(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "T. Livii Patavini Historiarum ab urbe condita libri, qui supersunt, omnes"

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . qooqle . com/ 



KF 

linpTi 




■ U 



F /^f^/ ' 



^'~ 1 




-- 




' , ' 1 


• ^ ■^ 


- 




IIMMISI 


i 


m 


H 

1 H 


K2|IO~3^g '1 p ri [1]] 1 t. 1 ' Inlill l[ [[ I^BIiS^V^^ 


j 
i^ 


g 


k^^tii ni 


w^l 




Ej 


i^pS-*rTHr 


m 


y - 






■•* 






Digitized by 



Go^f 



'^'■1 




J^ 



^i 



Digitized by 



Google 



-^: 



Digitized by VjOO^ lC 



T. LIVII PATAVINI 

HISTORIARUM 

AB U RBE CONDIT A 
LIBRI, QUI SUPER5UNT| OMNES, 

CUM iirOTtS ttTTBOAtd 

LAUR* VALLAfi, M. ANT* SABELLICI, BEATI BtlfiNANI, 

SIGISM. GELENII» HENR^ LORITI GLAREANI, CAR. 

SIGONII) FULVntJBSINI, FRANG. SANCTII, J. F^» 

GRONOVII> TAN. FABRI» HENR. VALESU, JAC» 

FERIZpNII, JAC. GRONOVII; 

P£TBii NANNII, JCSTlLIPra> FR. MODII, JANI GRVTERI) 

JANI OfiRkARDlv CASl. iND. DCHERI, 

Titrtt*rir t b 
A R N. D R A K E 1!f B O.R C fi, 

^Ut HT ftVAft ADlSrOTATloms Al>JBCtT* 

AtCBHttff 

ftX^^l^L&lIfilirTA D&PfiRDlTOatJM T» LtVtt LtHAOHVSt 

A JO» fi^E&tNSa&MtO COHQlirsrATA» 

BblTlO NOVA AtCTIOtt ET EMBNDATlOtt» 
. TOMUS QUARTUS. PARS POSTERIOB. 
5 l^ U T G A B D I A K| 

%t t»]^06ttAl^IttA iOGt&TATt» W tJfi ft t fiMfilfi A &t aAfi. 
ftlPStAB IV COMllttSStS APtrD Ck tt. th ItABtltAVirVK» \ 

MDCGCXXIL 



Digitized by 



Google 



4m= ■ 

Thp^A^K^A^ /^O-^Jjtj^ %JiAM^>%Af 



Hui-. 



.un 



.rary 



HARVARD 

UNIVERSnV 

LIBRARY 



Digitized by VjOOQIC 



T. LIVII PATAVINI 
HISTORIARUM 

ABURBECONDITA 
LIBRI, QUI 8UPERSUNT, OMNES. 

TOMUS QUARTUS. 
PAR8 POSTERIOB. 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Gopgle 



T. LIVII PATAVINI 

HISTORIARUM 

AB URBECONDITA 
L I B R L 



BPITOME LIBRI O C T A V I. 



LoHni cum Campanis defeceruntj et, miffis legatis 
ad senatum, conditionem tulerunty ut, si pacem babere 
vellent, alterum ex Latinis consulem facerent. Qua le* 
gatione perlata , praetor eorum ^nnius de^Capitotio ita 
prolapsus eft^ ut exanimaretur. T. Manlius consulfili" 



Lattni wm Campanis dtftcerunt'] 
Ita paiTim editurk Monendum ta« 
meu) licet exigui sitmomenti, 
unum tantum Leid. codicem vul* 
gatae lectioni adhaerere; ,reli-. 

3U09, Voir. duos, Berg. etBoen-. 
erm. praeferre dtftctrt^ itfox et- 
iam rttuteruHt VoflT. i. tuttrt Voff. 
%7 et-Berg. 

Clua ttgatiom ptrtata , JVaetor 
torum Jfunius de Cdpitotio ita pro^ 
tapsus efiy ut txammaretur} Qua 
ttgatiout ptrteeta Voff. i. Tum 
▼erba ptrtata prattor torum non 
comparent in Leid. Deinde tfiiff- 
mus de Capttotio VolT. a. Jctius di 
Capitotio Bocnd. Actius de Cam- 
iotio Bcrg. Jruns dt Capitotio ead. 
Rom. anni i^?^* etParm.Grono- 
vtVL% in pr. ed. Arous Aumus ds Ctt* 
Li¥. T^m. IV. r. lU 



pitotio dedit 9 praenomen se ad« 
jeciffe e membr.Barberin. tella- 
tua. Id tamen recte in curis sec. 
omisit. Certe ipsc Liv. hoc lib* 
c. S, 9* eum £. Auuium vocat* 
Insttper ita ctausus ifi, ut Voff. 
1. ita tapsustfij ut Leid. etExe. 
Pithoei. ita ttapsus efi^ ut Berg. 
et Boend. ita ttapsusy ut VoIT. i. 
Simplici tapsus in biftoria hac 
referenda usui eftLivius hoe lib. 
c. 6, a. Denioue.tfl txamiuarttur 
ed. Rom. anni i^ji. et q;uaedani 
aliae, perperam transpositis li- 
teris. V. ad37, 3, a. 

T. Mantius eonsut fttium ^ quod 
eoHtra tdictum adversum LatiHos, 
quamvis prospert pugHafftt'} consui 
fitium tjus^ to quodVon. 1. Berg. 
et Boend. fmsuifititm ijus quod 



Digitized by 



Google 



EPITOME* 



um, qmd contra edictufn adversus Latims, quamvis 
prospere, pugnajfet\ securi percuffit. Laborantihus in a^ 
cie Romanis, P. DeciuSy tunc consul cum Manlio, de^ 
vovit se pro exercitu : et, concitato equo quum inmedt- 
os hoftes se intulijfetf interfectus morte sua Romanis w- 
ctoriam reftituit. Latini in deditionem venerunt. T. 
Manlid in urbem reverso nemo ex juventute obviam prth 



Norv. Hearniiy et edd. prinoipes, 
pro ({yioK%ceti%.fiUnmsuum^quoi 
subftitait! eam Tero lcetionem 
recentiores^ servai^nt usque .ad 
Gruter» <](ui in poftrema ea.. pro. 
nomen expunxit. Id vero deficit 
etiam in Leid. et VoiT. 3. Prae* 
terea contra tdictum ejus Leid. 
VofT. 2. Berg, Hearnii N. et Exc. 
Pithoei. Tum conira Latiuos pu^ 
gnaverat , quamvis Voff. 1 . adver» 
susLatinos puguaverai, quamvis 
Leid. Voff. 3. etBerg. puguaverat 
aiversum LatiuoSy quamvis Hear- 
nii N. et Norvic. omnesque edi* 
tiones usque ad ultimam Gruteri, 
in qnapMguaverat non male omit- 
titur. pugHaveratiu Latinos, quam, 
vis Boend. Pugnare in atiquem a- 
pud Livium saepc obcurrit. Sii- 
pra 3, 13^ 3. Se s^epe videute pu* 
guasse iu hojfem, hoc lib. c. 7, i5. 
ubi eamdem hiftoriam narrat, 
Mversus edietum uoftrum extra 
crdiuem iu koftem puguafti» 9,3, 
3* Omnia aequa ac ptaua eruut Ro* 
mauo , in perfidum Samuitem euu^ 
ti. 37) 18, 19. lu uudatkoftiumSa^ 
tera pugnabai. 33, 43, 11. lu ob^ 
iaecatum putvere effuso hoftem pu- 
guaturi, et alibl paffim. 

Laborantibus' iu acie Romauis} 
Voces in a^ie^ <iu<ae deerant in 

Erioribus ,^ quas vidi ^ editioni- 
us, et Hearnii Norvic. primus 
addidit Sigonius. In notis tamen 
niliil monuit. Sed ^xAant in om- 
nibas scriptis meis. 

P. DniMs.iutficmmMmlh dmf» 



vii se. Vet. lib. F. Becius devo* 
vit se^ Malim P, Decius iunc cum 
Mantio eonsut devovit se, SIG. P. 
Decius devovit se , reliquis omis- 
sis, Voff. 1. Boend. «t Norvic. 
apud Hearnium. P. Decius vovii 
^se Berg. P, Decius tunc consut eum 
Mantio devovit se Leid. et Voffi 
a. quomodo praeferunt Gruteri 
ed. poftrema, ' ejusque exemplo 
reliquaerecentiores omnes. Pri- 
gcis editionibus, P. Decius tunc 
cum Mantio devovit se praeferen- 
tibus, consentit Heamii Norvio. 
Mox ut coHciiato equo, pro et coum 
citatoy Voff. 1. Deinde in deditiom 
uem venercy pro vtuerunt, Berg. 

Mimicia virgo Feftatis tHrefti 
damnata eft] Martia virgo Berg. 
et Boend. Deinde iuceftu damnata 
Voff. 1. de qua conftructione v. 
Voff. 7. Gramm. 36. Alterum ta- 
men eft in reliquis scriptis. 

In oppidum Cates'] Vet. lib. if§ 
oppidum ex iis captum Cates, SIG. 
oppido exiftotes capto Cales Berg. 
etBoend. in oppido exiftates tates 
Voff. I. in oppido exiscutos capto 
Cates Voff. 3. in oppido ex hisca^ 
tes capto Cates Leid. Paullo ante 
^uxonibus victis Voff. 3. j^nxonim 
bus victis Hearnii Oxon. N. 

Cates cotonra dedueta eft, Item 
Fregettae cotonia deductae suuf} 
Sttspicor ab interprete verba il- 
1a effe cotonia deducta eft: et re- 
liquiffe auctorem : Cates , iteu$ 
Fregetiae cotoniae deductae sunt, J« 
FR. GAON. Gronovii oonjectu- 



Digiti^6tfj by 



Google 



LIBRI OCTAVI- 



cejftt. Aftnucia virgo Feftalis incefti ianinata eft. Au^ 
sonibus victis , in qppidum ex iis captum Cales colonia 
deiucta eft. Item Fregellae colonia deductae sunt. Fener 
ficium complurium matronarum deprebensum' eft : qua^ 
rum plurimae ftatint epotis medtcamihibusperierunt; Lex 
de veneficio tunc pHmum conftituta eft. Privernatibus , 
quum rebellajfent , victis civitas data eft. Falaepolitani% 



rae favere ▼idetur, qu.od eoifuat 
deductat sunt legant Leid. VolT. 
duo, etBerg. eotoniM duetatsunt 
Boend. nisi potiut dicendum sit, 
librarios coloniat pro colonia de« 
diife ob praecedens FrcgtUac, ac 
•equens dcductao suntt de quo er« 
rore ▼. aupra ad Liv. 6, 3» 8* . 

Fcntficium eomptursum matrona» 
rum deprehcnsum^ quampturium 
matronarum dcprchcnsum cft Berg. 
quampturimum matronarum deprc- 
tkensum eftVoff^u etBoend, quam^ 

fiurium matronarum deprehensum 
[earnii Norvic. et edd. vett. Sed 
aupra v. ad 4) 3i , 3. compturium 
fuatronarum deprehensum eft Leid. 
Illud eft recepi y quoniam in ple- 
risquc scriptis superell. 

(luarum pturimae statim epotit 
medicamintbus perierunt} ex quihus 
pturimae ^Leid. VoIT. a. Berg. 
Boend. Exc. Pithoei, et Hearnii 
Oxon. N. Praeterea captis medim 
camtnihus Vofl. i. et Boend. 

Lex de veneficio tunc primum com* 
ftituta} Auctor Epitomes dicit, 
quod non efl in Livio: nam bic 
c. iSi 11. hujus libri nihil aliud 
scribit, quam ntque de veneficiis. 
anie eam diem Romae quaesitum 
^fti lcgis tum de iis latae men- 
tionem non facit. Matiutius in 
libro de Legibus Bom. c. a?. et 
Torrentius ad Sueton. Ner. 33. 
tradunty hoc anno, qui erat A. 
U. ccccxtii. primtem de veneftcii^ 
Rpittae quaesitumi tegemqut ^pt^ftir 



tutam essBf et auctorem laudanl 
Livium l. 8. Gonjungunt verba 
Livii et Auctorts Epitomes , et 
cxi(limant ante idteinpusKofnae 
legem de veneficiis non fuilTe. 
Potuiireiil hoc confirmare ex Va« 
ler. Max. 3, 5, 3< de hoc ipso sce. 
lerc matronarum : Veneficii quacm 
ftioy et morshus et tegibus Jtomam 
nis ignota^ compturium matronam 
rum patefacto scetere y orta eft* 
Quid ergo eft, quod doctilTimi 
Interpretes Juris Givilis tradi^nt) 
hoc maleficium jam dudum lege 
XII. Tabularum vindicatum fuis» 
se ? koc partim e Fefto v. fri* 
vitegium^ partim ex eo coUigunt, 
quod Ga)us in 1. 336. D. de V erb« 
•ignif. quae ex illius 1. 4* ^ i'8'^ 
XIL Tabut. etkf de veneno malo 
agit. Sed in loco Felti nihil prar*. 
sidii eft, ut qui plane mutilus sit, 
et ita a viris doctis expleatur, ut. 

2uod ibi legibus xii. Tab. velari 
icitur, nonadveneficos, scdad 
alios pertineat. Nec fortalTis dv- 
ripptytav eft argumentum ex in« 
scriptione 1. 336. D^ de V. S. si^ 
quis obftinatus efle velit ad ne--^ 
gandum ex ea effici , quod coq-, 
cludunt Jurisconsulti: quia in.- 
terdum etiam alia quaedam legi* 
bus xu* Tabul. tribuuntury quae 
verbis illarum comprehensa noo, 
iVierant. Sed tamen eos recte 
sentire puto. Leges xii. Tab. roa« 
gnam partem descriptae erant ex. 
legibus Alheniensium; apud hos. 
autem poena slatuta e^at vcnefi- 
ficUsy deque i\% cpgnq&cebal se*. 



Digitized by 



Google 







EPITOME 



hllo et ohUme victi, in deditionem venerunt. Q^ Pu* 
blilio, qui eos obsederat, primo et imperium prolatum, 
et pro CQnsule decretus triumphus, Plebs nexu liberata 
efi propter L. Papirii creditoris libidinem , qui C Pu* 



natua Areopagitteus , ^ tefte De- 
mofthene adversus Ariilocrat^m 
p, 798« ed, Fr.Hiio. e quo desori- 
psit PoUux It 8. §• 1 17. qui ctiam 
ibid* J. 4o« y9aq>i)v tfapfidKW 
inemorat, Nee credibile eit, vi. 
res berbaram noxiarum aliorum» 

gue malorum medicamentorum 
iomae tamdiu incognitas fuilTe, 
aut neminem lia abuti ad scelus 
peragendum^ voluilTe, Si Vale* 
rius Max. veneflcium Romae an« 
te lioo tempus neque cognitum, 
neque aoousatum uiiflnD putavit, 
Don magis el adsentior^ ^uam 
Manutio, Nam quod hic dicit ex 
}ocQ I^ivii apparere , q^<*9, ^mwi 
probifas /Uerii^ quum in taHta ch 
^itute psr tat a»tnos vtneficii mmi- 
fUf in JHdicium vocatut nema sit^ 
in eo parum ponderis eft.^Neque 
enim Liviua scribit, numquam 
«nte eam diem quemquam Ro- 
mae hoc nomine accusatum, scd 
de veneftoiis nonauaesitum Aiis- 
8e; quod de quaetlione extraor. 
dinaria aecipi poteft, quemad- 
modum deinde, poftquam quae- 
ftionea perpetuae factae aunt, 
tamen aaepe propter atrocitatem 
faoinoria aenati|SconsuUis , vel 
plebiscitis, extra ordinem quae. 
ftrones vcl magiftratibus, vetpri* 
vatia, mandataa lesimus. Et fru. 
ftra jaotatur probitas illorum 
temporum. Nam qui ferro, alia- 
ve vi, aut fraude adversus vitam 
eliorum graflTari nondubitabant, 
et ob id iege xn* Tah. coerceban« 
tur, eos veneno, cujus usus ion« 
ge hitior erat, abstinuiflTe) ncmo 
t^one eredet, Et si jam aetate 
deQemvlrorum frugejp exeantare, 
cpiae tum opinio erat, norant» 
«ur ncgabimua, eoa vim vene. 
aoriim aovtlCe) autt qttttm iios- 



aent, iia uti voluiflTe? Manutiut 
quidem recte dicit, hoc ad ve^ 
neftoia nonpertinere; scd tamen 
eosputaflfe, segetem alienamnoii 
solum oarminibus, verum etiam 
herbis ac venenis, pellici poflTet 
conftat ex Virgilii EcUS/qS. s§qq, 
Et aliis in rebus quoque, qui car* 
mina ac devotiones adhibebant, 
his fere venenum addere sole« 
bant, XJnde canti^nes , earmina^ 
depotiones^ et vtnena ao veneficiti 
•aepe conjunguntur. Gicero de 
Glaria Orator. 60. Idque veneficii» 
e$ cftntianibus Tttini^e factum essa 
dicebat^ Virgilius a* Georg. 139, 

Miscuernnique kerbas, et mm f m. 
mxia verba, 

Tacitus 3. Ann. 69. Carmina ei 
devafiones* Adde S* Ann, i3. 4« 
Ann, %%, et &i. Qvid, 1. Amor, 
El. 8, 7. et Sueton. Galig. 3< Ita. 
que consentaneum eft exiftimare^ 
decemviros quoque utrumque 
maleficium, quod inter ea quae« 
^am quasi coniunctio erat, vin« 
dicaflfe ; eo magis, quod ignora* 
re non poterant facinua Tarqui« 
nii Superbi et Tulliae minoria, 1 
quorum ille uxorem, haee mari« 
tum, ut auctor eft Dionyaiua Ha-i 
lic. 4> 79* veneno auatulerat. E 
quo quum eertum ait, Romanot 
totia dueentia annia ante hoc tem« 
pna aciviflTe, quo venenum Tale« 
ret, quumque poATarquinii ae» 
tatem uaque ad A. U. gccoxxii. 
numerua eivinm plua altero tan<« 
to anctua^ fuerit , ita ut fam au« 
pra cc. millia capitnm adscende- 
ret, nullam rationem habet veU 
le putare) neminem in tanta mul- 
titudine hominum tam improbum 
fuiflPe, ut imitari hoc exemplum 
•oatuNierit} vclhocfociiittaiem^ 



Digitized by 



Google 



LIBRI OCTAVL 



MiUa debitori suo ftuprum inferre voluerat. Quum L. 
Papirius dictator reversus in urbem ab exercitu ejfet 
prapter auspicia repetenda, Q^ Fabius magifler equitum^ 
eccasione rei bene gerendae invitatusy contra edictum 



5er tam occulte perpetratum, ut 
eprehendi etaccusari numauara. 
potuerir, Quod autem neminem 
linte hoc tempus veneficii nomj. 
iie accusatum legimud , id nemi- 
ncmmoveredebet: namhocfor- 
titan neque de furtia, neque de 
a1iis quibusdam criminibus, qui- 
bus lege xii. Tabul. poena ata- 
tuta erat^ usquam adnotatum eft: 
Beo tamen ob id negari poteft , 
nihil horum umquam admiffuray 
«ut quemquam eo nomine accu- 
aatum fuiite, DUK. iuit^ vrimc 
VoIT. 1. tum primum Boend. De- 
inde coM/iftuta tji Leid. Voff. am* 
l>o,Bcrg. Boend. Exo. Pithoei, 
Hearnii Oxon. N. et Norvio, Idem 
▼erbum agnosc\int etiam omnes 
editiones usque ad ultimamGru- 
teri , quae prima omisit, efusque 
auctoritate reoentiores omnes. 

S^uare codicum fide revocavi. 
iox quum bciiass0utf ^ro quum 
ribiiiassent i YotS.^mho. PaflTim 
ita variant oodd« scnpti, V. infra 
«d 4o, 38, 5. - 

PaiatfotitaHi vieti Mt^ et obsi^ 
dioffe'} Vet, lib. betto tt obsidione 
victi, Non aliter etiam omnes, 
qulbua usus sum, codd. Practer* 
ea NeapoiitaM heiA* VoIT. i. Boen. 
derm. et apud Hearnium Oxon. 
N. Norvic. et Exc. Pithoct. etiam 
edd. antt. Mox ad deditiotum^ 
pro in deditiomm^ Boend, 

Q, Pubtio^ qui ios cbsederat^ 
primum imperium prolatum^ et per 
€QHSuies ei decretus triumpkus} Ex 
Xapit. Triumphis et ipsius Livii 
verbis legendum eft .^. Pubiiiioy 
gui eas obsederai, primo $t impe- 
rium proiatum ejiy ^ipro consute 
duretus triumpikuM, Sensus eft: 
Q. Fttblilitts prtinttt foilr^tti ia 



inseqnentem annum prorogare. 
tur imperium , et qui non con- 
•n1, scd pro consule trinmpharet. 
SlXy. Q. Pubifiio recte a Sigonio. 
reftitutura ofle, nullum eft dubi« 
um, licet omnes codd. diifen^ 
tiantj qui sollemni et in Livii 
eodd. paiTim obvio elrrore Q, Pu^ 
biio praeferunt. V. ad Liv.8, ii» 
4« Deinde primo et imperium per. 
ftat etiam in Leid. et VolT. .utro- 
quei primo imperium in Berg. et 
Boend. V. ad Liv. a, 44, 3. Poft- 
ea proiatum efi^ addito verbo sub- 
ftantivo, Leid. Voff. uterque, 
Berg. et Boend. Dehique ct per 
comsuiesy^triumphus ei decretus Berg. 
et Boend. et procomuii decretut 
triumplkus Leid. et VoflT. a. et pra 
consule dccretus triumpkus VolT. i, 
V. infra ad 13« 3o» 19. 

C.Puhiio debitori suo} C. Pubii* 
iio. SIG. C. Puhlia Leid. VoflC. «. 
Berg, etBoend. T.PopuiicoVoff» 
1. Deinde creditori praeferunl 
mnltae ex vett. edd« et cum iit 
Hearnii Norvic. 

Z. Papirius dictator) l. Papirius 
Curs^ dictator Leid. VoflT. i. 
Boend. et Heamii Oxon. N, 

Cofttta cdictfcm efus proeiiatfet 
c/i 9 qui prospere adversus Samfthm 
tes pugHOvit) Vet. lib. contra edii 
ctum ejus prospere adversus Samm 
nites pugftavit. SIG. l^ditionum 
Sigonio yetuftioruro leetionem 
servat Hearnii Oxon. N. Sed coft^ 
tra edictum efus proeiiatus efi , e$ 
prospere adifersus Samuites pugtM' 
vit Berg. contra edictnm ejus proa^ 
iiatus efi , et versus Sammtes pf§* ' 
gnavit Boend. conira edictum efii^ 
et prospcrc adversfts Samnitos^pft* 
gnavit VqIC» «• Lffclioai t«teait 



Digitizedby 



Google 



lo EPITOME LIBRI OCTAVL 

■ ■ - ' - 

ejus prospere adversus Sdmnites pugnavit. Ob eam caus* 
sam quum dictator de magiftro equitum supplicium sum^ 
turus videretur^ Fabius Romam profugit: et, quum 
caussa parum prqficeret , populi pr^cibus donatus eft. Res 
praeterea contra Samnites prospere geftas conttnet. 



quani Sigon. in vet. lib. rcperit, 
consentfiuntLeid. ot VofT. a.Paul- 
lo ante alio ordine oecasiotu bone 
gtr^ndat rti invitaius Boend. 

FopMii precibus donatus eft] po^ 
fuli praesidio VolT. i. et Boend. 
poputi prsiio VolT. i. Praeterea 
damuatus tft Leid. Male. Infra 
Liviua faoc Ub. c. 35, 6. Noxao 
damnatus Jomatur poputo Romano^ 
donatur tribunieias poteftati ^ pre- 
cttrium non juftum auxitiumfiren* 
ti. Eodem sensa Livius supra 
locutus edi 2« 35« 6. Unum sibi ei- . 
vem 9 unum senatorem « si innocen» 
Um absotvere nottent^ pro nocente 
donarent. Flords 3« 5« lo. Ingra* 
tissimos tiominum saeris suis fa* 
maeque donavit, Ubi v. Gl. Duke- 
rum. condonare dixitLivius 3, 19« 
8« Sibi ui condona^ent fitium, ora^ 



bat. Donare autem et Damuare 
saepifllme in Mftis commutari, 
dociiit GeU Burm. adPliaedri 3« 
fab. lo, 4?* Ita et infra variatur 
boc lib. c. 35, 5. In verbis prae^ 
cedentibus parum eaussa profteem 
ret legunt, ordine mutato, Berg. 
et Boenderm. 

Res praeterea coutra Samnites 
prospere geftas eontinet} Et res 
praeterea Berfi. Boend. et Hear- 
nii Oxon. N. Sed vocula initialis 

Serperam repetita ed ex pracce- 
enti eft, (♦v. ad a5,3i,8.) Cerle 
contrario errore illude/7 sequens 
et alibi intercepit. V. supra ad 
Epit. l. 6. Et res propterea VoflT. 
ambo. Sedelalibihaevocescom- 
mutari solent^ V. Gorte ad Plinii 
6. Epift. 9, 1. £/ praeterea eontra 
Samnites res prospere geftas eonti* 
iM/Leid« 



Digitized by VjOOQIC 



T. L I V I I P A T A V I N I 

LIBER OCTAVUS. 



I. Jam consules erant G. Flautius secundum^ L. t 
AemiliusMamercinusj quum Setini Norbanique Ro- 



§. 1. Sf^meoMSMtiseraHtC.PtaU' 
iitts seeuHdum] G. Plauti^isbisan- 
tea consul fuit, anno cccxevn. 
et cDviii. £7, 12, 6, et c. 27, 3.] 
hic igitur iii, Sed id ita oui- 
dam defendunty quod, qui anno 
cccxcvii. coilsul fuerit, Procu' 
lus dicitnr : qulvero anno cdvui. 
atque faoc anno^ Venox. Haec 
nominum confusio a quibusdam^ 
ut exigua nihilque ad rem per- 
tinens, ridetur: mihi etiam non 
prorsus agelafto facile ad eum 
modum erat ridere. Sed interim 
cum tot loca depravata viderem, 
non potui nbn dolerc Latinorum 
auctorum tantam jacturam. Vo- 
luilTem abelTe prorsus magiftra- 
tuum nomina ab hiftoria Homa- 
na, plua enim lucis ilii adelTet. 
Sed quomodo id poflTibile ? Pone, 
qui llll.f consul fuit» iterum^ 
Dii boni quantum fiagitii admi. 
seris etiamnum noftra aetate? 
quid faceres Livii tempore,quan- 
do vivebant adhuc familiae, qua- 
rum roajores in magiftratu fulere ? 
Sed judicet lector. GLAB. Gla. 
reanus C7. Pfautius iertium legit 9 
atqne huno <7, Plautium Venoeem 
effe censet, in quo multiplex er- 
ror eCt. Primum quod (7. Plan. 
tii /Veff<//consu1atum , quem ille 
geffit annocccxcvii,huic C* Ptau^ 
tio tribuit: deinde quod hune 
Venods cognomiiie afncit^ cum 



H^psaens potiaa appellandus 9it« 
De Proeuto scriptum est in Ga- 
pitolinis tabulis : de Htfptaeo \n 
nummis argenteis. Hic «nim C* 
Ptautius Privernum in hoc con- 
sulatu cepit, auctoreLivio : ita- 
que est apud And. Lauredanum 
nummus cum his literis. Ab una 
parte C. TPSAEVS COS. PRIV. 
CEPIT, Ab altera parte P. TP^ 
SAEVS S. C. Videtur autem P. 
Hifpsaeus is fuiffe, qui nummum 
cudendum c^ravit : qui , nobi- 
litandae familiae causa. unum 
ex suis majoribus clariffimi ti« 
tuli virum ab altera, ut fiebat, 
parte nummi inciderit. SIG. Er- 
rores Glarcani recte refellit Si- 
|;onius. Qui enim anno cccxcvti* 
consulatum geffit,(7, Ptataius Pro» 
cutus dictus fuit; qui vero anno 
CDViii. et hoc, C, Ptautfus Htfp'. 
saeus , adeoque reote consut j#- 
eundum dicitur. Gognomen au«^ 
tem Venocis gens» Plautia demum 
adepta est , quum G. Plautius 
censuram cnm Ap. Glandio Gae- 
co gereret. Brontin. de Acruaed. 
I, 1. in princ. Cottegam ha&uitC. 
Ptautium , cui ob inquisitas ejut 
aquae venas Venoeis eognomen da» 
ium esi. In feftis etiam Capito« 
linis hoc par censorum ita de- 
scribitur: CENSS. AP. CLAV^ 
DIVS. C. F. AP. M CAECUS^ 
C. PLAVTIVS. C.\F. C. N. qVI. 



Digitized by 



Google 



12 



T. LJVII 



mam, nuncii defcctionis FriTernatiiim ^ cum queri* 
3 moniis acceptae cladis renerunt. Volscorum item ex- 

ercitum^ duce Antiati populo^ consediiTe ad Satri- 

cum^N adlatum eft. utrumque bellum Flautio sortee- 
3 Tenit. Frius ad Frivernum profectus extemplo acie 

conflixit. haud magno certamine devicti hoftes : op« 



/AT. HOC. HONORE. VENOX. 
APPELLAIVS EST. V. etiara 
Fighium in Annal. ad^ann. cdx^i. 
p. 3o7. Cetcr«m C^r. pro C. 
est in Lovel. a. Ftutaiius, pro 
P/iiifir»X9inFlorent.Voir. i. Leid. 
utroque, et Lovel. i. ac 6. Ite- 
rati autcm consulatus notam o- 
mittunt Voir.a. Leid. i. LoveL3. 
Fragm. Hav. et Hearnii Oxon. G. 

Z. A$mitius Mam$reimis'} Gon- 
junotionem ei intcr duorum con- 
•ulum nomina interponit Ha^erk. 
V. ad a, 179 1. Deinde T. Aemi- 
tius Leid. a. LovcL 4. Haverli. et 
Hearn>i Oxon. N. ac B. Tiius 
.^fiwfVffif Florent. Lov.i.5. Klock. 
et Gacrtn. Sed Aivuios etiam vo- 
catur Diod. Sic. L 16. p. 553. 
£t recte ita vocari , patebit ez 
ilHs, quae infra dicentur ad c. 
ao, 3. Practerea Mam$rcus codd. 
'scripti et editi usque ad Gro- 
nov. qui anno i665. Mamereinus 
dedit. V. infra hoo lib. adc. 1«, 
4. Geterum haeo etpraecedentia 
omnia verba deerantin Harlej. 1. 

^uum Stiini N^rbamiqui Romaml 
eum Ardeaies^ CoHstmini^ Nor^ 
baniqut Romani Haverk. cum Ar» 
dtaies, CoHstniini^ Norbaniquo i?o- 
' mam Portug. ct Gaertn. Conseu' 
jini Norbaniquo Romam LoveL 5» 
€um Stniim Norbaniquo Rom^m 
Fragm. Hav. €um Sodim Nortfa^ 
niqut Romam Florent. Stmini et 
JStdecini se inOson. N. inveniflTe, 
Hearne tedatur. icum Stiini Nor^ 
,haniqui Vcith.] V. ad lib. praec. 
cap« ult, {• 8. Deinde mox Fri- 



vernaium, pro Privernaiium^ Leid. 
a. Male. V. tupra ad 6> i5> 11. 
et 7, 169 3. 

Cum qutrimoniis acctpiat ctadis 
vtntruni] eunque mimoniis LoveL 
3. Tum ac ctde ctadis VoflT. 3. ac* 
ctpta ctadis Leid. i. Denique ir<- 
niuni Leid.2. 

$. 2. Virumqut btttum Ptauiio 
sorit evMti"} sorit vtnit FlortnU 
Voflr. 1. Leid. 1. LoveL i. et e- 
diti usque ad Jac. Sobium, qui 
anno i5i&.#c^#if//reposuit.Utrum« 
vis admitti potcst, praesertim 
quum optimi codd. illud sorie 
vtnii firment. V. supra ad 7» 6, 
8. Paullo ante Votscorum quidem 
extrciium , pro iitm extrciium ^ 
Klock. Deinde to tsi exsulat a 
LoveL 4. 

{. 3. Prius ad Privernum pro* 
ftcius^ Vet. lib. Prius Privtrnum. 
SIG. Sigonius , nescio quo «x 
codicCf Prius Privtrnum profe* 
cius legere^ se ait , contradicen- 
tibus omnibus noftris qua scri« 

Stis » qua cusis, nisi quod secun- 
os a manu interpolatoris Prius 
auiem ad Privernum profecius. 
GEBH. Sigoniut delet praepo* 
sitionem, quam vindrcant om« 
nes noftri. Helm. etiam ac Rott. 
ad Privtmum btttum profecius. 
Un^c suspicor, fuiflTo quondam : 
uirumque btttum Ptauiio sorie #- 
venii, Prius ad Privtrnas profe* 
eius, Cui superposuit aliquis ex« 

Slicandi gratia ro btttum : quod 
ein alius cura voce corrupta 
inaeruit contextui. Infra Cc. 19^ 



Digitized by VjOOQ lC 



L I B E R VIII. C A p. I. 



pidum captum redditumque Frivernatibus ^ praesi- 
dio ralido inposito : agri partes duae ademtae. In- 4 
de rictor exercitus Satrioum contra Antiates ductus. 
Ibi magna utrimque caede atrpx proelium fuit: et 
quum tempeftas eos^ neutro inclinata spe, dimi- 
cantes diremilTeti Romani^ nihil eo certamine tam 



4J EMdim 0HHO Privtmas hettum 
tniimm. J. FR. GRON. Praepofti- 
tionem yindicant etiam omncs 
noftri, nisi quod Prius auitm Pri- 
vtrnum sit in Portug. Gaertn. 
Haverlf. etHearniiOxon. R. Un- 
de vatet in Palat. a. apud Geb- 
liard. qul ex interpolatione le- 

Sebat Prius attttm ad PrivtrHum, 
uplicem lectionem junctam efle, 
ut saepe fieri solet. Si codd. con- 
sentirent, Grdnovii conjectura 
Prius ad Privernas non displice- 
ret.Ita6t?//Ni» Fidtnas i» i5,i. Bet" 
ii Fidtnaiis ceuiagioHt irriiaii Pt- 
jtniium dnimi* btttum Captuas 5, 
24» >• Coruttiis Fatiscum htttumj 
Vattrio ac Servitio CapeHas sorti 
^tuit^ Ita Arfinas muHicipium 
emendandum in Valer. Max. 2, 
3, 3. exiftimat doctiff. Torren. 
Qttum tamen Privtruum in omni- 
bus omnino scriptis et editis con- 
stanter supersit, nihil nuncrau» 
tandum puto, et ad Privtruum 
intelligo ad urbem Privernum. 
G1. etiam Jac. Perisonius rece- 
ptam scripturam tuebatur, ad 
marginem cod. fui adscrjptiB 
seqq. locis, ut Livium nomini- 
bus nrbium praepositionem ad- 
dere solitum fuilTe probaret. Ita 
Infra hoc lib. c. 12, 6. Ml^dum 
axtrciium duxii, c.i6)6.Ad Cates^ 
uude httlum anum trat , proftctus. 
O9 19) 9. Jd Luctriam ptrgii. et 
IVtc ad Luctriam irt^ ntc maHert, 
saiis audthaui. c. 13, 9. Proftctot 
indt ad Luceriam inopia vtxavit* 
«. 3^9 2. Extrcitus ad Suirium vt' 
nii. c. 39, I. Jd LoHgutaui pit^ 
vMi/*-io^35ti» Huum M JLuiinam 



duetrti ttgioms. Simili^ plura 
Goacervari' poITenty nisi res fo« 
ret notiflTiroa. Idem et alios fe- 
eilTey docetSanctius inMineiva 
4> 6. quod eft de Ellipsi Pracpos. 
ct Perison. ad eumlocum, Vos- 
sius etiam 7. Gramm. 4<. Deinde 
provtctus Leid. «. etFragm. Hav. 
ex vitiosa pronunciatione verba 
praeeuntisnato errore. V. adai» 
a, 4. 

Agri duoi partts adtmptatl ad» 
ipiat Lovel. 1. sollemni scriba- 
rum errore. Alia ejusdem pee- 
cati exempla supra v. ad 2, 56» 
16. 4) <9 i4« c. 24, 3. infra 9, 2» 
12« (*io, 32» 6.) aliisque locis* 
In verbis praecedentioua redi^ 
iumquiy pro ndditumquiy prae* 
fert Fragm. Hav. V. ad 10, 2&, 7« 
eodem peccato paffim aditus eC 
mdditus confundi solent) dequo 
▼• ad 4) &79 11« 

$• 4* Magna utrimque caedt 4« 
itox prottium fuit] utriqut magHA 
catdi Lo vel. 3. utrimque magna cae^ 
desYoHC, 2Ksedultimae litcrae vo- 
cis iatdts adjepta erat nota, qua li- 
brarius eamdelendam ac perpe- 
ram scriptam indicatum vdluit* 
magna utrimque caedes Fragm.Hav* 
a m. 1. Deinde airox btltum fuii 
Leid. 2. et LoveL i* Sed v. ad 3« 

Eosy Hiutro iHctinata spt^ di» 
micautes diremijftt y Romani nfhit 
io ciriamim tam ambiguo fejft\ tos 
Humtn Htutro inctiHota spt dimi^ 
cantts dtrtmijfed Florent. tosntu* 
tn iHctiuaia spe dimiiaias dinmif 



Digitized by 



Google 



«4 



T. li I V 1 1 



ambiguo feiTi^ in pofterum diem proelium parant. 

5 Volscis, recensentibus quos yiros in acie amisiflent, 
haudquaquam idem animus ad iterandum pericu- 
lum fuit. nocte pro rictis Antium agmine trepido , , 
sauciis ac parte impeditnentorum relicta^ abierunt. 

uArmorum magna vis tum inter caesa corpora ho« 
Ilium , tum in caftris inyenta eft. Ea Luae matri da^ 



s$t Loyel.3. J>^\tiAeHihit Romani 
90 ctrtamim$ Leid. 2. et Lovel. i. 
Romani to nihit certamim Haverb. 
Romaai nihit $x e$rtamiH$ Lo vel.5. 

$• 5. ((uos viros in acie amisis» 
s$ut2 Vet. lib,. quot viros, SIG. 
JVon est vera lectio, quam pro« 
duxit Sigonius, servatque solus 
Pal. 8ec« quos viros in aci$ ami' 
sijftut, quippe quum non nume- 
rum amifforum recensitum a 
Yolscis velit Livius , sed virtu. 
tem desideratam. GEBH. quot 
viros in acie amistffeut etiam Lo- 
veL5. .Haverlc. et Hearnii Oxon. 
L. 1« N. ek fi. [Veith. ] neque a- 
liter Gaertn. a m. s. qui antea 
babuerat quod viros, Sed quos in 
acie viros amisiss$nt aiio ordine 
Lovel. 4* Mox haud quamquam Lo« 
veL a. 3* 5* Fragm. Hav. et ed. 
Parm. Tum ad iterandum id peri^ 
sutumy addita tertia voce^ VoiT. 2. 

Nocte pro victis ^nlium agmins 
trepido} Fuldcnses membranae 
nocte profecti Antium agmine tr$-' 
jfido etc. MOD. noct$ pervinctis 
Jntium Voff. 2. et Lovel. 3. No- 
cte profecti ^utium.hovel. B. et 
Portug. in contextu. nocte deve^ 
ctis in agminetrepidoU\ock,nocte 
praevecti jfntium Haverk. nocte 
prov$cti Jlntium LoveL 9. Salvi- 
nius in ora Livii legeiidum con- 
jiciebat nocte provectis Antium 
agmine trepido sauciis, Milii vul- 

tatum pro victis non displicet* . 
>upra 2» 7^ 3* Ita $$rt$ injk abi§» 



r$ Romani ut victores , Eirusciprv 
victis. 4« 39, 6. Uty retictis sauciis 
$t magna part$ inpedimentorum f 
ambo pro victis exercitus se in mon- 
tes proximos reciperent. 21, q, i. 
Foenus , quia non vicijfet , pro vi» 
cto esset. pro victis eodcm modo^ 
ut pro verfuga infra 27, \B, ii* 
FroperfugajussusTarentum transm 
ire, ubi vide. pro victis ^ntium'^ 
agne trepido Florcnt. in quQ u a 
manu aUera mutatur in 0, ut sit; 
j^ntiomagne trepido ; ad vocem 
autcm magne adscripta est gloffa 
maxime, agmine trepidos Leid. u 
Harlej. 1. Gacrtn. et Fragm. Hav» 
Sed ultima litera voci trepidos 
adcrevit ex initio vocis sequeh- 
tis. y. infra ad 289 25, 2. Mox 
saucii ac P^rte imp$dim$ntorum 
reticta Voff. 1. etLeid. 2. Dein- 
de abirtnty pro abieruntf Ha« 
verk. 

$. 6. Armorum magna vis tum 
inter caesa corpora hoftium^ tum 
in caftris inventa est"} Mutili hio 
sunt Pall. pr. ac tert. Videtur ta. 
men legere primus copia, non vis^ 
quod irrepsit ex gloffa. 3i, 4* ^^^" 
menti vim ingentem etc. diviserunt, 
SBy3,Cumcoacta magna vispccorum 
praedaequ$ esset, GEBH. 1,61, 2* 
Ut in deversorium ejusvim magnam 
gtadiorum inf$rri ctam sin$r$t, 
29, 36, 1. Ing$nt$m vim frumenti 
advexit» et alibi saepe. Magne^ 
vis armorum . trajectis vocibus, 
praefert Leid. 2. Deinde cum in^ 
ur ceasa hofttum corporti LoteU 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Cap. I. 



la 



re Siy consul dixit: finesque hoAium usque ad orara 
maritimam eft depopulatds. Alteri consuli Aemilio, ^ 
ingreiTo Sabellum agrum^ non caftra Samnitium, ' 
non legiones usquam obpositae. ferro ignique ra* 
Ilantem agros legati Samnitium pacem orantes ad« 
eunt , a quo rejecti ad senatum , poteftate facta Q 
dicendi, positis ferocibus animis^ pacem sibi ab 



4« 6t Haverlt. cum inftr eaesa ho^ 
stittm y omilTa voce eorpora , Lo- 
vel. 3. cum iniir caesa corpora ho- 
stiam Ezc. Pithoei apud Hear- 
niuin. V. supra ad 6, 23, 3. tum 
inttr caesa koftium corporumVoff. 
9. tum inter caesa hoftium corpo" 
ra Lovel. i. HarleJ. i. ^ortug. 
Gaertu. et Fragin. Hav. tum in- 
ter caesa corpora f voce hoftium 
omilTa, Leid. 2. Quod vero de 
Palat. 1. et3. Gebhardus queftuB 
est, eos mutiloseffe, idquibus- 
dam meorum etiam accidit. Sex 
enim priora vocabula ^rmorum 
wagna vis tum inttr caosa , cum 
duobus ultimis periodi praece. 
dentis rtticta ahierunt^ desunt 
in Leid. 1. Eadem ut et duo se- 
iquentia corppra hoftium non ad- 
parent in Lovel. 3. vox hoftium 
etiam exsulat a Leid. 1. Praeter- 
ea tum caftris invtnta est sine prae- 
positione in Portug. Haverk. et 
muhae veterum edd. copiatum 
guae in caftris inventa est post 
voces omiflas legit LoveL 3. 

£a Luae matri dare se y consut 
dixitl Ea tuce matris dare se edd. 
Bom. anni 1^72, etParm. £a Luae 
•Marti dare seV o{£, 1. Leid.2. Lo- 
veL 1. et Fragm. Hav. £a Lua$ 
"mari dare se Florcnt. a m. 2. Ba 
Luae Marti se , omifTa voce darcj 
LoveL 6. £a Marti dare se Port. 
Marti dare se Gaertn. et Haverk. 
Catvae Matri dare se VoIT. 2. et 
LoveL 3. £a tuco Martis consut 
90 dan dixit LoveL a. Verum de 



Lua motre infra v. ad 4S, 33, a. 
Mox fines hoftium Lov. 5. hoftium» 
quefints LoveL 2. fineque hofiium 
Florent. in quo, suprascripta 
litera m^ emendatum eftt>?if(iM- 
que hofiium» 

§. ?• Ingrejfo Sabettum agrum} 
ingrejfos ad bettum agrum Leid. i. 
iugrtffo ad btttum agrum Voflf. 2. 
LoveL 3. Gaertn. et Haverlt. in» 
grejfo ad Sabtttum agrum vett. ecld. 
usque ad Froben. qui anno i53&. 
praepositionem ad omisit. De 
Sabettis v. Cluver. 3. ItaU Ant. 
9. p, 1061. et 4» 7* p. 1191. 

Legati Samnitium pacem orantn 
adeunt} tegati Samnitum Haverk. 
quomodo ]^raeferunt paullo aat« 
non modo idem cod. scdet Por. 
tug. LoveL 1. etHarlei. 2. V.in. 
fra ad 23> 119 11. tegati Samni^ 
tium ad consuttm pactm orantts 
adeunt Fragm. Hav. et Hearnii 
Oxon. N. vox orantts deest in 
Leid. 1. adtmity pro adeunty prae- 
fert Gaertn. 

I 

!!. 8. Pacem sibi ab Romanis^ 
tique jus adversus Sidicinos pe^ 
tierunt'} Sex priores voces inertia 
librarii desunt in Haverk. a Ro» 
manis habent VoflT. 2. Lovel. 3. 
Portug. ct uaertn. quemadmo- 
dum contra ab quo rtjtcti^ pro 
a quoy Portug. et Haverk. Deinde 
bettique sibi jus adversus Sidici» 
^nos VoflT. 1. Leid. 2. et LoveL 1. 
ac 5. btttumque uis adversus 5#*, 



Digitized by 



Google 



i6 



T. LIVII 



Romanis , bellique jus adyersus Sidicinos petierunt» 

y qua€ se eo jufims peterej quod et in amicitiam populi 

Romani secundis suis rebus , non adversis, utCampanip 

venij/ent: et adversus Sidicinos sumerent arma, suos 

< semper 



dhinos Gaertn. hHijui uisa r#« 
vtrsus Sidicintts Leid. i. cujus. 
librarius sub jecto digno syllabam 
r« delendam eflTc monuit. Tan» 
dem petisrt VoIT. 't* LoveL 3. et 
Gaerti^. 

$• 9« Quut st eo jufiius pttsrs » 
quod in amicitiam popuH Roma*' 
hH Flor. Rott. Helm. Voff.XprO 
latis miht persuadent , scripsiffe 
Livium : quod ei ij$ amicitiam, J. 
FR. GHON. Voculam tt addunt 
insuper Leid. 3. Lovel. i. 5. Har* 
lej. 1. et Portug. V. ad a, 44, 3« 
FraetereafMaiffrVf//aVo(r.i.Leid* 
d. etLoveK i. Insuper to to de» 
ficit in Fragm. Hav. juftitius au» 
tem, ^ro juftius^ exhibcC VolH 
a. V. supra ad 7, i5) 8» 

vt^ 



«1 



NoH advtrsisi ut Campani^ 
iffent} in Gampaniam venijfent\ 
a. et Lovel. 3. ut CampuHif «....- 
rtm Fragm. Uav» 

Sumrent amay suos stmptt 
hoftes , popuii Romaui numquam 
amicos\ arma sumpserant Fragm. 
Hav. Tura foputi Romani hoh a^ 
«irVoxVoir. i»Leid» a« etLovcL 1. 



* 5. 10. Nic inftdtpofuURmani 
nte ditiont tffent] Malim nec injide 

oputi Romani aut ditiont ejfeni. 

. Ftt. GRON. td tst^ qui Hequi 
aequofotdert^ ut Samnitts^Htque dt- 
ditioHi, idestt iniquissimofoedere^ 
M Camfanis tk amlciliam pofuU 
Romans %sstnt suscepti. tta Sifto- 
nius 1. ^e Ant. Jur. Ital. 1. Pofle. 
riusrecte; deprior^dubito.Fa- 
cit eadem in fidim poputi Romani 
Vtnire « ^t in SocittateiH poputi Ro* 
mani atquo' foidert auipi ; quat 



l 



diverda sunt. Qni tn iidem alio* 
rum veniunt, eo ipsosealiisin* 
feriores fatentur, quod ad co» 
rum fidem, id est, tutelam efi 
clientelam confugiuntt nam in 
'hac phrasi fides nihi) aliud esu 
quam defensio etclienteta exfide 
exprefla^ vel tacita» nn^c fidti 
et cienttta^ fidts et pairociniuni 
saepc conjunguntur. y • ad Flort 
S) 1» 3. £t hi quidem'et^am di* 
ountur foedcre facto in societa. 
tem etamicitiam^accipi) sednoit 
foedere aequot quia iiS| (|uo-« 
rum in iidem venerunty aliqusl 
re subiecti et obnoxii supt ad 

£rae(landum,quodpolliciti sunt* 
ivius inPra c. 19> i» Legaii rt 
Votscis fabrattrni tt Lucani Ro- 
mam veneruHi ^ orantts ui in fi» 
dtm rtciptrtHtur* Si a SamHttium 
armis defensi tssent , st suh impt» 
rio foputi Romani fidetiitr atqut 
obtditHter fkturos, c» aS» 3. Z«» 
eani atqut Aputiinfidtm ventruHt^ 
arma virosqut potttcentes* fotdera 
trgo in amicitiam acctpti* et c» 2jf 
«. Lucanos tt Jpuios ( nam utra» 
qut to anno societas coepta est) iti 
fidtm poputi Romani vtnifft adta* 
ium est, tJnde foedtre et atauit 
tegihus amicitiam fungere diltin« 
guuntur a8, 34) 7* I^sm qui ae* 
quo foedere in socletatem et a» 
inicitiam veniunt^ hos nulla rift 
iis, cum quibus foedus ineunt) 
inferiores > subjectosve^ aut ob* 




quo temporeprimumsocietatont 
cum Romanis fecerunt^ aequo 
/oedere in amicitiam recep.tos 
fuiA!e» ex iia conlUrc potcsl^ 



Digitized by 



Google 



L I B E R VIII. C A p- 11, 



17 



semper bofteSj populi Romani numquam amicos. qui. 10 
neCf ufSammfes, in pace amicitiam , necp utCampani, 
auxilium in bello petijfentp nec in fide pQpuli Homani, 
nec in ditione ejfent* 

II. Quum de poftulatis Samnitiam Ti. Aemilius i 



qude Livius 1. % 19.. 3o. et 3i» 
icribiL Nam res illoruni tum flo* 
rentilTimae, nequeeoloGoerant, 
ttt 8e, nisi fide et opibutt Bo- 
manorum , adversus alios tueri 
non pofl^ent, aut non pofl*e pu- 
tarent'. Non pofl*unt ergo Sam* 
nites dici tum in fide Romano* 
rum fuifle, et verba haec Livii, 
^ui H$c in fide populi Romani $S' 
siMt , potius de aliis sociis Bo- 
manorum accipienda sunt, auos 
IUi et adversus hofles defenaere 
solebant, nec facile patiebantur, 
suis viribus consiliisque bella ge* 
rere y ut 1. 2, 3o. et 53. et L 8« 
4. et alibi. Porro ex hoc Livii 
loco liquet, discrimeil inter eos 
efl^e, qui iu fidt^ et qui in ditiotts 
tunt. auod otiam significat 39» 
&4,7. ubi Galli, qui nomanis so 
dediderant) in senatu dicunt^ 
dsdidffft se prius iu fidtmtquam in 
pottftattm , poputi Romani^ et 36» 
98, 4. in oratione Phjaeneae Ae* 
toli ad consulem Boraanum. Non 
in serviiufm^ std infidem tuam, 
§fs tradidimus, Addc VaL Mai. 
69 5, 1» Gujacius 11. Observ. t3« 
ct 17, 33. haec verba Livii lau- 
i3ans, scribit, foederatos^ quj 
populi Romani majeftatem comi» 
ter conservare debent) non in 
fidt y sed in ditione populi Romani 
«ffe» Sed magis est^ ut hi infide 
popuii Romani efle dieantur. V* 
Salmas. Observat. ad jus Att. et 
Kom» c* s6. p. 600. et seqq. £tsi 
aotem htc , qui in ftdi sunt , ab 
illis difltnguuntur, qui fif ditione 
Bttot> tamen iidem^ qvA in ditiom 
sunt, ut dedititii , etiam infidt 
wffe 9 in fidem venirt et aecipi di» 
cuntur. Liv.7,3i,4. i& oratione 

Liw.Tom.ir.F.IL 



legatorum Campanorum Ad le» 
natum Romanuro» Poputnm Cam» 
panum^ urbemgue Capuam etc. /n 
vtftram ^ Patres cotucripii y po^ 
puttque Romani ditionem dtdimus^ 
et 8, 2y i3. senatus de iisdemt 
Campanos nonfoedere^ sedpef de* 
ditionem » in fidem venijfe^ Sallu« 
fitius4. Hiftor. iaEpiftola Mithri- 
datis. ad Arsacem : Fersen apud 
Samoihracas Deos acceptum in fi^ 
dem* et in Jugurth. 6a. ubi v» Gor» 
tium. DUR. Potius reducendam 
puto lectionem^ quam tantura 
non omnes mei , omnesque apud 
HearniumOxonienses praeferunt 
nec inditione, Eam primus mutftM 
vit Gruterus in ed. poftrema, 
quem reliqui recentiores per« 
peram secuti sunt. Livium prae* 
positiones repetere solitum fuiffe» 
s.upra vidimus ad 6» a8, 6. Vocera 
essent male omittit Leid» 2» In 
verbis praecedentibus in betio 
auxilium alio ordine legunt Lo- 
yeL 1. et 4* ^uomodo scribatt 
transposuifle videntur, quod eo* 
dem ordine paullo ante dixeral 
Livius in pace amicitiam* 

. $• 1. f. AefHitiui pmaor] 7?» 
Aemitius* Nam Diodorus £l. 16» 
p. 557O hunc in consulatu Ti* 
pipiov nominat« Suprt «tiam 
C2i 61, 1.] alius >f/» Aemititme» 
minimus ex Dionfsio. 810« Ti»^ 
berius etiam vocHtur Pighio in 
AnnaL ad ann» CDttt» pag. 3o^ 
Sigontut vcro ad Liv» 7, fti, 6» 
cum indicari Ti. Aemilium exi» 
ttimalTe videtur^ qul ibi quin» 
quevir mensarius fuiiTe dicitur| 
ubi vulgo slmiliter peecAtar» 
Fairim praeAomina Itistt et Tt» 
B 



DigitizeChby 



Google 



i8 



T. L I V 1 1 



praetor senatum consuluilTet ^ reddendumque his 
foedus Fatres censuiflent^ praetor Samnitibus re« 

2 spondit : Nec^ quo minus perpetua cum eis amicitia 
ejjitf per populum Romamm stetijje: nec contradtcif 

^qmny quomam ipsos belli culpa sua contracti taedium 

3 ceperit , amicitia de integro reconcilietur. Quod ad Si-' 
dicinos adtineat, nihil intercedi, quo minus Samniti 



hfrius in Mflfs commatanturj sive 
illud pro hoc subponi solct. V. 
infrA ad 4o» 44? 12. Deinde P. 
R, pro pratior^ hic et mox ver- 
bis sequentibus praeferunt Vofl*. 
1. Leid. t. et Lovel. i. poputusque 
RomanHS Lovel. 3. Idem hic er- 
ror , ex non intellecta vocis praem 
ior nota pr. ortus, alibi saepis. 
aime committitur in codicibus 
' calamo exaratis. V. ad 3i» 10, 
4. Vox prasior noa adparet in 
Klock. 

Sinatum eonsutuiJJ$$yreddendum' 
qut his fpedus Pairts censuisseni y 
praeior} Omnia haec verba de- 
•unt ih Haverk. et Hearnii L. 1. 
quorum librarios in errorem 
abripuit repetita voz pratior* 
V. infra ad 9, it, 11. tt rtdden» 
dum his foedus exftat in Gaertn* 
Deinde consutuisseni , pro ccU' 
suisstni^ dederunt scribae VolT. 
s. et Fragm. Hav. nondum ob- 
liti verbi, quod modo praeces. 
serat« Moxrespondet^ ^tortspon» 
dii, Gaertn. 

$• «. NtCt quo minus ptrptiua 
amiciiia tsstiy per povutum Ro^ 
manum sieiiffe] Vet. lib. perptiua 
cum eis amiciiia, SIG. Non ali- 
ter patitur Latini sermonis nor* 
ma. Quare male duo PaUtino* 
rum codd. ptr pqputum Roma» 
nam fecijft, GEBH. , Voces cum 
tis a Sieonio additas agnoscunt 
non modo omnes mei, sed et 
Hearnii codd. OxonieAses ac Nea- 



pol. Latinii. Deinde ptr popum 
tum Romanum fecijft Voff. «. et 
Leid. a. poputum Romanum ftcifft 
Lovel. 3. Sed alterum optimi 
codd. tuentur, et Livio frequens 
est. Supra 2, 3i, 11. Quoniam ptr 
tum non sitiiffei , quin praejtart^ 
i^r: 3) 61 ^ a. Non per mitiits sit- 
itssiy nt vinctrtni. 6, 33, 2. Nihit 
per atitros siarty quo minus inctpia 
ptrsequereniur. 9, 14« i* Per uiros 
sitiifftiy quo minus disctdtrtiur ab 
armis, 44» ^4» i^* ^er quos sit» 
iiffti , quo minus bttli finis fitrei, 
c. 19^ i4* Nunciartf ni absiftaiur 
httto , ptr uirum sttiiffei , tum non 
pro amico^ nec pro socio habiiuros 
tffe. 45, 23) 6. Ne pratsiartmus » 
ptrvos sieiit, et alibi ^epe. 

Cluoniam ipsos betti cutpa sua 
coniracii tatdium ctptrii"] si ip» 
sos betti Loveh 2. Deinde betti sua 
cutpa coniracii Lovel. 4* sed td 
sua exsulataLovel. 5. Moxrtconm 
sititiury pro rtconcitieiurf Leid.a. 

