste reddatur et spem aegri 
fallat, sed etiam ne de aegri vita agatur, si sanguini omni 
fermentationis nisu se despumanti eam^ derepente injici- 
amus remoram. Proximo loco, neque catharsi, multo 
minus venae-sectione, subducenda est materiae febrilis 
pars aliqua, quo Uberius Cortex suo fungatur munere : cum 
enim ab utraque labefaetetur quadantenus oeconomia cor- 
poris, eo promptius certiusque recrudescent paroxysmi, 
evanescente semel pulveris vi. Mihi etiam magis e re fore 
videtur ut sanguinem dicto medicamine sensim longioreque 
a paroxysmis intervallo leviter inficiamus, quam ut uno 
omnino ictu paroxysmum jam instantem tentemus con- 
fodere: hoc enim pacto et plus temporis remedio conce- 
ditur quo suum opus plenius absolvat, et evitatur quicquid 
id est pericuK quod aegro poterit oriri ex subito isto atque 
intempestivo nimis sufflamine, quo paroxysmum jam in- 
valescentem atque omni se ope exerentem conamur oppri- 
mere. Postremo, brevibus istis temporis intervallis repe- 
tcndus est pulvis, ut non protinus evanescat prioris dosis 
virtus antequam altera exhibeatur : crebra enim repetitione 

^ eam] Sic in Observ. Med., hic aiitem om. edd. '80, '85. 



292 THOMAE SYDENHAM 

Db Morb. iflta eik^la tandem recuperabitur^ profligato in solidum 

^7X^80 iiiorbo. His adductus rationibus hanc ego methodum. 

caeteris antepono : Peruviani Corticis uncia una cum sjrrupi 

rosarum rubrarum unciis duabus misceatur; aeger vero 

quantitatem nucis moschatae majoris, mane et sero^ quoti- 

die dcToret, diebus a genuino paroxysmo vacuis^ donec con- 

fectionem omnem absumpserit. Bepetatiur porro ad trea 

alias vices, interjectis semper diebus quatuordecim.^' [Morb. 

Acut, Histor, Sect. i. cap. 5. [§ 84.]) 

In tertia- [39.]' Quautumlibet autem Cortex supra laudatus in febri- 

Sbusf tom- bus hisce medendis omnibus aliis, quotquot adhuc inventa 

perainento fuerunt, pahuam facile praeripiat. attamen in tertianis ver- 

sanguineo, vi. • j '^ . ' . j.^ 

etfloren- ualibus^ 81 modo acgcr sanguineo temperamento praeditus 
mi?d*a-*' esset, atquc etiam aetate floreret, remedia sequentia ciuu- 
gendum. tiouem absolvisse observavi. EKempli gratia, mittatur san- 
guis e brachio die a paroxysmo libero, et post aliquot horas 
eodem die exhibeatur emeticum ex infusione croci metallo- 
rum, ita tempus praefigendo, ut vomitorium opus suum ab- 
solvat ante invasionem paroxjsmi insequentis; quo elapso 
immediate aggrediatur usum sequentium : — 

[^Form, 56.] ^ Extracti Gentianae, 

[Extracti] Absinthii, 

[Extracti] Centaurii Minoris, ana drachmas duas ; 
Misceantur, ac dividantur in novem doses, quarum unam capiat 
quarta quaque hora, superbibendo Decocti Amari sine purgan- 
tibus et Vini Albi, ana uncias tres. 

Methodu» [40.] Est et altera methodus curandi has tertianas, in pau- 
pauperuin. peribus scilicet, quorum facultas prolixo apparatui medico 
ferendo non sit : ut, — 

[Form, 57.] ^ Serpentariae Virginianae subtiliBsime pulveratae scru- 
pulum unum, 
Vini Albi uncias tres ; 
Misce ; sumat duabus horis ante paroxysmum ; et stragulis bene 
coopertus sudet per tres vel quatuor horas : idem faciendo per 
duas alias vices paroxysmo ingruente. 

^679* [-11.] Sequenti anno (nempe 1679,) sub initio Julii eae- 
^^^Q >y9 dem febres de novo vires redintegrabant, et quotidie increbre- 
8ub ini- scentes, mcnse Augusto quam immanissime debacchabantur, 

tium Jul. 

enedeiTi fc- ' Desnnt §§ 39, 40 in ed. '80. 



EPISTOLA I. RESPONSORIA. 293 

ac magnam stragem edebant. Cum autem de his jamDEMoRB. 
[§11 sq.] fusius egi^ nihil amplius adjiciam^ nisi quod novo ^".^gQ* 
Epidemico a manifesta aens crasi pendenti sub mense bres vires 
Novembris prorsus locum oedebant. redinte- 

* grabant, 

[42.] Etenim una cum Novembri subingrediebantur Tusses et mense 
caeteris quos mihi contigit observare annis iin&rf/iucdn-epai, ^^[^^^^ 
cum in singulis fere familiis universi laborarent. Harum debaccha- 
aliae opem medicam non magnopere desiderabant ; aliae vero ^^^ ^^^ 
puhnones ita vehementer agitabant, ut aeger ventriculi con- subingre- 
tenta per os ejicere subinde cogeretur, vertigine insuper cor- xussesiiri- 
reptus. a nisu violentiori et laborioso. Primis fere diebus ^/"«<^*- 

, Toi, qua- 

Tussis, siccam aemulans, nullam materiam spectabilem exan- rum maia 
tlavit, mox aetate auctior nonnihil; atque (ut verbo expediam^) u^bratur" 
tum in eo quod parcius expectorarent aegri, tum etiam co- 
natu vehementiori et paroxysmorum *duratione, ad tussim ad tussim 
puerorum convulsivam mihi propius accedere videbatur, nisi co^J^|!^ 
quod mitius aliquantum saeviret. In hoc saltem convul- vfm pro- 
sivam superabat, quod et febre et solitis ejus symptomatis debant : ^* 
stipata aegrum invaderet, quae in tussi puerorum nondum 
me vidisse memini. 

[43.] Solenne sit licet Tusses sub hvemis adventum affli- 
gere, mirabantur tamen omnes, eas hoc anno ita praeter 
solitum increbrescere ; quod quidem hac praecipue de causa in eanim 
arbitror contigisse. Quum mensis Octobris crebrioribus quam qu^ri^*"' 
solebat, et ferme continuis, permaduisset imbribus^ et san- 
guis hominum tempestati consentiens particulas crudas atque 
aquosas affatim imbibisset^ transpiratione per cutis spiracula 
a primo fidgoris insultu prohibita, Natura coUuviem hanc 
serosam vel per ramos venae arteriosae, vel (quod aUi volunt^) 
asperae arteriae glandulas, eliminare sategit^ et Tussis ope 
explodere. 

[44.] Curatio rite ut institueretur^ (quoties scilicetMedicofuit Curatio 
opus^) tam per venae-sectionem quam catharsin evacuandum stituitur 
esse, nuUus dubitavi; neque enim alia aliqua methodo aeque venae.sec, 
commode ejiciuntur redundantes seri particulae ac per phle- cathawi. 
botomiam et cathartica^ quae tam insigniter vasa emulgent. 
[45.] Remedia pectoralia quod attinet^ (praeterquam quod Pectorali* 
eorum usu gratificamur aegris,) non intelligo quo pacto amo- ficL^/*" 
liendae Tussis causae queant conferre; cmn omnis eorum actio ^gn^, 
vel in incrassanda materia^ quoties justo tenuior vim expul- 



294 THOMAE SYDENHAM 

De Morb. tricis facultatis eludit^ vel iu eadem atteuuanda^ quoties ob 
7"^80 visciditatem aegrius expuitur, poui videatur. Id certo scio, 
ged non iuutiliter in his tantum temporis impendi; nonnunquam 
diu iis etiam san&niinis massam eo usque debilitari a retentis parti- 
dum, et culis scri Naturac inimicis, pulmonesque msuper Tussi un- 
^"*"' tatos ita conquassari motu violento ac fere continuo, ut non 
raro via stematur ad tabcm, a cujus insidiis celeritate cura- 
Sudoriaca tiouis acgcr vindicari debuerat. Ncque multo tutius adhi- 
toTdh^n^ bentur sudorifica, a quorum usu aeger nonnunquam in febrem 
tur : incidit, nonnunquam etiam particulae sanguinia facile inflam- 

saepeiis mabilcs ita pleurae impinguntur ut accendatur pleuresis, 
*leuritis!*' 4^^^ P®^ decursum dictae Tussis Epidemicae ingenti vi homi- 

num cum suo magno periculo contigit. 

Missosan- [4)6.] Sauguiuis itaque e brachio eduxi quantitatem mode- 

ep/spast ratam ; epispasticum satis amplum ac forte posteriori cervici 

Jj*'®^"^^^*® applicandum curavi, quo materiae peccantis pars aUqua alio 

catharti-' dcrivari possit : posthaec catharticum e lenioribus^ infusionem 

pinetur!" scilicct sennae, rhei, cum manna, et sjrrupo rosarum solutivo*, 

quotidie exhibui, donec vel prorsus convalesceret aeger, vel 

admodum imminuerentur symptomata; vel, si potio minus 

aegro arrideret, pilularum cochiarum majorum scrupulos duos 

quotidie devorandos imperavi, hora scilicet quinta matutina, 

superdormiendo. 

qua sola [47.]' Hac ctiam methodo, (phlebotomia scilicet et repetita 

raethodo ^L • x i l^ - f. 

tussispue- catnarsi,) eaque sola, expugnatur tussis puerorum convulsiva; 

rorumcon- nialum alias pertinacissimum et pene insuperabile. Alii 

expugna- quid valcaut hic praestare, plane nescio; me in variis atque 

*"*■• omnis fere generis remediis operam non semel perdidisse, 

satis scio. Sed leniora tantum cathartica hic conveniunt, 

eaque cochleatim simt ingerenda, pro ratione aetatis. Quae 

quidem kot^ eirUpcuruf evacuatio eo nomine (ut arbitror,) 

dictae tussi medetur, quod scilicet, licet non multum humoris 

serosi in pulmonibus inveniatur, fervidiores tamen et spiritu- 

osi haUtus e massa sanguinis in pulmones statis temporibus 

transmissi atrociores illos tussiendi paroxysmos in tenellis 

excitent ; horum autem in puknones impetus haud alia me- 

thodo aeque sisti posse videtur et praecaveri, atque hac, qua 

motus priori contrarius (per visccra scilicet,) morbi causae 

conciliatur. 

• Cf. formm. 8, 21', &c. t cf. Obsen\ Mcd. iv. o. 8 ; Process. ////. c. if. 



EPISTOLA I. RESPONSORIA. 295 

[48.] Verum in morbis Epidemicis, cujuscunque demumDBMonB. 
generis sint, (si modo recens adhuc aegrum corripuerint,) ^"f.go. 
summopere cavendum ne alvus ei ducatur nisi misso prius lutio led. 
sanguine : qui enim morbi a constitutione aeris Epidemica jnomnib^ 
pendent, aut jam febres sunt^ aut in earum classem levissima morbis E- 
de causa transeunt ; cum ex tumultu in sanguine et humori- phieSiTo- 
bus a catharsi vel lenissima excitato, et subsequente calore, ™** ^" 
fecile accendatur febris, quam alias Natura propulsasset con- praemit- 
suetis materiae morbificae evacuationibus^ gravedine exempli ^^^^ ^*^' 
gratia, aut tussi in hoc de quo jam agimus Epidemico^ aut 
diarrhoea quoties febris cum illa faciens epidemice grassatur. 
Idem potest dici de quacunque alia aeris constitutione^ qua 
corpus ad certum aliquod febris genus determinatur^ quae 
quidem non semper actu invadit, sed benignioris Naturae 
ductu morbi fomes e sanguine^ mediante evacuatione aliqua 
ejus genio accommoda, exturbatur. Hoc constanter assero^ 
quantumUbet mos jam obtineat exhibendi cathartica ante 
celebratam venae-sectionem^ vel (quod adhuc est periculosius^) 
ea penitus omissa: [49.] licet enim objiciatur faeculentias 
in primis viis stabulantes toties in vacuas venas propelli^ 
quoties detrahitur sanguis^ alvo non prius subducta; certissi- 
mum tamen est, evacuationem, quam isti praemitti volunt, 
nullo modo resarcire posse injuriam sanguini iUatam a tumul- 
tuante cathartico phlebotomiae praemisso. Atque negari 
non potest^ catharticum mox a dempto sanguine assumptum 
longe mitius vim suam exerere, neque perinde sanguinem vel 
calefacere, vel exagitare^ atque idem solet si phlebotomiam 
praecedat : neque paucos, ex infantibus maxime, vel ob ig- 
noratam hanc rem^ vel neglectam^ periisse existimo. 

[50.] Atque hoc mihi suffragante experientia multiplici cui mui- 
compertissimum est; eaperieniia, inquam, optima duce etpPl^^^^" 
magistra^ ad cujus leges et normam nisi exerceatur Medicina^ duxetma- 
eam prorsus exulare satius esset : luditur enim (quod aiunt^) ^^tima, 
de corio humano^ plus satis^ cum hinc empirici, neque morbo- ««ffi^ga- 
rum historiam nec methodum medendi callentesj et receptis Enipirici 
tantum freti, isthinc sciolorum vanissimi, spem omnem in et scioli 
a£Pectato Artis ambitu et speculationibus utrinque pari fere ^tur!" 
momento disceptatis ponentes, quasi junctis viribus majo- 
rem edunt stragem quam ederent morbi eorum destituti au- 

" de alieno corio luderet i. e. alicno agere periculo. Cf. Erasmi Adag, ii. 2. 88. 



296 THOMAE SYDENHAM 

DeMorb. xilio. [51.] Ea demum praxis, eaque sola, aegris mortalibus 

75-'80. opem feret^ quae indicationes curativas ex ipsis morborum 

phaenomenis elicit, dein firmat experientia : quibus gradibus 

magnus Hippocrates ad coelum ascendit '. Et^ si dicta metho- 

do Ars Medica a quoquam traderetur^ licet morbi unius aut 

alterius curatio cuilibet e vulgo possit innotescere^ integra 

tamen Ars^ quaqua patet^ homines prudentes et peritos etiam 

magis exquireret quam in statu hodierno^ neque vel mini- 

In accura- mum Artis honori exinde decederet : cum enim subtilitas 

operati^** lougc accuratior iu Naturae operationibus (in quarum obser- 

num ob- yatioue vera praxis medica fundatur.) quam in arte aliqua. 

servatione _ ^, ., ^. , , ... «, , . . ^, 

verapraxis nypotnesiDus etiam luculentissmus suffulta, mveniatur, Me- 
JJ^^^^ dendi Ars quam praecipit Natura rude vulgi ingenium longi- 
ori intervallo superabit quam ista quae a Philosophia docetur. 
Febres [52.] Fidem hic mihi facient febres, quae duas e tribus in 
bnaln^Mll Mediciua faciendapartes occupanty, et quemvis mihi arbitrum 
dicinafa- coustituo^ vcl mediocriter cogitationibus indulgere solitum, 

cienda ■,. . . ^ . •, . . . ... 

partesoc- ^^^ oicam necne;.quis enmi vel ex msulsissmus empincis 

cupanL ^3^, qui sc huic morbo curando imparem fatebitur, si id tan- 

tum agendum est^ ut duabus istis indicationibus curativis 

quae vulgo obtinent^ fiat satis ? nempe ut sudorificorum ope 

exterminetur materia morbum conunittens^ et symptomatis 

eatur obviam quae ejusmodi evacuationibus superveniunt. 

Tn quem Ccrtissimus euim est^ theriaca Andromachi^ pulvere e chelis 

icuiice™oi- cancrorum composito^ aqua epidemica^ etc.^ intro assumptis^ 

limantem- uua cum regimiue calidiori^ sudores posse propelli ; quem sibi 

earumcu- scopum uuice proposuit in hujus morbi curatione^ maxime si 

ratione. f^^g mdUgnitatis nomen auribus usnrpaverit. Et ad miti- 

ganda quod attinet symptomata^ diacodium in promptu est 

quo sonmus invitetur quoties urgeant vigiliae^ enema quoties 

Non facile alvus uou respondeat, et sic de caeteris. At nec ipsus valet 

apMiem? compreheudere suo Marte^ nec e Medicorum praescriptisediB- 

cere^ quae demum illa sit febris species quam debellare sata- 

variae git; si modo credamus (credent saltem forte posteri^) varias 

quaevir ^^ febrium species^ quarum singulae suam sibi methodum 

peculiarem medendi a reliquis diversam fere postulant; unam insuper 

medendi eaudemque febrem, cujuscunque sit generis^ uno modo ubi 

^^^ primum aggreditur^ atque alio paululum diverso per singulos 

* C£ Obterv, Med, PraeC Ed. Tert r Cf. Obterv. Med. vi. 7. 10 ; Dusert, 

§ 15. Epitt § 59. 



EPISTOLA I. RESPONSORIA. 297 

gradus quousque grassabitur^ tractandam esse. [53.] Quo De Morb. 
pacto indicationes curativas ab hoc vel illo phaenomeno minus ^^".'Jgo ' 
insigni mutuabitur^ naturalem morbi historiam ignorsns Minutiora, 
(quae sola veram medendi rationem indigitare poterit,) cum ^^® °J- 
nequeat dijudicare an hoc vel aliud phaenomenon a curandi sunt, non 
quam adhibet methodo^ an ab ipso nascatur morbo ? Dies J|^r^t^"" 
deficeret enumerantem varia et subtiliora illa minutioraque Semper 
quae in hoc atque in aliis morbis curandis observanda occur- ent quod 

. . . -1 1.1 -I postenad- 

runt; quae cum tot sint et tanti momenti ad hberandos ajiciant 
morte homines, semper licebit posteris et seris nepotibus 
aliquid adjicere iis observationibus^ quibus traditur varietas 
pene infinita operationum Naturae in morborum produc- 
tione, et curativae indicationes ex eo fonte depromendae enu- 
merantur. Nou itaque vilescet Ars si quid hujusmodi lucem 
aspiciat^ quin potius illustrabitur^ et difficilior reddita non nisi 
sapientes et subacti judicii viros in filiorum numerum coop- 
tari sinet. Sed haec obiter. 

[54.] Tusses modo dictae, si imperite tractarentur, Febrem Tusses 
accendere solebant ei haud absimilem quae hyeme anni 1675 ™o<Jo.dic- 
adeo epidemice grassabatur^ et cujus historiam tradidi Sect. peritetrac- 
v. cap. 5. libri nostri De Morbis Acuiis. Sed cum Febris haec Febremac- 
soboles tantum esset ac effectus Tussis Epidemicae, eadem cendebant. 
ipsa methodo Febrem felici semper cum successu aggressus 
simi quam in Tussis curatione supra descripsi; nempe venae- Methodus 
sectione^ epispastico cervici apposito^ et cathartico deinde *?»«»!>«»• 
tribus auroris exhibito. Quamhbet enim in Tussi sine Febre 
nullum praefiniebatur tempus quamdiu aeger purgandus esset, 
(utpote quae continuari deberet, ut supra [§46.] notavi^ donec 
vel prorsus convalesceret^ vel admodum imminuerentur sym- 
ptomata,) in Febre tamen quae a Tussi pendebat^ purgatio per a^i^S^d 
tres dies instituta ei prorsus debellandae par erat; quod in terpuige- 
Constitutione de qua jam agimus saepiuscule observavi. sufficit^'' 

[55.] Hic autem notandum occurrit^ licet hanc Febrem^ Post men- 
quando se primum exerebat, comitarentur defluxiones in pul- vTalte™ 
mones molestissimae^ post mensem tamen imum vel alterum, "^™ cesM- 
cum colluvies ista seri sensim e sanguine eliminaretur, Febris sed Febris 
ejusdem plane indolis hinc inde sine Tussi aliqua infestabat, Taoa<J c*e- 
(non penitus deleta, sed manente adhuc in sanguine malae dem indo- 
crasis impressione,) ac proinde haud diversam curationem ab batS"'* 
ea quam Tussis comitabatur sibi vendicabat. 

Qq 



298 THOMAE SYDENHAM 

De Morb. [56.] Verum eodem quem dixi modo haec Febris se exten- 

*75-^'80. d^^^t usque ad initium anni 1680, quo haec conscripserim*; 

Anni quo tempore etiam cum anno surgente Febres Intermittentes 

1680, modo dictae apparere incipiebant". Exinde^ vero ad initium 

*ft V '84* ^^^^® ^^^ 1685, quo secundam hanc nostram editionem jam 

E ademW- conficio, cacdem adhuc perdurarunt. Etenim tametsi in hac 

bris usqiie Urbe non adeo epidemice nunc temporis invadunt ac in 

ad initiuin . . . • . •.• .• ^ • t« V 

anni '80 se quatuor pnmis annis^ et mitiores etiam sunt; m ahis tamen 
cxtendebat. locis, nunc his, nuuc iUis, non minus grassantur ac saeviunt. 
Febres In- Atquc ctiamnum generaUs Constitutio Intermittentibus pro- 
tes cum^' ducendis adeo favet, ut ad hunc usque diem affirmare possim 
surgente me nc uuciam quidem febrim per hos dies vere continuam 
parebant; vidissc imquam, nisi forte re male gesta in earum classem 
persevera- fugri^ evccta, vel uua cssct Intercurrenttum mihi dictarum. 

bantadm- ' ^ ^ _ ^ ' 

itium an- quod scilicct omui fere anno invaderent. Ita pertinaciter 
non adeo ^*^^ Constitutio hujusmodi Intermittentibus conducit ; cujus 
epidemice certc acics prius cst retimdcnda quam Contincie Depuratoriae 
mis annis. mihi dictae epidemice grassari fuerit integnma. Etenim in 
Generaiis Intermittcntium specie Natura plus satis festinare videtur, et 
interiTii^t-* agcndi vehementia justo citius tempora materiae morbificae 
tentibus subigeudae, mox etiam despumandae, debita percurrcre: 
dis favet. quod in Dcpuratoria secus accidit, in qua non nisi post dies 
tredecim vel quatuordecim apparent signa materiae febrilis 
tandem concoctae, per sudores subinde, vel potius per S«x- 
TTi/oiJj/ paulo pleniorem, eliminandae. [57.] His rite perpensis, 
nullus dubito quin Febres istae Depuratoriae, quae annis 1661, 
1662, 1663, 1664, regnabant, quasi faeces fiierint Intermitten- 
tium quarundam quae ante id tempus per seriem annorum 
certam saeviissent : (quanto autem tempore hae invaluissent 
haud equidem scio :) cum enim Constitutio quae ad Inter- 
mittentes faciebat, saevitiem suam deponens jam ferme exo- 
levisset, febres quas postea parturiebat magis himiorales erant 
ac terreae; unde non nisi lente ac pedetentim sanguinem 
depurare sategerint, quae in primis Constitutionis annis, sub- 
VeroRimile tihoribus principiis innixae, atque adeo Intermittentium typo 
Depurato! indutac, cclcri passu suis temporibus defimgi solerent. Quod 
riann post- gi res ita sc habcat, verisimile mihi videtur hanc Febrim 
versuram. {Depuratoriam volo,) postliminio reversuram, quam primum 

* eoMcripterim] corucribo ed. *80. •» Exinde Sfc.'] Desunt in ed. '80 ua- 

• incipiebant] incipiunt ed. '80. que ad § 59, Mque haec/ere ^c. 



EPISTOLA I. RESPONSORIA. 299 

praesens Constitutio aliquantulum reniiserit, eandemque se- De Morb. 
rie quadam annorum permansuram antequam pestis eam ex- t^g.^go/ 
ceperit. [58.] Per annos autem omnes (quotquot demum ii 
foerinty) quibus Febris haec grassabitur^ Intermittentes etiam 
subinde se exerent^ ac fortean nonnunquam pro brevi tem- 
pore Epidemicae evadent; quando scilicet manifesta aliqua 
aeris temperies ad id symbolum suum conferet. An huic 
Febri cortex Peruvianus aeque medebitur ac nunc dierum 
Febribus Intermittentibus solet^ non habeo certo dicere. At 
in peste^ atque Epidemicis continuis quae eandem ordine ex- In peste et 
cipieut^ debellandisy non alios effectus ex ejus usu expectare i^^^^xJJ^a- 
licet^ quam eos quos hodie in pleuritide, peripneumonia, toriiaobest 
angina^ ac id genus febribus inflammatoriis^ videmus ; quibus 
non tantum non prodest^ sed et plane obest. Sed ut ut id Epidemici 
fiierit, eo quem diximus modo in posterum Epidemicorum alii ordine ex- 
alios excipient^ si quidem Natura eundem ordinem^ ac per cipient 
viginti quatuor annos ultimo praeterlapsos^ observaverit. 

[59.] Atque haec fere sunt omnia^ Vir plurimum Hono- Rheuma- 
rande^ quae de Morbis Epidemicis annorum nuperrime elapso- -Ii^^-_ 
rum observavi : in Rheumatismi vero curatione (nam et de illo Aeger 
etiam morbo quaerebas^) saepenumero mihi subiit Tecum do- tismo k-' 
lere quod non nisi ingenti sanguinis vi repetitis venae-sectioni- borans, si 
bus educta, ea possit perfici ; unde non tantum aegri vires pro mia^libe- 
tempore franguntur, sed, si paulo fiierit Natura debilior, aliis "o" manu 
etiam morbis ad annos aliquot obnoxior fere redditur; cumcuretur,va- 
post illos elapsos materia Rheumatismum prius committens "bnwdiw" 
jam in pubnones depluat^ aegro scilicet frigore perculso^ vel redditur. 
alia aliqua irpwf>ouTu leviori diathesis latens in sanguine jam 
foras in actum protrudatur. His de causis experiri statui an 
idla alia methodus daretur, a reiterata toties phlebotomia di- 
versa, qua hic morbus possit debellari. Serio itaque perpen- 
dens quod affectus iste (uti jampridem in Acutorum Historia 
[vi. 5. 4.] subinnui^) ab inflammatione videatur oriri^ (quod 
tum caetera arguunt phaenomena^ tum praesertim sanguinis 
e p^rtusa vena color, utpote qui pleuriticorum sanguini per 
omnia similis est^) tandem verosimile esse judicabam morbum 
hunc diaeta simplici^ admodum refrigerante^ et mediocriter sero lactis 
nutriente^ aegro imperata^ aeque feliciter atque repetitis venae- P^ieboto- 
sectionibus profligari posse ; etiam evitatis^ quae alteri mc- substituta» 



300 THOMAE SYDENHAM 

DeRheu- thodo adjungebantur, mcommodis : neque me fefellit diaeta 

MATisMo. ^ ggj^ lactis phlebotomiae loeo substituta. 
istona. |.gQ -j pj.aegressa aestate Phajrmacopola mihi in vicinia^ 
nomine Malthus, (vir probus, et ingenio non vulgari,) me 
accersebat. Rheumatismo autem misere cruciabatur his 
sjmptomatis stipato: coxendice primo ad biduum claudi- 
cabat^ exinde puhnones dolore tentabantur gravativo cum 
djspnoeaj quae post aliud ferme biduum evanescebat; dein 
caput vehementer coepit dolere, mox etiam coxendix dextri 
lateris^ quae omnium primo laborabat ; posteaque^ pro morbi 
indole^ omnes fere tam brachiorum quam crurum articuli 
per vices molestabantur. Cum debiliori esset et sicco cor- 
poris habitu, veritus ne minus firmas jamdiu vires et labas- ' 

centes dempto copiosius sanguine prorsus exolverem^ (ma- i 

xime cum aestas eo usque adoleverit ut jam metus esset ne f 

superveniens hyems redintegrandis viribus frequenti venae- 
sectione attritis intercederet^) imperavi ut solo lactis sero ad 
dies quatuor vesceretur aeger ; quibus elapsis, praeter serum 
lactis pro victu ordinario panem similagineum concessi loco 
prandii^ semel nempe in die^ donec penitus convalesceret. 
Tenui hac diaeta contentus^ ad dies octodQcim perseverabat^ 
nisi quod postremis eorum alium insuper panem pro coena 
indulgerem : serum autem e lactis libris octo domi paratum 
quotidie insumebat^ quo satis bene nutriebatur. Post hos I 

dies cum non ampUus urgerent symptomata^ et jam sub dio 
versaretur, cames etiam permisi, pullomm scilicet elixomm, 
caeteraque evTreTrra, Tertio autem quoque die, solo lactis 
sero victitabat^ donec tandem pancratice valeret^ incommodis 
quae supra memoravi hac methodo elusis^ quibus decimo 
abhinc anno pessime excipiebatur^ venae-sectione ex meo 
praescripto in curationis subsidium tunc adhibita^ ac saepe 

Leviora yepetita. 

sunt inge* * , , 

nia, quae [61.] Siquis hanc methodum tanquam radiorem et Artis ' 

dent Vuod 18-^^0 careutem contempserit, sciat is velim, primo^ leviora tan- 
«irapiices tum ingeuia res quasUbet vilipendere quod simplices fiierint 
apertae. ^t apcrtae; dein^ me^ vel imminutae existimationis pretio^ 
Dicto me- publico hominum bono inservire paratissimum. Quibus edico, 
is etiam ' qnod^ nisi obstarent praejudicia vulgi^ nullus dubitarem 
morbis ac- methodum jam dictam aliis etiam morbis. quomm imprae- 

commoda- , •* , ^ * '^ 

retur. sentiarum nomen reticere libet^ accommodare; quod sane 



EPISTOLA I. RESPONSORIA. 301 

magis aegris prodesset^ quam solennior illa remediorum pom- De Rheu. 
pa^ quae in jam moribundis (tanquam bestiis^ ut mox immo- "^'^"•^^- 
lentur^ coronatis^) male coUocatur. 

[62.] Quod vero etiam ista quae pro vilissimis habentur, Casus ra- 
et nuUius sunt pretii, accedente ea quae in Medico quaeritur ^^^^^4111*' 
solertia et arp^ivoia^ hominibus ab Orci faucibus liberandis merc. sub- 
queant inservire^ exemplo docebo ; quod licet ad morbum de ros. deghi- 
quo jam agimus nihil pertineat^ non tamen prorsus est airpoa' ^^^^^ ^®" 
Siowa-ov, nec ab eo quem mihi proposui scopo alienum. Duo- quae tepi- 
bus abhinc mensibus quidam in vicinia me rogabat ut servum stibus^ab 
inviserem, qui haud modicam mercurii sublimati corrosivi Orcifauci- 
quantitatem deglutiverat, sive ignorans*^, sive (ut postea ^ ' 

audivi^) ex amore /^6X07^^0X011/. Hora fere elapsa erat a 
qua venenum hauserat cum ad eum accederem^ jamque os 
et labia valde intumescebant, vehementer aegrotabat, ar- 
dente ventriculi dolore^ caloreque tantum non confectus. 
Ego tres aquae tepidae congios repetitis haustibus summa 
qua potui celeritate et diligentia ebibendos imperavi^ atque 
ut toties nova ingereretur** copia^ quoties ventriculus jam in- 
gestam per vomitum ejecerat ; volui etiam ut eluerentur in- 
testina aqua tepida sine ullo additamento copiose per sedem 
injecta^ ubi primum ventris tormina admonerent venenum 
jam per inferiora exitum quaerere. Paruit miser^ jam vitae 
avidus^ et plures etiam aquae libras quam praescripserim ab- 
sorpsit. Amici^ qui aegro (utpote in casu insoUto^) assiderent^ 
ab eo didicerunt^ quas primum evomuit aquas gustu perquam 
acres fuisse, sale scilicet venenato plenius exaturatas; sin- 
gulis autem vicibus rejectas aliquam semper acredinis partem 
amittere^ donec tandem nihil prorsus saperent. Quae mox 
urgebant tormina^ sola aqua injecta ad modum enematis 
leniebantur. Hoc tam nuUo rerum apparatu (benedicente 
NuMiNE^) intra paucas horas convaluit aeger^ nisi quod labia 
non statim detumescerent ; ore etiam a veneni particulis 
quae aquam quam evomuerat penitius infecerant^ adhuc exul- 
cerato. Quae symptomata diaeta e lacte solo ad quatriduum 
adhibita mox evanuere. Aquam oleo (quod hic una cimi 
opere^ ignari solent perdere^) atque aliis omnibus Uquoribus 

* rive ignoranM^i Sic ed. '80, om. edd. * opere^i Immo operaf mim oleum et 

'85 et recent, mendo fort typogr. operam perdere dicuntur ii qui sump- 

•1 ittger.'] Sic edd. recent, ingeretur tum et laborem frustra insumunt. Cf. 

edd. '80, '85, mendo fort. typogr. Erasmi, Adag. i. 4. 62. 



302 THOMAE SYDENHAM 

De Rheu- ideo praetuli^ quod cum ea magis esuriret^ exiude magis idonea 
MATisMo. ^^^^^ videretur devorandis saliuis hujus veuem particulis^ quam 
alius quilibet liquor^ qui vel crassior esset^ vel particulis alieni 
corporis jamdiu praegnantior. 
Cautio de [63.'] Sed ut ad Rheumatismum revertar : utut e sero lactia 
tea in ri- dicta couveuiat juvenibus, atque iis qui temperate et cum con- 
totem**" ®^^ vixerunt, tamen inconsultum fiierit virilem aetatem prae- 
praeter- tcrgrcssos^ vel viuo ac aliis liquoribus spirituosis jam a longo 
^0^8«- tempore plus aequo addictos, hac methodo tractare; utpote 
suetia. qoBje in hujusmodi hominibus ventriculum labefactet^ et pari* 
ter^ prae inusitato frigore sanguini inducto^ viam sternat ad 
hydropem. In hoc igitur casu omnino par est ut eo fere 
modo quem libri nostri De Morbis Acutis Sect. vi. cap. 5. [§ 4. 
sq.] tradidi^ curetur aeger : tametsi^ ex quo eum scripsi^ ex- 
perientia didicerim satius esse^ post secundam^ vel ad plurimum 
Post ter- post tcrtiam, venae-sectionem cathartica saepe saepius exhi- 
nae^secl ^ere atque repetere donec symptomata omnia penitus cessa- 
tionemca- yerint, quam phlebotomiae rem totam committere. Etenim 
exhibean- ob catharsiu suppetias ad everruncandum' morbum phlebo- 
umturque ^^^*^ fereutem, citra ingentem istam sanguinis jacturam 
Ita viam subsistcre fas erit ; atque porro locus relinquetur paregoricis, 
pmT OTi- * q^t^ s^nsj utut saeviret dolor, aegro temperandum esset, 
cia. cum illorum usu figatur morbus, neque tam facile venae- 

Purgantia sectioui ccdat. Furgativa vero ista e lenitivis solum con- 
idtivL^" stent, ut thamarindis, senna, rheo, manna, et syrupo rosa- 
rum solutivo>; cum alia, quae ex scammonioj zalapio, etc, 
parantur^ tumultum cieant et dolorem exasperent. At sin- 
gulis vespertinis post peractam catharsin, syrupi de meconio 
uncia una aliquantulum temporius quam id fieri solet, pro- 
pinetur. 
Affectus [64.] Hic autem commemorare libet me per Constitutio- 
qui febrcs ^^^ iustautem obscrvasse affectum quendam Rheumatismum 
intermit- aemulautem, modo etiam a nephritico dolore quoad saevissi- 

tentcs ex- . 

cipiebat, mum limiborum cruciatum non multum abludentem^ qui, 
mruis-^^"" cum fcbres intermittentes excipere soleret, translationi mate- 
muTn,nunc riae fcbrilis in musculosas corporis partes originem suam 
nephrid- debcbat. Hoc symptoma haud diversam medendi metho- 
ctim, ae- ^jjjq^ postulabat ab illa quam morbus ipse cui adhaereret, 
commel fcbris ncmpe intermittens, sibi vendicabat ; cum a frequenti 

moratur. # -, » - « 

' everrune.} Immo averrunc, t Cf. formm. 8, 24 &c. 



EPISTOLA I. RESPONSORIA. 803 

phlebotomia et quibuscunque aliis evacuationibus exaspera- DeRheu- 
retur illud^ atque aeger in vitae discrimen conjiceretur : quod ^j^^^— 
ut nemini imponat^ id attingere volui. vendicabat 

medendi 
Tnethodum 

[65.] Atque haec sunt^ Spectatissime Yir^ quae in his af- quammor- 
fectibus de quibus sciscitari libuit^ sedula observatione habeo ^haere- 
comperta ; quae si aut Tibi placuerint^ aut profuerint aliis^ bat 
mihi cedent ex animi sententia; me saltem^ pro tenuitate 
mea, debitum Tuae Claritati observantiae specimeii exhibere 
conatum mihi serio gratulabor. 

Tibi semper addictissimus^ 
THO. SYDENHAM. 

[Londini ^, 
Febr. 7. 1679-80.] 

^ Londmi ^'c.] om. ed. '85. 



DOCTISSIMO AMICISSIMOQUE VIRO 

THOMAE SYDENHAM, M.D. 

MAGNUM Rei Medicae exortum est et lumen et cammodum, Vir 
Clarissimey ex consummata Tua De Morbis Acutis Historia, ^a- 
que sedula observatione etfida experientia stabilita, non lucri aut 
famae aucupio scripta, sed sincera fide^ et mente honesta ; cum 
Tibi amplum satis tkeatrum sit officium fecisse, et praesenti se^ 
culo quovis modo profuisse. Ipse hactenus celavi penitus quod 
voluiy atfortasse quidjam parem Tibi e hnginquo subolet. Qui 
laudat quod facisy urget ut facias quod adhuc laudetur. De 
Morbis Acutis scribere summa difficultas est, utpote quos tam 
rapida volvit rota, ut, nisi opportuno sistatur sufflamine, in prae^ 
ceps ruat vita, nullis in posterum auxiliis, nuUis suppetiis, redi^ 
menda. Tu singula eorum momenta notas, et quid quovis tem- 
poris articulo fieri necesse sit Opus quidem perfectum et ab- 
solutum, cui nihil addi poterat, nisi majus promiseras, de Mor^ 
bis scilicet Chronicis. Hi inducias ferent, et tutiores exami- 
nandi etjudicandi moras. 

Saepe nobis incidit sermo de propudio illo Morbi Venerei, CU" 
jus ignominiosam originem gentes Europeae a se invicem sedulo 
satagunt propeUere^ et, ut ejus magis adhuc occultentur vestigia, 
ad ipsos Indos remotissimos amandant Scortatorum audit fla- 
gellumy furiosae et indamitae libidini aptissime respondens poena, 
eo fortasse fine tardius remota, ut tanti constet poenitere; et 
humanitatis et peccati simul sensu tactus videbatur, qui palam 
optavit impurissimam hanc luem semel tantum curari posse. 
Cum jam autem ad agyrtasy tonsores, et infimos quosque sciolos, 
ejus saepe devoluta sit curatioy iUi aut fraude aut imperitia 
magno eam sumptu, majori etiam molestia, tamdiu differunt et ' 



EPISTOLA II. RESPONSORIA. 305 

protollunty ut vitae plane taedeat inter camificum tormenta et Hbnrici 
lonffissimas Medidnae moras protractae, et fere levius sit a^gro- epistola. 
tasse quam sanaru Jus igitur promissi, amice tamen^ exigo; 
praemittas oro, in arrhabonem reliquorumy si quid habes hac in 
re confectum. Humaniter et sincere explices qua metkodoy qui- 
hus auxiliis^ hoc morho captus se redimat quam queat minimo. 
Satis est ut aeger sub DJEO, non etiam pejus suh Medico, vapulet 
Hoc gratum pluribus Jietj et ad me aliqualis saltem pars ghriae 
redihit, utpote cujus precihus desideratissimum hoc opus in lucem 
dederis. 

Tlhi omni officio addictissimus^ 

H PAMAN. 

Ex Aedih. Lamheth. 
Febr. 12. 1679-80. 



Rr 



ORNATISSIMO ERUDITISSIMOQUE VIRO 

HENRICO PAMAN, M.D., 

DIVI JOHANNIS CANTABRIGIENSIS SOCIO, 

ACADEMIAE ORATORT PUBLICO, 

ET IN COLLEGIO GRESHAMENSI APUD LONDINENSES 
IN MEDICINA PR0FE880RI. 

QuANQUAM eum quem De Acutis Morbis, Vir Spectatissime, 
nuper edidi tractatum (quae est Tua tam liumanitas^ quam 
animi in me propensio^) ceu opus undique consummatum de- 
praedicare' digneris ; usque adeo tameii tenuitatis tum meae^ 
tum istius opellae^ mihi sum conscius^ ut me nihil aliud 
egisse existimem^ quam yiam praemonstrasse^ qua qui ingenio 
magis valent^ dictorum morborum et historiam et curationem 
queant investigare : — 

" fungfor vice cotis, acatom 

Reddere quae femun valet, exors ipsa aecandL" [Horat De Arte PoeL 304.] 

[2.] Et profecto ita multiplex, incerta, et delicata (ut ita 
dicam,) est Natura, atque ita ludit in liis morbis producendis, 
ut unius non sit hominis, utut yivacis, varia eorum JMivo- 
fievaj et curationes iisdem accommodatas, graphice depingere. 
" Unum hominem*' dixi ? quid quod vel decem quidem homi- 
nes, per tot saecula sibi invicem succenturiati, atque iidem 
tum maxima ingenii vi, tum indefessa industria, praediti, 
tum etiam in praxi quae numerosas observationes suppedi- 
taret versatissimi, perpulchre hic operam suam coUocare pos- 
sint ? Tantum abest ut ad Artem Medicam vel pervenerim 
ipse, vel me putem pervenisse : — 

"Mecum habito, et novi qnam sit mihi curta ropeUex." [Persii jSci/. ir. 52.] 

[3.] Morbos istos Chronicos quod attinet, quorum historiae 
perscribendae spem tibi feceram, ita penitus animo meo in- 



EPISTOLA II. RESPONSORIA. 807 

sedit ejus rei studiam^ ut non tam alia de cau^ (si bene me De Lub 
novi,) vitam mihi prorogari exoptem^ quam ut istiusmodi ^^^^^^^- 
aliquo conamine communi hominum utilitati inserviam. At 
vero singuli me dies docent quam sit arduum coeptum id^ et * 
quam ^' periculosae plenum aleae*/' (mihi prae caeteris, qui 
isto ingenii acumine atque solertia, quibus hic est opus, non 
satis valeo^) cum apud scriptores Rei Medicae (divinum Hippo- 
cratem si demas, atque alios paucissimos numero^) vix ulla 
deprehendi queant vestigia, quibus adjutus per rerum avia, 
spinis et sentibus impedita, iter fadam; cum quae promittunt 
subsidia authores et lumina ostentant, magis ignes £atui sint, 
quam verae faces, et in salebras potius ac praecipitia sequeu' 
tem agant, quam mentem fideUter et recta dirigant in genu<» 
ina Naturae methodo indaganda atque invenienda: utpote 
quorum scripta fere omnia hypothesibus innituntur, quas pe« 
perit lascivientis ingenii et phantasiae luxiuria; ipsaque adeo 
morborum phaenomena, (in quibus eorundem historia verti- 
tur^) prout ab iis describuntur, ex eadem hypotheseo»!/ officina 
prodeunt; quin et ipsa praxis qua morbos aggrediuntur, 
(quod himiani generis pestis est certissima et pemides,) ad 
hujusmodi postulata componitur, non ad rei veritatem. Us- 
que adeo grassantur, et regnant fere in singulis paginis cere- 
brosorum hominum commenta; jacent interim Naturae judi- 
da. Quibus non obstantibuS| (si vitam DEUS atque otium 
concesserit^) experiar fortassis aliquando quid valeant humeri. 
Impraesentiarum, ut animum agnoscas in Tui obsequia para- 
tissimum, en Tibi offero, ceu ejus quod molior operis sped* 
men, dissertationem hane, brevem illam quidem, de Lue 
Venerea, et quam solam adhuc praelo adomavi. 

[4.] Primum autem id atting^re volo, me haud paucos 
conveniBse, qui, sive prae studio (honesto quidem eo^) incon- 
tinentiores a peccato coercendi metu insecuturae poenae, sive 
ut castimoniae laudem sibi arrogarent, non dubitabant asse* ]^iiyetat^ 
rere^ Lms Yenereae curationem docendam non esse. His ego at jubet 
non assentior^ utpote qui existimem nullum fere locum cha- luIs Ve- 
ritati atque operae mutuae relictum iri, nisi ea quae sibi sua ^^o^^nT ' 
ipsorum culpa improvidi accersunt mala, humaniorum offidis docere. 

• *• Pcriculosae plenum opus alcae." (Horat 0(/. ii 1. 6.) 
»» Deest ElencK Rer. in ed. '80. 



308 THOMAE SYDENHAM 

De Lue sarciantur. Omnipoteiitis DEI est sontes castigare^ nostrum 

ENEREA. ^^^ miseris pro virili succurrere^ atque aegris opem ferre; 

non autem curiosa causarum indagatione illos acrius urgere, 

aut censorio vexare £astu. Tradam itaque quae in hoc morbo 

observavi atque expertus sum ; non quo hominum animos 

deteriores efficiam, sed ut corpora (quod mihi negotii datum 

est^) reddam saniora. 

Luis Ve- [5,] Lues Venerea ex India primum Occidentalij Anno 

HisTORiA. Domini 1493^ Europam appulit ; cum ante id tempus ne qui- 

Quando dcm nomine tenus (quantum scire licet^) nostro orbi innotu* 

Sicmor- ^^^' Undc etiam morbus vulgo censetur iis tractibus Ame- 

bus £uio- ricae endemius^ in quos nos primi colonias deduximus. Mihi 

pXt^^ ^ero potius e regione aliqua Nigritarum Guineae contermi- 

cujus re- norum originem traxisse videtur ; cum a plurimis nostratium, 

de^u^*^ iisque fide dignis^ qui insulas Caribea dictas incolunt, didice- 

rim^ mancipia recens a Ouinea allata^ etiam antequam in 

terram descenderint^ tum alia ibidem degentia^ hoc morbo 

tentari^ nuUa copula impiura praegressa; ita ut non raro uni- 

versam aliquam eorum familiam (viros scilicet^ mulieres, 

liberosque^) male mulctet. Neque ista Lues^ quae afflictis- 

simos hosce saepe saepius invadit^ vel hilum a Venerea nobis 

dicta^ (quantum ego quidem inteUigo^) quoad sjrmptomata^ 

dolores sdlicet, ulcera^ etc.^ (habita nempe diversorum clima- 

tum ratione,) videtur discrepare^ licet nomine prorsus abludat, 

cum the Yatos ab iUis dicatur. At nec medendi methodus 

qua utuntur illi^ a nostra abhorret, utrobique enim sali- 

vatio ex hydrargyro utramque facit paginam; non obstante 

eo quod hic apud nos dicitiur de eximia guaiaci et sarsapa^ 

rillae vi quam in natali solo exerant^ quae ex longo ad nos 

itinere tantum non exhausta putatur. [6.] Probabile itaque 

mihi videtxur Hispanos^ qui in Europam primi himc morbum 

traduxere/ eodem infectos fuisse ex contagio Nigrorum em- 

ptorum in AMcay quorum genti alicui (multi enim simt 

populi Guineae confines^ apud quos invaluit mos ille barba- 

rus homines Europaeis mercibus permutandi^) endemius 

esse potest. Ut ut sit, contagiosa ista Lues paulatim serpens 

Magna has orbis terrarum partes eo usque inquinavit^ ut^ si ea cele- 

gTMsaba^- ritate grassaretur adhuc qua primum invasit^ intra saecula 

tur pri- aliquot actum esset de genere humano^ vel saltem^ nosocomiis 

de cactero addictum^ prorsus impar essct iis rcbus gerendis 



mutn. 



EPISTOLA II. EESPONSORIA, 809 

quibus continetur hominum societas : nisi quod^ vegetabilium Be Lue 
instar^ in alienum a patrio solum quasi transplantata^ Euro- —^i'^''*^'^: 
paeo nostro non perinde laetatur^ sed languet indies^ et miti- guet m- 
oribus phaenomems fatiscit. Novus apud nos hospes cum^^ 
esset^ si quem arripuerat^ mox omnem sanguinis massam con- 
taminabat^ et diris capitis atque artuum doloribus^ tum etiam 
ulceribus variis in partibus^ se prodebat. At yero centum Centum 
retro annis Gronorrhoeae virulentae spede se primum osten- 0^0^*^ 
debat. ostenditque adhuc. hac sibi porta exitum quaerens; rhoeacvi- 
nullo aho manifesto symptomate^ nisi quod m perpaucis ul- gpecie se 
cusculum in pudendo (vulgo a Shanker,) primum morbi est P^™^_ 
indidimi ; cujus yirus^ cum per Gonorrhoeam non ejiciatur^ bat 
sanguinis massam dicto citius pervadit inficitque. 

[7.] Propagatur autem Venerea haec Lues vel per gene- Quot mo- 
jrationem^ unde misellus infans ab inquinato parentum altero ga*^°^*" 
mala ducit stamina vitae; vel per contactum mollioris ali- 
cujus partis^ quo virulentia atque inflammatio corpori insinu- 
antur^ ex occasionibus hoc in loco dicendis. Primo^ in lacta- 
tione, verbi gratia^ vel infans nutricem per rariores mammilla- 
rum poros^ vel nutrix infantem per os tenerum inficere po^ 
test. Secundo^ infantes si nudi cum inquinatis in eodem 
iecto dormiant : licet enim adulti^ quorum caro jam firmior 
aetate obduruit^ vix nisi intercedente impuro coitu^ quamvis 
simid dormiantj possint infici^ infantiimi tamen laxior caro^ 
jet texturae rarioris^ venenum facile excipit ; quod non semel 
observavi infantibus a genitoribus quibuscum dormiebant 
infectis contigisse. Tertio autem^ partis mollioris contactus 
maxime in coitu impuro fit^ ac proinde eo prae caeteris modo 
serpit Lues ; cum scilicet penis spiritibus generationi dicatis 
turgidus, a venereo sive ulcere, sive etiam pustula^ in uteri 
vagina stabulante noxam de facili haurit^ quorum alterutro 
intus latente mulier nihilominus sana videri potest ; veneno 
nempe vel istarum partium illuvie ita detento ut segnius in- 
vadat sanguinem^ vel per menstruas purgationes diluto sae- 
pius, et quadantenus exterminato. [8.] Contagio haec car- 
nosam virgae substantiam (quantum ego judico^) primum 
adoritur^ quam quidem corrumpens^ eidemque primo inflam- 
mationem^ mox ulcerosam St^iOeaiv, senshn inducens^ efficit ut 
sanieSj qualem in Gonorrhoea cernimus^ in urethram lente 
extillet: quod ut credam, hac rationc promoveor; ipse 



810 THOMAE SYDENHAM 

De Lue scilicet vidi virulentam hujusmodi materiam per substantiam 

Venerea, gi^Q^g porosam exudare^ non per uretbram ejectam^ nulloque 

ulcere vel glandem occupante^ vel praeputium. Tandem vero 

altius penetrans^ glandulas prostatas efferato ulcere solet de- 

pascere ; quod Iiaud raro cemitur in eorum cadaveribus quos 

hic morbus e medio sustulit. 

Quibus [9.] c Grradibus mox dicendis procedit hic morbus. Aeger 

procedit ocyus aut scrius (prout mulier, quacum consuevit^ magis 

minusve fiierit inquinata^ pro ratione etiam temperaturae 

fuda-fiari excipiendo magis minusve idoneae^) primum dolore 

genitalium insolito cruciatur^ cum quadam rotatione quasi 

testiculorum ; postea, si recutitus non sit^ macula^ primo 

morbillum jam erumpentem magnitudine et colore aemulans^ 

glandis partem aliquam invadit. Statim ab hujus maculae 

exortu liquor quidam lente extillat^ seminis instar^ qui^ quo- 

tidie a seminis tam colore quam consistentia recedens^ flaves^» 

cit tandem aliquanto dilutius ovi vitello ; et in^Lue virulen- 

tiore intensioreque non modo virescit, sed et aqueo humori 

permiscetur sanguine affatim tincto. Pustula jam dicta 

ulcus tandem fit^ primo haud absimile aphthis infantium ora 

obsidentibus^ quod indies latius et profundius depascitur^^ 

supervenientibus orificii callo et duritie. Animadvertendum 

est autem^ quod memorata pustula raro Gonorrhoeam comi- 

tem habet in iis qui aut jam pridem Gronorrhoea laborarunt^ 

aut recutiti simt ; utpote quorum glans tum ab aere cui ex- 

posita est, tum a frequenti linteorum attritu^ indurescens, 

noxam non ita facile suscipit. Hujusmodi verpi igitur glan- 

dis ulcere fere non tentantur ; sola Qonorrhoea dicto modo 

Varia enu. nascitur^. [10.] Hauc alia mox symptomata excipiunt; ut 

^pto-' priino^ magnus doloris sensus in pene quoties erigitur, perinde 

mata. ac si valida manu transversus fortiter constringeretur^ qui 

Constric- noctu praecipuc urget, quoties in lecto aeger coepit incales- 

erec^to?*^ cere; quam quidem constrictionem penis dolorificam morbi 

doiorifica hujus in hoc statu existentis signum 'rraOayvtofiovuain-arov exi- 

»a/^w-™ stimo. Incurvatur etiam veretrum a fraeno jam contractiorey 

ftoyuct&rar quod, cum iu erectione extenditur pro natura sua, acutissi- 

Ardor uri- °i™^ dolorem adfert. Accedit etiam ardor urinae, qui ple- 

nae, rumque inter mingendum vix percipitur, at vero aeger jam a 

* Cf. Procest. Int. c. 34. mendo fort typogr. 

«^ dfpasc.] Sic ed. *80, — catur ed.'85, • nasc^ atqne augetur add. cd. '80. 



EPISTOLA II. RESPONSORIA. 311 

mictu cessans per omnem urethrae ductum acriter admodum De Lus 
uritur, maxime qua in glandem desinit. Nonnunquam etiam ^^^^^ .^: 
erosa atque excoriata urethra jugi puris acrioris fluxu^ Natura lae in ure- 
in came nova vice jam deperditae justo occupatior, laxam *^* *'"****' 
quandam et spongiosam substituit, quae, mole quotidie aucta 
et sensim indurata, canmcularum excrescentiis ita meatum unde is- 
mdnarium infercit, ut tandem lotio non detur exitus ; quae ^ ^"*' 
quidem carunculae nihilominus ex ulceribus sibi adnatis 
ichorem quendam evomunt, et tum Medico crucem figunt 
inter curandum^ tum aegro magis ipsa morte timendum 
malum. Quinimo saepe accidit^ ut sanies, quae per Gonor- 
rboeam deplenda erat, vel a motu violentiori, vel astringen- 
tium usu, in scrotum deposita^ atrocissimum dolorem et scroti scroti in- 
inflammationem accersat, nunc alterutro^ nunc utroque, ejus *"""* *^* 
latere in molem ingentem elato : gonorrboea interim progre- 
ditur tardius, at vero urinae ardor non mitius urget. Atque 
haec sunt communiora morbi hujus symptomata, manente 
hoc ejus statu. 

[11.] At vero quoties sive morbi diutumitate et in dictis Quomodo 
partibus mora contagio sursum fertur et sensim sanguini ^°g°'' 
labem imprimit, aut materia virulenta indebito adstringen- adoiesdt 
tium usu in corpore retenta humores putrescunt, vera Lues Luem?'" 
exoritur, in qua tumores, sive bubones, saepe in inguine com- Bubones, 
parentes primum ejus gradum constituunt. Dolores tum doiores 
caput, tum artus in articulorum interstitiis, (humeros scilicet, ^^j"**^" 
brachia, et talos,) crudeliter laniant, nullo ordine invadentes, 
et per intervalla, licet noctu aegnun lectuli calore perfusum 
rarissime destituant, nec nisi sub auroram libenter evanes- 
cant. Crustulae etiam et porrigines vanas corporis partes crustuiae, 
deturpant. Flavescunt hae ferme ad instar favi, quo signo a ^^sTe- 
caeteris omnibus queant intemosci; quandoque superficie P^^^^' 
latiore varia occupant corporis spatia ad eum modum quo 
lepra in Medicorum scriptis depingitur. Quanto autem 
magis scabies haec difFunditur, tanto minus aeger discru- 
datur. Universa symptomata pedetentim incrudescunt, do- 
lor prae reliquis, qui tandem eo usque exacerbatur, ut se ne- 
queat miser diutius in lecto continere, sed protinus exiliens, 
huc iUuc in cubiculo cursitet irrequietus ferme donec illu- 
cescat. Adde quod prae doloris vehementia cranium atque exostoses, 
ossa tibiarum brachiorumque hinc inde attolluntur in per- 



312 THOMAE SYDENHAM 

De Lub dura tubera^ Exoatosea dicta^ excrescentiae osseae in equorum 

EWEREA. ^:^ (vulgo a Spavin,) haud absimilia; quae quidem ossa 

tuberculis obsessa jugi dolore ac infiammatione tandem cari- 

uicera osa redduntuT et putrescunt. Ulcera etiam phagedaenica 

nic^\ni!" varias corporis partes depopulantur^ quae^ fauces ut plurimum 

goediae ca- primo aggrcdieutia^ sensim per palatum in nasi cartilaginem 

propagantur, quam mox absumimt^ ita ut is jam fulcro desti- 

tutus plane concidat. Crescentibus indies ulceribus^ et dolore 

aucto^ aeger^ partim indesinenti camificina enectus^ partim 

ulceribus confectus et putredine, vitam trahit cruciatu^ foetore^ 

carie^ opprobrio^ molestissimam^ et quavis morte longo inter- 

vallo miseriorem ; donec tandem, pereuntibus per vioes mem- 

bris^ lacerum cadaver^ et jam superis grave^ humo condatur. 

Natura [12.] Intrinsecam hujus morbi naturam^ Essentialem quam 

MnSiaiB vocant, nisi quatenus ea ex istis quae jam depinximus symp- 

nos latet tomatis elucescat, non mihi magis perspectam esse arbitror, 

quam est essentia sive plantae cujusUbet^ sive animalis. Quic- 

quid vero de ea sit^ certo mihi constat humorem hunc com- 

mittentem inflammationis haud mediocris participem esse, 

unde haec tot malorum Hias : constat etiam dictum humo- 

rem evacuandum esse^ idque iis mediis quorum efficaciae 

experientia (Medicorum magistra,) suffiragatur, cum nbn- 

dum inveniatur immediatum aliquod specificum^ cujus ope 

sine evacuatione praegressa Lues debellari queat. Neque 

Necroer. enim vel mercurius, vel ligna exiccantia dicta^ specificorum 

Uraaexic- ^^^ ''^^^ donanda^ nisi exemplis in medium allatis probare 

cantiapro-quia possit vcl mercurium absque salivatione, vel lignorum 

diuntspe- dccoctum uullo subsequcnte sudore^ Luis Yenereae curati- 

cifica. onem quandoque absolvisse. Utque experientia didici sudo- 

rifica vulgaria haud minus profecisse in hoc morbo quam lig- 

norum decoctum^ ita nullus dubito^ quin^ si reperiri possit 

aliud quid^ sive in regno vegetabili, sive animali^ quod in ex- 

dtanda salivatione pares cimi mercurio vires haberet^ pariter 

etiam ad sanandam Luem valeret. Quandoquidem autem hic 

morbus adhuc intra Oonorrhoeae limites subsistens^ longe ab 

Aiia debet ^^111 distat cum jam omnem sanguinis massam contamina- 

esseeva- verit, et Vemreae Luis nomen praecise mereatur, ita etiam 

Gonor^ cvacuatio qua Gonorrhoeae materia ejicitur^ alia prorsus est 

rhoea, alia atquc illa qua Lues lam formata eliminanda est. 

inLuefor- rioT o i_ • «• • 

mata. \\^'\ wnorrhoeam itaque quod attmet, de qua primo age- 



EPISTOLA 11. RESPONSOBIA. 313^ 

miu, in remediis catharticis (quantum huc- usque ujsu com- De Lve 
perimufl,) coratiomB omnia cardo yertitur ; quorum auxilio ^'^""^''^' 
Tel educitur bumor peccaua, vel procuratur diverdo succo- rhobab 
rum corporia naturalium, qui aliter hosti iu pabulum cede-^^^^^>*^* 

r^ . , .... . . ., . ,. CURATIO. 

rent. Uuamvis autem tnm ratio, tum expenentia^ mim dic- q^^, — 
tant^ hunc morbum a quolibet demum cathartico saepe diu- rhoeaf cur« 
que exhibito sanatum iri, ea tamen caeteris Spaarueoorrepa cardo in 
mihi videntur quae bilem^ maxime vero quae ichorem sero- '^^'. 
sum^ fortiter e sanguine expurgant et subducunt. Ac pro- vertitiir. 
inde sola jalapii radice pauperibus aliquoties subveni, quorum ^^^ 
tenuitati et rebus domi angustis consulendum erat. Cumterispur- 
vero et morbus conspicuam secum trahat inflammationem, et Sdit^*^' 
medicamenta purgantia, quibus expugnandus is est, calida Diaeu re- 
etiam sint^ diaeta refrigerans onmino est imperanda a carceru ^^]^f, * 
bu8 (quod dicitur^) ad metasK ad metat. 

[14] Sic itaque soleo praescribere : — 

[Form. 58.]f R Massae Pilulaxum Cochiarum Mijorum drachmas tren, 
Extracti Rudii dracbmam unam, 
Besinae Jalapae, 
Diagrydii, ana semidracbmam, 
cum sufficiente quantitate Ofiobalsami ; 
Fiant pilulae e singulis drachmis sex. 

Quatuor ex his singulis auroris deglutiendae sunt hora quarta Methodui 
▼el quinta (ita ut aeger superdormiat,) ad dies duodecim v«Jda"Src»"" 
quatttordecim> vel etiam plures, donee sdlicet urinae ardor catharsin. 
et materiae seminiformis color flavus admodum imminuan* 
tur; quae cum pro voto successerint^ satis esse autnmo> si 
aeger^ inteijecto semper die uno, easdem repetat ad septima- 
nas adhuc duas ; quo tempore ebtpso^ sufficit ut bis in septi- 
mana sumantur pilulae^ donec humor ex urethra stillare soli- 
tus prorsus evaueseat ^ quod ut plnrimum non msi post mul- 
tos dies contingit. Quamvis enim vulgo a£Srmetur^ quod ejus- 
modi ichor^ qui, (ardore urinae et flavo materiae extillantis 
cdore dbparentibus,) mane praesertim^ in summitate coUs di- 
gitis compressi ad guttulam unam alteramve cemitur^ a de- 
bilitate fa^Tifi^Tn et a laxitate partium ob diutinam virosi fomi- 
tis in eis moram oriatur; miseri tamen experiuntur magno 
8UO malo reliquias has esse oontagii non penitus deleti : quod^ 

' a caretr. od mftef] i. e. oft MHq ad ' Cf. fbim. 221. 
/hgm. Cf. Eraami Jdag. L 6. 58. 

8 8 



314 THOMAE SYDENHAM 

DeLue licet qtiadantenus subactum, ex levissima quaque occasioiie 

Venerea. ^^ -potxi scilicet nimio^ aut exercitio quolibet vehementiori, aut 

simili alia,) novas excitat tragoedias, Gonorrlioea postliminia 

recrudescente, si nempe aeger catharseos molestiam defuge- 

rit, nondum extirpato radicitus morbo* 

Quid de- [15.] Si post hujusmodi purgationem Gronorrhoea nondum 

radi^ Vi cedat, ex usu erit loco pilularum (maxime in iis qui difficiliiui 

purgationi purfiMntur,) potcntius aliquod medicamentum subinde inter- 
non cesse- ^ ,^ /-..... i x x- 

rit Oonor- calare, cujusmodi est potio sequens, quae semel tantum 
^^' hausta magis aliquando fecit ad sistendam Gonorrhoeam 
quam leniora cathartica saepenumero ingesta : — 

[Form. 59.]^ I^ Tamarindorum semiunciam, 

Foliorum Sennae drachmas duas, 
Rhei sesquidrachmam ; 
Coque sufficiente quantitate aquae ; colaturae unciis tribus diaBoIre 
Mannae, 

Syrupi Bosarum Solutivi, ana unciam unam, 
Sympi de Spina Cenrina, 
Electuarii e Succo Bosarum, ana drachmas dnas ; 
Misce; fiatpotio. 

Vel, curatione* tardius procedente^ detur turbith minerale 
ad grana octo tantum bis vel ter^ (idque interposito debito 
temporis spatio^ ne forte oboriatur ptyalismus^) quod quidem 
remedium in eradicanda Gh>norrhoea pervicaciori facile pri- 
mas fert. Yel*' bis in septimana pilulae sequentes exhiberi 
poterunt : — 

[Form, 60.]' ^ Pilularum ex Duobus semidrachmam, 
Mercurii Dulcis scrupulum unum, 
cum sufficiente quantitate Opobalsami ; 
Fiant pilulae quatuor, sumendae summo mane. 

quid in 116.] Est autem ubi aeger a catharsi dicto modo repetita 
idiosp- ^gque adeo abhorret, ut ne conspectum quidem, vel odorem 
solum, remediorum ferre queat. Est etiam ubi corpus ex 
IBio&vy/cpcuruf quadam ita pertinaciter purgantibus refragatur, 
nt debita peccantis humoris quantitas nequeat educi; atque 
ita, dum impensius in hoc laboratur nullo cum fiructu, Lues 
tandem obrepit, quae eos saepissime aegros adoritur quorum 
corpora cathartids fortius obsistunt. Cum ita se res habeat, 

"• C£formm.8, 24, 97, 101, 103,118,212L k r«^-«aii«] om. cd. »80. 
* cwat. — ffroetd,'] om. ed. *80. ' Cf. form. 222. 



EPISTOLA 11. RESPONSORIA. &15 

enematis agendum est^ quibus injectis utrique indicationi Be Lue 
(humoris scilicet tum expurgandi^ tum ab affecta parte deri- ^^^^^^^ 
Tandi^) satis fieri potest. Quinetiam haec methodus expeditior 
est nonnimquam praememorata ista, at non aeque tuta^ me 
judice; ciun prior illa^ Ucet diutumitate molestior^ minus 
tamen habeat periculi nequa contagiosi fomitis particula in 
visceribus haereat, novos datura tumultus : hoc vero incom- 
modum facillime evitatur^ si cathartica per os assimipta diebus 
ab usu clysterum liberis, mutuam iis operam commodent. 

[17.] Hac itaque via incedo: pilulas jam praedictas, autquidinUs 
alias ejusmodi, duabus tribusve auroris continuis exhibendas pj^^t^ur. 
curo ; postea enema sequens mane et hora quinta pomeridi- 
ana quotidie injiciendum^ donec penitus cessaverint sympto- 
mata^ nisi quod semel aut bis in hebdomade catharticum 
impero^ misso die isto dystere :^ 

[Forni. 61.]" I^ Electuarii e Succo Bosanim draclmias sez, 

Terebinthinae Venetae vitello ovi solutae semiunciam ; 

Dissolvantur in Aquae Hordei libra una ; colaturae adde 
Electuarii* Diacatholici uncias duas; 

Misce ; fiat enema. 

Singuhs etiam noctibus opobakami^ vel balsami e Mecha^ 
guttas viginti quinque sacchari firustulo exceptas concedo^ sub 
lecti ingressu; quod quidem medicamentum, cum terebin- 
thinae quoddam genus sit liquidum ac purum^ iisdem quibus 
illa facultatibus pollet, et ulcerosae genitalium diathesi ap- 
prime succurrit: hujus itaque defectu terebinthina Cypria 
ad quantitatem avellanae dictis temporibus devoranda sub- 
stitui possit. 

[18.] Procedente curatione^ quacunque ea demum methodo Diaeu in- 
tentetur^ aegro cibis omnibus sale conditis vel alias dyspeptis ^^^"""" 
(quales sunt carnes bovinae^ porcinae, pisces, oaseus^ radices, 
olera^) et fiructibus horariis quibuscunque^ interdico ; quibua 
substituo camem vervecinam^ vitulinam, pullorum^ cuniculo« 
rum^ et caetera evirenTa. Y olo etiam ut vel his pardssime 
utatur, tantum iit aegri vires non labascant. Potus (vino in 
genere abdioato, ut et liquore omni sive spirituoso^ sive aces- 
cente;) hydrogala esto^ ex tribus aquae coctae partibus et 
lactis una, nisi quod in prandio et coena cerevisia tenuis in 

" Cf. form. 223. " %"• ''»'«?. ed. '80. 



316 THOMAE SYDENHAM 

De Lue parva quantitate posait indulgeri. Ad oontemperandam in- 
Venerea. g^p^f inflammaticmein, et mitigandum aidorem nrinae, refiri- 
gerantem aliquam emnlsionem ad sequentis normam com^ 
pono, in purgationum interstitio firequenter potandam : — 

[^Form, 03.] *> I^ Seminum Melonum, 

[Seminum] Peponum, ana semiunciam, 
Seminnm P^paveris Albi dracbmas duas, 
Amygdaks dnloes excorticatas octo ; 

Contandantur simul in mortario marmozeo, sensim afFondendo 
Aquae Hordei sesquilibram ; oolaturae adde 
Saccbari crystallini quantitatem sufficientem ; 

Misce ; fiat secundum artem emulsio. 

Inquo [19.] In temperamento admodum sanguineo^ et affectu 

^den^ pertinadore^ post menaem catharsi datum, ant ciiciter^ ut 
plurimum sanguinis imcias octo yel noTem e brachio dextro 
detrahendas suadeo ; ut maturius celebretur venae-sectio an- 
thor non sum^ ne hac irpo^tru contagium penitius inseratur. 
Injectiones in urethram non magni facio, utpote quae sive 
acrimonia sua mordaci, sive stypticitate^ non raro magis of- 
. ficere soleant quam prodesse : veruntamen sub morbi exitu 
aqua rosacea in pauca quantitate potest injici. 

[20.] Hac methodo, quae mihi semper pro voto oessit in 

Gtonorrhoea sananda^ meliorem nondum oomperi, marime in 

iis qui feunle purgantur ; in iis enim qui purgantur aegrius, 

euratio^ licet nunquam fallax^ tamen non nisi post longum 

temporis spatium perfidtur. In his itaque sanguisP iterum 

mittendus^ et acuenda sunt cathartica, tum etiam repetenda 

saepius^ atque in eorum usu diutius est perseverandum, aut 

hic ad^^ clysteres modo jam signato usurpandi : etenim catharsis hic 

ftar om- ad instar omnium est. Atque in hoc affectu, si in alio quo- 

Quinuin. P"™^ ^^^ asserituT, quod qui mundificat bene, bene sanat : 

diflcat be- modo ab aquis mineralibus sibi temperet, quas certo mihi 

lll^iit"^ oonstat morbi reliquias e corpore eliminandas vi astringente 

incommo- et plus satis sauativa arctius oonstringere, et quasi davo^ figere 

^iQe^^^trabali; unde (quod saepius observavi,) scroti tumores enas- 

biu, cebantur qnoties in morbi principio vd statu, pejoraque ad- 

huc symptomata, ut carunculae'', si quando sub ejus exitu, 

" C£ foimm. 34, 164, 233. perpttuum reddere, Cf. Cic OraU m 

► sang. — et] om. ed. '80. Ferr. v. 21. 

1 r/otH) fygere (ro&a/lj i.e. firmum et ' ctirunc.] ij^r. add. ed. '80. 



EPISTOLA II. EESPONQOIIIA. »17 

potarentur. Quod qiudem ego fidenter assero^ quantumlibet Db Lue 
ex more hodie reeepto aquae mineralea in dicto casu haud ^^'""^^^* 
razo praescribantur. 

[21.] Neque sum nescius quantum se venditent practico- et aiiis u- 
rum nonnulli in hujus symptomatia curatione^ qua breyiore b^f^'^^' 
temporis spatio^ qua remediis magni nominis et tituli, absol- 
venda; interim observatione plus satis frequenti certo depre- 
hendi materiam quae eliminanda fuit^ astringentium vi in 
corpore detentam maximum aegris dedisse malum^ ex quo 
persaepe sanguinis massam de novo subiens ipsam demum 
Luem parit. Nec majore cum fiructu^ Ucet periculo minore^ iteme Ug. 
decoctum lignorum exiccantium usurpatum comperi ; quo, ^^]^^^ 
sdlicet sub praetextu specificorum, tum universum aegri cor- 
pus, tum prae caeteris affecta pars, jampridem nimis incales- 
oentia, ulterius adhuc inflammabantur ; nonnunquam etiam 
Gronorrhoea, quae paulo ante evanuerat, (quod me observasse 
memini^) denuo in conspectu prodiit. 

[22.] Animadvertendum est autem, quod, si aegri glans Methodui 
praeputio undiquaque contegatur, atque ejusdem ora P^^^i^^n 
inflammatione usque adeo tumida, dura, ac callosa, reddan* praeputio 
tur, ut nullo modo queat reduci; laterem lavat qnisquis euJSam^' 
Gonorrhoeam remediis purgantibus, fortissimis licet et quo-™*^' 
tidie ad nauseam repetitis, aggreditur, nisi eodem tempore id 
agatur, ut pars ita affecta ad statum sibi naturalem redeat, 
sublatis et duritie et tumore, unde Gonorrhoeae novus utique 
fomes subministratur. Quod quidem ego admolior fotu se- 
quente : — 

[Form, 63.]* I^ Badicis Altbaeae, 

[Badicis] LUioram, ana sesquhmeiaiii» 

Folionun Malrae, 

[Foliorum] Verbasci, 
' [Foliorum] Sambuci, 

[Foliomm] Hyoscyami, 

Flomm Chamaemeli, 

[Floram] Meliloti, ana manipidum unnm, 

Seminum Lini, 

[Seminum] Foenugraeci, ana semiundam ; 
Coque sufficiente quantitate aquae fontanae ut fiat fotus, parti 
affectae admoyendus per horae unius spaUum bis vel ter in die. 

-Peracta fomentatione^ partem affectam oleo e semine lini 

• Cf form. 225. 