$. S. (luod ad Sidicinos adiinti} 
In sola ex editis apud me Siso* 
niana reperio aaintai: poftea 
spreverunt. At ita Flor. Bott* 
Helm.Voriani duo. J.FR.GRON. 
Praeter codd. a Gronovio lau- 
datos, aiiintai etiam LoveL cruin. 
quc , Leid. duo , Harlej. 1. ror* 
tug. Gaertn. Haverk, ct Fra§;ni» 
Hav. quorum omnium auctori* 
tate revocavi. In ed. G1. Jac. 
Gronovii anni 1679. i^ ^^^^*^ P^ 
terna aainti lapsu operarum da« 



Digitized by 



Google 



L I B E R VI. C A P. U. 



>9 



populo pacis bellique liherum arbitYium sit. Poedere 4 
icto, quum domum reverlilTent, extemplo inde ex- ' 
ercitusBomanus deductus, a^nuo Stipendio et trium 
mensium frumento accepto; qupd pepigerat con- 
sul, ut tempus induciis daret, quoad legati re- 
diflent. Samnites, copiis iisdem> quibus usi adver- 9 
8US Romanum bellum fuerant , contra Sidicinos pro- 



tam est. Id G1. Hearnittm in er* 
rorem protraxit, ut moneret^ 
atlfnef etiam Sigonium edidifle, 
et Gronovium e Mfl.i9reilituifle9 
consonantibus codd. suis , quum 
alii atttHet omittant : quae omnia 
contra sunt. 

Nikii intercedi , quo mittus Sam^ 
niti popuh pacis betlique tiberum 
arbitrium sit} uihit interdici Lo- 
vcl. 5, et Hearnii .Oxon. N. in 
contextu. Deinde quo miuus sa^ 
cramenti poputo VolT. 3. et Lovel. 
3. quo minus Sanni poputo Port. 
Tumpacis betti tiberum arbitrium 
sine copula Lovel. 6. pacis betti- 
que arbitrium tiberum LoveL 4- 

$. 4* Extempto inde exercitus 
JRomanus ductus] Vet. lib. rfrrfa- 
€tus. Sic paullo post [c. i6, lo.] 
Reditctae Romam tegiones, ut for* 
tafl*e recte^ Romamdeductus ^ le- 
gi pofl^it. SIG. PaU. tres MSS. 
coad, et Gampani editio exerci" 
ius Romanus deductus, unde con.. 
jtcit Sigonius legendum Romam 
deduetus. GEBH. deductus eti^m 
omnes mei , eiceptis solis Leid. 
1. et Harlej. a. quare id recte 
eraendatum puto. Quod vero Si* 
conius insuper conjicit exercitus 
Romam deductusy a Liviana qui- 
dem' loquendi ratione non dis» 
ccdit. V. supra ad 69 26, 8» et 
c.339 12, An tameh invitis libris 
ita legendum sit 9 valde dubito* 
Gerte similiter loquitur Livius 
infra boc lib. c. 17, 8. Eo ex a. 
gro SidiciM ex$rdtus Romanus aon 



eU deductus. Geterum RomanuM 
fxercitusf vocibus transpositis » 
legit Lovel.4. ut c. 6, i3. Jb u^ 
tra parte cedere Romanus exercir 
iuscepisset. PauUo ante f'/»»^»«M 
tiomum revertissent y addita pri^ 
ma dictione, Haverk. • ^ 

Et trium mensium frumento ac* 
cepto , quod pepigerat consut ] ln 
PalL pr. ac tert. baec ita conci- 
piuntur : trium mensiumfrumento 
acceptoy quod jpepigerant. Consut 
ut't€mpus indiciis daret , quoad /r- 
gati redissent. Quasi in pactiim 
oblatum efl*et, non poftulatura 
Bomanis. GEBH. Vocula etnon 
adparet in Haverk. DeindefWMw 
mensumfrumento Leid. 1 . et Gaert» 
ner. V* infVa ad 39, 3, 6. Tum 
quod pepigerant ^ consut ut tem» 
pus induciis daret Vofl*. 2. et Lo- 
veL3. Sed alii omnes stant pro 
vulgato. 

Tempus induciis daref, quood te» 
gati rediffentl induciis tempus da^ 
ret Vofl*. 1. Leid. 2. Lov. 1. 5. Por- 
tug. et Haverli. Praeterea quod ad 
tegati Leid. 1. V. supra ad 7,34, 
3. quod tegati ed. Parm. V. ad 
6, 38, i3. Tum rediissent Harlej. 
«.V. infra hoc lib. ad c. 26, 6. 

$. 5. Copiis iisdem , quibus usi 
Mdv^sus Rom^num bettumftierant} 
Gupio doceri^ an boc usquam 
alibi legatur. Mihi insolens ge- 
nus loquendi efl^e videtui". Vox 
bettum fortaflls ex gIofl*a est , et 
ab aliquo profecta , qui non co- 
gitabat^ advtrsus Romanum dici 

B 2 



Digitized by 



Google 



20 



T. LIVII 



fecti y haud in dubia spe erant mature urbis holtium 

6 potiundae. Tum ab Sidicinis deditio prius ad Ro- 
manos coepta fieri est: dein, poltquam Fatres^ut 
seram eam ultimaque tandem neceflitate expreflam 
adspernabantur^ ad Latinos jam sua sponte in ar- 

7 ma motos facta est* ne Campaui quidem (adeo in« 



pro advcrsus Romanos. Certe 
aliquid vitii in lioc looo; elTe «u- 
«picor. DUKERj 

Haud in dubia 5p$ tranf maiur$ 
mrbis koftium ffotiundatl Pall. pr. 
et tert. haud iu dubio $rani. Sic 
Bupra 1. 3, lo. Nisi dum in initgro 
rts sii. V. ibidem nollras notas. 
c« 6. hoc libro. Mihi quoqu$ in 
inctrto rttictum sit, GEBH. haud 
in dubio trant etiam VoIT. 2. et 
Lovel. 3« de qua locutione su- 
pra egi ad 3> 8« 9. Aliorum ta- 
men vulgatum servantium eon- 
sensus cfficit, ne quid mutan- 
dum censeam. Unus Klock. omilTa 
praepositione, haud dubia spt 
wrant praefert : quod nec ipsum 
placet. Infra 37, »8, 6. Primo iu 
magna spt fuii. ubi alia vide. 
Tum hoftium^urhis ftiundat edd. 
vett. u^queadFrobenianamaniii 
i535. urhis potiundae hoftium Lo- 
vel. 4. urbis hoftiumpotiti Gaertn. 
urbis hoftiumpotiri. Undt tum Voir^ 
a. et Lovel. 3. duplici lectione 
potiri et potiundae (quod expri- 
mitur r^ undt) simul in contez- 
tum recepU* Sed et bic vulga- 
tae lection), controversiam non 
inovendam elTe arbitror. Namop- 
limi quidem auctores potiri cum 
casu secundo junxerunt. V. VoIT. 
«7. Gramm. 3i. et Gortium ad Sall. 
Jug. 25, 10» Livium tamen alibi 
ita locrui non memini. (*▼• ta» 
men ad 25« 149 $• ) 

$.6. M Sidicinis dtditio prius 
ad Romanosfitri coepta tst ] a Si- 
dicinis Gaertn. et rragm. Uav. 
Uiac voz prius deficit in Leid. 



I. Tura^#r/ coepttt #ff legunt Lov. 
2.etGaertn. cotptaftrifftHdtTXe], 
u coepta ftrri tst Lovel. 1. Y. ad 

5> 54, 6. 

Dtin^ postquam Patres^ Ita edi- 
dit Gel. Jac Gronovius, quum 
priores conftanter praeferant 
dtindt, quod etiam servant VoflT. 
duo, Leid. duo, Lovel. quinque, 
Harlej.2. Portug.Gaertn.Florent. 
Klocli. Haverli. et Fragm. Hav. 
V. supra ad 3, 3^ 6. 

Ui stram tam uttimaque tan» 
dem ntctft^rtatt txprejfam asptrna^ 
hantur] T6 tam ignorat Lovel. 
3. Tum uttima tandem nectssitati 
exprtssam^ sine copula ^«e,Gaert- 
ner. uttimamqut tandtm necessi" 
tatem txprtssam Klock. uttimaqu$ 
ueetssiiate tandem txpressam Lo- 
vel«'4* uttimaqut tandtm ntftssi» 
tatt opprtjfam Love). 5. Liv. 3y 
3o, 6. Expressit hoc nectssitas Pa^ 
tribus* £t eo sensu saepe hoc 
verbum a Livio usurpatur. 

$. 7. Nt Campani quidtm'] nee 
Campani quidem Vofl*. duo,Leid.2* 
Lov. 1.5. Harlei.2. Fort. Gaertn» 
Haverk. Fragm» Hav. If earnii Ox» 
N. B. ct edd. vett» usquo ad Fro» 
benianam anni i535. V. supra ad 
1, io> 3. In verbis sequentibus 
his se , ut aequum erat , abftinuer$ 
praefert Klock. Sed quibus se ab- 
stinuere? Beceptam lectionem 
omnes codd. recte tuentur. 

{. 8. Ex his tot foputis imgtus 
txtrciius , duct Lattno^ fints Sam' 
nitium ingrej/us'} Vet. lib. unus 
ingtns txercitus, SIG. Quod mo- 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Ca». IL 



2r 



juriae Samnitium^ quaro beneficii Romanorum^ m^- 
moria praesentioir erat) his se armis abftinuere. Ex 8 
his tot populis unus ingens ezercitus , duce Latino 
fines Samnitium ingreOus, plus populationibus, quam 
proeliis, cladium fecit. et, quamquam superiores 
ce!rtaminibus Latini erant^ haud inyiti| ne saepius 



nnit Si^onius, reperi in Pall. 
tribus : Ex Jtis tot popMUs unus 
inggMs gxercitus» Neque ab hoc 
loquendi modo adborrent opti- 
mi auctores, ut yulgo putant. 
Catullus Ccarm. 22.] 

j 

Naec eum tegit , tum htttus ttts 
tt urbanus 

Sufftnus, unus cttprimutgus M 

JRursus viditurm 

Ipse Livius 1. 28, 3S. Ut ntmo »- 
tius exteruus magis enixe adjuvem 
rit rem Romanam. GEBH. unus 
ingens exereitus etiam Florent. 
Voir, duo , Leid. duo , Lovel. 
quinque,Harl. 1. Fortug. Gaertn. 
Klock. Haverk. et Fragm. Hav. 
Keque Gl. Hearnius, qui eam le. 
ctionem recepit, ex Oxoniensi- 
bus suis aliam lectionum diver- 
sitatem notavit, nisi quod L. a. et 
G.CVeith.} praelerant simut ingens 
$xereitusy ut reliquos etiam »- 
teus ingens servafTe verisimile sit. 
Sane eo sensu uhus supra est 7». 
34« 3* P» Decius tribunus mititum 
tonspiett unum editum in sattu cot» 
lem, At hoc loco unus exercitus^ 
nt obponatur praecedenti £x 
his tot poputis, AHbi autem Li- 
▼ius uni subilantivo duo adfe- 
ctiva jttngere solet line inedia 
copula. V.supraad 1, j4, 7« Tum 
etuee Latinos fines Samnitium Lo- 
vel. y, ^ed sibilus ih voce La- 
tinos adha'esit ex similitudine li- 
terae initialis vocis sequentis. 
V. ad 4) 33, 10. duee Latino fines 
anitium Haverk. Sed hic literam 



initilem vocis Samnitium interw 
cepit finalis vocis pr&ecedentis. 
V. ad 3o, 3, 7. 

Ptus poputationihus^ qua m proe» 
tiis , ctadium fecifi poputationibus 
ptus Lovel. 4. Tum qaam praediis 
ctadem fecit Gaertn. quam proe»' 
tiis etaudium fecit Lovel. i. 

^uamquam superiores certami* 
nibus Latini erant} Si superiore» 
certaminibus erant Latini , quin 
beUum 'j>erficiebant? Nec satia 
mihi facit, quae subjungitur, 
ratio , ne saepius dimicandum fo» 
ret scilicet. Ficri etiam poteft, uk 
loeus sit mutilus, quod suspicor, 
non etiam alTevero. GLAB. cer^ 
taminibus Laiini superiores erant 
Lovel. 4« Vox Latini deficit in 
Hayerk. Deinde effent logunt Por- 
tug. Gaertn. et Haverk. Sed et aU 
terum prpbum est. V. ad a, 5o« 
6. Locus inmerito Glareano su- 
specttts est. Quanqaam supe* 
rjores eertaminibus Latini beK 
lum tamen non periiciebant, quia 
forte Samnites in casum univer* 
sae dimicationis non veniebant. 
Si autem addidifTet Glareanua 
caufTam, cur sub>unctaratiodis« 
pliebret, cujus ea ponderisfuis. 
set> examinarj potuifTet; nuno 
eo tac^ente Ulam divinare ne« 
queo. Gerte locura mutilum cITe, 
nihil persuadet« 

Ne saepius dimicandum foret^ 
agro tioflium^ excessert] ne se priu^ 
Havcrk. Deinde agro tkoftium e^s* 
sere Fortug. quomodo eedere pu* 
gHUf eivitate^ de quibus v« supra 



Digitized by 



Google 



aa 



T. LIVII 



9 dimicandum foret^ agro hoftium exceiTere. Id spa- 
tium Samnitibus datum est Romam legatos mitten- 
di, qm quum adilTent senatum, conquefti eadem se 
.fbederatos pati^ qi^ae holles elTent palll, precibus 
loinfimis petiere, ut satis ducerent Romam victoriam, 
quam Samnitibus ex Campdno Sidicinoque bofte eripuis* 
sent: nevinci etiam se ab ignaviJHimis populis sinerent. 



«d 9, 10,5. Veram-etalterumpro- 
bum est, ac reliciuoram oodi- 
cum auctoritate derenditur, Su« 
pra 2f i3, 4* Extreitum ab S^ni' 
cuto deduxit P^rstua , tt agro Ro- 
mano exctssit, c. iq, 9. ^tbutius 
pugna excessit, 4» 28, 8. Ictus sa- 
xo y ftrfracto capitt , acit txces* 
sit, 10, 14» 16. Rtcepti pofi sigua 
proiiioexctsstruHt, 27, so^ 3. (luum 
Scipio y reditns jam Tarracontmy 
s.aliu Cajlutontnsi txcejfijf^et, ( * v. 
ad 10, 2, 3. 34 9 28, 12.) PauUo 
ante haud invicti^ pro haud iftvi» 
#i, Haverk. Alibi pafTim ita scri- 
bae lapsi sunt. V. ad Epit.Liv.S. 

$. 9. (ius quuffi adiisstnt stna* 
ium] audissent stnatum Leid. am- 
bo, et Gacrtn. V. infra ad 10, 12, 
s. Neque «liter VoflT. 1. a m. 1. 
in quo poftea addita nota indi* 
cat, legendum elTe adisstnt ; quo 
modo etiam praeferunt Florent. 
VoiT. a. LoveL quinque, Haverk. 
Fragm. Hav. et editi ante Aldum, 
qui adiisstnt dedit. Prisoam igi- 
tur lectionem revocavi. Amat 
enim Livius bas contraetiones. 
V. supra ad 7, 20, 3. Alia slmi-' 
lia V. ad 27, 19, 10. In verbis prae- 
cedentibus ffis spatium Samniti'- 
hus datum ^fi Romam ttgaios mii~ 
iendos habet Fragm. Hav. Bcribae 
aberratione. 

Eadem st ftdtratos pati y quae 
hojits tsstnt passi] pati fotdtratos 
Gaertn. Deinde hojits passi tS" 
ftni Leid. s. et Fraga». uav* 



$. 10. Ui satis iuttrtnt Romani 
victoriam^ quam Samnitibus"} Ali- 
ter baec in PaU. binis, pr. ae 
tert. conllituta sunt : ut suffictrti 
Romanis victoria, absque dubio 
ab sciolo, lecttonem legitimam 
interpretante. GEBH. St satis 
ductrt hic idem ell, quod satis 
habtrty id eft^ contentum eflTe , 
(nec puto aliter accipi poffe) nx>n 
satis adsequor sententiam horum 
verborum ^ quod non vidco, quo- 
modo Romani poffint dici con- 
tenti victoria» quam Samnitibus 
quidem etipuerant^ sed ante eam 
ereptam nullam ipsi ex Samniti- 
bus tulerant. Si quid Mfti adju- 
varent, mallem ut satis ductrtni 
Romani^ victoriam Samnitibus ex 
Cantpano Sidicinoque hofit tripuis- 
st, Satis habert ita ubique cum 
infinitivo vel conjunctionejf po« 
nitur. V. Gebhardum ad GorneL 
Nep. Epamin. 8. et Cortium ad 
Safluftii Jug. 3i, ao.^DUK. £a. 
dem lectio, quae Gebbardo, mi-> 
hi quoque obvia fuit in Voff. ,2« 
LoveL 3. et Fragm. Hav. quam 
recte ex interpretis expositione 
natam putat. V. infra ad bujus 
lib. c. 24 9 18. Romani duetrtni 
victoriam satis , scilicet effe , id 
eft, eam sufFicere. V. supra ad 
4» 3o) i5. Pipaeterea ro ut deeft 
in LoveL 2. quod poft verbum 
ptttrt saepe omitti solet. V. ad 
02, 39, 5. Unius tamen cod. fides 
levior videtur, quam nt ei ob« 
temperemus.Deinde quam de Sam^ 
nitibns Haverk. et Hearaii Oz. B. . 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Cap. n. 



23 



Latinos Campanosque, si sub ditione populi Romani <?j- 1 1 
sent^ pro imperio arcerent Samniti agro; sinimperium 
dbnuerenty armis coercerent. Adversus haec respon- la 
8um anceps datum^ quia fateri pigebat, in potefta- 
te sua Latinos jam noii efle^ timebantque^ ne ar- 
guendb abaltenarent : CampanorufH atiam condttionem i3 
ejfe^ qui nonfoedere^ sed per deditionem^ in fidem ve^- 



Ne vinci etiam se ah ignavissi- 
mis ffopnlfs sinerent] nee Vinci et^ 
iatn se Lovel. s. etHearnii Oxon. 
C« ne vfcisse se etiam LoveL 4* ne 
nnici etiam ab ignavissimisy lite- 
ris transpositis et pronomine o» 
milToy Haverk. 

$. 11. jfrcerent Samniti agro: 
sin imperium abnuerent^ armis ceiH'' 
eerent] Samnitumagro Haverk. De- 
inde si imperium abnnerent VoiT. 
a. Leid. 2. LoveL a. 3. 4* Fortug. 
Gaertn. Haverk. et Fragm. Hav. 
•ollemni scribarum lapsu. V. su- 
pra ad 4 9 S > 6. si imperioum ab» 
Muerent LoveL t. quasi llbrarius , 
duplicem lectionem imperio et im^ 
perium reperKTct, eamque simul 
referre voluiflTet. Tum eoarcerent 
Florent. et Gaertn. quomodoafr- 
arf#o Feftus memorat: ubitaihen 
aberceo inMftis eflTe VoITiusEtym. 
ling. Lat. in v. jlrceo tellatur, 

§. 13« ^dversus kaec responsum 
anceps datuml Jdversus koc VoflT. 
duo, LpveL i. et Fragm, Hav* a 
m. 1. j^duersus kuncHaverk. ,Tum 
anceps responsum alio ordrne Lo- 
yeL 4* Mox etiam jam Latinos non 
esse idem codex. . 

Timebantque, ne arguendo ab^ 
aiienarenf] Voculam que omittit 
Leid. 9« Deinde alienarent efl; in 
Harlcj. 2. et Haverl(. At cui bo- 
no? ahalienare Livio usitatum cft. 
Ita cap. seq. Campanos metu ab~ 
aiienavit, a6 > 38 , 4* Neque enim 



indigna patientium modo abatiena* 
hantur animi, 22, 60 ^ i5. Demi» 
nuti capitey abatienati jure civium, 
35, 3i, 7» Ne spes incisa Phitip» 
pum abatitnaret, /fi^ 6, 1. Om^ 
nium ab se abatienavit akimos» et 
alibi. abatienarentur >egit LoveK 
4* V. ad 3^, 22, 8. cajcUienaret in 
Campanorum atiam conditionem^ 
erasa a in. 2. voce esscy Florent* 

$. i3. Non foedere , sed per de* 
ditionem infidem venrssent'} Quem. 
admodum Livii rerba accipien« 
da sint, docct.Cef. ^raevius ad 
Flori 1, 16, 2. Gcterum prd de» 
ditione in fidem Voff. 2. et Lovel. 
3. pervenissent fidem in dtditionem 
LoveL i^,per deditionem in fidem 
dedissentHSiyeTk, Male. venire in 
fidem , ut venire in deditioftem^ ve* 
nire in jus ditionemque. V. ad q, 
abv 4« ct ad 33, 87, 4« Ipsum il- 
Ittd in^fidem veuire infra eft'8t 
25 , 3. Lttconi atque Jfputi in fi^ 
dem venemntm ubi alia vide. 

Quieturos. in foedere Latino nim 
fiii esse] quitturos in foedere Lati^ 
nos Harle}, 1. in foedere quieturof 
Latinos LoveL 4* prohibere pos» 
set^ pro quicturosy Leid. 2. Sed 
quieturos. in bac re probum elt, 
V. ad 45, 37, 2. Verba quietum 
ros, in foidtre etc, quibus ipsi v#- 
tint desunt in Love). i. 

Quod btttarey eum quihus ipsi 
vetint, prohibeantur^ Perspicuum 
eft, legi debere: infoedere Lati^ 



Digitized by 



Google 



^ 



T. IilVlI 



niffknti itaque Campanos, seu velint, seu nolint, quie» 
tuYos. infoedere Latino nihil ejfe, quo bellare, cum qui'- 
hus ipsi velinty pYobibeantur. 

1 III. Quod responsum slcut dubios Samnites^ quid<- 
nam facturum Romanum censerent^ dimisit^ ita 
Gampanos metu abalienaritj Latinos, relut nihil 
jam non concedentibus Homanis^ ferociores fecit* 

9 Itaque , per speciem adversus Sanmites belli paran« 



no nihtt isse^ qn^ htttaUj tum quh 
hus ivsi vetittt , protiiheantur. Et 
810 alter Voilianas. Antiquiorta. 
men quod^ ut forte fuerit etiam 
frokihtai. J« FR. GRON. ^Mo<f M. 
far§ non tantum serTat VoIT. an- 
tiquior, verum insuper Florent. 
Leid. 1« Lovel. a. 4. 5. HarleJ. 1. 
Portug. Gaertn. Haverk. Fragm. 
Hav, et Hearnii Oxonienses. At 
€ur pHgnare Leid, 9. quod eft ex 
gloira interprctia, CSerte alibi 
fugitari t(fi hittare subponitur in 
codd, «criptia« V. N. Heina. et 
Cel» Burmann, ad Naaon. Ep. i3^ 
6^, quet h*ttar4 praeter unioum 
Gronov. laudatum cod. habent 
etiamLoveU3« etHarlej.2. Tum 
€um quihus votuui Leid. «. Dein. 
S.C prohihereaiur Fragm. Ha v. pre- 
itheani LoveH. etHarlei. 1. un- 
Ae }uvari poflTet altera Gronovii 
conjectura quod prohiheai. Sed 
priorem in conteztum reoepit, 
eamque modomemoratorumMao- 
rum fide servavi. 

$. 1. Sieuiduhios Samniiesy quid^ 
nam /aauruw Romanum eenserini^ 
dimrsie} sicut si duhios LoveL i. 
fieui duohus Klocli. Tum vox Som, 
nites deeft in Gaertn. Hinc quod^ 
nam faeiurum Romanum eensereni 
Port^ a m. 1. quidnom fuiurum Ro- 
Ptani eenserenihQv.B, fVeith.J Sed 
paflrtm/7f/«r«i etfuiurus^ ut et/#- 
W ac/iif\ in Mftis confundi solcnt a 
librariia. V. ad 3i, 45, 2. Dein- 
do rmisii Lovel. 4. V. iafra ad 



S, s, o. divisii Voff. 1. quomo* 
o alibi aaepe peccarunt libra« 
rii. V. ad 37, 45, 19. Prima ct- 
iam capitis hujus vox Quod deeft 
in Lovel. a. 

Ua Campanos m§iu ahatiemnfiij 
iiaque Campanos VoflT. a. et Lo- 
vel. 3. ac 5. Solent hae particu- 
lae in membranis vetufti» com« 
mutari. V. ad ai, 53, 7. ai Cam' 
panus Florent. in quo iia Cam* 
panos recte a m. 1. acriptum 
fuisse videtur. Tum meius aha» 
tienavii VolT. 9. Portug. Haverh. 
et Fragm. Hav. Sed referen. 
dum eft ad praecedens respoum 
sum j quod Gampanos meiu aba* 
lienavit. 

Nihitjam non eoneedeniihus Ro- 
manis'] Ferperam Pall. duo nihit 
§am non eoniendeniihus Romanis, 
GEBH. Similiter crrant etiam 
Voff. 2. et Lovel. 3. eoncedere et 
eoniendere etiam stipra in Mflls 
commutabantur 6, 46» 10, (*v. 
ad 37^39, 1.) at nihit fam noti 
eredeniihus Klocli. cujus librari. 
U8 scribere forte voluit eedenii^ 
hus. Alibi autem voces eedera 
ct eoneedere permutantur. V. ad 
2, 47« 3. Sed aliorum vulgatum 
servantium consensum sequor. 

$.2. Crehra concitia indiceniesj 
eonsitia Leid. 2. Fragm. Hav. et 
ed. Parm. Sed indicatur hto 
communis conjunctorum popu. 
lorum Latii respublica ; quod 
noa CQiuitiumf $tdcontitiumt vo« 



Digitized by 



Google 



LIBER Vin. Cap. IIL 



s5 



di crebra concilia indicentes^ omhibus consultatio* 
nibus inter se principes occulte Romanum coque-^ 
bant bellpm. huic quoque adversus servatores suos 
bello Gampanus aderat. Sed quamquam omnia de 3 
induftria celabantur, priusque, quam mov/erentur 
Romani) tolli ab tergo Samnitem hoAem rolebant; , 
tamen per quosdam, privatis hospitiis neceiTitudi- 
nibusque coi^unctos^ indicia conjurationis ejus Ro« 



cari , docet Gronov. ad Liv. 44« 
s, 5. Supra 5, 5, 8. Haee tam 
€rehra Etruria$ conciUa de mititn^ 
dis FeJQS auxitiis. In Terbis prae- 
cedentit>u8 Ita persveciem habent 
edd. usque ad Frooenium, qui 
anno i535. Itaque, «onsenti enti- 
bus omnibus libris» subaituit. 
V. ad $. praeced» 

Frincipes oecutte Romanum eoque» 
hant helium] Vox oceutte deficit in 
Lovel. 4* Tum coHquerebant het- 
ium Haverlt. Scriptum credidit 
librarius c6qu*ehaut, Sed coque- 
baut probum eft* V. infra ad 409 
XI, «. 

Buie quoqui adversus servatores 
suos hetto Campanus aderat} kuc 
q^oque Leid. a. hinc quoque LoVeL 
6. Gaertn. et Fragm. Hav. quo* 
mnodo frequenter errarunt libra- 
rii. V. ad a5, 4o* a Uincadverm 
sus senatores Voff. a. Leid. a. et 
Lovel. 3. adversatores Leid. i. ad^ 
versus eouservatores Lovel. 4. Sed 
simplex sufficit. Infra'349 5o, 9. 
Frosequeutihus cuuctisy servatorem 
tiberatoremqueadctamantfhus.Tum 
suo hetto llarle}. 1 . vox betto deeft 
in Lovel. 4. Tandem Oampauus 
erat Leid. 1. 

5. 3. Priusquet quam moveren" 
furRomanit totti ah tergo Samni- 
ttm tiofiem votehant} ptusf quam 
moverentur Leid. 9. prius', quam 
moverMHtur Florent. Leid. 1. Lo« 
▼eL »• 3. 4- ^* Harlej.dao, PortuK. 



KIoclc. Haverlf. Fragm. Hav. om« 
neaque Hearnii Oxonienses. lA 
aliquo modo ferri poffet , si to- 
tam hanc periodum parenthett 
includamus. Potius tamen eft, ut 
dicamus, voculam que ob litci^a- 
rum similitudinem interceptam 
eiTe a sequenti quam, quemadmo.» 
dum etiam intercidit ante vocem 
quamquam supra 3, 5i) i. Alii, 
qui in similes codd. incidentes 
conjunctionem tamen neceflari- 
am videbanty eam hoc modo re- 
ftituerunt, r# f^nMf , quam mov0^ 
rentur; quae lectio fuit Kloclc* 
Mox totti deeft in Leid, 2. Tum 
a terso legunt VoIT. 1. Leid. a.' et 
Lovel. 1. 5. D^inde Samnitum ilo- 
ftem Portug. a m. 1. Samnitium 
a m. 3. Paullo ante cetehrantur 
Voir. 2. Lovel. 3. ct Klock. 

Tamen per quosdam^ privatis tto» 
spitiis necessitudinibusque confun» 
ctos^ Eacdcm membranae [Ful. 
denscs] privatis hospitiis necessim 
tatihusque, MOD. Nullibi reoeri 
lectionem membranarum Fulaen« 
sium. NisiquodGampanusj9nVa« 
tis auspitiis neceffftudiftibusque con^ 
junetionis ediderit. Quid autem 
illum moverit, divinarenonpos- 
sum. GEBH. tu per quosdam cre- 
berrima librariorum aberratio- 
ne Gaertn.. V. ad Liv. aa, 17, 6* 
Tum privatis auspiciis LoveL 4« 
et Fragm. Hav. quomodo etiam 
paflim scribae lapsi sunt. V.'ad 
MX^ a, S. Dalnde nH9ssitudinisqu§ 



Digitized by 



Google 



T. LIVII 



4mam emanarunt. jussisque ante tempus consulibus 

abdicare se magiAratu , quo maturius novi consules 

adrersus tantam molem belli crearentur ^ religio in« 

r cellit^ ab eis^ quorum inminutum imperium eflet^ 

5 comilia haberi. Itaque interregnum initum. duo in« 



£9ujumctos Harlef. s. V. ad ii, 60, 
7. ntc$ssitudinihusqu$ conjunetis 
Jjeid. a. et Lovel. 1. neccssitati' 
husquey quod in membr. suis in- 
venit Modius, in nuUo etiam meo- 
rum exftat. Neque id verum pu- 
to. <^uamvis enim dudum docti 
docuerinty veteres n$c$ssitat$m^ 
:pro n$c$ssitudi»$dixiS£e; id tamen 
etiam Livium fecilTe , nondum 
observavi. Quincontra;;r/Va/«ii» 
Mospitium et n$e$ssitudintm jungit 
^etiam infra 43» 38, 8. Frivati ma- 
ixim9 kospitii Mucia ^ quod ei pa» 
ftrtmm cum Marcio $rat* ^b hujus 
necossitudinis comm$moration$ orsim 
et mox , jimtcitiam hospitiumqu$ 
eum Pkitippo fuiss$, minim$ inm$' 
mor$m n$c$ss.itudinis $fus hgatio^ 
n$m $am susc$piss$, Solent autem 
librarii voces necessitas et neces^ 
$itvdo in Mdis commutare. V. su- 
pra ad 2, 4^9 3. etDavis. adCae- 
•ar. 8. belU Gall. 53. et ad 1. 
belli Giv. 8. etiam viros doctos 
ad SUet. Glaud. 16. 

Indicia conjurationis sjus] con- 
ipirationis $jus Leid. 2. quod ex 
giofla puto. V. infra ad 39, 17, 
6. Mox addita voce Romam omnia 
gmanarunt Kloclt. ^ 

$.4* 3^ssisqu$ ant$ ttmpus eon* 
suiihus ahdiear$ simagiftratu^Uter* 
que consul bello (Irenue se ges. 
•erant, Plautius adversu«Priver. 
nates . Latinos tnquam (si quid 
hoc ad rem aitinet) ac Antiates : 
Aemilius etiam pacem ex Samnio 
attulerat. Mirum icitur, quare 
hi magiftr^tum abdicarc coacti 
fuerint. hoc , mea quidem sen- 
tentia, Livio diligentius explit 
eandum erat. Dionysius noa ia* 



cuit, 81 modo curo habcremus. 
Excellentia etiam faorum duo* 
rum, Torquati acDecii, quan- 
tum M. Valerii ac GoflTi virtutem 
antcibat? cum anno cdxx. poft- 
ea ipseLivius [8, 16, 4*1 fateaiur, 
M* Valerium maximum ea tem. 
peftate imperatorem. GLAR» ' 
Gauffam , cur ante tempvs abdi* 
care coacti fuerint, indicai Li« 
viiis verbis seqq. quo maturius 
novi eonsuhs adv$rsus tantam mo" 
lem h$llier$ar$ntur. £a tamen non 
satisfacit. Licet onim matnrius 
consules crearentur, non nccesse 
iamcn erat , ut anni proximi con- 
ftules magiftratu se abdicarent» 
Gerte Sempronius comitiis eonsula- 
rihus habitis inhiherna r^diit a 1 , 57« 

4. L. Valerlus consul comitiis pcr» 
fcctis in provinciam rcdiit 34 * 42« 

5. InluftrareLivii verba conatur 
Dodwell. in noiis ad Ghronol. 
Graeoo^Bom. poft Dionys. HaK 
p. 101. at mentemtam perplexe 
proponit, ut, quid velit, non in. 
ielligam. Geterum vox teufpus de* 
ficit in Leid. %, edd. Bom. anni 
1479* et Mediol. annorum i^^S. 
ac ihoS» quam reliqui scripti ei 
edd. agnoscunt. Tum s$ abdicaro 
Gaertn. Mox advcrsus tantam h$t» 
ti mot$m Lovel. 4* Deinde inminu^ 
tum impsrium c$ssit, initra haberi 
Florent. in quo, ad vocem initia 
inter versus adscriptum eo^ ut 
indicetur, emendandum elTe eo» 
mitia, 

$. 5. Itaque interr$gnum initum, 
duo int$rr$g$s fuerunt . M. Vate» 
rius ac M* Fahius } Interregnum 
itaqu$ hoyel, 6i eiPortug. Itaqu$ 
ptr interregnumf omifla voee inh 



Digitized by 



Google 



LIBER Vin. Cap. m. 



27 



terreges fuerunt, M. Valerius acM. Fabius. Creati 
Gonsules, T. Manlius Torquatus tertium, P. Deci« 
us Mjus. Eo anno Alexandrum, Epiri regem, inIta-6 
liam claiTem adpulilTe conftat. quod bellum, si prima 
eatis pro3pera f uiiTent, haud dubie ad Romanos per- 



immy Loyel. 4. It0g$te iniirregnum 
fniium, qu9 in$$rr$gts operarum 
errore ed. Ven. anni 1498. Tum 
int§rrtg§s fu§rt Florent. Leid. a. 
Loyel. 3. 5. Harlej. i.Gaertn. Ha- 
▼erk. el Fragra. Uav. Detnde vo- 
culam uc inter utriusque inter- 
regis nomina omittunt edd. antt. 
quam demum adscivit Aldus, et^ 
uno excepto Uarlej. 2. servanC 
omnet codd. PaflTim modo eam 
librarii ataue operae typographo- 
rum addidere, modo omisere. 
V. supra ad a^ 17, 1. Denique M, 
Ftivius Vofl*. 1. Leid. duo, et Lo- 
▼el. 1.9. ac5. V. ad 7, 21, 2. 

Crsavtrunt consutts T. Mantium 
Tarquatumitrtiumy F, Dteium Mu^ 
rem] Lege Creavit, Tidelicel po» 
sterior interrex Fabius. GELEN. 
Vet. lib. Is crtavitconsutts, Recte^ 
.ut de poileriore interrege Fabio 
Intelligatur. SIG. Is ercavit eon^ 
sutts correctio est doctorum vi- 
rorum. Geterum habetur in PalL 
duobus optimis, Crtavtre consu^ 
tes Tttium Mattium Torquatum ttr» 
tiufn^ P, Deeium Murtm. Atinsec. 
plane diversa stat lectio: Crtaii 
consutts 7*. Mantius TorquaHei ttr^ 
4ium , P, Dteius Capatius, Super 
ultimum vero nomen scriptum 
Murcna. Vetuftae editiones ad- 
baerent Pall. illis duobus codd. 
GEBH. Is crcavit eonsutts solus 
Sigonianus : quod Gelenius Crta' 
vit , ut apud me , VoIIianus [prj 
Oli m edebant Crtavtrc , quod ha- 
bueruntetduo Pall. He1m.^rMif/ 
consutes, Su^picor scribendum: 
Creati consutts T, Mantius Tor- 
quatus JII, P. Dtcius Mus. Et sic 
teriitts Palatiikorttm. J.FB.GBaii. 



Is creavitt ut Sigonius in vet. 
lib. invenit , in nuUo ap^d me 
cod. superesk Si autem, ut Sig. 
ai*t, in yet. lib. ejus eiftiterit , 
idlibrariis errantibus adscriben- 
dum est, qui paffim connecten. 
dae orationi pronomen faoc in* 
seruerunt. V. ad 87« ijy 5. Sed 
nec Creavtrunt in uUo obvium 
est y nisi in Gaertn. at Crtavtre 
in Voir. a. Lovel. 3. 4« Harlej. a, 
6t Fragm. Hav.' Crtavit in Flo- 
ront. Leid. utVoque, Lovel. i. 
etHarlej. i.Creatieonsutes T^Man^ 
tius Torquatus tertium , P, Deeius 
Mus faaoent Loi^el. a. et pleri- 
que Hearnii Oxonienses. Crtati 
consutts T. Mantius Torquatus t§r~, 
tium, P. Deeius Capatius, vel Ca* 
fuciusy LoveL 5. Portug. Haverli. 
atque unus et alter ex Hearnii 
Oxoniensibus. Praeferendam pu- 
to Gronovii conjecturam jam tot 
libris confirmatam : quam etiam 
in eontextum recepi. OUm vero 
ipse in priori ed. notarum ad 
Liv. 34> 06. Gelenii emendatio- 
nem secutus fuerat y quam poftea 
deseruit. Inter utriusque consu- 
lis nomina conjunctionem §t in- 
terponit Fragm. Hav. Sed ▼. ad 

%y ^7, 1. 

$. 6. Eo anno Mtxandrum'] L!- 
vium non bene calculos ponere, 
disputatDodweUus de Cyclis Di8« 
sert. 10. sect. 73. DUKER. 

Itatiam ctaft adputijjfc} Lege in 
Itatiam cum praepositione 9 eon- 
tra quamin vulgatiseditionibut. 
GELEN. Vet. lib. etafem. probo. 
Non enim appcttert navi^ sed if4»- 
vimy Latine dicitur. Sic-99[38^ 
»•] etmfffs Momtnm cum appmtsm 



Digitized by 



Google 



^8 



T. LIVII 



7 TenilTet. Eadem aetas rerum Magni Alexandri eft i 
quem^ sorore hujus ortum, in alio tractu orbis , in- 

8 rictum bellis juyenem, fortuna morbo exftinxit. Ce- 
terum Romani, etsi defectio sociorum nominisque 
Latini haud dubia erat j tamen , tamquam de Sam- 



JPomptjos $f§t, Hune Alexandrum 
Motojjum Vocat Gellius i7v[2i.] 
ubi de hoc ejus in Italiam ail- 
veotu ait. SIG. Diffitetur Sigo. 
nius , recte ae Latine dici etajf» 
appittert. Ideo e codicesuoprae- 
fert ctaffgm apputiffi eoMftat, Ne- 
que aliter quoque Pall. codd, om. 
nes f ut et Campani editio , ex- 
cepta yetuftiflima Andreae^ vul- 
Eatam tuente scripturam. Gic. 
in Verr. i, i8. Cum Ptrsa$ mitt» 
minro navium etajjtm ad D$tum 
apputisseni, GEBH. £x iis , quae 
Groi^ov. ad 3o, lo* 9. adnotat, 
intelligi potest 9 eum hic in li- 
bris suia invenilTe ctaff$, Neque 
id Latine dici negat, ut Sigo- 
nius , ged potius dici ctajfem ait. 
Vorftius quoque de Latinit. me- 
rito susp. c. 16. defendit appet- 
i$r$ ctajf$ ; sed ex hpc uno du- 
biae scripturae loco. Tamenilli 
«dsentior. Lucretius 6, 781. 

Quo numquam p$nms app$ttuni 

(orpora rauca$ 
Cornic$s» 

In Cic. quoqne or. s. Philipp. 
11. omnes libri Ferrarii, Si itt$ 
ad eam ripam, quam conftitu^rai^ 
tton ad conirariam^ navi apputis- 
sei. Quod ille aperte rectum efle 
pronunciat, sed diflTentientibus 
plerisque 9 qui e suis libris na^ 
vis legunt, pro navts, DUK. in 
liatia Lovel. 5. in liatiam nomf 
niodo reliqai codd. sed et ple- 
rique excusi. Praepositionem e- 
nim , a Gelenio reftituftara, tan- 
tum omiflam vidi in Mediol. an- 
ni i48o. 1495. i5o5. et Froben. 
anni i53i. Deinde ctajft apputijfe 
uniu Vo(r«a. reliqui omnet«/4x- 



s$m , quod et exftat in ed. Parm. 
Id itaque verum judico. (*9i, 60« 
9.) Nontamen alterum^ tamquam 
Latine non diceretur, damnare 
audeo. Certe id Livio ex opti- 
mo cod. Put. reilituere veritot 
non est Gronovius infra 3o, 10« 
9. Suboceasutnsotisinporiumctasm 
s$ adputere, ubi v. ouae notavit; 
ut et Jac. Perizonius ad Sanct. 
Minerv. 4« 4* ^® Ellips. nomin. 
V. Navem , ubi hujus locutionis 
exempla landat ex Suet. in Tit. 
5. et Cic. 5* in Verr. 16. Simi- 
liter adptiedr$ navicuta Florus 
dixit 4» 2, 5t* Suptrft$s digniia^ 
iis suae vixii^ cum majore d^de^^ 
core p$r Tli$Jfatrca T$mp$ $quo fu^* 
gereiy ui una navieuta Lesbon ad» 
pticareiur, Mox si primo saiis prom 
sperum fuissii Hearnii Oxon* C* 
CVeith.] 

$. 7. Ead$m aeias rerum Magni 
Atexandri $si\ Eandem attas r#- 
rum Havork. Eadem r$s Leid. a« 
Tum vox Magni deficit in con- 
textu Portug. Mox soror$ $jus ar- 
ium^ pro t^ujus ^ Gaertn. 

In atio iraetu orbis) In Asia ad 
Orientem. Adhuc tamen Philip- 
pus Alexandri patcrvivebat, neo 
in Asia res gerebantur^ sed in 
Graecia. auctor Diodorus. SIG. 
fff atio iraeio Florent. Sed v. ad 
1,1 5, 7« Mox invicium bettnm jwm 
venem Portug. invicium betto ju» 
venem HaverK. Sed reliqui b$t^ 
iis servant* 

§. 8. Deeemprineipes Laiinoruu$ 
Romam evocaverum} veeaveruniho» 
veLi. et Heamii Oxon. C. «tra- 
tmrmmi Leid. »• et Lovel. S. Mox 



Digitized by 



Google 



LIBER VIIL Cap, III. 



«9 



nitibus; non de se^ curam agerent^ decem principes ^ 
Latinorum Romam erocayerunt^ quibus imperarent| 
quae yellent. Fraetores tum duos Latium habebat^ 9 
L. Annium Setinum et L. Numisium Gircejensem^ 
ambo ex coloniis Romanis: perquos/ praeter Si- 



quibus impiiranntf pro impira^ 
rtnt^ Haverli. V* infra ad 9, 30, 

lO, 

$. 9. Prattores ium duos Lati' 
ni habtbant^i duo Vofi*. alter. La~ 
tium habebat Flor. Rott. Helm. 
Vossianiu prior. ambo omnes, 
et editi ab Andrea ad Mogunti- 
nos. «Mi^oxprimus Aldus. in Mo- 
dianavideo reductumain^o.Scri. 
bas igitur censeo: Prattonstum 
duo Latium habibat, L, AHnium 
Sttinum tt L» Numicium Circtjtn' 
stm^ ambo tx cohniis Romanis, 
Sic 10,37, »4- J- FR- GRON. Prae^ 
torts tum </MoLovel.3. etHarle). 
1 . et ita Gcbhard. etiam ex Mfiis e- 
mendabat supra ad 7, 4^, 9. ac 
Gronov. infra ad 35, ai, 5. Tum 
Laiium^ habtbat Leid. uterque, 
Lovel.i.4*3- Portug. et Gaertn. 
quod in contextum admisi* 

X. Annium Sttinum tt Z. Numi» 
tium Circejtnstmy ambos tx coio^ 
niis Romanis} L. Numisium qui- 
damlegunt^quod mihi non proba- 
tur. Circejenstm autem a Circeis 
intelligo , quam L. Tarquinius 
Superbus coloniam deduxit. am- 
bo stutem i>ro amffos , ul quidam 
legunt, Livius nulla necellitate 
dtxilTet, ut Virg. deduo [ii.Aen. 
' a85.] 

Si duo praHtrt» tattis Idata 

iutisfsti 
Ttrra viros, 

Quidam tamen in vetuftis Livii 
codicibuB subinde ita inveniri 
ajunt. GLAR. Numicium. Graeci* 
enim NotiiKiov. SIG. Pal. pr. Cro- 
toHtmstm^ alluditque tertius. Al 



8ec»L,MimisiumCirctjtnsem, addi* 
tumque super Cerettnstm. GEBH* 
Z. jintium Seftinum Gaertn. Z* 
^mnium Stptiminm Portug. Z. 
jlnnium Stptimum hovel, 5. etHa- 
verk. L, Jnnium Strvium VoIT. 9. 
L, j^nnium Steinum Leid. a. et 
LoveL a. Tum Z. Minusium Lo- 
veL5. Portug. etHaverkZ. ATtfA 
mitium Harle). 2. et edd. ante Si*^ 
eonium.Vernm nonmodo nomen 
fluvii Numicii per literam r scri- 
bitur supra 1,9,6. sed ita etiam 
J. Numicius Priscus consul me., 
moratur 2, 63, 1. ubi similiter 
peccant priscae edd. et quidam 
codd. Z. Numissium Lovel. 1. a 
m. 1. in quo pofiea emendatum 
est Z. Numisium , quomodo et« 
iam praeferunt VolT. duo, Flo« 
rent* Leid.a.Lov. a.3.4* Harlej* 
>. GaertQ. Klock. Fragm. Hav. et 
ed. Ald. ac paucae eam praeeun- 
tem secutae. Illam vero lectio^ 
nem, quamvis sibi non probars 
Glareanus profiteatur, ego tamen 
rejicere non audeo.Itaenim codd* 

Elerique etiam infra praeferunt 
oc lib. c. 11,6. ubi recentioret 
editoresy qui hic Sigonium se« 
cuti sunt, eum relinquentes Num 
misius retinnerunt, pro quo it 
Numicius vulgarat. Idem tamcn 9 
qui bic , etiam illo loco indicari 
videtur. Certe nomen gentilo 
Numisius alibi obcurrit. C. Nu» 
misius praetor memoratur infra 
41, 8, 1. T. Numisius Tarquinitn» 
sis unus decem legatorum in 
Macedoniam miiTorttra 45, 17, 3. 
Numisius Tiro apud Cie. orat.^. 
Phil. 4* et orat. 19, 6. In lapl. 
dtbus vero. literatis ejus gentia 
plures repertuntur. Id igitut r§* 



Digitized by 



Google 



3o 



T. t-IVII 



gniam Velitrasque^ et ipsas colonias Eomanas, Vol- 
sci etiam exciti ad arma erant. eos nominatim evo-* 
lo cari placuit. Hlaud cuiquam dubium erat, super 
qua re adcirentur. itaque^ concilio prius habito, 
praetores, quam Romam proficiscerentury erocatos 
se ab senatu docent Romano^ et^ quae actum iri 
secum credant^ quidnam ad ea responderi placeati 
referunt. 



cepi. in cognomine etiam non 
convenit inter codd. CroidnhH^ 
sim vocant Voff. 2. ct Lovel. 3. 
CrettHstm Porlug. CrecieHStm Lei d. 
s. CtrtenitHsem LoveL 2. CiretitH» 
x^iwLoveL^. CtretejtHstm(j[9LeT\i[\, 
CtrttjtHsem Harlej. 1. et Fragm. 
Hav. CertitHstm Harlej. a. Cir- 
Mienstm Haverk. Ctrctjenstm Voff. 
1. Florent. LoveL 1. 5. etKlocIi. 
Sed yulgatum rectum est. V. su- 
pra ad6> 12^6. Deinde ambo ple- 
rique et optimi codd. quum nm- 
hos tantum haereat in LoveL 2. 
4.5. Portug. Gaertn. Haverlt. et 
F.ragm. Hav. a ra.2. Pofl Aldum 
autem ante Modium ambf) etiam 
variae edd. receperunt. Idem ex 
iAIItis probavit Gebhard. ad Liv. 
7, 40, 9. et Gronov. non modo 
•upra ad verba praec. verum et- 
iam ad Liv. 35, 21 9 5. Denique 
^x cotonis Romanis Florent. Voff. 
1. Leid. ambo, Lovel.3*4*&* Har- 
lef. ambo, Portug. et edd. Rom. 
anni 1472. ac Parm. V. ad 5> 33, 9. 

Ptr qtiosj praettr Signiam Vt^ 
tUrasquty tt ipsas colonias J?o. 
maHas'^ a quibusYi\o6k, Hinc prat^ 
ttrsigna Lov. 5. Harlej. i.Gaertn. 
eC Fragm. Hav. etiam Voff. 1. in 
contextu. pratttr Signia Voff. 2. 
Leid. 1. et LoveL 3. pratter 5/. 
ginam Haverk. Fttitras^ oroiffa 
vocula que , Portug. vet titttras 
q Gaertn. Deinde in ipsas coto- 
nias Haverk. Mox ad arma txeiti 
alio or4ia€ Gaertn* 



Eoi nominatim tvocari] tos ^ «f/ . 
natim evocari pro varia lectione 
LoyeL 1. in marg. tos nominatim 
vocari Hearnii Oxon. G. 

§. ib. Ifaud cuiquam dubiu,m eJ 
rat^ super qua rt adcirentur'] Haud 
quaquam duhium era/ Portug. Ha- 
verk. et Hearnii Oxon. B. Haud 
quamquam dubium erat LoveL 5. 
et Gaertn. Tum tt suptr qua rty 
inserta priori voce, l^ortug. Hinc 
accurrtntur LoveL 3. accertntur 
Leid. i. txcirtntur Port. etHear- 
niii Oxon. B. accipertntur FIo- 
rent. Quae verba aliquoties ia 
MCtis confunduntur. V. ad Liv. 
10, 19, 1. 

Itaqut , coHcitio prius habito , 
prattorts , quam Romant proftcis* 
cerenturl Omnia haeo veroa cxsu- 
lant ab Hearnii Oxon.B. consilio 
legitPortug.Male. Rationemsu- 
pra V. hoc cap. §. 2. Practerea 
proficiscentur HArXej, 1. Sedquum 
per compendium proficisc^^tHtur 
BCtiptum fuiffetfCompendii notam 
librarius neglexit. V. ad 2, 56, 7. 
' Evocatos se ab stnatu docent Rom 
mano} Quid si Remam lcgas ? SIG* 
PalL' pr. et tert. doctnt Roma^ 
Sigonii conjectura est Romam^ 
£go vero exiftimo, sinceriffimam 
effe lectionem vulgatam. GEBll» 
RomA etiam Voff. 2. et Lovel. 3* 
Sed mihi quoque vulgata lcctio 
proba videtur. Praeterea tt vo* 
catos Flor. Tum a stnatu Gaertn* 

Quoi actum iri stcttm credantj 



Digitized by VjOOQ lC 



L I B E R VIII. C A p. IV. 



3i 



IV. Quum aliud alii censerent y tum Annius : & 
Quamqnam ipse ego refuli^ quid responderi placeret^ 
tamen magis ad summam rerum noftrarum pertinere 
arbitror y quid agendum nol/is, quam quid loquendum 
sit. facile erit, explicatis consHiis, adcommodare rebus 
verba. Nam , si etiam nunc sub umbra foederis aequi % 
servitutem pati pojfumus^ quid abeft, quin, proditis 
Sidicinit, non Romanorum solum, sed Samnitium quoque 



^uat tteium iri in s^Mtum cndM 
Haverk. quae aeturum in seuatum 
eridant Portug. quat ageuda s§» 
€Um endant LoveL a. quid aetum 
iri s§€um eredamt Harlej. 9. Ad<< 
paret, ^indoctos librariot non 
adsecutos cffe infinitivum fiitu. 
ri paffivi • quod minime mirum 
est, quumvideam, etiamnoftro 
tempore viros doctos in eadem 
re oofendiffe. Naturam ejus ex- 
ponit Voff. 5. Gramm. 17. et 1. 
7 9 54. Mox et quidnam ad ea re* 
sponderi, addita prima vocula» 
Lovel. a. quodnam ad ea resfmn» 
deri edd. Rom. anni 1472* et Parm. 
quidnam ad ea resppndere Portug. 



$. 1. Quamquam ipse ego retuti, 
quid responderiptaceret} Pall. duo, 
et quid responderi, GEBH. Ita et- 
iam Voff. a. etLov. 3. Tum auam 
ipse ego retutiLovch 1. Similiter 
infra peccat cod. scriptus boc 
lib. c. iS, 6. c. 20, 3* V. etiam 
viros doctos ad Suet. Galb. 3; 
Gontra alibi quantquam^ pro 
qudm , datum est. V* ad 4« is, 
8. quam qo ipseego retuti Gaevtn» 
quamquam ego ipse retuti Lovel. 
4» Insuper quid respondere pta* 
eerei ed. Parm. quid responderi 
ptaceat Lovel. 2. qui idem in ver* 
Dis praecedentibus alio ordine 
praefert atii atiud censereni. 

Tamen magis eut summam rerum 
mqfirartmpfrtinere} 1« wa^«5Ga«r|. 



ner. V. infra ad as, ,17, 5. ah 
summa rerum periinere Haverk. 
ybx noftrarum non adparet et- 
iam in Portug. ejus loco neftrur 
rum praefert Voff. a. Lovel. 3. 
et Gaertn. Moi quoque agendum 
vo&ii' Lovel. ,9« 

Facite erit , expticatis consftiis'] 
facite erat Floreat. quomodo et- 
lam 01. Hearne , eumquc secuti 
nuperi Londinenses^ sed, ut ar- 
bitror, errore librariorum, edi. 
derunt. Prior certe in var. lcct. 
nifail monuit. Tum expticitatis 
consitiis LoveL 1. cujus librariua 
duplicem lectionem expticitis et 
expthpatis hac ratione simul pro- 
ponere voluiffe videtur. 

§• a. Si etiam nunc suh umhra 
foederis aequi servitutem pati pos'- 
sumus'} etsi etiam nunc Fragm. 
Hav. etHeamiiOxon. L.9*Prae* 
terea pati poffimus Florent. Voff. 
1. Lovel. 1.5. et Harlej. 1. facert 
pojfumus Hearnii Oxon. L. 2. 

Qtdid ahestf quin^ proditis Si» 
diciniSf non Romanorum sotum^ 
sed Samniiium quoquedictoparea^ 
mus} Quamvisomnes sic Scripti, 
tionambigotamen, quinexper« 
petua veterom consuetudine di- 
Gtarit Livius quin^ proditis 5f- 
dicinis , non Romanis sotum y sed 
Samnitihus quoque dicio pareamus. 
Eft enim aticui parere dicto , ut 
atieui audientem ^ vel ohedientem 
eff$ dicto. V. Hd l »9, 90. J. Fa* 



Digitized by 



Google 



z% 



T. LIVII 



dicto pareafiius y respondeamusque Romanu, nos, ubiin* 

^nuerinfy posituros armaf Sin autem tandem libertatis 

desiderium remordet animos. si foedus eft^ si societas 

aequatio juris eft, si consanguineos nos Romanorum ejfe, 

- quod 



GRON. SiconcedamusGronovio 
adl.h. etadiQ, 20, 11. acVor/lio 
deLatinr merito susp. c. 12. dicta 
nuditns semper dativum, non ge- 
.nitivumy ad)unctum habere» ta- 
men inde non consequitur^ idem 
(le fanrt dicto dicendum eiTe: 
nam in his diversa ratio est. Ibi 
est participium , et dicto semper 

Sriore loco ponitur, nec licet 
ici diciis audiems , ut contendit 
Vorftius; hic nihil illorum est. 
Parsre dicto saepe dicitur, non 
addito casu. Liv. 2, 18, 8* et c.^ 
2O) 10. 32, 3) 7. 36>3i,7. et Gtc. 
j»ro Babir. Poft 11. Parers dictis 
cum genitivo eft in Virg. 1. Aen, 
689. 

Faret amor dictis carae gene- 
tricis. 

Nec dubito» quin parere dictoa- 
iicujus aeque recte dici poflTit, 
ac farers imperio aticujus , ut a* 
pua eumdem 4* Aen. 238. 

— *- itte patris magni parer» 

parabat 
imperio* 

DUK. Vulgatum adversus Gro*- 
novium tuetur Doujatius, inter 
alia laudato hoc Virg* loco ex 
1. Aen. 689« 

Faret amor>dictis carae geni^ 
tricis; 

S^uae autem insuper ex Cic* 1» 
e Nat« Deor» 8. Pf^f^re votumtati 
mrj:tiitecti> et ex Ter. Hec. j, i, 
49« jmeis dictis parere laudat, non 
conveniunt. Tucri etiam videtur 
Cel. Peris* ad Sanct. 4» Min* 4« 
B. 4&. Ceterum voces quid ahest 
deficiunt in Lo vcL ^» Deinde cum 



perditis SidicinisVott, a^ Sedpra- 
dere et perdere etiam alibi a sCri* 
bis confunduntur. V. ad 26, 36« 
9. cum proditis Sidicinis LoveL 
2. 3. et Fragm. HeLV- quincum pro» 
ditiSf utraque lectione juncta , 
Gaertn. Insuper si Sammitium « 
pro sedi Havcrli. Tandem to 
quoque exsulat a Lovel. i^^sed Sam» 
mtiumque dicto exhibet Lovel. 2» 

Nosy ubi innuerint^ posituros 
armal vos Fragm. Hav. Tum ubi 
ittvenerint VolT. 2. Leid. i.Lovel» 
2. 3*Gaertn. Haverk. et cd. Parm. 
ubi iuuerint LoveL 4* t^bi nuerini 
LoveL 6. Verum quum tnuerini 
scriptum fuilTet, prima litera 
ab ultima vocis praeccdentis ubl 
elisa est. 