318 THOMAE SYDENHAM 

DeLue recenter extracto penmgendam curo; deinde emplastnrm e 
Venerea. xnucilaginibus^ alutae agninae inductum^ labiis praeputii tuini- 
dis circumponendum. Quod si ulcus vel in ip^us praeputii 
labiis^ vel in subjecta glande^ baerens^ sua callositate facit ut 
illud non nisi aegre possit retrahi^ praeter fotum jam dictum, 
sequens etiam linimentum praescribo :— 

IForm, 64.]* I^ Unguenti Basilici dracbmas sex, 

Unguenti e Nicotiana drachmas duas, 
Praecipitati [Rubri] Aqua Bosarum loti, et optime 
laerigati, semidrachmam ; 
Misce ; fiat linimentum, quo lintei rasura imbuatur, et ulcusculo 
admoveatur semper post fotus praescripti usum. 

atque et- [23.] Ubi Tcro, sivc quod justo maturius Gonorrhoea sis- 
tum iflH*" tatur, sive ab exercitio vehementiori, aut alia quacimque de 
flamma- causa, scrotum jam morbi sedes ab eadem in tumorem insig- 
niorem attoUitur, praedictum fotimi bis in die parti affectae 
admoveo, modo non imminuantur et dolor et tumor cataplas* 
mate vulgo noto ex oxjcrato et farina fabarum. Haec dum 
foras peraguntur, non desino remediis et catharticis et re* 
frigerantibus, quae" modo praescripsimus, introsumptis, tum 
etiam diaeta supradicta, hostem urgere ; neque mihi religio 
est, quovis hujusce ^ mali tempore sanguinis uncias novem vel 
decem e brachio isto detrahere quod testiculo tumefacto re- 
spondet, si tumoris magnitudo et vehementia doloris id mihi 
suadeant. Atque haec hactenus de Gonorrhoea. 
LuisCoN- [24] Cum vero eousque invaluerit morbus, ut jam Venerea 
CuRATio! J^'* vel Lues Cmfirmata, praecise dici mereatur, aha onmino 
Liiea Con- porta quaereuda est^ et duriori huic nodo cuneus itidem 
non nfM durior est adhibendus ; quandoquidem nuUum adhuc experi- 
per saliva- mentum (quod sciam^) adferri possit extirpati hujusce morbi^ 
hydwg? ^i P®' salivationem ab hydrargyro excitatam, quicquid tam 
ezcitaum doctorum nonnulli^ quam indoctonmij de aliis sanandi modia 
tirpari. satis temerc et audacter effiitiverint. Cum itaque salivatio 
omnem hic numerum absolvat^ id tantum mihi incimibit| ut 
quae in eatumT excitanda^ tum etiam regenda, et ratio (qoalis 
qualis ea demum fuerit^) et observatio rationi suffiragata mihi 
dictaverint^ edisseram. 

[25.] In principio autem ne conjectura quidem assequi 

* Cf. form. 226. * hvjntce ffMi/t] morhi ed. '80. 

■ quae modo praetcr,] om. ed. *80. y tum] sic ed. '80, om. cd. '85. 



EPISTOLA II. KESPONSORIA. 819 

possum quid sibi velint crebra ista monita, quibus de corpore De Lue 
remediis catharticis et digerentibus (balneo puta^ et caeteris ^^^^^^^- 
id genus,) rite praeparando, ita serio cavetur; ut de venae- curatione 
sectione jam taceam, cui nonnulli bic loci primas deferunt. corpons 
Quum enim, si veritati sit litandum, eo res redigatur utantiaprael 
veneno salivatio procuranda sit, (neque enim adbuc innotescit ?^*°. 
salubre aliquod medicamentum quo possit excitari, neque 
aeger sine ejus ope in tuto collocari potest^) quaeritur utrum 
corpori, constantibus adhuc viribus vegeto et valenti, ac pro- 
inde frangendis inimici conatibus haud impari^ an eidem 
missione sanguinis et tenui diaeta jam debilitato, rectius com- 
mittatur venenimi. Haud dubie satius esse duxerit aequus 
rerum aestimator nihil agere, quam ita importune satagendo 
nocere. Quid quod experientia testatur, nullis evacuationi* 
bus aut alio modo infirmatos salivationis impetum multo 
melius sustinere, quam eos quorum quasi ante praelium incisi 
sunt nervi? 

[26.] Misso itaque damnoso omni bujusmodi praeludio, 
statim atque accersor unguentum praescribo ex axungiae 
porcinae unciis duabus, et mercurii crudi unda una. Neque 
oleum aliquod e calidioribus, neque aliud quid, admisceo, cum 
deterius fiat unguentum si quod adjecta ista fraenum inji«' 
ciant, et nihilo efficacius si nihil prorsus agant : et fortasse 
additamenta ejusmodi sub nomine correctivorum idem hicutetcor- 
praestant (si quid tamen praestant,) quod catharticis ad-^^njjj^ 
jxmcta, judice experientia, solent praestare ; tormina nempe et catbar- 
excitant, et catharsiu reddunt laboriosiorem^ a lucta sdlicet ^^ 
inter antidotum et catharticum, cujus vis omnis purgans ii^ 
eo posita est quod naturae hominis inimicetur. Yerum ut 
tertia parte dicti imguenti brachia, crura^ et tibiajs ad tres Aeger ter 
noctes continuas (primam qua accersor includendo^) mani-^^'** 
bus suis aeger perungat^ injungo ; ita tamen ut neque axillas 
neque inguina attingat uspiam, et abdomen^ panno laneo 
tenuiore circumposito et posterius consuto^ a hnimenti con- 
tactu diligenter muniat*. Post tertiam inunctionem* gin- 
givae ut phirimum intumescunt^ et ptyaUsmus suboritur. ^^11,^, 
Si^ vero intra tres dies post ultimam inunctionem idemn^»^^» 

* numiat'} add. ed. '80 quae sequun- rotaruM rubrarum. 

tnr : — Aurora illa quae po»tremam iw ' inunci.l vel taUem post auumpium 

uuetumem projnme insequiturf exhibeo turbith mineralit add. ed. '80. 

grana oeto turbith uUneralit in eonterva ^ Si — incepS\ om. ed. '80. 



820 THOMAE SYDENHAM 

DbLue haud procedat^ tiim grana octo turbith mineralis in oon- 
Vewerea. ^^^ Tosarum rubrarum exhibeantur aegro, qui post nn* 
mutexti- golas vomitiones aut sedes sumat haustum liquoria posse* 
muietur. ^^ calide. Cum expuere inceperit, id jam Medico negotii 
Ml^^i^fo. tantum est, ut gradum salivationiB scrupuiose expendat^ ne 
nisseduio invocatis temere suppetiis salivationem eo usque evehat; ut 
dui. ' aeger de vita periclitetur. Ubi jam ptyaliflmus statum delii* 



tum fuerit adeptus, (in quo expuuntur ut plurimum lib: 
quatuor spatio nycthemeri,) vel sjrmptomata, etiamsi parci 
expuat aeger, eyanuerint; (quod plerumque contingit post 
quartam diem a statu saliyationis ;) et indusium et tori linte» 
aliis, quae a quo ultimo lavabantur usurpata aliquandiu fdere^ 
sunt permutanda : cum priora ista unguento infecta salivi^ 
tionem et magis quam erat opus intendere, et longius pro» 
trahere quam aegro expediat, apta nata sint. Quod si forte 
prius elanguescat salivatio quam symptomata penitus dispa- 
ruerint, extimulanda subinde est mercurio dulci ad scrupu- 
Itim unum pro dosi exhibito. 
Quid li [27.] Nonnunquam acddit, praesertim in corporibus ev- 

11^^^^^ i^a/Skijrw, quod post unam vel alteram inunctionem 
(nempe simul ac hydrargyro sanguis affid inceperit^) Na* 
tura iUico per intestina hunc hostem expellere satagat^ unde 
non solum dejectiones mucosae et tormina ventris, ut in iis 
qui dysenteria laborant^ eveniunt^ verum etiam curatio morbi 
impedituri utpote qui salivationi tantummodo cedere soleat. 
In hoc casu a mercurio sive extra appHdto^ sive intra a»- 
flumpto^ prorsus absistendum, donec haec symptomata penitua 
evanuerint; atque* porro dictufl alvi fluxus (qui plemmque 
acddit antequam salivatio bene assurgat^) sistendus est ufla 
laudani liquidi^ ita dosim augendo atque repetendo prout 
urgeat symptoma; aut diaacordii sesquidraduna aliquotiefl, 
prout opufl fiierit, devorata. Diarrhoea tandem oohibita, 
salivatio debito modo prooedere sdlet, quae antea vix app»* 
reret. 
ConYAlts- [28.] Convalescente de caeteris aegro, nisi quod os adhoc 
^o^tiit cxulceretur, (qui genuinus est ptyaliami fiructus,) salivatio, 
promoTeri qxui6 jam indics inminuitur, nec purgatione nec alio modo 

• aique—nppareret] qtuu ui faeiUui qtu porro ni eorroboramium t» eephaUeU, 
amoveantur utile erit ui dUateordii tet" et id genue aliie, vino Hiepanieo coeionm 
quidraehmam aeger aUquotiea dovoret, at" oaportm redpiai in teUa perfiraia ed.'80. 



EPISTOLA II. RESPONSORIA. 321 

c quocunque sistenda est; fieri enim potest^ ut, etiam post DbLue 

i consopitum dolorem atque exiccata ulcera, aliquid de morbi f''^^^^' 

» fomite adhuc in corpore deUtescat, bella denuo moturom nisi quam co- 

r sibi permittatur sputatio iUa moderata, quae, postquam redin- ^*^" • 

,! tegrata sanitate homo se aurae liberiori aliquandiu exposuerit, 

desitura est. Periculosum itaque ^sse arbitror ptyaUsmi jam 
i abiturientis et mox evanituri reUquias yel catharsi deducere, 

I vel Ugnorum decocto exiccare veUe ; a qua praxi (quae vulgo 

I obtinet, specie vel mercurii e corpore eUminandi, vel corri- 

gendae ejus maUgnitatis^) nascuntur sine dubio &equentes 
istae recidivae quae miseris accidunt, sanitatem tandem 
aliquando post tantum impensarum, tot exantlatos labores, 
tantum taedii devoratum, anhelantibus; ad quam etiam certo 
pervenissent, si saUvatio non nisi suo tempore determina- 
retur. Longe itaque consultius esset ptyaUsmum promo- 
vere mercurio dulci semel in hebdomade exhibito, etiam 
postquam omnino convaluerit et jam sub dio versetur^ (quod^ 
et ego per menses aUquot fieri aUquando jussi^) quam eundem 
praematurius inhibere. 

[29.] QuantumUbet autem a catharsi in saUvationis de- refrae- 
clinatione ob jam dictas causas abhorream, fieri tamen potest^ umen'iii 
ut in ejusdem statu ea nec praetermitti possit^ nec debeat; sutu, si 
quoties sciUcet, re male gesta, eousque fiierit evecta saUvatio, mftMtxJm- 
ut jam aegri vitae metuatnr : quo in casn non tutum modo "^^ 
est^ sed et necessarium etiam^ cathartico ingesto ptyaUsmum 
ad eum gradum deprimere^ ut cum aegri €u<f)opla procedat^ 
qui deinde suo juri reUnquendus. 

[30.] Si quis jam quaerat^ an nuda saUvatione contenti Post lali. 
esse debeamus^ nec catharticis, nec aUis remediis solennibus, non*necI»- 
in usum post eam peractam revocatis? respondeo (praeter ■«"» «8* 
jam dicta, quibus et ratio astipulatur^ et experientia^) me 
veUe doceri^ quam ob causam magis sit necessarium purgare 
post saUvationem^ quam saUvationem exdtare post catharsiuj 
cum remedia purgantia (scammoniata maxime^ et id genus 
acria^) maUgnitatis quidpiam in corpore reUnquant^ quod 
Naturae tamen committimus^ cujus vi tandem subjugatur 
istud quicquid est veneni^ eo sciUcet qui purgatus fdit, ad 
regimen consuetum^ exercitium^ et Uberiorem aeris usum^ se 
recipiente. Atque id porro Ubenter scire veUm, qua demum 

* quod^usti'] om, ed. *80. 
Tt 



822 THOMAE SYDENHAM 

De Lue arte freti, mercurii reliquiaa per catharsin expellere conamiu^ 
Venerea. ^^^^ genuinam illam ac prope unicam methodimi (per sali- 
yationem scilicet^) qua Natura id efficere solet ac debet^ non 
solum negligamuBj aed etiam impediamus? Hujusmodi aa- 
tem hallucinationes minimis istis rationis sdntillulis impu- 
taudae sunt^ quibus nos i^iseri mortales tantum praediti, ad 
veritatem in profundo * demersam non penetrantes^ quam]il>et 
qus umbram et speciem amplectimur^ pro Jtmane^ (qixod 
aiunt^) captantes nubem; mox colloquia miscentes^ praeju- 
dicia male fundata ita penitus nobis invicem infigimus^ ut 
tandem phantasmata nostra et . delirantium insomnia pro 
principiis apodicticis « haberi velimus : cujus specimen (ni fal* 
lor^) prae manibus nobis est. 

[31.] Quamvis autem in plerisque curatio modo jam dicto 

absolvatur^ (videlicet inunctione per tres noctes continuas, et 

exhibito turbith minerali^ ptyalismo ^ haud rite procedente, 

mercurio item duld ad vices aliquot, eodem^ justo citius fiEitis* 

oente^) serio tamen animadvertendum est, in quibusdamrepe- 

riri idiosyncrasiam^ sive temperamentum quoddam peculiaiej 

tam salivationis respectu quam purgationis, (atque eadem 

plerumque in nsdem^ ut qui aegre purgantur, aegre etiam 

ad ptyalismum perducuntur^) ita ut in nonnuUis methodos 

laudata vix gingivarum exulcerationem queat efficere^ multo 

minus salivationem eam procurare quae malo eradicando 

Cautio ne par sit. In hujusmodi aegris Medico summopere cavendum 

impor^. ^^ ^® animo nimium obstinato salivationem importimius 

niusurgcnr urgeat, recalcitrante Natura, atque ab isto evacuationis ge* 

iarriw^.^ nere prorsus abhorrente : quod qui minus intellexere^ aegros 

T»^<nyf. haud paucos letho dederunt. Etenim in corporibus ita 

factis, quotiescunque medicamenta, sive extema illa fue* 

rint^ sive intema^ pertinaciter ingeminaveris^ looo salivationis 

perfectae nil praeter ventris tormina et dejectiones dysente- 

ricas obtinebis^ Natura per hanc portam hydrargyri vims 

amoliente; vel dolores ventriculi et aegritudinea, sudorea 

frigidos, horrendaque alia sjrmptomata, accerses^ ita ut aeger 

tantimi non agat animam^ forte etiam mox eam evomat. 



• verit, in prqf. demert,] Cf. DisterL t apodictA l e. iaroitucTuUs, < 

EpUt, § 17 ; Tract. I. § 71. Mtrativus. 

' pro Jufume eaptante» nuhefn] Cf. * ptyal.-'-proced.] aurora Uta qume 

Ohterv. Med. v. 6. 17. Fabulam de pottretnam exdpit eA. '%0. 
Ixione reBpicit i eodem-^Uiut] ptyaUtmo ed. '80. 



EPISTOLA 11. RESPONSORIA. 828 

[82.] In liifl licet Medico concedi possit^ nt^ postqnam ad dies De lue 
qnatuor vel qninque a postrema innnctione salivationem finis- ^^*^^^^' 



tra praestolatns fuerit^ inunctionem jam saepe dictam^ et 
turbith minerale; denuo repetat^ (inteijectis inter singulas 
inunctioniun vices diebns aliquot^) religiose tamen cavere 
debet^ ne^ cum tanto conamine salivationem incassnm solHci- 
taverit, eam per vim invitae Naturae extorqnere pergat. Hic ft"* me- 
itaque modus (quantum ego judido valeo^) Medico tenendus taut potia- 
est, nt, ubi primum vel aegritudo ventriculi vel ventris tor- "* ■™** 
mina succedant, statim sibi temperet a remediis adhibendis, 
donec ea penitus evanuerint symptomata; pluribus enim et 
fortioribus remediis ad cogendam ^vcew avTiTrparrowrrf^^ 
salivationem accumuIatiB, dysenteria certo certius tormina 
ventris, et ventriculi aegritudinem mors, excipiet. Ciun ex 
adverso, si lente festinet et moras trahat, mercurii dulds 
scmpuliun unum semel aut bis in septimana exhibendo, vel 
per se, vel cum drachma una diascordii si aeger in diarrhoeam 
propensior sit, tandem aliquando cum bonis aegri rebus " op- 
tata potietur arena^^' Quantumvis enim ptyalismus ad ple- 
num nunquam assurget, aeger tamen copiosins quam pro 
more solito expuet, et foetor, justae salivationis comes, neque 
imminutiorem hanc destituet : unde evindtur sanguinem et 
humores eam sive putrefactionem, sive alterationem, (qnae- 
cunqne ea demum sit,) attigisse, qnae vel parit salivationem, 
vel cum ea nasdtur. Atque hac methodo imiversa hujus 
morbi symptomata tandem expugnabis, concesso utique de- 
bito temporis spatio. 

[83.] Observandum est autem, qnod, licet salivatio remedia 
alia, qualiacunque ea fuerint, in extirpanda Lue confirmata 
longe exuperet, Gonorrhoeam tamen cum Lue concurrentem 
neutiqnam valet sanare; nec sistetur illa, hac jam penitus 
devicta. Unde recte colligitur, nuUam vim specificam mer- Mercunus 
curio inesse, qna Yenerea Lnes immediate debellari possit; spedficum 
quamlibet spedficum mediatum forte did mereatur, in quan- niediatum 
tum mediante ptyalismo morbum expellat ; pari ferme tcara^ 
ypn^u (qnod aliaa [Observ. Med. Praef. Ed. Tert. § 23.] 
snbmnui,) atque scalpellum chimrgicum laterali morbo specU 
ficum queat appellari. [34.] Sed ut ad rem redeam : quoties 

>* C£ Obterv. Med, iil. 2. 54: v. 2. 16 ; * " Optata Troes potiuntur arena." 

Distert, EpiMi. \ 107. (Virg. Aen, i. 172.) 



826 TIIO. STDENHAM EPIST. H. RESPO^N^S. 

Di LuE eandem longe fiunliQrem esae^ minus itidem periciilosam, < 

f^^*'^' minus recidivae obnoxiam ; quod experimento soo disoet qni^ 

ricuiMi^tt qois in altera praxi Tersatos, ad hanc se demom caTkferet 

^>^*^*f Mihi saltem ex animi sententia snccesait in qoam pluriEmi 

minufl 00- , * -*■ 

DoxU. aegris^ quorum nonnulli salivatioms taedium et laborem plu^ 
semel irrito conatu exantlaverantj recidivam semper denuc 
passi ex occasionibusj et propter causas^ quaa supra memora- 
vunus. 

[41.] Non est autem^ Yir Candidissime^ cur Tuam fidem 
yerborum ambagibus anxie sollicitem^ qui, jamdudum de pro- 
bitate mea persuasissimus^ existimationi etiam nostrae fiiFere 
dignaris. Plura itaque de hoc morbo non addo, cum mihi 
neutiquam placeat (nec placebit unquam,) longis verborum 
ambagibus et sermonibus aTrpoaBiovvaoi^ nucleum inTolvere, 
quo rei caput, ceu Nili fons^ aegrius innotescat. Qaantuli- 
cunque autem sit hoc opusculum sive pretii^ sive molis, id ut 
boni consulas rogo, cum illud eo praecipue fine elaboraTerim, 
ut et in bonum publicum cederet, et quo in Te essem animo 
palam testarer; quantumlibet autem magni Te faciam, major 
tomen adhuc Tibi honos debetur et a me, et ab iis quibos 
summa illa Tua eruditioj morum suavitas, animique candor, 
caeteraeque virtutes laude dignissimae, ita clare elucescunt. 
Haud equidem Tibi assentor, quoties profiteor me Tuam 
amicitiam, ex quo me primiun ea condecorabas, inter illa 
quae mihi comparavi pretiosissima luculentissimaque semper 
habmsse. Inter alia enim in brevi vitae curriculo a me ob* 
servata eximium est istud, (quod etiam filio meo commenda- 
tissimum esse volo,) hominum scilicet probitate caeterisque 
virtutibus praecellentium consuetudinem semper mihi com- 
modo vertisse atque emolumento ; atque ex adverso, pravoram 
amicitiam, (nisi ea potius combinatio, sive etiam corywratio di- 
cenda sit, quae in virtute non fundatur^) quamvis nec dictu 
nec vultu quidem me laeserint unquam, tamen nescio qno 
pacto tandem aliquando aut mihi aut rebus meis mali aut 
damni quippiam affricasse. Vale, Vir Humamssime; et amare 
perge 

Tui semper observantissimum 
THO. SYDENHAM. 

[Londiiii^ 
Mart 10. 1679-80.] 

4 LondM t^,'] om. ed. 'S5. 



DISSERTATIO 

EPISTOLAItlS 

AD 

Spectatiflimum Doctiifimumq; Virum 

GULIELMtJM COLE, M.D. 

D£ 

Obfervationibus nuperis circa cu- 

rationem Variolarum Confluentium ; 
Nec-non de 

AFFECTIONE HYSTERICA. 



PER 

Tho. Sydenham, M.D. 



Editio Steunda. 



LONDINI, 
Typis A.JV. impenfis TFaUeri Kettilby, ad Infigne 

CapitU EpifoopaUs in Coemeterio D. PauH, Y$8g. 



824 THOMAE SYDENHAM 

De Lue Lues et Gonorrhoea una stabulantur^ vel ante salivationeni^ 
Venerea. ^^ ^^ j^ peracta, Gonorrhoeae curatio tentanda est ; quod 
gcndum si ©t tutlus fit (me judice,) et facilius etiam post finitam saliva- 
LuesetGo-^Qngjn cum Lucm habens comitem Gonorrhoea aemus 

norrhoea i. . -i 

una stabu- dometur, quae vero a praegressa sabvatione quadantenus 
lentur. gubacta fuit, minori negotio expugnari soleat. At vero 
catharticis religiose abstinendum est quousque vel minimae 
salivationis reliquiae supersint ; quamobrem turbith minerali 
semel aut bis in hebdomade exhibito securius rem commit- 
temus^ quam aliis purgantibus quibuslibet, cujus vi promove- 
bitur aliquantulum ptyalismusj dum interim materia Gonor- 
rhoeam committens paulatim excematur. 
Curatio [35.] " Porro observandum est, si tumor ossi alicui {Exo^ 

exostoais; ^^^^ vulgo dictus^) insideat^ qui etiam tamdiu permanserit 
ut os jam carie afficiatur^ incassum prorsus erit sive saliva- 
tione, sive alia aliqua methodo^ curationem aggredi^ nisi etiam 
huic malo obviam eatur; ac proinde os ope caustici denudan- 
dum, et quamprimum idem (quod aiunt^) exfoliandum, usu 
scilicet remediorum quae intentionem hanc implere solent. 
oria cxul- [86.] ° In ore exulceratOj quod salivationem passis ita fami- 
^*™ liare^ si vel aeger dolori ferendo par non sit, vel eo usque 
illud excorietur® ut sanguine diffluat^ idem^ nocte dieque vel 
aqua rosarum Damascenarum, vel lacte aquae permisto, vel 
hordei^ radids althaeae^ et seminum cydoniorum decocto, 
saepissime proluendum est. Unicum hoc symptoma memo* 
rabile (quod scio^) salivationi accidit^ saltem quoties ea more 
debito administratur; et sane si dolor et oris exulceratio arte 
aliqua protelari potuerint^ haud multo esset molestior morbi 
hujus curatio^ quam est aliorum aliquot longe minus famige- 
ratorum. 
Diaeta,et [37.] Diaetam quod spectat et reliquum aegri regimen, 
rehquuai qi^^iq prorsus in salivatioue. saltem donec ad finem jam fere 
men. vergat^ ac m catharsi^ unperanda censeo: cumque ei qui 
medicamentum aliquod piirgans assumpsit, id tantum incum- 
bat ut se in cubiculo a vi firigoris defendat^ et cibis einriirToi^s 
moderate vescatur, nondiim mihi constat quo nomine vel 
lecto semper addicatur qui ptyalismum subit^ vel a victu 
modico arceatur^ qui sdlicet Naturae cum veneno conflictanti 

* Deest § 35 in ed. '80. • exeor.] quod saepeJU add. ed.'80. 

" In—quod] ot exuleeraium ed. '80. ' tdem] om. ed. '80. 



EPISTOLA n. RESPONSORIA. 325 

Vires animumque addat; uhde etiam Natura tanto oneri suc- De Lue 
cumbente, haud pauci, spiritibus atque omni vitae robore ^^^^^^^- 
diaphoresi, purgationibus, et jejuniis supervacuis (praeter 
Tubius ab hydrargyro inflictum^) tandem penitus exhaustis, 
misere confecti sunt. Persaepe etiam, morbo jam pulso, 
aeger ea spirituum copia qua erat opus ad redintegrandam 
sanitatem destitutus, prae imbecillitate concidit ; aut si fort^ 
Libitinam valeat efFagere, tot tantisque cruciatibus vitam 
redimit, ut tanti non sit vivere : de quibus Poeta e neotericis 
haud ineleganter : — 

" Graviora morbis patimur remedia ; 
Nec vita tanti est, vivere ut possis, mori." 

[38.] Hic autemin promptu est istam objectionem diluere, Quare 
" qui fit ut nonnuUi hoc morbo (sciHcet in statu ejus modo mui^\7^° 
dicto^) male multati in Galliam commigrare cogantiir ut ab eo in Galliam 
liberentur ?'^ cujus rei hanc esse rationem (quantum judicare re™o^im-*^ 
possum^) existimo. Hujusmodi aegris^ oeconomia Ulorum ^- 
corporum eversa ac viribus prostratis^ apud nos aer crassus 
ac humidus resarciendis minus idoneus est^ cum iste Oalliae, 
utpote qui salubrior ac magis serenus^ spiritus corporis et 
vires deperditas instaurare aptus sit; non quod Practici 
ibidem degentes^ utut docti quidem^ methodum qua hic mor- 
bus devinci possitj melius callent^ quam nos hic in AngUa. 
Sed ut ad diaetam revertar. 

[39.] Existimo itaque^ (et experientia mecum facitj quod^ 
praeter jusculum avenaceimi^ panatellam^ lac cerevisiatum^ et 
cerevisiam tenuem tepefactam^ etc^ juscula insuper e came 
vitulina^ pullorum^ atque aUa ejusmodi in mediocri quantitate 
aegro et possint concedi^ et debeant ; atque ut^ ubi primum 
eousque subsederit gingivarum tmnor ut dentes conserere Quo tem- 
valeat^ cuniculorum^ puUorum^ agnorum cames^ atque ejus- J^J^tenel 
modi teneriores^ at parca manu, sint indulgendae ; ut vel in nores in- 
lecto se contineat^ vel ad ignem sedeat^ prout hoc vel iUud suntaegro. 
magis aUubescat animo: cum enim ptyaUsmo expugnetur 
hic morbus, non diaphoresi^ hariolando non sum quorsum 
aeger, nuUa urgente necessitate^ nimio calore mactetur. 

[40.] Dicta methodus uti expeditior est^ (cum neque tot Haec me- 
dies corpori ante saUvationem praeparando inutiUter iiisu-^^g*^' 
mendos, nec frequentes istas purgationes^ aut decocta solen- ditior, 
nia post saUvationem^ aegris imponat^) ita certissimus sum 



330 THO. SYDENHAM DISSERT. EPIST. 

QvLiELMi Juerit sanguis. Postquam verOf perlecto aureo Tuo ItbrOy senr 
£pi8T0LA. seram tdndem panicos esse^ qui me aliosque tamdiu detinuerunt, 
timoresy aususqu£ fueram juxta Tui praecepta {reclamantibus 
Ucet quandoque non solum vulgOy sed etiam Medicis,) aegros re- 
gercy tantum inde emolumenti iis {ubi in obtemperantes incidiy) 
obvenisse comperiy ut {quicquid alii senserinty) me felicissimum 
reputemy cujus in manus tantus devenit thesaurus. Porro et ubi 
ad Variolis Confiuentibus laborantes {quod tamen haud admo^ 
dum saepe contigity) accitus fuerimy non dubitaviy quanquam 
animamjam agere viderentury ad paregorica {Tuafretus autho- 
ritateyy confugerey idque successu haud poenitendoy imo vero 
stupendo. Tam mtdtum equidem hac in parte praestitisse mihi 
videriSy ut nil superesse quod vel alioruniy vel etiam Tui, indus^ 
triam exerceatyfacile crederem; nisi nuperrime a doctissimo viro, 
amicoque m€o integerrimoy D^ Kendrickio {qui humanitatem 
Thtam plurimum celebraty) audivissem, Te innuisse novas quas^ 
dam {qu€u et ad praxin rite exercendam perutiles fore non pos^ 
sum non augurariy utpote a Te factas,) circa idem subjectum 
llbi occurrisse observationes ; quas nisi pubUco impertiasy et in 
Tui famamy et in humanum genusy injurius eris. Proinde {si 
quid apud Te ignoti valeant precesy) haud graverisy {obsecrOy) 
Ceteberrime Vir, eas in lucem emittere. 

Sed nec hic subsistam : nempe ab eodem accepi rariora quae^ 
dam TSbi observata fuisse cirea affectus Hysteiicos dictos; qtu 
sancy sicut doctissimorum Medicorum ab omni memoria exercue^ 
runty imo lassarunty ingenioy sic {proh nimis saepel) et medi'- 
candi traditas methodos eludunt, documentaque dant, quam parum 
tutum sit in philosophicis nostrae rationi rdmium fiderey nisi Os 
in rebus quarum certitudinem a sensuum testimonio petere valc' 
mus. Plurimum, Dignissime Ftr, uUerius et a praesenti sae- 
culoy et a posteris, Iiaud dubie mereberisy si et quae circa hanc 
materiam meditatus esy propalare dignatus fiieris, Hoc saltem 
a Te mihi impetrare liceaty ut aequi bonique consulas, quod, non 
mei solum, sed publici etiam causa, ignotus THbi licet, petere non 
erubuerim; utque me inter innumeros eos habeas, qui Tihi se 
quam maxime devotos prqfitentur, 

devotissimum 
GULIELMUM COLE. 

Vigomiae^ 
Novemb, 17. 1681. 



SPECTATISSIMO DOCTISSIMOQXJE VIRO 

GULIELMO COLE, M.D. 

Si usque adeo philautiae indulgerem, Ornatissime Yir^ ut 
eas quae ad me nihil attinent laudes mihi arriperem^ aegre 
admodum me ab aliquali animi elatione continere valeam, 
laudatus tantopere a laudato viro, qui eruditissimis* suis lucu- 
brationibus orbi literario, milii vero nec de fade^ (quod sci- 
am^) innotescit. At vero quod me tanto (licet immerentem^) 
honore dignatus fueris^ id demum humanitati Tuae acceptum 
refero; cum maximos quosque et praestantissimos viros ita 
Natura comparaverit, ut non tantum leviter errantibus, ut fit, 
aequiores sint^ sed etiam in mediocrium studiLs depraedican- 
dis, data vel quahbet ansa, ingenuo suo candori morem lu- 
bentes gerant. Cujus quod et in ipso me^ et meis istis cona- 
tibusy ut ut tenuibus, publico tamen commodo destinatis, 
praeclarum edideris specimen, gratus agnosco. 

[2.] Ea quod spectat quae a me praestolaris^ sive jam 
editis de Yariolis observationibus addenda^ sive etiam de 
Passione Hysterica de novo tradenday ita habe. Horum pri- Radones 
mum idcirco aggressus sum, ut quae olim deficere viderentur^ t^rem^" 
ex iis quae experientia jam annosior mihi suggesserat, possim instiga- 
sarcire; alterum vero ideo in me redpiendum duxi, ^^obMrvati- 
quoniam Affectus Hystericos omnium post febres morborum ones hasce 
firequentissimos occurrere, tum quia emolumenti aliquid e 
levidensibus^ meis observationibus capi posse, existimarem. 
Neque tamen diffiteor^ aliam quandam, praeter hanc publicum 
juvandi spem, mihi causam subfuisse^ ut otium sdlicet bene 
locarem, et taedium brumalium noctium honestius fallerem ; 
cum jam ingravescente aetate non amplius congerrones^ foras 
quaeram. At quicquid id fuerit quod me primum instigave- 
rit^ me non ita atque speraveram incoeptis ac votis meis pa- 
rem esse sentio^ cum continua illa cogitationum series, qua 

• erudit. lueubrat.^i De quibus r. Hal- •* fenU] i. e. parum expoUtis. 

ler, Bibl, Med. Pract, t iii. p. 862. * congerr.] l e. todalet. 



332 THOMAE SYDENHAM 



De Vari- meiis obstinatius defigenda est^ milii jam amtdtis annis ttoSo- 

OLI8 CON- m jx: • j^ • • ^ ^ 

FLUENT. yp^^^ nunqnam non omciat, maxmie vero jam appetente 
senecta. Cum itaque tam opportunae appulerint humanissi- 
mae Tuae literae, brevi responsionis limite expediam eorum 
siunmam quae prius fusius deducenda meditabar. . 

Febres^iin- [3.] Sumpto itaque a Variolis exordio, illud praelibandum 
tesl^iifte' censeo, quod sdlicet ea febriimi intermittentium species quae 
primum primum anno 1677 (uti alibi [Epist. Respons, L § 10.] dixi- 
caput ex- nius,) caput extulit, atque etiamnum regnat, (anno yidelicet 
tuiere, m- ^^q j^aec conscribo, 1681,) hae febres, (inquam,) pro more epi- 
TCgnabant, demicorum omnium, iis maxime tempestatibus grassabantur 
tatibua^'' quac cum earum indole magis fadebant per annos istos omnes 
grassaban. quibus vigebant ; aliena autem tempestate appetente, iis pro- 
me,^w^' tinus epidemicis cedebant quibus iUa magis favebat : exem- 
cum earum pji gratia, ingrucnte hyeme, nunquam non tussi et febribus 

mdolema- . . . i .« j .1 •« 11 -.r 

gis facie- penpneumomcis ao illa pendentibus locum dabant, ut et Ya- 
5!*"*- ,. riolis : redeunte autem vere, dicta febris postliminio reversa 

Quo ordi- ' r 

nemorbi cst. Ita auno 1680, postquam febris haec per autumnum 

cxirTe-*™ omnia fiierat depopulata, Yariolae bmmali tempore eam ex- 

bant. cipiebant, ubique locorum grassantes. Anno autem vertente, 

1681 scilicet, febres intermittentes denuo recrudescebant, 

hand usquequaque epidemicae, firactis jam et succisis eamm 

viribus ; unde etiam Yariolae, hic illic sparsae, una cum iUis 

Variolae subpullulabant. Aestate vero jam ingressa, Yariolae incre- 

wwfec^ ^®*^^ quotidie, tandemque iiri&rffiueanarai factae stragem 

tae sunt : haud vulgarem edebant. 

[4.] Hoc anno, scilicet 1681% luce meridiana (quod aiunt,) 

clarius mihi constabat, (quod jam olim ratio suadere videba- 

tur,) aegrum scilicet lectulo noctes atque dies continuos 

non prius addicendum esse, quam Yariolarum examen omne 

in conspectum se dederit. Etenim tum veris, tum etiam 

aestatis, temperie sicciore diutius quam post eorum qui nunc 

sunt homines memoriam invalescente, (adeo ut omnis ferme 

ubique locorum herba exaruerit,) sanguinem fere omnis 

illa humiditas quam aer alias solebat suppeditare, destituebat; 

ex quo Yariolas jam grassantes major quam pro morbi indole 

inflammatio accendebat, caeteraque exinde nata symptomata 

qua data praeter modum saeviebant. Atque hanc ob causam (si quid 

occasione ^ ^^^^ ^^^ ^ .^ ^ ,^^ , ^^^ jggj-j ^^ ^ .gj^ 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 883 

ego judico^) maciilae purpureae pleuam exauthematum erup- De Vari- 
tionem haud raro praeveuiebant^ et, quae eas extrudebat, vehe- ^fluent'" 
mentior inflammatio, debitam sanguinis crasin interturbans macuUe 
atque dispierdens, etiam ante justam materiae morbificae ex- purpiueae 
pulsionem, praematuram mortem aecersebat. Id vero max- bantur; 
ime fatorum saevitiam promovebat, quod jam exanthemata ftyanolae 
ob supra dictam causam ita facUlime confluerent, vel ipsaconlue- 
aeris intemperie id mali sponte sua procurante, quod alias ^^ 
fere solent scioli et medicastri regimine et cardiacis calidiori- 
bus in ipso morbi limine inauspicato imperatis atque admotis. 
Etenim, (quod dUigenter animadvertendum est^) post omnium 
vel exquisitissimas observationes, rei cardo in hoc vertitur, ut 
in Yariolosis salutis spes omnis in exanthematum paucitate re- 
ponatur, discrimen in eoruhdem multitudine ; et prout plura 
sunt haec vel pauciora, aut moritur aut vivit aeger. Interea Sang^iinis 
fatendum est, et sanguinis mictum, et maculas purpureas, quae ^^ii^^ 
ita certo mortem praenunciant, quandoque accidere, vix uUo purpureae, 
adhuc comparente Yariolarum indido, vel etiam paucissimis simiiryer' 
pustulis erumpentibus ; haec vero ut Variolas denso agmine """^" ?P" 

a M . t ' • . ,. ■, ^^ parentibus 

confluentes ut plunmum comitantur, ita aliquando tam prae- pustuiis, 
propere invadunt, ut aegrum ante plenam eruptionem e medio m^J^i. 
tollant, sicut jam [Observ. Med. iu. 2. 24, 25.] praemonuimus. ^unt 

[5.] In procliyi est autem (ut mihi videtur,) rationem red- Cur magis 
dere quare aeger plus minusve periclitetur pro majore mino- ^riSSta- 
reve exanthematum numero. Cum enim quaelibet pustula ^ ^^^ 
phlegmone primo sit, licet sub exigua mole, mox in apostema thcmat^ 
evadat, fieri non potest quin febris secundaria, a pure jam in ^^^^- 
fieri pendens, magis minusve exacerbetur pro puris exco- 
quendi quantitate jam in morbi statu; quod in mitissimo Status di- 
Confluentium genere die a primo morbi insultu undecimo, in ^®"° ^®™" 

, , ... pore pro 

mediocn decuno quarto, in crudissima vero et aegrius doma- ratione 
bili specie decimo septimo, fieri consuevit. Quemadmodum J^^ 
enim (quod est notandum,) Confluentium Yariolarum genus tes tanto 
Distinctum, quod didtur, ratione periculi immineutis in tan- ^rfcuiMi- 
tum superat quantum ab ipsa peste superatur, ita etiam supra- ore8,quan- 

,. . r n - ^ • V 1- ^ j- • toConflu- 

oictae tres Confluentium species ahae alus praesentius discn- entibus 
men adfenmt. Quod insuper tam in aetate quam sexu locum P^stis. 
habet ; cum nemini non sit notissimum, adolescentem in ipso aeutis flo^ 
juventutis flore multo magis periditari ab hoc morbo, quam reomnium 
vel foeminam vel impubem. Sed haec obiter. penciiu- 



;$34 TUOMAE SYDENHAM 

h^ V itiw , tv] Neque sane mirabitur tam ingens discrimen a majori 

"^^LKKvt^ pu*tuUrum numero pendere, qui secum reputaTerit quod si 

kVxiwU* cuju?sdibet sive humeros, sive bradiia, siTe aliam quamlibet 

<M vhivK^ partvm» phle^oue ^rul^ a Boylt,) forte inTaserit, idem tem- 

vsMupAm- pore itxaturationis, qua jam pus fit, febridtahit ; cum scilicet 

^'"^ san^ui$« a pur\ileutis particuHs per venas ex lege drcnlationia 

iu ejus ma^us^m re$orpti$ inoitatus, febricnlae fomiton sub- 

miui^^tn^t. Quanto magis Medicus, ubi, primis morhi diebns 

at^rum iuvi$eu$, tkciem ad instar pulTeris e limatnra acien- 

larutu uudique respersam contemplabitur, mortem pncdicet 

uuo aliquo e diebus jam memoratis iuTolaturam ; idqne prae 

iudomita Ti febris succedaneae, quam, pro ratione qnanii£sLtis 

puris ex innumeris istis apostematis in sanguinem rracti, 

desaeTire necesse est. Qnae quidem hominis fnnesta minay 

aliqnot diebus anteqnam ingruat, facile praeTideri potest, ntvt 

belle se habere aeger et sibi Tideatur, et astantibns etiam in 

hujus morbi historia minns exercitatis. 