$. 3. Sin autem tand^m tiber» 
tatis de<^iderium remordet animos] 
Si autem tandem Haverk. Tum df 
siderium tibertatis remordet LoveL 
4. tibertatis remordet desiderium 
Lovel. 2. Ad haec mordet pr. edd* 
pro quo Aldus remordet suMituitf 
consentientibus scriptis. 

Si foedus est^ si societas aequa» 
tio juris est} Falsa definitio so* 
cietatis t multi enim obnoxiapace 
et impari foedere in societatem 
yeniebant. Putem 9 non de qua* 
vis societate, sed proprie de illa, 
quae Latinis erat data, extulifle 
haec verba Livium, scripsilTe* 
que t jf societas etequati juris est» 
nempe nobis cum Romanis. 24 1 
Ci) i3*] Societas eo jute fiaret^ ui 
Foenuf Locrensem^ Locrensisqut 
Foeaum pace ac betto juvaret» 399 
[37, 10.] Si foedus raium est , si 
societtu 0i ttmicititk i» euqmo ob* 



Digitized by VjOOQ lC 



LXBlSR VIIL Caf. IV. 



33 



quod olm pudebat, nunc gloriari licet, si socialis illis 
ixercitus is eft, jjuo adjuncto duplicent vires suas, quem 
secernere ab se consules bellis proprtis ponendis sumendis^ 
que nolint; cur non omnia aequantur? cur non alter^ 
ab Latinis consul datur? ubi pars vifium, ibi et im-^ 



sifpaiitr» Jafttntti !i3, ti.} ^«^fa* 
rrj quoqui muos Lmcanos Mh vU 
€tr0ftiy ei pacsm tum kis asquis 
St^ibusfsssramiMox Ceodem capO 
Cum pacsm asqtto jurs fecijiui, }• 
FB. GRON. sifoedus esi socieias 
meqnatis juris esi Leid* 9. aequaiio 
furis tssti Gaertn. 

Si soeiaiis uUus eMsrdimsiisfsi] 
Vetus lectio > si sociatis ittis et- 
urciimsisesi, GEliEN. Ita et VolT. 
I. Leid. 3» et LoTeU i^ ac &» At 
si soci mttus exerciius tis sst Flo- 
rent»el snpra vocem soci adscripta 
est litera u^ nt sit socius* Neque 
multttm abit Lovel. 4. si socius 
49erciius itlis is efi praeroreiis. Ve» 
rum sociatis ixerttius etiam infrii 
vocatur 3i> 11) <;« ia atas divi* 
sum sociatem eterdium tiaMai. 
sociafem coeium vocat 7, s5, 'f* 
Civiti quffpesiaHdum exerciiu essi^ 
quamdo sociatis coeiui desereret^ 
ubi V. GronoV. si sociatis uttus 
^xerdius iis esi VolT. 2. Lov«l. 3. 
fiarle;. v. ct Fragm. Hav. a m. 
1» qui ittis a pr. manu habebat. 
#t sociatis eUms exerciius esi Lo* 
vel. 2. si sociatis uttis exerdius 
iis effe Leid» 1. si sociutis itte ex* 
trdims is esi Fortug. et Haverk. 
si sodeUis ijttis txtrdius t^iis tsi 
Gaertii. si sodmiis ittis txtrdimt 
is tsst Harlei. i» 

l^ udfumcio dmpticimi vires suat) 
Lego driptictni^ pro iriptfcemt^ 
T. supra 3, [^t, 4.) HLOCH. Male. 
Ntbil enim mutandum. Infra hoc 
lib. c. Sj 14. Scribebamimr auiem 

fmaimor ftrt tegiomts qmimis mittt* 
us pediimm ^ tqmidbus im simgm* 
tas tegiomts irecedts^ atterum tam^ 
tmm ex Laiifto detecimadjidtbatmr^ 
Liv.Ttm.mFAU 



V. Lipsium 9. ^e Milit.' Bom, 
DiaL 7., 

((mtm secwrmtn ab st twtsutes 
hettis propriis pomsmdis smmtmdis» 
qmk molitu} quat sectrmtrt mb se\oS^ 
a. et Lovel. 3« quem secermtre a sa 
Portug» qmtm sest ctrmtneastHtL» 
verk, quem settrmert adst Qt^evtn» 
qutm secermtre comsmtes abst trans- , 
positifr vocibus Harle)» )• Tttm 
comsut etc. motuii Lov. 3. et Gaerl» 
ner. comtut etc. nsliii/Leid. 1. Lo- 
vel. t. et Fragtn. Hav. cousutts 
etc. motuii Haverk. comsutes eto* 
vttimi Portug. Denique sumtndis 
pomtmdisqueMtivXeS^t^ etedd. vett* 
usque ad Frobentanam anni i&35. 
quac verba in eum ordinem cbm» 
posuiti quo nunc leguntur. 

{. i. Cur mom atier ab Latinis 
,consut daiuf ? ubi pars virium » 
ibitiimperiiparsesiY ] Tres prlo* 
res voces desnnt in Lovel. 1. ii 
Luiimis habent Gaertn. et editt 
anteAtdurti. Hinc tt ubi pursvi» 
rium Fraf^m. Hav. a m. 9. mbi 
pars imrimm edd. Bom. anni 1471. 
et Parm. tvirimm mtsirarum ibi 
Velth.] Deinde tt ihi imiptrii pars 
tst Florenl. Supra vocem autem 
ultimam in eodem ct>d. inter veK 
sus adscripta est vot e0t* Td tfi 
exAulat a tnemordta ed. Rom. Vfr 
doctus tid marginem ed. Curid* 
ni» conjecit ibi m imptriijtars sii^ 
''Cut confetturae occasionem S€* 
dit, quod iti anliquidribus edd» 
poft verbum est legatur ^iy/ita 
niXtiov^ eujus loco recteGrute» 
tus in potrema ed. notam inter» 
rogationis recet>i|.t ut ad verba 
haec ex praeceai^htibus repeten* 
dttin sit cur ^oHf ubi pars W* 

c 



Digitized by 



Google 



34 



T. LIVII 



Sperii pars eftf Eft quidem nobis boc per se baud nimis 
amplum, quippe concedentibus , Romam caput Latio effe. 
sed, ut amplum vfderi po/Jety diuturna pQtieniia feci^ 

6mus. yiiquij si quando umquam consociandi imperii^ 
usurpandae libertatis tempus optaftiSt en boc tempus ad^ 
eft^ et virtute veftraj et Deum benignitate vobis datum. 

7 Tentaftis patientiam negdndo militem. quis dubitat ex^ 



rium , ibi a impgrii pars est ? at- 
*^ue ita Dulla mutatione opus eft. 

§• S. Esi quidim uohis hoc psr 
s$ hAHd uimts amptum'} tquidsm 
nMs Haverk. Sed scriptum fue- 
Tatf quidem :'9i, quo, coalesceu- 
'tibus literis , et omiiTa nota com. 
pendii indice, factum est «^fri- 
dem, Contrario errore e gtftum y 
sive est ge/fpfm, pro egeftum infra 
habebimus 9, 3ii 5. T6 $st non 
adparet 1n Lovel. 3. Tnm hu$c y 
pro hoc , Porttt^. et Haverk. Est 
quidem hoc uobis par^ s$d haud 
nimis amplum Vofl*. i. Leid. 2. et 
Lovcl. 1. per s$ audivimus amptum 
Lovel. 9. per s$ haud minus am'. 
plum Lovei. 5. et Haverk. Alibi 
saepe uimis et miuus ductuum si- 
mi^itudine commutantur. V« ad 
36, 9, 7« Est quidem hoc nobis per 
s$ haud miitus , omilTa voce Am- 
plum^ Gaertn. 

Romam ctiput Latio ej$} caput 
Latii Floreht. et Lovel. 4- quo^ 
.inodo alibi saepe Livius loqui 
solet. Quamvis autem multum 
tribuam codicl priore loco me- 
morato % ejus^ ue lectionem non 
inprobet Salvinius > cujus opera 
cum editis commiflTus eft; tuU 
gatum tamen movere non audeoy 
quia Yerisimilenon videtur, re« 
liquos tanto numero librariosin 
id conspirafle 9 ut pafl^im obvium 
caput Latii in caput Latio muta- 
rent. Similiter infra 23« 10, %• 
JhiliciiuSf broui caput Italiac omui 



Capuam for$. ubi plura Tide* ca^ 
put Latio$sstt Gaertn. caput Lati^ 
$st Haverk. et Fra|g;m. Hav. 

Dluturua pati$Hiiaf$ciums'} diu» 
iuruam paiieutiam fecimus Flo- 
rent. diutina patieutia fscimus Lo* 
▼el. 4* sollemni scribarum com. 
routatione. V. ad 28, a4> 6. diu^ 
imrua paticutia facimus LoveL 9* 
5« Portng. et Haverk. 

{. 6. Jtqui^siquaudoun^quaml 
atqus yi* Si quaudo umquam Ha- 
yeTk,\Atqu$ ui si quaudo LoveL i« 
jltqM uisi umquam Vofl*. i. et 
Fragm. Hav. a m. i* jftquc misi 
quaudo Vofl*. 2. Leid. >• et Lovel. 
3. JtqussiquandoLoY. 9. Gaertn» 
.et Fragm. Hav. a m. a. V. ad 3« 
&2, 8. ^i si quando multac ex vett^ 
'edd. Moz optatis, pro opiaftis, 
Leid. i. 

• Eu hoc tempus mdsfif §i mnufa 
'Veftraf\ $t D$iim b$mg$dtai§ vobis 
datum] au hoc icmpus aaesi Gaertn. 
hem hoc iempus adcsiLovdi. \. $m 
hoc iempus abesi Vofl*. a. V. ad i3» 
8, 1 1 . Tum prins $i deest in VolT* 
s. etLove1.3. Vvad9,44,3. Hinte 
rvirJut$ uoftra Voff. ambo^ Lov. 3. 
5. et Gaertn. Deinde beniguitata 
' D$4m Harl. 9. et editi anteiidttnB. 
Denique uobis datumVofS*^. Lou 
▼el.3.5. Gaertn. et.Haverk.Ce- 
terum omnia baec Verba •iitoul 
.cum sequcnti Tsutaftis desont ia 
.Harlej. 1. Cujus librario glauco- 
ma objecitsimilisterniinatiovet* 
'eum optdftis ct T$mafti$^ 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Cap. IV. 



35 



firsijfe eos, quum plus ducentorum annorum morem sol^ 
veremus ? pertulerunt tamen bunt doloretn. Bellum no- 8 
ftro nomine cum Pelignis geffimus. qui ne noftrorum 
quidem finium nobis per nos tuendorum jui antea da^ 
hanty nibil intercefterunt. Sidicinos in fidem receptos,^ 
Campafios ab se ad nos descij/e, exercitus nos parare' 
adversus Samnites foideratos suos audierunt, nec move» 



f • 7. Quum ptus dneintorum ttn- 
mrum morem soiverimus} Vetus 
leclio cc, aHtiorum morem sotve» 
remus^ non sotverimus. GELEN. 
Elfftorie loquuntur Latini: non 
enhn nisi cl\, anni numerantur 
« pugna ad lacumRegillum, qua 
▼icti a Romanis leges acceperunt^ 
ad hunc annum , nisi a tocdere. 
eum L. Tarquinio icto initiuoi 
sumas. SIG. Ad foedus poil pu« 
gnam ad lacum Regillum initum 
respici nequitXap.enimsequenti 
foeduSf quod L. TarquiniVis cum 
^Latinis iniit^ difi.inguitur a pu« 
gna apudRegiliumlacum. Quutn 
autem paullo pauciorcs» quam 
ducenti annisinta foedere, quod 
Tarquinius Superbus cum Lati* 
nis composuit, et taitien Annius 
hic Latinos suos ptus duceutorum 
eMHorum morem soIyilTe fateaturt 
forte respicitur ad fbedus 9 quoo 
Tafquinius Priscus cum Latinit 
lcit; dequov.supraad7,is,7.Ne- 
•eio tamen , an legibus ejus foe* 
deris conyenerit y ut Latini Ro- 
inaiiis militem darent. Enm au* 
tem morem nonnunc demum sol- 
Terunt Latin! , sed et antea miil. 
tis intermiserant annis. ot Livius 
aupra docet^^ >'» 7* Sotutiofuii 
pax Leninis petentibus datHf ei 
fuagna vie miiiinm ahiisexfoedere 
wiuftof quodmuttis inttrmiierani 
mnwlsy aeeepia. Getemm sotveH* 
mut^ ut ante Gelenium yulgo 
•xilititf superest tantum apnd 
ine inLoT.4.5. Portug. etGae^- 
iier. Plratto «nta TempiaiiSi pro 



TeniaJfis,Lt\d.t. TempeJfatisLelA. 
s. Tum quis duhitet^ pro duhitatp 
Harle). 1. In vcrbis sequentibui 
pronomen ttunc exsulat a Lovel.4* 

$. 8. Qui ne nofirorum quidem 
finium per nos tuendprum, fus aum 
iea dahani } MS. Fuldens. .nobis 
per nos tuendorumm quod probo*. 
MOD. Immittendum erat provo-» 
cahuXvLm nohi s BnXe per nos e mem. 
branis Fuldensibus {udicio Mo* 
dii • quod nunc quoque repcto 
e PalL tribut MS$. codd. atque 
adeo editione Gampani. GEBH* 
Pronomenno^/x, quodGronovius 
in contextum recepit^ servant 
etiam omnes mei I praetersolum 
Harle). 9. in quo deficit : prae» 
terea id inveni etiam in ed. rarm. 
Gcterum qui noftrorum quidem fi~ 
nium fiobis ptr uos iuend^rum jui 
kfttea non dabant est in Portug» 
Neque iude differunt Gaertn. Ha* 
verii. et Lovel. 1. Aisi quod eo» 
rum primus praeferat neutrorum^ 
pro noftrorumy et uis^ pro iusf 
secundus per vos > tertius omittat 
negationem non, Praeterea paul. 
lo ante alio ordin^ cum Pelignis 
noftro nomine babefLovel. 4* In 
verbis sequentibus intercejfere ^ 
^ro inierceJferuHi , legunt Tdem 
LoveL 4. et Fragm. Hav« 

f. q. Sidieinos tn fidem recefies^ 
Campanos ah se ad nosdeseijfe] in 
finem receptos heid* iV V/infraad 
8} 949 >S. infide receptos Fragtn* 
HaT. Deinde ad noi ah se Hari§}t 

Ca 



Digitizecl\by 



Google 



36 



T. LIVII 



lo Yitnt se ab urbe. Unde baec ilUs tanta moJeJUaf nisi a 
consctentia virium et mftrarum et suarum^ Idoneos au» 
ctores habeoy querentibus de nobis Samnitibus ita respon^ 
sum ab senatu Romano ejfe^ ut facile appareret^ neipsos. 
quidem jam poftuiare y . ut JLatium sub Romano imperio 
sit. Usurpate modo poftuLando eo, .quod illi vobis taciti 

1 » concedunt. Si quem bo( metusdicjere probibet, en ego. 



9< eteil-ltioncsanteFrobeiiianam 
anni i535. a x# Gacrtn. ad x< Lo- 
yel. 2. Tum ad vos Loi^el. 5. 

Exireitut nos parar$ advtrsut 
>SamHiits'\ txtrcitus nos parojtos 
Florent. unde nas<Bi poflfet con« 
Jeotura, legendum effe txercitus 
noftros paratos. Sed praeferenda 
eft Tulgata lectio , in quam relt* 
qui conspfirant. 

$« io« C/ude kaec ittis tanta mo» 
dtfiia, nisi conscientia virium ti 
noftrarum tt snarum'} Praepositio 
intercidit^ cum veteres codjces 
indiccnt, scripsifTc Liviuro, uisi 
a conscicntia virium, GELEN. So* 
lus Florent. Undt^ undt haec it". 
tis tanta modtftia. In qua vocis 
repetitione emphasis haud inele* 
gans statui poteft. V. infra ad o, 
g, 1. UtiJt hic ittis tanta modtfttA 
Gaertn. Dcinde vox nisi de.eft a 
Voff. 1. quae etiam salvo sensw 
abeffe poteft; ut ita haec ver- 
Ba tamquam responsio sint ad 
pracccdentem^ interrogationem. 
Quum tamen \n ca conservanda 
consentiant rcliqui codd. ei con* 
troversiam movendam non cen^ 
seo. Tum praepositionem a, 
quam Gelenius revocavit, scr*' 
vant omnes mei , excepto s.oIo 
Harlej. 2. qui stat cum priscif 
edd. Insupcr virum^ pro virium\ 
Harlc)..!. V. ad a, i, lo. Hi^c 
prius tt defLclt in Leid. i. etHaY 
verlc. V..ad a, 44, 3. Tandem 
suarum et noftrarum alio ordine 
. dictionum Po/tug. et Hayer]&« 



Ita rtsponsum ah stnaiu ^omma 
tjft , ut facilt adpartrt^} a stnatt»^ 
tjft Romano Gaertn. ab stnatu tffty 
una voce omiffa, Leid. a* oh st^ 
natu Fomano eft Uaverk. Tura ei 
facitt appartrti Lovel. «• V. ad 
11, 98, 8. mfacite appartai Leid. n» 

Nt ipsos jam quidtm poftulart^ 
ui Latium sub Romano imptrio sit] 
Vocem quidtm non agnoscunt 
Harlej. 9. ct edd. Homana anni 
1479. ac Parm. Lectionem iUam 
admitti poffe , non nego. Alibi 
enim nt pro ntquidem invenitur. 
Infra 44 > 36, 8. Ntquttnim ntkfs 
cunetaiiontm aptruerai suam, ubi 
plura vide. Veruro quum alii 
codd. conftanter ro quidtm tue- 
antur, eam etiam vocem genui- 
nam judico. Praeterea »/ Xa/rvMi 
sub Romano sii, una yoce omig. 
•a , Lovel. 5. 

Uiufjpait modo ffoftutatuh ta, 
qmod itti vobis iaciii conctdunt} 
Usurpart modo Gaertn, Usurpato 
m^do ti qufid itti Lovel. 4* et, ex^ 
cepta ed. BonB..anni 147«. reli. 
quae ante Aldum, Usurpait modo 
idy quod itti Lovel. 9. Usurpato 
Modo poftutando id^.quod itti F.OTm 
tug. Kloch. et Hav«rh. CVeith.I 
ITsurpait modo ppftutando^ qnod.itti 
Florent. a m.9. et ed» Basil.an» 
ni i53g. Alterutravi harum dua« 
rum lectionum ex.eonjeetura re* 
ponendam exiilimabat Cl. Ant* 
^erizonius in ora cod. quo utt 
solcbat.- Scd non video., quid 
(iisj>licerf foSii in rmpta •^ri» 



Digitized by 



Google 



LIBER Vin. Cap. IV. 



37 



ipscy audiente non populo Romano modostnatuqiie , sed 
Jove ipfo, qui Capitolium incolit, profiteor me dictu^' 
Yum; ut, si nos infoeJereac societate ejfe velint, con^ 
sulem alterwn ab nobis senatusque partem accipiant. Haec i a 
ferociter non suadenti solum, sed poUicenti, clamore et 
adsensu omnespermiserunt^ut ageretdiceretque, quae 
e republica nominis Latini fideque sua viderentur. 



ptara , quae et m Florent. et in 
aliis membranig optimis super. 
cft. ISampoftuiaude eo eodem hio-» 
do dictum eft, ut divindttidaprat. 
'dart quod inluftravi supra ad 1 , 
53, 3. Hinc quod ilti nohis taciti 
Gaertn. et Haverk. quod vobis iUi 
taciti Fragm. Hav. quod itti vobis 
taeiUYoS. 2. Leid. 9. et Lovel.3. 
Hon probo. taciti conccdunt^ ut 
cccuttus suhsiftebat ; de quo v. ad 
92, la, 7. Denique taciti non ce^ 
duHt Harlej. 1. 

$•11* Si qusm /toc dieeri metus 
prohibet^ ego ipse^ audiente^ Lej^o 
addendo en ego ipse. GELEN. ttaecf 
pro twc^ Vofiu 2. et LoveL 2* Tura 
metus dictre protiibet omnes scriw 
pti omnesqiieeditionesanteFro- 
lenianam anni i535. quae prima 
"voces in alium ordinem digeffit* 
Friorem itaque ordinem revoca. 
Ti. Praeterea ttemego ipse Lovel. 
4* Gelenii lectioni favens: nam 
aupra ettam §. 6. I^em pro «» in 
«odem eod« seriptum erat. en go 
ipse Florent In reliquis scriptis 
ineis (eicepto uno Harlej. 2.) at- 
qne in Heajrnii Oxoniensibus il. 
lud en a Gelenio additum non 
adparet : quod ittdem afoerat ab 
ed. Froben. anni i53]. quum in 
aiiis omnibus, quas vidi, nt et 
in Harlej. 2. omittatur vox ego^ 
Mox nottmodovoputo Romano^ tra- ^ 
jectis dictionibus, Gaertn. Dein» 
de sed ffovi ipsi^ quaii refcren- 
dum foret ad vocem dicturum , 
idem cod. Male. Deniquc ipsnm 
illud dtcturum deScit in LoveL & 



Vt si Hos infoedere'} ut rnfoedere 
Fragm. Hav. ut si in foetiere VoIT. 
2. et Lovel. 3. ut si vos in fnedhe 
Lovel. 2. ut si HOH infoedere Leid. 
1. ut si nos non in foedere VofT. 1. 
a m. 2. et Lovel. 1. a m. i. Mox 
consutem atterum a nobis senatus 
partem accipiant Portug. Nequa 
aliter Haverlt. nisi quod insuper 
praeferat accipiat. a nobrs etiam 
Fragm. Hav. et Gaertn. Vocia 
partem ultima litera erasa cft in 
Florent. Denique recipiant eft \n 
Harlej. s. • 

$« 12. Ut ageret di^eretqui, qua^ 
e repubtica nomiHts Latini fidequo 
sua vtderentur) Mon opus eft, ae. 
eurate pev^equi haee in Pat. tert. 
eodiee MS. quia ipsa se veftigia 
illico ingerant: expreffaque baee 
llectio in editione vetuftitTima An. 
dreae. Pal. pr. ut ageretque^ quae 
r#, p, nominis Latini fidequt sua 
digna viderentur. Ita ferme quo» 
que^ seeundust nisi quod prae- 
positionem#locet ante rep. Pes- 
iiime autem Campanus, qtiae ad 
rempM nominis Latitti fidemqve su» 
am attinere viderentur, GEHH. n$ 
ageret diceret, sine partlcula ^/^m^, 
Haverli. Deinde to e non adpa* 
ret in Leid. i, etFlorent. a m.a. 
Sed praepositio excidit, qubd 
•vox praecedens eadcm litera ii- 
niebatur. Alia v. ad 3, 61, 8. et 
5, i3, 10. (*45» i3, 9.) quae 0- 
repubtica Hominis Latinifideque suct 
digna viderentur Portus. quae re^ 
puiftica mminis jLatim pisqu^ sutk 



Digitized by 



Google 



38 



T. LIVII 



I y« Ubi eft Romam Tentum , in Gapitolio ^is se- 
natus datus eft. Ibi quum T. Manlius consul egis« 
set cum eis ex auctoritate Fatrum ^ ne Samnitibus 

a foeder^tis bellum inferrent} Annius^ tamquam ri« 
ctor armis Gapitolium cepiflet^ non legatus^ jure 

Sgentium tutus^ loqueretur, Tetnpus eratj inquit, 71 

,Manli, vosque Patres Conscriptiy tdndeni jam vos no^ 
hiscum nibil pro imperio agere^ quum fiorentiffimum 
Deum benignitate nunc Latium armis virisque, Samniti* 



digna vidirentur VoflT. s. LoTel. 9. 
3. 5. Portug. et Gaertn. fumt ad 
rtmpuiiticam n^mimis Latinifidim» 
quisuam attin$r$ vid$rintur hoveL 
4* et Neapol. Latinii. Nihil mn. 
landum; lectiones enim illae, a 
▼ulgata' dilTentientes » ex inter- 
preturo eipositione ae gloflfis na. 
tae Tidentur. Ita Gl. Perieon. in» 
Ira emendat 9«« 899 9. Omnia § 
rtpuhiica fidtqnf vtfira facentis* 
«bi plura notavit. 4^9 i4« 4« 
ipsnm rtiinqutrs rtgnum^ n^n tfft 
9r§publicap9puii Xomani, stnatum 
€tns§rt, Paullo iinte koc ferocittrj 
pro katc^ Portug. Ultima yerba 
sua vidertniur 6miltebantur in 
contextu Lovel. i. 

$.1. InCapitotio ti stnatus da^ 
$us tfi] Flor. Rott. Helm. Voff. 
uterque eis, hoc eft Annio etNu- 
inicio : ut mox 9 egijfit cum tis, 
J. FR. GHON. Ita etiam Leid. u. 
terque, Lovel. 1.4^ 5> Harlej. i. 
Kloclf. et HearniiOxon. G. utuU 
timam literam interceperit pri* 
ma vocis sequentis. V. adS?, 29*9 
5. Wf autem intelUgo decem prin* 
cioibus Latinorum Romam evo« 
oatisa inter quos Annius et Nu- 
miciut nominatim adciti erant^ 
V. tupra c. 3, q. Et ita c. 6, 4* 
memorat Torouatum miflTum ab 
senatu ad dimitttndos ttgatos^ et 
$. 7. Itgatos proficisctntes» 

Ihi fMMM J. Mantiut €itsuttgism 



set cum tis} Vbi qitum Mantittt 
Voir. duo, Leid. 9. Lovel. 9., 3« 
5. Port. Gaertn. Hav^rli. Fragm« 
Hav. ct Hearnii Oxonienses. Si- 
milis varictas in Mftis frequent 
eft. Vi infra ad 97^ 6, 9. Dein« 
de cum tis tgijfet^ tranipositit 
dictioftiibus , Lovel. 4.' 

$.9. Non tegatus furt gtntium 
loqutretur ] Lego addendo iura 
gentium tufus toqmrttur. GELEN. 
tuius supereft In omnibus scr^»' 
ptis meis, ut et in Neapol. Lati- 
niiy et ed. Parm. In quibusdam 
tMnen calamo exaratorum alio 
loco ponitur. Nam tutus jtira 
gtntium babent Leid. 9. et Lo« 
▼el. 1. Praeterea non ut tegatuw 
eddita voce Lovel. 9. et Fragm. 
Hav. a m. i« Deinde toquitur 
Lovel. 9.5. Portug. am.». Gaertn* 
et Haverlt. inan ut tegaius toqui^ 
/ffrVeith.J 

$. 3. Tempus eratf inquitj T. 
Mantii vosque Patrts conscripti'} 
Ttmpus tritf iftquit Lovel. 4* ttm* 
pus^ inquity trit Neapol. LatiniU 
Tum Fatres consutti Haverlc. V» 
ad 3« 59, 6. In verbit seqnenti- 
bus jam deerat in Lo?e?. 9* se- 
quens vos in Lovel. 5. qui idem 
vohiscum exbibet, pro nobiscumm 
Insuper pro imptrio nihit agtrs 
Voff. 1. Leid. 9. Lovel. i. 6. Porte 
Ittg. et Uaverju 



Digitized by 



Google 



L I B B R VIII. C A ». V. 



39 



bus bello victiSj SuHcinii Campanisque socOsy nunc etiam 
Fblscis adjunctis^ viJeretis; colonias quoque veftras La- 
tinum Rcmano praetulijfe imperium. Sed quoniam vds^ 4 
regno inpotenti finem ut inponatisy non inJutitis in ani^ 
mum} nosy quamquam armis pojfumus adserere Latium 
in libertatemy consanguinitati tamen boc dabimuSy ut 
(onditiones pacis feramus aequas utrisque^ quoniam vires 
quoque aequari Diis inmortalibuS placuit. ConsulemaU 5 
terumRomay alterum ex Latio creari oportet : senatus ^ 



Sidicitiis Canipamsifue lotiis^ nnne 
§timm Fotscis adjunetis , viderctis'] 
Sidicinisqug Camvanisqui Haverk. 
Tam sociis deficit in Elearnii Oi« 
B. Lovel. 6. et in Portug. in con. 
4exta; in cujas margine quidem 
a manu altera adscribitur, sed 
ita tamen» ut inscratur poft yo- 
cem adjunctis, Praeterea nune §t 
yotscis Lovel. 5. Portug. et Ha- 
Terli. y. infra ad as, ^TvQ* **^^ 
et jam Fotscis Lovel. 3. v. ad 9, 
18, 4* Gontra, alibi etiam^ pro 
#/ jam , saepe datum fuiflTe , vi- 
debimua ad 3^9 10, 6. Tum vi- 
deri ti s Loye\. 5. etPortug. Paul. 
lo ante to quum deeft in Haverlc. 
et tune Latiumy pro nunc^ .prae- 
fert Florent. V. ad 87, 4, 9. In 
▼erbis sequentibus pertutiffe^ pro 
praetutijfe^ legit VoIT.a. V. infra 
Ad 38, 28, 8. 

$• 4* Regno inpotenti finem ut in, 
ponatis'] finem imponatis, voeeme. 
dia omiflTa, Haverlt. finem ut inpo- 
namus Florent. finem ut inpoientis 
VolT. 1. Leid. 3. et LoveL i» 

(Inamquam armis pojfumus adse* 
rere Latium in tibertatem] quam- 
quam armis poffimus Lov. 4* quod 
necefTe non ett. V. ad 9 , 5o , 5i 
ittmquam armis pojfumus Gacrtn. 
Defnde Latium afferere in tihertd- 
iem Fragm. Hay. adserere Latium 
in fiBertate ]^lorent« nota, qua 
pftmmqne litera m iudicari to- 



lct, omilTay ut innumcris locii 
in codd. scriptis accldit. Moz 
consanguinitati ti hoc dabimus, pro 
tn sive tamen, Gaertn. V. ad aa, 
17, 5. consanguinitati tamtn lun$ 
dabimus VoIT. a. et LoveL 3. 

Qiuoniam vires quoque aequari 
Diis inmortatibusptacuitl Vet. lib. 
quandovires* SIG. £x meisitan* 
nus Haverk. Saepe quidem quan* 
do pro quoniam usurpat Livius. 
V. mfra ad 4O999 i* Saepeetiam 
ejus loco quoniam ex tnterpretis 
glofla marginali in contextum in« ' 
repsit. V. ad 9, 8, 5. Uic tamenj 
quura reliqui codices vulgatum 
tueantur, tam dubiae fidei codi. 
cibus credere noo suQineo, ac 
potius puto, librarios compen- 
dia qhelqiu; quibus utraque vox 
olim notari solebat, confudilTc* 
Dcinde vires quoque aequandas iU' 
mortatibus ptacuit Lovel. 4> PauU 
^o dkfkXe condecens^ pro condiiiones^ 
Gaertn. paucis, pro pacis^ Leid, 

1. utriusquty yro utrisque^ LoveU 

2. V. mox aa $. 6. 

$. 5. Consutem atterum Boma^ 
aiterum ex Latio creari} Consutune 
atterum Haverli.- quomodo Liv* 
etiam alibi loquitur. V. ad 9, 
32, 2. Ambigna autcm lectio eft, 
quod olim quocuroque casu ac 
numero vox illa per epitomea^ 
Ct^^scriberetur, undej^alTimer. 
randi ansa indoctis scribis prae- 



Digitized. by 



Coogle 



4o 



T. LIVII 



partetn aequam ex utraque gente ejje: unum popu* 
^lumy unam rempublkam fierii et^ ut imperii eadem 
sedes sit^ idemque omnibus nomen^ quoniam ab alterutra 
parte concedi necejfeefti quod utrisque bene vertat, sit 
baec sane patria potior, et Romani omnes vocemur. 
7 Forte ita accidit^ ut parem ferociae hujus et Roma« 
ni consulem T. Manlium haberent: qui adeo non te« 
nuit iram ^ iiXf si tanta dementia Fatres conscriptoa 



bita eft. V. ad lo, lo, s. Qunm 
tamen reliqui oodd. vel compen» 
dium illud scribendi scrventf vel 
exprelTo eomsutem praeferant, eo- 
rum consensui unius iftius aucto« 
yitatem praeferendam non puto. 
Fraeterea voces Roma att$rum de- 
aunt in eodem Haverk. quod vox 
mttifum modo praeoe/Ienf. V. ad 
c, 11, 11. Se\Romae^ ^voRoman 
hab^nt Lovel. a^ et Portug. RomA 
Iij9id« !• Tum a Latio Fragm. Hav* 

Seuaius partom aequam tx utra* 
quo parto effet] Melius vetus ex «- 
traque goute, GELEN. Si unum 
excipias Harle). s. ex utraque par^ 
$t serv^ntem, reliqui omnes con- 
ftanter praeferunt lectionem a 
Gelenioprobatam. Eamdemante 
Gelenium reperi etiam inMediol. 
anni i^^S. et i5o5. Asccns. anni 
iSi3. i5i6. et i53o. Mogunt. Go- 
lon. i5a5. Gervicorni, et Paris. 
.anni iSag, Interim tamen Ascens* 
anno i5io. Aldus, etFroben. an. 
no i53i« #r utraque parte revoca- 
rtint $ unde Gelenio , qui pofte* 
riorem edit. ob oculos babuit, 
quura notas conscriberet , ejus 
lectionem eraendandi o^casio na« 
ta fuit. Praeterea senatumpartem 
mquam VolT. a. et Lovel. 3. 

$. .6. Huoniam ah atttrutra par» 
t$ conetdi ntetjft efl} ab alttra utra 
parte Lftid. i. ot Florent. V. CeL 
Jac. Gronov. ad Liv. «8, 4i 9 10» 
a^ atttra parte Haverk. ab aiter^ 
uira partequi Harlej. i» ah tttur^ 



ntraque parte edd. vett. usque ad 
Mediol. anni i5o5« quae prima 
vttlgatum admisit;^ eamque re* 
centiorcs editorcs secuti sunt, 
nisi quod Ascensii prima prae. 
ferat ab attera utraquepartt, Faul. 
lo ante ut non adparet in Leid. a. 
et Lovel. !• 

Sit haec sane patria potiofi ei 
Romani omnts vocemur} sic tiic sane 
patria Gaertn. Deinde vocemut 
nloclt. vocentur Portug. Adparet, 
librarios non ad^eeutos eue lo« 
Gutionem omnes vocemur^ pronot 
omnes vocemur; de qua v. qnae 
infra notantur ad '3a« 9j, 16. Iii 
verbis praecedentibus fr#rifff ^iir, 

Sro utrisqut^ praefert Fragm. 
[av. V. modo ad $• i. 
$. 7. Forti ita accidit^ ut pam 
rtm ftrociae Itufus et Romani eon* 
sutem r. Mantium l^aberenf} Sorte 
ita aecidit VoiT. a. et LoveL 3. V. 
infra ad 38, 4o, i3* Tum ut par^ 
tem feroeiae Itujus VoIT. 1. Leid. 
a. et Harle). i.ut partem feroeiaa 
ttaee VofT.a. Sed jfars ettfarcuU 
pa scribarum etiam alioi ^om- 
mutantur. V. infra ad 36« 24, 8* 
Mt parem ftrocitatt Itujus Har« 
lej. a. Deinderof/ deficit in VofiT» 
a.etLoveL s. Praeterea ^on j«/«iis 
it Mantium habertnt Fragm. Hav. 
eonsutf T» Mantium habtrtntlield^ 
s. Sed corruptilTime consutum t§ 
Mantium habtnt Leid. \,consutum 
pro eonsuttm ex numero iilorunt 
errorum est, de quibus ago in* 
fraad 10» 10» a. habemtpTohab^intf 



Digitized by 



Google 



n B E R vm. C A ». V. 



4» 



cepiiTet, ut ab Setino homine leges accipcrent^ gla« 
dio cinctnm in senatum y^ntunim se efle , palam 
diceret, et quemcunque in curia liatinum TtdilTet, 
sua manu interemturum, et^ conrersus ad simulacrum 8 
Joris^ y4uJi, J-upiter^ baec scetera, inquit, audite^ 
jusfasque. Peregrinos consules et peregrinum senatum 
in tuo, Jupiter, augurato templo, captus atque ipse ob^ 
prejdus, visurus es? Haeccine foedera Tullus Romanus^ 

•We hahir$ni^e\ numero tllomniy 
de quibtts ▼• a<l 409 14« ^* 

Ui si tanta d§mtHiia Patrts con- 
acriptos ceprj^tl ita nt si tanta 
dcmgatia Vou. 9. am*. 1. tt si tan^ 
ta demcntia Portug. et Haverli. 
V. ad 11 , 98, 8. «/ sidtmcntia Leid» 
9* nt si tanta cttmentia Fragm. 
Hav. litera d \n 1 1 divUa* V* 
ad 10, s4y >•* 

Ut ab Setino homine feges acti- 
perent J ab st nno homine VoflT. i* 
Ijeid. 1. et Lovel. 1. ab Stntino 
komint Voff. i. et LoYe), 3. ab 
stptto komine Haverli. ab stvo ho* 
mint Lovel. s. iab satvo homines 
Veith.] ab Latino homint Lovel. 
6. Port. Gaertn. et Hearnii Oion. 
L. 1. ac B. Sed Anninm Stiinum 
etiam vocavii supra hoc lib* e. 
3,9* 

Gtaefio cinctnm in stnattm ven» 
imrum setj/e) gtadium cinctum Leid. 
1. Tum to tsst deficit in Lovel. 
6. Portugi et Haverk. Sed in Har- 
lej. 9. hoc modo transponitur efft 
vtntnrum st, in edd. vett. ante 
Frobenianam anni i536. st tjft 
vtntnrmm, Deinde dictrt ^ pro di» 
ceretj Haverk. 

Et qutmcnmqut in curia Latinum 
pidtsstt^ nt qutmcumqut Voff. 9. 
et Harlej. 1. tt quteumqut Lovel. 
,s« ubi quocumqut Fragm. Hav. et 
ttbi qntmcumque Gaertn. tt qua- 
cumqnt Ebverlc. Hinc audijftt Lo- 
veL 5» quac verba et alibi in Mftis 



confunduntor. V« supra ad 1, 56« 
7. Adde GeLBurm.adSuet. Aug* 

f. 8. ^udi^ ffupittTf hatc sct^ 
itra^ inquit^ auditt ^ jus fasquc) 
Exempla omnia, quae Modiua 
ad hunc locura laudavit , ut pro* 
baret^ in precibus sollemne effe« 
ut Dii rogarenturaif <//>«, mutua 
surosit a Briffbn. 1. de FormuL 
p. 80. qui liber quum in omnium 
manibus sit, notam efus omisi* 
Teftimoniis, quae ibi obcurrunt, 
adde haec ex Livio 1, 94« 7* jfudif 
inqujtf S^fittr^ audi ^ ptcttr pa. 
tratt poputt Mbani, attdi tu, £•• 
puttts Atbanus. c. ^%, 6. ^udiy Sfu^ 
piterj inquit^ auditt fints^ audioi 
fas* ei mox eodemcap. f.9. Au* 
^it dupittry tt tuSfuno; (^rine^ 
Diiqut omttts cotttftts, vosqut ttr» 
reftres , vosque inftrni y auditt, 

Ptrtgfitws consutes tt pertgrinmm 
stnatum in tuo 9 S^pittr} Vocula 
tt exsulat a Leid. 9. Gontra iV- 
rtgrinosqut consutts tt ptregriteuuf 
stnatum praefertLovei. 5. Deinl 
de inserta voce #11/140« ittqnit^ 
Snpiter Voff. i. a m. i. LoveL 
5. Portug. Gaertn. et Haverk, 
Tum in verbis seq^cntibus ipso 
deficitinLoveL^. etFragm. Hav. 
'quorum prior etiam omittit vo- 
cem visunts. At Florent. legit 
visnrus tst* 

{• 9. Haeecine fotdtra Tutfns 
Rmtumtts tix ium Albamis^ jrc^ 



Digitized by 



Google 



4^ 



T. LI VII 



rex cum y4lbamf, patribus veftris, Latini, baec L. 
*o Tarquinius vobiscum poftea fecit? Non venit in mentem 
pugna apud Regillum lacumf adeo et cladium veterum 
veftrarum et hneficiorum noftrotum erga vos obliti eftis ? 
1 . yi. Quum cousulis yocem suhsecuta Fatrum in« 
dignatio eflet^ proditur memoriae, adrersus crebram 
inplorationem De^ , quos telles foederum saepius 



irihns vtftrh^ Laiiui} Hatcin$fc«- 
d«ra Florcnt. Leid. i. et Harlej. 
j. Ha*cein$ 'focderi s Love], 4- in 
quo pmitUintur etiam verba nx 
€«m, Tum pairihus moftris Haverk. 
Denique Romani, pro Laiini ^ 
li^id. 1. / 

Haic Z. Tarquinius vohiscum 
poftea foodera fecit} Qnortum at- 
tinebat hic repetere hane vocem 
foedera? GELEN. Voeem illam 
servat unut meorum Harlej* a, 
Reliqni omnes non agnoscunt. 
Geterum T. Tarquinius est in Lo- 
vel. 4. nohiscum autem in Voff. 

I. et Lovel. 3. 

$.10. Non venii in meniem pu- 
gna apud Regittum tacum^ An non 
pugnae ? ut apud Giceronem pro 
Sulla [6.] Cum mihi pairiaot cum 
veftrorum pericutorum 9 cum hujus 
urhisj cum ittorum detuhrorum 
atque tempterum , cum puerorum 
iHfantiumy cum maironarum ac 
virginum veniehai in mentem, 7« 
ad Fam. Ep. 3. Sotei in meniem 
venire Htius iemporis , quo proxi» 
mefuimus una, In Verrem. Non 
duhiio t quin in ianio iuo pericut^ 
iuorum iihi sceterum ifeniai inmen» 
tem. Sed et ad Atticum i5. Ep. 

II. Diceham #«, quae iihi profi' 
cto iu meniem vcniuni, Et sic ipse 
LiviusS» [54, 3] ^uotiescumquo 
pairia in mentem venirei. Tamen 
optimus Flor. pugnam , quas li- 
teras pro ^E redditas saepiiks 
observavimus. J. FB^ GBON. 
fugnAy Mepugnamf ^tiamHar* 



lef. 1. De varia conftructione ha- 
jus locutionis v. Manut. ad Gic. 
1. 2. ad fam. Ep. 18. et 1. 7. Ep. 3« 
Locutionem cum genitivo, quam 
Gronovius hic reftitutam vole- 
bat, pluribus exemplis ex Cict 
conlectis inluftrat Hadrian. Gar* 
din. de serm. Lat. p. 384« Dour 
jatius ad hunc locuro exiftimat« 
venire in meniem cum nominati- 
vo cogitationem dumlaxat indU 
care y cum genitivo autem prae- 
teritae rei r^cordationem. Quae 
si difFerentia perpetua foret» 
hic omnino pugnae legef^dum 
eflet. At ^ugna superest in om* 
nibus rcliquis codd. neque a* 
libi etiam Livium r<^T venire im 
meniem^ gjignendi casum jungera 
memini. Fraeterea utraque con- 
structione sine discrimme usut 
est Terent. et quidem cnm no- 
minativo de rei praeieritae re- 
Gordatione in Heant. 5, 1« i3. 
Servi venere he mentem Sifri cat» 
tiditaies»^ cum genitivo autem da 
sola cogitatione in Phorm. 1, 3t 
a. Fairemextimescam^ uhiinmen» 
iem ejus adventi venii, Insuper 
ad Regittftm tocum Lovel. i. a m. i* 
sollemni scribaruro errore. V* 
supra ad 3, aO, 6. 6, 389 7« et alibi» 

Ei ctadium veterumveftrarum ei 
heneficiorum, noftrorum erga vos} 
veftrarum veterum Harlef. i. et 
edd. omnes usque ad Gronovia-' 
namanni i665. quae ordinem mu- 
tavit, conscntientibus reliouis 
•priptis. Mox pofterius ei dencit 



Digjtized by 



Google 



LIBERTffl. Ca». VI. 



43 



inyocabant consules, yocem Amiii> spernenti^ nu- 
mina Joyis Romani , atiditam. certe y quum commo- s 
tus ira se ab yeftibulo templi citato gradti proripe* 
retf lapsus per gradus, capite grayiter obfenso^ in^ 
pactus imo ita eft saxo^ ut sopiretur. ExanimatumS 
auctores quoniam non. omnes sunt^ mihi quoque In 
incerto rdictum sit: sicut inter fo^derum ruptorum 



in Volt. 1. Leid. s. et Lovel. i. 
•iu8 loco ad prdefert VoflT. 9. 
Tam nofir^rum benifieiorum Voff. 
1. Leid. s. LoveL i. 6. Portug. et 
Haverlu 

$. 1. Qffi#fxi eoHsuUs voetm suh' 
secutm Patrum sndigHatio essot} 
4luum toHsutis iram Leid. 9« Sed 
To voeem omittitur in Lovel. i. 
auasi ex sequenti hic repeten- 
dum foret iHdigHatioHem. Sedre- 
cte reliqui omnes in vulgatum 
cpnspiraAt. Deinde indigHatio Fa. 
grum LoveL 4. Mox in verbis te- 
quelEitibut proditum memoriao , 
pro proditury Gaertn. Tum fn- 
i^eaiumif pro iHvoe^bant^ Flo- 
rent. et JmHii Portug. ^mif Flo- 
rent. a m« i. Leid. i. et Harlej. 1 • 

{• 1« C#r/#, ^«ififlf eommotus ira 
se ah vefiihuto tempti citaio gru' 
du proriperet} Virgil. Ecl. 3» 19* 

— . — ^ — quo nuue se pr^ripii 
itte? 

Sed Pall. duo MSS. codices pr. 
ac l^rt. eitato gradu prorumperot» 
Sic c. 3o. PaL sec. Mij^o itaque 
repento seuatu , se ex euria proru. 
fif^ babet, GEBH. ecci quum 
eommotus ira VolT. 9. Tum a ve- 
stibuto tempti VolT. ambo, Lo- 
veL qmuque, Harlej. i. Portug. 
Gaertn. et Fragm. Hav. Hinc 
prorumferei Voff. 9* et Lovel. 3. 
Quamvi» ^atem j^rvmmpere se a- 
|Mid optimos tcnploretobcurratf 
«lionm tamta eodd* iik rec«« 



pti^m lectibtpem eoaspirantium 
auctoritas pibrsuadet, eam ge* 
nuinam effe. V. quae supra no- 
tantur ad i, 93, 8. Mox tapsu por 
gradus , pro iapsus , Lovel. 4* 

Jupaetus imo ita est saxo'} ium 
paetut UHo VoflT. duo , Lovel. i» 
4. 5* Portug. et Haverk. Sed pai« 
sim obdnctuum/if»et»Nsimilitu. 
dinem voces imus et umts com- 
mutatae sunt. V. quae olim no- 
tavi ad Silfi Ital. 5« 3. et ad 18, 
590. Adde supra ad Liv. 7, lo»^ 
lo. 9, 94« 10. c. 40, ^. Viros do- 
ctosad Sueton. Aug. 64« adNa« 
son. lo. Metam« 33. 1. Faft. 967. 
9. Trifi. loo. et ad VaL Max. 1«. 
6, 4* Eadem varietas obcurrit 
apud Golum. 5, 9. Omuis deinde 
sobotes^ quae ex uho stirpe nat^ 
est t quotaHHis exfifrpauda est. Ita 
nunc editur. Sed optimus. cod» 
Sangerm. exhibet ex imo ftirpe , 
qi^od sine dubio verum , et ad 
exemplum illius Virgiliani effi» 
ctum est 19« Aea» 908« 

Huum semet iu sitvis imo destirpo 

reeisum 
Matro caret^ 

inpactus imo ietus saxo male Por- 
tug. in marg. inpaetus imo est itts 
saxo Gaertn. 

$. 3. JHihi quoque in ineerto rv- 
/rV#iffff sit^ miki quoqtte ineerto re^ 
tictum sit Leid. i. Harlef. s. et 
Haverk. Sed praepositio inter- 
cepta est a Toeis sequentts syl- 
laba initiidi» V« sii^r# ad. it 989 



Digitized by 



Google 



/ 



44 



T. LIVII 



teftationem ingeilti fragore coeli procellam effusam. 
nain et fera effe, et apte ad repraesentandam iram 
4l>eihn ficta polTunt. Torquatm, miffus ab senatn ad 
dimittendos legatos, qnum jacentem Annium ridiffet^ 
exclamat^ ita ut populo Patribusque audita tox pa- 



5. ium qwqft4 inctrto ntictum sit 
'Gaertn. mrhi quoqu$ f» inctrtum 
rttietum sit Fragin. Hav. mikiquo^ 
qu§ in inarto retieto sit Lovc}. &. 
'^iki quoqu$ in ineertum retiefo sit 
•d. Ven. anni 1498. iu inctrto rr- 
Uttum sit , ut in ineerto ejfeb^ 28, 
Sk Adeo ut in ineerto fuerit^ vieis- 
semt^vietineesssnt. abi vide. Paullo 
ante ExanimtuusmustoresFlorent. 
.Tttm quinonomnes^ -pro quoniam 
mon omnes^ Gaertn. iTo sit deii- 
eit in Leid. 9» quemadmodum 
etiam mot rnptorum in Haverk. 
lconsignatiomm. pro testationm 
Veltb.] 

Fera effe , #f apte md npraesen^ 
iandam iram Deum fieta possunt] 
apsrte Portug. a m. i. soHemni 
scribarum crrore. V. ad 3i, 919 
8« Sedaf /#deeftin Harlej. 9. apte 
fingere , ut apte firmare supra 3, 
di) i. Parum apte introrsum or- 
dinibus aeiem Jirmarant, apte te^ 
g#r#9i,4,3. V. Gl. Gorte ad Pli- 
nii 5. Ep. 17, s. Tum ad repu- 
tandam iram Gaertn. ad reprae' 
sentiendam iram Leid. 1. ad proe» 
sentanduniiramheid, %, quomodo 
et supra peccatum erat 9, 36, 6. 
ad repraesentandum iram Portug. 
etHaverlc, V. ad4o,49f,i« Dein- 
/de xf itoy ipTO fieta » Leid. 9« post 
sunt^ pro possuntj Harlej^ i* |i0* 
utt Lovel. 4« 

$. 4* Torquatus missus ah se^ 
uatu ad dimittendos tegatos^ Tor- 
quati missus Leid. 1. Tum a se» 
natu GaertDv pofteanil mittendos 
iegatos LoveL 6. Mox vidiffent^ 
pro vidiffetf LoveL 3. 

Ita ut poputo Fairihusque audi- 
im vox paritn sit} Prior vociila 



abeft ab ed< Parm. Uine utapo^ 
puto PatribusqueLove\,B. Portug* 
Haverli.etHearniiOxon.rf. Non 
tamen necelTe eft praepositionem 
addi, quam conftanter nesciunt 
melioris notae codd. V. siipra 
ad 6, ti, 4. ut Patribus povuioquo 
Leid. i.cujuslibrttriustfxiftimaffe 
videtur, contra dignitatem ao- 
natus futurum, si populi ante 
sfenatum mentio iieret. Venim 
ad similia Romani adtendere noa 
consueverunt. V. infra ad 409 lo^ 
5. ut poputo Patribus dmiflTa eo- 
pula Haverli. Tum pariter wm 
adparet in Lovel. 4« 

Bene kabet, Dii^ pium movita 
hettum'} Omnes MS8. codd. et 
cusi, Dii pium movere betium. 
GEBH. Florent. omiflTa pHnft 
voce Bewtf exbibet Habent DH 
pium moveto bettum, At Bono ka^m 
bent Dii aium movere bettum Le«- 
vel. 1. Male* Sollemnis enim baee 
formula est, quam supra ittla« 
stravi ad 6, 35, 8. Bene kaVet^ 
id est kaheret^ Gaertn, De quo 
errore v. ad 39> 5%, 6. Deinde 
Diis pium movere bettum Lovel. s« 
Dii pium movere bettum omnes 
reliqui codd. quibus usus sum« 
et edd. Rom. anni i47<* Parm. 
MedioL^nni i5o5. et Ascens. anni 
i5i3. et i5i6. Quod ideo forsi. 
tan ab omnibus aliis edttoribus 
spretum est^ quod non videmnty 
movere bie dictum efle pro mtf* 
perunt; qua dc cauffa etiam ali- 
bi saepe peccarunt: nisi poline 
dicendum sit^ in editionem, quae 
prima movete exbibuit, lectio- 
nem illam errore operarum in- 
repsiffift ob similitoiliaefli Uiep». 



Digitized by 



Google 



L I B E R vin. aA F. VI. 



45 



riter sit, Btne babit. Dii pium movere bellum. £fis 
coelefie mmen! es, magnejupiter/ haudfrufira te pa* 
trem Deum bominum^e bac sede sacravimus. Quid ces* 6 
satis, Quirites, vosquej Patres conscriptip arma capere 
Diis ducibusf Sicftratas legiones Latinorum dabo, fuem^ 



ram r et /. V. ad 5» 55, 3. Prio-^ 
Teta iUqii« tcripturam, tot eo* 
dicum et editionum consensu fir- 
matam, revocavi; quae etiam, 
quam altera j potiua oBonyenire 
videtur. Quum enira Xorquatus, 
ad dimiUendot legatot miffua, 
Annium jacentejn videret, quem 
adversus crebram inplorationem 
Deum, quos teliet foederum sae« 

5iu8 invocarat ip^e et collega, 
ovit Romani numina apreviffe 
audierat , et ita Deos foederum 
perfide ruptorum, Jovem au- 
tem numinit spreti poenam exi* 
gere incepiflle cerneret » non tam 
Deoa orabat, ut pium bellum 
moverent , quam vgratus fateba- 
tnr, eos id jam movilTe. 

$. 5. Est coihjfe numin^ 4S^ 
magne ^HpHir} Sie 3, [56, 7.] 
Dnm ffo s$ quisqui J)fos m#t 
ii non nogUgero humann firemnni, 
5IG. Pafat. aec. Coeiefle nnmem 
es j mngne §npUer, GBBH. Eam* 
dem lectionem servant Leid. 2. 
Lovel. 1. 5. Portog. Gaertn. et 
Haverli. Male. Non enim Tor* 

2uatu8 agnoscebat Jovem revera 
^eum eue, sed, sollemni fort* 
mula utufty^ visa Annii poena 
fatebatur^ non omnta fortuito 
agi , sed di vina providentia gu-^ 
bernari. V. Briifon. de Formul. 
1. 1. p. 80. unde quum Modiuf 
ea descripserit, quaeadlinne 
locnm, Bri/Tonii nomine diffi- 
malatb, notavit, ea bmlttenda 
duzi.- Simtliter StatittS 1. silv. 
4, i. 

EJin^ 1*0, Snperii me^hemm' 

bi/e Ctoiho . 

Foiuii ofus. . . V . . ^ • 



ttbi plura notavit Bartbfus. Ge« 
terum Eij toeiefie nnmeuf es f 
mogno gnpiter Florent. Lo veL 4^ 
et qeap oi. Latinii. Q^ae lectioy 
proban po^eft. Poteat tamen ft 
vulgata : Liviuinenim omni modo 
orationem varialFey saepiuf. lo^ 
pra dictum eat. {Est am po$hst0 
nmmen es d^piter VeithJ 

Haud frnfirm te patrem Be4m 
hominnmque hos sede saermpinmsl 
autfrufira Florent.CVeith.3Male. 
Quamvis enim faaec ita capi pps* 
•ent, ut^Torquatusdiceref, auc 
elTe Jovem, aut frulLra eum Ca^ 
pitolio sacratum elTe ; magis ta« 
men eenvcnit, at adfirmet eum 
•ife , et haud fruftra Ibi eoli : 
adeoquje mnt pro houd scriptufn 
•at sollemni errof^ librarii md» 
•pirationem omittentts. V. ad s8» 
f, II. qua eadem aberratioiie et* 
iam mc pro hae inhia iisdeliiver- 
bis praeforunt edd. Rom. arnttl 
i479* et Parm. De quo v. ad35t 
t6, 7. Gttjus loco haec sede legit 
Harlei. 1. Deinde /# patrnm Deum 
hominnm Leid. 1. cOpulam qum 
omiserunt etiam Harl. 1. Gaertn* 
et Fragm. Hav. a m. 1. in Flo« 
rent. auoque tantom inter ver« 
•tts additalegitur. Praetei^aroif- 
mraWM^MfH^rniiOxon. B. sed« 
a vulgato discedi, neceifeiloa 
cst. Qvid^.i. Fad. aSy. • ^ 

(luum tot iint ^ani^ eur stmt 
sacratus in nno 9 

$. 6. Fosque^ Pmtres conseripti ^^ 
mrmm cmpero Diis dneihms}. ppli\ 
^onsuli G«trtn# Fmtres eonsutH 
tdd< veli^ de quo errorfl^ v. a4 
d| l!»iT6i aUi «Ulnda eOidcjrt F. 



Digitized by 



Google 



46 



T- L I V 1 1 



j aJmodum legatum jacentem videtis. Adsensu populi 
excepta tox consulis tantum ardoris ^nimis fecit, uC 
legatos proficiscentes cura magifiratuum magis^ qui 
juIRi consulis pi^sequebantur^ quam jus gentium^ 

8 ab ira inpetuque hominum tegeret. Gonsensit et se» 
natus bellum : consulesque j duobus scriptis exerci- 
tibiis per Marsos Felignosque profecti> adjnncto 



C* ca{«it loco demum Frobenius 
f«cte iiJbfttituit Patres conscripii, 
Tttm Dfis dtnibus VoflT. i. Leid. 
§• Lorel. 1. 6. Portug. etFlorenti^ 
pro quo 4t kis ^ ducibus substi- 
tutum est in Leid. t. et Hloclc. 
V. modo ad $• lo. Mox Laiino» 
imm deeft in LoveL s. tegaium 
ia Leid. a. 

(. 7. Msmsu popaii 0xsepiav9M 
fousuUs iOMium arioris animisfe* 
fiii} atsepia VoiT. a* Lovel« ^ Har# 
lej.ii. et ed. Parm. Non.aequor» 
Supra %y sS» i. )Res^.iumuttuoss 
sxeepta esi siamoribps undiquo ei 
iudiguaiioMs FairMm. Voce« au» 
fem excipere et acsipsre librarii 
pairU]^ commutare conaueverunt* 
V. fHpra notata ad %, 4?» 7« Adde 
#d6, 9, 19. Deinde/iiiitffiiw ardo* 
ris aHtmifecii Leid. a. V. ad 4^ 
^,11. ianium ardoris ad id aai*^ 
misfecit Lovel. 4* Mox dictiorwm 
deficit in VoiT. >• LoveLs.d. Leid. 
a. et Fragm. Hav* Eiusloco^tffiii 
praefcrt Gaertn. Practerea quam 
%ujfu consulist pra ^f , Lovel. 
9. et 4« Tum prpstqusrHmr ^ /pxQ 
frosequebantur f Lovel* a. 

Quam jus gentituii\ ab ira in»' 
petuque hominum iegeref} quam'" 
ifis^geniium ed. Parm» Scd uis et 
ius ob ductuum adfinitatem sae- 

Siinme confunduntur. V. ad 3» 
), i3. ' quamuis ias gfniium » u- 
traque lectione {uncta^ LoVeLa. 
Tum ab fra inpHnmqms Letd. i* 
kb ita- inpeium qud Fldrent. ab 
imfitiifaqm iMita* Verbuni 



denique Ngersi non adparet iii 
Leid;2. * 

$• 8. Consensiist senaius bettum} 
Consensii autem ei senaius bettum 
Lovel. 4* ^®^ Yocula autem ex 
numero earum est, quibus sae- 
pe librarii orationem Livii 9 ut 
putabant.) male cobaerentem 
melius connectere soliti sunt. 
V. infra ad 91, 4^^ i^* Conssnsii 
0i senatusbeUo Klock. Gl. Ant, 
Perizonius scribendum coniicit 
in maif ine Livii Consensit et se» 
natus in betlum; cujus loculio- 
nit plura exempla v. apud Gro- 
nov. ad Liv. 4* ^9 4* verum e« 
jus filius expuncta conjectura pa- 
terna adscripsit y videndum Li« 
srium L \y 3a. Sane yulgatum 
reliqui codices tuentur. Verbum 
foif jf#it#fr# interdum casum adsci- 
yilTe) conftat ex ejus usu forma 
pailriva apud Gell. xb^ a5. Stftto* 
gismus ss$ oratiOf in Qna^ con* 
sensis quibnsdam ei conceffis , atiud 
quid etc. sucessario conficitur* 
(^Quin et consentire atiquid in. 
fra est 979 q^ i4* ) Vel consentii 
bsttum elliptice dictum est , ita 
^uppleodum , ^ consentit bellum 
fieri , consentit ^ ut bellum cum 
Latinis fieret, ut plene locutut 
p%% Liv. 1, 3i3, i3. SsMatus po» 
puti Romani Quiritium censuii^ 
contensii^ consctvit^ ut bettum cum 
priscis Ldiinis fierei» Eadem ra- 
tidne dictum est beltum aticuf ju^ 
bere » pro alicui fieri jnbere. V» 
infrn ad «7, a4> 3. 



Digitized by 



Google 



LIBER vni. Gav. VI. 



47 



Samnitium exercitu^ ad Gapuam, quo> jam Latini fo- 
ciique conyenerant^ caftra loeaht. Ibi in quiete 9 
utrique consuli eadem dicitur Tisa species riri majo-^ 
ris^ quam pro humano faabitu^ augnfiiorisque^ tli- 
centis: 'Ex una acie impeYatorern^ ex alteraexercitum lo 
Diis manibus matrique Terrae deberi: utrius exercitus 
imperator legiones bojiium, superque eas se devovijjet^ 



CoHsmtisgms duohus scriptis txtrm 
fiiibus etc. profectt] coHsuteque duo* 
hus Leid. a. consutes duobus VolT, 
s. Letd. !• et Gaertn. quoque duo' 
bus Florentr comsutes cum duo. 
hus Rlock. At 9 praepositioncm 
iiit<>rteri non neceiTe eiTe , pate- 
bit ex iilit^ quae notabuntur ad 
aa, Q^ 5. Tum sxercitibus scriptis 
Leid* %s Loyel« s. Portu^. et Ua- 
▼erk. comscriptistxerciiibus Gaert- 
ner. V^drum nec liuic lectioni 
persuadendae tatis gravit est u- 
nius cod. auctoritas, quum et 
alterum, ^uod reliqui derendunt, 

Srobum sit. V. ad 6, 28, 5. Mox 
mmmiium^ pro Samemitium^ Por« 
tug. et Haverk. V. ,ad id* 11« ii. 
Praeterea qmmmy pro qmo jmmf 
Klockian. 

$• 9. Ibi im qmiete mtriqme eom* 
suti eadem dicttmr visa svecies viri} 
mtrisque eomsutibus , vei per com- 
pendium mtrisqme cos. aut mtris» 
qme cos§, VoiT. i. Leid.a. Lovel. 
1. 5. Haverk. Pragm. Hav. Gaerjt* 
ner. et Portug. Aiibi ita Liviuih 
locutum' effe , conftabit ex iliis « 
quae infra dicentur ad 869 169 
6. Uic tamen optimi codd. vul- 
gatiim praeferunt , quos sequor. 
Tum dicitmr non adparet in Por. 
tug. et Haverk.^ Praeterea visi 
species viri Klock. visa spes viH 
Lovel. 6. sollemnl aberratione. 
V. supra ad 3, 9« i3. visa spe» 
€its vires Lovel. i. a m. s. pro 
quo viris emendatum est a m. 2. 

Majorisf qumm hmmam^ kabitmf 



augmfiiorisqme] Major hic infuria, 
quam pro numero^ literarum, 
elegantiiTimo scrlptori fa^ta eft. 
Bxftat in mannscriptissincera le- 
ctio majoris y qmam pro %mm^ano 
habiiu. GELEN. Omnes etiam 
noHri Gcflenii lectionem probant, 
praetersolumHarle). 3. vulgatae 
ante Gelenium scripturae adhae* 
rentem. Praeterea amgufiiorisque 
Lovel. 1. am. 1. Lov.a. 3. Gaert- 
ner. et Haverk. (|uomodolibrarii 
frequenter lapsi sunt. V* supia 
«d 5* 4^» '• 

{. 10» Ex mma acie imperatorem ^ 
ex attera exercitmm Diis mamibus 
matrique Terrae deberi} Eximia 
acie Gaertn. Tum ex dttero idem 
God. Hinc Deis mn»mibus Floi^ent. 
VoiT. 1. Leid. •%, et LoveL 1. a^ 
5. pro qub de hisLeid, i, quomo- 
do etiam supra peccabatur boO^ 
cap. $. 6. Deinde matrique cert$ 
debere Portug. pro certe vcro in 
margine emendatum erat Terraf* 
Tetlurem pro matre Terra Liviui 
infra memorat c. 9, 8. et io>a6(a 
i3. Voces Terrae debsri desuql 
inLeid. 9^« . 

Utrims exercftms imperaior /#• 
giomes hofiium superqme eas se de<-' 
vovisset'} utriusque exercitus LoveU. 
s. et Haverk. quomodo etiam 
mox peccatum est in quibusdarak 
codd^ $. i3.. Tum te^atiomes ho» 
siium superqme eas Leid. i.' V. ad 
Liv.7)3o, 14. ttj^ioHSs hofiium atf- 
gredtretmr, smperqmreas Haverk; 



Digitized by 



Google 



48 



T. LIVII 



1 1 ejus-populi paYtisque victoriam fore, Hos ubi noctur-> 
nos yisus inter se consules eontulerunt; placuit 
aveniuncandae Deikm irae yictimas caedi : simul ut^ 
si extis-eadem^ quae somno yisa fuerant^ portc*n« 

laderentur, alteruter consulum fata\inpleret. Ubi 

respon* 



Voces Ughms hofiium suptrqut 
eas exsulant a Leid. 9« sequens 
pronomen x# a VoflT.a. Lovel.3. 
et Fragm. Hav. mox autem con- 
}|inctio gui ab Uarlej. a. 

$• 11. NMurnos visus iutsr se 
ionsutes iouiuhruni) uoctwuos vi- 
sos Gaertn. Tum inier cousutes 
soutuieruui Haver](. iuier s$ eeu- 
sutts iutsruui Leid. i« souiuttre 
Leid. 3. et Lovel. i.^ 

Ptasuii ad averruueandam De4m 
iram pieiimas catdi ] £t hf c mu» 
tatam Livii Hnguam indicant ii- 
dem cpdices , ubi legitur aver^ 
ruueaudai DeHm irao. GELEN. 
Intrusit Andreao editio poft irae 
nihili vocabulum eauja, Pal. 
vero sjBc. MS. graiia, uterque 
ihalo exemplo. at pelTimo Cam- 
^anus audaciam' nobis teftatam 
reliquit suam , edita 6cH|>tora y 
ptaeuii ad averteudam DeHm iram 
vietimas eaedi. 1. lo^ 23. Prodigio. 
rum averruncandorum eaussa sup" 
pticationes in biduum senatus ie» 
erevii. GEBH. ad averruucaudam 
Ikorum iram Lovcl. 4* eid ave- 
fuucaudam' Dei iram Harle). a. 
^udmodo etiam, unica nempe 
litera r, hoc nomen 8cribis> 
tur apud Feft. v.. verunceui» ubi 
tamen verrument in iVIIlis esse 
Voffius teftatur. eauua averrun^ 
tdudae Bedm iVaeLeid. ^.averruu* 
caudae DeHm irae gratia Haverh. 
averruucaudae Deum irae cauffa 
edd. Bom. anni t^T^; et Parm. 
ex qua ipsa varietate, vocem 
cekussa vei grMitt a librariis in« 



sertam ^ non a Livio profectam 
elTe» satis conftat. Similiterau« 
tcm alibi interpolare soliti sunt. 
VI infra ad 3i, la, 4» uverteudae 
Dedm irUe Lovel. a. 5. Portug. 
Gaertn. Ktock. et Haverk. aver» 
iendam DeHm iram Fragm. Hav. 
a m. a. gU|us loco quid a m; i« 
Scriptum fuerit, deprehendi non 
potest. Vidiftur tamen td fuiirey 
quod Gelcnius probavit, et nunc 
teceptum est. Sed averieudae ex 
gloira atque enarratoiris erposi-' 
tione reccptum est. averruncare 
cnim v\x\%oaveriire ttverruucare^ 
vertere ctponuntuf apud Varr. 
Feft. Nonium, et alios.rari modo 
etiam infra variant codd. lo, a3; 
1. V. de ea voce Voffii Etym. 
ling. Lat. v. ^verruueare, etBrii- 
son. 1. de Form. p, 57. Eadem 
voce utitur etiam Gato de re ruft. 
c. i4a. C/ti iu morbos visos iuvi^ 
sosqu0 , vidueriatetn, vaftitudiuem* 
que^ catamiiaies^ iuiemperiasque^ 
prokibessist defeudas^ averruuces^ 
que* 

Efldemy quae somuovisa fuerauf^ , 
porUndereuiury alteruter eousutum 
fata iupterei} somuio visa fueraut 
Flprent. VoIT. a. Leid. 1. et Lo.. 
vel. 3. soUemni scribarum varia- 
tiooe. V. supra ad a, 36, 4* ^^* 
fra ad 9, 9, 14. Viros doctos ad 
Sueton. Caes. 4^* ^^ Arntzen« 
ad Aur. Vict. de Vir. Inl. 7, 10. 
per somnum videre dixit Juftin« 
1, 4* ^^^ somuum vidii , ex uaitu 
ratibus fittae vitem enatam. per 
quietefu videre^ quod tantumdeni 
yalet, 1, 9. Perquietem vidity fra^ 
irem suum Smerdim regnatunm» 



Digitized by 



Google 



LtBER Vra. Caf. VI. 



49 



responsa a^uspicum insidenti jam animo tacitae 
religioni congruerunt; tum, adhibitis legatis tri« 
bunisque, et imperiis Dei)un propalam expositisi. 
ne mors roluntaria consulis exercitum in acie, ter« 
reret, comparant inter se> ut^ ab utra parte ce-> ^3 
dere Romanus exercitus coepilTet , inde se consul 



et Gartius 9, 8, ^6* Psf qnieum 
vidiffk se itfOHtt sptciefit draconis* 
iti quieig vidert Livius 21, sa, 6« 
in somnis videre Valer. Max; i^ 
% ext. 10. yidii in somnis comi»' 
iem suum ,oranUm. Ubi v. Vor* 
ftium , et Torren. ut et ad 9, 4« 
6« Apud Giceroitem locutio illa 
saepius obcurrit. somno visa erant 
Lovel. 4- somno visafuerat Gacrt> 
ner. Tum portenderetuf Leid. 1. 
Lovel. 1. et Harlcj. i* partemde*- 
retur Florent, portenduntur Gaert- 
ner* Beinde alterutrum consutum 
Voff. s. et Lovel. 3. uiterius con* 
sutum Haverli. etam. 1. Portug. 
in quo tribusuUimis prioris vo- 
cls literis notae adjectae indi» 
cant , Itbrarium emendandum 
cen%miSe atter consutum, Tandem 
facia impteret Lov. i*5« Gaertn. 
«t Fragm. Hav. a m. i. de quo 
•cribarum lapsu v. ad 3» 4^9 9* 
facta in ptehe Florent. fuctei im^ 
ptoret Haverk. Liv. I9 7, ii» ^c» 
fipere se omen , inpteturumque fata^ 
ara Condita atque dicata^ ait. Paul» 
lo ^te simut deiicit in LoveL a. 
Tum ex eis^ pro txtis^ legunt 
perperam edd. ante Mediol. anni 
i6o5. cujus ]ectionem#jr#f« deinde 
Aldus reeepit. 

$. 19. RespoHsa aruspicum in" 
aidenti jam animo tacitao retighni 
^ongruorunt } aruspicum responsa 
Lovel. 9. responsa auruspicum Lo- 
▼el* 9, 3. et Portug. aurispicum 
Lovel. 5. arispicium Leid* 1« Atf- 
ruspicum FloreHt. V. Cl. Gorte 
ad Sall. Gatil. 47, s. et ad Pli- 
Dii 9* £p. 90, 4* qmieque infra 

Liv.Tom.lF.F.U. 



notantur hoc lib. e. 9» t; De v«i*ft 
ortbographia vocis v. VoII. in 
Etym* ling. Lat. et Dausquej. in 
Orthosr. utrumque in v. Arum 
spex, Uinc tamj ^rojami VoS£» 
9. et Leid. i. V» ad Liv. 9t| ii^ 
19. Deinde taciti Haverk. Prae* 
terea congruerentur Harl. 9* Mox 
trinisque 9 pro tribunisque ^ Har» 
lej.i .Hinc vocula et etsulat a Por«> 
tug* et Haverk. quorum prior 
•tiam impiiSf pro impUis id esl 
imveriisy praefcrt. etiam periii 
hanet Florent. a m. 1. etiam po^ 
ritis a manu altera.. Vox autem 
DeHm deiicit in edd. Rom. annl 
1479. et Parm. 

Ne mors votuntaria contutif ex^ 
orcitum in acie terreret ] mprs vo^ 
tuntaria atterius consutum Portug» 
Gaertn. et Haverli. niors votui^ 
taria consutis atterius Lovel» 2* 
tvotuntaria atterius consutis Veith.] 
mors votuntaria consutum VoIT. duo> 
Leid> 9. et LoveL 1. 3» aC 5. de 
quo lapsu v. ad lo^ in, 9. Insu» 
per iH acie Portug. et Haverk^ 

$. i3. Comparant inter se^ at 
uira parte ce^ere Rotnanus exet' 
citus coepisset} comparavit inter 
jse Lovel.4* ^ui" ab utraquepartg 
Leid. ambo 9 Gaertn. Haverli. et 
Fragm. Hav. V. paullo ante ad §• 
lo* et infra boc lib. c. lo, 8. et^^ 
iam 99 40» B. et 10, 19, 9. (* c* 
37, 14.) Hinc exercitus Romtinut 
Lovel. 9. V. supra ad c. 9, 4« Sed 
nihil interciTe puto. Tandjem«jt« 
erdtus tum coepisset Fragm. fiav« 
a m. 9« 
. Ittie s$ ionsut dnfmM ff p$A 



Digitized by 



Google 



6o 



T. LIVII 



i^deyoyeret pro populo Romano Quiritibusque/ Agt<* 
tatum etiam in oonsilio eft^ ut^ si quando um- 
quam severo uUum imperio bellum adminiftratum 
elTet y tunc uti disciplina militaris ad' priscos redi** 

i5 geretur mores. Curam acuebat^ quod adrersus La« 
tinos bellandum erat, lingua^ mpribus^ armorum 



puto R^mani^ ^uirhibusqut'} S0S0 

tonsul dtvavertt LoveK^. S9S$ con» 

sutis d^voverettt VoS.%..consuidt' 

vovtrttj pronofnineoinilTo^ Leid. 

1. j* coMsmt dtvoven Gaertn. et 

^ragni. Hav. st consut dtvoviftt 

Harlej. ti. Deinde pro poputo Ro- 

ptanoiluiriiibusj sine conjunctio- 

ne qut, Lovel. i. cl Kloch. quo« 

modo hic absque vitid scriptum 

eire^ lettatur briffon. i. ^e For* 

inul. p. 62. At reliqui copulam 

^ut servaot, licet in aliis qui- 

^am eorum dberrent. Nam f •- 

puto Romano Quiritibusqut , ne- 

gleota praepositione 9 leguntLo- 

vel. 3. et Gaertn. pro btlto Ror 

mano Ouiritibusqut Haverk. pro 

rtp* QHiritibusqut Lovel. a. De 

hoc errore v. infr* ad 38., 58, 

§. i^, \^gitatum ttiam in con- 
sitio estl Ita, pro in concitio^ ^^^' 
nov. soribeadum monuit infra 
44) 2, 5. eamdemque lcctionem 
anno i665. incontextumrccepit, 
cujus auctoritatem recte GI. 
Hearne secutus est. Ncque ali- 
ter, uno Gaerth. excepto, prae- 
ferunt codd. mei, nisi quod Jgi- 
tatumqut ttiam in consitia tst ha- 
beant Portug. am. i. etHaverk. 
in consitio etiam edd. Rom. anni 
1472. et Parm. pro quo poftea 
demum in concttio substitutum 
est. 

CT/, si quando umquam stvero 
uttum imptrio bettum adminifira' 
tum esset^ tunc uti} Vide in ea- 
dem senteatia posita» cum itnum 



sufficeret, mt et mti, Quod si bene 
habet, certum indicium est, au- 
ctores non tam anxie locutos : 
quf inadmodum id quoque, quod' 
continuo sequitur , in accusati- 
vo ait, quod advtrsus Latinos bti» 
tandum trat, ReUqua, quae se- 
quuntur, in nominativo dixiiTe 
videtur. Quamquam, ubicamdi* 
stinctioneinincipias, meritohae* 
sites : neque enim satis clarum eft. 
GLAR. Malim tunc utiqut , quod 
est, tuncomnino, tuncmaxime. 
alioquin vacet neoeflre est aut »/, 
aut uti, SIG. Haec est omnium 
MSS. codicum et editorum scri. ' 
ptura. Contra tamen censet aut 
legcndum tunc utiqut, aut alter- 
utram particulam demendam Si* 
gonius. Falso. nam tales parti- 
Gulae saepius in prolixiore sen. 
tentiae tractu iterantur. Sic re. 

SeriL 30,43. in Pall.pr. ac seo. 
[SS. ut uti prattor Romanis ik/f> 
imptraret, GERH. »^ vacat» quem. 
admodum saepe alibi. V. qijiae 
ad Florum 9, 6, 19. notata sunt. 
Adde Liv. 5, 31, i5. leg. 6. $. i. 
D. de Contrah. emt. Malasp. ad 
Cic. 3. ad Attic. ep. 5. et Gro- 
nov. ad Liv. 3, 64, 10. DUK. U- 
tramque particulam ut et uti con- 
stanter agnoscuntomnesscripti; 
qnare pofterior t;um Sigonio in 
mtiqut mutanda non est, "neque 
Glareano mirum eSe debuerat, 
ambas in eadem sententia poni, 
aut inde ef(iciendum erat, aucto« 
res non tam antie locutos elTe. 
Saepe enini'scriptoresper8picui« 
tatis caufla particulam mt rep»^ 
tiilTe, dttm inter iUam et ver- 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII; Cap. VL 



5i 



genere> inftitutis aiite omnia militaribus congruettH 
test milites militibus> centurionibus centurioQeSi 
tribuni tribunis compares coUegaeque^ iisdem prae» 
sidiiS) saepe iisdem manipulis permitti fuer&nt« 
per haec ne quo errore milites caperentur^ edicunt l6 
consules> ne quis extra ordinem in hoAem pugnaret» 



bom acl eam reteren^nm mutta 
interjiciunturf soliti fuerunt) 
quod inprimis Livio faroiliare 
est. V. ad 22) 11, 4. Pro ea au. 
tem loco pofteriori hic usurpa* 
tur uti^ quemadmodum infra 
illo as, 11)4* Ef^fcioqui pr6posit9^ 
ui , qmibus oppida e^fielUque in- 
muHtta ess0Ht ^ uii in t^a iuia com» 
mfgrarent, ita enim e\ optimo* 
rum codd» iicle ibidem legendam 
videtur. Contra pro ea priori 
loco uii adhibetur 3, 64, 10. Hi 
fnm uii 9 quos sibi coiUgas coopias' 
sint , ut flti legitimi 0adem tege% 
tribuniplebeisim, Ceterum severo 
itlu imperio hettum Florent. pro 

J[uo manu altera factum est f7- 
ud» Tum aiminiftraium ess» 
Oaertn* 

Diseiptina miliiaris ad priscot 
redigeretur mores) Nec pejus fo* 
irct exigefeiur. Suetoniu^ Julio 65« 
NoH enim ubique ac semper^ sed 
tum hoftis iH proximo effet 9 co^r^ 
tibaip ium maxipie exacior gra» 
vissimus disciptinae* Tiberio lo* 
Disciptiaam acerrime exegii* J. 
FR. GRON; Non moVep redige^ 
reiur^ Redigere ubioiie dicitur de 
rebus , quae in priftinum statum 
reHituuntur. Caesar 1« B. Civ* 
76. Rem ad friftinam betti ratio» 
redegii} hlv.A^ 9, 10. Quam 



ptaeatam' reconcitiaiimqut ratri' 
bus de integro in amiqua redigi 
mata, Florus a, l8f ii* Redacto 
in disciptinam htitite» Suet. in Aug« 
85. SeHatorum adftuentem nums* 
rum deformi tt incdndita turba 
0d modiftii priftiiutm etspitudorem 



redegit* DUK. disciptina mitiiari 
Lejd. 3« Tum reducereiur VoIT. u 
Lovel. 1. 5. Portug. et Hearaii 
Qxon. N. in marg. Vulgatumt 
pro quo sta^t alii codd* mutar^ 
non lulHneo» 

$• 16. Curam acuehai % quo^ad» 
Versus Latinos bettandum eraij 
Cura acuebat LoveL «• Tum ad* 
versus Latinos bettum erai Loveh 
fii* Mox moribus ac m^rum gtner* 
Gaertn< Geterum incertum pu* 
tat GlareanuSf ubi majori inter* 

fmnctione diftinguendum sit. 11. 
os tamen sequi malo, qui eam 
voci oongruentes subjiciunt,.prio« 
ra praecedentibus adversus Lo» 
tinos cohaerere exilllmantes* 

Cottegaeque iisdetp praesidiis ^ 
saepe iisdem maniputis permixii 
/uerant} coltegae^aeque hoveh a. et- 
3. cottegaque Fragm. Hav* Dein- 
de voces praesidiis ^ saepe Hsdem 
deficiunt m VofT, utroque« Leid« 
utroque^ Lovel. 1,3« et Fragm* 
Hav* Cui errori caulTam prae* 
buit tOi7 iisdem repetitio. vocee 
tantum saepe iisdem uon adparent 
in Haverk. Paullo ante eenturio* 
Hes ceaturioHibus Loveh ft. Portug* 
etHaverk. dietionibus alio ordi- 
ne propositis 9 quod magil con* 
venire forte exiltimarunt, quod 
eodem ordine praecedat mititei 
mititibus^ et moi sequatur /r/ ^m* 
ni tribunisi quas! id variare Li* 
vio integrum non foret 

{. 16. Ne quo errore mitites ea» 
pereniur} ueqm errore FlQreiit< 



Digitized by 



Google 



6« 



T. LIVIl 



1 VII. Forte inter ceteros turmarum praefectos, 
qui exploratum in omnes partes dimilli erant^ T. 
Manlius consulis filjus super caftra hoftium cum 
suis turmalibus eyasit, ita ut rix teli jactu ab sta- 

9 tione proxima abeffet. ibi Tusculani erant equites. 
praeerat Geminus Metius^ yir tum genere inter suos^ 



$. t. Inier cfierof iurmarumprae" 
fettos] initrexteros Lovel. 4* ^um 
pttgnarwn Lovcl. 5. ct Portug. in 
conteitu. Deinde praefectisheid, 
i*profecios Portug. In verbi^ pro- 
ximit piijpi, pro dimiffi j Haverk. 
V. ihtVa ad 38, i3, lo. Tum sh^ 
pra caftra koftium , pro supor > 
Leid. 9. ct ed. Parm. V, quae in- 
fra notantur ad a3, 36, 6. 

Ui vix ieti jactu ab siatiouo pro» 
xima abejfetl Paih codd. MSS. tres 
ita ui vix]ieti jaciu, GEBH. P^ar- 
ticul^m ita addidimus ex Thuan. 
tribus Pali. duobus Vofl*. Helm. 
0vasii iia^ ui vix, J. FR. GPON. 
Eamdem particulam defendunt 
•X mcis Fiorent. VoflT. duo, Leid. 
duo, Lovel. quinque, HarlcJ. i. 
Gaertn. Haverk. Fragm. Hav. et 
omnes Hearnii Oxonienses. Tum 
itti ictu Voir. 1. et Leid. i. sed 
Ambo a m. i. in utroque enim 
suprascriptum eSLjactu. V. ad a6, 
4o, to. jaciu nunc quidem exdat 
in Fragm. Hav. sed 2n fine ejus 
vocis erasa penitus eft litera, ut 
olim jacius sive jacium scriptum 
fuiffe videatur. O^indo a siaiio* 
ue proxima Gaertn. 

$. s. Praeerat Gonutius Meiius ] 
Quidam e\ Valerio Max. [a, 7, 6.3 
reCtituerunt Geminius ; at haud 
tcio, quam bene. Neque enim 
codicum fides magnopere me mo* 
▼et vel hujus vel illius auctoris. 
GLAB. Meminitbu|usetiamVa- 
lerius. Sic IGemiuius Meiius] vet. 
lib. SIG. ExpreiTe ita CGmiiiiwx 
Jf#/f«fj^vocat bunc Fal. scc. In 



pr. ac tert. Geminus appellatur. 
Andreae editioni Genutius, Gam. 
pani Gemnius. GEBH. Flor. Gf- 
minus Maecius, Bott. et Uelm. G#. 
fMfiiKx Meiiius, VolT. uterque G#* 
ifffiiffj Metius, In quo consentiunt, 
id non videtur msuper haben* 
dum : etii apud Valerium Maxi- 
mum quoque Geminio Meiio» J. 
FB. GBON. Geminus Meiius Leid* 
s. LoveL 1 . 3. Klock. Fragm. Hav. 
et Hearnii Oxon. L. 1. Gtminius 
Mecius Lovel. 3. Geminus Meciut 
Leid. 1. Genuti Metius Uarl^. a. 
Gemicius MeiiusLo^e\,2, Beliqui 
Gtminius Mtiius , quomodo pri* 
musAldus edidit; licetautem ia 
seqoentibus Genutius retinUerit, 
at({ue inter errata hoc loco ita 
etiam emendandum docuerit« re- 
centiores tamen Geminius serva* 
runt. fitminus^ quod tot libris, 
et quidem jplerisqueoptimis^de. 
fenditur, in contextum recepi ; 
quamvis in his aliquid routara 
anceps sit, quod nominum apud 
Latinos alia, quam apud Boma- 
nos; ratio sit. v. supra ad 1, 49« 
Q. Meiius etiam vocatur apud 
Oros. 3, 9. Mantius enim Torqua; 
iusfitium suumy juvenem viciorem^ 
inierfectoremguo Metii Tuscutani ^ 
nobitis equiiis^ ei ium praecipue 
provocaniis atque insuttaniis hoflis^ 
occidii, Paullo ante Tuscutani f#« 
rani LoreL 9. sed ibi illud t ini- 
tio vocis #riifi# adcrevit ex fine 
praecedentis dictionit. V. supra 
ad 6y 37, 7. 

r-ir ium gemreinicr swtj ium 
faciis, ctarttt} Vox vir doficit ia 



Digitized by 



Google 



LIBER Vm. Caf. Vll. 



53 



tam factis^ clarus. Is ubi Romanos equites^ in« 3 
signemque inter eos praecedentem consulis filium, 
(nam omnes inter se, utiqUe inluAres yiri, noti 
erant) cognovit , Unane^ ait, turma Romuni cum La^ i^ 
finis sociisque bellum gefturi eftisf qmd interea consu-^ 
les, quid duo exercitus consulares agentf y^derunt mS 



Leid. s. ifi ium ggturg praefeit 
Fragm. Hav. a m. i. virmtmm ge» 
«#r#HaTerk. vir$ameng$n$r§ Voff. 
9. et Lovel. 3. V. ad 93, 17, 5. vir 
€um gemere Voff. i. Lovel. 4« Ct 
Gaertn. V. ad 6, 33« 3. vnr eum 

§emin§ Floi^ent. a m. i. pro quo 
einde emendatur'^fnMfif#« Prae- 
lerea/a/ff Leid. i« V. ad 3, 4o, 9. 

$. 3. Omna inter se^ utique iU' 
iuftres viri, noti erant"} uti ittuftres 
Lovel.3. Tum noverant Harlej.s. 
omnesque edd. usque ad MedioL 
anni i5o5. V. ad 33» 39, 16. 

$• 4* Unane^ att^ turma Rommni 
€um Latinis sociisque bettum geftu» 
ri tftisl Unave LoveL 5. V. ad 5» 
989 5. Tum turma Romanorum Voff. 
2. a m. 1. Deinde cum Latinis so- 
€iisy omiffa conjunctione ^Mf, Lo- 
* vei. 3. Mqx quid intra consutes , 
. pro inierea^ Voff. 3. et LoveL 3. 
V. mox i^d $. 7. 

$.5. Aierunt in tempore'] Me^ ' 
runt et tempore Harle}. 3. et pri- 
0cae edd. pro quo recte in tem- 
pore tubftitutum eft Mediolani an- 
no i5o5. etitareliqui codd. Becte. 
tn iempore eft tempore commodof 
opportuno : quae locutio Livio 
familiariffima cfi. 3,47> '*• Spr^- 
ta in itmpore gtoria interdum cu* 
fnutatior redit. c. 48» 5. Ni K. Fa- 
hius in tempore subsidio venissei, 
4* 4O9 ^* Consutem aut iniemport 
fugnam inijfef aui firmaffe subsi» 
diis aciem. 9« 33 1 i5. Et in tem' 
fore magifter equitum Jkofti^m ief' 
gaimvadii* c. 37} 6« Tstum aiimd 



otcuttum tciiuros in tempore. 33, 
35^ i5. Sc in iempore ei sine ignom 
minia sirvajfe exercitum. ubi ettam 
quaedam exempla vide. 33 9 16, 
13. Nuncios mittebaty se in iempom 
re adfuturum. 33 9 189 5. Intem^ 
pore mitte jfctkaei pedifes cum ceu^ 
ium equitibus supervenerunt . c. 19, 
6; In tempore Punicum btltum term 
minaium erat. 34« 189 3. NisiUft 
tempore snbventum forei. c. 39, 4* 
Injempore ((uinctio rex Eumenes et 
ctassis Rltodiorum suptrvenerunim 
V. quae notayi etiam ad Silii 
Ital. 11« 8« Omiffapraepositionc» 
iempore eSt, apud Ovid. EpiA. 4, 
Her. 109. 

Tempore abeft^ dberiique dim 
' Neptuuius heros. 

Utrumque etiam Graecis iu usu 
fuit, vel T^ Kaip(f f ut apuil 
Evang. Marc. 13, 3. Kai dnisei' 
Xe npos dvrovs ttf uaip^ 6ov* 
\ov. vel hf Kaip^ apud Lucam 
' Eyang. i3>.4»» Jihdvai iy Kaip<^ 
To 6itonirpiovj. KpLipos enim 
temporis opportunitatem notat. 
Auson. in ludo septem Sapient. 

Ei Pittacum dixijfe fama eft 

Lesbium 
Piyv<o(SKi Kaipdv» Tempus eti 

noris 9 jubet» 
SedKaipos ifte iempeftivum iem* 

pus eft, 

JSt cum stlis aderit S^piier ipse^ 
foederum a vobis viotatorum teftis^ 
FalK duo9 pr. ac te;*t. etHumadem 
ri$ Sftspiier* G£BH. iteum iitJM 



Digitized by 



Google 



54 



T. LIVII 



tempore, ManKus inquit, ef cum illis adeYp Jupiter 
ipse, foeJerum a vobis violatorum tejiis, qui plus potefi-, 

Spolletque, Si ad Hegillum lacum ad satietatem veftram 
pugnavimuSf hic quoque effictemus profecto, ne nintis 

7 acies vobis et conlata signa nobiscum cordi sint, Ad ea 
Geminus, paullulum ab suis equo provectus, Fisne 
igisur, dum dies ifia vemt,, qua magno conatu exercitus 



gdtr h Snpitir T\ovcnt, tteum ait* 
rh Sfrtpifer Lcid. |. ei ium aderit 
Supiter LoycK 3. CVeilh,] et cum 
titis erit ^ftfpittr Voff. i, ac Lo» 
vel. 5. et cum ittis 0upiter Leid. a. 
ac LoycL i. et ^upiter^ reliquis 
omiffis, Voff. 2, Mox yoces a ctq- 
ffis hon comparent in Leid. !• 

$. 6. EjSTiciemus prnfecto^ ne «/• 
mis acies pobis ei contata signa »o. 
^iscum, cordi siptt} Vet. lib. neqmd 
fHinus^ quam acies vobis ^tc SlG. 
Bedoletbaoc lectto Ine quid min 
nms^ quam acies'} officinatn Sigo.. 
nii , quam tamcn ipse non inQ* 
tiatar. PaU. duo, ftem totidcm 
edd. priscao ne nimis acies vobis 
f/ cotlata signa etc. OEBH, Quic. 
quid bonorum codicum ymere 
)icuit, ne nimis acies vobis ei cot' 
tata signa nobiscum eordi sint^ 
Quod quidem longe antefero yul- 
gato commento libri Sigoniani. 
Cicoro 7. a4 famil. ep. i6. (luod 
in Britannin non nimis (piXoSBddm 
pov te praebuiffi^ ptttne non reprem 
fiendo, %, in V^orrem tsS.] Monet 

• f^ominem^ ne nimis judicio Saeerdom 
$is et causaecoHfdat, J, FB.6B0N, 
Quae loctio-Sigonio, eadem et« 
iam 01. HearniD obyia fuit in 
Oxon. B. et L, a. Sed eamdem in 
oallo meorum tnyenii quamyis 
famen pauci quidam non longe 
ab ea discedant. Nam efiiciemus^ 
ne quid proftcto minus acie$ legunt 
lioyel. 5. et Portug, efficiemust n§ 
quid proficto ne minus acies Ha<» 

Werk, e^iciemitSf m qui$ prof$$$^ 



nimis acies Leid. 3. etVoff. i. f/- 
ficiemns profeciOt ne quis ntmis aciet 
Loyel. 1. ifficicmus profectOy ne 
quid nimis acies Gaertn.. quae le- 
ctio non displiceret, si plures 
aut integrioros codd. eam pro- 
barent. £leganter enim ro quid 
additur particulae ne per pleo- 
nasmum, etiam apudLiyium, Ita 
3, ai, 3. Patres quoqut^ n§ quid 
cedereni ptebi^ et ipsi L, ^uinctium 
consutem reficiebant, 43i 24« 4* ^'- 
precaretur senatum , ne quid com^ 
munibus inimicis criminantibus se 
credereni, et alibi. Huc etiam per- 
tinct ne quid nimis apud Terent. 
In Andr. i, i, 34* Deinde signm 
nobis concordi sint Leid. i, De lo- 
cutione cordi ejfe y. ad 3o, 17, la. 
signa nobiscum cordi gffeniVotC.^. 
Leid, 1. Loyel, 9. 3. Gaertn. Ha. 
ycrk, ct Fragm, Hay. Verba kic 
quoque effifiiemus desunt in Hlock. 
Paullo ante ad societatem veftram 
Gaertn. et Fragm. Hay. ad satie^ 
tatem noftram Voff, 3« Lovel. 3. 5. 
et Hayerk* 

$. 7, M ea Geminiusf pauttutum 
ab suis eo provecius) Gemi LoveT. 
1, Genutius Harlej, s, GemitiuT 
Lovel. 2. et Hearnii Oxon. L. i. 
cujus eodex L. s. praefert Gemi* 
nus ; neque atiter etiam Voff. duo« 
Leid» 1. Loy.3.^5. Harle]. 1. FIo* 
rent. Klock. et Fragm. Hav. V. 
supra ad $. 1* Tam pamttum VoiT. 
s. Leid, 1, LoV.i.S*4* Harlef. i. 
Gaertn. et Fragm. Hav. pautta 
Leid, s. Lovel. 1, 5; Portugt ot 



bigitized by 



Google 



LIBER VIIL Cap. VII. 



S$ 



tn&veans, interea tu ipse cmgredi mecumy ut mftro^ 
duorum jam hinc evehtu cernatur^ quamunk (^ques La^ 
tinus Romano praeftet f Movet fetocem animum jtire- 8 
nis seu ira, seu detrectandi certamiiris pudor^ seu 
inexsup^rabilis yis fati. oblitus itaque imperii pa--^^ 
trii^ consulumque edicti, praeceps ad id certamen 
agitur, quo, yinceret^ an yinceretur^ haud multum 



Hayerli. Hine a i«fx VoflT. i. Leid. 
3. Lov. 1. 4* &• Gaertn. etFragm. 
Hay. Deinde re provictus primum 
inveni in edd. Gl. Jac. Gronovii, 
81 ve ita edi voluerit, sive lectio 
'illa ex errore operarum admilTa 
•it; quod eo verisimilius vide- 
tur, quod nuUam routationis ra- 
tionem in noti« proposuerit, et 
sion tantum tquo servent omnes 
priores ercusi, sed etLeid. duo, 
Florent. Lovel. quinque, Harlef. 
ambo, Rlock. Gaertn. Haverli. et 
Fragm. Hav. £x reliquis codd. 
nihil variantis lcctidnis adfertur^ 
licet collati slnt cum ed. Clerici, 
qui Jac.Gronovii scriptnram re- 
cepit. Infra i3, 47^ >• Provtctus- 
qm' anie statiouts e^uo y Taurtam 
HomiHe compettavit, unde etiam 
patety neque lectionem Leid. a. 

ffrofeetus recipicndam effe. lioc 
ib. c. 38, 13. Cluum^ turma una 
toHgius ftrovecta y accepiffent^ inpe» 
dimenta Romanftrum procut ab ar^ 
matis ftare, Saepe autem eas vo- 
ces in Mftis commutari, infra vi- 
debimus ad ai, a^ 4« 

D»m dies ifta venitj qua magno 
etnatu exereitus moveatis} lidem 
codd. PaU. duo MSS. exereitus 
moveritis, GE6H. Ita et VolT. a. 
ebLoveL 3. Praeterea ifta dies 
venit , qua magno eonatu alio or- 
dine Fragm. Hav. dies ifte venit^ 
qua magno conatu LoveL 5. diet 
ifta venit , quu magno conatu Lo- 
veL 3« dies ifta venit, antequam 
magn9 eonatu Lovel. %, digs iftm 



venit^ qua magno evnato VloreiiL 
V. ad 1, i5, 7. Mox intra^ pro 
interea , VoflV 2. ct Lovel. i* V* 
pauUo ante ad $. 4. Tum ingredij 
pro eongredif edd. Rom. anni i47a« 
et Parm. 

Noftro duorum jam hine eventu 
eernatur^ quantum eques Latinus} ^ 
noftrum duorum Lovel. 4* et Nea- 
pol. Latinii. Male. V. supra ad 
7, 40, 9. utero duorum Gaertn. nof 
duorum Florent. Tum hine deficit 
in LoveL 3. Deinde guantum equis 
Latinus Romano praeftet Haverli. 
praeftat Lov.4. praeftetur Gaertn» 
Y. ad39,aa,8. 

§. 8. Seu detreetandi eertafninh 
pudor) detractandi Florent. VolT. 
2. Leid. i.Lovel.i. 2.3.5. Harle}. 
9. Portug.GBertn.Haverk.Fragm. 
Hav. et ed. Parm. V. infra nota- 
ta ad 34> iS» 9. Mox inexsufera^ 
hilis vis facti, pro fati, Letd. t. 
IVirlcj. 1. et Florent. a m. 1. V. 
supra ad 3 9 4^9 0* ^^ n\o% hoc 
cap. ad §. 12. inexsuperabitius fam 
fti Gaertnr 

Fraeeeps ad id certamen agitur^ - 
quoy vinceretj an vineeretur} ad 
id praeeeps certamen agitur Por- 
tug. Et ita ctiam LoveL 5. nisi 
quod praeces habeat. prtieces in 
certamen agitur Uaverk» praeceps ^ 
adit certamen agitur Fragm. Ha v. 
Praeterea quod vinceret , an vince^ 
retur FlorQnU V. ad 36, 33, 3. quo 
vetdretj an vineeretur Leid* i. qua 
vimtre$iaHtvinctr^wt £(eapoLL4« 



Digitized by 



Google 



66 



T. LIVII 



giaterelTet. equitibus ceteris velut ad spectaculum 
4»ubmoti8y spatio, quod Tac.ai interjacebat campiy 

i.) adyersoa concitant equos: et^ quum infeftis cuspi* 
idibus concurriiTent^ Manlii cuspis super galeam ho- 

loJlisi Metii trans ceryiceip equi elapsa eft. Gircum- 
Mictis deinde equis^ qunm prior ad iterandum ictum 
ManUttS consurrexiHet ; spiculum inter aures equi 



fimi. Noii probo. Supra ^y^o» 9* 
JDtsirtus sis y an desirutris eonsu- 
Sim ixtreitumque ? victi dtnique si^ 
mus^ an vic$rimus ? 5, i8» 5. Meo 
mi in imctrio futrii y et apud ipsos 
gxercitus et Romatt vicissent^ vi*- 
ctineejfent, Ita saepe altcra dubi- 
tandi particula subprimi solet. 
V. supra ad 3, .8, 8. et Gortium 
ad Plinii 3. Ep. lo. Tum interse^ 
^TO intereffet yiilocU. Paullo ante 
eblitus itaque imperii consutum edi' 
€fif reliquis omi01s, Lovel. i. 

; §.9. Spatioy quod parvi interja^ 
t;ehat campi^ adversos concitant #• 
quos] Mfti habent quod vacui in» 
$erjacehat eampi ; non parvi cam- 
fi. GELEN. Praeter Harlej. a. 
farvi defendentem , reliqui om. 
pes vacui campi probant* Neque 
aliterleguntedd.Rom.anni 1472. 
Farm. Tarvis. utraque, ac quae- 
dam aliae* Silius Ital. 4« ^73. 

; — . — — vaeuo poscehat protUa 
campo^ 

Deinde adpersus eoHcitautem equos 
Florent. adversus concitant equos 
Voff. 9. aversos concitaut equosVoT^ 
tug. et Haverk. V..8upra ad 1, 3i, 
6. Paullo antc mititibus^ pro ^Q»*' 
iibus, Hearnii Oxon. G. quod for- 
te ex interpretatione profluxit. 
V. ad io, 99, id. Dein vetut spectO' 
'€utum summotis sine praepositio- 
ne Florent. Infra 93, 47» 3. Sf^m 
Bomaniad spectaculumppgnaeejus 
frsqutnus exieramt. 



Metii irans cervicem equi etamsm 
efi] G, Metii Portug. quasi veilot 
Geminiif aut Gemini Metii. jSed C 
Metii Gaertn. et Havcrk. Maeeiif 
ye\ Mecii Florent. Leid. 1. LoveU 
5. Harlej. 1. et Gaertn* V. iopra 
ad $. a. Practerea tapsa efi Flo- 
rent. Male. Neque meliut paul* 
I0 ante subter f^ateamy pro super, 
ed. Mogunt. aliaeque paucae. V* 
infra ad c. 9, 6. 

) 

$• 10. Quum prior ad iterandum 
ictum Manlius consurrextjfet] cum 
surrexijfet Lovcl. 1 . concurrijfet Lo- 
vel. 9. quasi nempe consurg^n 
haud recle de uno dici poffet. 
At ita infra 4S9 7» S* Consurrexii 
coHsut, et^ jussis sedere atiis^ pro» 
gressnsque pauttumj intro^uieti r#- 
gi dextram porrexit. Ita consatum 
iare pro salutare supra inluftravi 
ad 1, 7, 1. contaudare ad 7, 4^9 3. 
Efu8 autem generis similia taepe 
obcnrrunt* Mox im aures equi^ 
pro intefr^ Leid. 9. et LoveL 6. 
V . de boo errore ejusque oHgine 
ad 38, 57) 6. Tum coufixiij pro 
fixit^ unusHaverk» 

M eujus vutneris sensum quum 
equusj prioribus pedihus ereetis} 
sensus Haverk. a eujus vutUexis 
sensu LoveL 4« ot ita Florent. a 
m. 9. quum a cujut vutueris sem^ 
sum antea tcriptum fuiflet. Illud 
autem a seusu exponi poffet ob 
•ensum. V. ad s4t 3o» >• Reliqui 
tamen vulgatum tervant, qupd 
et ipsun probom eft« Deinde Mr 



Digitized by 



Gopgle 



LiBERvm. Cap. m 



57 



fixit. ad cujus yulneris sensnm qunm eqnus, priori- 
bas pedibns erecti»^ magna yi capnt qnateret^ ex- 
cullit equitem: quem cnspide parmaqne innisnm , i & 
adtollentem se ab grari casn^ Manlius ab jngnloi ita 
ut per coftas fermm emineret^ terrae adfixit. spoliis- i% 
que lectis ad suos reyectns^ cnm ovante gandio 
tarma in caflira^ atqne inde ad praetorium ad pa- 



qpens %ox qmumj tive eumj defi- 
cit in Portug. quam intercepit si- 
militudo ultimiae syllabae Tocit 
praeeedentis. Hinc egfiss LoTel. i. 
et 5. }tf$mm Gaertn. Tum pedibus 
erepiis Lovel. t. frequenti libra- 
rioruin lapsn. V. tupra ad 3, 5» 
7. Mox CMpmi non adparet in Ha- 
verlf . tMtruxii autem , pro §xcus^ 
sii^ eft inFragm. Hav. Curtiuad» 
11. Sfamque^ qui Darium vihebant^ 
0gmif coufossi kaftis st dohrs effs^ 
raii 9 jugum quatirs^ $i rsgem cur- 
ru iMcuiere ca#|if ran/. Silius 9, 596. 

. EM/limuiaia gravi sese fera iot» 

iii ad auras 
FtUuerey ei erectisexcussam cru* 

rihus atte 
F^ue jacii voheus reflexo poude' 

re iurrim* 

$• 11. Cuspide parmaque iuuL 
xum^ adtotteuiemseabgravicasu} 
parma cuspideque iuuixum LoveK 
4. cuspide parmaque iumixtum VoJT. 
9. et Fragm. Hay. Hinc totteutem 
se VoflT. 2. Leid. duo , Lovel. a. 
3. ct Fragm. Hav. attotteHtetuque 
se Florent. a m. 9. Lovel. 4* ct 
Raverli. iotteutemque ss Hearnii 
Oxon. N. in margine. Liv. 10, 36y 
11. Muuus ad coetum adtotteus. 
Silitts lOy 969* 

Sic ati^ atque aegrum coeptauti 

adtottere corpus 
jirduus iusurgeus iotum permi^ 

sctdi eusem^ 

Fraeterea « gfatfi etuu Leid. 9« 



Lovel. 1. 4* Gaertn. 'et Fragm. 
Hav. qui/ iidem codd. uUimo ta« 
men excepto, mox etiam prae* 
ferunt a iuguto» a gravi casu et- , 
iam editi usque ad Gronov. # 
juguto autem iidem Aldo antiquio* 
re». . / 

Jta ut per cojlas ferrum emiuerei^ > 
ierrae adfixit} itauthaftaeferrum^ 
Lovel. 9. iia ut coHasferrum Leid. 
1. vox ferrum deficit in Portug. 
[ut hasiaeferrum percostas Veitb.] 
Tum fiiimf#Mr#/Harl.9.etFragm. 
Hav. emiuus Florent. a m. 9. emii-' 
ieret Lovel. 9. 4. et Neapol. La. 
tinii. Sed nihil mtito. i^uod Li^ 
viu8 emiueref Silius dixit exftiura 
7, 697. 

Exftabai fixo qu^d forie cada^ 
vere ferrum» 

^ Deinde ierrae omittitnr in Lovel. 
4. Male* Supra 4» >9« &• Msur^ 
genterk ibi regem, umboue %resupi^ 
uat , repetitumque sacpius cuspide 
ad ierram adfixit. 99, 9, iS. Circa 
regem pito ierrae adfixum* 

f. 19. Spotiisque teeiis afi suos 
revectus} spotiis tectis LoveL, i. 
Deinde ad suos revectis Lovel. 9. 
et Leid. 1. Mox ut caftra ,. pro im 
caftra^ Portug. Twskdaimdey pro 
indey Harle|. 9. eteditiones Fro- 
beniana anni i535. antiquiores. 
V. ad Livii 36» 94^ 10. Insuper 
md praetorem^ pro e^praeiorium, 
Lovel. 4« 



Digitized by 



Google 



58 



T. LIVII 



trem , tendit , ignarus fati futurique , laus an poe* 
i3na merita ciTet, Ut me omnes , inquit, pater, tm 

sanguine ortum vere ferrent, provocatus equeftria haec 
i^spolia capta ex bofte caeso porto. Quod ubi audivit 

consul^ extemplo^ filium aversatus^ concionem clas- 



Ignarus fati futuri, husaupot" 
na merita esse$) Malui sequi vete- 
rem lectionem,nempe sic: iguarus 
fac$i futuriqu9 , taus au pp$ua mt^ 
rita esset, GELEH?. ignarus facti 
futurique vet. lib. At/a//malim, 
jioc sensu : ignarus fatalis futuri 
#ttpplicii, sive lausy sive poena 
a se merita effet. Sic etiam ante 
[ hoc cap. ] Praiceps ad id certa^ 
men agitury guo^ viucer$t\ au vin- 
teretur, kaud muttum iuteresset, 
£t Movet juveuis auimum iuexsu^ 
peVahitis vis fati. SIG. iguarus 
fati futurique verissime habent 
. PalT. duo, nisi quod x6 que culpa 
librariorum non nihil divulsum 
sit* Paullo superius Movet fero- 
€em auimum juveuis seu ira, seu 
detrectaudi certaminis pudor , seu 
iuexsuverabitis visfati, JVIale ergo 
▼etuftiores editiones iguarus fa^ 
etifuturif quae taus aupoeua me* 
ritaesset. GEHH.facti defendunt 
Gelenius 9 Doujatius ^ et Hear- 
nius. Non scio, quomodo defen- 
di poirit. Nescius et Ignarus fati^ 
Tel/n/nrf nusquam nonlcguntur. 
Virgil. W. Aen. &oi« 

Nescia mens homiuum fati sor- 
tisque futurae. 

Fatum el Factum saepiflTimepcr- 
mutariy notum est. DUK. igua^- 
rus facti futurique , taus an poeua 
Leid. duoyHarl. 1. Klock. Gaertn. 
et edd.Bom. anni i47a. acParm. 
ignarus facti futumquae , taus an 
' poena Florent. iguorus factifuturi^^ 
quae taus an poeua Lovel. 4* et' 
Fragm. Hav. tguarus fati futuri\ 

Stae taus au poena Harlej. a. et 
averli • ignarus fati futuri , taus 
0» po0»0 Lovel. 2. ignarutfutu 



rique^ taus an poena VofT. a. Ea- 
dem lectio , quae Gelenio j pla* 
cuit etiam Doujatio, qui hoc ar- 
gumcnto illamdefendeDat, quod 
fatum a futuro non diiferat ; at 
factum ac futurum recte obpo- 
nantur. Verum fatum etfuturum 
hic non obponuntur, scd con- 
junguntur epdem modo , quo^. 
tum et sors futura in loco Vir- 
gilii , a 01. Dukero laudati. /tf. 
tum autcm ei facium infinitis lo- 
cis in libris scriptis commutaa- 
tur. V. faoc cap. ad $. 8. 

$. i3. Ut me omneSf iuquit^ p0* 
ter^ tuo sanguine ortum vere fer^ 
renf] Pall. duo ortum referreni. 
sec. ortum vere referreut, GEBH. 
ortum referrent VoflT. duo , Leid, 
a. Lovel. 1. Harlej. 1. et Haverk. 
[Veith.] ortum vere referrent Lo- 
vel. a. Portug. Gaertn. et Hear* 
flii Oxon. B. Sed prima syllaba 
tov referrent adscita est ex fine 
vocis praecedentis. V. ad 37« 
4ir B.ferre hic est dicere, prae- 
dicare. V. supra ad 4« ^^^7' ^^ 
tum vere ferant Oxon. G. apud 
eumdem Hearnium. 

Equeftria Itaee spotia capta ex 
hofte caeso porto } eques trta haqc 
spotia^ voce una perperam in 
duas divisa, Lovel. 1. cta. Tuoa 
vox capta defioit in Harle). 2. Por» 
tug. et Haverk. Praeterea alio 
ordine ex caeso hoste Harle}. a* 

$. i4« Extemptoffitittm aversatus"] 
adversatasYou,2.hcid,2.ljOV,i,S* 
5. Gaertn. et Fra^m. Hav. solita 
scribarum aberratione. V. supra 
ad 3, 19, 9. o. 60, 5. 4« 1^1 ^ 7f 



^ 4i> ^* l^oc lib. c. ia> I. el Gc 



Digitized by 



Go.ogle 



LIBERVIII. Caf. VII. 



69 



sico adrocari jullit. quae ubi frequens convenit^ i5 
Quandloque yinqnit, tu, T. Manli^ neque imperium 
consulare, mque majjeftatem patriam veritus, adversus 
edictum noftrum extra ordinem in hoftem piignaftiy et,i6 
quantum in te fuit^ disciplinam militaremy quaftetit ad 



Bnrmaiiii. ad Oviclii i. Faft. 6. 
Mox avocari^ pro advocari ^ Lo- 
▼el. a. auae et ipsa verba saepe 
confunduntur. V. supra ad 1,69 
i*'4« 61 9 3. 7, 2, 11. hoc libro c> 
93» 11. et aliis locis. 

$• i5. QuandoquidttH t inquii'^ 
tu^ T, Manli^ VolT. recentior, 
quando^ inguit, Sed Flor. Rott. 
voir. prior quandoqut^ inquit. 
Id haud dubie Livianum. V. 9, 
10, 9. J. FIU GRON. quando , in* 
quft Leid. a. Lovel. quioque, 
Portus. Gaertn. Fragm. Hav. et 
Hearnii Oxon. N. ac R^ [Veith.] 
quandoqut , inquit Leid« 1. quac 
lectio quidom supvrest etjam in^ 
Voflf. 1. ut Gronov, monuit; ul. 
timae tamen syllabae qut adje. 
ctae j)oftea sunt notae, quibus 
librarii indicant, aliquid per- 
pcram ezaratum atque inducen. 
dum eiTe :- ut in eo quoque a m. 
s. emcndatum sit quando^ inquit, 
Quod servari poffet, quum pas- 
gjm quando pro quandoquidtm a- 
vpud Livium obcurrat. V« ad 40,9, 
1. Quum tamen id, quod Gro- 
novlus probavit, ab integriori- 
bus codd. defendatur , etiamve- 
riiis efle exiftimo;praesertim quo. 
iitam Livius illud quandoque sM' 
pius hoc sensu uiurparit; V.su- 
pra ad 1,349 3. et c.,3i,4' Pra^- 
terea tu , inquit , T, Mantt Lo- 
vel. 4. it^quit^ tu^ Z. ManiiFrBgm, 
Hav. 

Neque majeflatim patriam vtm. 
pitusj adversus idictum noftruinl 
majeftiittm patriae Voff. 1. et Lo« 
vef. I. maftftatem patris Leid. 9« 
faierua maieftas dicitur Juftis. 



16, 9* Poenas parricidii Diis pm^ 
ternae ntajeftatis uttorihus dedii, 
nee majeftatem patriam Lovel. 4* 
Deinde adversus dietum noftrum 
Leid. %, quomodo etiam supra 
peccatum erat in uno cod. 7,35, 
1. V. etiam infra ad 9, 14, a. At 
supra dixit c.6> 16. Edieunt con^ 
suiesy ne quis extra ordineminho^ 
stem pugnaret, Edictum autem 
praetoris et imperatoris eflTe,.^ 
observat D^nat. adTerent. Eun. 
4f 7« 36. Mox in hofte pugnasti 
Harlej. 3. et edd. vctt. tisque ad 
MedioL anni i5o5. quae in ho^ 
stem reftituit,quemadmodum noh 
tantura eam sccuti editorcs re- 
ceperunt, sed et reliqui codd. 

Eraeferunt. in atiquem pugnare 
ivio familiarlflTima est locutiOt 
pafljm apud eum obvia. 

$. 16. Qua sietit ad hane diem 
Pomana res"] in qua stetit LoveL 
3. Male. Supra 4, 40, 9* Haec pro 
virtute tma^deque^ qua una hoi 
titto respubtica stetit y drcenda tibi 
sunt hodie, ubi alia exerapla vide* 
Ennius in Fragm. p^ 137. 