Densa [7.] Quocirca si non aliunde periclitetur ae^ 'pnrporeia 

PJJ^^ maculis et sangninis mictn jam sepositis,) qnam ex postula- 

do cocr- rum frequentiay serio mihi perpendendnm est, quibns potisd- 

quire':^ mum de causis ita densae protruduntnr, ct (si tnto fieri po- 

test^) iisdem omni ope coercendis incumbendnm. Qnod qni- 

dem rei caput est, et in quo praecipue a^;ro snppetias ferre 

qucam : cum periculoMae plcnum sit aleae quicquid mohamur, 

jam constituto in hac sjiecie morbo ; nec^ si tandem mortem 

aegcr cvascrit, id tam meae debctur solertiae^ qnam tcI in- 

signi narium hacmorrhagiae, tcI fortuitae alicui qnae morbo 

unfie ori- accidcbat mutationi, Profusissima autem iUa crebramm pus- 

^^^' tularum cruptio (si quid ego conjicere possum^) a praedpiti 

nimii matcriao Variolosao assimilatione ortum ducit; quae 

quidcm praccipitatio maxime Tidetur contingere^ tcI quod 

aegri natura (mcdicamcnti ad instar cardiad^) calore et spiritn 

plus satis turgeat^ Tel quod ipse aeger (siTC praematnre se 

lectulo includcndo, siTC adhibitis cardiacis calidioribus, aut 

liquorc quoTis spuituoso^) fermentum plus debito exaltaTcrit; 

quibuH omnibus modis disponitur sanguis ad excipiendas et 

intimius admittendas morbi impressiones^ ipsaque Natnra, 

ceu furiis agitata^ prae exuberanti materiae Yariolosae copia 

et plenitudine^ omnem fere succorum et camium molem in 

exanthemattt cTomere satagit. 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 835 

[8.] Nulla vero magis Trpw^dcrei promoTetnr immodica Db Vari. 
materiae Variolosae assimilatio^ quam si aeger intempestive "pluent!" 
se lecto addicat, videlicet ante diem sextum a prima invasione^ etaqua 
vel quartom inclusive ab eruptione. quo tempore jam omnis ''f*^*^ 
pustularum cohors m conspectu est, nec sunt plures expec- ^b inTasio- 
tandae. ^^ °™°® 

Et Ucet moderatus lecti calor^ etiam post elopsos dies istos, rnm exa- 
phrenesi, vigiliis^ aliisque symptomatis accersendis nonnihil ™?^^^°~ 
eonferat, ea tamen ejusmodi sunt quae a medicamentis cum 
judicio propinatis vinci possint ; cum ingens iUud vitae peri- 
Gulimi quod die imdecimo instat^ ab innumeris istis pustulis 
prognatum^ omnem medicam opem respuat et aspemetur. 

[9.] Hic itaque serio monendum est^ aegrum ntdlo pacto 
se lectulo interdiu debere committere^ si sibi cavere velit a 
nimio pustularum confluxu^ nisi sexto die jam advesperas- 
cente, unde se plurimum usque refocillari sentiet: a quoQuomorbi 
tempore vix se continebit a jugi in lecto decubitu, si insignior J|^™^[n 
fiierit pustularum awSpofiii, tum ob acriorem jam pustularum soiidum 
molestiam, tum quod ab ipso sessioms habitu in animi deli- dicuk^!' 
quium sit propensior ; quod cum saepenumero animadverte- 
rim^ in mentem mihi venit, ex communi hujus morbi lege 
Naturam ipsam quasi digito mihi monstrassej quo primum 
morbi tempore aeger lectulo continuo adjudicandus est. 

[10.] Sed ut non solum dicti problematis veritatem ad- 
struam, (quod tanti est momenti ad minuendum a Variolis 
impendens periculum^) verum etiam ut in iisdem a careeribus 
(ut ita dicam^) ad meiam pertractandis rationem nostram 
qiiasi manu ducam^ non abs re fuerit (opinor^) quoddam 
quasi schema totius morbi animo depingere^ et diligenter ex^ 
pendere quae sit ejus natura, ac quaUs methodus; quo de- 
mum ex certo sensu hominum> fidissimis observationibus 
utentium, non ex opinione incerto phantasiae fundo innixa^ 
rem clare dijudicare valeamus. 

[11.] Imprimis itaque ejus essentia (quantum nos rerum Essentia 
essentias conjectura assequi valemus,) in peculiari quadam ^turinin- 
sanguinis inflammatione comprehendi videtur, in qua Natura flammatio- 
primiB aliquot diebus id negotii habet, ut particulas inflam- ^^re . 
matajs praeparet subigatque, quo fadliuB in corporis ambitum 
eliminentur; quo tempore, mota seditione et perturbato jam 
sanguinis statu, febris ut accedat omnino necesse est : quin- 



836 THOMAE SYDENHAM 

Db Vaki- imo incensae ac jam furentes particulaej per omnem circa- 

OLIS Cox- 
FLUENT. 



oLis Cox- jm^f^ gangoinis ditionem tnmnltuantes, yentriculi aegritu- 



e qua va- dines^ dolorcs capitis lancinantes, et quaecunque alia syni- 
"to"^' ptomata praecedunt expulsionem, necessario excitant^ proQt 
oriimtiir. has Tel iUas partes motu agitatae appellant^ At cum jam 
victrix Natura rebelles particulas in corporis habitum propul- 
sayerit, ut prius in sangnine, ita deinceps in camea mole id 
Peccantpm quod supercst tragoediae peragitur. Et sicuti Natura non 
in^ffui. ^^ quidem methodo quam accensa febre materiam in saii-> 
ne soia fe- guinc pcccantcm noyit amoliri^ ita etiam non nisi fiticto apo- 
turNatun, stemate massam cameam a re qualibet extranea liberat ; ut si 
in massa {Qrte scntis^ aut quippiam ejusmodi, cami inhaeserit, partes 
postemate. circimijacentes mox apostemate obsidentur^ msi id quicquid 
est molesti protinus extrahatur. Hae itaque particulae in 
camibus demum stabulantes, primum phlegmonas haud ita 
spectabiles excitant^ in quibus latitant ; quae quidem auge- 
scentes in horas, atque efferatiores et inflammatiores redditae, 
tandem in pus et Yomicas desinunt: quo quidem tempore 
fieri non potest quin aliquid ex illa apostematum coUuTie in 
Pus resor- massam sanguiniB^ per yenas circulari motu reducd, resor- 
^^^~ beatur; quod si sanies ista nimia copia sangnini ingeratur, 
inquinat nou tantum febrcm accersit^ cui aegri vires plane sunt im- 
pares^ sed etiam omnem ejus massam putredine, ceu veneno 
Ptyalis- quodam^ inquinat. Sed neque hoc mali caput est : quinetiam 
tenso*fe^' ab intensiore febris calore, postremis hisce diebus a nimia 
bris calore puris vi excitato^ ptyalismus, qui Yariolis Confluentibus oomes 
■latitur. indivisus esse debet^ praepropere sistitur, unde aegro spiritus 
continuo intercluditur. Quod si dicta materia purulenta 
parcius sanguini infundatur, insurgens Naturae robur secun- 
dariae hujus febris impetum nuUo negotio reprimit^ et, ab- 
scessuUs indies magis magisque exarescentibus^ aeger brevi 
conyalescit. 
Erentos [12.] Si vera sit haec et justa hujus morbi historia, caecos 
iwcto fun- ^^ oportet qui non yideat^ omnem ejusdem in utramque par- 
damento. ^em eyeutum, a curationis fimdamento recte aut secus primis 
in diebus jacto^ pendere. Nam si calidorum, et praecipue jugi 
Onot mala lectuli usu^ calentes hae ac spirituosae particulae acuantur, 
cajtlo^ori- ^^^sse est ut assimilandi facultas (qua jamdiu plus satis 
untQr, pollent^) adhuc intendatur et augescat. 

' nppeUant'] appeUuni ed. '82. 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 337 

Adde, quod sanguis et reliqui humores his modis excale- De Vari- 
facti^ fortiori particularum impressioni promptius cedunt, ^^^^^^^^^ 
unde plures quam res postulabat emergunt pustulae, et ae- 
ger^ nulla necessitate cogente, in vitae discrimen conjicitur. 
Quando oppositimi huic regimen, et modice Mgidiusculum^ et a mo- 
atque aeris usus liberior, non tantum feryidarum ac ferocien- dlusaik)" 
tium particularum vim retundit, sed etiam condensat obfir- commoda. 
matque humores, quo se yalidius spiritibus morbificis oppo- 
nant, atque eorundem sustineant impetmn, unde non major 
materiae Variolosae copia conflatur, quam pro genuina morbi 
indole. 

[13.] Sed nec unico hoc incommodo (quod scilicet nimia 
materiae morbificae quantitas assimiletur, et superexaltetur 
fermentum morbi^) multatur is qui justo citius ad lectum 
damnatur; at ex eodem fonte saepissime profiuunt tum miC' 
tus sanguineus, tum etiam maculae purpureae, aestivo 
maxime tempore, atque in juventa adhuc florentibus. Utra* 
que haec symptomata (nisi fallor ego^) ortum ducimt ab 
aestu et furore in quem agitur sanguis a ferventibus et spiri* 
tuosis partictdis, a quibus exagitatus atque insigniter attenu- 
atus vasorum claustra difinngit, nunc in mictu sanguineo, 
quoties in renes irruit, nunc purpureis in maculis, quoties per 
arteriarum extremitates in musculos et cutem terminatas, 
percolatur; unde totidem quasi sphaceli oboriuntur iis in 
partibus in quibus extravasatus sanguis coagulatur. Atque 
ut praecaveri facile poterant duo haec symptomata primi» 
morbi diebus, quibus plerumque emicant, regimine et diaeta 
in frigidum vergentibus, ita ubi jam actu comparuerint^ 
pariter operam ludet^ qui iisdem mederi conabitur, aegrum 
lecto includendo et cardiaca exhibendo, ac luderet anicula 
quae nimiam aquae in oUa ebullitionem, igni fomitem sub- 
ministrando, sufllaminare satagat. 

' [14.] Sed (ut verum fateamur,) utut offendantur dogmatici in quora* 
ct hujua rei ignari, ac proinde iniqui judices, non solum male ^2^^^^^*' 
tutum fuerit aegrum primis diebus lectulo jugiter afSgi, exponen- 

. -1 . •..<■ ... • . du8 est. 

verum enmivero est ubi aeger libero aen ommno est expo- 
nendus, si aestas scilicet fuerit^ atque aeger aetatis. fiorem 
nondum praetergressus^ aut liquoribus spirituosis assuetus, • 
praesertim si morbus nimiae compotationi originem debeat. 

• t " Operam ludimus/' (Plaut Pteud, L 3. 186.) i. e. operam fruttra inwmimtit. 

X X 



338 THOMAE SYDENHAM 

De Vari- His (inquam,) in casibus, praecipitem nimis pustularum erap- 
^^'^^^' tionem haud equidem arbitror satis coerceri posse^ tum a 
' lectulo abstinendo, tum etiam a cardiads ; at sanguis etiam 

sine horum subsidio, spirituum praefervidorum et morbo 
congenerum largo penu auctus^ magno cum impetu ut explo^ 
datur quasi, necesse babet; atque insuper tanta humonim 
congeries in exanthemata facesset^ ut, prae nimia puris copia 
in sanguinem regurgitantis sub fine morbi, aeger^ quasi obra- 
tus^ fato omnino succumbat. 
Quomodo [15.] Quamvis haud raro fermentum immodice exaltatum 
accidat ut tantam coUuviei Variolosae vim conficiat^ ut aeger, incipiente 
morbiprm. adhuc morbo, e medio tollatur; cum scilicet materia mor- 
cipio tolls- Y^jjjj^ committens, tum prae nimia sui copia, tum prae motu 
inordinato ac confaso in sanguinis massa exdtato^ se nequit 
extricare et foras educere, cujus loco mictus sanguineus et 
purpureae maculae tragoediae catastrophe fiunt. Quod etiam 
et in morbillis, et in febre scarlatina dicta, saepiuscule oc- 
currit^ ubi sciUcet intempestiva opera in iisdem ad erupti- 
onem vehementius sollicitandis infeliciter collocatur. 
San^uinis [16.] Ncquc sauguinis missio, (quantum mihi videtur^) 
non*tanti™ licct maturc cclebrata^ ita efficadter praeproperam materiae 
esse ac Variolosac assimilationem cohibere valet, ac sanguinis con- 

ejusdem . . '. . i_ • 

contempe- tcmperatio ab aere intromissOj maxune si statim ab emisso 

prohataT sanguine aeger lectulo committatur, et cardiacis calidioribus 

mstantia. mactetiir ; his etenim modis sanguis propensior redditur ex- 

cipiendis adventitii caloris impressionibus, quam ante venae- 

sectionem fuerat. Et sancte assero, insignissimum fere om- 

nium qiios mihi unquam videre contigit e Confluentium 

genere morbum, et qui aegram imdecimo die jugulavit^ 

juvenculae supervenisse ubi primum a rheumatismo usitata 

ilhi methodo copiosae et iteratae venae-sectionis fiierat libe« 

rata. Atque hinc mihi primum innotuit phlebotomiam non 

Qnantum periude atque ego prius arbitrabar^ Yariolis intra justos li- 

rata af-^*" ™*®' coerceudis conducere: tametsi saepenumero observa- 

tharaie, vcrim rcitcratam catharsin^ sanguine nondum inquinato, sub-» 

nondunT sequentes Yariolas laudabiles et Distinctas ut plurimum red« 

inquinato. didisSC. 

Objcctio- [17.] Neque vero me fallit^ permulta esse quae contra 
re^imeii ^ Beutentiam hanc nostram, qua aegrum interdiu lecto exinii- 
moderatummus, possiut objici^ eaque haud exigui tum apud hominum 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 839 

VTilgus momenti, tum etiam^apud minus hac in palaestra De Vabn 
exercitatos; quos judices appellare solet vulffus Medicorum, ®^" ^****' 
ut eorum authontate male fundata theoremata statuminmt, retorquen- 
utpote quae magis, et quasi ad amussim, horum captui quad- *«'• 
rent, quam quae ab ingeniis penetrantioribus mature sunt 
excogitata. Unde sequitur, ut, cum pars hominum longe 
maxima exteriori tantum rerum cortid contemplando apta 
nata sit, paudssimi autem veritati, in profundo latitanti^ inde 
extrahendae pares sint, scioli isti t&p ttoXK&v suffiragio adjuti 
primas facile ferant, bi autem perspicaciores calumniantium 
maledicentia excipiantur, 

IIoXXoP yitp inip3ffKo<f>6potf iravpoi dc r€ Bdxp^o»» * 

[le. Plurei thyrtigerotf paucot est cemere Baecho*;'] 

qui tamen aequo id animo ferunt, veritate freti, et saniorum 
(paucorum licet,) consensu. [18.] Primo itaque objicietur, 
quod lecto abesse primis morbi diebus pustularum eruptioni 
officiet, et ex consequenti aegritudinem, aliaque symptomata 
ab impedita eruptione pendentia, in longum ducet. Hoc 
verum esse minime nego, cum experientia fere quotidiana 
ei suffiragetur. Quaerendum est autem, ubi gravius pericu- 
liun, vel in sufflaminanda paulisper materia Yariolosa, atque 
ea de causa aegritudinem a non-eruptione pendentem ali- 
quantisper protrahendo; vel ex altera parte nimiB ui^endo 
morbi fermentum, et tam insignem materiae Yariolosae quan- 
titatem assimilando, ut aeger ad Orci fauces sistatur a febre 
secunda, die morbi undecimo. Si rem recte expendamus, li- 
quebit (opinor,) paucissimos ideo fato defunctos, quod exan- 
themata serius ocyus non efflorescerent, nisi forte ex iis ali- 
quot, quorum sangids prae nimia excalefactione, motu inor- 
dinato, quasi oestro quodam, percitus, materiae morbiiicae 
leniter excemendae otium non concedebat; quod a meis 
partibus militat, non pugnat mecum. [19.] Neque enun 
extimescendum est, quin, si nihil prorsus agamus, materia 
Yariolosa, utut primis hisce diebus hinc illinc transvolans, 
quamcunque occupaverit partem, fatiget, (unde vehementiora 
illa symptomata, vomitiones enormes, dolores^variis in parti- 
bus, etc, enajscuntur,) tandem tamen a victrice Natura debel-* 
labitur, et in corporis habitum extrudetur; praesertim cum 

*• verit. in prqf. latit.] Cf. Epist. Re- * IIoXXoi k.t.A..] Cf. Erasmi Adag. i. 

tpont. II. \ 80 ; Tract, I. § 71. 7. 6 ; Gaitford, Paroem. Graee. 



840 THOMAE SYDENHAM 

Dv Vari- aegii alyus hncaflqne ut plarimqin adstricta, pnstiilanim erap- 
^P ",^*^^' tionem, seram licet, certam tamen fore spondeat. Ast e 
Incommo- contrario, quot qnantiqne letho patent aditns, qnoties pns* 
fuiu^rae ^^ intempestive et nimio opere exigantnr! Longum 
propere forct omncs percuTrere ; praecipuos jam indigitavimus : sunt 
eicius. n^tem hi, l^ nimium auctus exanthematum nimierus, cui 
ex aequo respondet febris ultimis diebus succedentis majus 
minusye discrimen; 2^. mictus sangnineus et maculae pur- 
pureae, quorum utrumque ab extravasato sanguine oritur, 
qui plus justo attenuatus et quasi prae aestu ferociens, dis- 
ruptis vasorum repaguUs, ''qua data porta, ruit" [Virg. 
• Aen. i. 83.] ; 8^. ut supra [§ 16.] dictum est, debitae emptionis 
suppressio totalis, a nimis sedulo in praedpitanda eruptione 
conamine; quo non magis scopus Medico propositus attin- 
gitur, quam si qms id agens ut densa hominum turba, spa- 
tiosis aedibus inclusa, seriatim et seryato ordine inde exiret, 
machina chartacea pyrio pulvere referta ac in medio displosa 
usque adeo omnes percelleret, ut singuhs ad portam omni 
ope contendentibus, proindeque constipato agmine in ejus 
faucibus haerente, exitus universis, quasi cuneo factq, prae- 
cluderetur. 

[20.] Jam si qms roget, quorsum debita materiae Yario- 
losae separatio non perinde primis hisce diebus promoveri 
possit, si aeger moderato lectuli calore foveatur, ac si ab 
Lccti calor eodcm arceatur ; sciscitabor ego ex adverso, an non testetur 
quAiitui. cxpcrientia, quemlibet lecto inclusum tempore brumali^ stra- 
gulis modice contectum^ foco non accenso, magis percalescerej 
quam si idem probe vestitus in eodem cubiculo extra lectum 
versetur. Quodsi de differentia notabili satis constet^ tunc 
crit quaerendum^ quaenam ex his methodis magis apta sit ad 
reprimendam exubcrantem fermenti Yariolosi agitationem; 
ad quam metam (si quid nostra mediocritas judicando valet^) 
a Medico, incipiente morbo^ praecipue collhnandum est; et 
prout ab cadem plus minusve is aberraverit^ ita cum malis 
bonisve aegri rebus medicinam fecerit. 

[21.] Incautioribus id vero praesertim hac in re imposuit, 
quod scilicet animadverterint aegrum suapte sponte in sudo- 
res proclivem^ qui cum jugiter manarent, quoties lecto con- 
tincretur acger^ aestus febriles haud parum minuebant^ secus 
Rc in iis qui non sudabant. Primum autem perpcndamus 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 841 

quam ob causam febri coercendae ita impensam navemus De Vari- 
operam, quum sit illa solennis Naturae macliina^ qua, tum in ^p^uent!' 
praeparanda, tum in eliminanda, materia quavis inimica in Nec febris 
sanguine latenti, praecipue utitur. Quis autem non videt, co«wenda, 
quod, dum ita sedulo sudorem proYOcemus ad mitigandam 
febrem, eadem opera, ceu fructum praecocem, bumorem 
crudum et inconcoctum extrudimus^, atque iis ipsis sudo- 
ribus immaniori postmodum febri ansam praebeamus? cum 
hoc modo serum sanguinis (quo tum ipse sanguis, tum etiam 
recens natae fervidae istae et Yariolosae particulae diluun-» 
tur^) foras propeUitur; his interim particulis vires sumen- 
tibus et ferociam, eo quod jam liberae sint a colluyie serosa, 
quam sudores exbauserant. Verbo dicam, febris aliorumque nec sudor 
symptomatum alleyiatio a provocato sudore, et pustulis exinde 5^^!°*^*^' 
praemature exactis, quam plurimis male cessit, qui eam ob 
causam vitam cum morte undecimo die commutarunt. 

[22.] Observandum est autem, me aegro primis morbi Aeger lec- 
diebus lecto interdicere, ex bypothesi tantum Variolarum dusf nT' 
e Confluentium genere subsecutarum ; namque Distinctum ^9^^ ^a- 
genus quod attinet^ modo certo praevideri possit^ ut nuUa renteCon- 
aegro imperat necessitas se in lecto jugiter continere, ita^j^^^™ 
illum ab eodem nullus abigo, cum exanthematum paucitas 
sive hanc sive illam viam incedentem in tuto collocet. 

[23.] Nihilominus non usque adeo mihi assentor, ut eaNihiisuo 
quae jam tradidi, ex authoritate judicii mei (quod scio quam^^^*^'^^^'^ 
sit exiguum^) credenda autumem. Et profecto, ita parum »>>" q^ate- 
firmas et nullius fere ponderis hominum quorumcunque nentiae^' 
opiniones semper duxi, ut proprias etiam ubique pro sus- ^^"^®""*- 
pectis habuerim, quoties cum aliorum sententiis pugnant; 
quod et hic etiam mihi usu veniret, nisi phaenomena practica 
quasi imo pre rationis judicio suffragarentur. Seclusis enim 
practicis observationibus, id quod vel mihi, vel aUi cuilibet, 
pro ratione habeturj nihil fortasse erit aUud quam rationis 
umbra aut phantasma, hoc est, mera opinio. Et quoties 
inter homines fuerim, certior inde redeo, quam sit pericu- 
losum, vel acutissimo ingenio praeditis, cerebrum in quaUbet 
sive arte sive scientia indaganda agitari perpetim et quasi 
concalefieri, nisi factum ipsum veri ac falsi judicem ac 
sequestrum constituant; quodque istiusmodi magni opi- 

•» exirud.] Sic ed. '82. ex conrect, piius — dentfs. 



342 THOMAE SYDENHAM 

De Vari- natores (ut cuiu Cicerone \Acad. Quaest. iv. 20.] loquar,) 
^FLUBNT." ^ contToversiis pure speculativis, gradibuB vel spatiis in- 
finitis, quantum cuiquam possit innotescere, a veritatis 
scopo aberrent; cum qui ad illa tantum applicuerit ani- 
mum quae praxis certo determinare queat, si quid forte 
fuerit ballucinatus, nullo negotio ab errore liberabitur^ ad 
banc ceu ad Lydium lapidem^ probatis, quas animo oon- 
ceperat, rerum ideis. Nam in hoc nostro negotio, an non 
mihi licet observare a quo maxime regimine adhibito mitius 
aut saevius Yariolarum genus producatur, atque adeo oon- 
formem rei evidentiae sententiam animo producere ? Quod 
si alii idem factitaverint, satis habeo : iniquissimum est 
autem, cimi ne semel quidem per omnem vitam fderint ex- 
perti quantum aegro prosit noceatve jam saepe memorata e 
lecto interdiu immunitas, me tanquam fabarium conviciia 
proscindere. Quod si jam ohm vera, licet inopinabiliay sen- 
tientes calumniandi libido obtinuisset, nemo quicquam ten- 
tasset quo invento homines juvari possint. Et sane quorsimi 
ego has mihi facesserem molestias, nisi repetita saepe et fere 
quotidiana experientia hanc methodum vulgari ista longe 
tutiorem esse inclamaret? Non siun usque adeo delirus 
atque inops mentis, ut famam mihi quaeram ab exagitata 
atque explosa eorum opinione, qui, si plausum venarer, omni 
obsequio mihi ambiendi erant; neque malitiae tam deplo- 
ratae cuiquam videri possim, ut hominibus, etiam saecuhs 
aliqiuunmultis post mea fata nascituris, cx mea (si quae 
erit illa,) authoritate insidias struam, et vel mortuus, (quod 
horreo referens,) perinde ac vivus, iUos occidam. [24.] 
Utut sit, hac ego methodo meos ipsius liberos"', sanguine 
et propinquitate conjunctissimos quosque, et quotquot se 
Dogmatici mihi libere permiserunt^ omnino curavi. Si quid delique* 
dcpellit. ™^> in eo a me erratum est, quod obstinatae contra-sen- 
tientium pertinaciae, ne durus ac praefractus haberer^ ali- 
quoties cessi; atque hac de re eorum fidem appello quibus 
maxime familiaribus usus sum. Sed hoc ad infelicitatis 
meae cumulum accessit^ quod aliquoties, etiam ubi astantes 
ea quae suaseram omnia per integrum morbi cursum fuerant 

• Lydium /«jB ] L e. coticuhm, qua fit - Cf. sup. p. 150. n., 152. n. ; Oh- 

auri vel argenti fxperimentum. Cf. Era8- serv, Med. iv. 6. 12. 
nii ^dag. i. 5. 87. 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 843 

aspemati, aegri tamen fatum (etiamsi a calore quem pro- De Vari- 
moYebant amici et curatrices, me ad ravim" usque reclamante, °pluent.' 
extincti,) mihi crimini dabatur. Qua de causa, accedente 
insuperabili r&v iroTCK&v praejudicio, bene mecum agi pu- 
tarem, si nunquam deinceps ad Yariolis laborantes accer- 
serer. 

. [25.] Haud equidem inficias eo, Yariolas, quocunque de- Quocrm- 
mum modo tractentur, nonnunquam tamen insigniter con- rctentur 
fluxuras, unde etiam nunquam vacant periculo, quicquid Variolae, 
suppetiarum afferatur ; id autem assero, (quod mihi satis esse insigniter 
debet,) diutuma atque iterata saepe saepius experientia in- coJ^"«nt. 
nixus, eum in longe minori discrimine versari, qui a primo 
morbi insultu lecto interdiu, et camibus omnino, abstinuit, 
nec nisi potum tenuiorem sibi indidsit, quam qui, statim 
lecto adjudicatus, medicamenta etiam cardiaca assumpsit. 
Haec enim methodus (quod supra etiam [§ 9.] innuimus,) 
ut plurimum densam nimis exantbematum segetem cohibebit, ' 
et ex consequenti etiam immodicam febris secundariae effer- 
vescentiam, quae non solum suo Marte penmit, sed etiam, 
salivam (de qua in hujus morbi historia fuse egimus®,) prae- 
propere incrassando, aegro pemiciem ultimis morbi diebus 
minitatur. Qidd quod hoc pacto tum sanguinis mictus, tum 
maculae purpureae, praecaveri possint? quae duo sympto- 
mata primis morbi diebus invadunt, idque persaepe nuUo 
adhuc manifesto eraptionis indicio ; quod etiam in morbillis, 
scarlatina febre, atque acutis aliis ab intensiore inflamma- 
tionis gradu ortis, fieri assolet. Mitto jam jucundissimum 
istud refirigerium, quo se aeger perfundi animadvertit ab 
aeris appulsu liberiore, quoties a lecto calente dimittitur; 
quod etiam singuli quibus id per me licuit (maximas agentes 
gratias, quasi, vita et spiritu receptis, hac aura postliminio 
vescerentur,) pleno ore agnoverunt. 

[26.] Unde mihi subiit cogitare, quanto saepius fucum no- 
bis facit illa, quam talem esse opinamur, ratio, quam sensus 
iste certissimo nobis cognitus ; quodque in morbomm cura- Quantum 
tione plus dandum est aegrorum appetitionibus et desideriis aemrum 
impensioribus, (modo perquam enormia non fiierint, et quae appetitio- 

■ " Ad ravim poscam/' (Plaut Aw • C£ Observ, Med. iii. 2. IS sq., 51 
lul iL 4. 57.) L e. clamose adeo ut rau- sq., 61. 



344 THOMAE SYDENHAM 

De Vari- vitam ipso facto extinguant^) quam magis dubiis ac faUacibus 
**pluenT' Medicae Artis regulis. Exempli gratia : febre ardente labo- 
rans tenuioris potus refrigerium liberaliori manu concessum 
iri vehementer efflagitat; Artis jam tbeoremata, hypothesi 
alicui innixa^ quae sibi alium scopum proponit^ quocum png* 
nat liquoris frigentis indulgentia^ appetitui adversantur, et 
hujus loco medicamentum cardiacum imperant» Idem aeger 
alimenti omne genus^ dempto potu tenui^ maximopere fas- 
tidit; hic Ars, maxime illa quam profitentur curatrioes et 
amici adstantes^ omnino comedendiun esse acriter contendit. 
Alter, post diutumum ab eadem causa languorem^ absurdi 
aliquid^ et quod forte nocere posse videatur^ obnixe petit ; Ars 
iterum molesta se opponit^ et mortem intentat morem non 
gerenti> nisi forte ipsus Artifex sanum illum prudentissimi 
Jlippocratis Aphorismum [ii. 88. t. iii. p. 717.] probe concox- 
erit, \To a-fwcp^ X^V^^ ^^ Trofia kcu o-itIop, TJBiov Sk, r&v 
fiekriowov fiev, arfSearipoDv Sk, fiaXKov alpereov, i. e.] Cibus et 
pottis panlo deterior, suavior tamen, melioribus quidem, sed tn- 
Naturae, suovioribus (hoc est, miniLS gratis,) est anieponendus. [27.] In 
mos ee^' ^^* omuibus Naturac (ut videtur,) aberrationibus quilibet in 
gerendufl. praxi mcdica vel mediocriter versatus, modo animnm dili- 
genter adverterit, facile concedet, aegros haud paucos, ubi pri- 
jnum (spreto Medici dictamine,) genio suo obsecundaverint, se 
melius habuisse. Neque hoc sane mirabitur, qui secum re- 
putaverit, Sapientissimum rerum omniumCoNDiTOREM Stato- 
REMque universa tam exquisito ordine absolvisse, ut, sicuti 
omnia Naturae mala ad concinnandam totius operis harmo- 
niam egregie conspirent, ita eorum singula divino quodam 
artificio, propriae essentiae quasi intertexto, donantur, quo 
subjectum eadem mala a se amoliatur; quod in morborum 
Morbiacu- quam plurium acutorum exitu naturali satis cemitur, {acutos 
DEUM "^ dioo, qui ut plurimum DEUM habent authorem, sicut chronici 
habentau- ipgos uos,) uti ctiam iu propeusionibus istis quae tales oomi- 
Bicutchro- tautur morbos, et ad aegnmi ab illa pemicie liberandmn 
nici ipsoa yjam struunt, quam Ars adfert, quoties in fatuos cadit. Atque 
in hoc sane bene cum hominibus a^tur, quorum genus uni- 
versum aliter se perquam male habuisset tum cum Ars 
Medica intra breves Hellados cancellos tota staret ; quae qui- 
dem eam fere ad terrarum orbem proportionem habet, quam 
habet ignobilis aliqua villa ad nostram hanc Britanniam. Et 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 345 

quid yel impraesentianiin de tot tantarum regionmn incolis De Vari 

OLIS CON 
FLUENT. 



fiet, cum omnis Asia, Africa onmis, atque omnis etiam America, ®''" °^' 



(demptis aliquot nuperis coloniis baud ita populosis,) atque 
insuper magna Europae pars, Arte Medica prorsus destitu- 
antur? Attamen, ut eleganter Comicus, viros rationis ac vis- 
tutum usu praestantes, ab eorum grege qui formam btunanam 
vita ad instar brutorum akoycjv acta conspurcant, distin- 
guens, 

^Qs x^P^^^ (inquit,) ?crr* SpBpamos, hv avBpcmos ^* 

[L e. Re* est hotno peramoena, ri vere ett homo ; (Stob. FloriL y. IL)] 

ita etiam Ars Medica, si revera ars fuerit, et non sohim Quale bo- 

, ' . t . 1. num esset 

nomme tenus, maxunum est donorum ommum quae nanc ^„ j^fedi- 
vitam respiciuntj tantoque caeteris omnibus praeferendum, ca si vere 
quanto ipsa vita iis quibus in illa gaudemus praecellit. 

[28.] Sed ut ad rem redeam : quantumcunque conducat 
plerumque aegro ut primis morbi diebus lecto non addicatur^ 
est tamen (quod observandum^) ubi etiam ante eruptionem 
omnino addici debeat. Exempli gratia, infans, de sympto- 
matis dentitionem comitantibus jam securus^ derepente spas- 
mo corripitur ; in hoc casu cogitandum est mihi, convulsio- Infantes 
nem istam fortassis a Naturae conatu^ quo variolas^ scarla- co^ti ut 
tinam febrem^ aut morbillos^ in corporis habitum protrudere tractandi. 
satagit^ pendere^ licet hucusque lateant sub cutis tegmine. 
Ut itaque tam periculoso symptomati eamus obviam^ emplas- 
tro epispastico nuchae mox applicito^ lecto quamprimum com- 
mittendus est ; exhibito insuper medicamine aliquo cardiaco^ 
cui etiam paregorici pauxillum est admiscendum, quo et po- 
tentius morbi causam eliminet, atque etiam tumultum^ a 
quo oritur paroxysmus^ consopiat : verbi gratia^ puero trienni 
guttae quinque laudani liquidi in aquae epidemicae coch- 
leari uno (aut quid simile^) sunt propinandae. £t profecto 
fluspicor admodum^ (ne dicam certus aum,) millenos aliquot 
infantes^ et nonnuUos etiam aetate provectiores^ idcirco letho 
foisse datos^ quod non satis animadverterint Medici^ hujusce- Quantunri 
modi convulsiones nihil aliud fuisse quam morborum jam dic- gofct Ji^ 
torum praenuncios. Cum enim Practici paulo incautiores pa- sympto. 
roxysmos hosce revera symptomaticos pro affectibus essentia- affectibua 
libus habeant, enematis saepe repetitis et aliis evacuationibus ^J^Jl^J^ 
eos aggresaiy Variolarum eruptioni officiunt, ac proinde per- tur. 

vy 



346 THOMAE SYDENHAM 

De Vari. manentiores etiam reddimt paroxysmos istos quos tanto mo« 
^PLUENT." l™i^^e opprimere student^ quique alias^ ubi primum pustolae 
Post spas- eruperint, sua sponte certo certius evanescerent. Hic autem^ 
mog in in- fausto laetoque omine (quod idibi Wbserv. Med, iii. 2. 2.1 

ftntibuB ,. . V ,r . 1 . . 

raro insig- (liximus,) Y anolae, quae cum spasmo tenenores pueros m« 
fluuiitTa- ^*^^^^*> ^^^ insigniter confluunt, unde aeger longe tutius 
riolae; lccto coucreditur primis hisce diebus : [29.] licet obser- 
portlSc- ^^^^™^9 Variolas, quoties affectus comatosos a tergo inse- 
tuBcoma- quuntur, admodum confluere; quo in casu ipsemet vesi- 
^®"®** catorium, et paregoricum quale supra descripsi, potius ad- 
hiberem, quam ut aegro jugem lecti usum ante eruptionem 
permitterem. Quinimo animadverti, ejusmodi convulsiones 
quandoque (oppido tamen raro^) intermittentium febrium 
paroxysmos praecedere; affectus vero comatosos cum dictis 
paroxysmis una invadentes, et non nisi cum iisdem ter* 
in utrovis miuantes, tam in infantibus quam adultis persaepe vidi^ 
modo^- quorum similiter nulla in curatione ratio habenda est^ sola 
undae. autem febris, utpote morbus primarius et essentialis, omni 
ope est expugnanda. Si enim comatosis hisce affectibus, 
febrem comitantibus^ curandia praecipue incumberem, ac 
proinde venae-sectione, catharsi^ atque enematis repetitis, so- 
pori vincendo operam navarem, febrem inde magis aocende- 
rem^ et ex consequenti eo usque augerem coma (quod mihi 
erat toUendum^) ut aeger tandem ab eo aetemum conso- 
piretur; quando si in febre debellanda totis viribusj conten- 
dam^ symptomata omnia ab eadem pendentia nullo negotio 
una facessent : quod serio notari velim^ cimi in hac re tam 
crebro tamque fataliter errari soleat. Dcp hoc vero alio in 
loco \Obaerv, Med. iii. 2. 62 : v. 2. 8 sq.] fiisius dixi. 