Morihus antiquis res siai Ro^ 
mana vireisque^ 

Deinde usque ad hane diem Voff. 
3. Loyel. 3. et Hearnii Oxon. N, 
tn margine; quod ex gloffatoris 
Interprelatione n^um efl*e, nul- 
lids dubttb. Saepius enim a<l pro ' 
Qsque ad a Livio alifsque usur- 
pari solet. Exempla v. ad Epit* 
Liv. 103. Insupcr ad hanc ditm 
Romanam petsotvifti Florent. 

/jff eam ni^essitatem adduxiftt^ 
H$ Mt nifnhticoa mihi ^ ani mti 



Digitized by 



Google 



6o 



T. LIVII 



bafjc dim Romana reSy solvifti^ meque in eam necefji» 
tatem adduxifti, ut aut reipuMicae ,mibi , aut mei meo^ 

ijrum^ue obliviscendum sit ; nos potius noftro delicto pU'- 
ctemur, quam respublica tanto suo damno noftra pecca^- 
ta luat. trifte exemplum, sed in pofterum salubre )uven* 

tO tutiy erimus. Me quidem quum ingenita caritas liberum, . 
tum specimen iftud virtutis, deceptum vana imagine de^ 



mMWumqut MiviscfniHm sii} im 
kane neetssitaiem Portu^. et Ha- 
verk. Tum au$ rtipublicae inde^ 
mut mei VoflT. a. et Lovel. 3. aut 
reipuhiieae aut mei Fragm. Hav. 
Deinde mei meorumve Harlej* i. 
mei meorum Leid. i. LoveL 5. el 
Harlej. 2. Tandem ^biiuiseend§ si$ 
LoTeL a. , 

5. 17. Nos potius nojtro dehito 
pteetemur'^ T6 debito etiam ed. 
Tarvis. praefert.^forto legendum 
esoftro merito ptectemur. Mftum 
^abet noftro detieto. KLOGK. no- 

^stro dehito est in edd. antiquio- 
ribiis , pro quo Mogunt. Aldus , 
omne8<pie^ recentiorcs neftro de- 

jU^o subftituerunt ; ouod mihi 

, itidcm in omnibus codd. scriptis 
obvium fuit, nisi quod alio or* 
dine deticto noftro sit in uno Lo- 
vel. a. Id vero probum est, quare 

,auam Klockio conjecturam relin- 
quo* Fraeterca pteeterem Lov. 5. 

{. 16. ^uum ingeniia eariias ti- 
htriimy tum specimen iftud virtu* 
tis) tum ingeniia earitas Voff. duo, 

, liovel. I. s. 3.5; et Portug. V. ad 

, 69 23, 3i. tum ingenti eariias Fragm. 
Hav. a m. 1. pro quo deinde e- 

. mendatum est tum iHgensearitas, 
Male. Infra 41, »8^ 3. Ne in metu 

^quideuf f§rUati$ ingemiae obliii y 
jsaeviunt in praedam. Tum eari.. 
tas tiberorum Lovel. 2. Sed infra 
V. ad 22,22,5. Dcinde te speeiem 
iftam virtutis Florent. a m. 1. 
^ro {uo in^rpolatiuD deinde e9t 



te speeie ifta virtutis, speeiem et- 
iam perperam ed. Parm. V. infra 

ad 38, 17, 20. 

Deceptum vana imagine deeoris 
in ie movetl una imagine Lovel. i» 
a m. 1. et quaedam ex anjtt.edd. 
sollcmni aberrationc. V. poftea 
hoc lib. c. 27, 2. Tum decoris 
mei Voff. 2. et Lovel. 3. Deinde 
moveret LoveL 2» V. ad 39, 53« 
6. monet Voff. a. V. ad 35, 35, 5. 

$• 19. Std quum aut morte tua 
saneienda sint eonsutum imperial 
Si eum aut morte tua LoveU 3* 
Sed aut eum morte iua ed. Bora. 
anni 1472. Sed aut eum morie sutt 
Parm. Tum sentienda Voff. 2. Lo- 
vel. 2. 3. Hari. 1. etFragm. Hav. 
sareienda LoveL 4« Vulgatum re« 
ctum est. Liv. 25, 1696. Nisiim* 
psratoris ei ejusdem kospiiis prom 
diii eapiie ae sanguine fotdus eum 
koftibens sanuisset^ Curtius 10, 8. 
Monere uon deftitit ^ jus imperii 
Perdieeae morie saneiendum esse. 

, Ne ie quidem , si quid in ie no^ 
stri sanguinis est] Ita edidit CeK 
Jac. Gronovius, ajipra> teftatus 
ad L 2, 16, 9« patrem ita legen. 
dnm^ censuifle , licet nee ie, qui^ 
dem in omnibus scriptis repere* 
rit. Sane mihi etiam illud me 
iequidem conftanter obcurrit non 
nodo in prioribus excusis, sed 
insuperinomnibus scriptis codd. 
y. «upra ad 1, 20,3. et locis 
ibi enumc^ratis, in quibus nee 
quidm^ ^ro mequidim^ pcrpe« 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Cap. VII. 



CfyriSf in U movet. Sed quum aut morte tua sancienda ig< 
sint consulum imperiay aut inpunitate in perpetuum ab- 
roganda; ne tequidem, si quid in te noftri sanguinis 
eft, recusare censeam, quin disciplinam militarem, cuU 
pa tua prolapsam, poena reftituas. I, lictor^ delign 
ad palum. Exanimati omnes tam atroci imperio > 2a 
nec aliter quam ih se quisque deftrictam cernentes 



ram Mfti praeferanty adde ta. 
pra 3) 63» lo. 5, 5, i. c. 38, 9. 
69 la, 8. c. 18, 4* c. 26, 5. 8, 3ay 
i3. c. 33» 13. 9, 3, 3. c. 4> i^* 
(*a7, i8, 9. ) illis vero , qui si- 
mili errore loca scriptorura li- 
beramnt, Cel. Gronov. ac Bur- 
mann. adSuet. Tiber. i5. etCor- 
tium ad Salluft. Jug. 5i,5. Prae- 
terea nec t$ siquidtm Haverk* Tum 
si quid uiti Moflre saMguinisestho* 
vel. 5. ■"' g«id Hoftri itfte sangmnis 
€st Harlej. 2. Mox rtcursan csH' 
stmm Lovel. 3» rtcusart censtani 
Fragro. Hav. Hinc qui discipti' 
«lAiff L0V.3. ^uiddisciplinamYofS. 
3; ^firif deficitinLeid. 3. Insuper 
alio ordine tua cutpt^ edd. Rom. 
ann. 1472. et Parm. quae rtstituat 
etiam praeferunt, pro reftituas. 

/, lictor, detiga adpalum] Fovm 
mula frequentiifima in suppli- 
ciisautalialeviore poena sumen- 
da« PaH. duo, et Andreae editio 
male exterunt to /. Pejua PaL 
aec, ffuHC tictor detiga ad patum» 
Infral.Q, 11. /) tictor^ deme vin- 
cuia Romanis. GEBH. Formulae 
huius alia exempla v. apud Bris- 
•on. 5. *de Form. p. 482. Impe- 
ra tivum / omittunt VoflT. 2. Lo« 
TeU 1. 3. et edd. vett^ ante Al- 
dum. Interdum etiam in simili 
formula omittitur. Infra 26, i6, 
3. Lictorj viro forti adde virgas. 
Alibi tamen saepilTime additur, 
ut docent exempla a Briflbn. d* 
I* laudata. Eaindem etiam ser- 
▼ant reliqui scripti , nisi qnod 
•jai loco ir»ffpbabeantLoTeLs. 



5. Portug. et Haverk. rVeith.] 
li Harlej. i. iij. Leid. 1. Pari mo- 
do j^gedum usurpatur Liv. 9, 16, 
i8. j^gedum^ tictory excidt radi- 
cem hanc. Non numquam illud 
/omitti a librariis supra vidimua 
ad 1, 26, 1 1 . V. etiam ad 9^ 1 1, i3. 

$• 20. Exanimati omnes tam a» 
troei imperio} Examinati Florenl. 
et ed. Parm. sollemni scribaruns 
errore. V. ad 37, 3, 2. 

Nee atiter quam itf s$ quisqus 
diftrictam -cernentes securim ] dtm 
strictam. legendum est ex senten» 
tia virorum xloctorum ^ de quo 
monui ad I^lori 9, 2, 17. et sio 
Rjckius et Qronovius in Tacito 
dmnibus lojcis ediderunty ubi 
antea diftricU gtadiiy diftrieta ttta ^ 
legebatur: noc tamen e Mltis» ' 
nisi semel ex uno, quemlaudat 
Gronov. ad 12. Ann. 5i. In Cae- 
sare quoque ubique , ut puto » 
in prima syllaba tertia vocalis . 
est, nonsecunda : necquisquamy 
quod sciam, in eo varietatem 
scripturae observavit. V. 1. B. 
Gall.25.i.B.Giv.46.47.et75.DUK* 
NoH]atiter quam is se quisque Har- 
lej.2. non atiter quam ipse quisqui 
Lov. 5. V. supra ad3, 9, 5. non ati" 
ter quam in sefixaquisqueGsiertnl 
Tum deftrictam VotS. 2. Lov. 3. et 
ed. Parm. quod in contcxtum ad^ 
misi. V. J. Fr. Gronovinm si- 
mili macttla Livium liberantem 
ad27, i3j 9* ubi semper hoc sen* 
au ita lcgendum monet ; diftringi 
«nim fbre inpediri. Et ita apud 
Gaeiar. 1. fi. Gall.a5. gtadiis ilt^ 



Digitized by 



Google 



6a 



T. LIVH 



securim, metu raagis^ quam modeilia^ quieFere. 

21 Itaque^ yelut emerso ab admiratione animo, quum 
silentio defixi stetilTent; repente, poftquam cervice 
caesa fusus eft cruor/ tumlibero conqueftu coortae 
Toces sunty ut neque lamentis^ neqtie exsecrationi- 

S2bus parceretur; spoliisque contectum jurenis cor* 



striciis, pro dijfrtctts, legant 
Bongars; pr. VoIT. et Egmond. 
codices; et i. B. Giv. 47. codex 
Fetav. Adde Cel. Duker. ad Flori 
a/ 2, 17. Viroa doctoa ad Valer. 
Max. 2>'9, 6* 3, 1, 1. Oudcndorp. 
ad Froutin. 1,8. inprinc. etquae 
notayi ad Siiii 17, 164* ubi do- 
cui inter alia, fructus firbori- 
bu8 (le/iriHgif non diftrtHgi, Quac 
locUtio ope cod. 5angerm. ali- 
quoties Columellae reddenda eft, 
ubi hodieinvulgatisedd.eodem 
XDodo peccatur. Ita 12. de re 
ru£t. 18. Nec miuus faleuta$ §t 
\Hgues ferrei quam plurinti pa* 
randi et exacuendi sunt, ne vin^^ 
demiator deftringat uvas. c. 47* 
Firidis fenicuti semina et tentisoi 
deftricta et purgata in urceoto hum 
heto. paullo post eodcm cap. Otiva 
pausea et orchita quum primum 
tx albo decotoratur^ fitque tuteota^ 
sereno coeto manu deftringitur, c. 
5o. Trimodiae sateriae^ quibus 
deftricta hacca suscipitur, Mox 
adhuc eodem cap. Eadem ratione^ 
qua superius » deftringenda erit o- 
iea 9 et staiim exprimenda, Quo* 
rum locorum secundum ita )am 
edidit Commelinus. Duo ctiam 
loca Colum. cx 4) ^4* ^^ 29. simili 
errore exingcnioliberavitDoct. 
Oadend* L 1. quorum priori con- 
lecturam ejus firmat iterum cod« 
Sangerm. altero ita etiam Comr 
rtelin. vulgavit. Praetcrea secu^ 
tam Florent« a i|i« i« pro quo 
poftca. cmendatum ^st seeurem; 

3uod scrvant ex mcisVoiT. i.Lcid. 
uo« l<ovcl.a. 3. 5. Harlc). 1. ^C 
j^ra^m. Uav. V* «d 91,16917. 



tquisque Cernentes strictam securim 
VeithJ Mox verbis sequentibua 
victu^ pro metu, HavePK. etquie» 
verunty pro quievere^ Gaertn. 

$. 21.^ retut emerso ab admira* 
tione animol Farticula vetut dcfi* 
ctt inLovel.4. Tum f Mf fiio prac* 
fert Havcrk. Solent autem vo- 
ces emensus et emersus in Mftii 
commutari. V. (* ad 2.1 , 43 9 9.) 
Fr^nsh. ad Flori 3» 10, 22. et 
viros doctos ad Ovidii3. Faftor« 
399. Mox consitio ^ pro sitentio « 
cdd. Bom.* anni i^?^* ^^ Parm» 
Vox autem reptnte non adparet 
in Fragm. Hav. 

Cervice caesa] V. Varr. 7. de LL« 
Cp.87.] 1.9. [p. 142.] et Donat.CCal. 
phurn.] ad Terent. Heaut. 2, 3» 
i3i. KLOCH. De voce r#mjr nu* 
mero singulari v. etiam VolTium 
4. Inftit. Orat. 1, 8. (tibere coh» 
questae cohortes sunt Veith.] 

Neque tamentis^neque exsecratio* 
nibus parceretur"} Duae priorcs vo* 
ces.desunt inFlor. et Iiov«4>omis* 
sac negligentia scribarum ob rc«» 
petitionem vocisM^^fif.V.ad^, ii^ 
11. Tum parcerent est in Harlcj. 2* 
V. ad 38, 40, 1. 

$« 19. FuHus uttum coHcetehrari 
potestt structo eictra vattumrogo}- 
cetebrari Florent« Lovel^4« Por* 
tug. Fragm. Hav. a m« 1. ctHcar* 
nii Oxon. B. concetibrare utitur 
Livius supra 1, 9, 7. Quantoqeea 
adparatu tum sciebant aut pot^m 
ranty eoncetehraHt, Tum exftrueta 
LovcL 1. 5 Portug. Gaertn. Ha« 
verk. ct Heamii Oxon. B. in mar- 
ginc. extracto Lcid. a. Mox eomm 
eremaretttf Harlej« 2. et cdd. vett« 



l^igitized by 



Google 



LIBER VIIL Caf. Vlir. 



63 



pus^ quantum militaribus Audiis funus ullum con« 
celebrari poteft) Aructo extra yallumrogo cremare- 
tur : Manlianaque imperia non in praesentia modo 
horrenda^ sed exempli etiam triftis in pofterum eflent. 

Vlll. Fecit tamen atrocitas poenae obedientio* i 
rem duci militem: et, praeterquam quod cuftodiae 



nsqiie ad Froben. qai anno i535» 
€remaretur primus dedit. erema* 
rentur Gaertn. 

. Non in praesemita modo horren^ 
daj sed exemjpU etiam triftis in 
pofternm} Notiuimua loquendi La« 
tinis 8criptoribus modus : quare 
perperam Pal. sec. exemptis ##• 
iam triftikns. Andreae ed. exem^ 
ptis etfam triftitia. GEBH. exem. 
ptis etiam triftia non tantura cdd. 
Rom. anni 1472. et Parm. sed e| 
Hariej. 1. in exemptum etiam trim 
stia Lovel. a. exemptis etiam tri'^ 
stibtts VoCr. 1. Leid. «. Lovel. 1. 
5. Portug. et Haverlc. exemptis 
etiam triftis Lcid. 1. Sed recte 
Gebhardus vulgatum praefert. 
Infra 44> 6« i4* Supererat etc. in 
Macedoniam ad Dium per medios 
evadere hoftes ; quod elc. ipsum in. 
gentis difficuttatis erat, Praeter- 
ea non praesentia modo Gaertn. 
non in praesentiam modo Flor. a 
m. 1. pro c[uo poftea datum nom 
sn praesenti modo, Ouod infra 
cliam obcurrit34, 35, 11. Darei 
talenta centum argenti inpraesentij 
«/ quinquaginta tatenta in singu^ 
tos annos. <^uum tamen id non 
nisi in optimo quidem, sed ex 
mterpolanone , eoque uno tan« 
tum codf supersit , vulgatum 
>praefero , quod ctiam Livio e& 
famiiiarissimum. Ejus quaedam 
eiempla supra v. ad 2, 44, «. Adde 
2 1 , 57, 4. Id unum maxime in prae- 
sentia desiderabatur, 2«, 60, 4. Si 
quibus argentum in praesentia de- 
ssset, »4» »«» 4* ift praesentia tega^ 
ios ad Jndranodorum mitti ptaeere. 
tl eodem cap. J. n. Si i/tprae- 



sentia iempori cessissei, c» 28y 7« 
Ut non utique in praesentfa betm 
tum eum eis geratur» c. 29, 3. Xe« 
vaveruni modo i^ praesentia vsm 
tui corpus aegrum, c. 45^ 8. Ne* 
que eum pro hofte^ neque pro soei% 
$n praesentia habitum, c. 4^, 8« 
Faeturos se in praesentia» quod vetm 
tet. %0y i5, 3. in praesentia duo 
mittra equitum eum tegatis mittit» 
28, 5, 10. In praesentiat quae ma* 
xime urguebat res ^ Peparethum 

Sraesidium urbi msttit. 29, 10, 
. Nejjue usum ejus uttum in prae^ 
sentia esse. 3o» 36, 6. Non tam 
uoscendi in praessntia , quam dsm 
frimendi hostis eaussa,y. etiam 
infra ad 33, i3, i3. Paullo ante 
Mantiana imperia , sine conjdn* 
ctione que , Harle). 2. et vett. edd. 
Prima autem adacivit eam Me* 
diol. anni i5o5. tum Ascens. anni 
i5i3. et i5i6. Aldin. etpleraeque 
eam secutae. 

$.1. Feeii tamen atrocitas poe* 
nae obedientiorem duci mititem'] Fe* 
eit ante atrocitas VoIT. 2. Fecit 
ium atrocitas Lovel. 2. V. infra 
ad Liv. 22, i7>5. Deinde obedienm 
iem Uarlej.2. et editi ante Aldum. 

Et , praeierquam quod cuftodiaa 
vigitiaeque'} Priroa vocula deeft 
in HarleJ. 2. et edd. vett. quam , 
^enittm adscivit ed. Mediol. anr 
ni i5o5. hinc Ascens. anni i5i3. 
et i5i6. Aldin, ac reliquae ple- 
raeque. Qmittiturdeinde7(^^»oi ' 
in LovcL 5. a m. 1. aed elisom 
est a vocis proximae srllaba ^ 
nali. V. ad 37> 54, 4. Tam vigi» 
tia§ eyftodiafqui Ilarlej. 4. ««9* 



Digitized by 



Google 



64 



T. LIVII 



Tigiliaeque et ordo stationam intentioris ubique cu« 

rae erant^ in ultimo etiam certamine, quam de^ 

a scensum in dciem est^ ea seyeritas profuit. Fuit 

autem 



demque ttiox memoratae vett. 
eidd. In sequeDtibus inuntUris 
ubfque trant curae VoflT. i. Leid. 
a. Lovel. i. 6. Portug.etHaverlc. 
inttntioris ubiqus surtnt Florent. 

In lUftimo tHam certamint y quum 
descensum in aciem est , ea severi- 
ias profuit"} et in uttimoetiam Har- 
lej. 2. cum editt. vett. ante Me- 
diol. anni i5o5'. Tum in acie est 
Vofl*. 2.Leid. i.Lov.3.etGaertn. 
in acie^ ultima voce oi^iiTa, Lo- 
vel. 2. Deinde ea securitas Lo- 
▼el. 5. proftdt autem non com. 
paret in Hayerli. 

$. 9. Fuit enim civiti maxims 
Mh pugna simiiis} Vet. lib'. Fuit 
mutem civiti, et recte. Est enim 
novfeie narrationis initium. SIG. 
Quasi vero nunc Livius causam 
ederet, cur ifia severitas pro- 
fuerit. He^n. Rott. VoIT. duo 
Fuit autem civili. J. FB. GBON; 
Similiter praeferunt Florent. 
Xieid.duo, Lovel. quinque« Har- 
lej. 1. Portug. Gacrtn. Kioclt. Ha- 
irerli. Fragm. Hav. et Hearnii 
Oxoniensesy quorum tot teftium 
fide in conteitum recepi. Tu|n 
eivitis maxime helto Leid* i. civiti 
helto maxime LoveL 2. Hinc jf- 
mitis pugna VoIT. 1. Leid. 2. Lo» 
▼el. 1. 5. Portug. et Haverli. d- 
tfiti bettd pugua maximt simitis 
Harlej. 2. 

jfdeo nittit apmt Latin^s dissO' 
num ab .Romana repubtica , prae-^ 
ier animos^ erat] Gommuniterdi- 
city arma, ordines, manipulos» 
omnia eadem fuilTeXatinis. Sed 
quod est ab Romaua repubtictty 
in scripto optimo libro saltem 
«rat ab R^mana f». £t malim. 



LIPS. 2.*de Hilit. Rom. DiaL 3« 
Lipsiilibera6 Romanare. GEBH« 
Lipsii emendationem Gruteru» 
in ultimae ed. contextum rece* 
pit y eamque ex mcis probal Flo« 
rent. Beliqui plerique reoubtica^ 
vel rep. servant^ quoa quum 
Hearne nominatim sioi in Oxon» 
N. obviummemorety reliquorum 
autem non meminerit , eos Ro» 
mana re legilTe indicat. Saepius 
resp. sive respubtica , et res inter 
se commutantur. V. infra hoe 
lib. ad c. 3i, 2. Id autem eo fa- 
cilius hic committi potuit, quod 
vox sequens « a litera p oi^diatQr« 
Praeterea n apud Latinos diffo* 
num Lovel. 2. nifiit apud Latinos 
niltit dissonum Haverh. Tum |fr«f • 
ter a»Mnr«f Harl. 2. Geterumprae. 
ter Lipsium, cujus expositionem 
inserui notis^ hoc caput Livii 
inluftrat etiam Franc. Fatric* ia 
re milit. Bom. part. 4* 

$. 3. Ctipeis dntea Romanis usi 
, sunt, deinae^ pofiquam stipendiarii 
facti suntj scuta pro ctipeis fecerej 
Quales Romani ctipei fuerint, ex* 
ponit pluribus 1. 6« Polybius. 
Eum enim credo- effe ctipeum^ 
quem ndpiaijv vocat [c. 20.] scu» 
tum veroy quod 3vpe6v Cc. 21.] 
SIG* Hic nisi ctipeum a scuto di- 
stinguamus necelTe est, a •ensn 
aberremus. Sed et Livius 1, [43, 
2.] primae clain imperatum di* 
cit elTe ctipeum cum gatsa 9 ocrgis^ 
iorica: secundae pro itipeo sem» 
tum^ §t praeter tortcam eetdem «m* 
ffftf. Ubi Dionys. Halic. 4* Ant. 
Bom. [p. 221-] pro ctipeo d6fti6a 
Graece scribit^pro scuto 3vpe6v» 
Iffitur eiipeus rotundus erat , ut 
virgilio auctore intelligi potest, 
quii3« Aen, [6370 praegraadcBi 



Digitized by 



Google 



Ii I B E R Vlll. C A ». vin. 



65 



antem^ ciyili maxime bello pugna similis* adeo nihil 
apud Latinos diflbnum ab Romana re^ praeter ani- 
mos^ erat. Clipeis antea Romani usi sunt: deinde^ 3 
poftquam stipendiarii facti snnt^ scuta pro clipeis 



CjTclopii oculum comparat cli» 
peo Argolico : oculi aulem figu* 
ra rotuAda eil. 

jfrg&iu9f inquiti ciipiiy au$ 
Fho$haea» iampadis inftar» 

ScMimm formae oblongae majus- 
que clipeo. Itaque pro cHpto se- 
cundae claiTi datum scutum est« 
quod sine lorica eflcnt » ut scu-' 
tum et clipei et loricae loco es» 
•et» et totum corpus protcfieret. 
8. Aen. C68a.] ' 

.— — scntisproU€tic9rp9ruiM» 

Hine et Svpiov Graect vocant, 
quod referat •imilitudinem fo« 
rium, quae longiores» quam 
latiores solent efle. Stiofmdiarii 
hic in Livio sunt, qui itipendia 
merent.Dieit enim Romanos scu^ 
tis US08 esse, ex qup ftipendium 
militibus conftitutnm fnit | antea 
enim aine ftipendio militabant* 
TURIiEB.11.Advers.27. Abca*. 
pite petit et ab alto. oed quod 
tamen ait de clipeis , non sic ca* 
piendum^ quasi soUs iis antea 
usi: imo vero et scutis t (ipse 
in Serviano censu docuit) sed 
quod post ftipendia inftituta so» 
lum usi sunt scutis^ antea et- 
iam clipeis. Poftea doceboS. de 
Mil; Bom. Dial.). L1P8. a. de 
Mil. Rom. D|al. 3. ants Portug. 
V. ad 409 199 3. aHii ta Haverk- 
V. ad verba seq. Praeterea ^//- 
p$is etc. Romani usisunt howtXt 
%, 4* 5* Portuff. Haverk. Fragm. 
Bav. et edd. Mediohinenses.an- 
norfim 1480. 1496. i6o5. Ascens. 
annorum i5i3. i5i6. i53o. Mb- 
gunt. Colon. anni i5a5. Cervi. 
corni ^ et Paris. anni 1529* Ple* 
Liv. Tom. ir. F. IL 



riqtte reli<itti codd. et edd. prae* 
ferunt Ciipsis antsa Romanis ttsi 
suni usque ad Gronov. qui Ro^ 
mani reposuit. Sed ejus loco 
Heamius iterum ac Ciericus /?«• 
manis revocarunt. Patt^iciuset* 
iam de re milit* Bom. part. 4t 
1. Romanis tue^ur, et docet^ 
Latinos 1 antequam clade ad ]a« 
cum Begillum accepta stipendia* • 
rii Romanorum facti eflcnt^ in 
bello geftafl*e clipeos o vaffos, qui- 
btts et Bomaoos usos fuifle es 
censtt Tttlliano primae olaflls coiu 
stat) eos atttem clipeosideoiSo* 
manos vocari ^ qttia fiomulusini* 
tio Argolicis clipeis uti siole» 
bat, quos scutis SabiDis poftea 
mutavity tefte Pltttarcho itiBom» 
p. 3o. Clericus etiank hano pro 
ea lectione rationem reddit,quod 
agatur de Latinis, qui ex foede» 
ratis stipsndiarii i^cii sunt, noii 
de Bomanis. Sed Latinos Bo* 
raanis stipendiarios factos efle^ 
multo minus clade ad lacum Be« 
gillum hanc poenam ipsis inpo- 
sitam fnifl*e* ex nullo scriptore 
conftlkt* Certe Dion^rs. Halic. qut 
reliquis ttberiiis hittoriam hano 
narra^it » nihil aliud , quaM u* 
num hqc^ narrat 6. KnU Bom. p»- 
358. EipSv 71 itapd tifi povMff 
tifv dpXaiav ^iXiav nai ^vpfta" 
Xiav y nai tavt opnays tovsv* 
nkp to6toDv fto%k ykvofjtivovs 6id 
toSv eiptfvoiitKQov dviveo&6avta» 
Qttid autem vetufto foedere, quod 
vel Tarquinius Superbus vei an» 
tea Tarquinius Pnscus cum La*' 
tinis.composuity conveneritt v^> 
supra ad 7, 19« 7. Quod itaquo 
pace vtrorum doctorum fiatf 
probo lectionem , qnam Grono* 
vitts recepit, Romani usi sunt^ 
at tKiftimo , Liviam hic non da 

E 



Digitized by 



Google 



66 



T. LIVII 



fecerd : et , quod antea phalangcs similes Macedo» 
nicis, hoc poftea manipulatim structa acies coe- 



\ 



Latinis, secl deRomanis agere. Id 
enim indicant vcrba »cq. lioc cap. 
Scribebantur autttn quatuor ftrt /f- 
^iofiis ctc. alterum tanium tx Latu 
uo deieJtu adjiciebatur, qui eartem" 
feftatt hostts trunt Romanis , e o- 
demqut ordint (quo nempe Ro« 
jnanos aciem inilruxiire supra di- 
xcKit) iHftruxtrant acitm, £t cap. 
teq. iitftructis, sicut ante (nimirum 
. lioc cap.) dictum wst « ordinibus j 
processere in aeitm. Neque ctiam 
adsentior eidem ClericO) eui 
scutum gerere miuus honorifi. 
Gum videbatur, quam gerere 
ctiptitm, quodRomaeprima clas« 
sis clipeum , secund-a scutum ge- 
rebat; aliam enim, etlongeve* 
riorem, ejus rei rationem adtu- 
Utmodo Turnebus, Ceter^mne- 
que eumdem Turnebum in eo se- 
quor,' quod stiptndiarios hic Li* 
vio ciTe putet, qui stipendiame* 
rent. Sunt cnrmy qui ilipcndium 
solvunt. V. Cl. Uukcr. ad t'lori 
3) 20, 8. Et eo sensu vtctigaLem 
ac stiptndiafiam Italiam Africat 
fa9tre Livius infra dixit 24« 47^ 
&. (*«2, 54, lu) Praeterea dtin 
habetLeid. 1. V.ad3,3,6. Tum 
stiptndiarii non adparetin Voflf. 
3. utnecxf«M/ in Harlcj. 2. Fragm. 
Ha V. a m. 2. et omnibus edd.. ante 
Aldum. Illud sunt etiam evasum 
est in Florent^ in quo a m. 1. ut 
et tn Leid. 1. voci sequcnti scuta 
poftponitur.ffiif//ar#f alioordine 
habet Gaertn. Denique factrt , 
pro ftcert^ est in Lovei. 1. 3« 
et Fragni. Hav. a m. 1. 

Et , quod antta phatanges simi* 
hs H^^actdonicis^ hocpo/itc^ Quan- 
do antta?^ttm sub Romulajam 
Le^io, atque etiam Manipuli. 
(faid ergo vis? crodo hoe. Ma- 
nlpulot quidem fuiffe, sed non 
in acie divisim et diftinctc ste- 
tiiTe i coucurriiTe per totas le« 



giones, sive, ul ipse appellat» 
phalangcs. INnm et in ipsa illaMa- 
cedonum phalange discrimina sua 
et sectionea erant usquc ad C^n- 
turias, Dccurias: se.d inacie jun* 
cta omnia et devincla. Tale igi- 
tur fuilTc vultolim. In Athcnaeo 
lego 1. 6.""£Aa/3ov fie nai ntpi 
OvfipjfvcSv tifv sadiav jitdXijv 
^aXayyijdov kniovnav. Acctpt" 
runt et a T^rrkenis staiariam pu* 
gnamy per phatanges incefientfbus^ 
Agit de iis, quae Romani a va- 
fiis gentibus ad se traxerint. 
Sed hoc per phatanges ingredi^ 
siyc <pa\ayyij66v y aliter equi* 
dem acceperim, quam primo 
sonat. Ncc eni^ vuit, credo. le. 
giones ipsas ah Etruscis sumtast 
scd magis roanipulof, autsectio» 
nem potius divisioncmque per 
manipulosin pugna. INccalitere- 
go intcrprctor to (pdKayyijSov p 
auam maniputatim. LlPS.de Mi- 
Ht. Rom. 2. Dial. 3. Nisi fuit: 
et quae antea phatanges simites 
Macedonicis y,\h(itc pcftea, V. ia 
Senccam ad Marciam 19. J. FR, 
GRON. Partem emendationis 
' Qronovianae probant, hatc pro 
hoc legentes, Lovel. B. Gaertn* 
Haverk. et Hearnii Oxon. R. et 
€. Quum tamen et optimi , et 
maxima etiam pars codicum [lenc 
pro viilgata scriptura) atqud ipse 
Gronov» ad d. 1. Senccac fatea- 
tur, utrumquc genus loquendt 
ferri poiTc , mhil mutahdum ar. 
bitror. V. etiam supra ad 2,-3^9 
5. Adhaecvocula^/dcellinVoir. 
2« et Lovel. 3. Tum antt legit Lo- 
vel.5. tf«/f#« Ha verk. V. ad ver- 
ba praecedentia. Deindef Aa/nn* 
gis simites Mactdonicis Leid. 2* 
et Lovel. i. 

- Hoc poftea maniputatim struettt 
acits cotpit tsst ] Iterum rogo ^ 
Quando poftittl incuria tua esC» 



Digitized by 



Google 



LIBER Vin, Ca». Vfll. 



<57 



pjt e0e. Foftremo in plures ordines inftrue- 4 
bantur. ordo sexagenos milites , duos centurio- 



(audeo dicere) Livi > quod non 
explicaili. Quin tu natarc mihi 
in tota illa re videris, nec vcl 
cum aiiis scriptoribus , vel te» 
cum satis consentire. Age , de 
Manipulis iioc quale est? Enim 
vero Manipuli Ilatim ab urbe. 
condita fuerunt, imp ante ipsam. 
Bomuli primum tirocinium belli, 
et cum eripiendo fratri Remulo 
paflorum manum collegit, Ma- 
nipulos babuit , ut fatentur pri- 
sci omnes, qui haec exsecuti. 
Illi ipsi Manipuli ccittenum ho- 
minum fuerunt. In GoUcctancis 
de Origine Bomana [c. la.] Ro» 
mutuif coacta paftorum .maHUy ta» 
qne tM e^Htenos komtHes diftributUy 
ferticas manipulis foeni varit vin^. 
ctasdedit, Unde iHftitutum, utpoft- 
§a mitites^ gui ejusdem signi es^ 
sfHt. Maniputares vocarentur. Plu- 
tarcbus [in Bom. p. 32.] eadc^n : 
et diserte iliam totam manum fa« 
i;it GvXKeXoyiCfiiv^jv eis iKato- 
s^ias y divisattt ordinatamque iu 
tfHturias. Ovidiu& 3. Falt. Cn?*] 

, Ftriica susptnsos portahat tonga 
mauiplost 
Uadi makiptaris nemiaa mites 
Itabtt. 

At enim desierunt pofiea fortalTe 

Jianipuli. Imo tu ipse, Livi, re- 
ovas , et jam sub rcge Tarqui- 
io agnoscis i, (52, 6.] JHiscuii 
maniputos ex Latinis Romanisque». 
Quae tamCA mlxtio non diutur. 
na fuit,.. etsi habuit suas^caus- 
sas : inetum , . ut opinor , a Lati- 
nia, si soli et seorsim ordinaren- 
tur. Quin et sub primis ftatim 
con5u)ibus ponis, atqiie etiam 
numerose, et discretos, a, [ii, 
6.] Consutum atter X» Lucretius 
iorta' Naevid cum atiquot manipu. 
iis miti^um esi egrtssus, Atque 
«Ueo uoiver.sc t >n€c £sd$o^^ afnr* 



maf.9, C179 10.] Diseiptinam mi* 
titaremt jam iudt ab initiis urbis, 
in artis perpttuis pratctptis ordi» 
natat modum veniji, Ita sane ab 
ipsis initiis et Bomulus deccm 
Manipulos in claiFe quaque in* 
iiitait, et Tulju^ iioftilius for. 
tafie digeHit magis etperpoliyit. 
De quo Florus 1, 3. Hic omnttH' 
mititartm disciptinam aritmqut bti*' 
tandi condidii, Sed quid tamen 
hic pro te? quod ant^ dictum: 
non ncgare te de MantpuHs» aea 
de corum secretione in pugnaf 
deque intervallis inter singulos, 
quae poftea (Etruscorum fortalTe 
exemplo ex Atbenaeo) sunt in- 
aituta. .LIFS* de Milit. 1. Dial. 
3. MS. ab alia manu moMiputa» 
iim sirucict 1. ti ii. acits cntpii 
tsse. Lego igitur el sequentia, 
poftrema in plurts ordints inftrut» 
batur. BLOCK. Nihjl huic con- 
jecturaepraefidii inscriptis^mcis» 
nisi quod inftruebaiur probent 
Portug, HaverI(..etGaertn. Sed 
nihii mutandum. Verba enim, 
quae sequuntur, P.oftrtmo in ptu^ 
rts ordints inftrtttbantur recte mox 
exponet Lipsius. strutbantur ha- 
bet Leid. a* Utraque iocutio pro- 
ba est. V. ad 4), 5i, 3. Sequor 
itaq^e oinnes reliquos codices f 
vulgatam lectionem servantes, ^ 
('raeterea manupautatim strucia 
Lovel.3. Livius^ySS, i. Jtiiattu^ 
maniputaiim excurruni, 23> 4^; ^o. 
^am nt maniputatim quidtm , std 
tfistronum modoj ptrcursani iotis 
finibus noftris» 

$. 4« Poftrtm^ in pturrs ordints 
inftrutbantury Ergo Ordo aliud Li. 
vio, quam Maniputus est, quod 
nexus orationis poscitt aut putius 
cogit.Primo inrhalanges,inquit| 
divisa acies, ppftea in ]llanipulos«. 
pioilreroo et in pkires Qrdines. 
Quis ^radati9n«m hanic A09 vi« 

E a 



Digitized by 



Google 



68 



T. LIVII 



Saes^ Texillarium unum habebat. prima acies ha« 



dct, et cum temporibut res dis- 
tidictas? Nec cnim tuU, aectio* 
nem ibi ftotille : sed ipsius Ma* 
nipuli factas duas partes, quos 
Ordines appellarunt. Itaque ad. 
lungit, quid stt Ordo. LIPS. de 
Miht. Rom. 3. Dial. 3. Omni^ i|la 
gradatioy et cum temporibus dis- 
tincta res peribit, si recipimus 
Klockii conjecturam, quam ad 
▼erba praecedentia rejiciendam 
docui. 

Ordo 0mm stxeenos mititts^ Qui. 
dam hoc in sexagenos mutarunt. 
Si certum sciremus, quid ordo 
boe loco signiCicaret, non erat 
difticiiedetinire, quid legendum. 
At paulo poft qutH/iecim ordines 
Tocat, longe dispari (si quidem 
\\\\ rccte niutarunt) signiiicatio- 
ne. Itaque nlhil definio. Sicutnec 
illud vexiUum CLXXXHU homi- 
neseranty ^wadiWA^m CLXXXVU 
emeadarunt. Vegetius sane I. 9. 
capitibus duobus 6. ac 8. cum 
hac Livii descriptione minime 
convenit; quare nos quoque ea 
de re plura dicere (quando haec 
non sunt no&ripropo8iti)super. 
sedebimus. 6LAB. Si ordo hic 
ipse Manipulus , quod vulgo vo« 
lunt, cedo, quis manipulum tam 
exiguum (nisi fbrte in Triariis, 
de quibus non hic sermo) legit? 
ImoJamaBomnlo centenarii illi, 
ut dictum; poftea etiam auctio- 
res. Non tamen nego, otdintm 
interdum pro manipulo sumi : 

Zuod in hac ipsa narrationealibi 
livius: sed non hie, ubi palam 
diftinguit. Quidergohic? idem, 
quod eenturtam idem Livius ap- 
pellat, Polybi 118 ;r«miif. lUevr/o- 
rom et pofieriorem in manipulo a- 
gnoscit, ifte dextram et faevam. 
Nec alio sensu ordines petere et 
impetrare; itom •rdinis ducfr ^ 

£ro centurione ipso. LIPS. de 
lilit. Bom. 3. DiaL 3. T6 enim^ 
quod in antiquis edd. exiUt , ia 



uno tantum obvium fnit Harlef. 
1. nisi quod eiusloco rn babeanC 
VoiT. 9. Lovei. a. 3. Gaertn. et 
Fragm. Hav. a m. i. sed sinc 
sensu. Beete itaque eam votem 
Aldus , ejusque fide reliqui edi* 
tores omisCrunt. Ei enim hiclo* 
cus eflfe non potest. Dciode sexjm 
cenos in nullo non tantum scri* 
pto rcperi, sed ne in aliis qui- 
dem editt. quam Ascens. anni 
i5i3. i5i6. et Paris. anni i&29. 
in quibus tamen ipsis sexagenos 
est in margine. 

Duos eenturionesf vexiltariun^ 
unum habebatl Itane? hoc conve. 
nitetaequumest, utinunoordi- 
ne duo sintcenturiones? ut sexa« 
geni milites bisdivisi, quaeque 
pars suum babeat? numquam fa^ 
ctum, nec nisi hic l^ctum. Age, 
pergamus. Addit quindecim ma« 
nipulos haftatorum fuiflTe: ergo 
triginta ordincs. Totidcm prin« 
cipum. quid conseqUitur? in to- 
lis duabus claflTibus eentum viginti 
centuriones fuisse. Haec talia 
sunty ut color iis altini nullut 
poflTit ad fallendum. Equidem le« 
ctionem et diftinctionem muto 
leviter : Ordo sexagenos mitites e§ 
duos^ eentufionem et vexittariunt 
unum habebat. Ipsahaecresfoit.. 
Primom y vetus ille et Livii hic 
Ordo non sexagenos milites ha- 
buit, ut Pol^bii; sed duobut 

flureSf sexagenos in^uam duos» 
alam id evincit Livii numerua 
infra, qui in tribusvexillis(sive 
ordinibus. Totenlm vexilta, quot 
ordines) eentum oetoginta sex mi^ 
lites ponit. Unde ifli sex super 
rotundum numerum, nisiadtio* 
bus iftis, qui redundant? At- 
tende, clarum et iirmum est» 
Secundo,feci CemurionemetFexit^ 
tarium unum. Nec l|ic aliauid am. 
bigui. Ubi dux comque,ibi vexil. 
lum : et Poljbios diserte, in quom* 
que munipUum duos sigmferas ca- 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Caf. VIII. 



69 



Btati erant^ manipuli qnindecim^ diilantes inter 



pit, s^ilieet iii ordine iinam. 
UPS. de Milit. Rom. 9. DiaL3. 
Liptius legit : Ordo sixagenos mi- 
tU»s §t duos, <§HtHriomem $i vtxil^ 
tariummnimkaiffbai. GEBH. Lo. 
eas intricatus et corruptus in 
omnibus libris , quem tamen ma- 
gna parte reparavit Lipsius. I. 
gilur, ne nihil dicam, illiussen- 
tentiam paucis proponam. Le* 
gendum est : Ordo mitites sexage- 
nos daoSf eenimrionem #/ pexitia" 
rium unum kabebat. nam cuique 
eenturiae Tezinam soum. Dein 
cvtra aleam est : Frima asies A«. 
staii erani , maninuti deeem. non 
quindesim , quod inauditum. O- 
▼idio [3. Faft. 118. j jam Roma. 
lus. 

— ffajfaios inJHiuiiguedeesm. 
St iotidem Friucepsg ioiidem 
Pitanus tkabebat 
Corpora» 

?»aia et-go totidem manipalonim 
rinceps » sine dubio moz legen. 
dum^ Noc viginii maniputorum ag^ 
euen, non iriginia. Uonsentiunt 
vetereSf in omni legione, nu. 
meratis simnl triariis, tantum 
fuiflTc triginta manipulos. Magis 
ambfgaa, quae sequuntor. De 
triariis Lipsius : quia sub sigMs 
jam atii decem ordine tocabantur, 
" Sed retineri Tidfntnr poflTe or. 
dines pro manipulis; utcumque 
•uperius aliteracceperit! neque 
•nim novum, Teteres eamdem 
▼ocem in propinquo div«rsa vi 
•atis usitata adiiibere. Sie nec 
opus ejicere to ordo in illis, ouae 
•ub)unguntur : ex qutbus ordo u- 
Husfuisque, ires partes habebai. 
Pergit Llpsius : earnm unamquam' 
queprimami Fitum voeabant, Tres 
enim partes in quoque facit or^ 
dine Nve manipulo, triarios, 
rorarioa, accensos. Pilum au. 
tem proprie triariorum , primae 
parti^* S«d lont, qai omnea tria- 



riornm ordines Primospitos pn. 
tent vocitatos: ita ut primus or^ 
do centuriaquc Yfar eEoXfjv pri» 
muspitus et centurio primipili di. 
ceretur^ «{uemadmodum Hafiam 
iu!f et Frinceps simplicittr «at^ 
i£oXf/v primus haftatus, et pri. 
mus princeps': proiimus secuum 
dus prtmuspttus , inde tertius prim 
muspitus^ et sic deinceps. Quod 
si mavisy licet legcre: earum 
primam quamqueprimumpitum t/o. 
cabant, Denique legit Lipsius: 
'iribus ex vexittis conflabat, cen- 
ium octoginta sex itomines erant. 
nempe unusquisque ordo sive 
raanipulus. non enim vexillum» 
quae singula singulis generibus 
-attribuit, unum triariis, alte* 
ruro rorariis, tertium accensis. 
Sic fuerint baftati mille ducenti 
quadraginta , et quibus ducenti 
leviter armati; principes mille ' 
ducenti quadraginta, seicenti 
viginti triarii, totidem rorarii 
totidemque aceensi : in univer- 
sum omnis legio quatuor miU 
lium trecentorum quadraginta* 
Eoque inferius legendnm : quaU 
iuor fere tegiones quatemis mitti* 
bus peditum^ non quinis, J. FR. 
GRON. Polyb. quoque )• 6, ss» 
singulis ordinibusfingulossigni- 
ferosadsignatyid est,cuique mani* 

f»ulo duos. Ltpsius tamens. de Mf* 
it. Rom. Dial.8. putat, indenon 
neceflTario consequi , in sinai^s 
manipulis duo signa fuiflTe'. Inm* 
Omnes codd. scripti et editi con* 
stanter vulgatum servant. Cum 
Gronovio tamen emcndationem 
Lipsii veram pnto. Douiatiusboe 
modo scribendnm et interpun. 

|;endum censet infraad$. i4* bu- 
us cap. Ordo mitifes sexagenos^ 
ei duos centurionem ei vexitlarium 
tkabebat, ut ita per duos y qui sa« 
pra seiagenos. erantinunoquo- 
que ordine, Intelligantur cen* 
turio etVexillarius.To^ifftmvero 
delendum putat» tamquam na* 



Digitized by 



Google 



16 



T. LIVII 



8e modicura spatium : ^ manipuli/s leVes yicenos mi«- 
lites^ aliam turbam scutatorum habebat. leres au- 
tem^ qui haftam tantum gaesaque gererent^ rocaban- 



tum ex ultiiha parte vocis vexii» 
tarim^. Verum quum baec con. 
jectura ejus illi ar^umento inni. 
tatur, ttescribi hic a Livio le- 
giones, quae exquinque, no;i, 
ut Lipsius docet , quatuor rail. 
libus militum conftabant, eo tub- 
ruto ipsius etiam concidet con« 
je^ctura. V. ad eum locum. iordoque 
stxagfHos mititis centuriones dsitos 
vixittariHm Veitb.] 

$. 6. Prima acies kaftati erant^ 
maHiputi quiMdecim'] SecusdeRo- 
mana militia Polybius [l. 6, i8. 
€t seqff.] quam hoc loco Livius 
agit: ita tamen^ ut, quid ille 
sentiat, faciliuS) quam quid Lt- 
Tius, intelligi poflTit. Legionem 
enim quatuor millium peditum 
fuilTe scribit. Eam vero in qua- 
tttor partes dividit : retitesj quos 
ypo6cpofidXovf appeirat) Hafta- 
tos^ rrincipes et Triarios, primds 
natu minimos, extremos raaxi- 
mos, medios inter utrosque in. 
terjectos fuilTe. praeterea Tria^ 
rios sexccntosy Prittcipes itemque 
Haftatos singulos mille et ducen- 
tos, ^#/rm inde mille. Sin au- 
temlegio maior fuit, tura prae- 
ter haftatos ^Vmo praeter triarios] 
r^iquaram'trium partium nume- 
roiA pro portione auctum fuilTe. 
iTa^a/of praeterea in decem par- 
tes diih*ibutos9 ac singulis earum 
CeHturioues dw>s praefuilTey item- 
que in PriHcipibus ac Triariis, Ve. 
fitet porro in partes ae^uales di. 
visiffe, iisque scparatim ceatu. 
rioues duas p raefeci ife. partes b as 
aiutpavj rdynny 6finaiav^ prae. 
fectos tatidpXovsy Ktvtovpiovaf 
nominat. Haec ille. Livius autem 
primam aciem Haftat9s faeit, id 
cfty leves milites ac scutatos, in 
eamque pubescentes ad militiam 
omnesconjicit. alteram iViiJiFff #; 



una cum scutatis, qnos antepita^ 
nos vocabant. Tertiam ex quin*. 
decim ordinibus Conftituit, quo- 
rum unusquisque tres partes ha- 
bcrety earum unamquamque pri* 
mum pilttm yocabant: ex tribuf 
vexillis conftabat, Triariorum^ 
Rorariorum et Accensorum, In no-' 
minibus autem Ordo ct Manipu^ 
tus^ litque in summa militum es, 
verbis ejus concipicnda fViira ob-. 
scuritas efi;. SIG. Turbidus hie 
Auctor^ qui involvit et evertit 
dicta omnia in militia, aut dU' 
cenda. Ergone quindecim mani. 
puli Haftatorum ? totidem Prin- 
cipum ? totidem Pilanorum : Sunt 
igitur in legione non trigiuta^ ut 
prisci consensu volunt, sed ma« 
nipuli quadraginta quiHque..Sl se* 
quimnr, ecce et Genturionum 
numerus atque ordo mutandus» 
et erunt in universum nonaginta* 
Id quoque contra scripta veteri- 
bus. At enim Livius aperte ^ et 
iterato. Nam et mox scquitur^ 
Hoc trisinta manrputorum agmen^ 
de duaous claAlbus: et deinde 
quindecim iterum adduntur. Quid 
dr^am aut expediam? AdesCri- 
tica« tu illa proba cum necefla. 
ria : et hic puto elTe. Legam mam 
niputi decem : aut y copula inser. 
ta , quae errorem g.enucrit, ipra'. 
niputique decem, Etsi quid de cau* 
sa crroris quaero? nusquam roa. 
gis aut crej)rius, quam in numow 
ris, peceatum. LIPS. 9. de Milit. 
Rom. Difil. 3. Lip^ius. manrputi 
decem^^ vel maniputique decem, 
GEBHl In vulgatam lectionem 
conspirant oranes codd. nisi quod 
prima acie haftatierant sit in Leid. 
a. Lovel. i. a. ct Havcrk Dcind<a 
quod maniputum quindecim legat 
Lovel. 3. maniputi XX. L>oveI. 5. 
et quod vox quindecim desit in 
Kloclt. Recte tamen Gronov. «d 



Digitized by 



Google 



LIBEH VIII. 6af. VIII. 



7* 



tur. Haec prima frons in acie florem jurenum pubes* $ 
centium ad militiam habebat. Bobuftior Inde aetas 
totidem.manipulorum^ quibus principibus efl; nomen^ 



Terba praececlentia emendatio- 
nem Lipsianam extra aVeam jefle 
dicit. Cfontra Ppuiatias infra hoc 
cap. ad $. 14. boc loco ^uindtcim^ 
roox f • 7» triginia ct quindteitm ad- 
▼ersuA Lipsium defendit, ut ob* 
tineat) a Livio hic deacribl le* 
giottem , quae ex quinque milli. 
bus militum conftabat: Amul au* 
tcm exiftimat, quum legio avqua- , 
luor millibus ad quinque millii 
au^oretiir, manipuios etiam, or- 
dines, ducesque multiplicatos es» 
•e. Si quis aute.m velit, non or. 
dinum ducumque numenim au- 
«lum, sed plurea unicuique ordt* 
fii sub unoquoque ductore mili» 
tes adsignatos efle, eum facile 
vel ex Tacito refelli putat, apud 
qnem in quinque aut amplius 
snillium militum legione prifti- 
num in unoquoque ordine reten- 
lum n^merum liquet, sexageno- 
rum nempe, 1. Ann. 3a. Rtf€ni§ 
tifmphaii dtftrietis gtadiis in een* 
turiones invadunt, etc. proftrett^s 
verbtrilms mutcoHt^ sexmgeni sift' 
gutas f ut numerum centurionum 
etdaequartnt* Verom , hic locus 
sentcntiam Doujatii non^ fir* 
mat, sed potius mantfefti er- 
roris convincit. Quum enim 
ea caufTa redditur, cur sexage- 
ni milites singulos centuriones 
mulcarint, ut numerum eenturiO' 
num adaequartnt, indicalTacitus^ 
etiam suo tcmpore , quo nume- 
rns quatnor miUium cujusque 1e- 
gionis auctus erat. tamen adbuc 
sexagihta lantum centnriones in 
quaque legiono fuiiTe : quum au- 
tem duo ordines sive centuriae 
in quoque fuerint manipulo ; se* 
quiturpariter, triginta in legio- 
ne manipulos, decem haftatorum* 
decem principum, ac decem tria- 
riorum^fuifle. Saneboujatii sen- 
tteotia de quiadecim aiaiiipiilis 



Haftatbrum, tottdemque etPrih* 
cipum et Triariorum toti antiqui- 
tati ^dversatur. V. Lipsium «. de 
Milit. Bom. Dia1.8; Mox aftan» 
tes^ pro diftanies ^ Lovel. 4* 

Mamiputus teves vicenhs mitiies^ 
atiam turbam scuiaiorum tiabebat'} 
manifiulus tevis vicenos mitites om- 
ncs Mfti, ct edd. vett. Scd tfvis 
more antiquo pro teves scriptum 
eft. Tum atiamiurmam Harle). i, 
solito errore scribarum. V. ad 
^5, 16) 16. ata iurbam Lovel. s. 
Hinc scuiorum VoiT. i* Leid. duo» 
Florent. Lovel. 1. Harlcj. i. et 
edd. Rom. anni i47S. ac Parm. 
Oontrario errore armatorum^ pro 
armorum^ librarios in Livio de« 
diflTe, exiftimat Gronov. infraad 
^2 , 37, 7. atiam turbam scutatant 
* Portug. Haverk* et Fragm« Hav» 
. a m. a* 

Leves autem, qui haftam tantum 
gaesaque gertreni'} MS. tevtstzqui 
haftam ; quod valet , tevts^ id eft^ 
quihaftam. KLOCK; Toauttm in 
omnihus meis conftantcr perftat. 
Deinde eesaqut^ vel eatsaqut^ Vo{£. 
duo, Leid. duo, Lovel. i.3«5. et 
Harlej. i. gfjft^q^^ flarlej. 2. Por- 
tug. ct Haverii. gejfamque Fragm, 
Hav. Ulroque modo gaesa ct gesct 
scribi^ exiftimat DausqueJ. in Or- 
thogr. parte sec. ea vocc. Sed 
Voff. in Etym. Lat. a^ voce, prius 
in antiquis, pofterius in recen- 
tioribus tantum libris obvium 
«(Te docet. De gaeso plura nota- 
▼i ad Silii Ital. «, 444. In Florent, 
«X interpolationc, pro gaesaque^ 
scriptum erat gejiabantque, [in 
Veith. tetaqug.} 

§. 6. Ifate primn frons in aeh 
florem juvenHw) Hnfcprima sors in 
aciem Lovcl. s. flaec prima forrs 
in afiem Florent. et Uarlej. u 



Digitized by VjOOQ lC 



7* 



T. LIVII 



I 

bos sequebaiitur^ scutati omnes^ insignibus maxi- 
7 me armis. boc triginta manipulorum agroen ante* 



ffd0€ prima in aehm forh Leid. !• 
im aet9m etiam Leid. %* Lovel; i. 
5. et Gaertii. Tum in sequenti» 
buft ac mititumy pro ad militiam^ 
Voir. »• Lovel. a. 3. 5. Leid, i. et 
Gaertn. 

Quibus frineipihus §ft nomeu^ 
%os sequebantur} quibus est uomen 
priueipibus Vofl*. a. Delnde 6bs9» 
guebauturhov. &. et Portug. Mox 
to maximi iion conspicitur inVolT. 
9. et Lovel. a. ac 3. Eadem voX| 
iit et tequent armis desunt in 
Gaertn. 

{• 7» ffoe trigiuta mauiputorum 
agmeu} Mea voliintate vigiuti. 
tlPS. 2. de Milit. Rom. Dial.3. 
V. iupra ad $. 5. 

Autepiiauos adpettabauii quiu 
sub siguis jam atii quiudeeim or. 
diues toeabautur} Sie autem vo-* 
cabant haftatos et principes in 
Jegione 9 (|[uod eflent ante tria* 
rioftf qui pitaui vocabantur, ut 
ctM.Varro^. deling. Lat.rp. a4.] 
'docet : sio enim acribit. ffaftati 
dictit qtti primi ttaftis puguabaut: 
filauij qui pitis : priueipes, qui n 
jtriucipio gtadiis^ et pofi^ eommu* 
iata re mititarit miuus ittuftres 
sumuutur, Pitaui triarii quoqus 
dieti^ quod iu aeie tertio ordiue eX' 
iremis subsidio depouebemtmr. Et 
Ovid. 3. Faft. Cia80 

•— ttaftatos iuftituitqu$ deeem. 
Et totidem uriueepSf totidem pi» 

tauus habebat 
Corpora^ tegiiimo quique ntere^ 
hat equo, 

Ceterum aut pro quiudeeim •eri- 
bendum uovem^ aut, in vexilli nu*' 
mero^ error sit, necelTe eft. Nam 
cum in vexitlo dicat eflTe centum 
octoginta sex hominet, hi trea 
cffieiimt ordinet •ezagen&m ho- 



minnm enm sni^ centnrionibns* 
nam in ordine duo erant. Si« 
tria vexilla efficiunt novem or- 
dines, non quin^eeim: ex qui. 
bua aciet poftrema conftabit« qna 
ordinem uiium ex illia effici di. 
cit , cujus pari una primnm pi. 
lum dicebatur, id eft« vexilliim 
triariomm: utproindelegendum 
effe auspicer: novem ordiues toeam 
htmtur: ex quibus ordo uuus^ qui 
tres partes ikabebat^ earum utta^ 
quam primum pitum voeabaut, tri» 
ius ex vexittis eouftabat. Nam niii 
ita legatur, vix efty ut ordinum 
numerus eum vexillii eonvenire 
poflfe videatur. Haee tamen 4d- 
monitioni ita aunty ut non si*^ 
ne cautione lector amplectatur. 
TURNEB. 11. Advers* a^. Mir 
re haec poftrema involuta ant 
foedata. Si sana snnt* alia~ 
mente et ingenio opus (ego ce« 
do) ad eliciendum aliquid sani. 
Transilit ecce a Mauiputis ad Orm 
diuesy etf atii^ inquit, quiudeeem 
ordiues. Q*iid alii? quasi et Ma. 
nipuli Ordines. Videseriemfhoe 
evincit. Quidrefutem, auttete- 
neam ? sine fraude senteiitiae di. 
ctio mihi efto. Gorrigo, quiasmh 
siguis jam atii deeem ordiue toee^ 
hamtur, ^^vA alii deeem ? nempe 
manipuli. Quoraodoloeabantur? 
ordiue (ita lego) et sub siguis, Gur 
hoe monet? nonne et alii sub 
signis ? Ita , sed quia hoe pofiea 
immutatum, et Rorarii et Aecen* 
si (id eft, levis armatura) sub nul« 
lis signis, ideo expreflfe addit or» 
diue stetilTey (non sparsim in fron. 
te, ad latera, ant per intervalla> 
id^e sub siguis, ^ul veteris mi. 
litiae firmiter sciens eft, haee noii 
refutabit. Quod si qnis totam vo- 
cem ordiues e|icit , per me lico* 
bit. LIPS. a. de Milit. Rom. DiaL 
3. Voeem autepitauos 6omiptam« 
#jiuf ae loeia tut$§sigmutm Ie|fa» 



Digitized by 



Google > 



LIBER VIII. Ca». VIII. 



73 



pOanos adpellabanty quia sab signis jam alii qmn* 
decim ordines locabantur: ex quibus ordo unus« 



dumefle, exiftiinat Franc. Patri. 
€iu9 de Re railit. Rom. parte 4, 
5. ad id tribus rationibus addu- 
ctus. Prima efty quod vox illa, 
considerata ejus etymologia, non 
aliud significare pofllt, quam eos, 
qui ante jpila stabant: id quod 
bic locura roinime haberepoteft, 
quoniam ipsi baftati et principes 

1>ila geftabant, et triarii non pi- 
a, sed baftas eerebant^ Secunda 
eft, quod verba Livii, quemad. 
roodum hodie leguntur, nuUnm 
babeant sensum, neque illud qui0 
jam sub signis ullo modo cohae- 
reat cum verbis his aniffilatfs 
app^iahani. Tertia cfty quod vox 
mtsiepituni non reperiaturapudul- 
lum auctorem, nec usquam apud 
ipsumLivium« si abhoclocodis- 
cefferisy in quo ter vox illa ob- 
currit. Patricio favet Leid. a. in 
quo scriptum eft anitsignarios ap» 
pfttahauff, Verum, praeterquam 
quod non verisimile sit« alios om- 
nes librario« pro notiffima voce 
amesignanos dediffe minus notam 
aniepitanos y idemque etiam cod. 
Leid. a. infra c. 9, i4- ac c. 10 , 
B* at et plerique reliqui Mfti vel 
aniepitanos legant» vel antepita- 
rios, rationes insuper aPatrrcio 
adductae non «atisfaciunt. Quod 
enim ad primam, quam dedity ad- 
tinet^ quamvis poftea gencra ar- 
morum mutatasint, id tamen ne- 
fiari nequit, olim triarios adpel- 
latot ettepitanos^ et priroitus ha- 
ftatos dictoaeffe, qui primi haftis, 
pilani qui primi pilis, principes 
qui-^a priacipio gladiis pugna- 
banty ut ex Varr. et Ovidio do- 
cuit Tumeb. Bo igitur respectu 
baftati et prineipes dicti sunt^i|. 
ispitam^ quia ante piU) ante mW 
lites pilis armatos in acie consi* 
ftebant, ante pifainos, id eft tria- 
rios, pugnam Inibant; quamvis 
jant* hoc t«mjpovtvttoa taatom 



triaril pills amplius non pugna. 

rent, sed et contra ipsis haftatit 

ac principibus pila tributa es« 

sent: quemadmodum et t^aJtaH 

id nomen retinuerunt, licet lo- 

cohaftarum pila accepiflent.Quod 

adtecundamadtinetf ratioLivii, 

cur hoc triginta manipulorum 

agmen aniepilani vocentur, recte 

adparebit, si conjungenda non 

disfungamus, et rationem datara 

demum finiri credamus verbit 

primmm pitum vocaham. Nequo 

etiam tertia ratio satisfacit. Si 

enim quam maxime verum foret, 

mniopitamms non reperiri apud ul- 

lum scriptorem , nihil aliud se. 

queretur, quam vocabulum iU* 

lud effe referendum inter dna£. 

Xeyo^ivm. quae omnia si expun* 

genda forent, ingens corrum. 

pendis scriptoribus feneftra ape* 

riretur, et lingua Lalina multo 

paupcrior evaderet. Immo ipsO 

Patricius poftea sect. 7. fatetar« 

se voces rorarius ut et muemsus 

hoc sensu neque alibi apad Li. 

vium « quam hoc cap. neque et- 

iam apud ullum auctorem aliuro 

repenffe : et tamen addit) *e noa 

ideo adfirmare, voces eas hic es. 

semendosas. At insuper ex lexi« 

cis 9 quae hodie in omnium raa- 

nu sunt, conftat, eadem hac vo« 

ce^ quamvis sensu translato» u« 

sum etiam effe Amm. Marc. s8, 

1. Cum Maximino vetui mniepitm^ 

mo smosoniendens. Cui adde atiura 

locum a Lipsio 4* de Milil. Rom. 

Dial. i«.obscrvatum ex l. 16, is* 

Sieiermni veftigiis fixis ^ mmiepitm" 

mis, tkafiaiitque^ *i ordinibms pri-. 

mis vetui insotuhiti muro fmmdaiis. 

Ad eumdem, ad quem Patricius^ 

lapidem obfendit etiara Salraas.' 

de Re milit. Rom. c. 4*/nM inpri* 

il»|S secundum Patric^ argumen» 

tum nrsiti sed cui/ lamr^atisfa- 



ctuaroft, Cc 



pmendttio*. 



Digitized by 



Google 



74 



T. LIVII 



qnisque tres parttes hal>ebat« earum unamquam- 



nem Lipsianani partim probat 
Gronov. supra aa $.4« partim, 
ea rcjecta, vulgatum erdjnes ser- 
▼at. Gontra ipsum illud, quod 
Gronovius probabat, decem pro 
quindteim^ aisplicct Doufatio , a 
quo stant omnes codd. nisi quod 
A^U sit in HarleJ. a. V. «amcn 
antea ad §. 6- 

E» qnihus erde unusguUqmi ins 

?arics habebat} Nec iH admilto; 
'oHo ordinem ex repetitione pra- 
▼e insertum y et lego , ex qnibns 
unHsqnisque. Quis uniisquisqne? 
manipulus de quopracivit. Sen« 
tentiam totam clare mox vide* 
bis; sunt enim nexa. LIPS. 9. 
de Milit. Rom. Dial. 3. Ncque 
bic opus efle y ut ordo ejiciatur, 
monet Gronov. loco supra lau. 
dato. Doeft tamen illa vox , scd 
in solo Haver]{. Non adparet et- 
iain to trgs in VoflT. ^. ct Lovcl. 3. 

Earnm unamqnamqne primum^ 

Silum vocabant^ Falso, falso. <Juid 
ultius, quam singuUs partcs pri. 
mas dicerc? Ubi ordo et positio 
, eft, ctiam numcrus variat pro 
titu. Earum Mnamquamqne pri^ 
mam Pilum voofbant. Tres, inquit, 
iunj mauipuli cujusque partes, 
non duac, ut in prioribus. Pri- 
niam quaraque harum partium 
(sunt cnim dccem ita primac) 
appellant Pitnm. Nnnnc id cla- 
rius eft? Tretf fuerc claffes, Ha- 
fiatt^ Principes^ Pilani. Sunt ifti 
iiltimi , quibus subjuncti et ad- 
yxncXi Rorarii etJceensi, Erf;o in 
ifto uno raanipulo trcs* sin^ulae 
nominibus si^is diftinctae. Ecce 
jam compleiione sententiam to- 
tius loci : fioe viginti Maniputorum 
itgmen jfHtepitanos ivoeabanf, Qua. 
re ? qnia jam sub signis et ordine 
atii deeem Maniputi sequtbantur^ 
qui tres partes singuti tnfbebant ^ 
tt earum unaquaequt prima Pitut 
diabMMf. qtda igitur MMt$ FiSum 



positi itti^ Jntepitani dieti, LIPS* 
2. dcMilit.Bom. Dial.3. Lipsii, 
qui in toto hoc capite illuftran- 
do et emendando laudabilem o- 
peram pracftitit 9. de Milit. Rom. 
hial. 3. et 4. Dial. 1. aliascmen* 
dattones merito ampIcctiturGro- 
novius, duas minus probat. Pri- 
mum non placct ei, quod hic orm 
dines in ordine mutat, et ordo dcm 
lcndum censct: dcinde quod, pro 
unaniquamque primumpitnm voca* 
bant, lcgit nnamquamque primam^ 
pitaUi vocabant, Nec sanc ncces- 
saria videtur priorum verborum, 
quae satis commode ex scntcn. 
tla Gronovii exponi poflTfint, a 
mondatio : pofteriora corru{>t« 
elTe, certiflfimum eft. Si enim 
unamquamque partem uniuscu- 
)usque ordinis primum pilum vo- 
cabant, etiam singulas partes ro- 
rariorum et accensorum primos 
pilos vocatos, et in dccem l|.iB 
ordinibus triginta primos pilos 
fuiflTe dici debet , quod natis ab- 
surdum cft. Itaque Lipsius levi 
mutatione, quod in vulgata scri- 
ptura eft primum , emendat pri» 
mam, Ea emendatio hano ratio* 
ncm habet, quod quemadmodum 
Ptineeps tX Hafiatus pro ipsis or- 
dinibus ponuntur> et^ centurio- 
nes eorum primum^ seeundum^ 
tertium^ et sic porro, Prineipem 
vel Haflatum dueere dicuntur ; ita 
crcdibile eft, etiam pitnm ordi- 
nem eKe^ quia eodem modo prim 
mum pitum dueere , et primi prii 
centurionem Icgimus, et quia om. 
nes triarii pitani dicti sunt. Sed 
Gronovius, quum, ut videtur, 
sententiam eorum probai^et, qiii 
onuics triariorum ordines (id eft^ 
unamquamque primam partem 
borum deccm ordinum, qnt sin- 
guli tres partes habebant) primo^ 

f~ fifos vocitatos putanC, mavult 
cgi, sarum prtmam quamqne pri^ 
mum pitum voeabant» EflTe, qiii it« 
putent, etiam Lipiiui %• de ]|tfiliu 



Digitized by 



GoQgle 



LIBER Vm. CAr. YIII. 



7* 



que primum pilum yocabant. Tribtis ex Texiilts 8 



Rbm. Dial. 8. 'senbit ; nec tamen 
magis eo8 nominat, quam hic 
Gronovius. Sed fuerunt in ea 
sententia P. Ma^nutius, ac dein- 
de Valesii', guomm hi ad Am- 
mian. Marc. 16, 12. verbo ordi» 
ms triariprum primum pitum^ ille 
ad Gic. &• ad Att. £p, 20. omms 
c$nturion$s triariorum parittrpri' 
mos pitos voeatos tradunt. Addit 
rationem sententiae Manutlusy 
quia nec usquam primi 9 sicundi^ 
ttrtii^ quarti piti^ vel reliouorum 
mentio iit; et quod Livius bic 
unarmquamque triariorttra par« 
tcm primum pilum dictam adfir. 
mat. ' Verum neque Li vius boc di- 
cit, in cuius recepta lectionCi 

Siam Manutius secutus eft j non 
ius sensus, quam quem dixi, 
effe ipoteft; elprimipiti tam mul- 
tis locis mentio eft, ut mirer, qui 
boc ei excidere potuerit; quum 
praesertim ibse ad Ciceronem 
pro Balbo i5. quaedam corum 
describat. Ouod autem dicit, nus- 
quam stcumdif ttrtii^ quarti viti^ 
vel reliquorum, mentionem neri, 
id non negat Lipsius^ sed tamen 
▼erosimile tf£e putat,. omnes ot*- 
dines triariorum poft primum, 
quem primum pitum^ ct, qui eum 
ducebat, gtnturiomm primi piti 
vocabant, a primo ita diflinctos 
fiiifle, ui sesundum^ tertiumpitum 
pro secundoy tertio.eorum or- 
diiie, et borum centuriones^ /#- 
€undij ttrtii piti centurioneSf at- 
que ita ceteros usque ad deci- 
mum , dicerent. Nec ullam vim 
babet argumentum illudManutii, 
ut quod eadem ratione adversus 
ipsum convertrpolTit: quiim. ne- 
que usquam seeundiy tertii^ quarti 
primipiti, et reliquorum mentio 
fiat. Ac ne ipse quidem sibi con. 
ftat. Nam adCiceronemproBaU 
bo d. 1. aliam conjecturam pro- 
ponity centurionem primi ordi- 
jiis triariorum frr/iff/f rViiiM , se« 
cundi forsitaB\r«cwii^»w triarium^ 



' tertii tertium triarium^ atque ita 
deinceps usque ad decimuin, ap^ 

Sellatos fuiCTe. Et sic etiam kU 
us a. de Quaesitis per Epift. 3. 
8ed hoc quoque» quum plane 
nulla auctoritate nitatur,^ mcri- 
to repudiat Lipsius, qui, nisi 
fallor, eos a. de Milit.Bom. Dial. 
8. in fine tangit. Gronovius hic 
, eos , qui omnes ordines triario- 
rum primospitos vocafos putant, 
bac ratione )uvare conatur. Pri* 
muB ordo principnm et haftato* 
rum prfmus prineepsj primus ha* 
fiatuSf et simpliciter nai^ iEdXijv 
princeps et kajlatus dicebatur ; se- 
cundus eorum ordo secundus prin* 
cepsj seeundusfta/iatusy etsicpor- 
ro. Eodem modo ergo primus ^ 
ordo triariorum Kat^ itoXifv erat 
primus pitus^ eiusque centurio 
primi piti centurio : proximus or- 
do secundus primus ^//«x, inde 
tertius primus pitusj atque ita doi^ 
inceps. Unde intelligitury eum 
exiftimaCTe, secundi ordinis tria- 
riorum centariotiem secundi pri. 
mi pitij tertii tertii primi pitt 
centurionem , et sic ceteros us- 
que ad decimum vocatos fuiflTc, 
Sed non ad amuffim exacta oft 
comparatio. Goncedamus ordi- 
nem primum principum et hafta- 
torum simpliciter Pfincipem ct 
Hafiatum dici, etsi id adhuc non 
nisi de>centurionibas bomm or« 
dinum, quum autem ordo desi* 
gnetnr, semper jvrffwitf additiiih 
inveni. Sed si primus ordo tria* 
rionrm ita nat* iEoXifv. primut 
mtusy ejusque centur io frrimr fyr« 
li eenturio ap^ellatus fuit, .quem- 
admodum primus ordo et cen- 
turio principum et baftatorum 
Frimceps elHdfiatusj consequens 
eft, ut, quemadmodnm idem; 
qui simpliciteriVfff^fyi et/^o^a- 
tusj etiam primus Prineeps et pri» 
mus Hafiatus dicitur« sic etiam. 
primus ordo triariorum primus 
pitust expriikus primuspitust cjVis- 



Digitized by 



Google 



7« 



T. LIVII 



eonftabat. TexiUum centtam octoginta sex homines 



qiM eeatorio ffimfitu Hprimm 
ffimi fili iimiurio vocetur : nam 
ffimus fiiur in comparationcGro:: 
/ BOvii tantum respbndet tott ortHi " 
€9fs et l^ajlatus. vemm haee oaud 
«labie nusquamreperiantur. Scn- 
fentia eorum, qui omnea ordinea 
trUriorum frimosfiUs clictot fta- 
tmiatf hee sola eon|eGtura defen- 
di poffle ▼idetur» ut putemnt, 
primam quamqne partem cujus. 
quedrdinis, ideft, triarios, fri^ 
mmttt fitum dictos fuiflTe, respectu 
liabito ad rorarios et accentos « 
qui In eodem ordine erant, eam. 

?tte appellationem deinde« quum 
im rorarii et accensi a corpore 
Iriariorum detracti eflent 9 man. 
aiffe* Ita locum habere poteft con. 
|ec]tura Gronoyii in Livio. DUK. 
boujatiuB infra ad §• i4« levi, ut 
aitf mutatione scribit^ eormm 
(nempe ordimmm) mmms^ qmsm fri^ 
mtmmfilmm vtahttmt^ irihus ^x v#- 
miltis somftat. Sed ita legit, ut 
•ubsenriat sententiae suae, re- 
▼era quinque millium mjlitum le« 
gionem a Livio describi , de quo 
▼•eolocb. TratteretL frimifilum 
IiOTel. S. Harlei. s« Gaertn. et 
Beverlc. Gronov.ad$. 5* vel vnU 
gatum coiitra Lipsium tuebatur, 
▼el aliam ibidem videndamcon- 
feeturam pjroponit. 

{. 9» Trihms sx vsatitHs somftaha^ 
Ipse manipoltts (dtca howov) con- 
ftabat trtbui vexilUs. Qmd mU 
rumf ratioeiigit, et antedieta. 
Vam quisque ordo snum veiiU 
lum habuitt tres hic ordines aive 
partes: ergo tria vexilla. LIPS^ 
9. de Milif* Rom. Dial. 3* Prae- 
positionem #« ignorlit Klock. Sed 
•am rfliqui conftanter servant. 
Eamdem autem, quam Sueton. 
Pliniust Quinctilianus, et alii o* 
niifterutot, veteres addere solitos 
fuilTet observal CeL Bttrm, ttd 
6aet. Attg. a$« 

y$aittum mumm uei^ginta s$m 



i^ntimis sramt} Iternm hie uro et 
aeeo : Diodore, ubi es? Nam a^e; 
decem roanipuH in extrema acie ; 
^jusque tres partes, et totidem 
yexilla : sunt igitur haec triginta. 
Si autem in quoque vexillo ho- 
mines antmm oetogiuta s$x ; erunt 
in sola hac acie qvSnqut millia 

Smimgemti ottogimia» Adde reliquas 
ua,s, qoae et quanta ifta legio? 
Atque haec ex noftra priroa cor- 
reciione: si quiudecim oriiussre^ 
tines; partes et vexilla magit et- 
iamauges. Ergo iterum necelTa* 
rio seco, et vocem rejicio v$xiU 
ti. Lego, tribus $t( vtxillis comftam 
hai , ctntum octogimta s$x homints 
$rani» Id juAimme et veriinme. 
^uisque ordo, ut ante dietum^ 
aoxaginta duo homines erant : trea 
sunt in hoc tali roanipulo : ergo 
in totum homines e$utum ociog^m^ 
ia s$x. Atque eft haec ipsa Fo« 
lybiana militia et ordo , cum uni. 
€o saltem discrimine, quod eft a 
levi armatura. Vam Pplybii seor- 
sum eft« et extra ordines : hic i.a 
ordinibusy et Pilanis conioncta. 
Sed numerum si vides, nihil dia« 
cviminis prorsus, Nam suntBo- 
rarii s$xc$nti vigimii^ totidem Ac« 
censi: ergo simut mill$ dmc$nii 
amadraginta. Nonne totidem Ve« 
lites in Polybio ? excipio , quod 
quadraginta ifti redundent, ex 
supernumerariis illis duobus^ 
Idem eft in Triariis sive Pilanis. 
ibi sunt stxcemti , hic s$xc$nii v/- 
gimii; et nunc vides ae discia 
causam, cur et unde illi tam pau* 
ci respectu priorum. Ab antiquo 
scilicet inftituto eft, et cum in 
uno Manipuio Leves habuerunt ; 
ii poftea divulsi sunt et dirempti : 
manserunt igitur illi eodem nu« 
mero, nec aucti. Dic sodes, quae 
divinatio haec sic attigerit, et un» 
dique pariaveritt nisi quia rea 
fttit? ut igitnr consummem , ha. 
bes triginta manipulos in Livlo i 
piiores viginti faciiint hominea 



Digitized by 



Google 



LIBER VIIL Caf, Vni. 



7t 



erant. Primiuii rexillum triarios ducebati retera* 



his mith ^uadnttgfui^s 9€i9gimia: 
pofteriores decem, miHt octin» 
g$Htos stxBgtHta. £rgo eft haec 
Icgio quatuor mittium irtctmorum 
quadraginta, Superat Polybia* 
nara ttmium quadraginta : qui na« 
ti sant ex duobus suora seiaginta 
toties dictit. At inLivio moxse- 
quitur, ttgiouss tunc scriptas ftrt 
quiitis mitiibus pediium : non er« 
go ad noftrum niimerum. Ajo id 
quoque falso, et in Livio rcscri- 
bendum quattruis, Bona fide in- 
' vitus toties rescribo : sed ^uae 
mea culpa^ si re^, siLiviusipse 

goscit. LIPS. 9» de Milit. Rom. 
liaL 3. Vocem vexiltum^ in qua 
delenda Lipsio consentiuntGro» 
nov. supra ad $• 4. et Doujat. in- 
fra ad $. i4- agaoscunt omnes 
•cripti et editi. In numero vero 
variatur. C^J^^AT habet codez 
Klock. Cl XXXI II primae edd. 
pro quo Aldus primus.subftituit 
CLXXXf^I^ quemadmodum reli- 
qui Bcripti obferunt. In hoc nu- 
mero servando conspirant etiara 
viri docti recentiores praeter Pa- 
tricium de Re milit. Rom. parte 
4 9 6. qui, per vocem ordo sujpra 
). 4« manipulosintelligens, adeo- 
que quin^ecim manipuloSf ideft^ 
ordines haftatorum, totidemqua 
principumt simul cum duoous 
centurionibus unoque vexillario 
cuiuslibet manipuli, roille octin* 

?;entos et nonaginta homines ef« 
(ecilTe eiiftiroans, tria roillia cen« 
tura et decem hominest qui in- 
su^er requiruntur, ut legio sit 
quinaue millium, in hoc tertio 
quinaecim ordinum sive mani- 
pulorum agmine nuraeratos fuis- 
se opinatur, ita qt quilibet ordo 
sive manipulus fuerit ducento» 
rum et septem hominum, quorum 
erant ^eiaginta novem triarii^ 
totidem rorarii, totidemque ac- 
censi.Haec autem tria millia cen- 
tum et decero homines illorum 
giuadecim ma^iipuiorma es tri« 



biks conftitiiTe veiillit «fbitratiii^ 
eC quidem in primo vexillo tol 
fuifle triarios, quot in secundo 
rorarii, quotque in tertio erant 
accensi. I^inc verba Livii cor« 
rupta, sive notas numerales men* 
dosasefle, putavit, etprof#ji/iiM 
octoginta stx, sive 186. legit io36. 
sive mitlttrigiHtastx. Uarumad* 
notatJonum ratio non permiUit, 
ut singula refellamus; everten^ , 
dae emendationi soificit , ei ad* 
versari ipsa Livii verba, qua^ 
tamen inlaeta relia^it, et simul 
refingenda erant. Si enim quin* 
decim huius agminis ordines in 
tria vexilla divisi fuilfentv dice- 
re Livius debuiflet Tribus tx v^ 
xittis constabani^ nempe quin* 
decim illi ordines. Quum autem 
dicat confiabai^ oftendit» se d« 
unoquoque ordine » de quo mo« 
do^praeceffit, loqut. A Lipsil 
opinione discedit etiam Douja* ' 
tius infra ad {• 14. qui, legena 
torum (nempe, ordiniim) unus^ 
qutm primum pitum vocabani^ tri* 
bustx vcxittts conftabatj ctntunb 
octogin^a stx Itomints trani , cen* 
stt, cum eihphasi hic homintSf 
non mititts , meroorari , ut com* 
prehendantur tres centurione^ 
ac tres vexillarii hujus manipu* 
li; qui ex ipstus emendation« 
•eorsum numcrabantur supra $• 
4* praeterebexiftimat, ai solum 

Srimum tertii hujus agminis or» 
inem sive manipulum haec ver* 
ba referenda eflfe, reliquos^qua- 
tuordecim ejus ordines sive ma*^ 
i/ipulos receptum militum nu* 
merum non exceinire, sed in u* 
noquoque eorum centum vicinti 
mirites> id eft, quadraginta triari- 
os, totidem rorarios, totidemque 
accensos fuilTe; quae omnla gratit 
adsumuntur, et ex verbis Livil 
probari nequeunt. VerioraLipsi* 
um proposuilfey ipsa ratio, etmi* 
ra nuroeri a Llvio memorati per 
•mntspartei eoaveAientiadMet. 



Digitized by 



Google 



78 



T. LIVll 



num inilitem «pectatae virtutis: secundum rorarios, 

minus roboris aetate factisque: tcrtium accensos, 

minima&fiduciaemanum. eo et in pollremam aciem 

^ rejiciebantur. Ubi his ordinibus exercitus inllru- 

, ctus elTeti haftati omnium primi pugnam inibant. 



Vtitran^m mitium sptctatae 
viriuih} v$i$ramorum miliium Lo- 
▼e1. 9. vtierauHm mititum VoflT. 2. 
Leid.' i. Lov«l. 2. 3. et Fragm. 
Hav. a fn« 1. Tum $xsptctaiae vir^ 
tutis VoflT. 1. Leid. 2. et Lovel. 
1. V. supra ad 6, 33, 1. 

' Stcundum rorarios^ minus ro. 
horis asiatt factisqu$} orarios Le* 
▼ei. 2. Nomcn rorariorum^ si ab^ 
boc loco discedaa, nusquam, nec 
apud Livium, nec alium quem» 

2ttam auctorem) reperiri) exi- 
imat Patricius deRe milit. Bom. 
4, 7. At plura loca veterum, ubi 
memorantur, conlegit Lipsitft in 
analect. ad Milit. Kom. 3. Dial. 
1, Vox roboris deficit in Vofli'. 2« 

^cctnsos , minimat fidficias ma- 
Mum] acctssos VoflT. 2. et Love1.3. 
ac 4* Per accensos non signiiicari 
certum quoddam militum gen^s 
apud ullum vel Latinum vel Grae^ . 
cum reriim Romanarum scripto- 
rem, pronunciat Patricius 1. 1. 
Verum , eumdem et hic erraflfe, 
doeent loca aLipsio ibidem pro- 
lata. Uinc minimae fiduciatmanus 
h\ock,minimatfiduciat manu reli- 
qui omnes , quos vidi . scripti , 
ut et edd. vett. Bom. anni 1472. 
^arm. Mediol. annorum 1480. 
i49&. i5o5. Veneta anni 1498. et 
Ald. in qua taroen inter errata 
manum recte praefertur. In ver- 
bis seqYientiDus vocula tt noi| 
ndparet i|i Portug. e.t Haverk. 
Deinde in pofttram acitmj pro 
f^ftrtmamy praefert Leid. 2. quo- 
modo alibi etiani scribae.errare 
•oliti sunt. V. infra ad q, 7, ii. 
Ceteriim voculam ^/omisitetiam 
librarius Oion. L. s. iicd ejus loco 



•equentia inseruit: , operae pre» 
tium judicavi^ pro facilion^tgtn^ 
tium infetticiu^ woderno rttn dt^ 
scribtrty quatiitr acits. ardinaban» 
tur in camvoj ubi trai pugnandum : 
$t quoniam in pugna pratstnti in» 
ttr Romanos tt Laiinos.pttuius da^ 
tur forma pugHaniium. Consifttm 
bat , dicii itxius , quod acits con» 
tintbatur ex manipulis, Maniputus 
vero coHtincbat LJC, miliits.^ quos 
duo ctHturioHts tt uhus vexiltarius 
conducebat, Centurionts puto, quod 
centum mititts sub sthabcrtni. sed 
qui ptus atiis trant docti y trant 
conductorts eorum, Cum trgo com. 
sutts ucits ordinart^ facitbaut trts 
ordints, In prima acit maniputi 
Xr^ ti diftabant initr se modico 
spaiio, ti anttctdtbant tos atii mtt» 
niputi tevittr armati cum tkaftis tt 
scuiis\ qui couftabant tx viginti: 
eraniqut juvmes pubtscentts, avidi 
ad ctrtamen, ei continebat iftt ordo 
XXX. maniputos y vocabaiurqut 
primipitauus y vtt anttpitanus» in 
itta acit erani quindtcim atiimt^ 
niputi t ti habtbani trts pitarios 
[huic voci adscriptae notae indi- 
cant eam induceudam ef£c'} vtxit' 
tarios , quorutH quitibei conductbat 
LXXXVL homints. Sub primo 
vtxitto hujus aciii vocabantur ira» 
jani\ Cin margioe vtt iriarii ea- 
dem manu scriptum erat] erant» 
qut vtitrani mitites sptciatae vir^ 
tutis. Secundum vtxittum sequeban» 
tur rorariiy qui inftriorts trant 
robore ft attatt fietisque» Ttriium 
vtxittum sequtbantur mititts,^ qui 
vocabantur acctnsi , in quibus non 
erai tanta fidueia probiiatis^ ei 
propttrta duos acits stqutbantur 
extrtmi. Haftatitrgo primi omnium 



Digitized by 



Google 



LIsBER VIII. Cap. VIII. 



79 



si hallati profligare hoilem non ponent, pede pres-^ 
so eos retrocedentes in interralla ordinum princi- 
pes recipiebant. tum principum pugna erat j ha- 
Aati sequebantur. triarii sub yexillis considebant, lO 
sini&ro crure porrectO| scuta innisa humeris^^ ha- 



jfugnam imihaHt^ #f, si fugan k9^ 
sfem non posieni f non fugHhant^ 
sed retrocedsndo ponshant se pojl 
prineipes , qmi in suceursnm eorum 
pttgnabant. Ei aeies triarionm sta^ 
hant fixi suh vexittis ^ paratij si 
mate cessisset primis^ ipsi suhire 
sertameuy et kabebuHt taneeas ers» 
aas, qui fixas ini$rra\ uthofti- 
hus videretur ad eds penetrare vel 
vattum steccatum. principes autem 
si eogerentur eedere ^ recurrehant 
post triarios, Et de atia acie suh' 
sequenti fiebat, Cum ergo omneses» 
sent , qui suh uno yexttto conctusi 
simut et semet ruebani in Itoftes y 
et erat formidotosissimum eis ; quiy 
€um viderentur vicijfe , reperiehant 
fortificatas aeies exurgentes in ip* 
sos, Et est sciendum , quod consu» 
tes frequeniius secum ducehant qua* 
tuor tegiones^ quarum quaetihet con* 
stahat ex quinque mittibus peditum 
ei trecentis equitum, Becte Hear- 
ntufty ca omnia, olim ad mar- 
gifiem alicujus cod. a sciolo ad. 
scripta , in conteitum adroisiflTe 
librariumlinguaeLatinaerudem, 
non dubitat. Sane est barbara 
muliisque errortbus scatensloci 
Liviani periphrasis. [Eadem ad* 
duntur in Vcith.] 

{•9« Obi his ordinihus exereitus 
inftruetus esset} Hunc et quatuor 
•equentcs $. latius inluflrat Li* 
psius 4« de Milit. Rom. Dial. 1. 
Ceterum Hisubi ordinibus Klock. 
Tum inftructus erat habet Gaert- 
aer. 

Haftati omnium primi pugnam 
inibant} primi omnium rragm. 
HaT. omuiumprimum VoflT.a. Leid* 



i.HearniiOxon. L.i.eted.Parm. 

omnium primumprimiy utraque 
lectionejuncta^ Hayerli. Deinde 
proetium inibani Fragm. Uav. {* v. 
ad 39, 319 a.) 

Fede presso eos retrocedentes im 
intervatta ordinum principes reci^ 
piehant} pede pressos eos VoflT^ i. 
Lcid. a. et Lovel. 1. scribarum 
abcrratione. Ita presso gradt^ O- 
yid. ^ Met* 17. 

Subsequitur , pressoque tegit t^#« 
stigia gressu, ^ 

ubi similis locus Livii laudatur 
ex aB, 14» i4* Dcindc introcedsn» 
tes liaverlt. Tum praepositio im 
omiflfa est in VoflT. 2. Leid.a. Lo« 
vel. 3. 5. Portug. et Fmp^m, Hav. 
Bed eam absorpsit syllaba priraa 
vocissequentis. V* infra hoccap* 
ad §. la. et hoc lib. ad c. 33, 6. 
in intttrvattum principes recipieban$ 
praefert Harlc). 2. Mox yoxvrin* 
eipum non adparet in Lovei. a. 

§. lo. Triarii suh vexytis con» 
sidebant] Triariivexittis considera^ 
hant Florent. insidebant Vo(C. a. 
insinebant Lovel. 3. Tum in sini» 
stro crure porrecto, addita prima» 
voce, Leid. a. siniftro crure por» 
recta scuta Lovel. 4* Voces si» 
Hiftro crun \orrecto deficiuQt ia 
Klock. 

Scitta inmixa humeris} T^ftarur 
Lipsius I. L in mentem aliquaft* 
do veniflTe, legi poSelnnexa Awc 
meris ; quasi vellet, locis quibus* 
dam ab humeris revincta fuiffe. 
At poftea vidity nihil mutandumi 
et imnixtt accepit^ a sttu ipso m 



Digitized by 



Google 



8o 



T. LIVII 



llas subrecta cuspide in terra fixas ^ haud secus 
1 1 quam yallo septa inhorreret acies , tenentes. Si 
. / apud 



•ubsidentium scuta in huinerum 
inclinalTe. Geterum umeris sine 
adspiratione scribit librariusFlo- 
rent. optimi, quoroodo etiam con- 
stantcr exafatum obcurrit in op- 
tiroo Silii Mfto Agrippinate. Et 
banc scripturam antiquitati tri- 
bi^it Dausque). in Ortbogr. partc 
sec. V. Hwn$rus. V. quae notat 
Broekhtts. ad Tibull. i. Eleg. 4, 
44* 

Haftas suh ereeta tuspide 1» 
ierra fixasj hamd stcutl Lege sub» 
r9Cta cuspidty ut apud alios 
snrrecto mucroHe^ surrecto signo» 
Feftus. Surregit et Sorctus anti* 
qui pouebant , pro surrexit , et #• 
jusparticipiosurrectus, Etsic Vos* 
^ianus [sec.] {lvL\n eXxwai haftas 
suhrecta cuspide in terra fixas ^ 
ut haud secus quam vath septa 
iuhorreret acies , teuentes, J. FB. 
GRON. An non in terram maluit? 
9, 65, 3. Fixis in terram pilis. 9, 
7, 3. Fixosque in terram oattos. 
1O9 29» 7. Ferutis in corpora ip^ 
sa fixis. JAG. GRpN. subrecta 
)am Lipsius conjecerat 4. de Mi* 
lit. Rom. Dial. 1. Triarios, etsi 
a pilis pitani dicti sunt , tamen 
boc tempore non amplius pilis , 
sed haliis, pugnalTe, ex iis, quae 
bic et c. 9. ac 10. leguntury 
docet Schelius ad Pol^b. c. 14. 
Adde Lipsium 9. de Milit. Rom. 
Dial. 1. et 3. Dial. 6. £t jam du- 
diim ante hanc aetatem mutatio- 
nem in ea re factam , oftendunt 
loca Livii , in quibus primae a- 
ciei pila tribuuntur. V. I. 2, 3o« 
ct46. Geternm in terra non mi« 
nus rectum est, quam in terram^ 
Gic. 3. ad Att. Epift. i5. Capnt 
tegis Ctodium in curiae posti fim 
sisse. Virgil. 6. Aen. 63o. 

-^ ramumfus adversa im timiua 



Ovidius a. Faft. 648. 

Et solida ramos figere pugnat 
humo. 

£t eurLivlus semper eodem mo- 
do loqui debuit? DUK. sub .#r#- 
cta duabus vocibus male editum 
est Paris. anno i573. idque re- 
centiorcs servarunt usque ad Gro - 
nov. sine sensu. Priorcs dede 
rant una voce suberecta^ quod 
in plerisque etiamMftissupcreit. 
Eadem voce usu^ est etiam Li« 
vii perpetUus imitator Silius 
16, i55. 

Ifthmon curvata sublime suhS" 
rigit unda. 

ubi tamen superrigat ex con}ectii- 
ra reponit Inl. Heinsius. et A* 
pulej. 3. Metam. p. 34* ed. Pric. 
jfggefatis in tumutum stragtttis^ 
et effuttus in cubitum , subersctuS' 
que in.torum, p^orrigit dexteram^ 
At surrecta praeferunt Lovel. 3« 
et Fragm. Hav. subrecta y prae« 
ter VolT. 2. a Gronovio memo- 
ratum, Haverk. Uearnii Oxon. 
N. et edd. Mogunt. atque Ascens. 
anni i53o. Et ita Lipsius etiam 
legendum sine libris ex sola con- 
jectura monuit^* de Milit. Rom. 
Dial.i. Supra7, lo^io. Romanusf 
mucrone subrectoy quum scutum 
scuto imum percutisset. Seneca 
Epist. 86. Fidi vitlam structam 
tapide quadratOy murum ciihcum* 
datum sitvae , turres quoque in 
propugnacutum vittae utrimque snb' 
rectas. Silius Ital. 10, 253. 

Itia cornipedis suhreeta suspide 
transit* 

ad quem vide , quae olim notavif 
ut et Gel. Rurm. ad RutiL Itin, 
1, 347« Lectio vulgata subirecta 
nata effe poteft ex conjunctiono 
duarum lectioaum suhneta et 



Digitized by 



Google 



LIBER Vm. Caf. VIII. 



8i 



apud principes quoque haud satis prospere effet 
pugnatuin, a prima acie ad triarios sensim refe- 
rebantun inde rem ad marios ndiffe^ quum labo- 



gritia, qaas librarios iiicod.suo 
inventas, quum , utra vera foret, 
dJiftinguere non pofTety hoc mo- 
do simul eiprimere voluit. Si* 
milia ejus^erroris alia exempla 
▼. ad 3, 44> 4* '« tfrram fixas , 
ut Cl. Jac. Gronovius malebat^ 
etiam Lovcl. i. et4* Sed reliqui 
vuleatum servant> quod et com. 
mode ferri potest* Ovid. £p. i6* 
Her. 36a. 

Figitur in jusso uofira sagitta 
hc9. 
nbi sine necelTitate Francius 1^« 
-gebat in jussum tocumi i. Met« 

Hoc Dous^^in nf/mfka Ptntfds 
fixit. 
ubi unuSjCod. apud Gel. Burm* 
in Mympkam Ptnttda. lib. 5» i73« 
Lamina dissituit^ dominiqus 
in gutturt fixa ts$. 
lib» 11, 45i. 

Fixit in advtrso eornum sin§ 
cuspidt vuftu. 
8. Paft. 697. 

Frasttritnrus sram gtodios in 
Frincipt fixos. 
Ita' et dtfigtrt in ttrra Livius 44, ' 
5, 3. Longi duo vaiidiasstrts tx 
inftriort partt in ttrra dtfigtban^ 
tur, et in cordt defigtrt i> 58, ii* 
Cuttrumy qutm sub vtftt abditum 
halitbat 9 tum in cordt dtfigit. SI^ 
jifbiliter fixus tumina i^ kumo op^ 
foUta Ovid. £p. 6. Hen 16. ubi| 
iterum FraAoium sine necessita. 
te fff kumum oppositam velle , ob> 
aerv^t GeU fiurm. l}e\ni^ut kamd 
sacns t quemadmodum unus apud 
J. Fr. Gron; VolT. 3. ita ettam 
apud me Lovel. 3. et Fragm. Hav. 

f^atto sipta inkorrtrtt acits} sat- 
pta Florent. V. eti^m supra a4 
(; 3 , lo. et ihfra ad 9, ir, 3. la 

Liw.Tom.lF.F.U. 



eomposito ohsatpirt dlphtliongum 
etiam retinere solet. V. ad 9 % 
43, 8. Veriorem hanc scribcndi 
rationem efle docetDausque). iu 
Orthogr. part. d. in v^Satpn, dis- 
sentiente VolT. in Erymrling. 
Lat. V. Saeptum, Deinde iHkorref 
LoveT.4. V. ad39, 5a, 6. inkerti 
Gaertn. fM^mr^/ Lovel.5. A si« 
mili errore ope Mftorum Silium 
liberavit N. Heins. apud que^ 
perperam olim katrtutSa^ pro 
korrentiay edebatur 9, 467. Becte 
inkorrtrtt vatto. Ovld. 8. Met. a85» 

JSi sttat dtnsis similss kaftiti» 

hus korrtntt 
Siantqut vetut vattum^ vet u$ 

aiia kaftitia sttat^ 

ubi tamen virl docti altcrutrum 
versum ab inepto homine adsu* 
ttim putant. £11 autem vattoB. re- 
cto vattus; quamvis interdum 
vattus et vattum promiscue po* 
nautur. V» in|ra hoc lib. ad c* 
38. 7. 

$.11. Jprtma aclt ad friartos 
stnsim rtferebctnturyVBlL duo, pr* 
ac tert. ad triarios retro se rtft^ 
rthant. GEBH. Idem etiam mo« 
nuitGronov. priori ed. notarum» 
ct in epiftola ad Salmas. quau^ 
ediditCel. Burm. In Syll. Ej^ift* 
tom. 9. p. 536- Non aliter etianl 
inveni in VolT. %. et LoveK 3. sed 
ad triarios stnsim rttro st refert* 
hani Gaertn. ad triarios rttro ctnm 
sim st referaHturHaverk^ adtttam 
rios redisst rtftrthant Leid. u ad 
triarios rtdisst referehaHtur Lo* 
veL 9. et Fragm. Hav. a m. i» ' 
ad iriariot sensim rtdisst rtftrt<^ 
haniurtL m. 2. etLovel. 5. CVeithJ 
ad triarios sensim rcdiisst rtfert^ 
hantur Portug. ad triarfos stHsini 
rtftrthantur tiCid. 2. Sed teliqut 
in vt^ttim conspirant; qutfa 



Digitized by 



Google 



82 



t. LIVII 



isratur, proverbio increbruit. Triarii consurgeiites, 
ubi in interralla ordinum suorum principes et hafta- 
,tos recepiilent^ extemplo compreiris ordinibus rel- 

aSut claudebant vias: unoque continenti agmine^ jam 



€ur displiceret / cauITain nullam 

▼ideo. Ceicrum abprimaach?or^ 

' tug. ab patria aci$ liaverk. Paullo 

«nie Tox quoqu9 deeft in Havcrli. 

lHd$ nm ad triarios r$dijf$, quum 

^ taboratur^froverbio imrebuit] undt 
rim Voir. ainbo, Leid. ambo, 
Lovel. I. a. 3. 5. Harlej. i. Porlug. 

iGaertn. Haverk. et Fragm. Hav. 
fVeith.J cum cd. Ald. anni iS^a. 
Vv ad 39,35, 5. Tum rediiss$ Por. 
tug. V. h. 1. ad c. «6, 6. Hinc 

•quum taborafum Pragm. Ha v. a 
m. i. Tandemf;frr^f»M//Leid, duo, 

^Lovel. K et Vpff. i. inerebuerit 
Lovel. a. V. ad^o, i4, ii. incr$' 
hruit Lovel. 4. Fragm. Hav. a 
m. 9. et cdd. priores usque ad 
Mogunt. V. supra ad 7, la» 7. 

5. 1». Ubi iu intervatta ordinum 
suorum frincipes et haftatos rece» 
ijfeut] ubi infervatta ordinum 
^ofl. duo» Leid. 1. Lovet. i.5. 
Harlej. i. Porlug. Gacrtn. fla- 
verk. et forte etiam Florent. 
Certe collatus est codex ille cum 
ed. quae similiter praefert, et 
tamen ez eo nuUa scripturae di- 
Versitas adnotatur. Non probo. 
IPaullo antc hoc cap, Eos reiro- 
'eedentes iu intervalta ordinum prin- 
cipes recipiebant;)xh\ manifestiore 
)am errore ac sinc sensu eadcm 
praepositio in quibusdam libris 
dmittitur ob primam syllabam 
Vocis seq. ut ibi monitum est. 
Praeterea hajlas Portug. et r#- 
r#j9m# Fragm. Hav. a m. 1. 

Compressis ordinibus vetui cta»- 
debant viasl Palat. duo eomptexis 
pxdinibus. GEBH. V. etiam Gro- 
nov. in epiftola ad Salmas. quam 
edidit CeL fiurm. in syllog. tom. 



V. 



s. p. 536. 
VoflT. a. et Lovel. 3. Tum vetui ^e^ 
ficit in Haverk. Deindc ctaude* 
debant via Lcid. 1. ct LoveK 9* 
ctaudebant viam Lov. 3. et Fragm. 
Hav. Male. vf0x vocat, quae roodo 
inUrvalta. V. Lipsium 4« de Mi« 
lit. Bom. Diaf. i. 

$. i3. Unoque continenie agmim^ 
jam nutta sp$ posi reticta] unoquo* 
que Haverk. V. ad 5, 37, 1. Tum 
coniinenti agmine Florent. VolT. 
• duo, Leid. duo, LoveL quinque, 
Port. Gaertn. Haverk. ctFragm. 
Uav. V. supra adb, 14, 1 3. Prae- 
terea nulta r# posi reticta Port. 
et-Gaertn. V. ad 5, ii, 4* "«//« 
spe poii retictam Florent. 

In hojtem incedebant] Palat. aec» 
concidebani» Supra tamen perscri. 
ptum incideban/, ut repraescn- 
tant editiones principes. GEBU» 
V. etiam Gronov. epiftola ad SaU 
mas.apudCel.Burm.syllog.tom. 
a. p..530. Palat. itaquesec.Tectio- 
nem' inter versus adscriptam te- 
cutus efle videtur Gruter. qui 
in ed. poftrema ita vulgari cu- 
ravit; ejusque exemplum imitati 
BuntDan. Ueinsius, etamboGro» 
110 vii. Ncque aliter erat in ez. 
cusis vetuftioribus, pro quo Al- 
dus demum inctdebani subfittuit. 
EtitapraeferuntVoflT.duo, Leid* 
9. et LQvel. 1. ac 3. incedebam itt 
hofitm Lovel. 4» tn hofiem mi$i$» 
hani habet Fragm. tiav. in h^* 
sttm concidehani Uaverk. in tkom 
ftem incudehani Florent. a ro. t. 
pro quo emendatur • m. 1. fff#f- 
dehani} idque servantrelioai om- 
nes , ac verius videtur. Ett enim 
incid$re in otiquemf vel aticnif 
eum cum inpetu iavadere. Liv« 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Cap* Vin. 



03^ 



niilla 8pe poft relicta^ in hoilem incidebant: id e« 
rat formidolosissimum hpilt^ quum^ velut rietos 
insecttti^ novam repente aciem eiESurgentem- auctam 
numero cemebant. Scribebantur autem quatuor i4 



aS) i3) 9» Postquam acrius uttimis 
ituidtbar RomuHms, Soleat autem 
incidtre et /«^edrr^ paiTiin in Mftis 
commatati. V» infra ad 9^149 ^^* 
Mox aciem insurg^ntem ^ pro coHm 
^urgemtemt Fragm» Hav. 

$. 14* Scribebamtur hoi quatUQt 
fert legitmes quinis miltibus pedi* 
jum] Lege Scribebantur autem qua* 
tuor. .GELEN. Mallem legi te» 
.giones fere quinis* ^on enim de 
jiumcro legionum ambigit ^ sed 
de numero militum cujusque U« 
gioni». Libro autem priore [C. 
s5>8.] quatemiim miltium etduce<' 
uorum peditum fuiflTe legionem 
•cribit» Et Aa» (36» 4*3 auctum 
elTc usque. ad quina miltia. sic 
etiim ait. Numero quoque pedituit 
eguitumque tegianes auctas, mittt» 
JbuS pediium , et centenis equitibuf 
in simgutas adjectis ^ u$ fuinja mit* 
lia peditumti trtceni equttes essent» 
Quo cx loco apparet, ante fem* 

5' »u$ illud non nisi quaternHm Uiit^ 
ium fuiiTe» ^uemadmodum aper^* 
te qttoqiie ibi Polybius ait [ 6» 18.] 
Eadem dubitatio de equitibus in» 
cidit » quos hoc tempore tretenos 
vocat> cum »ecundo bello Pu- 
nieo centum dAjCttU primutk trt' 
cenos factos eSe scribat. Fortaffb 
autem baec non ad hoc^ sed ad 
lUud tempus accommodavit. SIG* 
>IS. Scribebantur autejm quatuor 
tigiones , quinis mittibus fere pe- 
ditum*, Recte autem iti pedituifi 
'numero addidit /<?r#» Ilam tan* 
tum erant ih singulis legionibui 
peditum quatuor millia oetin» 
genti et tri^inta. KLOGH. Scri- 
bebantur autem quatuor fere tegio» 
\nes 6mne% scripti^ nisi quod so- 
lus Eartej.a. Scribebanturhaequa- 
iuoff.^ ut anie Oelenium legeba* 



tur^ praeferat, et Scrlbebantut 
autem fere quatuor tegiones sit in 
Leid. 1. et Lovel. 2. Praeterea 
quaterHis mittibus peditum ex con- 
jectura emendat Lipsius 2. de 
Milit. Rom. Dial. 3. et 5. pro-. 
bante ^iam Gronovi supra hoe 
cap. ad $. 4* Similiter etiam CL 
Jac. Peritonlus ad marginem Li. 
' vilscribendum conjiciebat. VuU 

fatum auidem supereftln omni* 
us scriptis s J^que pro vero ha'- 
buit Fatricius) qui legionem^ 
aLivio hoc loco descriptam,quin. 
que millium eife credens iu lEte 
milit. Rom. part. 4» 6. verb% Li» 
'vii§. 8. emendanda, et^ pro ted*^ 
tum octoginta sex^ legendum ceni. 
sebat, fHilte triginta sex^ ut ita 
legio foret quinum millium pe» 
ditum. Eamdem lectionem defen* 
dit Douiatius ad hunc locum ^ 
sed alia ratione* Verum , quid» 
[quiddicat, fateturtamen, secun* 
aum calculum suum legioncm 
fuilTe quinque millium quadrin» 
gentorum ac sexaginta mili^ 
tum , quae quiiictue milllum dl* 
ci polTe non videtur. Sed et 
in calcttlo) quem sequitur^ mul* 
ta sunt> quae efftclttnt^ nc seti« 
tentia ejus probari point. TaliA 
suntf .quod quindeclm m^ni{)u* 
los ha^atorum, totldemque prin* 
cipum ftatuat; V. ad $. p. Insu* 
per quod credat « tot etiam ma. 
nipulos fuilTc intertiaclaCres V« 
ad $.7* et quidem In eju^ primo 
manipulo plures fttiflTe milites» 
quam In quatuordecim reliquis) 
V. ad $.8. 

Equitibut in singutas tegioHii 
trecenis) tr^cenis Leid. a. et Lo* 
vel. a. V. ad 40, 34, 8. treceutif 
edd. vett« usque a^ Froben. qut 
aiinD iS3t* treciHisBvh&itmXiCQU^ 



Digitized by 



Google 



84 



T. LIVII 



fere legioncs quinis millibus peditum ^ equitibus 
in singulas legiones trecenis. alterum tantum ex 
Latino delectu adjiciebatur, qui ea tempefi;ate ho« 
stes erant Romanis^ eodemque ordine inilruxerant 

iSaciem: nec rexiUa cuni yexillis tantum^ unirersi 
hallati' cum haftatis^ principes cum principibus ; sed 
centurio quoque cum centurione^ si ordines turbati 

iCnon efl!ent| concurrendum sibi elTe scicbant. Duo 



jentientibus reliqiris omnibas 
•cripti). V. infra ad 32, a8, ii. 
et ad 39, 38, 11. Quod autem ad. 
tinetad dubitationem^quamcirca 
aumerum equitum cuiusque le- 
gionis movit Sigon.ad verba pra6- 
cedentia, aliter eam suftulit Li- 
psius de Milit. Rom. a. Dial. 6. 
cxi&imans, locum Livii 99, 36» 
A* vel interpolatum eflTe , tollen* 
oamquc equitum mentionemj 
velqMadnnggMiy fro trecCHf^ terU 
bendumeA^e. Alii alitcrsentiunl* 
V. quae ibi notantur. 

^turum tanium tx Latine dtU» 
ctu adjUiebatury qui ea tempejfate 
kofies eraui Romauis} V. Lipsium 
de Milit. Rom. a. Dial. 7. et su- 
pra ad 3, tai, 40 RLOCRIUS. 
filterum tautum ex Latino dilecium 
Florent. Male. Oe locutione at- 
itrum tautum v. sUpra ad 1, 369 
7. Ceterum ditectu est etiam in 
Leid. 1. Lovel. 1. 3. et Fragm. 
Hav. V. ad ^7, 5i, 7* Deinde 
adjiciehantur , jf,e\ adiciebautur , 
Florent. Leid.i^ a m. i. et Lo- 
vel. s. ac 4* Denique ea^ tem^e^ 
state tioftes erant. Romani eodem» 
gue erdine Lovel. 3. et Frdgm. 
Hav. Mot eodemquoqueordinehO" 
vel. 4« V. ad 5, 27, 1. 

{. i5. Tum necvexitta cttmvexit' 
tis tautum^ universi kaftati cum 
kafiatit} tum redundat. GELE1!7. 
Balmas. ad Vospisei Probum ^. 
vtxitta hic, et alibi vexitla tegio* 



Hum^ interpretatur triarios. Hoc 
recte re)icit Ferrarins 1. Elect. 
3. sed dubitanter pronunciat do 
mente Livii. VeziUa hiq fortalTe 
sunt signa triariorum , et per 
tropum ipsitriarii, quiabaecab 
badatis et principibus separari 
videntur. Sed alioqui in univer- 
sum boc capite sunt srgna pcdi- 
tum. Nam non solum* triariis ^ 
verum etiam rorarios et accen- 
sis , vexillum tribuit Livius , et 
singulos ordines vexiltarium u- 
num habuiflTe dicit, ,id est, signi- 
ferum; qua significatione etiam 
10, 19, il. er35, 5, i^, vexittarios 
dici puto. Ethaecsaepcsinedis- 
crimine poni, jam Lipsius adnota. 
vit.a. deMtlit.laonl. Dial.8. et^. 
Oial. 5. DUR. IHud tum in uno tan* 
tum apud me superestHarlef. a. 
Ejus loco cum y vel quum , prae- 
ferunt Voff. 2. Leid. 1. Lovel. «. 
3. Gacrtn. ct VoIT. i: a m. s. cum 
vexilla cum vexittis tantum Lo- 
vel, i. cum non veXitta cum vexrt- 
tis tantum Leid. a. Praeterea 
sed universi y addita voce-, Por- 
tug. se universi Maverlf. Deinde 
kafii cum kafiatis Lovel. 1. Aa- 
stati cum kafiis VoIT. a. Leid. i* 
Lovel. 3. et Gaertn. 

Sed ceniurie quoque eum eentu^ 
rioM/] Illud si oraines turhati hoh 
essent videtur significare, ali- 
quid definitius'dixiire Livium : 
nimirum , sed ei centurie , quo 
€um xeHittrieke » ii atditeik iurhati 



Digitized by 



Google 



LIBER^V^II. Cap. VIII. 



m 



prioiipili ex utraque aoie.mter triarios erant: Ro* 
maiMia corjiore haudqaaqnam satis validus, cete- 
rum. strenums rir pe^i|iiiaqil0'militiae; Latinus riri- ij 
bus ingens bellatorque primus; notimmi inter se^ 
quia pteesr seipper /ciiyliiielB duxerftnt, Romano, 16 
haud satis fidenti Tiribus, jam Romae permiflum 
erat ab^^consAIibus; ut subcenturiotiem sibi^ quem 
Tellet^! le|^eret| qui tuta^etur eum ab uno deftinata- 



noH isseni ^ coi^c^rrtHdum sibi #r« 
stU scUbaMi. J.FR. GROK.Sen^ 
•ui Livii verbamagisconvcnient, 
fti Gronovii eonjecturani recipi- 
mu&t quam si vulgatum sequi» 
mur. Partem' e)us fWr^aif/ 1, pro 
/ffV^a/ ,' probant VolT. 1. Lcia* 
3. LoveLi/S^ Fortug* Gaertn* 
Uaver]i* Fragm, Hav. et Uearnii 
Oxoi|..B. et Cr Opus tamen noja 
est , ut, inserta t>artieula '/» 
le^amus sid ti c$Hiurio» Saepe 
enim i#</, praecedcnte.^oii /aii« 
ftfnf , vel «0» modo^ pro sid ti^ 
aut std $iiam , obcurrit. V, su- 
pra 9^d. 9, 6, I. ln%\xper ciHiurie ^ 
ppo eeHiurie^ eftt in Leid. 9* To 
quoauo deiicit in Portug. et Ha- 
vertc. esHiurioHibus ^ pro centU' 
rioHc^ liabet VoflT. s. a m. i. Tuni 
si deficit iQ Lovel. i. particula 
ne^ativa' hoh in Kldcli. Tandem 
oecurrekdnm praefert 6aerti|. V» 
infra ad 36, «4, 4. ' ^ 

f. 16. Duo' ffimipiti 09' uiVa. 
fue acU iHi$r iriarios erani} No- 
mina boram eentiirionum omu 
•it, Bomani etLatlni. SIG.Sen* 
•ut Li^ii non est^ du6s tantam 
priinfpiltw Iwiotraque aefe Airs- 
•• • ift qnalJbet uhum f in uiiil 
qutfque enhn- legione ei*ant dao,' 
adeoque in auataor legionibus 
oclat ••4'potitts duostales, cum 
notii Valetudinis el roborii ttdw 
•criptis, in utraque acie sibi 
Abpositp» folflre, V. Lipsium a. 
de Milit, Rom.JDiaLS, Ceterum 



|?M0 froximipiti perpcram legupt 
Voir. 1.. et Lovel. i. 

Corpen haudquaquam saiis vam 
tidus 9 ceierum sireuuus vir peri" 
iifsque miliiiae} t^audquamquam 
Lovel. 1. 3. 5« Gaertn. Fragn^*. 
Hav. et edd. Bom. anni i^T?. ao 
Parm. V» ad.7, 26*3. Tum vati^- 
dus M//f Leid. 2, Deindej/r#iMi«x 
vir ptHtiusque. Leid, 1, sireuHi^ 
umperiiusquae Ftorent. pro . quii^ 
poftea emend^tum est sirenuup 
imptriiusque. Sed sireuuus vit 
p$riiusqu$ mitiiis legit Gaertn* 

J. 17. (lula, semper pares erdlm, 
ufs duxer.uui}. Malim duxeranim 
SIG. Ita etiam,legupt Lovel, a« 
4« Fragm^ Hay» ^\a, Mediol.^an-^ 
ni i5o3. atqua A.scens. annorun^ 
i&i3f et i5i6. et ita- vir dp«^ua 
Mnendavit in mavgine od» Me* 
(JL\o\. anni 14^5« Ad bacc pares 
Mtmper ordiHisf XovenX» Leid, duo, 
l«ove1. a. 3. 4* 5,. Harlej. 1. Por^, 
;|og, Gaertn» Haverk. et Fra^« 
|lav. quod tot eodicum auetori* 
late in oonteitum admisi. 