[30.] Aliquando etiam (qliod proxime tradam^) quantum* 

libet aegro conferat ut lecto interdiu absistat, nihilominus 

non potest id solatii eidem indulgeri, aegritudine scilicet 

vehementiori^ intensiori febre, vomitu enormi^ vertigine, ar- 

tuum dolore quasi rheumatismo laboret, et similibus, contra- 

Quo enor- iudicantibus : quae quidem symptomata onmia, saeviora si 

iwmptor^* fuerint, (maxime in sanguineis et aetate fiorentibus^) ingentem 

mata, eo materiae Variolosae copiam intus natam, et discrimen haad 

fluwot Va- ^g^^^ a pustulis exitum certatim quaerentibus bc^ mox 

rioiae. valde confluxuris, praesagiunt. Cum itaque fraenum fer- 

' J9f— 4fMn'] om. ed. '82. % ae — ecnjhx,'] om. ed. *S>% 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 847 

mento ita exorbitanti omni ope injiciendum sit^ attamen Ds Vari- 
liinc quidem illud continuo lectuli calore adjutum ferociet ^fluent." 
mi^s, illinc vero prae nimia aegritudine eodem abstinere 
nequeat aegrotans nisi suppetias afferamus ; has ob causas Post mis. 
omnino necesse erit, rebus sic stantibus, sanguinem primimi *^^" 
e brachii yenis educere, et post aliquot boras emeticum emeticum 
eradicativum ex infusione croci metallorum' exhibere, quod ^'^*^^!,]. 
non solum materiam, a qua oritur aegritudo ista insolentior, bendum. 
foras propellit, sed etiam aegrum ita refocillat, ut jam quasi 
sanus lectulo abesse queat. Neque huic soli methodo inni- 
tendum est ad infringendas fermenti vires ; sed, quo magis 
aeger in tuto collocari possit, praeter evacuationes jam me- 
moratas, percommodum erit vitrioli spiritum potui tenuiori, Spir. vi- 
quoties eum haurit, liberalius immiscere, etiam usque ad ple- ^°i^^^' 
nam pustularum eruptionem. Non obstantibus tamen hisce nuioriim- 
evacuationibus, tum etiam usu potus refrigerantis, aeger nihil- 3^.^*"" 
ominus non nisi noctumo tempore lectulo permittendus est, 
si quidem fieri potest, quoniam haec universa longe minus ad Liberior 
inhibendam praeproperam materiae Yariolosae assimilationem JSius ma- 
faciunt, quam una sanguinis contemperatio a novo aere per e^> confert 
pulmones subinde reciprocato; quae quidem sola mirum innemcon-* 
modum aegritudinem symptomaticam (de qua supra,) s^t-^^J^^' 
levat confestim ; quod a me non imo experimento compro- eTacuantia 
batum est. Haec autem methodus paulo insolentior non?"**'^'' 

^- In qmbut 

nisi in aetate florentibus^ quorum quidem sanguis sive a Ye- haec me- 
nere sive a Baccho incaluit^ atque in aliis (infantes teneUulos" lervimdju' 
semper excipio^) quos una cum Yariolis vehementiora atque 
enormia ista symptomata jam dicta adoriuntur, necessario 
requiritur. Ubi sanguis non usque adeo accenditur, neque 
ita urget symptomatum violentia, uti materiae Yariolosae 
praemature assimilandae longe minor est suspicio, ita ex 
consequenti et evacuationes praememoratae et vitrioli spiritus 
omitti possunt. 

[31.] Longior in his fui, quia sat scio curationis exitimi 
sive laetum, sive funestum, ab ea potissimum (si non in soli- 
dum,) ratione pendere^ qua aeger primis morbi diebus trac* 
tatuf. Jam vero omni pustularum acie quasi in campum l>ie ab in- 
educta, (quod die ab invasione sexto, quarto autem inclusive lextoaegcr 
ab eruptione prima^ fieri jam [§ 8.] diximus^) haud amplius in- ^«^JJ* '^***- 

' Cf. fonnm. 1, 119. • ienellvloi] om. ed. '82. 



348 TUOMAE SYDEXHAM 

Vr, v%K r. tenmmpendas est aegro lecti usas per reHqmim Barin decnr- 



''^' »iim; qui qoidem, nt ante hnnc diem conoedi nan debeait^ 



' ' ita ut diutius differatur Tix patitnr ae^ statns, modo C^n* 

l>eVar:i>- fluentibuis Variolis laboret. Hoc antem est genns (qaod 
n]*:nt^'^% notari velim,) de quo hactenus verba fecimns: qoae enim 
untjmhic ^^ pauca et distincta emergunt exantliemata, pamm habent 
momenti, sire in hanc^ sive in alteram partem, si rel medio- 
criter in arte valeat is qui medetur; quanquam etiam in 
generc hoc, utut suopte ingenio omni periculo vaeet, haod 
pauci fquod serio dolendum est,) Libitinae cesserint, qnoties 
scilicet malo suo fato in eos inciderint, qni, in promovendo 
calore spem omnem ponentes^ cnm morbo ad jngnlandnm 
aegrum, licet inscii, conspirabant. 

[32.] Tempore ab hoc pustulae augescere et corporis su- 
perficiem undiqne concalefacere incipiunt, at capnt imprimis, 
unde aeger, msi fiierit infans^ ad somnum diffidlior est, et 
inquietndine vexatur. Qnod proximo loco in hoc morbo 
Quo fKfda- diligenter expendendum esse arbitror : prout enim aedatior 
•Mf^htt fu^t sanguis^ ita debitum augmentum et magnitudinem 
gpirituii,eo acquirent pustulae ; atque ex adrerso^ pro ratione orgasmi 
u« ct Mcpa. quo tumultuatur dictus sanguis^ pustulae marcescent, inter- 
mlu-r\L ^P^^ ulteriori progressu ; imde non solum peccantis materiae 
Vanoio- climinatio sufflaminatur^ sed insuper singulamm phlegmonnm 
tuii^ado*" occonomia ct genuina crasis interturbatur ; indeque vel non 
ifiicunt omnino debito tempore ad separationem pertingunt^ vel ichor 
dcmum fit puris vice^ et loco flavi liquoris favum colore re« 
fcrcntis^ nigricans abquis humor^ vel succus alius non-natu* 
ralis, ct a genuinis Variolarum pustulis alienus, egeritur. 
MtHlicA. Quaproptcr medicamenta paregorica aeque indicari in Va* 
paVcjTori- "olis Confluentibus mihi videntur, ac indicatur quodvis reme- 
cftiunt diura in quovis morbo; cum hic quasi specifica sint, perinde 
•ppillicii. ^ cortcx Pcruvianus in febribus intermittentibus : quamvis 
haud ignorem paregorica non virtute aliqua praecise specifica 
opcrari, sed isti solum indicationi respondendo, qua sanguini 
ct spiritibus consopiendis et in ordinem redigendis operam 
dnmus. Atque hic quidem sanguinis et spirituum motus in- 
ordinatior (Variolarum Confluentium in adultis comes indivi- 
duu8,) anodynorum usum prae caeteiis deposcit, necdum ei 
sntis innotescit hujusce morbi genius, qui ista vigiliis tantum 
debori oxistimnt; aicuti enim fieri quandoque potest, ut etiam 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 349 

non dormiens bene compositis ac sedatis fniatur spiritibus^ De Vari. 

OLIS CON- 
FLUENT. 



(quod ab assumpto laudano persaepe aecidit^) ita etiam non- ^^*" ^^^' 



nunquam fit ut spiritus vebementius agitati laudabili pustula- 
rum eruptioni officiant^ etiam ubi aeger multum dormiat: 
quod* observatione dignum. 

[33.] Ut de genere anodynorum jam loquar: tametsi ego Quonomi- 
a multis annis laudanum liquidum satis auspicato exhi- de mwo-* 
buerim quoties huic indicationi satisfaciendum erat, nihilo- »»« Uuda- 
minus syrupum de meconio ipsi praeferendum censeo ; licet praeferen- 
enim utrumque ad eundem scopum dirigatur, tamen lauda- ^^^ 
num paulo magis calefacere mihi ^ddetur, syrupus autem 
minus. Dosin quod spectat syrupi, ea non solum aegri Dosissym- 
aetati est adaptanda, sed et symptomatum gradui ; et quae ^^Jf ^ 
homini, qui sedatos habet spiritus et probe compositos, nimia aptanda. 
forte erit, alteri, cujus spiritus ferociunt magis, vix sufficiet. 
Exempli gratia, ponamus in genere sex drachmas plerisque 
convenire: jam in Yariolosis, quoties id remedii indicatur, 
vix intra imciam, si quid praestare velimus, est subsisten- 
dum; quae quidem quantitas singulis vicibus morbo decur- 
rente imperanda est. De adultis agimus impraesentiarum ; De adultis 
etenim, si infantibus propinetur, dosis pro ratione aetatis Jj^J^^; 
erit minuenda. £t sane paregorica non perinde indicantur t^^* 
in infantibus Variolosis, ac in adultioribus, cum illi in som- 
nos perdurante morbo proniores sint: quamvis et in his, infantibus 
quoties a morbo periclitantiur magis, a paregorico abstinere a^ndo ^' 
multum extimescerem. At (quod dicere animus mihi erat,) dandasunt 
difficile est admodum paregoricorum dosin^ quocunque in 
casu ista indicantur, certo determinare: etenim sive in 
quocunque spirituum motu inordinatiori^ sive in vomitu 
enormi et alvi fluxu^ sive etiam in dolore atrociore, (in qui- 
bus affectibus tribus praesertim usum paregoricorum indicari 
alibi [EpisL Respons. I. § 9.] docui^) ea methodo sunt exhi- 
benda^ ut, si prima dosis metam non attingat, alia atque alia toties re- 
debito tempore assmnatur^ donec tandem medicamentum ^Q^t^^^^Q^ 
Medici votis responderit, non tam ad ingestam anodyni ™®**™ »*^ 
quantitatem, quam ad affectum quod in aegro producendum 
erat, respectu habito; quod ubi primum successerit, nec 
citius^ a paregorici usu ita copioso ac frequenti cessandum 
est; interposito tamen semper inter singulas doses spatio 

* qttod obterv. dignutn'] om. ed. *S2. 



350 THOMAE SYDENHAM 

De Vari- aliquo, ut pemoscere yaleamaa utrum dosis ultima id qood 

^LUENT.' quaeiimus praestiterit, antequam noTa ingeratur. At ubi 

semel finem propositum obtinuerimuSj dosis anodyni, in 

morbi progressu exhibendi^ jam minor pro re nata de- 

finienda erit. 

[34.] Exempla baud pauca in promptu mibi sunt^ quibus 
eis quae hactenus tradidi fidem adstruam^ at unicum im* 
praesentiarum adducam. Aprilis 13^ anno 1681^ quaedam e 
nostra yicinia^ nomine Crosse, ad me accedens atque flens 
obnixe petiit ut filium ejus decennem adirem, qui, a die 
quarto male habens^ Yariolis (ut ipsa metuebat^) jam labo* 
rabat. £go a podagra, quae me tunc temporis excruciabat, 
detentus, Pharmacopolam^ quo uti soleo, rogavi ut aegnim 
inviseret, ac mihi de ejus statu referret. Rediens ille mihi 
narravit, pueri matrem (e nescio cujus mulierculae oonsilio^) 
pulverem Comitissae, et alia calidiora remediay filio propi- 
nasse; quin et stragula adjecerat matris indulgentia, (sub 
quibus quasi defossus latebat aeger^) ut horum pondere su- 
dores (ad quos, ceu ad sacram anchoram^, in hoc morbo 
foeminae confugiunt^) exprimeret ; ad haec magnam posseti 
calentis vim, floribus calendidae et comu cervi incoctis, aegro 
infuderat; unde adaucto febris calore, tantam spiritibus con- 
fiisionem induxerat^ ut praeter modum deliraret aeger, totis 
adstantium viribus vix lectulo aflSxus^ ac incondita quaedam, 
furentium ad instar^ submurmurans* Nondum tamen in lu* 
cem prodibant exanthemata^ vel saltem obscure, sed denso 
agmine cutim impetebant; inhibita plane eruptione ab hac 
methodo violentiore^ quae ad eam solUcitandam destinabatnr. 
Jubeo ut e lecto eximatur quanto ocpis^ neque eundem nisi 
noctu ingrediatur ante elapsum sextum diem : dein ut sympi 
de meconio unciam dimidiam statim sumat; quo ne hilum 
proficiente^ post horae spatium eandem dosin repeto, at nullo 
cum fiructu, quippe quod sanguis tam immani fiirebat orgas- 
mo^ ut non nisi imciis duabus cum dimidia (spatio tamen 
inter singulas semiundas inteijecto, quo liqueret quid po- 
strema dosis praestiterat,) intro-assumptis firaenari posset; quo 
£Eicto, unciam dimidiam tantum singulis noctibus hauriendam 
praescripsi usque ad finem morbi^ quae quidem illam spiri- 

■ ad$acrnm amchorawi] i. e, ad eUre- 1. 24; Gaisford, Paroem. Graec, in ^7- 
mum praendium. CC Erasmi Adag, i. K»pa Upd^ 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 851 

tuum requiem, quam crebrior exhibitio paraverat^ tueri jam De Vari- 
partam valebat : unde etiam convaluit aeger. ^fluent.' 

[35.] Hic minime reticendum est, quod in quantacunque observa" 
demum dosi et quantumlibet repetita exhibeatur primis bujus ^^- 
morbi diebus narcoticum^ modo sanguinis aestus atque enor» 
mis spirituum agitatio magnopereferociant^ vix scopum attin- 
gere poterit id^ nisi aeger e lectulo eximatur; calor enim Caior lecti 
lecti calorem morbi ulterius augescit atque incendit, proin- 5icme™ti 
deque vim ita magnam narcotici exhibere necesse erit^ cuivires: 
fortean Natura impar fuerit : quod etiam usu venit (etsi haud quod eti- 
tanto vitae discrimine,) quando cortex Indicus exhibetur in brfbus hi- 
febre intermittente, aegro per ejus usum in lecto se conti- termitteii- 
nente. Et hoc (ni fallor,) in causa fuit quod curatio hujusce quandoac- 
febris nonnunquam protelata fuerit, quae alias citius absoluta "^*^ 
esset; et quandoque, etiam si febris remittens tantummodo^ 
et noninterstincta, erat, eadem adeo intendebatur^ ut mortem 
ipsam aeger haud efifugerit. 

[36.] Missis autem casibus extraordinariis, in quibus nuHo A 6*" ab 
non morbi tempore indicari potest hoc remedium, ego ista „" c"*^® 
primum nocte exhibendum suaserim qua lecto jam in totum n»"" ex- 
addicitur, sexta* nempe a prima invasione ; a quo tempore .iody-'*™ 
usque ad diem decimum septimum omni vesperi est propi- num : 
nandum^ vel saltem donec aeger l^ fiiXjiov (quod aiunt,) 
fuerit constitutus : sexto enim die caro phlogosi quasi cor- 
ripitur^unde caput ab humoribus exinde concalefactis turbari • 
indpit et vacillare. 

[37.] Curandum est autem sedulo, ut anodynum temporius temponus 
fiumatur hic quam in aliis morbis ; quoniam quidam caloris morW^c- 
et inquietudinis quasi paroxysmus Yariolosos sub vesperam^usobpar- 
semper affligit ; et quandoque accidit^ quod^ nisi maturius ex- vesperti^ 
hibeatur sub ultimis morbi diebus^ aeger^ derepente paulo'^^* 
hebetior factus^ mox incalescatj post de aegritudine queratur^ 
quae brevi in ipsa morte terminatur; attonitia haud parum 
amicis, qui paulo ante magnam de aegro^ ceu convalituro^ 
spem foverant : cui tanto malo occurri fortean poterat ano- 
dyno confestim ingesto. His itaque diebus^ undecimo yero 
prae caeteris^ paregoricum temporius propinandum impero^ 
etiam hora quinta sextave pomeridiana^ utque in promptu sit^ 
si quando forte aegritudo ex improviso invaserit. Quinimo 

* sexta—invatkme] om. ed. 'S2. 



352 THOMAE SYDENHAM 

De Vari- peFSuasissimus sum nounullos ex milii notis ideo fato fimctos, 

^^FLUENT." 9^^^ ^^^*'^ inedicamento, re jam postulante, destitaerentiir ; 
cujus ope, si adfuisset, adhuc inter vivos numerari potuissent : 
atque hoc in loco maxime, si in quo unquam alio^ fO mojpo^ 
ofi}?, i. e.] Occasio praeceps est. [Hippocr. Aphor. L 1. t. iiL 
p. 706.] 

[38.] Quapropter, cum tam ingens discrimen impendeat, 
si narcoticum vel sat cito non fuerit propinatum, vel si e 
diverso ita praemature, ut ejusdem vis paregorica et spirituiun 
sedatrix prius exoleverit quam illud repetendum veniat ; id* 
circo cum res in lubrico sit, tutissimum omnino est, anodr- 
num statis horis tam mane quam sero exhibere, ultinus scili- 

**q?* cet et periculosissimis morbi diebus. Neque hoc tempore 
syrupi dicti uncia semper sufficit, cum ea quantitas nihil 
jnagis praestet in intensiori sanguinis inflammatione et spiri- 
tuum animalium exorbitantia insigniore, quam uncia dimidia 
in morbo mitiore. Quinimo iterata experientia me edocuit, 
sesquiunciam in juvenibus et sanguineo temperamento prae- 
ditis pro singula dosi, violentiae symptomatum, quae tunc 
ingruunt et in quibus praecavendis toti sumus, frangendae 
parem tantimi esse ; quodque haec ipsa dosis in talibus sub- 
jectis, atque iis temporibus, mane et sero, non tuto tantum, 
sed cum magno etiam aegrorum commodo, repeti posait, 
donec illi convaluerint. 

[39.] y Neque vero hoc reticebo, quod in ultimis diebus 
Yariolarum egregie Confluentium quandoque necesse habui 
etiam ter in spatio diei naturalis (id est, octava quaque hora,) 
narcoticum exhibere ; quando scilicet, vel ob violentum spiri- 
tuum orgasmum, vel ob eorundem confiisionem aegritudinem 
aliqualem inducentem, longiora ab usu ejus intervaUa haud 

Si aegro coucederentur. Hoc autem notandum, quod, si tam frequeDs 

naiueam ^. ■,..,.,. . 7 i - i. . -■. » 

creaverit diacodu cxhibitio aegro nauseam creet, (quod m dictis diebus 
^PJJ^^^saepe accidit,) hoc in casu laudanum liquidum propinan- 
laudanmn dum ; cujus guttac scdecim idem valent ac imcia una sTrupi 
Ticessup. de meconio, nempe si eodem modo praeparetur quem in 
pieat. \\^Yo De Marbia Acuiis, et in ciqpite De Dysenieria ibidem 

[iv. 3. 14.] descripsimus. 
Objectioni [40.] Objicieut (sat scio,) iUi quibus haec minus placent, 
tor^rd^. materiam peccantem a narcotico toties et in tam iKtgA dosi 

r Dcest § S9 in ed. '82. 



DISSEETATIO EPISTOLARIS. 353 

repetito fixam iri, et ptyalismum retundi. Quibus respondeo, De Vari- 
omnino fatendum esse saliyationem aliquatenus imminui, °"!,™ " 
nunquam tamen ita penitus cessare, ut non longissimis ab crimine 
assumpto anodyno intervallis, atque ejus vi jam fatiscente, P^y*^»^- 
nonmhil recrudescat, imo vero gemino hoc commodo stipe- tundendi. 
tur: primo, quod aeger, viribus a narcofico instauratis, pi- 
tuitam yalidius expectorare valeat; dein, quod saliva quae 
excreatur, licet parcior sit^ rectius tamen excocta est, quam 
si anodynum non fiierit exhibitum. Proximo loco, ptyalismi 
defectus hic partialis plusquam compensatur faciei manuum- 
-que tumore, qtd ex repetito paregorici usu et certior est et 
major- in iis diebus quibus hae partes solent intumescere ; 
fades scilicet ab octavo die usque ad undecimum, (quo tem- 
pore fere incipit subsidere^) manus vero ab undecimo usque 
dum pustulae eas obsidentes maturuerint. Atque fidenter as- 
sero, neminem in hoc morbo probe versatum posse negare utri- 
uslibet horum tumorum absentiam, quo tempore se debent 
ostendere, pejoris esse ominis quam ptyalismum interceptum, 
Me quod attinet, longe tutius esse autumo ptyalismi compes- 
cendi discrimen subire, quam a narcotico abstinere, quod ita 
impense morbus hic efflagitat, ut in eo rudis sit oportet et 
parum observationi deditus^ qui aegros suos subsidio tanto 
defraudat. 

[41.] Non vero ita capienda sunt quae hactenus disserui, Quarenon 
ac si ego quotidianum diacodii usum, vel ea quae convenit J^^u-^^a'" 
dosi, in tenellulis infantibus qui Variolis Confluentibus labo- codium ia 
rant, suaderem, nisi morbus periculum grave intentat, idque *° *'^*' "*' 
duabus de causis : primo, quia usque adeo non calent infantes, 
atque iUi quorom vitae fax plenius accensa jam luculentius 
ardet ; dein, quod narcoticorum jugiter assumptorum vim non 
ita bene ferat aetas mollior et magis infirma. Adde quod 
sponte sua somno fere perpetuo morbi taedia fallunt infantes. 
Nihilominus quoties vel phrenesi iUi corripiuntur^ vel pustulae quo easu 
mali moris sunt, anodyna omnino indicantur; horum enim §^^°*°" 
ntrumque sanguinis atque spirituum animalium motum inter» 
turbatum plus satis evincit. 

[42.] Duo haec quae adeo prolixe tractavimus^ (nempe ista Duocardi- 
methodus qua inhiberi debet praepropera materiae Yariolosae ^*'**" ^^" 
primis in diebus assimilatio, tum et altera^ qua motus spiri- laram cu> 
tuum inordinatus ab extemarum partium inflammatione ex- utur.^^^' 

z z 



354 THOMAE SYDENHAM 

De Vari- citatus, est praecayendus^) duo sunt quasi cardines in quibus 
^FLUENT ' ^™^^ hujus morbi curatio vertitur ; quandoquidem quae ex 
eo oriuntur mala, quod utrique huic discrimini ncm aads 
occurreretur^ funesta illa symptomata invitant quibns Vario- 
larum tragoedia absolyitur. Quocirca cum praecipuae hae 
fuerint indicationes curatirae^ ubi iis modo jam tradito feoero 
satis, nihil amplius mihi restat agendum ; in quantum acilicet 
Medicus sum^ non vero formularum medicarum praescriptor; 
quas ego duas^ sive artes, sive dotes, sive etiam prmAnciaM, ap- 
pellare libeat^ toto coelo a se invicem distare arbitror. 
Die \(y^ [43.] Untim adjicio, si epispastico opus fuerit^ id peram- 
cui?nu^' plum et satis acre aegri nuchae applicandum ; quod ita oppor- 
chae ap- ^^^^ tcmporc ficri dcbet, ut neque praemature appositum vim 
dum, epispasticam ante diem undecimum^ in quo de summa remm 
agitur^ amiserit; neque in eum ipsum diem rejiciatur, quo 
jam tardius adveniens illo temporis articulo obesae possit^ prae 
calore et aestu quem sanguini imprimit cum febre Becun- 
daria vix pari Marte tunc decertanti. Opportunissime itaque 
applicabitur epispasticum nocte illa quae magnam morbi crisin 
praecedit^ mox ab assumpto paregorico^ quod tunc erat eihi* 
et qtum- bcndum. Apposito per id temporis vesicatorio^ doloTj quem 
^ ^^™' ejusdem morsus adferet^ prorsus desinet ante diem illum quo 
aeger vel agonizaturus^ et materiae peccanti eo ipso tempore 
dabitur exitus quo eo est opus ad vincenda mala ista quae 
illum diem praestolantur. Hoc enim primum tempore (quod 
in hujus morbi historia [Observ. Med. iii. 2. 14, 22 &c.] fuse 
deduxi^) facies, quae hactenus inturgescebat, jam detume- 
scere indpitj et salivatio, quae hucusque pleno amne fluebat, 
decrescere, condensato jam et non nisi aegre ezcreto, qui 
eam exdtabat, humore. Ut vero mittamus, epispaBticuin il- 
lud tum faciei detumescentiaCj tum etiam imminutae saliva- 
tioni, quadantenus substitui, febri insuper secundariae perdo- 
mandae aliquatenus conducit ; quae nunc temporis invaleflcit, 
sanguine quasi obruto et penitus infecto puris copia a totidem 
Die 11"« abscessulis resorpta; adeo ut in omnibus fere quos unquam 
piUsus.^** tractavi Variolis laborantes, observaverim pulsum in carpo sa- 
lientem aegre percipi posse hoc tempore, utut facile se et pridie 
hujus diei, et postridie etiam, digito exploratori se proderet 
AUiamin- [44.] Sed iutcr ea quae a capite sive derivant sive re- 
^^™ ^*'. vellunt^ nihil aeque mihi videtur operari ac allium pedum 



DISSERTATIO EPISTOLAEIS. 855 

plantis applicitum. Quod allium revera attrahat, mani- De Vari- 
festum est a vesiculis quas saepe excitat, et a dolore illo non ^piufN^T*!" 
ferendo quem nonnunquam (licet raro,) affert, etiam non ex- tis admo- 
citatis vesiculis, humores scilicet in partes iUas invitando : ^®?.^"i!i 

* ' a die o " 

imde dolor tam venemens quandoque exortus est, ut cata- donec ae- 
plasmate e mica panis similaginei in lacte cocti eundem se- aTe^am po- 
dare necesse habuerim. In adultis itaque qui Variolis Conflu- «j^^ ^^^- 
entibus laborant, alUum incisum et linteo involutum plantis 
pedum admovere soleo a die octavo, in quo primum facies 
intumescit^ donec jam morbus periculo omni vacet^ singulis 
diebus renovandum. 

[45.] Neque interim istud mibi praetereundum est, aegrum Diaeta per 
scilicet a camibus durante morbo arcendum omnino esse, et mOTbl de- 
cerevisiam lupulatam eamque tenuissimam tantum pro potu cursum. 
concedendam. Jusculis avenaceis, pomis coctis^ et jam dicta 
cerevisia^ commodissime interea vitam tolerabit. At vero in- Vino, in- 
stante jam maturatione^ ubi particulae purulentae in san- JJJJ.aaone*' 
guinis massam regurgitantes eandem tabo suo inquinaverint^ iuduigen- 
utile erit cochlearia vini aliquot singulis auroris et noctibus "™' 
aegro indulgere. Stragula quod attinet et lodices quibus 
aeger in lecto est contegendus^ neque plura sint illa neque 
pauciora quam quibus sanus utebatur. Quin et liberum ei Sudores 
sit, quoties voluerit, se ab hac in illam lecti partem trans- ^^*^"^**'- 
ferre, quo praepediri possint sudores isti symptomatici^ quos 
aegro nocere^ satis (opinor^) evici. Eodem pacto etiam prae- 
cavebitur efferatior exanthematum phlogosis, excita a nimio 
calore quem carnes contrahunt quoties aeger semper eodem 
in loco^ ceu palo defixus^ jacet. De hoc autem alias [Observ. 
Med, iii. 2. 4/6, 50.] prolixiuB disserui. 

[46.] Casum nuperrimum^ ceu specimen integrae hujus Casus 
praxeos; subnectam. Hac ipsa hyeme me accersebat foemina ^^^^' 
nobilis, Domina Dacres^ ut quendam suum nepotem^ Dnum 
Thomam Cheut^ temperamento perquam sanguineo et aeta- 
te florentem Medicus curarem. Pridie coeperat febricitare 
vehementer; colluviem biliosam in magna copia per vomi- 
tum rejiciebat ; dorsum plurimum dolebat. His malis sola- 
tium quaerens et levamen^ lectum petebat, et tum stragulis 
acervatim injectis^ tum calidis assumptis liquoribus, sudores 
per diem integrum omni ope sollicitabat, sed frustra, cum 
tanta ad vomendum proclivitas, et alvi fluxus^ licet modicus^ 



356 THOMAE SYDENHAM 

Dc Vari- omiiem sudorificorum vim eluderent : oleum interea febris 
**FLUENT.' ^^^ aflPuderat*, quo illa multum increverat. Ego jam Va- 
riolas brevi exorituras suspicabar, easque insigniter conflnx- 
uras, tum ob aetatis vigorem^ tum etiam quod sangninem 
multum excalefecerat irrito sudoris extorquendi conatu, (q^o 
quidem, si modo aestate aegrotaverat, et mictum sanguinemn 
et maculas purpureas certo advocaverat,) tum vero maxime, 
quod semper observaverim in juvenibus inunani vomitione, 
aegritudine, et dolore praeter solitum vexatis^ Yariolas inse- 
quentes ultra modum confluxisse. Meum itaque esse ratus 
ut nullum non lapidem moverem* quo praeproperam materiae 
Yariolosae assimilationem obstruerem^ a lecto illum arcebam, 
nisi statis prius horis somni. Die sequenti (tertius is erat,) 
Yariolis nondum comparentibus, sanguinis uncias octo e 
dextro brachio mane extrahi curabam : optimus erat ille, 
floridusque, cum adhuc spirituosum tantum fjLuur/jLa exce- 
perat, nondum vero putredinem illam quam conciliat longior 
morbi mora, et in eorum sanguine ut plurimum conspicitur 
qui nuper ab hoc morbo convaluerint. Hora quinta post 
meridiem diei ejusdem, iniusionis croci metallomm undam 
uiiam exhibui, ex qua satis commode vomebat, et aegritudine 
levatus longe melius habere visus est, jam haud invitus a lecto 
abstinens, a quo prius aegerrime se divelli patiebatur, aegri- 
tudine et vertigine mactatus. Die quarto mane accedens, 
exanthemata^ quibus praecavendis tanta fueram molitus, eo 
numero prodeuntia conspexi, ut, ab insigniori quem minita- 
bantur confluxu, aegri vitae metuendum est. Diligenter ita- 
que cavebam ne lecto interdiu committeretur ; consulebam 
etiam ut cerevisiam tenuem spiritu vitrioli instillato acidu- 
latam potaret. In his ad sextum usque diem perseverabat ; 
quibus diebus licet non aegrotaret, sed aura liberius vescens 
multum reficeretur, tamen alvo subinde laxiore fuit. Jam 
sub meridie non valebat ulterius (quod hic fieri assolet,) se a 
lecto abstinere ; decubuit itaque usque ad finem morbi, me 
non reluctante, cum nunc erupissent pustulae omnes, qaae, 
non obstante meo omni conamine, plus satis confluebant: 
quamvis enim pauciora erant exanthemata iis quae in non- 
nullis observavi ab hoc morbo extinctis, plura erant tamen 

■ ofmm igni affud. ] Cf. sap. p. 280. n. i. nihil inUntatum relinquerrm. Cf. Erai- 
* nullum non lapidem mwrrem^ i c. mi Adag. \. 4. 30. 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 857 

quam plerisque eorum qui sauantur solent prodire. Hac De Vari- 
primum nocte syrupi de meconio unciam unam in aqua ^pluent." 
florum paralyseos propinabam^ singulis deinceps noctibus 
repetendam; suadebam etiam ut non aliis stragulis^ quam 
quibus sanus assueverat, tegeretur ; ut jusculis avenaceis et 
hordeaceis^ nonnunquam etiam pomo cocto^ yesceretur; cere* 
visiam etiam tenuem hauriret. Die octavo allium incisum 
et panno lineo inclusimi pedum plantis applicandum curavi^ 
et renovandum quotidie donec extra aleam consisteret. Post 
baec pro augescentium pustularum genio omnia cedebant, 
usque ad decimum diem ; quo tempore mane eum inyisens, 
licet mediocriter se baberet, febris tamen secundariae quendam 
quasi prodromum deprehendi^ cum jactatione aKquaK. Mox 
itaque procellam veritus imminentem^ paregoricum supra lau- 
datum [§ 36 sq.] exhibui, a quo tranquilla omnia et pacata ; 
eadem nocte syrupi de meconio sesquiunciam praescripsi. Se- 
quente aurora, (diei scilicet undecimi^) cum^ post exolescentem 
vim anodyni quod hestema nocte sumpseratjam de novo esset 
irrequietior, diacodii iterum sesquiunciam extemplo ingessi, 
vesperi item tantundem ; atque eandem dosin mane et sero 
ut assumeret quotidie consulebam^ donec omnino convales- 
ceret. Paruit aeger; neque aliquod nos deinde symptoma 
exterruit^ nisi quod urina ei quandoque supprimeretur^ (ma« 
lum junioribus hoc in morbo familiare^) quam tamen genubus 
innixus in lecto reddebat. Ptyalismum quod spectat^ quan* 
tumvis salivae copia &equenti anodynorum in tam larga dosi 
repetitione aliquantulum interciperetur, tamen longiore ab 
eorum usu intervallo pituitam concoctam excreabat^ ac facies 
manusque debito tempore pro votis intumescebant. Die de« 
cimo octavo e lecto surgebat^ et tunc primum jusculum e 
puUorum camibus indulgebam, a quo per gradus indies ad 
victum consuetum redibat. Die vicesimo primo sangms 
mittebatur e brachio dextro ad uncias octo, qui pleuriti* 
corum sanguinem aemulabatur^ et puris fere instar erat. 
Denique ad quatuor vices, spatio interposito, purgatus fuit. 

[47.] Hic subinnuam, quod quoties in his pagellis dies ab Variolae 
invasione (verbi gratia, sextum, undecimum, etc.) nominaverim, c3uot. 
non ita accipi id velim, quasi Variolae Confluentes tertio nun- tcs, licet 
quam non die eramperent ; cum satis sciam quandoque ita mmn^on 
accidere, etiam in iis qui vel maxime confluunt, ut pustulae**™*""*™- 



858 THOMAB SYDENHAM 

De Va&i. non niai poflt aliquod a die tertio temp(MriB «patiom se exe- 
oLit CoN. ^^|.^ Eruptio autem ut plurimum in diem t^tium ab inT»' 
MrTs'^ tione incidit ; et ut plurimum, qui (exempli gratiay) die lionae 
invaiione CJoufluentibua Variolis primum laborare indpit^ die Mercurii 
punt sequenti pustularum primitias in cute summa deprehendet, 
et Jovis dies ab illo die Lunae secundus, undecimua ille erit, 
periculi plenitnmus^ nisi interposuerit se Medicua. 
Onuiui [48.] Atque hic iterum repeto, theoremata haec omnu ad 

'cmau!^ Confluentes tantum Yariolaa referri debere^ quae in genere 
Confluen- BiBtiucto uullum prorsuB usum habent, nec ab illo expoa- 
Mrtinent" <^wtur. £t tam sibi quam aliis imponimt, qui attolhint crtB- 
tas quoties eos sanaverint quibus exanthemata numero panca 
eaque interstincta efflorescebant. Si tentare Ubeat quantum 
in Arte valeant, in Yariolis Confluentibus vires experiantnr, 
maxime quoties vel florentes aetate^ vel eos qui immodica 
vini ingurgitatione nimium incaluerint^ hic morbus invaaerit ; 
Be, in levioribus exercitati^ ita toto coelo aberrent, ut se eos 
servasse existiment, quos ipsi adstantes non oociderint. 

[49.] Verum Dissertatiunculam hancce non prins finiam^ 
quam ubi retulero quae mihi^ dum haec scriberem, sno ore 
narravit amiciBsimus D"™ Carolus Goodall, M.D.^ CoDegii 
Medicorum Socius^ atque impraesentiamm Censor: quod 
mihi ideo faciendum duxi, quo melius iis fidem oondfiem^ 
quae tum hic, tum alibi^ et de petechiis et de mictu sanguineo 
affirmari; utmmque nempe hoc symptoma, quoties acntis mor« 
bis accedit, atrociori sanguinis inflammationi omnino deberi^ ac 
proinde refrigerantia indicare remedia. Casus ita se habuit : — 
HiKtorU [50.] '^Juvenis annorum quasi viginti septem, habitu 
de qS^m corporis cxtenuato, et caUdo temperamento praeditus, febre 
a petechus violeuta et continua correptus est mense Janio, anno 1681. 
ungumeo Lingua erat sicca et scabra, sitis vehemens^ pulsus celer; 
fijeiiciter dolor legionem oordis scrobiculo vicinam discrociabat, dorsam 
vero imprimis, in quo jugiter desaeriebat ; sanguinem subinde 
meiebat; tum et petechiae coloris subfusci coUum^ pectiu, 
et carpos^ dense insidebant. Die sexto aocersitns Medicus, 
et aegrum de vita pericUtari a nimia urinae sanguinolentae 
excretione comperiens^ indicationes cnrativas ad sangainem 
refrigerandum incrassandumque, tum etiam ad vasorum os- 
cula, quae in renibus relaxata dehiscebant, obturanda, diri- 
gendas censebat. 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 859 

[61.] "Praemissia itaque tum yenae-sectione^ tum bolo leni- De Vari- 
tivo, aegrum nt a lecto, quantum fieri potuit, se abstineref^p^ygjj*^* 
serio monuit, cum a continuo lectuli calore mictum sanguinis 
promoveri non dubitaret : suadebat etiam ut in culcitra corio 
tecta aeger potius dormiret; supinus non nisi rarissime ja- 
ceret; lac aquae permistum ut potaret, panatella, oryza lacti 
incocta, pomis coctis, sive solis^ sive aquae fontanae intritis, 
et saccbaro edulcoratis, vesceretur. Medicamenta ordinabat 
sequentia : — 

IForm, 65.]^ I^ Florum Bosanim Rubraram drachmas sex, 

Corticis iotemi Quercus semunciam, 

Seminum Plantaginis parum contusorum diachmas tres, 

Aquae fontanae libras duas, 

Spiritus Vitrioli quantitatem sufficientem ad gratam 
aciditatem ; 
InAmdantur in vase dauso calore leni per quatuor vel sez horas : 
colaturae adde 

Aquae Cinnamomi Hordeatae uncias tres, 

Sacchari albissimi quantitatem sufficientem 
ut fiat tinctura gustui grata, de qua saepiuscule bibat die noc- 
tuque. 