. (• 18, Ui subceniurioHim sibif 
gutm vettti, tegerei^ qui *uiareiur 
9um\ ui. tum ctHiuriQutm liOveU 
9. uictniurioHtm Hearnii Qion* 
L. 9. et G. ui subceuturioHem ^ 
^heiu sflfi ve$tei Voin 1. Lei<f. 9« 
et Lovel.' i.iae 5. Tum voi eum 
deficit jni.Portu^. Paullo anla 
m§ainuHbuK.htiL%* JUo?«l« 4^ 



Digitized by 



Google 



86 



T. LIVIl 



hofte. isque juYenis, in acie ^blatus, ex eenturione 
i^Latino Tictoriam tulir, Pugtlatum est haud procut 

radicibus ydsuvii^moiitis/ i^a ria ad Veaerim fe- 

rebat. ' 

'^ ' IX, Aomani consules^ prius^ quam- ediicerent 



fltt Ga ertn« Mox wiem juvimhqu§ 
in achy omUsa prima voce, Lo- 
¥eK 5. juvimis in ffcrVFortuc;, hiis.' 
qui juvtnis in acii Fragm. Hav. 
sedprimae voci adscriptis notis, 
fjaae indicant, eam delendani 
, eflTe, iisque juvenis in acii ed. Me«' 
diol. anni i5o5, 

J. 19. Pugnaium ift haudvroeut a 
icibus Fisuvii moHtis] Rectius 
in manuscriptis Xcgitur haud pro', 
iutradicilfus. GEh&i, Adeasdem 
radices oaftra posita fniire, scri- 
bit Valerius i, 7» 3. SIG, Prae-' 
posHionem a solus defendit mV 
ikimae auctoritatis codex Har-' 
lej. 3. nisi qu6d etiam Lovel. 4« 
praeferat Fugnatum ist ah radi- 
fibus* Utrumque loquendi genus. 
Livio usitatum eft. Quumitaque 
et plures et optimi codd. ro d 
Bon agnoscant, Gelenio c6nsen«* 
tlo. V. Infra ad a4» a8, i. Dein- 
de* flesuvi moniis heid,^. Visn^ 
^tfniis Havetli. quo nomrne sae- 
pius apudfo^^tas adpelUtur. V, 
exempia apud Oluver. 4. ItaL ant. 
3. p« 1157. etGcllalriiGeogr. Ant* 
9, 9. p. 538. qui ambo laudant 
etiam scripturam hano ex Sue- 
tonii Tito 8. ubi bis in vulgatis 
ita editum obcurrit,' Sedpriori 
loco in optimo -Mfto Salmadii 
f^ttbii^ in altero Fesuvio legitur. 
In vit^ vero Ptinii. cruae etiam 
Tal|gb Suetonio tribuitur, /^#x#^ 
Ki^idicitur. Hictamenvulgatun^ 
wrvo. 

> qun via ad Vitirifk f&ihai''] In 
vulgatum conspirant editi. Sed 
acripti quidam variant. ad Fssiri 
finhm legi^ Flor«nt..^i F9s$9in 



firib^i Voff. «. Le^eL 3, et H«r- 
lej. 1. adAvirnum ferebai LoveL 
4' J»d f^ersirim finhai Lovel. 3. 
ad Fiseium ferebai Fragm. Hav. 
a m. .1. ad Vescium inferthai a m. 
f. ted oorruptiffime ad hoflis s§ 
infirihaihovel.B. Pori. et Gaertn. 
In eadem voce, sed alio feremo- 
do, errarunt librarii infra 10, 
a8, 16. Vi etiam Amtzen. ad Aur. 
Vict. de Vir, Inluftr. 26,^ 4* ^^ 
Veseri V. Cluver. 4. Ital. ant. 5« 
p« 1187. ubi non ftuviuui , ut di<« 
cto loco Aur. Vict. vo<iavit, sed 
vel caftellum, vel oppiduin Gam- 
paniae fuiffe docet. 

' $. 1. Prius^ quam idfuinni im 
Mim^ inmotaverunil prius^ quam 
aducereni Leid. 1. prius^ quam adm 
ducenni Voff. 3, Lov. 2. 3. Gaert. 
nen et Fragm. Hav. Male. De lo- 
cutione iduan in aciim v. supra 
ad 3, 69> 5« Etquidemsimplici» 
ter etiam dixerunt iducen,^ nbn 
addito casu. V. ad 4^^ 25, io« 
Voces in acitm perperam defi.ci« 
iint in Lovel. 4* 

,i.Decio^aput jainoris a famitfmri 
pftrticaesum aruspixdiciiurost§m* 
disse} Festus Pesiifira auspisim 
fuisse ait, uhi caput in jitinon 
monfuissei, Fuisse autem et fia. 
lum, et caput jeoin6rtt appar«|; 
p,%. Cic«^ deDivin. [ iS^j t^smut^ 
mqnit , famitian iratimnt^ §i 9f. 
#«At iOput jicoris. ix omnipartidim 
tigenar ionsidirant^ JJtie Luoa» 
i|u9 in 1* Pharsaliae C^a^.J 

£ffi§ vidit eapiii fihranm iner^^ 



Digitized by 



Google 



L I B E n VIII.' Ckr. IX. 



67 



in acieip^ inmolayeraiit. D^cio caput jocinotis a 
familiari parte caesum aruspex dicitar ofiendille) ' 
alioqui acceptam Diis hi^ftiam efle: Mdnlium egre- 
gie litafle. ^fqui bene habety inqait D^cius^ li ab' 
coUega litatutn eft. Inftrudia > sicut ante dibtum % 



^lurius eaphis: 'pMrs i^^gra ## 

marcida pendtt f 
Pars mieat* ^ 

^aod aatem Gie. famiiiare fijfumi^ 
ct Liviut capui a famitiari part^ 
cassum ajunt, eo pertinet, quod 
pars una hoftisy sdtera famitiaris 
dicebatur. UndeLiicanus[i,6it.] 
9snasque minacss Hoftiti ds parts • 
uidst, SIG. caput et parsfamitia. 
rtf verbasuntaruspicinae: quae 
quidem , ars qaum ob vanitatem 
et superiiitionemmerito desueta 
•it et improbata, nobis obscura 
•unt et ignota. Sed coniiccre li- 
^ct, caput fibrarum in jecore 
initium fuilTe: cumque jecur in' 
duas partes ditidercnt, familia» 
rem et boftilem, ct e familiari 
tua eventa augurarentur, ex ho- 
lUli hoftiuro fata,duocapita erant, 
unum boftile. alterum familiare. 
de familiari hic Livius loquitur, 
de hoAis parte Lucanus 1, [6iiai> 
Cic. t. de Divin. [i3.] De utro. 

3ue capite farailiari et hoftili ibi* 
emLucanusr6i7.]TUBiN£B. 11. 
Advcrs. 27. Addc Bulengcrum de 
Sortibus c. 7. DUK. Adscripsit 
ad marginem Livii G1. Ant. Peri-. 
Konius locum #tc. ex t. de Di- 
vin. 11. Quomodo $ft cotlata inter 
ipsos ohservatio , qua$ pars inimi' 
cin quaefamitiaris ejfet. Qaae au* 
tem buc congrffcrat Modius, ex. 
punxi , quod ad vcrbum descri- 
pta elTent ex Briflbn. 1. de For-' 
mul. p. ig. ubi commode ]egl pos-' 
•unt. Geternm caputjocitttris Voff. 
I. Leid. amboy Lovel. 1. t. 3.' 
Gaertn. Fraghi. Ilav. et ed<i. Bom. 
anni i47^* ae Parm. caput nocino.' 
ris VolT. t. saput jaciaoris Lovel. 



4.-^. Harlei. 1. et qnacdam e«i 
editt.vett. V. infra ad 41, 14, 7." 
Tum ab famitiari parte. Portug. 
et Haverlc. Deindc auruspex Lo-^ 
vi*l. t. 5. Portug. et Gaertn. A^»' 
rujf #r Florent. ei Leid. 1. V. su- 
pra hoc lib. ad c. 6, f t. 
. j^tioqui acseptam Diis hoftiam 
ejfe) atioquin Voff. t. Lcid. 2. Lo- * 
ve). 2. 3. 4* S* Fortu^. Gaertn. Ha- ) 
verk. Frapm. Hav. el praeicr^ 
Bom. anni i479* rcliquac edd.' 
uftque ad Atcens. annl i5i3. (* v« 
ad 67, 46, 6.) Ita »e in Plinii at- 
que Apuleji MHls repe^riffe» mo»«- 
nuit Gorte ad Plinii 1. Ep. ao, t« ^ 
Optimijtamen hic stant a yu1ga«' 
tp* Sed res non elL tanti. Tum 
ff, pro DiiSy Florent,in quo poil-J 
ea eroendatum efl Dis, V. ad ^{ 
\\y 4* acceptam hoftiam Diis ejfi, 
Lovel. Ji. 

j^tqui bens hahet^ inquit Deeius'} ' 
bsne abit Leid. 1. etTragm. Hav*; 
ijflale. De formula hac bene habei. 
V. supra ad 6, 35, 8. SaepiffimO' 
etbiturus ct Itabiturus^ abiit et h^Oml 
huit inter se commutantur. V. in.< 
fra ad sa, 69, 19. et 37, &<)» 6.1 
Alio ordine, bens^ inquit, habei 
eft in Voff. 1« Leid. 1. et Lovel*.. 
1. ac 5. 

Si ab cottega titatum eft'} Vefl 
lib. si ab cottega prospere titatum 
eft, SIG. Exsulat adverbium;;ro- 
sfere ab optimis duobusPall. edi- 
tionibusque vetuftiffimis, intru«' 
^Um ab Sigonio. GBBH. Dclevi 
additum ab Sigonio prospere, au- 
etoritate melionim eodicum, qui- 
spernunt illudsegregantque.QuU' 
autem ignorat, titare cffe propria 
naXXiepilv ; 38 » ao ^ 0% iacrjisia 



Digitized by 



Google 



83 



?r/ tivii 



eft, ordinibufiy proceOlere ia aeiem. Maiilius dex- 

3 trO;, Dacitt6 laoFO cornu ^raeerat. primo utrimquo 
aequis TiiibQS ; eodem, a)rdore animorum gerebatur 
res: deipilo ab laeiro cornu haftati Romani ^ non 

.^fereiH^p impre^iQnem Iiatinorum^ 6e ad principes 

4 recepere. In hac trepidatione Decius consul M. Va- 
l^ium magHa voce inclamlit: Deorum^ inquit, ope. 



fofiifi eum prin^h hojiiis fiiafsi., 
rlautujB PoenuW. [2^ 1, 7.J' ^uia 
iUare ntque^^ alfii iHinc iilifo ird^ 
tus. Juftiniisao, [2.] Fueio sacri^ 
fieioy auxiUutk peorutn imphraHt: 
Jildiis hoftiis^ ' obieniogue ^ ui r#-' 
hitniur^ qUod feiebahi, Unde et 
iUa Plauti Pseudolai, 3, 100.' 

. Ui hodie etd U^atioHem huie se^^ 
fefai 4a$ias govi* 

liivius At, (v5^ 3.) Seuatus majori. 
hns hoftHs usqur ad litatioHem sd-' 
crificari jussit. J. FH. GROCr./^r». 
sperei <{u6d a Sigonio in contet-' 
tiim recep^jtfiflV et a recentidri- 
Hmi editoribus servatum erSt/ 
r^cte Geb%ardu8 «t Gronovius: 
rejecerunt. Nam et apud me iti 
nfullo» niti Portug. Gaertn. et 
Haverk. minimae auctoritatis 
codd. supereft. Eft autem titare^ 
iitGronov. monct, inmolata bo^ 
lliia Deos placare , eosquc sibi 
propitios ac faventes reddere/ 
Liv. 29, 10, 6. tegati peferebaut , 
e$ saerifieaHtes ipsos Pyihio JpoU 
M litaviffe. Serviu« ad Virf^.a. 
Aen. 118. Litare verbo poHiifieat^ 
ufuseftj ideft^ sacrificiis Deos pta' 
eare, V. plura apud BrilTon. de 
Formul. 1. i. p. 38. ex quo Mo- 
diuSf ut ipse fatetur^ plcraque, 
quao ad Imnc locum notavit, de- 
•cripsit, sed tanta religione, ut 
ne errata quidem typographorum 
aut memoriae vitia , a BrilTonio 
commiira, cmendare suftinuerit. 
£a igitur, ouae ex ipso Bri0o« 
aio commode peti ^i^iTaiit, bio 



4oIevi. Geterum m eoHega Lovel. 
9. 4* Gaertn. et editi ante Aldum^ 
T6 eft vero deficit in Voff. a. 

.$• ^. Uftructitj siqut ante i/. 
cium eft ^ ordinilfus'} sicut aatee^ 
dieium eft Lovel. 4* V. ad 40. is, 
3, sieut antt dicium^ omifTb ttfi eft^ 
Florent. quod probabat Salvi. 
nius. Mox voces Decius taevo de« 
ficiunt in Lovel. i. 

|. 3. Utrimque aequis virihusy 
eidem ardore animorum gerebatur 
m] undeque aequis viribus Lovel* 
3: Tum gerebant res Hearnii Oxon* 
N. et L. a. res gerebaHturljove\\%. 
gerebaniur res Florent. et LoveU 
a. ac 4. V. infra ad 9, 35, 5^ 

. Ab iaevo cornu haftati Romaui^i 
a^lmevo coruM Leid. 3. Lovel. i, 
Gaerln. ejt Fragm. Hav. Tum •(. 
ftaturRomam VoiT. 2. et Lovel.3. 
Mox se reciperct pro se re^perem 
Florent. a m. 1. *^ ^ 

$.4* ^* ^aierium magna voca 
inciamat] iucrepa^^l^eeLvnii Oxon, 
L*a. etC. CVeitb.J Male. Valer, 
Max. 9, la. ext. 6. Puerum^ ut f7. 
ium abigeret^ inciamavii, qui et 
alibi ita loculus eft. Cic. a. de 
Invent. 4. Comitem iHum suum f«. 
ciamavit semei et saepius. Eodent 
verbo, sed alia conftructione» 
Livius supra ulitur 1, aS, 9. ^/. 
baHUs exerciius inciamat Curiatiis^ 
ut opem ferant frairi, Mox to eji 
non adparet in Lovel. a, 

Agtdnm^ p^ati/esf paHicuM |ie« 



Digitized by 



Google 



L I B B R VIH. G A p. IX. 



% 



yaleriy ofms efi, sf^edum^ pontifex publicus popidiRo* 
fnanij praeiverba, quibus tne pro leponibus devove(^. ^ 
Bontifex eum togam praetextam sumlere juffit^ et, 5 
▼elato capite^ manu aubter togam ad mentum ex* 
serla^ super tehim .aubjectiim pedibus stantem sic 
dicere. Jane^ Jupiter, Mars pater^ Quiriney BeU6 
tona^ Lares, Divi Nmensiles^ Dii Indtgetes^ Dvvif 



fuU RomMtfi j prasi vsrhM 1 nff m« 
dmm Florent. Leid.i. Fragm«Hav« 
et ed. Parni. Perperam. Infra 
4493B,. 4* RMgm^eat j Mg$dumj 
m0cum^ ti vidttur. «t saepe alibi. 
Peccatyr. autem frequejnter eo« 
dem raodo inMftii. V. ad 9, 33» 
7. Praeterea puhiicus foutifix f* 
puii R0maHi\ot£. 1. Lcid« a. et 
LoTel. 1. Pmbii pomtiftx Romami 
Lovel. 5. a m. 1. Pmbii pontiftx 
Romam§ a m. 2. Pubii pomtifix po*. 
puti Romami Portug. e| Haverk. 
Vcrum modo Valerio pontifici 
JHmrci praenomen dederat Livins. 
Librarios ■ in errorem pellexit 
Graecismus, sive enanage no- 
minativi pro vocativo, de qua 
ilgura V. Voff. 4. Gramm. 5. Pom- 
iiftx pmbiicus autem, ut saardoits 
pMbiici infra «5« 29 u a6, 93« 7« 
41» aty -8. et alibi. Tum prat 
v$rba Voff. 2. etLovel. 1. proifia 
vtrha Portug. Gacrtn. Baverk. et 
Lovel. 6. a m. a. quum ab initio 
praefiaria vtrba acriptum fuiflet. 
pratfta ti vtrba Leid. n^.pratfttit 
vtrba LoveL a. quae lectio simi- 
liter ex eo orta, quod nomina- 
tivum pro vocativo positura li- 
brarius non vldebat. Pratirt 
virbtt Livio fVequens eft* Infra 
to , .a8 9 i4« M, Livium pomtifictm 
pratirt juffit virha* 4^9 >* 9 ^t* 
Q. Marcio Pkiiippo vtrba prateum» 
te popuius im foro votum conctpit, 
4s> 289 9. PraetuHtt vtrba Ltpi* 
do pomtifiet maximo^ id.votum suict» 
ptum tfi. (* 39, 18, 3. pratire ^r- 
m$it 3i> 17» 9») Prmrt vtrbis di«. 



xit Plaot. in Rud. &, a, 48. Prad. 
vtrbiSf quid vif, Plinins «8« %• 
Cujus sacrf frtcatiomem » qua soiti 
pratirt qutmdecimvirdm cotiegU. 
Magifitr , si qiits itgat y ptoftcta 
vim carmimum fattatur. jlaox iegi» 
busy pro iegionihusi LoveL i. V* 
tupra ad 69 Sg, 7. 

§. 5. Mamu suhttr togam dd tkimJ 
tum exserta, suptr ttium subjectum^ 
mauus subter togam Harlej. 1. ^e. 
petita iti fiiie vocis litera, quae 
sequentis initiaHs eft. V. ad 28« 
2S9 2- iuMmu suptr togam Voff. %, 
Leid. duo , LqvqI. a. 3. GAertn«, 
et Fragou Hav. Ita etiam. editt'* 
variarunt supra boc lib. c. 7, 9. 
Tum ad mttum^ pro ad mftum^ 
sive ad mtmtum , Leid. 1. ad, Atf« 
mtrum Lovel. 2. et Hearnii Oxon. 
0. Deindo txta Lovel. 4» $xtra 
Leid. 2. et Portug. in cbntextu. 
Denique tt suptr tetum VoIT. 2. 
et Lovel. 3« Verbis soquentibu» 
sit dictrtf ^TQ sic dictrtf LoveL i. 

$. 6. SnHty ^Mi/Wr') Mars pa-. 
ter ^ (luirinty oettoma^ LartsJ 
Dempfter. in Etrur. Reg. I9 16*4 
p. 66. ut et ad Rosini 2. jLntiq. 3.' 
probaturus 9 Janum pcculi^i 
cognomcnto Patrtm dictum effe» 
inter alia teftimonia etiam hunQ 
locum adfert , quero ita laudat :• 
SfMHt pattr, gmpitiry Marsy au^ 
dite vota» Sed nimium fallaci 
memoria confisum fulffe patet. 
Marspittr laud^ Briffon. t. de 
Form. p. to9b CQterttm MaruM 



Digitized by 



Goagle 



90 



T. L I V 1 I 



quomn eft poteftas nojirorutn.boftium^ue, Diique Ma-^ 

9jms, vosprecoTy veneror, veniam peto fero^ue, uti po» 

pulo RomanoQuiritium vim.victoriamqueprosperetis^y ho-' 

ftesque poptdiJlomaniQidritiumterrore, formiJine, mor^-f 

Qtequie ad^iatis. Sicut verbis nuncupavi, ita pro r£puhlica. 



pmitr «ft in Leid. i. et Harlef. i. 
^fi qaae verba inquit inierunt 
Voir. 1. Leid. 9. etLovel. i. Tum 

Suirit$6 babet Leid. i« quae vox 
eficit in Lovel. 4* vutts, pro La* 
rtSf eft in Gaertn. 

Divi Novtttsttes'] V. Loens. 4- 
Misc. Epipbyll. i5. KLOGH. Divi 
NoisHsihs Voir. 1. Leid. 2. etLo- 
vel. 1. Divi Novtmsitts Lovel. 3« 
Dii NovtHsitts Gaertn. Dii Hovttn 
fitts Lovel. 6. ain. 1. Dii novtm 
sides a m. a. Dii Novtnsides Ha- 
verk. qaomodo etiam olim cde. 
batur apad Varr. 4* de L. L. p. ao* 
V. Loifns. L L et VolT. Etym. 
ling. Lat. in v. Novtm» 

' Dii Indigetes^ Divi^ quorum tfi 
pottjlas Hoflrorum /ko/Numaut^ Dii^ 
dut MaHtslDi tudigitts Plor. V. 
lyaasqaej. Ortbogr. part.a. inv.. 
Ikdigetts, Dii indigtHtes LovelrB. 
Male. De Diis Indigetibus v« 
Turneb. 19. Advers. 29. Salmas. 
Bverc, Plin. p. 61 . VoflT. de Theol. 
Gent. S) 12. et inEtym.ling.Lat. 
V. Indigetts. Tum JDii guorum tft 
tiovel. 4- Portug. Gaertn^ et Ha. 
verk. Dcinde pottfttts noftrdm Ao- 
ftiumqut Voir. j. ct Lovel. 3. f e- 
itfttis Ht^rorum koftium Portug.^ 
H Haverk. Denique Dii Manti 
Fortug. 

f. 7. Preeor j vtHtror^ vtnium 
pttoferoqut) Solennia in ejusmo. 
di devotiontbus verba. Ouae ad- 
bibet etiam Macrobius 3. iSatum. 
9.] ubi de ratione urbium et ex« 
ercituum devovendorum agit. 
SIG« (fuideOivtnit^mftro? Non 
auc0|irrit 9 quomodo eiponam ; 
«ed veniebat ia mentem vmiam 



ptto qutttsoqut^ uti etc. Cie. pro 

Archia 2. ((uatso a vobis^ ut iit 
Ikat caussa mitiij^ttis l^anc vtniam^ 
ut etc. Potuiflfet dicere Quatso a 
V6his hiinc veniam , ut etc. Idem 
non raro conjungit quatso et ft^ 
to. 3. ad Pamil. Ep. p. Etimm at^ 
qt§t ttiam quatso et ptto^ 6. Ep..4* 
Ftto quatsoqut^ ut tuos mtcum str^ 
vts. Livius 9,8,8. Fos^ Dii im^ 
mortatesj prtcor qt$atsoqut. DUK. 
Verbum vtneror deefle in Oxon* 
L. 2. monet Hearnius. Sed recte 
reliqui omnesque mei servant* 
Eft enim tn faac #e tollemne, nt 
ex^Macrob. Sigonius monuit. Ad- 
de Briffon. t. de Forra. p. 71. 

Utipofuto Romano ((uiritium vim 
victotriamqut prosperetis } uti vos 
Romattam Ctuiritum vim Lovel. 2. 
(fuiritum etiam Leid. 2. Gaertn, 
et Fragm. Hav. Mqle. V. ^d 3» 
20, 7. uti poputo Rotirano C(uiritim 
hus legendum elTe, exiftimatBris- 
•on. 1. dcForm. p.62. unde plu-^ 
ra in notas ad bunclocum trana. 
tulit Modins, quae expunxi, quod 
commode ibi videri pofiint. Sed 
de formula hac poputus Romanut 
Quiritium v. supra ad 1 , 32« i3. 
Mox Vim victoriam^ omiffa parti« 
Gula qut^ Florent. et Loyel. 4* 
ac 5. quod Salvtnius, qui cod. 
Flor. oum editis contulit. adpo* 
•ito signo sibi verum vioeri in«> 
dicavit. indt victoriam Fragm. 
Hav. cajus librarium decepit sU. 
militudo literarum ut^ id eft vim^ 
etftf, id efi; indt. V. ad 6, 20, 2«' 
Tum vtctoriamqut pp R6{ prospim. 
rttis Gaertn. Sed mediae vooet 
ex ultima riatae sunt. Denique 
prospertris Fragm. Uav. pratflttis 



Digitized by 



Google 



LIB.ER Vlir. 



()ap^ IX, 



91^ 



Quirimm, exercitUy legumibus^ auxiliis papuli jRoma^ 
ni Quimiumy hgiones auxiliaque hoftium mecum Diis 
Manibus Tellurique devoveo, Haec ita precatu&^ li-9 
ctores ire ad T. ManKum jubet, matureque coUegae^ 
se deyotum pro exercitu nunciare, Ipse , incinctus- 



Portug. in margine, et Haverlc. 

Kihil muto* Plautus in Casin. 5« 

4, a6. 

Frop/$r eam nm kanc tibi nune 

tftniam minus gravait prosptro* 

Tacilns etiam aliique eodem ver' 
bo usi sunt. 

Hoftisqui poputi Romaui ((uiri» 
tium Urrort formidin$ mortiqut 
adficiaiis'] hoftfsqut poputique Ro^, 
mani Lovel. 3. Praeterea poputi 
Komani Quiriti Leid. s. et Lovel. 
1. pofuti Romftui (luiritum LoveL, 
a. et Fragra^ Hav. V. «id verba, 
praec. Deinde ttrror^ tt /ormidiy 
n§ Fra^m. Hav. Peniqiie morti^' 
gut afficiatis'VoS.%. LoveL3. Iic 
Graerta. ^Alibi taiiien casum Bes<* 
tum v^oeis mtnrs i\k forroariy non* 
dum reperl. 

$. 8* lia pro rtpubticd l^uirt- 
tium ,' extrcitu t^ tt^ionibus'} Vide- 
tur excidiffe aliquid, ut integrum 
sit: iia pro repubtica popnti Ro» 
tnani Quirtilum , txtrcitu^ ttgioni^ 
htts , anxiliis popnti Romani ^«Id 
ritium, Nam xgCluiritium in iiu- 
lusmodi formulis appendix pro« 
pria eft roiT poputi Romani. ^ Vi- 
tiatum ' quoque in vulgatis erat 
93 1 lo, 3. iliud rtspubfica poputi 
Romani (luiritinm,'m veris 'Aaerl 
carmine. J. PR. GRON. Vocul» 
Ha deeft in LoveL 2. iftf poputtt 
Ro. velRomano^ Oniritinm hBhent 
Toflf. i. ct Lovei. 3. ita pro Ro. 
po. Qniritinm Fragm. Hav, ita pro 
poputo Romano ^utriiium Gaertn. 
quae bmiiia confecturam Grono- 
▼ii vcriftmiliorem reddunt. Qunm 
«nim per compendium scriptnin' 
foiffet fta M. F. F* R. librarii 



vel dnas priores, vel duas poRe<* 
riores literas singulares omise* 
runt : quamvis tamen alibi etiam' 
sacpe rtspublica etpoputus Roma» 
nus inter se commutenturl V.ad' 
9 , 96 9 8. De formula rtspubtica' 
poputi Romani Quiritium v. eum- 
dem Gronov. 4* Observ. 14. Q^i*. 
ritum hic iterum praeferunt Leid. 

2. et Lovel. 3. V. ad f • praee. 
Briffonius autem, banc formu*^ 
lam praferens , i* de Form. p. 
lOQ. laudaty quasi scriptum in« 
veniflfet quo^ repubtica ^uiriiibus, 
Quam lectibnem in nullo codi<<' 
cey nec s,crjpto, aec edito^ iji vpnio» 
Praeterea vox#»ffrrrVif ddell in Ha- 
yerk. qu«ai reliqui conllantera- 
gnoseunt, nisi quod tamen extrci» 
tum praeferaut Flor. Leid. i^ e^ 
LoveL 2. ^ox iterum Quiritnm 
idem LoveL 3: ut jam ter bac for. 
muTa habuimus. Voces ttgionibus'^* 
duxitiis poputi Romani Quiritrnnf 
defieiunt in Haverlc. et Fragm. 
Hav. Sedlibrariisfraudifnit voi* 
cnm tigionibns et tegioms simil2«' 
tado. V.* ad 9, 11, 11. 

DAitManibns Ttttnriqut dtvof^l 
Dtis Manibns Flprent. VoflT. i». 
Leid.duo,Loy.i.9.etHarl.t. Tum 
vox Tttturiqut deficit in Harlef.' 

3. et edd. Tett. usque ad Aldum^* 
qui primut addidit! et reete. Ser- 
^ant entftl omnes reliqui scripH» 
ttt et LivittS infra 10, 38« iS. §mm 
tgo mtcum ttgionts ttoftium mactam» 
das Ttttnri at Diis Manibus daho^ 
Insuper voveo Fragm. Hav« dtv9^ 
vtro Haverli. 

$, 9. Hatc iia preeatnsi ffdtc 
rtaqntprecatns Hav«rli. V. ad ti» 
53,7. Mox nunciattirp proflrfifiH*» 
r§i Cfaertii. 



Digitized by 



Google 



9« 



T- LIVII 



QtQCta Gabino, armatus in equutn insiluit^ ac se 
loin medios hoftes inmisit Conspectus ab utr^ique 



'Jp90f incinetm» ffHctu Gahit$o] De 
etMctH Gahiif quid a Grammaticis 
tr«datar, omnibus, qui literaa 
amoeniores aniant, eft fere no« 
tum: sodf quod ab illis tacitum 
«ft f bi<; adseribemus- Observa. 
Timus.enim Romanos magiftra- 
tus et pontificet eo cinctu uti so. 
litot, cum belli causa operaban- 
tor, sacris se devovebant pro 
«xercitu, portasJaniaperiebant» 
aut amburbia faciebant : denique 
cum rei sacrae operam dabant 
belli causa, et ceremonia qua« 
4am sacra defungebai^tttn Luca- 
ous i,.CS9<^'] ^ 

Turha mjMr svfwif/nr» riiu suc* 
chteia GahiH9^ 

VirgU. 7. Ae»i (jSiaO 

*Jps99 QuiriHMMh$a'Hnituqm' 

• ' GahiHn 
'JmtigHts^ rfstrat stHdeHtim ti* 
* mina coHsmt. 

Sntarpres Persei de Penatibua 
i.ta scribit Cad sal^r. 5, 3i.3 //«-. 
hiStt Gahino fiii ,B,SHfit9s formaham- 
ifkry invofuii togasuf^ra Itumtrum 
simifirum st suh,4sxtro. TUBNEB« 
%u Advers. 40, JHeiH^tu^ Gahina^ 
9iedia voce a prae^edcnti ob si- 
mijitudinem intercepta, Voir. i* 
lieid*'Sv et LoveL !.• iHcim^ tus ri' 
tu GaptHo Harlei.jt. in marg. et 
lUamii Okoo. L. 1.. ac 0. tHctH^ 
€ius Gahitto tritH Itoyeh 5. GaertOi, 
et .Havprli. inciHctus Gahimo riiu 
Portug. Kibil miito* , t>e cittetu 
GahiHo V* supra aa.S, 46| 9. 

Ih equum iusHuit] equum insituit 
slne praepositione sc. in Oxon. 
li.i. inveniflTe, teftatur GL Hear. 
Iie. Qaa conftructione usus eft 
pyidius 8. Met. 143. 

^ ^ ^ vix dixerati. iusitit uttdas ; 
' Comsequiturque rates,' faeiemU 
Cmpidime ffirsss 



Valer. Flaec. 69 683. 

iHsitiuHt parittr scopulos: tkttue 

uata colfrcet^ 
HuHc coHJu^ Sfovis, 

?uo utroque loco videndus eft 
nL N. Heinsius. Siniiliter Juftin. 
aS, 4« Ut quinquerimei^' ex scapka 
eum sepiimo insitutritj captamqtta 
tenuertt, Id tamen boc loco non 
probo, partim quod alii omnes 
codices vulgatum tueantur, parw 
tim quod Livius praepositionemt 
cum qua verbum componilur, ia 
regimine plerumque repetere so- 
litus sit. V. ad Praefat. $.11. et 
quidem in ipso boc verbo insitira 
supra 6, 7, 3. /« eaumm iHsiiitm 
Praeterea iHsrlit Leld. 1. insitiii 
Portug. et Haverk.] insitivit Flo* 
rent. et Leid. i. Niblt muto.' V« 
ad a, 10, 11. 

'%,' lo. Miquattto 'atc^ufiior tkm* 
mtmmo 'visu ] 81 voi ultima bonas 
fidoi libris eseflfet, non earo de« 
siderarem. Varro A^acinut C lA ' 
GataU Pirb. a, a.} 
, -^:^ etarissitma touge 
Nomitut vix utto eondita suttB 
tumuUt^ 
. Nagnus , et ttumano major CtUo^, 

Ovidia8'9. Faft. C5o3.] 

fntclter , et kntnano major^ tram 
heaque decorus . 
Romutus in media visus adejf^ 
via, 

^uftinua vel Trogus 4^1 C3.] Pri* 
musque humanorum pofi ffercfttitm 
et Liberumj qui regcs Orientis fuism 
s$ traduHtury eam coeti ptagam 
domuisse dicitur. Cicero i3. ad 
Attic. £p. 91. Ego aufem tihi coHm 
firmOf ipossum fatti^ ut humanus) 
a me non habere» Video quident 
^onjurafte viros doctos, ut baee 
muient ;; sed quieflfe melius arat» 
lfp\ Kriba visms* Sei^sij^ ut^oa» 



Digitized by 



Google 



LIBER Vm. Caf. IX. 



9» 



acie aliqoanto au^fttor humano risu, siout coelo' 
mifftts ptaculum omnis Deorubi irae, qui peiBiem ab 



•peeCns «ft «b utraqve «cie, ali« 
quanto auguftior humano visus 
aft, vol apparuit: ne altertttrum 
•uperfluum putes. J. FB. GRON. 
Quae ad has voces eruditiusy 
quam v^rius, notantur, vix au* 
•imLivib attribuere; nequidem 
•i to visM \n MSS* quoque desi* 
deraretuf: quippe eam voceih 
. vcl simijem omnmo crederemus 
bic quoque a Livio subaudiri, ut 
bf 32 9 6. f^octm nociis siUmtio ««. 
dis$9^cUrit9m kumana* ubi et. 
iam subintelligi voluit vm, 5» 
41, B« StdemHs vir0s prmntr oriu^ 
imm haifitHmque kuman^ augujiio^ 
rem» Hoc lib. c. 6,9. f^isa sprcits 
viri majorisy quam pro humano ka* 
bitu^auguftiorisqut, Scneca 1. CoQ- 
tro V. •• Mtior kumana visatft cir* 
€a mtsptcitseminert. JAG. GRON. 
Putavit, credo, Gronovius, visum 
non recte pro specic vel forma 
dici. Et Latini in his fere di- 
cunt amplior^ auguftior kumano 
habitu, forma^ sptcit^ non vism^ 
T. supra c. 6, 9. Suet. in Aug» 
94. Claud. I. Ner. 1. VaU Max. 
1, 8, 8. ct Pha^dr. 4. fab. 34. Ta. 
men vix eft, ut hic aliter accipi 
ppflTit, libris scriptis consentien- 
tibus in retinenda hac voce, qua 
ex seiitentia Davisii ^t aliorutn 
quorumrlam ctiam pro specie u* 
•us cft Cic. 1. de Nat. Deor. 5. 
Multa tsse prohahilia^ quae quam^ 
quam non perciptrtntmr y tamen^ 
quia visum hahirent qutmdam in* 
sigmem et intufttem , kis sapinntis 
vita ragtreturt visus scabram red. 
dit orationem. DUK« Vocein, 
quam delendam J. Fr. Grpnovius 
exrftimabat, tuentur omnes, quos 
ftdkibui , eodd. Pro t^*«i^9. tamea 
visusy quae altera cios erat.«OQ» 
jectura^ praeferunt Florent. et 
liOvcT. '4* kumanut pro-b^mine 
Bonnuhffqfaarti poni^ non nego. 
y. Mtlcsp; etGrser. sil L i# Cie» 



i3. ad Att. Ep. t.i. et qaa# not^i 

vi ad Silii Ital.7, 5. An tamen 
hie etiam Livius ita loeulus sitt 
valde dubito, quia alibi vocem 
illam eo sensu adhibuifle non ro- 
cordor j nisi quis forte eo refer* 
ret lucum ai^ 41, 11. Licuit ad Bm. 
rfeem ciausos uhimo smppticiohu» 
manorum^famt inttrfictrt* Verum'" 
ibi Gommode intellig;i poteft utm 
timo supplicio kumanorum sup» 
plici orum^ voce ex praeceden* 
ti repetita, quod aliis exemplia 
€1. Jac. Gronovios hie inluftra» 
vit. Quibus adde illud ex if 7« 9» , 
Habiium formamque viri atiquan» 
to amptiortm auguftioremqmt Afi* 
mana intuens. Senec. 1. de ira 3* 
Tota ittorum, mtexira^ ita imtra^ 
forma kumanae dissimitis eft, Eo» 
dem etiam pertinet illud 27, 47V 
1. Muttitmdo auoqme major sotits 
visa eft. ubi alia vide. Yulgatum 
itaquc servo, et in codd.^ visut 
praeferentibus ultimam literaiA 
«jus vocis ex initio sec|Hentis 
perperam repetitam effe exi ftimo; < 
qua ratione Ubrarios freqnenti* 
us errafle, infra videbimus ad 
389 i5, 9. V. modo ad $; 5. Cc. 
terum anguftior sollemni lapsn 
LoveU 5. V. supra ad 5, iiy 2. . 

Sicut coeto miffus piacutum om^ 
mis Deorum irae] s1 e cotto Hlock. 
sicut a coeto VoIT. 3. Leid. 1. Lo* 
vel. 2. 3. Gaqrtn. Haverli. Fragm» 
Hav. et Hearnii Oxon. N. ac C» 
Utraque teetio admitti poteft, uC 
probantexerapla, quae inluftran» 
dae locutioni miftere vpcem coa» 
lata sont a Gronovio et a me »4 
d, &i, 7. Deinde missumpimemimm^ 
l^v^. •• Sed miffus servanduii^ 
'ei£e^ indicat rd qmi^ quod mos 
•eqnitiir.' mifms' piacutmmf pr^ 
tamquam ptaealwm. fmffus piacm^ 
immmA9%%r9k. X. Y. ad3»4* 
11* ' • '■ ^ • •• - ;. .« 



Digitized by 



Google 



94 



T, LIVII 



11 suis arersam ia hoftes ferret; ita omms tefror pa» 
Toripie cum.iHo latus sigua primo Latinc^um tur- 

1 2 barit } deinde in totam penitus aciem pervasit. Evi- 
dentissimum id fuit , quod , quacumque equo inye- 
45tu8efl;, ibi^ haud secus quam peilifero aidere icti^ 
parebant : ubi vero conruit obrutus telis^ inde jam 
}iaud dubie conlternatae cobortes Latinorum fugam 

i3 ac yaftitatem late fecerunL Simul et Romani^ ex- 
solutis religione animis > relut tuifi primum signo 



' Pifttm ah suis avfrsam in hoftes 
fttrtt. Itm •mms terrorl Prava pe- 
Aitus diainctio, et sic potius uir* 
manda : CoHspectus aliquetnto au^ 
•guftior kumauo visu.j sicut coelo 
4Hiffus piaculum omui^ Deorum 
ira§y qui.peftem ab.suis aversam 
^im hoftes ferret; ita omuis terror^ 
^tc. JAC. GROR. Gel. Gronovii 
idiflinctionem in contextum rc^ 
cepi > quod veram puiarem. Ce- 
vterum a suis Leid. i. et Fragm. 
' ilav. Tum adversam Leid. ii. Lo* 
vel. 1. 5« et Fragm. Hav. V. ad 
«, 3i, 6. Donique iu hoftem Hear. 
nii OtoniengisC. reliquis invitip. 

§.11* Pavorque cuij iUo tatus 
figna primo Latinorum turbavit} 
pavorque cum Latits signa Voff. 2« 
Tum primo signa Latinoirum Lo* 
vcl. «• 

. In totam peuitus adem pervasit} 
totam penitus aciem pervasit^ o* 
miira praepositione , Lovel. 4* 
Suprady 44, 7. Et adhortatio im 
^icem totam atacti ctamore pervet^ 
§it aciem^ ubivide. Sed nee al- 
ie*am , ^uod reliqui codd. tiien* 
turv eorttmouo aBcCoritate prae. 
ferendlttin eu, Livio indignttm* 
Ita enim infra loquitur 4d» 10 9 
«^ Viotoriat Romaume fd^ma quum 
pervasijfet iu Jsiauu. Cie» 9« in 
Veri^ a. Sodem' inietvalh. pars 
, €fu$ MU in itatim mV^ pervasit. 
«•: de Natura Deor. 57. Ne q^$4 



in eas,^ quod noceat^ possit perva- 
dere. Tacil. 3. Hia.62. Pervas ffe 
iu Germanias F^alentemt et yetetes 
ittic Hovosque exercitus ciere cri' 
4ebant* 

5. 12. Bvidentijpmum td fuitl 
Poit haec verba reperiuntur se» 
quentia pavorem ac fugam hoftium 
secum Decius circumferens cadit^ 
moxque confternatio et conversio ex^ 
ercitus Latini in VoIT. a., L^id. i* 
Lovel. i. 2. 3. 5. Harlej. i. "Por- 
tug. Gaertn. Haverli. Fra^m.Hav* 
INeap, Latinii, et Hearnii Oxon* 
li. 2. B. ac C. Eadem etiam mar- 
^ipi VoiT. 1. adscripta sunt. Sed 
jfton infrequens fuiffe librariis^ 
ut le.mmata, quae olim in ora 
codicum notata crant, poilea in 
contextum reciperent, supra di* 
ctum eft ad 7, 4o> 4« Ceterum 
£videntijfiwum idquefuit Gaertn. 

Quod quacnmqu4 equo inveceus 
fftl ^t quacumque erquo Harlej. s* 
qui quodcumque equo Fragm. Hav« 
quod quocumque yof£, 2k V# ad 38» 
7, 3. ictusque quocumque Hearnii 
Qxon. L. 2* et C. Tum invectus oft 
equo Lovel. 2. et Haverlf. Gete» 
rum ha^c verba et se>q. usqtte 
ad inftittm $• proximi detttnt iii 
S7etipi Latittif» 

Conruit oinruius teiis\ inde jam 
ftau4 dftbie c^nft^rnataje ct^hortes} 
Hrm^ ibmfusQs^erUk^ taai.inde 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII, Ca». X. 



95 



dato coorti^ pugnam integram ediderunt. nam et i^ 
rorarii procurrebant inter antepilanos^ addiderant- 
que vires haAatis ac principibus : et triarii, genu 
dextro innisi^ nutum consulis ad consurgendum ex- 
spcctabant. / 

X. Frocedente deinde certamine, qnum aliis 1 
partibus multitudo superaret Latinorum, Manlius 
consul, audito eyentu collegae^ quum, ut jus fas- 
que eraty lacrimis non minus quam laudibus dcbi« 



haudjttm dubh Portug. et Haverlt* 
indt kaud duhia$ Love]. &. Mox/u- 
gam et vaftitafm VoiT. a* 

$• i3. Exs9tu$is riiigioue amimis^ 
vtlut tum primum sigHo dato coor» 
ifl soiutis rttigiono animis Haverli. 
reliquis invitis. De locutione f«^ 
sotvire rsligions y. supra ad 79 3« 
9. Deinde vetut dum primosigno 
iato toorti Lovel. 5. tn ^ id eft 
tamsHi pro tHf sive tum, Haverk. 
V. ad «Sy 17, 5. animisvitut tum 
primum signo dato coortis Florent. 

J, 14. Nam et rorarii procurrc. 
h<int iftterantepitanoslnawqut tria- 
r/f Lovel.5. nam et triariiK\ock» 
namquo et rorarii Hcarnii Oxon. 
19. et L. 9. nam et Romani Florent. 
et Harlej. a. Tum percurrehant 
Lovel. a. et Gaertn. Male. V. 
( * ad 40^ 3o, 5* et ) quae N. Hein. 
iius ct cgo notavifiius ad Silii Ital. 
7,566. per et pro innumeris locis 
confuoduntur. V. ad 9, 10, 7. 
Fraeterea inter antesignanos hic et> 
iam reponebat Franc. Patricius 
de Re milit. Rom. part. 4^ ^* ^* 
ad cap. pracc. $. 7. per aniepita" 
uos habet Hearnii Oxon. C« Ce- 
terum omnia hacc verba cum vo- 
i^e sequcnti addiderant nori adr 

Sarent in conteUu Portug. sed 
emum margini adscripta sunt 
a manu altera. Mox viros , pro 
tfires y est in Leid. 1. ct Lovel. 
A. Alibi etiam bae vpcfs «om* 



mutantur. V. infra hoc lib. ad 
c. 13; 1. 

Et triarii » genu dextero innist] 
T6 et eisulat a Fragm. Ha v. Hinc 
M gtnu dextro Vo%9» a. Portug. 
Haverh. etFragm. Hav. ut apud 
Cic. de Harusp. resp. 17. Etenim 
vixhaecy si mndique /utciatnus, ta* 
hefaitay vix, tnquam^ innisa in om» 
mum nostrHm humeris cokaerebunt» 
Sed reliqui, et inter eos optimi, 
vulgatum tuentur, ' £t ita etiam 
oassim Liviusloqui solet. Supra 
o, 269 9. Seu fossam fodiens pa» 
iae innisus^ seu quum araret. 4« i9t . 
4. fpie f hasta innisus , io in pe^ 
des excfpit, ubi alia exempla vi« 
de. Tum /ifiii/«f Fragm.Hav. V. 
supra ad 4, 42, 5. Mox ad sur» 
aendumj pro aa consurgendum , 
Leid. 9. Verura mox cap. seq* 
dlxit,: TVfWf ^ o«xif/ triariis , Co»- 
surgite nuncy inquit. et paullo 
post, Ubi triarii consurrextrunt. 

$.1. Cluum atiis fariiifus muU 
titudo suptraret Lattnorum} supe» 
raret muttitudo Harlej. a. mutti^ 
tudo supereratj .transpositis lite- 
ris , Lovel. 5. edd. Parm. Tarvis. 
utraque, etpaucaealiae (* v.ad 
33, «9» 9.) i«jierar«Mediol. annt 
1480; 1495, et i5o5. Venetaanni 
1A98. Tum vox Latinorum nou 
•dparet in Lovel. 4« qu*i ^^ mox 
alio ordine vocabulorum cotteg^a, 
pientu praefert* 



Digitized by 



Google 



96 



T. LIVII 



tis prosecutus tam memorabilem mortem elTet; 

2 paullisper addubitarit^ an consurgendi jam triariis 
tempus elTet : deinde^ melius ratus integros eos ad 
ultimum discrimen serrari^ adcensos ab noriiGma 

3 acie ante signa procedere jubet. Qui ubi subiere , 
extemplo Latini, tamquam idem adrersarii fecilTent^ 
triarios suos excitayerunt: qui aliquamdiu pugna 

atroci 



Quum, u$ jus faiqui traty etc. 
-mortem essti ] Illud quum et tssfi 
rcsipiunt gluten intcrpretuin. 
GRUT. Utraque vox apud me 
superest in oninibus scriptis, ni. 
si quod priortantum desitinLo- 
Vel. a« NuUam autem caussam 
▼ideoy cur rd quum ei tssei gluten 
iiiterpretam resipere Gruterus 
invitis codd. juaicarit, quam 
quod salvo sensu abesse potue- 
rint. V. quae dicuntur infra ad 
s3> ^9 i5. Ceterum iumt pro 
iumy sive quumf est in Fragm. 
Hav. a m. 1. V. ad Epit. 48. circa 
finem* T6 ui deficit in Haverlc. 
dtbitis autem in Qarlcj. 2. omni- 
busquc, quasvidi) edd.anteAl- 
dum. Curtius 5>'8. lu cetfum vos 
debitis taudibus ftrai. 

$. ^J Pautiisper addubrtavii, au 
eoHSurgendi jam triariis iempus esm 
stt] Omnia haec desunt inLovel* 
t, quinqttc posteriores voccs cum 
duabus sequentibus in Haverli. 
vocula sola jam in Leid. 2. Har- 
lcj. 2. omnibusque %dd. ante Al- 
dum. Praeterea triarii ttmpus ts^ 
stt habet Lovel. 3. triariis ttmpus 
adesstt Gaertn. Mox uatus, pro 
ratusy Harlej. i. (*v*ad lo, ^o, 

iO^ ) ; 

MqtHses ah n^vissima acit tfn- 
$t signa proetdtrt juhtt'\ accts» 
sos Lovel. 4* acctrsitos Kloch. et 
prb varia Uctione Voss. i. De 
accettsis v. ad c* 8,' 8.' Tum a «o. 
vissima acie Voss. i / A ftl . 9. (ilH 



novissima acit habnit a m. i. ) Lo- 
vel. 4« Gaertn. et edd. ante AU 
dum. praepositio deest inLovel* 
I. a m. a. ( qui vtt novissima acie 
antea habuerat)etLeid.a. ad no^ 
vissima acie Love). 3* - 

$• 3. Quiubisuhiere} suhire Ha« 
verk. solito^f^rrore, V. ad 45, 2, 
7« subieruni Gaertn. Mox hiidem 
adversarii^ pro idemj Voss. i. 
hiisdtm advtrsarii LoveL i. De* 
inde txcivtruni , pro txciiave^ 
runtj. Leid. a. et LoveL i. 
Sed solent haec verba passim 
commutari. V. ad 389 a^t 4* ^i* 
militer Curtius 6^ a. Non coHtenm 
ius artificuiu , quos e Graecia ex^ 
eitaverat^ turba. ubi codd. plures 
exciiftrat , quod praefert SchclT* 
quoniam excitaMui^^ qui per oti* - 
um, ignaviam, vel similes caus^^ 
sas inanent in occultoy ac pro« 
ferre se nolunt. Quod si verum | 
vel sic etiam hic apud Livium 
exciiaveruniy in quod reliqui 
codd. conspirant, non est reji. 
ciendum. Supra enim c. 89 lo. 
docuity prioribus hastatorum et 
principiim aciebus pugnantibus 
iriarios consedisse^ iiniftro cru^ 
reportecto,^ unde et supra J. a. e't 
mox $. 4* consurgendi verbum de 
iis usurpavit. Jam autem excitam 
te est jubere, ut surgat. Infra 
4^, a5, 1. Secundum iatem orati» 
6ntm * univtrst rursus pr&cidt' 
ruHt; tandem exciiaii curia' 
excifseftiHi: * / 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Caf. X. 



'97 



atroci quum et semet ipsi fatigaflent, et hallas 
aut praefregiiTeiit, aut hebetalTexit ^ pellerent yi ta* 
men hoftem, debellatum jam rati^ peryentumque 
ad extremam aciem; tum consul triariis^ ConsuY^\ 
fftemnc, inquit^ integri adversus fejfos , mem&res pa^ 
triae parentumque et conjugum ac liberorum} memores 
€onsulis pro veftra victoria morte occumbentis. Ubi 5 
triarii consurrexerunt integri^ refulgentibus armid^ 



Qnmn et S9m$i spsi faiigassiniy : 
§i hasias autpra»frtgiss»n$ , ana 
iebetasssnil T6 a prius omittitur 
in Leid. a. et LoveL t. V, ad i, 
44» 3* Tum stmti ipsosfaiigasseni 
LoveL a.^ Male. y. ad s^ 19, 5« 
Hinc voees #/ kasias ant pratfrii- 
gisstniA^^XDl in Gaertn. tola tan- 
■tum vox aui in Hdrlej. 1. Sed 
praefrigissmi habet Florent.|rr««- 
frixissini Hloclc. perfregisseni Lo- 
.veL 4« Harlej. a. IPor^ug. HaTerk. 
.et ISeap. Latinii, Perperam. De 
verbo praefringere y. infraada^f 
33) 9. Vemqne beaiassenif proAe- 
heiassentj Florent. 

Pettereni vi iamen ftosiem } «#/• 
ierenique Lovel. 2. potteremtque Lo« 
^el. 5. Gaertn. Portug. et Haverli. 
Tum nij pro vi^ Lo^eL 4* V. ad 
4) 61, 6. Insuper im id eft tan» 
fum^ pro in id eft tamen^ Lovel. 
1. saepittt in Milis obvio libra- 
riorum errore. V. tupra ad<3» 
Jfi^ I. 

$. 4« Memores censutts pro vestra 
vicioria morteoceumbentis^ pro im- 
sira vietoria LoveL 5. V. ad 34* 
.«98. Hinc oeeubaniis morie Har- 
lej. a. morie occubantis Voss. i. 
Leid. a. LoveL 1. 4* 5* editique 
•nte Aldum. Yox morte deneit 
M LoveL 9. quam reliqui tuen- 
tur. V. ^d 3t, 18, 6. Paullo an- 
te inne eonsnt Fragm. Hav. V* ad 
%j ta, i5. Ceterum voces memo» 
res patriae etc. ac tiberorum 4e- 
•unt^in.Haverk. err^rft lUvtrU. 

Liv.Tom.IF.P.U. 



cut fraudi exstitit vocis memores 
repetitio. V.. infra ad ^j 11» ii* 

$• 6. Consurrexemni integri, re^ 

fntgeniibns armis , nova ex inpreim 

piso exoria acies } integra LoveL 

4* quasi jun'gendum foret iniegra 

novaacies, Sedmale. Iniegrisuat 

non fessif ut paullo ante hoc cap. 

Metius ratus^ integroseos ad utii» 

mum discrimen servari. et Consur^ 

giie nuncf inquii ^ iniegri adverm 

sus fessos. 9, 90, 6« Integris cor-» 

voribus animisquefessosadorii, lioo 

lib« c. 39, 7. Adeo repente taboris 

perdiem pene iotum ioterati vutne» 

rumque obtiti sunt , ui haud secus^ 

quam si inm integri e casiris si» 

gnum pugnae accepissent, etc. «8« 

.tdy 8. ^uum ptures et iniegrifes^ 

sisy magnumque jam agmen armam 

iornm a casi^is rn proetium rueretm 

34, 169 8< Iniegri recentibus ietis 

fatigatos adorii /tosies. 38, 40, 4. 

I/i quam maxime receniibus et in* 

iegris jnmeniis Tkraciam ingrede» 

reiur. 44 9 4, 9. Nec auxii comias^ 

iniegfosfessissubmiitendo. c. 36, t« 

Staiuii sic eutfecios recenii atqmb 

iniegro ttosti non objicere. c. 38, 8» 

Uirum mititemy quem neque mae 

tabor ftodie^ neque operis fatigavem 

riif reqnietnm , integrutn in temtOm 

rio suoarma capete jubeau Tacit. 

t, Ann. 5. Integrum equiiem equoim 

que per ora ei atveos fluminum m#- 

dia in Germania fore, Frontin. 

t. Str^. 1, a. Fatigaios aestufa^ 

c$te iniegris ei rtceniibus. sttemm 

G 



Digitized by 



Google 



9» 



t. LIVU 



nova ex inproriso exorta acies^ receptis in inter- 
raUa ordinum antepilaniS| clamore sublatto princi* 
6 pia Latinorum perturbant. haftisque ora fodieiites^ 
primo robore rirorum caeso^ per alios manipulos^ 
yelut inermes^ prope intacti erasere} tantaque cae* 



vicitviribus. c. 3, 16. SMhetJVM» 
gtdoHibuSy qui jam ftssos Romanos 
intsgri txcipertnt^ in secunda aci$ 
coHlocatis, Uinc refugientibus ar- 
fff/f Lei(T'.x, ^crperam. Alibi et- 
iBmfugerc tt futgers commutan. 
tiir. V. infra ad 44, S7, 7. Dein» 
de Hova ct improviio acics orta 
Loveh 4. Nihil mutandum. Non 
tantum inprovisof sed etcxit^pro» 
viso iri aiufuit, V. ad 6, 33) 7* #jr. 
' autem atqUe ^/saepe inter se com- 
mutantur. V. ad 16, 45, t. nova 
ix ifuproviso orta acics edd. vett. 
Frobenius deinde anno i&36. #jr. 
0rta odidit, quemadmodum recte 
praefcrwiit rcliqut scriptit Sae- 
pe enim exortus de illis dicitur, 
qui subito ct inproviso oriuntur. 
oupra 1, i4, g. Indc smbito exorti 
Romani transversam invaduMt ho- 
stium aciem* 4« 46> 7« Certamen 
subito inter tribunos exortum, 6» 
ai, 3. Lanuvini etiam, quae fide- 
tissima urbs fucraty subito exortim 

Receptis in intervatta ordinum 
antepitanis^ Fraepo»itio in deest 
in Lovel.5. Harle).- 1. etPortug. 

\ Sed eam intercepit syltaba im- 
tialis vocis sequentis,qttemadmo- 
,dum etiam factum erat c. 8, o* 
V. plura infra hoc lib. ad c. 3^9 
6. ^jus loco inde eft in Leid. a« 
SaepcfMetiA, li t&indw^ in.Mftis 
commutantur. V. infra ad lOy 
. so, 6. Tum imt^pitanis LoveL 3. 
»anteprtariis Leia. %* et Pragm. 
Hav. Geterum hic etiam antesi' 
gnanis legendum censuit Patrici- 

f «s de Jie milit. Rom. part. 4« ^* 
Scd supra v. ad c. 8, 7. Mox per- 
iurbabant, j^ro pertHriaftt, Neap. 
'LaUnii* 



j. 6. Ifastisqueorafodientes^TtilU 
duo ferientes. GI^BH. tiostisqua 
Voss. 1. Leid. a. etLovel. t. heem 
statisque cdd. Bechar. et Ascen. 
sii anni i5io. quod melius^ se 
judice , pronunciat ^ Douiatius : 
triarii enim Romani pilis ora 
fodiebant haftatorum Latinorum^ 

2ut primi obpositi. Male. Apud 
atinos enim, aeque a^ueapud 
Romanos, res ad iriarios redie- 
rat, adeoque ex triplici acie|ani 
una facta crat, non ex solis hap* 
statis, sed ex haCtatia principi- 
bus ac triariis simul^ conCUiia. 
V. supra c. 8, la. et i3. Detndo 
ara foedantes LoveU 4* foedarc et 
foedum propria in vnltieribus a# 
ftrata acie vocabula efle, obser- 
^ant viridocti ad Plauti Amphitr. 
1, 1, 76« Sed iinias fide hane !•• 
ctionem aon receperim. vrm fi-' 
-rientes VolT. ». Letd. 1. Gaertn* 
Fragm« Ha v. et Hca-rnii Oxon. L. 
9. et C. [Veith.l Cui lectioni fir- 
mandae facere pbfl^et dictum Ca^r 
aarifiy a Floro raemoratum^, .*• 5ow 
Mitesficiem ferim £t ita O vid. Ep« 
.7. Uer* 189, . 