" Enema e lacte cum syrupo violaceo injiciebatur hora a 
meridie secunda; et hora somni sequens baustus propina- 
batur : — 

[Form, 66.] f^ Aquae Florum Paralyseos, 
[Aquae] Flantaginis, 

[Aquae] Cinnamomi Hordeatae, ana semunciam, 
Aceti StiUati drachmas duas, 
Syrupi de Meconio drachmas sex ; 
Misce. 

[52.] '^Die septimo^ symptomatis vix se remittentibus, 
enema jam descriptum singulis diebus injiciendum curabat ; 
tum etiam emulsionem haustumque ad hunc modum prae- 
scribebat : — 

[/brm. 67.] c J^ Seminum Cichorii, 

[Seminum] Endiviae, 

[Seminum] Lactucae, 

[Seminum] Portulacae, ana drachmas duas, 

Seminum Cjdoniorum, 

[Seminum] Papaveris Albi, ana sesquidrachmam, 

Amygdalas Dulces excorticatas quatuor ; 

^ Cf. form. 241 * Cf. form. 71. 



FLUBIfT. 



860 THOMAE SYDENHAM 

Dc VAai- Conttindaiitiir simul iii mortario mannoreo, sensim affiukdaidL» 

oLif Coif- Aquae Hordet sestquilibram : 

Colatarae adde Saochari crystallini quantitatem sufficientem ; 

Fiat emulsio, de qua bibat cocblearia duodecim quarta qnaque 

bora. 

[Porm, 68.] I^ Aquae Florum Paralyseos, 
[Aquae] Nymphaeae, 
[Aquae] Germinum Quercus, 
[Aquae] Flantaginis, ana semunciam, 
Aceti Stillati, 

Aquae Cinnamomi Hordeatae, ana dracbmas tres, 
Confectionis de Hjacintbo dracbroam dimidiaro, 
Syrupi de Meconio unciam unam ; 
Misce ; fiat baustus bora somni sumendus. 

[53.] "Die octavo, cum adhuc instaret febris, sang^is 
urinae immistus copiosius exiret, et petechiae in praememo- 
ratis partibus numerosae comparerent, omnia haec sympto- 
mata a sanguinis calore, tenuitate, et acrimonia, oriri conjec- 
tansi sanguinem secunda vice detraxit ; liberaliorem cerevisiae 
tenuis usum, cui vitrioli spiritus ad gratum acorem prius 
instillabatur, concessit ; quam cum fastidiret aeger, possetum 
e succo limonum et lacte ei indulsit, uti etiam limonum pul- 
pam in taleolas divisam et saccharo involutam. Addebat et 
sequentia : — 

{Form, 69.] R Conservoe Lujulae, 

[Conservae] Cynorrbodi, ana semunciam, 

Confectionis de Hyacintho drachmas tres, 

Diascordii sesquidrachmam, 

Corallii Rubri praeparati, 

Sanguinis Draconis, 

Boli Armenae, ana scrupulum unum, 

Syrupi de Symphyto, 

[Syrupi de] Pilosella, ana quantitatem sufficientem 
ut flat opiata, de qua capiat quantitatem avellanae sexta quaque 
hora, superbibendo baustulum seri lactis succo limonum facti et 
•acobaro albo edulcoratt, vel Decocti Vulnerarii Spiritu Vitriob* 
acidulati. 

" Ilaustus hestema nocte praescriptus repetatur cum syrupi 
clo rocconio drachmis deccm. 

[61.] " Nono die, petechiae paidatim eiimescebant, urina 
roinua Muiguine scatcbat, quique inerat sanguis facilius se- 
parabatur, ct matulac fundum libentius petebat : hortabatur 
itaquc acgmm ut in rcraediorum horum usu perseveraiet, et 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 36l 

diebus aliquot elapsis sequentia adjiciebat, ad eundem scopum De Vari- 
collimantia:- °"'?°r 



IForm. 70.] gt Conservae Bosamm RubTarum per setaceum trajectae et 
Vitriolatae uncias quatuor, 
Balsami Locatelli uncias duas, 
Boli Armenae, 
Sanguinis Draoonis, 

Speeiei Electuarii Diacorallii, ana dracbmam unam, 
Syrupi e Coralliis quantitatem sufBcientem 
ut fiat electuarium, de quo capiat quantitatem nucis moscbatae 
bis de die, superbibendo baustum emulsionis sequentis : — 

[Form. 71, y J^ Seminum Lactucae, 

[Seminum] Portulacae, ana dracbmas tres, 

[Seminum] Cydoniorum sesquidracbmam, 

[Seminum] Papaveris Albi semunciam, 

Amygdalas Dulces exoorticatas quinque ; 
Contuudantur in mortario marmoreo, sensim affundendo 

Aquae Plantaginis libras duas, 

Aquae Cinnamomi Hordeatae uncias duas ; 
colaturae adde saccbari quantitatem sufficientem. 

" His remediis (favente Numins,) aeger intra septimanas 
tres a febre et horrendis iUis quae memoravimus symptomatis 
liberatus, petechiis abolitis^ atque urina tiun colorem natu^ 
ralem tum consistentiam recipiente, paulatim ad sanitatem 
et vires pristinas rcdiit.'* 

[55.] Quamvis autem symptomata ista jam dicta febri con- 
tinuae accrescerent, non vero illi morbo de quo nos supra eg}* 
mus : cum tamen^ quoties utrumlibet ea comitantur^ a yehe- Par me- 
menti inflammatione et sanguinis nimia attenuatione, unde ca^^m 
sanguis per oscula vasorum quasi vi exigitur, semper ortum panute 
ducant ; nullus dubito quin par methodus in tanta causarum fert^rius* 
paritate omnino sit adhibenda, quantum scilicet fert utrius- que morbi 
que morbi genius. Quamobrem Yirum Optimum rogabam adhibea^ 
ut mihi per illum liceret hanc ejus curationem hic subnec- ^^^' 
tere. Quam qTiidem si quis vel mihi infensiasimua (cum 
tamen^ alienos mores e propriis aestimans, nullum inimicum 
habere sperem,) praestiterat, tamen, veritate victus, praecla- 
rissimam eam fiiisse omnium quas unquam novi curationum, 
lubens faterer ; quum jamdiu compertum habeam, quam sit 
fatale febricitantibus sanguinem cum urina excemere : cum 

« Cf. form. 67. 

3a 



862 THOMAE SYDENHAM 

Db Vari- yero idem amicitia mihi sit conjanctisflamas, qiiaiito cnm 
^JJ^^jJ*"" animi prolubio et veritati et Viri Amantissimi faxaae mihi 
litandtun erat? Hic enim ille est, qni, cam panci admodom 
me vel minimnm qnid in Re Medica sive indaganda, sive etiam 
excolenda^ profecisse asserere auderentj maledicoriLm torrenti 
se medium objicere sustinuity atque me pari zelo ac fide tuta- 
batur, quo parentem filius. Quantumlibet autem l>eiieficio 
tam insigni devinctus, nunquam tamen nisi eas qnas oom- 
meruit laudes praedicarem, ciun perinde fere sit improbam 
sive opprobrio sive laudatione indignos afficere, quAndoqoi- 
dem utrinque a veritate discedatur. Nemo itaque milii vitio 
vertat^ si Yirum hunc ego nemini inter eos qui mihi liacte- 
nus innotuere^ probitate secundum fidenter affirmaverim^ cmn 
in tot annorum spatio quibus eo familiariter usua aim^ nec 
dicto quemquam laedere^ quanto minus fiicto, sibi permiserit. 
Quantum vero in ea quam profitetur Arte praecellat, (modo 
DEUS vitam ei concesserit,) brevi satis elucescet ; cum eradi- 
tioni haud vulgari^ qua omnes Medicinae tam antiquae qnam 
modemae tractus perlustraverit^ exquisitissimam in sub- 
tiUoribus praxeos minutiis indagandis solertiam (sine qua 
nemo unquam Medicinam merita cum laude faciet^) catus 
attulerit: unde etiam aegrorum suorum votis bonus felix- 
que cum primis respondet. 
Nonpban- [56.] Haec dcmum sunt quae ipse de hoc morbo sentio, 
^acnome- V^ ^^^ ™^ suggessit phantasiae imaginatricis temeiitas^ 



nisprac- g^ phaenomeua practica edocuere. Neque sane capio qui 

Author*^ fieri possit ut fallatur is, qui cogitationes suas omnes mera ac 

nuda ejus sive artis sivefacultatis praxi limitat et determinat, 

quam sibi perdiscendam et cum hiude exercendam propo- 

suit; aut e contniy qui possit fieri ut non tam in ipso se 

quam in aliis decipiendis omnes vitae annos prodigat ille, qui 

in iis excogitandis operam disperdit^ quae cum praxi nihil 

prorsus habent commune. Et sicuti haudqiuu][uam fiiustus 

probusve navis ad clavum gubemator fiierit ille, qui non tam 

ad brevia et saxa submarina agnoscenda evitandaque^ quam 

ad causas fluxus refluxusque maiis specnlandas, nniiwiim ad- 

verterit ; (quod quidem, cum philosopho sit dignissimum, ab 

Ihfobi Me- eo tameu perquam est alienum^ cui id tantum negotii datnm 

duixL ' est ut navis non submergatur;) ita neque Medicus^ cui non 

alia quam curandorum morborum provinda decemitur, quan- 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 868 

f umlibet ingenio caeterisque animi dotibua valeat, in Arte De Vari- 

0LI8 CON- 
FLUENT. 



vere Medica profidet^ qni non tam in occulta et tortuosa iUa ®^" ^^^' 



methodo^ qua Natura morbos parit alitque^ (a qua etiam 
eorundem bistoria pendet,) indaganda, atque in remediis ei« 
dem adaptandis^ omnes animi yires intendat, quam in curiosis 
et TTopipyoi^ speculationibus cerebrum fatiget^ ad bomines 
Orco eripiendos (quod spondet Medidna,) ne hilum facienti- 
bus. Quae quidem praevaricatio non solum in causa est 
quod genus bumanum commodis illis et emolumentis privetur, 
quibus a plurimorum ingenio animique dotibus augeri potu- 
isset ; sed etiam effedt tandem^ ut quae Medica appellatur, Unde est 
revera confabulandi garriendique potius sit Ars^ quam me- ^^coa^ 
dendi. Atque eo tandem deventum est, aegris vivendum pellatur, 
moriendumve sit^ prout pbilosophus vel conjectando scopum landl po- 
attigerit, vel ab eodem aberraverit ; quod in lubrico semper ^*'^^"?."* 
est atque andpiti; cum primi isti speculationum repertores^ Anevtsit 
non minus quam eorum mandpia et servum pecus, de cere- 
brosis istis commentis bello quasi intemecino invicem digla- 
dientur, attamen nemo fortasse omnium ipsam veritatem 
assequatur. Quamvis enim^ si mentem serio applicuerimus^ Natune 
quid de facto agat Natura, et quibus in operatione sua utatur neJ^epre- 
organis^ deprehendere valeamus ; modus tamen quo illa ope- bendamus 
ratur, mortales (aut ego fallor^) semper latebit. Neque hoc openndi" 
mirum est^ cum longe (imo supra omnem humanum captum i^o* ■em. 
longe^) credibilius sit nos misellos homundones, ab illustri 
vitae ludsque regione exulantes^ methodum qua in fabricanda 
xnachina usus est Sapientissimus Artifex^ capere nuUatenus 
posse ; quam fabrum ferrarium, rudem prorsus et imperitum, 
nesdre quo pacto concinnetur automaton horarum index^ cu- 
jus structura et motus exquisitissimam artis degantiam prae 
se ferunt. Sicuti de facto constatj cerebrum omnis tam sen- insUnUa 
sus quam motus fontem esse^ tum etiam et cogitationum et ^^ ^^^^ 
memoriae offidnam; et tamen non est possibile a diligentis- 
sima ejus inspectione contemplationeve mentem usque adeo 
illuminarij ut intelligere possit quo pacto substantia ita qrassa, 
et quasi pulpa quaedam^ neque operis (ut videtur^) usque adeo 
affabre elaborati^ usui ita nobili et facultatibus tam praecel- 
lentibus queat sufficere; neque exinde assignare q\iis potis 
est, qua ratione, ex naturae ejus vi et structura partium, sive 
haec sive altera ista facultas necessario fuerit exerenda. 



504 THOMAE STDEXHAM 

;>< Av' ^y^Z Atcpe Itaec de Tanitlk CcndhienlibaB : qnbiis s 

r^J^^. ^'ftccaiirrur, qmie in Uvgtvnm Mvrbformm A tmlwmm ^iiL ^: 

' jT. C: T. 4.2 <^ 1^<^ akffiurui tr^Cidi, smniBam Ittbes e uiiim qume 

xlJoj lu^-Ufziufc ixuianiere, eaqoe omnia iliTn^riitiMiiim^ qfiiod a 

xue ben p<:/tuit, tmtnuEtn atqne expexisa. 

%v8.] AcxiKfro me jam qnaniaun tn id posstmimM, Vir Hjh- 
ditiibiMme,; ad ea exponeDdm qiue de Affectiaoibiis HTstexias 
Lactenuft obMTTatiaae csrjmperi'. Qnas qfuidem perohBCimm 
et diiildlem prae caeteriB qui haminei Tciant M ifli b i s din^- 
nc>«jn hii\)ere, tom etiam aegnui coFaticmem admittfre, lii.bais 
fkteor. Attamen, ut potero, morem Tibt genun, ea, qinie epi- 
«t/>be ajuveuit^ breritate; qaam aane a me exigit Talctado 
iijfirrnior et qniijd Tacillans, bac praesertim anni tempestate, 
qiia rijjlii Tereudum est, ne, li pertinacins oogitatianibiia indn]* 
•ero^ podagrae mox paroxTsmiun aooenanu PSancii itaque 
Nvn 'jUMT extK^diam qtiae hic babeo dioenda, methodo, qna nti aoleo^ 
^••«-tjo wuyr. mjiisteDJi ; bre^em Bcibcet morbi histonam tradens aeeandnm 
ir^^iit^M-d Y^^ Xaturae phaenomena: tnm etiam medendi raticmem 
ptiM ri(j>«. subnectetu qoae mihi optime oessity qnamqne non tam Kbn>> 
l'ult !^^i'' ' ^^ Ifi^io, quam experientia propria, ma^stea handqnaqnam 
triMiii Au. iuMti, jam olim suggeHsit. 

[59.] Hic morbus (si recte calculom ponOy)chionioorum om- 
nium frequentiHsime occurrit ; et sicuti febres cnm appmdi- 
AflrHai cibus iuis doas partes tertias',ad chionioos morbos simul sum- 
thro!!icil P^^ ** comparentur, complent, ita Affectus Hysterid (vel isti 
runi \Mn saltom qui eo nomine insigaiunttu*,) ad reliquae partis tertiae 
Miiiiit!'^ dimidium assurgunt, hoc est, chronicorum pars media sunt 
i^MiiriMi. Focminarum enim pauciHsimae (qui sexus adultorum dimidia 
tilbiifilTel ^"^ V^^f) ^ omni horum affectuum spede prorsua hberae 
viri iii>rii.n. nunt, si ifftas excipias quae laboribus assuetae dure vitam tole- 
Uh[\*tiu!r, rant. Quinimo non pauci ex iis viris qui vitam degentes 
fu*<lcntariam chartis solent impallescere, eodem morbo tentan* 
tur, Et quamlibet omnis retro antiquitas symptomata ilh 
AfTcctibuM IlyntcriciB adnascentia utero semper vitio verterit, 
Afnctiitim ni tamcn affectionc8//vj9ocAo9u/rti{ca9 vidgo dictas (quas splenis 
ninirtiiy. nut visccrum nescio quorum obstructioni unputamus^) cum 
irorum*'^* midicrum Hystcricarum symptomatis conferamus^ vix ovum 

nn«lo|riA. ^, ^ 

^ ' Cf. ProrfMM. Int. c. 1. 

f Cr. OhMfrf», Med, vt. 7. 10 ; EpUi, Rrtfxnu, /. f 52 ; TracU II. § 21. 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 865 

ovo similius, quam sunt utrobique pliaenomena, deprehende- Bb Ap. 
mus. Neque tamen reticendum est, foeminas multo crebrius ^gx^RWA 
hoc morbi genere corripi quam solent mares, non quod se 
uterus magis male habeat quam alia quaeids corporis regio, 
sed ob causas in&a [§ 78 sq.] explicandas. 

[60.] Sed nec spectabilior est hujus morbi frequentia, Omnes fe> 
quam varietas illa multifomus qua se ostendit et nullos ^j^JJJJ 
fere non aemulatur ex iis affectibus quibus atteruntur miseri 
mortales. Quamcunque enim corporis partem insederitj 
symptomata, qualia ei oompetunt parti, statim producit ; et 
nisi Medicus tam sagaci quadam solertia et BetvoTijTi, quam 
in Arte peritia valeat, firaus ei fiet, atque ista symptomata a 
morbo aliquo essentiali hujus vel illius partis, non vero ab 
Affectione Hysterica, pendere arbitrabitur. 

[61.] Quandoque (verbi gratia^) capitis arcem occupans, Apoplexi- 
apoplexiam &cit, quae similiter hemiplegia solvitur^ ^^^eTh^^ 
omnino referens apoplexiam, qua tum aetate tum mole oorpo- pi^<^ ^^^ 
ris grandiores siderantur^ et quae ex eo nasdtur, quod, cerebri 
cortice pituitae copia referto ac scatente^ spirituum anima- 
lium meatus ac semitae intercludantur : a qua quidem causa, 
quae foeminis Hystericis acddit apoplexis^ oriri nullatenus 
videtur^ cum easdem haud infirequens adoriatur confestim a Quatpne. 
partu^ magna sanguinis vi simul ejecta, et vel partui laborio- rf^^J^ 
siori, vel vehementiori alicui animi oommotioni, debeatur. minaahaec 

[62.] Quandoque spasmos horrendos gignit^ epilepsiae |^,'^"^, 
persimiles, ventre et praecordiis guttur versus intumescen- gignithor- 
tibus, et nixus ita fortes edente aegra^ ut^ licet alias medio- lepsiae 
crium tantum fiierit virium, jam omni adstantium ope vix|J^^^"' 
retineri quei^ ; incondita interim atque inarticulata quaedam latua Uteri 
vodferans, et pectus feriens. Poeminae, quibus haec spedes te^Jj^^Ji^ 
(quae Uteri Strangulatus vulgo audit,) familiarior est, tem- mentisfa. 
peramento sunt ut plurimum plus quam solet sanguineo, ^^ £ te ' 
habitu corporis ad viragines accedente. rem capi. 

[63.] Nonnunquam exteriorem capitis partem occupat, |^^J^™ 
pericranium inter craniumque, dolorem vix tolerabilem adfe- cumvomi- 
rens, in quadam tantum particula quae transverso pollice mi, cia-'* 
contegi possit^ jugiter defixum : dolorem hunc etiam comi- J^^^y"" 
tantur vomitiones enormes. Haec spedes Clavus Hystericua parit^chio- 
mihi est, istas prae caeteris fatigans quae chlorosi laborant. ranu*^ 

[64.] Nonnunquam in partes inddens vitales, ita vehe- famiiia- 



366: THOMAE SYDENHAM 

Db Af- mentem cordis palpitationem excitat, ut qiiae eam patitnr 
'oteri^a." fo®™i^ P^ indubitato habeat^ sonitum coTdis in cofltas arie» 
Cordispai- tautis ctiam ab adstantibus omnino debere percipi. Haec 
cxciut^S" species eas maxime infestat quae extenuato sunt coTpore et 
infinniori- crasi minus firma, quaeque extabescentium pene formam prae 
brc bUb*" se ferunt ; tum etiam juvenculas febre alba pallescentes. 
paiiescen- [65.] Nonnunquam pulmones obsidet, unde a^er cre- 
Tussimet- ^®"™® tussit et fere sine intermissione, nihil prorsus expec- 
iani Hys- torans : et quantumlibet baec tussis species non ita valido 
quae^tui. i^su tboraccm concutiat atque illa quae Canvulswa dicntor, 
to scaten- explosioncs tamen longe frequentiores sunt^ aeger praeterea 
non ita sensu yalet. Haec autem Tussis Hystericae qpecies 
oppido rara est^ et foeminas pituita scatentes prae caeteris 
exagitat. 
Iiia<^ [66.] Nonnunquam in colon et regionem scrobiculo cordis 
mcntitur, subtcnsam impetxun faciensj dolorem yix ferendum infligit, ili- 
*^iwntito- *"^ passioni haud absimilem ; ubi aegra unmodice vomit, col- 
mendi ni- luviem quandam viridem^ bili quam porraceam appellant fere 
porracea^* parem, uuuc etiam insoliti alicujus coloris, rejiciens. Saepe 
rejecta. etiam postquam aegra ad multos dies jam dicto dolore (qui 
vel Stoicorum airad^uw expugnaret^) et continuo Yomituri- 
lctero sol- tionis couatu tantum non fiierit enecta, tandem ictero inten- 
oxysmua." siore, omnem corporis superficiem ad instar croci tingente, 
Desperatio solvituT paroxTsmus. Aegra interea, diris mentis angoribus 
^divisua prcssa, omuem recuperandae sanitatis spem prorsus abjidt; 
ejuB co- quae quidem animi dejectio, et quasi desperatio quaedam, non 
magis (quantiun ego observavi,) ab hac Hystericorum Affec- 
tuum specie sejungitur, quam sive dolor, sive vomitus prae- 
Quo cor- memorati. Atque hoc genus in istis praedpue locum habet 
^httlocum quae corporis babitu laxiore crudoque sunt, tum et in iis 
habethaec ^^^ infautes grandiusculos, cum ingenti sui et naturalium 

Bpeciea. \ . -i. j. . . 

vitae stammum dispendio, simt emxae. 

Paroxys- [67.] Quandoque hoc malum in altemtrum ex renibus 

^^CTun incursans, atrocissimo quem istic parit dolore paroxysmum 

mentitur. nephriticiun omnino mentitur, idque non solum dolons 

genere locoque quo saevit, sed et adsdtis vomitionibus im- 

manioribus, tum etiam nonnunquam ex eo quod dolor per 

ureterum ductus propagetur : ita ut aegre admodiun dignosci 

queat, utrum haec symptomata ab incluso calculo, an vero 

ab Affectu aliquo Hysterico, enascantur; nisi forte casus ali- 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 867 

qxiis acerbior aegrae aninnnn paulo antequam corriperetur BeAp- 
discrncians^ aut materiae viridis per yomitum rejectio, sym- 'gTERi^A " 
ptomata ista Affectioni potius Hystericae quam calculosae tri- Caiculum 
Iraenda esse docuerint. Sed neque vesica ab hoc P^^udo- X^^^^^ 
symptomate atque ementito affectu immunis est, cum nonpant(8ed 
tantum ipsa ab eo doleat, sed et urina supprimatur, perinde «^l^^ 
ac si calculus eam obstrueret, qui tamen nullus est. Raris- apecies,) 

, . . . in iis qui 

Bime autem cermtur postrema naec speaes vesicam attmgens ; fnctis 
quae vero renum calculum imitatur^ non ita raro. Utraque J^^JJ^" 
eas solet invadere foeminas^ quarum vires repetitis saepe parox- petitis ejns 
ysmis Hystericis jam fractae sunt, et sanitas corporis detrita. ^ ^ "'• 

[68.] Nunc in ventriculum decumbens continuas vomi- mitiones 
tiones excitat, nunc etiam diarrhoeam^ quoties sdKcet u^n^*^^. 
intestina effunditur: at neutrum horum symptomatum se-rhoeam, 
quitur dolor^ licet in utroque persaepe compareat dictus ille doloi^^ 
succus viridis. Utraque haec species iis familiaris est^ quas Quiboa 
firequentiores paroxysmi Hysterici debilitaverunt. mnt*^ 

• [69.] Atque ut hic morbus omnes ferme partes intemas in- Partes ez- 
festat^ ita etiam nonnunquam et eiteriores camemque muscu- ^^q^ 
losam occupat^ (maxillas scilicet,humeros,manus,crura,tibia8,) muBculo- 
nxinc dolorem adducens, nunc timiorem : in quo genere is tans doio ~ 
qui tibias distendit tumor prae reliquis conspicuus est. Cum J^**^'*' 
^nim in hydropicorum tumoribus duo haec semper observari que. 
possint^ ut tumor scilicet sub vesperam se majorem exhibeat^ piflferentia 
tum etiam ut^ pastae instar madentis, vestigium digiti fortius tumores 
impressi formamque referat; jam in hoc altero tumor matu- pj^f^ 
tino tempore protuberantior est^ nec digito cedit prementis, 
aut vestigium ulliun manet. Flenpnque etiam tibiarum al- 
terutram tantum infiat : de caetero, sive magnitudinem spec- 
tes^ sive etiam superficiem^ hydropicorum tumores ita ad 
amussim aemulatur^ ut aegrae se haud facile ab ea quae in- 
sedit sententia dimoveri patiantur. 

[70.] Sed neque ipsi dentes (quod vix credas^) ab hujusce Dentibus, 
morbi insultu se possunt defendere : licet neque vel minima t^^^s^^b^* 
cavitas, neque humoris alicujus defiuxus, (saltem qui percipi omnique 
queat,) dolori sive ansam praebuerit, sive vehiculum; quiberU^lL*" 
nihilo minus nec mitior est, nec contractior, aut expuematu *"<^*»- 
fadlior. Isti vero tum dolores^ tum tumores, qmbus affia- pugnatu 
untur partes exteriores quas supra memoravimus, eas prae- moa^doio- 
eipue foeminas adoriuntur, quae, longa paroxysmorum Hyste- ^* ^sit. 



868 THOMAE SYDENHAM 

De Ap- riconim scrie ac impetu Tiolento tantam non exaniiiiatae, 
'^*7-.!?J* vitam ducunt vix vitalem. 

Doiorem' [71.] Inter omnia vero morbi hnjus tormenta, nnUnm se 
in dono tam crebro ingerit qnam dolor in dorso; quem certo oertins 
tiiia per.' perscntiscunt quotquot vel levissime hoc affectu tangnntur. 
•endscunt Quinimo id habeut effectum commune dolores pmedicti 

quotquot ... . . 

hoc affectu quod illa cui inhaeserant regio, etiam post eorum diaoessnm, 
tonguntur. ^^^ gjf ^ (quasi fustibus probe fuerit dedokta,) tactnm re- 

Putemcui . ., . , . 

insederat fugiat ; quac qmdcm tenentudo sensim evanescit. 
r^qi^t [^^*] ^^ interim observatu dignissimmn est, quod non 
Extema- raro notabilis quaedam extemarum partium re&igemtio 
™"* ^'•. symptomatis his omnibus viam quasi stemit, et plemmque 
geratio nou nisi paroxysmo finito dispellitur: quam quidem refii- 
stonit'^ gerationem haud semel isti fere qua rigent cadavera» parem 

comperi, pulsu nihilominus recte se habente. 
De tpiri- Addo, quod Hystericae fere omnes, quotquot ego hactenus 
jecttoife^ tractavi, de spirituum dejectione sive subrideniia (ut cum illis 
sive sub- loquoT^) conqueruntur ; pulmonis regionem indigitantea^ quo- 
M>nqu»l' ^^B locum^ iu quo haec spirituum contractio seu subsidentia 
""*«' sentitur, volunt designare. 

Inrisuset Demimi, mulicres Affectione Hysterica laborantes nunc in 
e^nSmi^ ^^^™ effimdi, nunc in Uicrymas pariter immodicas aolvi, 
tur, nuHa nulla wpoifkicrei manifesta sive illimi sive has extorquente, 

data ansa. 

nemmi non est notum. 
Limpida [78.] lutcr omuia vero quae in hoc morbo comparent 
^(^^^fi^ phaenomena, illud maxime proprium est atque ab eo fere 
estsignum inseparabile, quod sdlicet aegrae urinam subinde reddant 
monic^tal plaue limpidam^ ad instar aquae e rupibus scaturientis, idque 
^^"* satis copiose; quod quidem ego sigillatim percontando^ in 

omnibus fere didici signum esse pathognomonicum eorum 
affectuum^ quos in foeminis Hystericos, in maribus Hypochtm' 
driacos, appellandos censemus. Atque in maaculis nonnun- 
quam observavi, quod, mox ab excreto lotio coloris citrini, 
(imo proximo fere temporis momento^) violentiori aliquo 
animi motu derepente perculsi^ statim urinam, crystallum 
claritate aemulitntcm^ magna copia et impetu diu continusto 
cjecerint ; co usque se male habentes^ donec urina pristinum 
colorcm inducrit^ ct paroxysmus simul evanuerit. 

[74.] Quin et omnibus tam Hystericis^ quam Hypochon- 
driacis, (quibus scilicct jam malum inolevit^) id accidit^ ut 



L 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 369 

flatus quandoque nidorosos e veutriculo emittant, quoties De Af. 
aliquid comederint^ licet moderate tantum et pro ratione ''g^"^,^/' 
appetitus^ tum etiam aliquando acidum eructent^ acetum Flatus ni- 
sapore referens, quoties in os ascenderit ; laesa nempe utro- ^o''®*^ «* 
bique concoctione^ et succis proinde a natiu^ali statu inter- acidi. 
versis. 

[75.] Neque hoc tantum nomine infelices sunt, quod cor- 
pus ita male affectum, et quasi conquassatum, (ad instar ae- 
dium ruinas undiquaque minitantium,) tantum non corruat et 
fatiscat^ cum magis adhuc animo aegrotent quam corpore. 
Cum enim desperatio plane insanabilis de hujusce morbi 
natura sit^ indignantur admodum quoties aliquis yel mini- 
mam de sanitate recuperanda spem injecerit ; facile interim 
credentes, omnia se^ quaecunque in homines cadere possunt 
incommoda/ quaeque adeo fert rerum uatura^ perpessuros; 
tristissima quaeque sibi ominantes^ atque timorem^ iram^ zelo- Atrocissi- 
typiam^ suspiciones^ et si quae atrociora simt animi pathemata, m^ animi 
vel ex levissima vel etiam nulla prorsus data ansa^ arripientes, ta i» sinu 
et sinufoventesirrequieto anxioque ; ab omni interim gaudio, ^^^^^^- 
spe^ laetitia, abhorrentes, quae si forte occurrant, quando hae 
rarae aves^ sunt^ velocissime avolant, animum interim haud 
loinus vehementer exagitantia, quam solent moestiora iUa 
ird0rf, ita ut nullubi mediocritatem servent, in una levitate 
constantes; nunc amant praeter modum, mox odio eosdem 
sine causa prosequuntur ; nunc hoc illudve sibi agendum pro- 
ponunt, mox a proposito resiliunt et quod cum eo pugnnt 
aggrediuntur, sed neque hoc peragunt, ita animi pendentes 
ut nunquam liceat quieta mente consistere. Quodque de 
superstitiosis asserit Orator Romanus, [De Divm. ii. 72.] 
nostris hisce Melancholicis pulchre quadrat: ^'Perfugium 
videtur omnium laborum et soUicitudinum esse somnus, at 
ex eo ipso plurimae curae metusque nascuntur ;" dum funera 
tantum in somniis, et denatorum amicorum umbrae, reprae- 
sentantur. Ita tam animo quam corpore excamificantur, 
quasi haec vita omnis ignis esset expurgatorius, in quo sce- 
lera, alio in statu perpetrata, jam luerent atque expiarent. 
Neque hoc tantum mafdacis accidit et Jvriosis, quos dicimus, 
sed etiam ilUs, qui, si hos animi impetus excipias, prudentia 

» "Rara avu proverbio dicebatur rea quaeviBnova et iuvenlu perrara." (Erasnii 
Adag. ii. 1. 21.) 

3b 



870 THOMAE SYDENHAM 

De Ap- ac judicio yalent, quique et meditationum profunditate et 
'terka.' sapi^iitia orationis longe eos superant^ quorum meiites hi« 
Qui hisce cogitatiouum aculeis nunquam fuerint excitatae : ita ut non 
affectibu» gine rationc observaverit Aristoteles {Problem. xxx. 1. 1,"| me- 

tenUntur - - -. ... ^ 

ingenio ut lancholicos cactens ingenio praestare. 

'^'nent.""* [7^-] ^* ^^^ **"^ horrendus animi status, qualem snpra 
delineavimus, non aliis competit quam iis, qui, diu multumque 
eum hoc morbo conflictati, tandemque subjugati, quasi victas 
manus dant ; maxime si res adversae, animi moerores, soUici- 
tudinesve, nimia in literarum studio assiduitas, atque animi 
contentio, cum prava corporis diathesi conspirantes, oleum 
camino adjecerint. 
Difficiic [77.] Dies me deficeret, si omnia quae Affectus Hystericos 
cst muiti- gravant symptomata enumerare velim, tam diversa atque ad 
Affectus invicem contraria specie variantia, quam nec Proteus lusit 
corcnu- ™qiiam, nec coloratus spectatur chamaeleon. Proinde recte 
merare. mihi vidctur ratioucm subduxisse Democritus, (quantumlibet 
in morbi causa hallucinaretur,) ubi in epistola ad Hippo- 
cratem missa [tom. iii. p. 826.] diserte asserit '' sexcentarum 
aerumnarum innumerarumque calamitatum authorem esse 
uterum.'' Neque tantum multifaria sunt ista, sed nec regula 
aliqua aut typo uniformi se contineri patiuntur, (quod in aliis 
hominum affectibus tamen usu venit,) sed quasi farrago sunt 
quaedam ^cuvofjiAvfov incomposita atque inordinata; unde 
perarduum est hujus morbi historiam describere. 
Causae [7^*] Causae autem hujus morbi procatarcticae, seu ex- 

eorum temae, vel sunt vehementiores corporis motus, vd etiam 

procat- , . . , , . . .. ^ 

arcticae. multo saepius violenta quaedam ammi conmiotio, a repentmo 
aliquo, sive irae, sive doloris, sive etiam timoris, et similium 

Diagnosis. pathematum, insultu. Quoties itaque me consulunt foeminae 
de hoc illove corporis affectu, ciijus ratio e vulgaribus mor- 
bonun dignoscendorum axiomatis nequeat reddi, nunquam 
non diligentur ab eis exquiro, an non eo de quo conqueruntur 
malo tum praecipue fatigentur, cum tristitia, aerumna, aut 
alia aliqua perturbatio, eas male habeat ? quod si annuerint, 
jam satis superque mihi constat, morbum in hac de qua agi- 
muB tribu censendum ; praesertim vero si diagnosin id daritis 
iUustret, quod scilicet certis aliquot temporibua urinam lim- 
pidam et crystalli aemulam, eamque copiosam simul, excer- 
nant. His vero animi motibus, qui usitatiores sunt hujus 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 871 

TKiorbi Trpo^lKurei^, accedunt, vel stomachi vacuitas ab inedia De Ap- 
pertinaciori^ vel nimiae humorum evacuationes, sive a san- gTE^Riciu' 
guine intemperanter eflfuso, sive ab emetico aut cathartico " 
cui impares erant aegrae vires. 

[79.] Jam vero ab hac totius morbi imagine, secundum Caasae 
vulgatissima ejus <fxuv6fji£va depicta^ proximo loco ejus causae JJ^cuT"" 
efficientes intemae^ sive wpoffyovfiivcu, mihi veniunt pensi- 
tandae^ quantum eas ex omnibus quas descripsimus circum- 
stantiis simul junctis expiscari valeam. Pendent ei^o Affec- 
tiones istae^ quas in foeminis HystericaSj in maribus Hypochon' 
driacas insignire libet, (quantum ego judico^) a spirituum 
animalium dra^lif, unde facto impetu in hanc illamve partem 
plus quam pro rata densi nimiique feruntur^ spasmos uti et 
dolorem exdtantes ubi in partes sensu exqidsito praeditas 
irruunt, atque organorum^ timi ejus in quod se ingeruut^ tum 
istius a quo abscedunt, functiones pervertentes ; qum utrum* 
que ab hac tam iniqua partitione^ quae Naturae oeconomiae 
penitus adversatur^ haud parum detrimenti capiat. 

[80.] Cujus quidem dra^la^ origo atque causa antecedens antece- 
est debilior dictorum spirituum crasis^ sive nativa ea fuerit^ ^®"*- 
sive etiam adventitia, unde quavis irpo^^curu dissipatu faciles 
sunt^ et eorondem systema nullo fere negotio dirimitur. 
Quemadmodum enim homo quidam exterior conspicitur ex 
partibus sensui obviis compaginatus^ ita procul dubio et in- 
terior est quidam homo e debita spirituum serie et quasi 
fabrica constans, solo rationis lumine contemplandus. Hic 
vero, cum temperie corporis intimius conjunctus et quasi 
unitus, tanto aegrius faciliusve de statu suo dejidtur^ quanto 
major est minorve ea^ quam a Natura sortimur, principiorum 
constituentiimi firmitas, Quamobrem foeminas longe plures curpinrefl 
quam masculos hic morbus aggreditur^ quoniam videUcet istas ^o^i"^^ 
Natura magis delicatulo rarioreque corporis habitu (ceu vitae Tes iis fa- 
molliori, et hominum deliciis, destinatas^) blanda donavit ; '^»*"'^^- 
mares autem toroso corporis robore, utpote qui laboribus 
exantlandis in tellure colenda et repastinanda, et feris quibus 
alantur capiendis, aliisque similibus, apti nati sint. 

[81.] Dictam autem spirituum arof ^ hujus morbi cau- spcciei n- 
sam esse, phaenomena jam descripta satis probant, quorum ^*?' *?^* 
praecipua tantum attingam, a notissimo illo Affectu Hyste- strangH- 
rico, qui Uleri Strangulatus vulgo dicitur, initium faciens. cUur.^de- 



372 THOMAE SYDENHAM 

Dc Af. Hic jam spiritiis, facto quaai agmine in ventre iaferiore. 
^uTEtLicl' catervatim magnoqne impetu in fances irraentes, apasinofi 
scriptio7~ excitant per omnem quam transeunt regionem, ventrem is- 
et ongo : g|^|^^^ ^ instar globi praegrandis, qui tamen niliil aliud est 
quain partium spasmo tentatarum convolutio et quasi conglo- 
batio quaedam^ quae non nisi magna vi reprimi potest et 
coerceri. Partes interim extemae massaque camesy a apiriti- 
bus jam alio raptis magua ex parte destitutae^ eo nsqve fii- 
gescunt persaepe, non in hac sola Affectus Hysterici specie^ 
sed in aliis omnibus, (quod prius [§ 72.] adnotatnm,) ut 
cadavera non frigeant magis. Pulsus interim qualis sana- 
rum est^ nec aegra ab hoc frigore de vita periclitatiu% nin 
illud ab evacuatione aliqua enormiori praecedente originem 
ducat. 
iiHuiquae [82.] Idcm ctiam dici potest de violenticNri isto Affectu 
bni^MJim Hysterico, qui extema facie colicam biliosam, vel etiam pas- 
aemulatur. siouem iliacam, aemulatur ; in quo aegra dolore vix tolerando 
in regione cordis scrobiculo circumposita, una cum immani 
materiae herbam colore referentis evomitione^ discniciatur. 
Quod quidem symptoma haud aliunde nasci existimo, quam a 
vehementi spirituum dense conglomeratorum in dictas partes 
impulsu^ unde et spasmus, et dolor^ et earum totalis faccd- 
tatimi subversio. 

[83.] Neque ex eo quod ista^ quae in hoc affectu sive per 
os^ sive per sedem, egeruntur^ colore quandoque viridi tin- 
gautur^ statim conficitur^ morbum hunc in humoribus resi- 
dere, aut atrodssimum illum dolorem ab humoris alicujus 
acrimonia> partem cui inhaeret dilaniantis^ produci; qu^ 
idcirco pro minera morbi habeamus, ac proinde remediis tam 
avto quam /caro) catharticis radicitus extirpandum censeamus. 
Etenim de facto constnt^ aegritudinem illam qua laborant 
navigantes (a spirituum animalium agitatione ortam, in fluc- 
tuanti ac irrequieto mari^) coUuviem coloris plane herbacei ex 
hominum vel sanissimorum ventriculo exantlare^ ubi primum 
in mare Ijngius sunt provecti^ quibus tamen ante semihoram 
ultimo elapsam non inerat bilis haec, quam porraceam ap- 
pellare libet. Annon et infantcs paroxysmis convnl8ivis> in 
quibus spirituum animalium maxime res agitur^ tam per 
superiora^ quam per inferiora^ materiam ejusdem plane coloris 
ejiciunt? Quibus addendum est id quod experientia ferme 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 873 

quotidiana docet, scilicet quantumlibet ejusmodi sive foeminas^ De Ap- 
Bive infantes, iterata catharsi exhanserimuB. attamen color lam '^^^* ^^" 

BTERICA. 

dictus in eis quae vel per yomitum, vel per sedem, exeunt, 

-usque visetur. Quin etiam a pharmacis tam emeticis quam 

catliartids firequentius propinatis uberior materiae viridis 

nascitur seges, cum ab utroque genere spirituum in-afia pro- 

vehatur; quae vel nescio quomodo istarum partium fermen- 

tum destruit ac pervertit, vel in ventriculum intestinaque vi 

spasmorum succum aliquem alienae indolis intorquet, qui 

bumores ejusmodi coloribus inficere potis est. Chymiae seo- 

tatores (licet nondum ita bene cum iUis sit, ut quae in organis 

suis iroXvTexyw medicamenta elaboraverint^ majus aliquid in 

morbis debellandis praestent, quam quae contunduntur in 

mortario^ vel in olla decoquuntur^) tamen curiosorum wepi- 

epyia eo usque gratificari norunt^ ut, duos liquores aeque lim- 

pidos clarosque ostendentes, ex iisdem invicem commistis 

saturatum colorem aliquem, quasi praestigiantes^ possint ex- 

hibere : et profecto ita lubrica est et evanida colorum specu- 

latio^ ut nihil certi ex iUis de corporum^ in quibus apparent, 

natura queat deprehendi. Neque magis sequitur^ ea quae 

colore viridi sunt^ acria esse omnia^ quam omnia quae sunt 

acria^ viridi esse colore. Re itaque undique per^^ensa^ satis 

liquet dolorem immanissimum, qui hac Colica Hysterica labo- 

rantes pene exanimat^ tum etiam materiae viridis rejectionem, Coior yi- 

a spiritibus^ nimio impetu in partes sub cordis scrobiculo ^j^^ 

positas incursantibus^ atque easdem spasmo contrahentibus^ un*^ 

onmino excitari. 

[84.] Huic etiam spirituum enormitati tribuendum est ClayiHy- 
symptoma istud^ quod superius [§ 63.] ClaviHysterici nomine tioio^a^" 
indigitavi^ in quo spiritus ab omni corporis ambitu in certo pe- 
Ticranii quasi punctulo concentrantur^ dolorem haud minus 
perterebrantem^ quam si clavus- ferreus in caput vi adige- 
retur^ accersentes^ una cum insigni materiae viridis evomi- 
tione. Quae quidem spirituiun ab universo corpore quasi 
in pimctum contractio non multum abludit ab ista radiorum 
solis collectione quae fit ope vitri incensorii; utque hi vi 
unita exurunty ita et isti ob eandem rationem dolorem infli- 
gunt^ membranas quasi discerpentes lacerantesque junctis 
viribus. 
[85.] Deinde ab hac inordinata spirituum agitatione san- 



874 THOMAE SYDENHAM 

Db Ap- guinem perturbante exoritiir symptoma illud^ tam Hysterii 
fect.Ht- q^juuQ Hypochondriacis haud insolens^ (ut rapra [§ 73.] nota- 
^^rinae vimus^) quod nempe saepenumero urinam reddant oJAffRin ]ixD* 
limpidae. pidamque fiimul et copiosam: cum enim sanguinis oeoononiia 
subinde interpellatur, quod importatur serum satis diu retd- 
nere nequit aeger^ sed illud prius dimittit quam istiB parti* 
culis salinis^ quarum ope color ad citrinum tradud debnerBt, 
impraegnari potuerit. Cujus rei quotidianum habemus ex- 
perimentum in eis^ qui^ cum plus satis liquoris, maxime tenu* 
ioris atque attenuantis^ ingurgitaverint, lotium mox limpidis- 
simum excemunt. Quo in casu sanguis ab ea seri quanti* 
tate^ cui retinendo prorsus impar est^ plane devictus^ illud 
omnino limpidum amittit^ necdum a corporis suods infectum, 
ob moram justo breviorem. 
Hiitoria. [^^*] Tertius jam agitur annus a quo Nobilis quidam me 
sibi Medicum volebat^ qui Colicam Hypochondriacam pati 
mihi videbatur, ad passionem iliacam fere accedentem^ do« 
loreque et Tomitu enormiori; quo morbo diu multumque 
fuerat vexatus^ et tantum non fractus. Per omnem morbi 
decursum sedulus animadverti, quod, ubi pessime se habuerit, 
urina limpida et exors coloris semper Aierit, quando vero 
paulo melius, ad dtrinum vergeret illa. Hunc die quodam 
adiens^ urinam conspexi quam tribus vicibus excreverat^ in 
matulis totidem reservatam, dtrino colore praeditam : laetus 
ipse hilarisque dbum ex evTrenToiq aliquem jam assumere 
meditabatur^ invitante (quod mihi dicebat^) appetitu ; in quo 
temporis articulo superveniens quidam eousque bilem com- 
movebat, ut extemplo aegrotans matulam deposceret^ quam 
urina limpidissima^ crystallum colore aemulante, fere im- 
plevit. ^ 

Ptyalismi [87.] Porte etiam a spiritibus sanguinem ita molestantibus 
ci unde P®^^®* ptyalismus ille Hystericis famiUaris, cum ad multas 
septimanas salivam expuant tenuem, perinde ac si unguento 
ex Mercurio fuerint delibutae: durante enim hoc turbido 
sanguinis statu, in quo excretionibus ad Natiurae methodum 
exigendis impar is est, serum, motum hunc inversum forte 
sibi vendicans, non jam in renes pro lege Naturae exonera- 
tur, sed per arteriarum extremitates in glandulas deponitur, 
et per ductus salivales salivae forma prodit. Idem dici potest 
de noctumis istis sudoribus, quibus foeminae H ystericae non- 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 375 

nunquam perfnnduntur^ qui non ab alia causa fluunt^ quam a Db Ap. 
seri sanguinis diathesi, qua in eorporis habitum gestit efiundi^ 'sTehJca 
ob modo memoratam sanguinis dTa^lav. ' 

[88.] Frigus quod attinet^ quo toties algent partes extemae Frigus, 
in Affectibus Hystericis, luce clarius est, illud ex eo accidere, 
quod spiritus, suam in illis stationem deserentes, se nimio 
opere in hanc illamye partem inserant. Nec est dubitandum 
quin tam fletus, quam cachinnus, quem tollunt haud rarofletns, et 
Hystericae, etiam nulla data ansa, a spiritibus animaUbus ^*^***""** 
procuretur, organa, quae his functionibus animalibus inser- 
viunt, magna Ti pulsantibus. 

[89.] Obiter dicam mares etiam (quamvis rarius id eveniat,) 
fletui ex nuUa irpo^au quandoque obnoxios reperiri. Ac- Casus cu- 
cersebar aliquando ad virum tam ingenio quam genere i^o- j^gjjj^jj^^ 
bilem, qui non nisi paucis diebus a febre convaluerat, alterius modico 
Medici consilio usus, qui et sanguinem detraxerat, et phar- ftpa^^t, 
macum catharticum ter exhibuerat, tum etiam camibus illi o^«oxii. 
interdixerat. Hunc ubi vestitum conspexerim, et de rebus 
quibuslibet cum judicio disserentem audierim, rogabam quor- 
sum me conveniret ; respondit familiaris quidam ejus, modo 
expectarem paulisper, res ipsa loqueretur. Considens itaque 
et sermones cum aegro trahens, mox observavi labrum infe- 
rius pendulum protrudi, cum motitatione crebra, (uti solent 
infantes morosiores fletum adomare,) et exinde aegrum in 
tantas solvi lachrymas, quantas vix alias vidi unquam, cum 
gemitu ac suspiriis tantum non convulsivis: qui tamen re- 
pentinus torrens non ita multo post detiimuit prorsus. Hanc 
ego affectionem a spirituum Ara^lq, (partim a morbi diutumi- 
tate, partim ab evacuationibus quas Oepawela necessario exi- 
gebat, orta,) pendere existimabam ; partim etiam ab exinani- 
tione, et abstinentia a camibus, quam etiam ad dies aliquot 
posteaquam convaluerat imperaverat Medicus, quo eiun a re- 
cidiva praestaret securiorem. Hinc eum pronunciavi extra 
omnem febris aleam jam constitutum, symptomaque prae- 
dictum inanitione tantum deberi; ac proinde suadebam ut 
pollum gallinaceum assum in prandium juberet parari, et 
aimul vinum modice hauriret : quo facto, et camibus dein- ' 
ceps moderate vescens, nunquam deinoeps fletum hunc con- 
vulsrmm pasaus est. 

[90.] Ut tandem finiam : (caetera enim quae in hoc morbo 



376 THOMAE SYDENHAM 

Db Ar- spectantur phaeDomena jam missa fiEtrio :) ab hac ipstL apin- 
■tejikaV tumn inordinatione nascitnr pertnrbatio iUayCt vazians subinde 
iQfirmm tam animi quam corporis intemperies, qnae tum in Hyatericfs, 
^^tttum ^jjj Hypoehondriads dominatur : cum enim utrisqne desit ea 
quot ani- spirituum firmitas, quae in robustioribus^ atqne iis quoram 
poris in-^~ facultates jugi spirituum Tegetomm subsidio actuantar, sem- 
temperies pgy inveuitur, impressiones rerum minus gratarum nequeunt 
perferre ; sed vel ira vel dolore subito perciti, perinde annt 
irritabiles atque illi quorum ffyefWEWcov mollius et debilius 
vel Natura primo procudit, aut longior aegritudinnm siTe 
series sive mora tandem reddidit. Etenim animi robnr et 
constantia, quamdiu hoc corporis luto ia incrustatur, a firmi- 
tudine spirituum eidem fiimulantium maxime pendet; qui 
quidem supremum in scala materiae gradum constituunt^ in 
ipso Entis Immaterialis confinio positi. Cumque animi com- 
pages (si fas est ita dicere^) longe magia afTabra sit et delicata 
quam est corporis structura, utpote quae in harmonia fiAcul- 
tatum praestantissimarum et pene divinarum consistat, si 
hujus avoTcun^ quoquomodo fuerit interrupta conturbataque, 
major inde sequetur ruina, quanto praecellentius erat et magis 
exquisitum opificium, dum integrum perstaret. Et hic quidem 
miserorum quos depinximus, animoque firactorum, status est ; 
cui malo non citius remedium adferet pertinax aliquod vel 
insolentissimi Stoici decretum, quam ohovraSrflav praecaverit 
is qui firmiter statuerit, se nullo modo permissurum ut dentes 
dolore pertententur. 

[91.] Satis itaque jam constat, (opinor^) omnem himc mor- 
bum ad spiritus animales non rite dispositos referri debere; 
nec a semine aut sanguine menstruo oorruptis, (quod asserunt 
nonnulli authores^) et halitus malignos in partes affectas ele- 
vantibus, produci; nec a succorum nescio qua perversa depra- 
vatione, sive etiam humorum acrium congestione, (ut alii 
volunt^) sed ab iis quas modo .assignavimus causis. Quod 
enim morbi fomes in materia non delitescat, unica hac in- 
Morbi fo- stautia satis elucescet. Foemina, (verbi gratia^) quae rectis- 
maurift'' '^* semper valetudine uti solet, modo delicatula sit illa et 
non doli- teueriore corporis habitu, si forte errore aliquo, sive emeticO; 
ttantiaela- >i^G cathartico quovis fortiore, nimium fiierit debilitata ez- 
cidatur. haustaque, certo certius syroptomate aliquo ex iis quibus hic 
morbus stipatur, multabitur; quod tamen ejusmodi vomitio 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 377 

vel catharsia amoliretur magis quam invitaret, si morbi De Af- 
xnmera in humore contineretur. Idem dici potest de im- "terka." 
modico sanguinis dispendio, sive phlebotomia is fuerit extrac- 
tus, sive in puerperio debito copiosius manaverit, uti et de 
exinanitione et justo longiore a camibus abstinentia; quae 
omnia ad Aflfectus Hystericos praecavendos potius facerent, 
quam ad eosdem accersendos, si illorum fomes in materia 
aliqua involveretur : cum e diverso, non alia causa ita con- 
stanter pari^t hujusmodi affectus, ac solent dictae evacua- 
tiones. 

[92.] Quamvis autem satis pateat originarium hujus morbi Spirituum 
fomitem in humoribus nullatenus stabulari, fatendimi est J^^" ^J" 
tamen (quod res est,) spirituum dra^Uw illam, cui morbus tndos aii- 
debetur, humores putridos in corpore coacervandos gignere, gipiit? 
cum tam illarum partium fimctio quae vehementiori spirituum 
impulsu distenduntur, quam earum quae illis privantur, 
omnino pervertatur. Cumque harum pleraeque organa sint 
quasi separatoria^ excipiendis cruoris recrementis designata, 
si earum functiones quovis modo laedantur^ fieri non potest 
quin ingens faeculentiae coUuvies accumuletur ; quae quidem 
eliminata fuisset^ totaque proinde sanguinis massa depuratior 
facta^^ modo singula organa munus suum explevissent ; cui 
nullo modo defuissent, si debita spirituum oeconomia univer- 
sas invigorasset. Huic ego causae adjudico cachexias insig- binc etiam 
niores^ dvope^lav, sive appetitus prostrationem^ in* juvenculis "**'* "* 
chlorosin^ sive febrim albam^ (quam quidem speciem esse chlorosia, 
A£PectioniB Hystericae nuUus dubito^) aliamque omnem ma- 
loram Lemam^^ in qua immerguntur misellae quotquot hoc 
morbo diu elanguerunt : quae omnia a sucds putrescentibus 
in sanguine congestis^ atque exinde in organa varia depluen- 
tibus^ succrescunt. Hujus farinae est hydrops teatium^ in et hydrops 
foeminis quae jam diutius Affectu Hysterico laboraverint, '^*^*"*"* 
natus' a sncds depravatis e sanguinis massa in organa re- 
jectis ; unde, perversis eomndem facultatibus^ primo steriles 
fiunt mulieres, et destmitur prorsus oeconomia partium^ in- 
deque serum et sanies gignuntur^ quae non tantum nodulos 
ovaque testium inferciunt, sed etiam in tunicamm inter- 

. •» faeta, modo] #t ed. '82. plurimis in unum congestis. Cf. Erasmi 

' in^uMeo] om. ed. '82. Adag. i. 3. 27 ; Gaisford, Paroem. Graec. 

^ a4^ KOJtArf dicebatur de malis * Cf. Tract. II. § 6. 

3c 



378 THOMAE SYDENHAM 

De Ap. stitia se insmimntiay testes in molem ingentem elevant ; qnod 
"terica.*^^ earum dissectionibus cernitur quae hoc morbo pereimt. 
DiathesiT INathesiB interim Hysterica horum aliorumque humorum 
esf cai»r ^"^^^"™ causa est primariay quamlibet ejusdem «mm illa 
primaria ; prosa]»ae non fiierint. 

quemad- [93.] Quemadmodum in febre quartana, qua vel pancra- 
fiia^ipi. ^^ valens quispiam corripietur, si modo duos treave dies in 
rituosum lods paludosis ac lacustribus egerit, primo spirituosnm qnod- 
quartana. ^am luojafMA morbi hujus sanguini imprimitur, guod diutnr- 
nius inhaerens, laesa tandem Naturae oeconomia, omnes oor- 
poris succos inquinat, aliena prorsus indole eos imbuens; 
unde aeger (maxime si aetate grandior fuerit ac in seninm 
jam yergaf",) cachexiis aliisque malis obnoxius redditur, quae 
febribus intermittentibus diu affligentibus superveniunt. 
Quae tamen febres non sunt profligandae remediis quibns 
rectissime expurgantnr hujusmodi humores^ sed specificia iis 
quae abigendis istis febribns immediate dicantur. 
Praecipua [94.] Ex omnibus quae nos hactenus congessimus, abunde 
curativa mihi coustarc videtur^ praecipuam in hoc morbo indicationem 
co"^" curativam eam esse, quae sanguinis (qui spirituum fons et 
tionem ia- origo cst^) corroborationcm indigitat ; quo facto spiritus invi- 
^*^***^ gorati eum servare possint tenorem^ qui et totius corporis et 
singuLirum partium oeconomiae competit. Cum vero haec 
Quare re- spirituum ara^ia (quod supra fieri posse concessimus,) mora 
etcatharaU Jo^igiore humores vitiaverit, e re fuerit eosdem jam comiptos 
praemit. et phlebotomia et catharsi prius imminuere^ (modo" aegrae 
vires permiserint^) quam ad sanguinem corroborandum nos 
accingamus; quem quidem scopum vix assequi poterimus, 
quamdiu faeculenta humorum coUuvies se mediam, quasi 
obicem^ interposuerit. Quandoquidem autem dolores atro- 
ciores^ vomitiones^ et diarrhoeae enormes ita nonnunquam 
efferescant, ut inducias non ferant usquequo primariae illi 
fortificandi sanguiniB intentioni possit satisfieri, quandoqae 
ab effectis consopiendia (missa aliquantispercausa^) curatioiiis 
Ab anody. tcla uecessario ordienda est, exhibito scilicet medicamine ano- 
noaiiquan. jyj^^. dein spiritibus, quorum crasis infirmior morbi causa 
est^ rectificandis opera danda est, quo ejusmodi symptomatis 
etremediisdeinceps occurratur. Cumque experientia doceat, permulta 
^k^tteri-^^ quae foetoris exhalatione repellendis spiritibus sedi- 

* tergat'] Sic edd. recent, male vergeai Syd. » inMfo— permif.] om. ed. '82. 



DISSERTATIO EPISTOLAEIS. 879 

tionem molientibus^ et in loco suo continendis, apta nata Db Ap- 
sint^ (quae idcirco hysterica audiunt^) neque illa sunt negli- ''gTBRicI. 
genda, quoties dictis intentionibus implendis operam na- cw,curatio- 

Vamus. niBtclaor- 

^ ^ diendacsU 

[95.] Ad hanc ego metam coUimans, venam in bracbio 
secari jubeo^ dein ut purgetur aegra tribus quatuorve au- 
roris continuis. Per hos dies^ in quibus yenae-sectio et Post ve- 
catharsis celebrantur, ita plane nihil emolumenti capere ae* ^'^^t 
gra, ut in pejus ruere sibi videatur, cum dictae evacuationes catharsin 
tTimultu concitato Ara^lav promoveant; qua de re aegram ^ videiT. 
diligenter praemoneo, ne animum despondeat, suadente ?"^ "* P®- 
morbi genio. Utut faerit, vitiosi isti humores, quos a 
morbo diutumiore coaggeratos supponimus, quadantenus 
sunt detrahendi antequam primariae intentioni percom- 
mode satisfacere queamus. 

[96.] Post has evacuationes, ad sanguinem confortandum Remedia 
et proinde etiam spiritus ex eo prognatos, remedium aliquod *^^*^Jo ^^ 
martiale, seu chalybeatum, ad dies triginta praescribo assu- sumantur. 
mendum, quo non aliud certius hic votis respondet : etenim Nihil raa- 
massae sanguineae jam effoetae et languescenti volatile quod- ^plrituf^^ 
dam fermentum, ceu calcaria, subdit, a quo excitantur et 
quasi eriguntur spiritus antea jacentes et suo pondere pressi. 
Cujus rei indicium est vel apertissimum, quod quoties chalybs indicio est 
in chlorosi propinatur, pulsus derepente major fit et celerior, chiorosi!" 
exteriora corporis incalescere^ facies non amplius palHda et 
mortuis concolor, sed vivida cemi et sanguine purpurata. in quibus, 
Attamen" hic notandum, quod non semper venae-sectio et ]^^^^^^' 
cathartica chalybis usui sint praemittenda, cum^ viribus ad- catharsi 
modum imbecillis et diuturnitate morbi attritis fractisque^ cum^ciia- 
omitti ea possint ac debeant, et cum chalybe statim incipi- h^f fecta 
endmn : quod diligenter advertendum. . dum. 

[97.] Commodissime vero (aut ego fallor^) in substantia Nuda cha« 
exhibetur ; atque ut nec observavi unquam ipse, nec fiEmdo ^^^ ' 
accepi^ eum ita sumptum cuivis nocuisse^ ita certiorem me quavis 
fecit experientia multiplex nudant chalybis substantiam et prMpan- 
felicius et breviore temporis spatio curationem absolvere, ^^®°® **^- 
quam si is quovis ex iis qui vulgo feruntur modo fuerit prae- Ab offici- 
paratus ; cum tam in hoc quam in aliis melioris notae reme- ^fcoyum 
diis, id quandoque praestiterit chymicorum officiosa sedulitas, sedulitate 

" Attamen — advertendnm] om. ed. '82. 



^.0 THOMAE SYDEXHAM 

Tr A'- non tantam at ipmffna^rtpa non snt, aed edam m perrei^* 
VtJ*^ u eornndem diii^ntia ct open ploisqiuun otMMy ma^n cviles- 
n;.^ .^;}r~ cant. Aadlvi etiam qnod^ si modo ▼cnmi sit, ■■miticMieiii 
*"-""•* '•^*- hsmc no«tram fortiter soitinebit,) ipsam minenm, pvont a 
1 < t u.t^r terrae Ti^ceribus etfoditor, cradam efficMiiis in mcMfris scb- 
f^i il^ ju^andLs operari, qoam fermm i^nem jam pwBnim et fbsione 
^.r^an mi- depnratom : cujuj rei fides tamen penes aotlMHrem ait, me 
n^s,i:r.3^ noodam e!Lperto siccine se res habeat, an Tero aliter. Id 
certo aciOy nuUum remediom praedaram atqne c^cB^^^cror 
Pri^ipu. nspiam gentium faisse procnsam, qnod non a Naturm prae- 
t-XV^ cipuas Tirea acceperit: ande ^^ Oemf x^ifwV' ^Mm rero ko- 
N«'4ra: minii jN^ praecellentiora qaaeris medicamina antiqnitas grata 
compellaTit. Quod Tero natira qoidpiam bonitate praeatans 
et effieacia mirandos edat effectos, qoacnnqae demom fbrma 
r^'\fA tM- ingeratar, testes hic adduco par illud nobile, papaYeris la- 
i.:^ etcor- cluymam siTc opiom, et corticem Penmanam. Neqne enim 
trx Penj. tantnm in medicamentis praeparandis medica cernitnr peritia, 
qoam in iis seligendis appropriandisqae, qnae Natnra sno igne 
elaborata atqae erecta liberali mann porrigit. Id tantnm no- 
bis agendum restat, ut medicamenta in eam formam redncan- 
tnr, qua tcI eonmdem substantiay tcI saltem vis et efficacia, 
niclias corporibus nostris impertiri queat : cui muneri obe- 
undo facultates nacti sumus plus quam pares. Post chalvbis 
Synipus substantiam^ ejusdem sjrupo lubentius et prae caeteris utor. 
Kubstamia ^^^ autcm c ferri aut chalybis limatuniy in rino Bhenano in 
ejusdeni fngido infusdy usque dum Tinum satis impra^natum fuerit, 
quo facto liquor colatus cum sacchari quantitate snffidenti in 
syrupi consistentiam exooquendus est. 
Et in cha- [98.] Nec mihi solenne est, toto illo spatio quo aegra 
aquanim chalybeata sumit^ catharticum aliquod statis interrallis ex- 
inimraii- hibcrc ; cum, tam in genere Hjsterico quam Hjpochondriaco, 
tiiartica chalybis vires a cathartico intercidi atque infringi mihi ride- 
i"nttmi-°" a^t^- Quando enim id mihi palmarium sit, ut spiritus in 
<"''• ordinem redigam, atque eonim systeraa redintegrem firmem- 

que, quod toto vix octiduo resarciveram chalybis ope, cathar- 
tico vel lenissimo exhibito die unica rursus demolior ; atque 
itn diruta extruendo, atque a me extructa subruendo, et 
HCgros et operam ludo, vanus et infclix ardelio. Qui quidem 
nif)H cum ctiam in usn aquarum mineralium obtineat, quae 

f Cf. Alcx. Trall. Ih Mcdic, ix. 4. p. o3t. ed. Guint., ct alibi. 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 381 

ferri minerae sunt participes, haud mihi dubium est easdem De Af- 
exinde minua efficaces reddi. Non sum nescius quosdam ^^^^^^l' 
fuisse sanatos^ catharticis non tantum intercalatis^ sed etiam 
quotidie cum chalybe propinatis ; quod tamen non tam Me- 
dici prudentiam, quam chalybis virtutem hepyrfrucijv mihi 
comprobat^ cum^ si ea omittantur^ breviori temporis spatio 
curatio succedat. 

[99.] Neque sane video in aliis affectibus multis praeter 
jam dictum^ quid emolumenti, sive potius quid non incom- 
modi^ tam repetita catharticorum exhibitio aegris adferre 
queat. Quamvis enim haud negandum est quin intestina 
ex impuritatibus liberent ea, et pariter e massa sanguinea 
humores noxios in ea stabulantes aliquantulum extrahant^ e 
contra tamen iiaud minus certum est quod frequenter re- Repetita 
petita in corporibus imbecillis (maxime vero in aetatibus te- iJJimbecU- 
nellis^) plurimum officiant ; cum ex hac irpotf^daet ingens l» et m- 
humorum coUuvies in viscera eliciatur^ atque iis in partibus piurimum 
deposita fermentationes praetematurales invitet ; ex quibus o^ciuiit ; 
deinceps tumorcs in infimo ventre oriuntur^ tanto magis in- unde tu- 
dies mole augescentes^ quanto saepius aeger purgetur. Atque lllfimo''^ 
id demum accidit^ ut istae partes^ prae imbecillitate et caloris ventre, 
nativi (jam sub humorum onere quasi obruti,) defectu^ tabe 
facile afficiantur ac putrescant. Quandoque etiam^ oeconomia 
viscerum ob causas jam dictas penitus eversa^ glandulae gianduiae 
praetematurales^ strumae soboles^ et id genus similia^ mesen- turaieHn 
terio accrescunt. et ad mortem viam sternunt. His ratio- "^esente- 
nibus adductua tutissmium esse judico m infantibus^ post Post eva- 
evacuationes universales easque perpaucas, eo indicationem un*yp^^*! 
ourativam dirigere, ut confortentur sanguis et viscera ; quod les coufor- 
vinum Hispanicum^ vel solum vel herbis corroborantibus g^ujs^et vS^ 
alteratum^ efficere potis est, modo mane et sero cochlearia ^^^^ 
aUquot (pro ratione aetatis aegri,) satis diu exhibeantur. 
Cum vero^ quae exterius admoventur, tenera infantium cor- 
pora facile penetrent^ proindeque sanguinem ipsum quali- 
cunque virtute sua penitus afficiant^ e re erit in tumoribus 
qui ventrem eomm occupant^ sive scrophulis sive rachitidi 
verae originem illi debeant, linimentis uti^ quae sanguinem 
ac viscera corroborandi, ac pariter labem aliquam morbificam 
iis inductam delendi, vi pollent. 

•» Cum vero—inclusa/uerit] om. cd. '82. 



382 



THOMAE STDENHAM 



De Af- 

FECT. HT- 
STP.RICA. 

Medica- 

mentorum 

fonnulae 

quae huic 

intentiooi 

inserviunt. 



In ventris 
tumoribus 
postlongas 
iebres in- 
termitten- 
tes repe- 
tita ca- 
tharsis in- 
dicatur; 



at in ra- 

chitide ve- 
ra semeli 
vel bis ad 
plurimum» 
et dein al- 
terautia. 



[Form. 72.]' [^ Folioniiii Ahwpthn mlgmris, 

Folionmi] Centaiirii MinoriSy 

Folloniin] Manabii Albi, 

Folionim] Chainaedrjos, 

Folionun] Chamaepitjos, 

Foliomin] Soordii, 

Folionun] Calaminthae vulgaris, 

Folionim] Parthenii, 

Foliorom] Saxifragae Pralensisy 

Foliorum] Hyperici, 

Foliorum] Virgae Aureae, 

Foliorum] Serpilli, 

Foliorum] Menthae, 

Foliorum] Salfiae, 

Toliorum] Rutae, 

Foliorum] Cardui Benedicti, 

Foliorum] Pulegii, 

Foliorum] Ahrotani, 

Foliorum] Chamaemeli, 

Foliorum] Tanaceti, 

Toliorum] Liliorum Convallium, (omnium recenter cul- 

lectorum et incisorum,) ana manipulum unum, 
AxuDgiae Porcinae libras quatuor, 
Sevi ovini, 

Vini Clareti, ana libras duas ; 
Macerentur in oUa fictili super cineres calidos per hoFSs duodedm ; 
deinde ebulliant ad humiditatis consumptionem, et postea co- 
lentur, ut fiat unguentum ; quo Tcnter ac hypochondna illinan- 
tur mane et sero per triginta vel quadraginta dies continuas, uti 
etiam axillae utraeque. 

[100.] Quoad rachitidem' autem hoc notandum, quod in tu- 
moribus istis qui ventres infantium post longas intermitten- 
tes febres olim infestarent, verae rachitidi non multum ablu- 
dentes^ repetita catharsis omnino videretur indicari; cum 
ante usum corticis Peruviani istae febres in diutumitatem 
longam se extenderent^ ac proinde sedimentum deponerent, 
hujusmodi tumorum causam^ quae ideo non nisi pui^tione 
repetita abigi poterat : attamen in rachitide vera, cathartica 
locum non habent^ nisi nt semel^ vel bis ad plurimum^ aeger 
purgandus^ antequam usum alterantium aggrediatur. Per 
totum autem tempus quo partes illinuntur, intus assumat 
vel vinum modo dictum^ vel (si fieri possit^) pro potu omni 
bibat cerevisiam^ in qua quantitas sufficiens herbarum prae» 

' Cf, fonn. 238, ' Cf. Process. Int. c. 41. 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 383 

dictarum^ vel earum saltem aliqnammultanim, una in dolio De Af- 
inclusa fuerit. Denique hoc quod innui diligenter adver- ''^^£^^1.' 
tendum volo, cum non paucos infantes atque pueros acathar- Non pauci 
ticis saepe repetitis (quae forte ventris tumor invitaverat,) in- ^"['^^ ? 
teremptos fuisse satis sciam. Sed haec obiter. saepe re- 

[101.] Si quis objecerit, limaturam chalybis^ nisi aeger^^^p^' 
subinde Aierit expurgatus^ in visceribus haerentem ei qui sunt 
illam devoraverit nocere posse ; respondeo, primum^ me nihil fit ibvUm 
unquam tale in quoquam deprehendisse ; deinde^ longe verisi- J? chaiy- 
milius esse^ eandem muco et excrementitiis partium humori- in intesd- 
bus involutam una cum istis tandem omnem elabi^ quam me- ^^^l^^l 
dicamentis purgantibus exagitatam^ quae adstrictiones insolitas purgentur. 
et viscerum torsiones contractionesque afferunt ; qua quidem 
compressione chalybis particulae^ viscerum tunicis impactae^ 
in iisdem penitius defigi possunt. 

[102.] Interea dum chalybs administratur^ (ad confortan- Hyttenca 
dum scilicet sanguinem et spiritus animales^) remedia^ vulgo ^^'ll^ 
dicta hysierica, in usum quasi obiter revocanda sunt^ idque eo fpnna so- 
modo atque ea forma quae maxime conveniunt aegris ; quae ^da '^" 
quidem si in forma solida fuerint deglutitae a minus fastidiosis^ "^^ 
potentius longe spiritus in officio et loco suo retinebunt^ quam 
si in liquida hauriantur^ hoc est^ sive decocta^ sive infusa: 
ipsa enim substantia ventriculum diutius sapore suo afficiti 
et corpus inficit penitius. 

[103.]^ In summa^ indicationibus quas supra attigi uni- Mcthodu^ 
versis satisfacturus, paucula haec et vulgaria praescribere oi^^for-' 
soleo; quae Kcet nihil magnifici prae se ferant^ ut plunmum mul»e. 
tamen id praestant quod volo» 

Mittatur sanguis e brachio dextro ad uncias octo. 

[Form, 73.] " {^ Galhani in Tiuctura Castorei soluti et colati drachmas tres, 
Tacamahaccae diachmas duas ; 
Fiat emplastrum umhilico admoyendum. 

Sequenti mane aggrediatur usum sequentium pilularum : — 

{Form, 74.]* |^ Pilularum Cochiarum Majorum scrupulos duos, 

Castorei pulverati grana dua, 

Balsami Pemviani guttas quatuor ; 
Fiant pilulae quatuor, capiendae hora quinta matutina superdor- 
miendo : repetantur per duas vel tres alias rices, idque singulis 
yel altemis auroris, pro ratione virium aut opeiationis. 

» Cf. Proetu, Int. c 1. § 3 sq. " Cf. form. 128. ' Cf. fonnm. 132, 229. 



S^4 THOMAE STIEMLVM 



S^rj-^iza C-:*^- Ctr«i r^^Lu rl^iL 

[K>4/ P'^t piluJa.* pargante§ modo snpn dcscripto samiKxK 
utatnr et sev^ueiitiba* : — 

IFf^rm. 76.^" R LiiOA&^ru CIaIjV» gmr^ «t»X 

naat pf-iUe d-^: s^nL^t SAinm-> maiie, repetaDturv^iie lK»r& 
'lOlDta pHXkerl ilar:^. per dies tii^DU, supeii>Pieii^o haostum 
Vini Alx$ii^tL:ti.v 

VeU pro usu quotidiano : — 

[Form. 77.^ R LiinatuTae Chalvbis, 

Eztracti Ab^inthii, ana ancias qnatuor ; 
Mi<«cc ; asservetnr pro nsn : capiat iisdcm temporibns gnnM, sederim 
rel riginu in pilulas tres redacta. 

Vel »i forma boli magis arrideat : — 

[Form. 78.]» R, Conseiirae Absinthii Bomani, 

Conserrae Flavedinis Aurantionim, ana anciam miam, 
Angelicae Conditae, 
Nucis Moftchatae Conditae, 
Tberiacae Andromacbi, ana semiunciam, 
Zinziberis Conditi dracbmas dnas, 
cum suffidente qnantitate Syrupi Aurantioniin \ 
Fiat electuarium. 

[Form, 79. y ^ Electoarii praescripti sesquidrachmam, 

Limaturae Chalybis probe tritae grana octo, 
cum sufficiente quantitate Syrupi Auiantionim ; 

Fiat bolus, sumendus mane et bora quinta pomeridiana, super- 

bibendo baustum Vini Absintbitis. 

[Form, 80.]* ^ Myrrbae electae, 

Galbani, ana sesquidracbmaii], 
Castorei grana quindecim, 

■ Cf. foTinm. 133, 134. « Cf. formm. 135, 136. 

y /V/ — httjuM proceitvs] om, ed. *8*2. * Cf. form. 141. 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 385 

cum sufficiente quantitate Balsami Peruviani ; Be Af- 

Fiant pilulae e singulis dracbmis duodecim ; sumat tres singulis ^^ct. Hy- 

STERICA 

noctibus, superbibendo Aquae Bryoniae Compositae cocblearia '- 



tria vel quatuor per totum decursum bujus processus. 

Sin autem pilulae ultimo praescriptae ventrem moverint, 
(quod in corporibus quae facillime purgantur, prae gummi 
quae insunt, quandoque fit^) tum sequentes substituantur : — 

IForm. 81.]* ]^ Castorei dracbmam unam, 

Salis Succini Volatilis semidracbmam, 

cum sufficiente quantitate Extracti Butae ; 
Fiant pilulae exiguae numero riginti quatuor; capiat tres 
singulis noctibus. 

[105.] c Hic autem observandum, quod chalybeata, in qua- Si chaly- 
cunque forma aut dosi exhibeantur, foeminis quandoque turbenir" 
magnas tum animi tum corporis perturbationes inducant, Ja^danum 
idque non solum primis diebus, (quod fere omnibus solenne noctibus 
est,) sed etiam per totum tempus quo illis utuntur. In hoc ^^**' 
casu non statim chalybis usus dictis temporibus interrum- 
pendus, sed, quo melius eundem ferre poterint, laudanum 
aqua aliqua Hysterica mistum singulis noctibus ad tempus 
fdiquod propinandum. 

[106.] At ubi symptomata mitiora sunt, et res sine fer- ubi sym- 
ro introsumpto transigi posse videatur, (in minore scilicet P[j°^*^ 
morbo,) satis habeo sanguinem mittere, atque alvum solvere sunt, piio- 
ad dies tres quatuorve, ut supra diximus; dein pilulas Hyste- ricae suf^" 
ricas alterantes praememoratas mane et sero per decem diea ficiant. 
capiendas imperare. Quae quidem methodus in afiPectu 
leviore raro a scopo aberrat: imo^ pilulae istae solae, vel 
omissis phlebotomia et catharsi, saepe magnos effectus edunt. 

[107.] Serio interim animadvertendum est, nonnullas idioByn- 
foeminas idiosyncrasia quadam ab Hystericis illis medica- g^rft obser- 
mentis (quae plerisque hujus morbi symptomatis levamen vandae. 
afferunt et solatium,) ita penitus abhorrere, ut non solum 
non juventur, sed etiam insigniter ab eorum usu laedantur. 
In his itaque omnino sunt omittenda ista; ^va-eto^: yap 
mmirpaiTowrq^ (ut Divinus Senex,) Keveii irdvra, InvUa MU , 
nerva, nihil quicquam moliendum. [Hippocr. Lex, t. i. p. 4.«] 

•» Cf. form. U2. • Cf. Observ. Med. iii. 2. 54; v. 2. 16 i 

* Deest § 105 in ed. '82. Epist. Respon». IL § 32. 

* imo — ednnt^ om. ed. '82. 

3o 



386 THOMAE SYDENHAM 

De Af- Quae quidem idiosyncrasia adeo insignis ac frequens est^ 

8TERICA. q^od, respectu ad eam non habito^ aegrae in discrimen vitae 

conjici possint ; idque non solum quoad Hysterica, sed quoad 

multa remedia alia: cujus impraesentiarum instantiam uni- 

cam adferam. Foeminae nonnuUae^ variolis laborantes^ sy- 

rupi de meconio usum ferre non possunt^ utpote a quo ver- 

tigines, vomituritiones^ et id genus symptomata ad Affectus 

Hystericos pertinentia^ accersantur^ quibus tamen laudanum 

Instantia liquidum apprime conveniat. Quod et dum haec scriberem 

liquido*"°^^ adolcscentula nobili observavi, cui variolis laboranti cum 

syrupi de scxta ac scptima nocte syrupum dictum exhibuissem^ sym- 

vices ge- ptomata prius memorata singula exhibitione ei ingruebant^ 

rente. ncque pustularum inflammatio debito modo procedebat ; sed 

cum in posterum laudano uteretur, a symptomatis dictis 

prorsus immunis erat, faciei tumore ac pustulis indies auges- 

centibus^ et (quod non minus laeti ominis erat^) anxietas ista, 

ctmfi inquietudine quadam tam mentis quam corporis^ (quae 

quasi paroxysmus variolarum solet esse^) prorsus toUeretur, 

quoties paregoricum hoc propinabatur, aegra mox vires atque 

animum exinde recipiente. Hoc' obiter. 

[108.] Atque ita Hysterici Affectua quoad plurimum sa- 

nantur, ut et pleraeque mulierum (quas appeUant,) obstruc- 

iiones ; at prae caeteris chlorosis seu palUdi virginum colores, 

Sichalybs uti ctiam meusium suppressiones qualescunque*. Attamen si 

cendo par sanguis usquc adco effoetus fuerit, tantaque proinde spiri- 

euildaea- *^^"^ dTo^ia, ut chalybs praescripta methodo usurpatus malo 

quae mi- vinccndo par non sit, adeundae aquae minerales aUquae ferri 

nera es. jjuney^ saturac, quales sunt nostrae Tunbrigienses, aut aliae 

nuper repertae. Harum** enim virtus chalybeata, timi ob 

insignem quantitatem qua hauriuntur^ tum etiam ob earun- 

dem cum Natura convenientiam, intimius sanguini permisce- 

tur, et potentius morbos expugnat, quam ferrum quocunque 

demum artificio nobiUtatum, ut volimt ciniflones^ impruden- 

tiores. 

Observan- [109.]^ Hoc autem prac caeteris inter bibendum observan*- 

bibendunu d™^; si aegritudo quaevis ad symptomata Affectionis Hyste- 

ricae referenda accidat, hoc in casu per diem unum alterumve 

' Hoc — qualetcunque] om. cd. '82. unde iflarum virhu ckalffheata ed. '82. 
« Cf. Procets, Int. c 46, 47. ' ««(/«.] Cf. Horat. Sat. L 2. 98. 

^ Harumr—convenientiam^ His enim •« Desunt §§ 109 — 111 in ed. *82. 

ferrum inetse videtur in principiis solutiSf 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. SS7 

aeger aquis absistat, donec symptoma illud^ transitum aqua^ De Af- 
nim alias impediturum^ penitus abeat. Etenim tametsi hae ^^^l^^l' 
SLquae humoribus agitandis^ ac proinde spiritibus confusioni 
inducendae^ minus aptae natae sint^ quam cathartica vel 
lenissima ex officinis deprompta^ aliquantulum tamen idem 
praestanty quatenus sdlicet diureticae sunt ; ut taceam quod 
saepe etiam ventrem movent. Quod si ipsae aquae humored 
ac spiritus exagitando turbandoque aditum sibimet ipsis 
praecludant quo minus facile transeant, videant illi quam 
importime agunt qui medicamenta purgativa per harum 
xisum imperant semel aut bis in septimana assumenda^ vel 
(quod adhuc ineptiusj) ipsis aquis immiscenda praecipiunt ; Ob pur- 
iinde fit tam in his quam in aliis aquis mineralibus^ ut non ^st^^d^ffi- 
solum non promptius^ sed et plane tardius ac difficilius^ cUiusope- 

j , rautur. 

eaedem operentur. 

[110.] Hic mihi non reticendum, quod^ tametsi his aquis inftisio 
ferrum inesse in principiis solutis nonnulUs videatur, (quod f ^°^„ 
idem plane est ac si ferrum liquidum supponamus^) nuHus si modo 
tamen dubito^ quin eaedem nonnisi simplices aquae extant^ sumlntiir 
virtute minerae per quam transeunt impraegnatae ac infectae. eundem 
Quod cuipiam liquido constabit^ si aquae communis congiis miner^alu" 
fdiquot satis magnam vim clavorum veterum ex calceis ^"* *^^" 
equinis extractorum infuderit. Sentiet scilicet aquam hanc^ tiuntur. 
cui pulvis gallarum^ folia tea, vel similia^ fuerint immista^ 
eodem plane colore infici ac si aqua esset fontis mineralis. 
Neque sane diversos effectus hae aquae sive artificiales sive 
inartificiales (utrum enim mavult quis^ appellet^) epotae 
edent^ modo tempore aestivo atque aere salubri assimiantur. 

[111.] Sed utut hoc sit^ si ob contumaciam ejus hic Affec- inquocasu 
tus ferreis aquis minus cedat, adeundae sunt aquae calidae *^onfe^*g 
sulphureae^ quales sunt nostrae Bathonienses ; atque aeger^ adeundae. 
postquam tribus auroris continuis eas intus assumpserit, se- 
quenti die balneum ingrediatur^ et postero die iterum eas 
bibat; idem faciendo altematim per duos menses integros. 
Etenim tam in his quam aliis^ cujuscunque demum generis 
sint^ hoc sedulo notandum^ quod in earum usu eo usque 
aegro persistendum^ donec non tantum levamen aliquale 
sentiat, sed^ quo minus symptomata omnia brevi postliminio 
revertant, donec omnino convalescat. 

[112.] Theriaea Andromachi, vel sola, si crebro diuque 



388 THOMAE SYDENHAM 

Db Ar- asurpetiir, magnmD est in lioc morbo remedium; neque vero 
"TEiti^Ir ^ ^^ ^l^' ^^ ^ ^^ qoam plurimis a caloris et eoncoctionis 
TiierUcae sive digestionis defectu ortis, omnium forte potentissimum, 
^^™*' quae liactenus nobis innotuere, utut a plerisque fjBistidiatur, 

quod et pervulgata sit^ et a tot jam saeculis cognita. 

\lniim [118.] Yina Hispanica gentiana, angelica» absinthio^ 

ci^^l centaurio, corticum aurantiorum flayedine, aliisque corrobo- 

corrobo- rautibus, infusis medicata, si ad aliquot cocjilearia ter in die 

medica. poteutur, admodum conferunt, modo aegra tenui non fuerit 

tum, Tel biliosoque corporis habitu. Profecto vel vini Hispanici sim- 

quantum plicis libcralior haustus, hora somni quot noctibus meo suasu 

^ propinatus, Hysterids nonnuUis perquam salutaris fuit, cum 

ex eo robustior universi corporis habitus redderetur, ipsae- 

que adeo foeminae e cachecticis vividae simul ac vegetae 

fierent. 

Corticis [ll"^*] Adhaec Peruvianus cortex eximias mirandasque 

ad spiritas ^^^ ^ sanguine et spiritibus confortandis invigorandisque 

invigoran- habcre noununquam deprchenditur, cujus scrupulum unum* 

estvis; maue et sero ad septimanas aliquot deglutitum, sanam fir- 

mamque corporis crasin (tam viris Hypochondriacis, quam 

Hysterids foeminis, diu multumque aegrotantibus, dejectaque 

jam quasi corporis oeconomia,) restituisse, ipse observari. In 

pnecipue nullo autcm Hystericorum Affectuum genere felidus succedit, 

nis quTe Quam in illo quo spasmis afliciuntur foeminae^ nixus edentes 

■pasmis fortissimos et plusquam muliebres^ pectora simul ferientes. 

Interim tamen confitendum est, quod hoc medicamentum 

non ita certo crebroque huic malo succurrat^ ac febribus in- 

termittentibus. Quamvis vero (ut id obiter dicam^) in harum 

curatione egregia praestet (ne dicam miracula^ dictus cortex, 

atque eodem tum ipsi nos libenter utamur, tiun uxoribus 

liberisque usurpandum imperemus^ quoties res postulet ; sunt 

tamen quibus haud minus jam displicet^ quod tam certo 

subitoque morbos expugnet, quam olim dispUcebat^ quod non 

nisi nuper his terrarum oris innotuerat. Quo quidem fato 

tnm optmii quique viri^ tum etiam praestantissima quaeque 

ac hfHUTTuaiyrara remedia, semper fere urgentur. Veruntamen 

ad hanc notam, seu Lydium lapidem, indolem nostram licet 

adductam experiri, atque exinde dignoscere hominesnc boni 

simus, an vero probrosi ; pro gradu scilicet, quo vel exultamus^ 

' icrufmlum unum] drachmam dimidiam ed. '82. 



urgentur. 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 889 

vel dolemus ac ringimur^ quoties publica res hominum com- De Af. 
muni aliquo beneficio, ac Numinis favore, augetur. ^jrERicIr 

[115.] Si quae vero ex remediis supra recensitis minus Diaeta 
conveniant, (quod temperamento biUoso ac tenui praeditis J^^®*^^ 
saepe accidit;) tunc diaeta lactea possit usurpari. Etenim mento bi- 
mulieres aliquot (quod prima statim fronte mirabitur quis,) *°®°^^*» 
cum AfiPectibus Hystericis diu conflictatae^ etiam iis qui omnes 
Medicorum conatus spreverant eluserantque^ tandem lacte 
Bolo aliquandiu vescentes convaluere. Atque illae quidem et Coiica 
maxime^ quae ea specie laborabant quam ego Colicam Hy- afeci^^* 
stericam appello^ quae non nisi a narcoticis potuit deliniri; 
quibus itaque per intervalla repetendis multum assueverant 
bae foeminae^ dolore recrudescente ut primiun emarcuerit 
anodjmi virtus. Id vero in hac curandi metbodo praecipue 
mirandum^ quod^ cum lac frigidum tantum crudumque alimen- 
tum praebeat^ spiritus nihLlominus ejus usu corroborentur 
invigorenturque. Nec tamen hoc a ratione abhorrere illis 
videbitur, qui secum reputaverint, lac, cum simplex omnino 
nutrimentum suppeditet, Naturae minus in coquendo nego- 
tium facessere^ secus ac solent cibi ac Uquores magis compo* 
siti; quodque perfectissimam illam concoctionem aequalis 
sanguinis spirituumque crasis necessario sequatur. lUud 
etiam est animadvertendum^ quod non nuda spirituum debi- 
Utas per se considerata^ sed eorundem debiUtas ad sanguinis 
statum comparatorum^ dra^la^ quam patiuntur causa sit. 
Reri enim potest, ut infanti spiritus satis firmi robustique 
sint pro sanguinis ratione^ qui tamen debitam ad sanguinem 
adulti hominis proportionem non teneant. Jam vero cum ex 
jugi lactis usu et diaeta^ quantumvis iUa sit cruda atque in- 
vaUda^ sanguis molUor et tenerior evadat^ si spiritus ab eo 
nati sanguini pares tantum sint^ satis bene se res habet. 
Non omnibus tamen contingit^ quantumUbet a lacte aliassednon 
juvari potuerint^ ea incommoda superare posse^ quae primis e™aequo 
fere diebus apportat^ quod nempe tum in ventriculo coagu- convenit 
letur^ tum etiam viribus corporis in statu conservandis sus- 
tentandisque minus sufficiat. 

[116.] At vero nihil ex omnibus quae mihi hactenus inno- Nihil u- 

. j • • • «j j» A. n j. men adeo 

tuere^ adeo impense sangumem spuitusque fovet nrmatque^ impense 
ac diu multumque singuUs fere diebus equo vehi". Cum enim "ng^incn» 

« Cf. Observ. Med. iv. 7. 10 sq.; Traci. I. §§ 38, 56. 



890 THOMAE SYDENHAM 

De Af> in hac gTmnasticae specie impetus ferme omnis in yentrem 

"terwa" i^^criorem fiat, in quo vasa excretoria (quotquot faeculentiis, 

ct spiritus ^ sanguinis massa stabulanlibus, educendis a Natura insti- 

firmat fo- tuuntur^) sita sint ; quae tanta functionum perversio aliaye 

diu mul- organorum natnralis impotentia vel fingi potest, cui tot suc- 

eTo^vehi ^^ussationum millia eodem die ingeminata^ idque sub dio, opem 

non attulerint? cujus calidum innatum usque adeo defer- 

buerit, ut hoc motu non excitetur, et denuo eflFervescat? 

quae vero sive praetematuralis substantia^ sive succus de- 

pravatus, in aliquo -Iiarum partium sinu recondi potest^ qui 

non hoc corporis exercitio vel in statum Naturae consen- 

taneum perducatur^ vel quaquaversum dissipetur eUmine- 

turque ? Quid quod sanguis perpetuo hoc motu indesinenter 

exagitatus ac permistus quasi renovatur ac vigescit ? Quae 

quidem methodus licet foemims vitae desidi atque imbelli 

assuetis minus accommoda sit^ utpote quae a motu, maxime 

in principio^ possint laedi^ viris tamen est aptissima^ et sani- 

tatem prae caeteris conciliat. 

Hiitoria [1173 Nostrorum quidem in Sacris Antistes, vir praden- 

notobih ^ji^ atque emditione celeberrimus, postquam din studiis in- 

corapro- ^ , ^ . . 

batur. temperantius incubuerat, omnesque animi (qui permagnns 
ei est atque excelsus^) nervos seriis cogitationibus nimio opere 
intenderat^ tandem in Affectum Hypochondriacum incidit; 
quo diutius lacessente^ omnia corporis fermeujta erant vitiata^ 
concoctionesque penitus subversae. Medicamentorum chaly- 
beatorum taedium plus semel devoraverat; aquas minerales 
fere omnes, cum catharsi saepe repetita^ fuerat expertus ; uti 
etiam antiscorbutica omnium generum^ pulveresque testaceos 
quam plurimos sanguinis edulcorationem promittentes. Ita 
partim morbo, partim medicatione per tot annos continuata, 
tantum non fractus, diarrhoea coUiquativa (quae in tabe, 
aUisque morbis chronicis, ubi omnes omnino digestiones 
sunt prostratae, mortem anteire solet,) demum corripiebatur. 
Ubi me tandem consuleret, statim mecum reputavi pharmacis 
nullum amplius locum relinqui, cum tot tantaque nullo cum 
fmctu jam deglutiverat. Suadebam itaque (ob causas supra 
memoratas,) ut statim se equo vehendum curandumque tra- 
deret; modico primum itinere, quale ferre possit valetudo 
ita infirma, ut, nisi judicio valuisset remm intcriora altius 
pcnctrante, nec ad tentandum quidem illud exercitii genus 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 391 

potuisset adduci. Rogabam aatem ut quotidie in eo persis- De Ap. 
teret donec ex animi sententia conyalesceret ; majora indies '^xericI 
spatia gradatim conficiens^ donec tandem ad tot milliaria 
ascenderet^ quot uno die percumint prudentiores ac moderati 
viatores, qui iter longiusculum negotii alicujus gratia susce- 
perunt ; nullo interim sive ad cibos^ sive potum^ sive etiam 
aeris temperiem, respectu habito, sed (ad instar itinerantis^) 
omnia^ prout fors dederit^ exciperet. Ne longior sim^ hanc 
ille viam incessit^ productis gradatim itinerum spatiis^ donec 
tandem ad vicesimum^ imo ad tricesimum usque^ lapidem 
quotidie vectaretur: cumque se longe melius habere post 
pauculos dies experiretur^ ipso rei eventu pene mirabili ani- 
matus^ in eodem cursu ad menses aliquammultos perseve- 
rabat; quo temporis spatio plura miUiarium millia (quod 
ipse mihi narrabat^) emensus est^ donec tandem non con- 
Taluerit modo, sed satis validum etiam vegetumque corporis 
habitum fiierit indeptus. 

[118.] Neque magis Hypochondriacis prodest hoc exercitii NecinHy- 
genus^ quam tabidis phthisicisque"^ quorum nonnulli mihiP^°°^" 
sanguine juncti^ multum terrarum equo vectore peragrantes quaminu- 
ex meo consilio sanitati sunt restituti ; cum certo sciam me gjcig^ 
vel medicamentis quantivis pretii, aut alia methodo^ quae-Pf^ed^, 

\ . .- ., . .. , « . plorBtislo- 

cunque demum ea fuent^ nihil magis usuem proncere potu- cum babet 
isse, quam si multis verbis hortatus fueram ut recte valerent. ^^"^'^3^ 
Neque in levioribus tantum mahs^ crebra tussi et macie sti- 
patis^ id remedium obtinuit^ sed et in tabe tantum non deplo- 
rata^ ubi noctumis sudoribus jam etiam accesserat diarrhoea 
ista superius dicta, quae phthisi confectis mortis praenuntia Inter 
solet esse, atque adeo ut plurimum ultima rerum linea<'. Ver- «^,^3*^' 
bo dicami* : quantumcunque exitialis phthisis et sit et audiat^ auos fere 
(utpote qua intereunt duo fere trientes eorum quos morbiju^iat 
chronici jugulant^) hoc tamen sancte assero^ quod nequeNecmer- 
mercurius in lue venerea, neque cortex Peruvianus in inter- lurvenT- 
mittentibus, efficaciores extent, quam in phthisi curanda ex- *«*» »«? 

, cortex m 

erdtium jam laudatum ; modo aeger curet ut Unteamina lecti intermit- 
probe fuerint arefacta, atque etiam ut satis longa itinera ^^^?'^^ 
emetiatur. Attamen hoc notandum, quod vitae cuefAijv prae- extent, 
tergressis multo diutius in hoc exercitio persistendum, quam hw^uran- 

da (obser- 
■ Cf. Proceu, Ini. c. 58, 60. ** " Mors ultima linea rerum est" 

• Verbo-^ewrtar] om. cd. '82. (Horat EpisL i. 16. 79.) 



892 THOMAE SYDENHAM 

De Af- iufra istam aetatem positis. Atque hoc multiplici experientisLy 
"sTEiiicI." Q^*® ^ ™® fefellit unquam, didici : et licet equo vehi phthi- 
vatis ob- sicis praecipue conferat^ tamen et itinera curru facta mirandos 
servandis,) ^^^ effectus quandoquc ediderunt. 

exeitntiam ^ * 

UndAtam. [119.] Sed ut ad propositum revertar: haec est gene- 

ralis hujusce morhi curandi ratio^ qua causae originariae, 

quae est dehilior sanguims crasis^ occurritur ; ac proinde ex- 

In puox- tra paroxysmum tantum locum habet. Quoties vero paroxys- 

sterico ad" ^^ invaserit, adjuncto quolibet ex praedictis symptomate^ si 

foedda talc aut tantum sit malum ut inducias ferre nolit^ donec^ san- 

dam,quae guinc et spiritibus corroboratis^ quasi per ambages sanari 

excunfbus P^^^*> confcstim ad remedia hysterica ista confugiendum est 

. in ordines quac odorc viroso ac gravi spiritus (ut [§ 94.] dixi,) exorbitantes 

luQt*^ ' *c desertores in proprias stationes remandant^ sive intra corpus 

sumantur^ sive naribus admoveantur odoranda, sive exterius 

applicentur; cujusmodi sunt asa-foetida^ galbanum, casto- 

reum^ spiritus salis armoniaci^ et quicquid est denique quod 

odorem tetrum admodum ingratumque spirat. 

Qoaecan- [120.1 Hic enim quod res est dicam. Quaecunque foetent. 

que foe- *• . . ^ . ? - . . . . . ^t 

tent, huic ea omuia mtentiom hmc appnme mserviunt, sive Natura^ 
inacrviimt ®^^® ctiam Ars, ea putido odore donavit. Atque (ni fallor^) 
spiritus comu cervi, sanguinis humani, urinae, ossium, ac 
simihum, inde praecipuas suas vires acquirunt, quod, dum vi 
ignis praeparentur^ empyreuma contrahant tetrum ac male 
olens, quasi essentiae eorum intimius annexum. Quod 
pariter cemitur in fumis a corio, pennis, et id genus anima- 
lium partibus, cum exurantur, exhalantibus. Etenim id 
habent commune singulae animalium substantiae, ut inter 
exurendum fumum emittant olidum et olfactui ingratum, 
qui si importuno igne affatim eliciatur^ ac organis excipiatur, 
condensatus is in liquores istos abit ac convertitur, qui 
spirituum volatUium nomine insigniuntur, quique facultates 
eas facile reportant quae subjectis suis haud primitus inerant, 
utpote qui ignis solummodo creaturae existunt; et singuli 
eorum eandem plane virtutem cum caeteris nandscuntur, ex 
quacunque demum substantia (modo animalis ea sit,) pro- 
mens do- cudautur extrahantuTve. 

lor, Tomi- [121.] Proximo loco animadvertendum est, quod, si paT'» 
mior, aut oxysmum comitctur dolor aliquis intolerabilis in quacunque 
diarrhoca Jemum partc, aut vomitio enormior, aut etiam diarrhoea, 

mcessent, r > f > 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 393 

tuDC^ praeter Hvsterica jam laudata^ laudanum in usum re- De Af- 
vocari debet^ quod solum vires habet his symptomatis cohi- ^^er,^J" 
bendis prorsus pares. soiolauT" 

At vero in iis doloribus sedancUs qui vomitiones excitant^ ^^^ ^^' 
cavendum est sedulo^ ne illi sive laudano sive alio paregorico 
mitigentur^ non praemissis debitis evacuationibus^ nisi patien- 
tiam fere humanam omnem vicerint : Primum^ quia tanta 
nonnunquam sanguinis et humorum copia est aggesta^ (max- 
ime in foeminis sanguineo et masculis propriore habitu 
praeditis^) quanta narcotici vel efficacissiini^ ejusque saepius 
repetitij operationem valeat sufflaminare; (unde in taUbus 
aanguis e brachii venis necessario est extrahendus^ et ca- 
tharticum eis propinandum est^ antequam ad laudaxd usum 
accedamus ; his enim rite peractis^ quod prius vel in maxima 
dosi exhibitum nihil proficiebat^ jam in dosi mediocri scopum 
attingetj) deinde^ qtda multiplici experientia edocti sumus 
quod quoties aegra paulatim laudano assueverit^ non prae- 
missa evacuatione debita^ necesse habuit^ ob dolorem mox ab 
evanescente remedii virtute denuo revertentem^ paregoricum 
rursus ingerere^ idque quotidie ad annos aliquot continuos^ 
dosi subinde per gradus aucta^ ita ut nullo modo jam a 
laudano abstinere queat^ licet omnes ab illo digestiones 
vitientur^ et fimctiones naturales debilitentur : quamvis 
non sentiam laudani usum sive cerebro^ sive nervis^ 
sive facultatibus animalibus^ immediate nocere. [123.] Ju- in quibua 
dico itaque ego, (quod expertus loquor,) evacuantia ano- nw^pra^ 
dynis debere praemitti : verbi gratia, viraginibus et foemi- mittendae, 

..1 . j»A jij_i etquamob- 

ms m qmbus sanguis praedommatur, vena secanda est etrem. 
alvus subducenda, praesertim si non jam a longo tempore 
paroxysmo fuerint correptae; si vero foeminae debiliores, 
et quae temperamenti a prioribus illis plane diversi sunt, 
hujuscemodi paroxysmo et dolore affligantur, atque eodem 
subinde haud ita pridem laboraverint, sufficiet eorum ventri- 
culos congio uno (plus minus^) lactis cerevisiati hausto et mox 
per vomitum rejecto detergere, dein largam dosin imperare 
sive theriacao Andromachi, sive electuarii Orvietani, et coch- 
learia aliquot liquoris alicujus spirituosi et gustni non in- 
grati cum paucis laudani liquidi guttulis superbibenda. 

[128.] Quod si aegra jampridem vomuerit, antequam ac- In quo ca- 
cerseretur Medicus, et metus sit, ne, si emeticis ulterius *" * **"" 

3e 



394 THOMAE SYDENHAM 

De Af- sollicitetur, in furorem agantiir spiritus, et aegrae vires 

sTERicA.* ^^™^^^^ dejiciantur; hoc in casu laudanum sine^ora pro- 

danoinci- pinari dcbet, eo dosis modo numeroque quae symptomatis 

piendum. magnitudincm ac durationem non tantum exaequare possit^ 

sed et vincere. 

[124.] Duo autem hic prae caeteris diligenter sunt no- 

tanda: Primo, quod, cum semel post evacuationes justas 

et necessarias laudano uti coeperimus^ ea dosi atque illa 

toties repetita sumendum est istud pharmacum^ donec sym- 

ptoma omnino fuerit debellatum, interjecto tantum spatiolo 

inter singulas doses^ ut quid prior praestiterit ante noscamus 

quam alteram repetamus; (sed de hoc fusius alibi [EpisL 

Respons. I. § 8, 9.] egimus ;) deinceps, dum laudano morbuin 

aggredimur, nihil prorsus movendum est, nihil evacuandum, 

cum vel mitissimum illud enema e lacte saccharato possit 

destruere quicquid reparaverat paregoricum, et tam dolorem 

quam vomitionem postliminio revocare. 

Vomitio- [125.] Utut vero dolores (quod jam innuimus^) supra me- 

meVdosVn ^J^orati importuni sint in anodyno efflagitando, tamen vomi- 

maximam, tioncs cnormes et dosin ejusdem longe maximam et saepis- 

«ime repe- simc repctitam indicant^ cum ab inverso motu ventriculi 

titam,iiKh- peristaltico (quo in eo contenta versus inferiora erant protru- 

denda^) remedium paregoricum prius eliminetur per oeso- 

phagum, quam opis aliquid afferre queat^ nisi post singulas 

vomitiones narcoticum de novo toties quoties iteretur, idque 

Paregori- in forma potissimimi solida ; aut si in liquida detur, vehicu- 

?n forma ^^^ ^** parcum cssc dcbct, ut ventriculimi imbuat tantum^ 

soiida ex- et prac materiae inopia ab illo sursum evehi nequeat ; verbi 

vei v^ehi^- gratia, guttae aliquot in cochleari uno aquae cinnamomi for- 

cuioparco. tioris, aut similis. Monenda interim est aegra, ut statim ab 

Capitis assumpto laudano conquiescat, ac caput praesertim quantum 

mmonem ^^^ potcst immotum teneat; quando vel levissimus capitis 

provocat motus prac caeteris omnibus vomitionem provocet, unde medi- 

camenti modo deglutiti jactura fit. Quinimo, etiam cessante 

Recidiva et quasi perdomita vomituritione, expedit anodyno ad pauculos 

ut prae- ^gg manc et sero exhibito, ceu injecto fraeno, recidivam prae- 

cavere : quod itidem post dolorem Hystericum narcotico se- 

datum, aut diarrhoeam, omnino observari debet. 

A dolore [126.] Atque ita demum methodo jam tradita et dolori et 

one *M edV- vomitioni symptomaticis mederi in promptu est ; a quibus. 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 395 

cum aliorum persaepe morborum speciem prae se ferant, Me- De Af- 
dicis facilius imponitur, quam ab aliis quibuslibet aymptoma- ''s^x^ri^a. 
tis, quotquot manum medicam deposcunt : de quo pauca sub- d^fre- 
jungam. Verbi gratia, in ista Hystericae Affectionis specie jam q^^entius 
[§ 67.] descripta, quae paroxysmum nephriticum imitatur, quis quam aliis 
non videt quanta sit paritas morbi utriusque et simiUtudo^ bet syml 
tum quod pars eadem utrobique doleat^ tum quod in utroque ptomatis, 
affectu vomituriant aegrae; cum tamen a causis ita ab invi- L*!*^»^^ 

o ' cie quae 

cem yariantibus pendeant, et tam impari methodo debeant paroxys- 
sanari^ ut quod in hoc laedat, in illo juvet, et e contra*i ? Si ^^i^ 
enim sive calculus, sive arenulae renum substantiam atteren- jmjtatur 

X j T . /. . . judicanda, 

tes^ dolorem inferant, atque ex partium consensu vomitionem^ quam gra- 
nihil aeque conducet ac praelarga et &equen8 causae antece- go5"fy^g{ 
dentis per phlebotomiam revulsio^ tum ut dilatentur laxen- illa quae 
turque meatus per quos calculus excludendus est, enematis renum^™ 
emoUientibus saepenumero repetitis, aliisque ejus generis re- 
mediis intemis ; quibus medicamenta diuretica et lithontrip- 
tica addenda sunt. Jam si dicta symptomata a calculo nulla- 
tenus oriantur^ sed a spiritibus animalibus nimia copia renes 
impetentibus^ (quo in casu paregorica tantum indicantur^ nec 
vel enema e mitioribus post primas evacuationes sine periculo 
injicitur,) in quanto vitae discrimine versetur infelix ista de 
cujus jam corio luditur, non opus est dicere, [127.] Idem 
potest affirmari de Affectu illo Hysterico, qui colicam biUosam, coUcambi- 
vel iliacam passionem simulat'. Hic ubi pro concesso habea- ui^am^* 
tur, affectum istum (licet indolis omnino sit diversae. imo P**?;°^*®»«' 

V ,. , .,. , , ... similat. 

contranae,) colicam biliosam esse, et ab humore acn in vis- 
cera per arteriarum mesentericarum oscula excreto nasci, (in 
quem errorem dolor intolerabilis, et viridis color qui in mate- 
ria cemitur tam per os quam per sedem expulsa, Medicum 
incautiorem et cogitationibus minus assuetum haud .aegre 
perducant,) quae methodus tam commoda, quam ut in con- 
temperanda, remediorum refrigerantium atque incrassantium 
ope, humorum acrimonia operam locemus ? atque, quo hu- 
mores e visceribus exterminentur, praeter enemata quotidia- 
na, ut cathartica frequenter propinemus ; inter caetera vero 
etiam mercurium dulcem diagrydiatis permixtum ad ple- 
niorem materiae morbificae eradicationem ? Quam male 
autem cum aegris agatur, quantumque eis periculum immi- 

1 Cf. Obttrv, Med. W. 7. 18. ' Cf. Procet». liU. c. 28. 



396 THOMAE 8YDENHAM 

l>E Ar* neat, dam huic methodo insutamoa, ri affectiUy qni ooUcm 

'simii^A.' ^^^^A oensetnr^ re ipsa Hystericus tantiim fherit, ant Hypo- 

chondriacos, nemini non liquet; cnm damet experientia, 

qnod^ post primas eracnationes nnivenales^ (qnae hnmomm 

pntrescentium, quos peperit Arafla jam saepe dicta, quique 

anodjnis obstaculo esse possint^ saburrae amoliendae dican- 

tur,) nihil jam restat, niri ut tumultuantes spiritus oonsopia- 

mus, donec tandem symptomata eTanuerint, atqne iis cessan* 

tibus opportune chalybeata imperemus, vel ri quod aliud est 

remedium quod sanguinem accendendo atque invigorando 

morbum radicitus extirpet. Meum non est plnrimas atqne 

ingentes illas calamitates ennmerare, quas foeminis contigisse 

ipse novi, ubi colica haec Hjsterica a bile ortum dncere ex- 

Quairepe-istimaretur. Yeruntamen affirmo evacuationes saepe repeti- 

cvacuAtto- ^^> Q^^ quidem in colica biliosa omnino indicantur, dolorem 

nibu» Me- yomitumque non solum non oompescere, sed irritare magis, 

«oiuni non spirituum Bcilicct perturbationem, quae rera horum sympto- 

Gompeft. xnatum causa est, promovendo. Tandemque malum ad men- 

irritant. scs aliquot prolongatum, metathesi derepente in cerebrum 

facta, dcsinit in spasmos, a quibus aegra brevi e medio tolli- 

Fraeaertim tur ; idque vel maxime, ubi, post alias evacuationes diutius re« 

propVnato. petitas, suadente colore viridi eorum quae per os e ventriculo 

excemuntur, cmeticum fuerit propinatum. Verbo dicam : ri 

De diaflr- quid cgo obscrvando didici^ imprimis cavendum est^ ne sympto- 

"cdulo^ca- mata foeminis Hystericis familiaria ab aliis quos saepe aemu- 

Tendum. ]antur morbis, diagnosi errante putentur oriri. 

[128.] Hic non cst reticendum^ quod^ praeter errores jam 

rccensitos a quibus foeminae AfFectibus Hystericis obnoxiae 

dc vita periclitantur^ permultae insuper errore non minus 

funcsto dictis Aifcctibus multantur ea tempestate^ qua hic 

morbus^ licet sua natura non sit lethalis^ tamen vi malorum 

hrirfi,vo^vtov ac subsequentium haud paucas e medio toUat. 

Excmpli gratia: foemina tcncriori atque infirmo corporis 

habitu infantcm parit^ cui omnia foeliciter etsecundum na- 

Plurimae turam ccduut ; obstetrix (sive rudis et imperita, sive jacta- 

pereunr^ buuda^ ct quam praeclarc suo illa munere functa sit palam 

to dt[iu!*c' ostentans,) suadet ut pucrpera paucis a partu diebus surgat^ 

]ectocxur-et sc a lccto aliquandiu abstineat; haec morem gerens, sta- 

Echiorum ^^"^ ^ primo corporis motu Affectione Hysterica corripitur, et, 

Buppres. pro rationc qua morbus inaugescit, lochia primum imminuun- 

»io, 



DISSERTATIO EPISTOLARIS. 397 

tur, deinde sistuntur penitus ; quorum suppressionem praema- De Af- 

FECT. Hy- 
STERICA. 



turam longa symptomatum series excipit, quae, nisi permag- ^^^"^' ^^" 



na tam diligentia quam in medendo peritia intercedat^ aegram 
brevi perimunt. Nonnunquam enim phrenesi laborant ex phrenesis, 
bac occasione^ quae indies efferatior reddita spasmos prim