Nec mea nunc primum feriuHtar 
^ pectora ferr: 

19. Metam« 479* 

Nudaque Pkyttfi ^fuvenfs ferl^ 
ora sarissa» 

Auctor Epit. Lt V. s. Quum ad flm 
rfendum Porsenam castra hMitem 
intrasset, Sed nihil muto^ pleris- 

3ue 1H optimia codd. vulgatum 
efendentibus. Livius 91, 55, ii. 
l^etites inseeuti aversos elephan. 
tot 4kh cfnedtSj qua maximimotti 



Digitized by 



Google 



LIBER Vm. Cap. X. 



99 



de pemipere cuneos , ut rix quartam pajrtem relin« 
querent hoftium. Samnites quoque, sub Tadicibus iv 
montis procul inftructi , praebuere terrorem Lati- 
nis. Geterum inter omnes cires sociosque praeci- 
jpua laus ejus belli penes consules fuit: quorum 



€mt0 vuinera accipiufH , fodicbant» 
Ovid. de Remed. am. 19. 

Cur atiquis rigido fodit sua vi» 
scora fcrro. 

In Ibin 627. 

Sic tua comjicti$ fodiautur pect6» 
ra tttis, 

Cartius 4i ^* Rtsistcntium advtr» 
sa ora foditbat. 5, 4- ipsorum //•. 
£is pttrosqut foditbant. 9« i. Ab 
ruroqut tatert vthicutis circumfusi 
rapuguamits fodtrt cotptruut, 

Propt iniacti tvasere ] propt iacti 
Jlarlej. a. Male. Liv. 9« 12, 14* 
Sfurt btlfi tibtrumy tt iutaetum fn- 
viotatumque tiiuc dimitto, 4> 9 66, 
3. iluum sciret nikit roboris secum 
tsse^ dum ticeret iutacto^ abire. 
to,'» 37, 9. f^ictor Martius tupus , 
iuitgtrtt iutactusy gentis nos mar» 
tiat et conditoris nostri admonuit. 
c. 36^ 3« Divtrsique integri atque 
imtacti abissent y ni cedenti instU' 
tmrum atterum timuisseut» Silius 
10, j63. 

— — integerj oroy 

Imtactusque beasy atqmt inires 
moenia Romae, 

imtactus vutnere dixit idem Silius 
7, 399, * 

' Ftema tibi*castraatqut iniactus 
vututrt miies 
Crtditur., 

intactumferro corpus Liv. 1, 95) 1 1. 
Tum evaserunt Gaertn. invasen 
■ 'Voir. 1. Leid. <i. et Lovel. i. 

Tanfaque ^ede perrupere euusos] 
• Doujatiuff vel legondum exiftimat 
nt ai, 60» 9. itmpsr^cmme^ 



viam. vel Livium gcnerali nomi* 
necuneos pro agminibus 8<ni ma- 
ntpulis dixifle putat; quodpoCLe* 
riuspraeferendum videtur. Ger* 
te nuliius codicis fide conjectura 
ejus nititur. Frontin, s, 3, 20* 
Tripiicem aciem cuneis instruuit^ 
inter ^quos subinde vttitts emisit» 
Ceterum proruptre iu eor^ ut viu 
N h}oc]i. proruperecuneosVotXu^MVi 
ad 4« 39» 4* perrumptrtcuneos Lo* 
vel. 3. Mox retiquerint , pro rt* 
tinqutrtntj VoIT. a* et Lovel. 3* 

$« 7« Samnitts quoque ^ub radi— 
cibus montis procut instrueti] V. 

2uam varia de Samnitibut scri- 
at. Antea dixerat , (c. 6, 8.] 
consules adjuncto Samnilium ex- 
^ ercitu ad Gapuam caltra localTe. 
Hic dicit ) 8«h> radicibus montr- 
um procul inftructos. Paulo poft 
[c. 11, a.] dicturus , eos poft 
proelium auxilio venilTe Bo.ma- 
nis, ut quidam tradiderint. Nam 
boc ipso dixilTe videri noluit. 
GLAR. 

Imter ommts cives sociosqut prtts- 
cipute laus tjus betfi pemes consutts 
fuif] initr omnts sociosqut VoIT.a» 
inttr omnes cives Latinosque Lov.i. 
quae lectioex proxime sequenti^ 
bus inter Romanos Latinosque in- 
terpolata vid*etur. Sensum Livii 
ttHt puto, in exercitu Bomano 
neminem civium , aociorumque 
majorem laudem promerilum 
fttiffe^ quam consules. Per soci- 
os autem hicLatini in genere in. 
telligi nequeutity quibuscum eo 
tempore beltiim gerebatur; «ed 
< fbrtie Laiinorum Laurentes Gam- 
paBOCnmqiie «quitesy qui noo df • 

Ga 



^ Digitized by VjOOQ lC 



lOO 



T. LIVII 



alter onines mi^as periculaqub ab Diis superis . in« 
Sferi^que in se unuia vertit: alter, ea rirtute eoque 
consilio in proelio fuit^ ut facile conyenerit inter 
Romanos Latinosquey qui ejus pugnae memoriam 
poKeris tradiderunt^ utrius partis 't. Manlius dux 
fuiiret^ ejus futuram haud dubie fuilTe yictoriam. 



•civerant, uX Livius cap. Beq. 
docet. iH amHeffivts s9ehsqn§ Flo* 
rent. quoniodo saepe librarii lap. 
sisant. V.infraad38t57t^ Tota 
vox Ut$r vel int' deticit in Lovel. 
4. intercepta ab uUimis literis 
vbcispraecedcntis C</«r«M. Prae- 
terea praetipin iaus tjus betli 
Gaertn. et Hearnii Oion. L.i. 
et B. praecipua tjus taus Mii 
Harlej. a. et editt. antt. ante AU 
dnm. PauUq ante alio ordine 
Latinis pratbuere urrmrttn Gaertn. 

Pericutaque ab Diis tuperis in~ 
ftrisque in st unum vtrtit 1 ab 4- 
tiis suptris inferisqut Haverk. a 
Diis suptris inftrisque Gaertn.A^ 
Dtis superis inftrisqut Voff. 3. Lo- 
veL 3. Fragm. Uav. et edd. Rom. 
anni 1472. ac Parm. ab Dtis sum 
perisque inferisqmt^VoS, i. etLo- 
▼el. 1. ab Diis suptrisqut inferis^ 
que Leid. 2. et Lovel. 6« ab Diis 
inftrisqut Lovel. a. Ceterum vo- 
ces aiter omnts minas etc. in st 
einum vertii desunt in Harlej. 1. 
a librario ob repetitam vocem 
aittr omilTae. V. ad 9» 11, 11. 

$.8. Etqut cansiiio in proeiio 
fuitn «' faciie ctnventritli toqut 
conciiio perperam LoveL 3. Tum 
' in proeiio deftcit in Leid. a. et Lp. 
vef. 1. Deinde ut non faoiit con- 
vtntrit VoflT. a. elLovel. 3. Mox 
inter Latinos Romanosqut KlocK. 

Oirius partis T» Maniius dux 
ftifsstt j tjus fuiuram kaud dubit 
fuiss9 victoriam] utxiug partis dux 
Maniiits /ttiMMOi Lov#L 4« «<r«i» 



partis T, Mantius fuissti duxLom 
vel. 3. Harlej. 1. ct Fragm. Hav* 
utriusqutpariis Leid. 1. et Gaertn» 
V. siipra hoc lib. ad c. 6« i^ 
Praeterea tjus futuraui kaud du» 
bium fuisse victoriam VoiT. a. et 
LoveL 3« ejus haud dubiam fuisso 
victoriam Portug. ejus futuram 
kaud dubiam fuisst victoriam Ha- 
verk. etFragm. Hav. V.infraad 
34) 43) 9.. (* Sed nibil mato. ▼• 
ad a7, 49, 4. ) fuiuram deficit et- 
iam in Gaertn. Paullo ante tjus 
pugnae mtmoriam tradiderumi^ o- 
missa voce posterisj Portug. quo- 
modo Livius infra loquitur 9^ 
41 ) 4* ^equt ejus pugnat mtmom 
ria tradita foret^ ni Marsi eo pri^ 
mum proetio cum Romanis debtt^m 
tasstni* Sed unius illiits codicis 
auctoritas levior eft, quam ut 
eam sequi audcam. Vulgatum d«. 
fendit locus Cic. 8. ad fam. Ep. 
3. ((uod nosirat amiciiiat mtmori* 
am posttris quoqut prodat, et Li« 
vii supra 3, 67» 1. Hoc posimris 
mtmoriat iraditum iri. 

$. 9. Latinitxfuga se Miniurnux 
contuterunt} Latini st tx fuga Lo« 
veL a. Laijni fuga st Oxon. L. a* 
apud Hearnium. Latini ex viciam 
rsa st Leid. a. Deinde Minum^ 
pro Minturnasj exbibent Voir. a. 
et LovcL' 3. Mtnturnas VoflT. x. 
. Leid*.t* LoveL t. 5» Harlej. i. et 
Portug. Miniurniam LoveL a» 
Minmrna Fragm. Hav. Mincieerm 
nas Gaertn. Latini fuga semt fta^ 
ciumas Florent. Insuper recopam 
runi LoveL 4. et Uearnii Oxob. 
^.quod e&glofla narginaU im 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Caf. X. 



101 



JLatini ex fuga se Slinturnas confeulerunt. Caftra se- 9 
cundum proelium capta^ multique mortales ibi ri* 
ri obprefli, maxime Campani. Decii corpus ne eo 10 
die inrenireturi nox quaerentes obpreQit. poftero 
die inventum inter maximam hoftium ftragem^ co* 
opertum telisj funusque ei par morti^ celebrahte 



contextum inrepsit. Cic. is. ad 
fam. ep. 14* Laodiaam^ qua^ efi 
in Suria ad mart y se coHiuiiu 3. 
de Orat. 56. Quum propi§r fgito* 
miniam judicii eessisstt Jikiuis , 
£i st Rhodum contutissei. 

Castra stcundum proefium ea» 
pta} secundo proetio VoIT. 9. Lo- 
▼e1. S. 4« ct Sfeap. Latinii. post 
proetium integerrimus Florent. 
qui t^imen hic nubem pro Junone 
araploxus eft. Illud post enim ex 
interpretis expositione , olim 
margini adscripta , cont^xtum 
invasit. V. infra ad 89, 4t, S. 
Livio autem frequens eft secun* 
dum eo sensu nsurpare. Supra 
•« 4« v« Sed dtbthatur y ut opinory 
fafis tantu origo urhisy maximi^ 
que stcundum Dtorum opts imptrii 
frimcipiumi 2, 5, 9. StcunJlumpot. 
mam nocentium prdtmium ittdicipt'' 
0unif» tx atrarioy tibtrtas tt civi- 
tasaata. 4« 49« i^- Secundum tam 
satuum atque intiumanum dictum, 
€.69 11. jfiios animos in coHienti- 
ant tihtrtatis digniiaiisqut y atios 
st^undum deposiia ctriamina incof' 
rupto judicio esst. 7, 87, 2. Steun^ 
dum consutis donationtm ttgionts 
gramintam coronam obsidionattm 
Dteio inponuHt, 9, 39, a. Ntc erat 
ea ttmpestait gtns atia , cujus i#- 
aundum Galticos tumuttusarma ter» 
rikitiora tsstnt* a4f 10, ii. Steun- 
dum apum txamtn in foro visum ) 
mdfirmantes quidam ttgionts st ar* 
matasin ganicuto viderty concita' 
weruHt eivitattm ad arma» ubi v. 
plara, 

)• 10* Duii nrpusHt $0 di$m% 



venirtiur , nox quatrtntes qbprtssit} 
dit deiicit in VofT. 2. nt eo efie in^ 
vtnirtnt legit Portug. a m. 1. cr« 
rore cx non intellect^ notacom. 
pcndiariae scripturae nato. V* 
infraad38, 40, i. Caussa etiam, 
cur Hbrarius invenirent doderit^ 
illa efle potuit, quod sequatur 
eadem forma ohprtssit, Sed so« 
let ita saepius Livius activa pas- 
sivis , et contra subjungere. V. 
infra hoc lib. ad c. 34^ 9. Mox 
vox hostium non adparet in Lq» 
veL5. etHarlc). 9. quam rcliqui 
constanter tucntur. 

Funusque eomparmorti ^ ttte* 
hrantt colttgat factum} In ma* 
nuscriptis melius l^^iry quamcom^ 
par. GELEN. Pal. cod. MS. /tf- 
nusqut ti eompary sed manu inter* 
polatoris. Prima quoque^editio 
funusqut compar morii» GEBH. 
funusqut compar mbrti apud me 
tantum superest in LoveL a. et 
Harlei. 2.funusqutpar mprii Vofl*. 
2. et Lovel. 3. quam lectioncm 
poiBt ed. Froben. anni i535. ex 
Gelenii mente emendatam ser^ 
vamnt recentiores usque ad Gro- 
novium, qui reposuit funusqu$ 
$i par mortiy nulla e|us mutatio* 
nis in notis rattone reddita. Id 
igitur quoniam dubium efle pos- , 
set, qua anctoritate a viro sum- 
mo factum sit, profitendum cen* 
sUiy eodemmodo praeferre VolT. 
1. Leid. 2. Lovel. 1. 5. Har)ej. i. 
Portug. a m. 1. ( in quo a m. 9. 
fuit funusqut ei eotnpar motti ) ' 
Gaertn. Fragm. Hav. ct Haverlc. 
Hiac noa inttltam abemit Flo^ 



Digitized by 



Google 



102 



T. Lrvii 



II coUega^ factum ^ft. , lUud adjiciendam ridetur^ li- 
cere con$iili dictatoriqae et praetori^ qtium' le- 
^iones hoftium devoreat, non utique se^ sed quem 
yelit ex legione Romana scripta cirem^ deroTere: 



rent. Leid. i. et LoTel. 4* funus* 
qu$^t far wMfti praefercnteS) ut 
et Klock. in quo funusqut gjus par 
morti legitur. Quid in Oioni- 
ensibtts suis Hearne invenerit, 
non addtdit : quum tamen lectio- 
ni^m Gronovii expresserit, et in 
variis lectionibus meminerit ea* 
rum, qnae et ahteGelenium ex« 
ftiterit, etab eo prioris loco re- 
posita sit, silentium hoc indica- 
>e videtur, eum a Gronoviana 
diversam non invenisse. Denique 
faetum §st primus vulgart curavit 
Gl. Jac.Gronovius, quum in prio. 
ribus edd. to ist omitteretur: 
quod etiam omittunt Harlej. 2. 
etforteKlock. reliquis meis Gro- 
novio consentientibus. HearnU 
us^ qui to ist omisit, lectionem 
n Jac. Gronovio propositam me- 
morans, ae tamen de codd.Oxo- 
niensibus nibil addens, illnd si- 
l>i in iis non obvium fuissc, in- 
nuere videtur. 

§• y. Ittudadjiciiniumvfditurt 
UeireeoHsutf^ dietatoriqut^ eiprae^ 
#^f] /r#ib<(babentVoir.2. etLo. 
vel. 3. V. ad a, a3f 5. Tum ad^ 
diei§ndum Leid. s. adicitndum ple. 
riqui reli(|ui.i Undepatet, exhae 
pofteriori scriptura non intel- 
fecta ab indoctis librariis factum 
%iie , ut toties addieit , pro adji» 
eit^ in codd. antiquis exaretur; 
de quo dictum eft sup^a ad i, 3o, 
8. Deinde td videtur deeft in 
Leid. s. et LoveU i* Denique/f- 
, wr* eonsuti , dietatori e$ praetori^ 
omissa altera copula y LoveL 3« 
Male. V. ad a, 3i, i« . 

' . Lsgiones kostium devoveant , 
tfow taiqus se , sed quem vttini ] 
deuweat et vstis Flocent. Kloek. 



Voff. lluo 9 Leid. duo^ Lovel. 9. 
3. 4. 6. Harlej. duo, Fortug. 
Gacrtn. Haverli. Fragm. Qav. et 
cdd. vett. devoveat autem etiam 
In Oton. N. B. ac O. se invenis- 
se Hearnius montiit; at de al. 
lero vttit nihiladdit, nisi tantum 
ita^elTe ih Bom. ed. principe. 
Foftea Basil. bnno i&Sg. edide. 
runt dtvovtant et vttit , ( quod et 
in Lovel. i. erat) quorum ex- 
emplum imitantur edd. BasiL an- 
norum i&49« ct i5&4*. Lugdun. 
anni i553. Paris. anni i573. ac 
proximae usque ad J. Fr./Gro- 
nov. qui dtvovtant et vetint sub- 
llituit, earodem scripturam aer- 
vantibus recentioribus. Gerte 
BasiL lectibprobari nequit^ sed 
vel cumGronovio legendumeft: 
devoveant et vetint^ vel cum pri« 
, scis edd. devoveat et vetit^ id eft» 
quicumque sit,.sive consul) si- 
ve dictator, sive praetor, qui 
devoveat. Quum autem ' lectio 
vett. edd. tot codicum consensu 
nitatur, eam inxontextum ad^ 
mittendam' censui. Ceterum /e. 

fatjones tiostium perperam eft in 
icid. 2. V. ad 7, 30| i^» Et« 
iam pronomen se dcerat in Flo* 
rcnt. Sed id intercepere primae 
literae sequentis vocis sed, V* 
ad 99, 21V 7. 

Ex tegione Romana seripttem cU 
vs,m devovere} Nec hic erat, cur 
' scripta in scriptum mutareturr 
GELEN. xfW/^/frfif nonsnisi inLor 
yel. 4* ®t Harle}. 2. inveni ; re- 
liqui omnes Gelenio seripta^ re^. 
ponenti adsentiuntur. ex tegion$ 
seripta Romana , inmutato voca« 
bulorum ordipe, Lovel. 5. De« 
Inde devoveatVorixL^.^i m. i. pro 
quo poftea emendatum eH aevQi» 
vif0imisi is tsm^* 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII Cap. X. 



io3 



sl 18 homo, qui derotus eft^ moritur, probe fa- la 
ctum videri: nl mOritur,, tum signum septem pedes 
altum, aut majus^ in terram defodt^ et piaculun^ 
hoftia caedi. . Ubi illud signum defoflum erit ^ eo 



§; la. Tum signum ^ sipttm pe- 
des attum , aut majus , in terram 
defodi'] Sigttum quid pi^oprie hic 
8ignificet, gcire velim, ad quod 
Romanum magiftr^tum descen. 
dere fas non eft. Et frttcuSum 
h6stimm caedi f sive kostta^ ut a* 
lii leguntf paulloque poO;« sive 
hofiia, sive ^uo atio volf*% jus efto^ 
ea minus intelligo. GLAB. Si: 
gnum opinor vocare im^ginem e- 
jus hominis , qui devotus n^n 
eft mortuua: mortem enim ejus 
defoffione imaginis et hoftiae cae* 
de repraesentari voluerunt. SIG. 
he%o probe,factum efto: ni mori^ 
tur^ tum signum septem pedes at* 
tum '9 haud majus in terram defo» 
dito et piaeutum hoftiam eaeditoi' 
Uhi ittud signum defossum erit j 
eo magistratum Romanum adsceum 
dere fas non efto. KLOGK. Non 
Tideo cauflTam , cur ha«c omnia 
invitis cpdd* mutanda censuerit 
Kleekiusy. neque ea jpendere vo- 
lueritex praecedenti adjiciendum 
videtur^ unde et qtiae praeces- 
•ernnt ticere consuti etc. pendent* 
Non enim^Liviua ipsa conftitu* 
tienis antiquae circa ritum devo* 
vendi verba refert, i^A omnia 
auis verbis, ut alibi solet, pro» 
ponit. "Geterum pro benefacto vf" 
deri perperam ed; inLeid^ i. De* 
inde tum signum ergo septem pe» 
def attum Fragm. Hav. tum si» 
gnum septem pedum attum, LoveU 
4* PraetQrea ad majus^ Voff. 3* 
ei Fragm.. Hav. aui ad majus^ n» 
traque lectione {uncta, Gaertn* 
mu$ mtffittjHarlef. 2. aut magis Lo* 
TeL 9.' quae lectio ferri poteft^ 
si Jungenda fint apiem pedes at- 
$um in terram defodi. ContriiyuU 
f atum praeferendum crit^ «ifun* 
gamua signum teptemjtedes s^ttum | 



quod e^iam praefero ab aliorum 
codd. in hanc lectionem consen* 
sum. magis autem eimajusetiSim 
alibi in Mftis confunduntur. V« 
ad 96, 4*9 i6« Denique fodi Flo* 
rcnt. 

Piaeutum hoftia caedij Nisi quid 
vitii ineft, piacutum cOedi dixit^ 
profieri, Nam paullo poft ait, 
JMarti suovetauritibus piaculum 
fiiri, SIG.t Nisi quid vitii ineft^ 
inquit Sigonius. Volitnt terte id 
Rott. Hcfm. VoflT. aUer, Mureti 
libri, qui pracutum hoftiam cae» 
di eleganti ijfiiE.ffyv<Stu J. FR* 
GRON. Similiter praeferunt Ha^ 
verk. Lovel., 3. et edd. Mediol* 
annortitn i^^S. et i&o5. Veneta 
anni i4<)8.Ascens. ^nndrum i5i3« ^ 
i5i6. et i53o. Mo^unt. Colon- 
Gervic. et Paris. anni 1529. Eoi« 
dem etiam adlodnnt LoveL 5. et 
Portug. qui hoftium legunt. (Dou« 
jatius, piacutum caedere non fa- 
cile alibi obcurrere opinatus^ ne 
non tamen Grondvio jobloquere* 
tur, l^gendum conjicit f//ic«/* 
hoftiam caedi, id cft, ad piaculumt 
seu expiandi cau0*a« Sed, locum 
mendosum eflTe Gronovio consen* 
^ttens, in e|usdein etiam conjectu- 
ra^ quaenon lantum codicum fi« 
de nitebatur, sed etiam , licet 
Mftorum auctoritas abeffet, mi^ 
nns a vulgato abibat, tutius ac« 

Sttiescere potuilFct. (* v. Act* 
ips. an-ni 1738« p. 397. Bibl. rai* 
•onn. T. aa. part* 1. p. 99.) 

Ubi ittud signum defossum erit^ 
eo magiftratum Romanum descen^^ 
dere fas non esse"} Varietas hie 
lectionis addubitare me facit dc 
genuitatehujusloci : quippePalU 
pr. a^ tert. e^magiftratum Roma* 



Digitized by 



Google 



io4 



T. LIVII 



i3 magiftratum Romanum escendere fas non eSe. Sin 
autem sese deroTere volet, sicuti Decius derorit; 
ni moritur, neque suum^ neque publiciim dirinum 
pure faciet^ qui sese deroTerit. Yulcano arma si- 



mMm ixctd$r$ fas hoh isse. seo. eoH» 
sidtre fas non nse. Gamp^ vero 
ed. eo magiflratum Romannm ae» 
eendere fas non esse* Forte leg. 
eseendere, OEBH- Non minus va- 
riant libri mei. descendere eft in 
VoflT. 1. L<^vel. 1. 5. Harlef. a. 
Fragm«Hav.et Oxonienfibus Hear. 
liii N. L. t. ac 0. ascendere Flo- 
rent. LoveL 4* ^^ Klock. exeedere 
Voir. 2. Lov. 2. 3. et Gaertn. de* 
findere heid.y^it, eonsidere Portug. 
et Haverk. escendere Leid. i. et 
Harlej. i. quemadmodum Geb- 
liardus hoc loco ex con^ectura, 
'GroKiovius autem ad 2t 28« 6. ex 
Fulvii lihro legendum monue- 
runt, et liic etiam in' contextum 
recepit» Geterum defossnm erat 
lioid. 2 et Lovel. 5. Tum fas non 
efi Harlej. 2. omnesque editi us- 
oue ad Froben. qui anno i635« 
fas non esse subftituit, consenti- 
•ntibus reliquis seriptis. 



$. t3. Siris auiem sese 

wotet , sicnti Decius devovit'] se dt* 
vovere votet Leid. t. et Gaertn. 
sese devoverit LoveL 4« qui etiam 
exhibet sicut Decius. ) 

Fure faciet. qui sese devoverit^ 
Futcano arma sive cui atio Divo 
vovere votet ^ sive tiofiia^ sive quo 
mtio votet , jus efto'] Alit purefaci' 
0tf qui sese devoverit. Futcanoete. 
Lego et suppleo pure facito. ^ui 
sese devoveritf Futcano a^ma^ sive 
0ui ftii Divo votet^ vovere jus efio, 
Sive tiofiia^ sivk au9 atio fetcere 
votet^ jus efio* Vel sive Futcano 
mrma , sive cui atii Divo vovere vo* 
$et etc. ut eft in Mfto. KLOGK. 
PalL MS8. et vetuftilTimae edd. 
sive cui atii Divo vovere votet* 
GEBH. Lugdun* Mino i553* ope* 



rarum errore ediderunt sive cui «• 
/// divovere votet : BasiL anno seq. 
sive cui atii devovere: Paris. anno 
1673. sive cui atii Divo devovtHre, 
qubd deinde omnes recentioree 
servarunt. Hinc Gebhavdo ne. 
celTe fuit monere» s^e in scriptis 
et edd. vett. vovere^ non devovere^ 
inveniiTe : quae lectio mihi ih om. 
nibus meis, Heamio autem in 
Oxon. L. 2. et B. obvia ftiit, qua« 
re eamdem nunc demum it^rum 
Livio reftitui. Praeterea qui se 
devoverit Haverk. et Fragm. QaT. 
Tum sive cui atii Dto VoiT. i. 
Leid. 2. LoveL 1. 4* 5. ^Fragm. 
Hav. et Heamii Oxon. N« siva 
cui atHDecio Harlej. i.Hinc vet» 
tet Oxon. L. 2* et G. apud Hear. 
nium , non ticet GaeHn. Deinde 
voces sive ttofiiay sive quo atio vo^ 
tet desunt in VoiT. 2. Leid. utro- 

Sie, LoveL 3. et Hartej. 1. sed 
io ordine sive kofiiay stsfc atie 
quo votet legitLoveLi. Deniqae 
jusefio. Tetoedd, pleraeqne. quae 
caufla exftitiffe videtur, curKle. 
ckius praecedentia et seqhentie 
omnia per inperativum concepta, 
eamque formam loquendi Livio 
reftituendam eflTe» invitis scri« 
ptis , exiftimairit ; quum oppor« 
tuilTet potiusy ut, si codd« in 
efio conspiraflfent) hunc locum ad 
exemplum reliquomm, quam re- 
liqua ad exemplum hujus emeii- 
dalTet. Nunc vero tanto minua 
eonjecturae Klockii probandae 
sunt, quod unus tantum Harlef. 
2. per omnia edd. vett. consen* 
#tiat ; et jus efi^e. Hujus enim tete 
praeferat unus etiam Haverk. 
Becteigitur Sigottins etpbftea Gl. 
Jac. Gronovius jus efi eaidenmt. 
Reliqui enim omnes similiter«ii 
eihibent, qtitmTis eomm qui. 



Digitized by 



Google 



LIBER VIIL Caf. X. 



iaS 



re cm alii Diro Torere roiet^ sire hoftia sire quo r 
alio Tolet, jus eft. Teloy super quod ftans consul i^ 
precatus eft^ hoftem potiri^ fas non eft: si potia* 
tary Marti suoretiiurilibu^ piaculum fieri*. 



dam etiam hac parte eorrapti 
■iiit. Nam hujtts tfi, Ttto habent 
VolF.a. Leid. i.Lovel.3. Harie|. 
1. et Fragmj Hav. jus $ft. Nujus 
#^#f/0, recepta utraqaelectione, 
Gaertn. jus tjt, Nujus eft utum 
LoTel» a. To 4ft etiam in Oxp. 
niensibus sais feupeirefle, Hcame 
teftatur; qaamvis is qaoque sft^ 
in Gontexta retiiiaerit. 

• $. 14. TV/o^ sufif quodftaus son^ 
sut prsMus eft^ tioftsm potirif fas 
won$ft\ Lego/j5«oii#/9. KLOGK. 
Omnia haec verbadesantin Leid* 
a. culpa librarii. suf$f quo ftmns 
soHsut precatus $ft leguHt VolT. 2. 
et LoveL 3. suptr quod ftaus consut 
pteeaius VolF. 1., supsr quod ftans 
pr$$aius LoTel. 1. Quod autem 
ad coniecturam Klockii adtinet , 
eam roihi displicere, patet ex il- 
liSf quae ad verba proxime prae- 
cedentia notavi. 

Si potiatur^ Marii suo tue $t ari" 
hus ^iatutum fieri} Mendosa eft 
baec noviffima dfiasala 9 etver- 
bis semihiulcis male coagmenta- 
ta , adeo ut nullus verus' sensus 
percipi queat. Nos vero itarC- 
mendavimus: si potiatur^ Marti 
sfttitauritilfus piacutumfisri, Sunt 
autem#o/«l«itmfasacrificiay quae 
(ut docet Ascohins Pedianus 
£ad Oic. Divin. in Caeoil, 3. ] ) 
censores urbem completo quin- 
quennio luftrantes d$ su$ ov$tau^ 
ro faciebant, a quibus tribus par» 
ticulis nomenipsumcompositam 
eiOre exiftimavit Q^intilianus in 
1, C:5.] ita tamen, ut non tamex 
. tribusy quam ex particulis trium 
Sotitauritia coagmententur. Ex 
iioc eft ilhid sacrificii genus, 
^od circiimieripsit Livios- £19 



44» >•] hisverbis: Ibi inftructum 
exerciium omn$m Servius su$^^. ov$ 
taurisqus iuftraviif idque condiium 
tuftrum app$ttaium» Solitaurilia 
ad agrum luftrandum circnmagi, 
docet M. Gato in libro de re ru- 
ftica C i4a. ] Sensus itaque Li. 
vii hic erit : consulem Romanum 
marti solitaurilibus^ hoc eft, sue^ 
oye, tauro immolatis» sacrifica. 
turum pro piacalo , si hoftis te- 
lo potitus fuerity quo eum potiri 
ttens eft. Quod autem Marti so. 
litattrtlibus sacra facerent, do^ 
cet M. Gatd, qui sic ait [i^a*] 
iSarspatsr $fUsd$m 'r$i $rgo ptacte 
kiscc sotiiauritihus tacieniibus cftp^ 
Item alibi Deodem cap. ] ita ver* 
ba myftici sacri concipienda eSe ' 
praescribit: Mars pahr^ siqmd 
iibi ittiscc sotitauritibus tacicniim 
tms n$qu$ saiisfaeium sft^ his ^0. 
iiiauritibus piacuto, De solitauri- 
libus item ait Feftus. Sotitauritis 
koftiarum irium div$rsi g$n$ris imm 
motatiomm signanif iauri^ arieiis^ 
verris , quod omnes inisgri sotidim 
que corporif suni, Sotum enimiinm 
gua Oscorum significai icium eiso» 
lidum. unde apud Livium teta so^ 
tif$rr$a vocaniur ioia ferrea, BE« 
BOALD. in Annotat. p. asa. Qui* 
daro legnnt Marii suovetauriltbusm 
qaod'ego intelligo solitauriliat 
quae apud Feftum immolationem 
significant taikri y arietis et ver« 
ris, ut etiam apud Homcrumeft 
OdyiTeae A^ ac ^. GLAR. Olim 
sotitauritibus legebatur. At Fe« 
ftus ^ocet rationem « cur et f 0-^ 
titauritiaf et su$ov$tauritia de- 
fendi poITint, SIG. Lego piacum 
tum fiio. KLOGK. Martis novei 
auribus LoveL 1. Martis >nov$m 
iauribus Fragm. Hav. Martis »0. 
fBMs #a»ri/if«f Lovel.&. Portug. et 



Digitized by 



Google 



to6 



T. LIVII 



t XL Haec, (etsi omms dirinrhuinanique moris 
memoria aboleTiti nora peregrinaque omnia priscis 
ac patriis praeferendo) haud ab re duxi^ verbis qno^ 

" que ipsis , ut tradita nuncupataque sunt^ referre. 

9 Romanis poft proelium demum factum Samnit^s to- 



HaVei^. MartisvwH aurHttsLo» 
vel. a. 3. Martis vev$nt tmuritihus 
Gaertn. Marti suo vovtt auribms 
Lovel. 4* Marti suo iuet aurihus 
Harlej. a. Marti sohet aurtlihus 
Florent. Martismovstaurihus VolT. 
%• Leid% 1. et Harlej. i. Martisko* 
vetauriiibus VolT. i. Leid. 2. et 
Klock. V. 8upra ad i, i^4) ^* ^^ 
eonjeetnra Hlockii» qui inpera- 
livum /#0) -profieriy nialebat« 
▼• .ad verba |»raecedentia« 

f • 1. Eisi omnif divini kumani» 
fmomorisjuimoriaahotivit'] Locua 
corruptus etcontraiensum. Le« 

fendum autem ineuria ahoteviti 
Vjt memoria natam ^k toi^ moris^ 
Nihil ego certint puto. T. FA» 
B£R. Immo sanum eA to memv. 
ria, et verbum boni coloris:. 
mippe memoria abojeacens pa- 
rit incuriam : ac Livius voce mom 
moria tic utitur, ut ali<{uidpro. 
ximum curae 9 et tolltcitudinia 
apeciem quandam denotet. 27, Z^ 
8. Ne Tarentinae qmidem areis #4r« 
Mit memoria. boc eft , cura , et 
ad eam recipiendam intentio. 4^ 
aiy 6. Pefiitentior indeannus tan» 
ium vafiitatis feeit 9 mt n^n modo 

Sraedantii eausa qmisquam ex agro 
lomano nonexiret, bettive inferen- 
dimemorifi patribms aut ptehi esset» 
boceft, cupiditas et propotitum. 
6tc mifes praedae amt- vivos eapi* 
endi 9ton memcr dicitur a8, ao, 6» 

Suicaedi tantum ct sanguini fun. 
endoaniniumadjicit. Ipsaphra. 
als eft Q, 36 y i. ^tiis omnibut 
etadis Caudinae nondum memoria 
ahottverat. JAG. GRON. Ut Fa. 
ber )udicaret, locum corruptum 
clTe et contra tenium , iade im»^ 



ctum eft , qiiod tantam non om- 
nes edd. anteGronovianamanni 
i665. sine interpunctione nlla 
verba continuarent Haee^ eisiom* 
nis etc. nisi quod Sigonius Hdee^ 
etsi omnis dederit , adeo^ue non 
memoriam morisy sed incuriam 
moris^ tiaee abotevisse exiftimaret* 
<^uin insuper, licet reciptenda 
sit interpunctio Sigonii ac Gro- 
novii, tamen Fabri conjectura 
iirobanda foret^ si yera effer 
lectio Harlei* a. qui praefe^ #/« 
si omnitt divini Isumanique* Sed 
hic teftis eft unicus, et saepe in. 
certae ftdei. Recte igitur, si 
quid videam, Gl. Jac. Gronoviua 
Fabri conjecturam refecit, vtque 
ita judicem, variae suni caufiae. 
Frimo enim Livius memeiria aba» 
tevit neutraliter, pro memoria 
abolita eft, etiam alibi- dixit« 
plurimisque aliis verbis siroiliter 
uti^ solitus fuit. V. ad 1, tS^ 3« 
ubi etiam hucproximefacientem 
locum Livii laudaTi ex 3, 65, ^* 
Cmjms rei prope jam memoria abo». 
Uverat* Secundo omnes codd. 
in 4ervanda voce memoria uno . 
ore conspirant. Tertio Priscian* 
bunc locum laudans» servat et- 
iam ro memoria^ licet in aliia a' 
recepta lectione discedat. £xbi« 
bet enim 9. Gramm. p. 879. Et* 
si omnis divini tkmmaniqme memorie^ 
mboteverii. Igitur efus etiam au« 
doritate memorta defendo^ alia 
omnia , in quibus a vulgato 111 
diversaabit, nonprobo. Locum 
enim ideo laudat, ut doceat^ ab^ 
ateo praeteritum facere ahotevit 
quod ut evincat y nibil intereft , 
tttrum legamuf , quemadmoduna 
exhibet Priseiaaiiaii m ul ia Li* 



Digitized by 



Google 



LIBER ym. Cap. xl 



107 



niffe subsidio^ exspectato erentii^pugnae^ hpud 
quosdam auctores inyeiiio* Latinis quoque ab La^ 3 
rinio auxillum y dum deliberando terunt tempus l 
yictis demum ferri coeptum. et , cum jam portis 4 
prima signa et pars agminis eiTet ^grefla, nuncio 



▼10 nnne exftat. Praeterea moriSf 
quam vocem omittit Prisc. super* 
eft in omq^btts scriptis^ nisi auod 
furis ejat loco sit in Leid. a. 
quod ex gloffatoris expositione 
ortum puto. Gerte, tefte Feft. 
hac voce9 Jfos eft tHftiitttum pa* 
irium^ id eftn mnmorim veterum 
pertiueus ptaseime ad retigiones cs» 
rimoMtasque aniiquorum. Servius - 
autem notat ad Virg» 12. Aen. 
836. RitiTs eft comprobata in ad^ 
mimiftraudis sasripciis e**Hnie$udo^ 
guam civitas ex alieno adsavit si^ 
bi: quum receptum eft^ mos ad^ 
peitatur. Neque etiam necefle eft, 
ut cum Prisciano abohvit mute- 
mus in aboteverit. Licet enim «/• 
si Sttbjanctivnm admittaty ut vi- 
dimus ad 5, 4>) 7. saepiffime ta^ 
men indicativilm adsciscit. non 
temere ergo a codd» recedendum 
eft, qui hic omnes servant abo» 
ievJtj nisi qttod absotvit sit in 
Florent. Locns itaque Prisciani 
exemplo sit> quam^arum ftdei 
habendum sit varietatibus lecti- 
onum, quae eX veteribus tiram. 
maticis producuntttt: ; nisi forte 
varietas consiftat in eo, ad qnod 
probandnm locns ex antiqttO 
scriptore ab ipsis lattdatttr: 
qttamvis interdam id <|ttoqtte fal* 
lat. Ceterum itaox prtscis ac pa» 
iriciisVol£. 9. et Lovel. 3. Tum 
praeferens , pro praeferendo^ Ld« 
vel. %. 

Ut tradita nuncupataque sunt^ 
referrel Vocula«# deficit in VoflT. 
%, Tam ut tradita sunt nuncupa* 
taqne referre Lovel; 4* ^ >n* >• nam 
a m, \, nuncupataque in ttltimum 
locamreiieiebalttr. 'Fraelerea/v« 



ferre Roinanis. FoftprooUum^ ma^ 
tata interpttnetione, legit Lo«' 
▼eL a« 

j$. 3. Dum detiberandoierunt tenu 
pus'] Vitiose, utputo, Pall. duo 
teritur tempus, GEBH. Ita etiam 
VoflT. 2. et Lovel. s. ac3. Displi* 
cttiile vi^etur librariis terunt ab« 
solute posttttm sine nomine. Sed^ 
id in Livio frequens efTe , infra 
videbimus ad 34« S^S) n* Neque 
tamen necefTe eft, ut eo recurra» 
tur. Nam ab Lavinio ponitur pro 
ab Laviniensibus , unde tum a^ 
terunt commode intelligi pofeft 
Lavinienses. InAra 3i, 4i« >• ^''^* 
fecti Cercinium obsedere : ciauserani 
portas^ iucertum vi anvoiuntate^ 
J)e hac syllepsi plura infra v. ad , 
88 9 99 9 Q. Ceterum paullo ante 
a Lavinioj pro ab Lavinio, eft ia 
Lovel. 3. 4. VolT. 9. et Gaertn. a^ 
Lavino in Haverk. Mox autem in 
sequentibus fieri coeptum j'jro 
ferri^ Portug. et Fragm. Hav. 
Saepe ita librarios peccare so- 
litos fuiffe, ttt faas voces cenfun. 
derent in IMEftiS) Sttpra vidimtti 
ad 5 9 54 9 ^* 

$• 4« Qmwm jam portis prima si» 
gna et pars agminis esset egressa\ 
quum portis jam prima stgna Har- 
le}. a. quum jam pTima sign^ , o-» 
raifTa voce portis , Gaertn. Tttm 
isset eiata LoyeL 4* 

NuHcio adtato d§ ciade Latino» 
rum^ Pal.tert.««ii^/o ittato. GEBH, 
nuncio abtato Fragm. Hav. V. sa« 
pra ad 3) 4'> ^* 

(luum conversis signis retro im 
Mrhm ndiretur'} teem conversis #f* 



Digitized by 



Google 



to8 



t. LIVIl 



adlato de clade Latinorum^ quam conrersis signit 
' retro in urbem rediretur,. praetoi^em eorum npmine 

Hilionium dtxiiTe ferunt» pro patdluia via magnam 
|f mercidem Romanis ejfe iohendam. Qui Latinorum pu« 



gnis Portttg* V. ad Eplt tiT.^B* 
circa fin. tum eonsnlis signis Ha- 
Terk. Delndcif urk$m ndisrut^ 
y oiT. 3* et Lovel. 3. in urhtm rtd» 
iriUi Hearnii Oion. L. s. Vel li. 
brarii non adtenderunt ad diffe. 
rentiam notarunit quibus scri« 
bebantur voces redir^lf ^ id eft 
rsdirttury et rtdirify id eft rtdi- 
fiMi^ in quibtts eos saepius !a* 
psos effe infra videbimus ad dSj 
409 1. Vel ipsis dispHcuit rtdirt* 
#iir, pairivum; quod tamen alibi 
•pttd Livium.ol[>,currit. Supra 9» 
bot %• Acium essi di Hbtriast suaf 
rursus ad ttnUqua rtditum, o, t^, 
1« Jd Soram indt rtdiium. 07« % 
s., Rtdiium indt HtfpMm tsi. 
i^ «7, i3» 1. 4>f 3v S*) aliisque 
locis, Similiter etiam apud Gaes, 
3. B. Giv. 96. Manertni indueiat^ 
dum ab iSh rtdiri possti., et apud 
Auct. B. Alex. iB. (luum ab koftim 
hus todtm modo pugnartiur^ nic 
€ominus eui if$anus rtdireiur^ 

Fratiortm torum uomint Mittio^ 
nium dixisst ftrunil Nomen prae- 
toris eo mooo in nullo mcorum 
, teodd« nallaqae ed. ante Gurio<» 
nem scribitur. Milionium habent 
Florent. VoS, i. Leid. 1. Lovei. 
3. 4* Harleu duo» Portug. Gaertn. 
Klock. et Hearnii Ozon. B. etG. 
cum plerisque edd. ante Gurio. 
kiem. Metionium Lovel. a. Mito» 
mium LoveL 5« Haverk. et edd. 
Ascens. annorum i5io. i$i3. 
i5i6. ac Paris. anoi 1629. ^ftio-^ 
num Voff. 9. LoveL i. Fra^m. 
Hav. ed.' MedioL anni iS65. et 
inodo memoratae ouatuor tn mar^ 
cine. Mitonum Leid. a. Adparet 
itaque inter omnes conveniref 
alteram liquidam expangendam 
9t[e0 Utruni tamen Mitiaainm» M 



jKf//9ii/«iM legendum sit, dubito. 
Hoc videntur defendere ratof 
MtXoSvioi senator.Bomanus, qai 
partes Ginnae secutus eft« me« 
moratus App. Alei- belli Giv. p. 
389. et Gafigulae uxor, Caesonia 
dicta SuetoQ. in ejus vita c. i5* 
qpL^m MiXoDviav Kax6oaviav ad. 
pellat Dio Ga(r. 1. 69. p. 658. Sed 
illud tuetur ingens codicum, ek 
inter eos optimorum, turba; 
quarjB eam etiam lectionem adi« 
misi. Insuper/rr/, H efi ftriur^ 
Lovel. 9* ut^sit ftriur preuiortm 
dixisst. Sed v* quae Mipra dkta 
8unt ad 1» 3it 8* 

Fro pauttuta via magnam mtrsi* 
dsm Romanis tsst sotvtndam} 'prv 
parvuta via PoTtug. Gaertn. et 
Kaverk. Male« InfVa 35 » 11« 7* 
Equi tkomintsque pauttuti ti gracim 
tis. ubi similflter variatur. V* 

2uae ad eum locum aotantur. 
leinde tsse Romanis sotvtndam 
VoiT. duo, Loveii quinque, Har. 
iei* 1. Fortug. Haverk. et Fragm, 
Hav. 

f . 5. Ftseia urbs eis reetpiaeum 
ium fuii^ De Festia urbe quid di- 
catn, non habeo* GLAR. Ste» 

Shanus B$6«ia nS\tf AvifSv^Vm 
[oe dixi, quia Glareanus, se 
nusqoam alibi legiflTe hoc nomen» 
«At. t «fHoc non dicit Glareanvi, 
ttaed se, quod; de hac urbe di« 
«icat. nihil habere.** f SIG. Pa. 
lat. auo rtsei urbs. sec. vero Pom 
ftia cttm Gampani edit. GEBH. 
Suspeclam mihi to tis t pec pe- 
lOS.erit, si deleas» scribasques 
mutiis iiintribus dissipaiis^ quocl 
lamquam ambiguum videntar 
mutafle. Nihil tamen ausim, an. 
lequain vetoi ^qof «ccedal aii- 



Digitized by 



Google 



LIBER;1^9.: Cap. XI. 



«09 



gnae saperfaerant/ multis itineribus dilTipatij qnum 
se in unum conglobaiTent^ Vescia urbs eis recepta* 
culum fiiit* Ibi in conciliis J^Tumisius imperator^ 
eorum^ adfirmando commumm vere Martem hlU u- 



ctoritas. J. FR. GRON. Nihil ten. 
tandttiD Tidetur, nec superva^. 
cuum eflc Wj, ollendit ordo ver- 
borum in ftruenda oratione*. Liy> 
34« ^\ ^* M$rctnariorum mititum 
Nabidis^ qui Mut in civitatts suasj 
aut ad Romauos transiisstutj iis 
rts suac omncs rtctc reddertntur» 
DUK. f^escia urhs cjits edd. Rom« 
anni 14791» et Parm. Voscia urbs 
iis Lovel. 4* Vissia urbs cis Lo- 
veU 5. Portug. et Fragm. Hav. 
errore ex minus articiUata Vier^ 
ba praeeuntis pronunciatione or- 
to. Fifiia eis urbs Haverk. Feftia 
urbs iis Heamii Oion. C. Fisci 
urbs iis Lovel. 3. VolT. jsi. Leid. i. 
et Lovel. i. Fisci urbs tf Ldvel. %• 
pe urbe Vescia v, Gl|iver. 3* ItaL 
'Ant. 10. p. io8a. Codicum mco* 
run^ nullus Gronovii conjectu* 
raro firniat. Paullo ante ^««ifi x# 
im unum cum si gtobassinty pro 
guum si in unum congtobassint , 
male Florent. V* ad 9, ^3, i6. 

$. 6.' Jifi in concitiis Numisius 
impirator iorum] Ubi Leid. 2. sol- 
lemni vatietate palTim in Mftis 
obvia., V. ad 27, 5» 3. Tum in 
ponsiliis VoflT. 1. Leid. 2. LoveK !• 
'1. 6. Portug. Haverk. ct Fragm* 
«Hav. Id praeferendum videturf 
•i vcra sunt, quae de differen- 
tia et U9U soexkmconsitium et coit. 
citium commentatus cft Gronoy. 
ad Liv. 44) 29 5. Non enim in. 
. telli^i^ poteft vel cohventus^ac 
comitia incolarum urbis Veseiae; 
Kumisius enim erat CiricejcnsiSf 
ut conllat supra ex c. 3, 9. nc^ue 
etiam camventus legatorum tp- 
tiusLatii» quia, moxTiteraecir^a 
oinne Lati um nomen que Volscum 
.miiTie dicantur; sed potius 4u- 
«•s minores, quos deUjboratloii^. 



bus adhibuit. Nam Numisi^s hio 
potius impfrator dicitur, ^uangi 
fraetor; deinde imperator eorum^ 
ide£, Latlnonnii , qui pugna* 
superruerant , et in unum cdn* 
globati VesQian^^e receperant» 
Quum tamen optimi nihil mu« 
tent , ncque ego cam le^tionein 
{>robare audeo. Deinde Numttius 
ed. Mediol. anni 1480. eamquj^ 
tecuti alii editores usque ad All^ 
dum, aui Numisius subftituit; 
heque aliter edd. quas vidi, Me- 
'diol. illa priores^ ut et scriptii 
nisi quod Numissius sit in Loveu 
4. el immissus in Leid. 2. Nttukim 
sius Sigonias edidit. V. supra aA 
c8, 9. 

Mfirmando eommmtttmfhfi Mam 
ism bitti] Antiquior ac dubio prO^ 
Cttl sinccrior lectio babet comw^ 
munem ven Martem* Non boo s«» 
lum loco ex lectione Liviana ap^ 
parett comm^nis Menrsiatqvte fttis« ^ 
se celebratum Romanis, ac Graa^ 
tci&illud Kotv6f'iipM^f' SumtttflSk 
eft autcm ex Homerico verfn; 
aiiad. 2. 309.] . 

. Svvof *EwdXiof nai t6v nta^ 
viovta KatiKta. ,^ 

GELEN. Pro trrr#, quidam emein« 
darnnt/orr. Non rede, ut piita* 
OLAR. fon tdntum ex editionl- 
buspraeferuntMediol^anni i^Soi. 
-Tarvis.utraque, Venet.ann^rufls 
1495. et i5o6. «Aseens. aqn) tSlio» 
.Ald. eamque secutac taatum non 
omncs usque ad Gelen. £x scri<* 
;p.ti^ vero similiterleguntHarlef. 
2. Neap. Lat4nii, et Lovd. 4. a 
'in. I. in quo a ra.i. interveriua 
adscriptum eft/#re^t;ohtrafo^. 
mumvissi Martom^jAti tovel/i. 
Sr^omm^uitilibmi Mnrtftn Portu^» 



Digitized by 



Google 



110 



T. 



LIVII 



tratnque aciem pari caede proftravijfe >, victoYtaeque »o- 

men tantum penes Romanos ejfej ceterampro victfsfor^ 

7 tunam et illos gerere^ funefta dm consulurh praetoria, 

alteruni parricidio fitii, aiterum consulis devoti caede; 

trucidatum exercitum omnem; caesos baftatos principeS'- 

que; ftragem et ante signa et poft signa factam; tria^ 

rios poftremo rem reftituijfe. Lattnorum etsi pariier 

^ adcisae copiae sint, tamen supplemento vel Latium pro'- 



commutkm "Marfm httti HaTcrlc, 
et Hearnii Oxon. B. Mox utrim» 
qjte aeiem. pari eaede proftiiuisse 
liovel. 'i. vocem aciem omittit 
HarleJ. 3. Deinde vieiorisque ho^ 
men^ pro victoriaequtj legit Fragm. 
Hav. a m. a. 

' Ceterum pro vietis fortuuam ee 
4tt^ gerere} ee ceteram pro vieiis 
fortukam itlok gerere UarleJ. a. «C 
edd. vett. pro quo Mcdiol. anno 
1db5. ▼ulganmt ceteram pro vietis 
foriunqm itlos gerere, Ascens. an«. 
iiis iSiS. et iSi^. at ceteram pro 
^etis fortumam ittos gerere. Aldas 
^fiBdeni eeteram ^ro vieiis fortu» 
mam ei ittor gerere, £t ita reliqui 
-ieripti, nisi j[uod eeterum «ro vi- 
etis sit in Leid. 2. et Lovel. i« ae 
i. Male. V*ada4» a4> 3. 

C. 7. Praetoria^ atterum parri* 
'iidio jftii , atierum consutis ] Om- 
nia haec vocabula omiserunt ne- 
.|;}e§entes librarii VoiT. 2. etLo- 
vvel. 3. ob. repetitas yoces cousu' 
tmm et cousutis, V. ad 9, ii, 11. 
.Ceterum patriddio habent Lovel. 
9. Haverk.' et Fragm. Hay. V« 
)tupra ad 3» 5o, 5« 

Trucidatum exereitum omuefk; 
caesos Itaftatos prittcipesque ] Pall. 
duo MCti eaesos liaftatosque priu» 
cipesque. GEBH. Similiter Leid. 
1. et Lovel. 2, ac 3. At trucida* 
tum exereitiiUf ;' omues eaesos hafta^ 
ios piriueipesqfieXisid, 2. Moxftra^ 
gem UMie sigM iip^ft^sigma^ altJB- 



ro et omiflb. Portug. Gaertn. et 
Haverk. Male. V. ad 2*9 44, 3. 
Insuper jam reftituisscy pro rem 
reftituisse^ Leid. 2. Male. V. su- 
pra ad 3» i2> 4« 

$.8. Latinorum etsi pariter adm^ 
cisae eopiae sint) absctsae copiae 
Portugj. Gaertn. Fragm. Hav. et 
Vofl*. 1. in marg. abscissae copiae 
Leid. 2. et Lovel. i. accissnc com 
piae LpveL 5. abcisae eopiat VoflT. 
2. abcitae eopiae Klock. eaesaecom 

fiae Hearnii Oxon. L. 2. V. ad6t 
, 2. Vulgatum verum eft, oaod 
facit firmandae conjecturae liein- 
sii, de qua dubitabatur, ad Si« 
lii 2, 392. 

jideisis vetox poputis^ qufs «f- 

gra lababat 
^mbiguo sub Marte fides. 

ubi vulgo editur Accitis» quem. 
admodum enim ibi aecisi poputi^ 
ita hoc loco acc(sae copiae ^ simi« 
literque aceisae retiquiae, nempe 
excrcitusy apud Tacit. i. Ann. 6i. 
Semiruto vatto , Ikumiti fossa , eu» 
cisae jam retiquiae comsidisse imiet* 
tigebantur. 

Supptemento vet Lmiium propius 
esse^ vet Fotscos^ quam Komaml 
vet Jntium Lovel. 2. et Portug. 
af m. 1. Fettaeiuih LoveL 6. vet 
Latinum LoveL 1. Sed librarius 
non adtendit ad morem Livia. 
num, qui ^allun Tariandi cauJu 
acnnen regionis Tel nrbis ac po> 



Digitized by 



Gpogle 



LIBER VIII. Caf, XI. 



111 



pius efe, vel FolscoSy quam Romam. Itaque-^ sivi^^'-, 
Jeatur^eis, se, ex Latinis et ex Folscis populis juven^ 
tute propere excita^ rediturum infefto exercitu Capuam 
effe) Roman^sque, nibil tum minus quam proelium 
exspectantes , necopinato adventu perculsurfim^ Falla- i^ 
cibus literis circk Latium nonlenque Volscum mis* 
sis, quia^ qui non interfuerant pugnae, lid cre* 
dendum temere faciliores erant , tumuUuarius ua« 



pall Jangere solttus eft. V. su- 
pra ad 7, 261 9. D^inde proprims 
0SS4 Florent. V. ad 4» i?» i^* Gl. 
Ant. Perizonius ad marginem Li« 
▼ii conjecit ^cl Latium aptius^ 
Tel Latinm promtius legendum 
eflfe. Cauflam ejus roi non vu 
deo. Praeterea vox Romam defi- 
cit in Haverk. ejus loco Romani 
eft in Harle}. 5. C?] 

,$•9. ^f' pidmtunis^ x#, mZA- 
gimis. $t 4» Folscis populis juvsntum 
ie pr9p$r4 txtitas rsditurum} si vim 
detur eis Voflf. a. Leid. «. Loyel. 
9. Sl^et Fragm.Hav.^Deinde sssw 
9X Laiinis ed« Pam* Sefd prono* 
men illud deeft^ in Leid. 2. quod 
•aepe omitti solet. V . ad i^ a3, 
6. Hic tamen unius id codicis 
auctoritate delen/ periculosum 
foret; praeaertim quum faeike 
absorberi potuerit partim a li- 
tera finali praecedentisy partim 
ab initiali seipieiitis vocis. V. in- 
fra add^» 6, a.^Tum ex Latinii 
ii t^oissis Haverk. Male. Parim 
eaim in his similibusque locutio- 
nibua LiTius.praepositidnes ge* 
ninace ac repetece soLet» V« ad 
69 a8,-.6. Hinc fuueutuiem propere 
exciiafef^rediturum Lov« 3. Gaertn. 
et Fragm. Hav. juventmiem prope^ 
r# sxeiiare^ reditnrtimque Lovel. s. 

frmpe^ pro propere ^ Leid. 2a et 
Eaverk. V. ad SQt ^* 4* excitare 
etiam Vefl*. 2« extiimta .Heverk. 
V. iafra ad a8^ 24« 4. 

Niltit tum minus quamproetimu 



exspectantes ^ etc. pereuhurum} 
Similiter Livius 22, 199 8. NihH 
'minus quam hoftem aut proetiune 
eo die exspectantesy conscendere na» 
ves propere atque arma capere jUm 
het» hocuiionem nihiifninusquamf 
ut et exspectare pro timere^ in« 
lufirat Cl. Corte ad Salluari Jug. 
i4» 11* nihii tn^ id eft ^amen, Ua* 
▼erk. V. ad 229 17, 5. nihit tum 
minus exspectantes ^ mediis aliia 
oncims, Harlej. 2. Dcinde ex^ 
suffurumliloc}i,percursuruM Leid» 
2. ct Lovel. 1. percujfurum Voff» 
1. solito librariofum errore. V. 
supra ad I9 27^ 10. et infra ad 
349 169 2. Paullo ante Romanot, 
pro RomanosquSi Uarlej. 1. 

(. 10. Cirea Latium nomenquu 
Volscum mijfisy quia , qui non in* 
ttrfutr^nf'^ circa Latinum nomen» 
que Fotscum Lovel. 5. et ed. 
Parm. circa Latium Fotscumque 

^nomf* Leid. 2. a m. |. Hinc to 
quia deeft in eodem cod. inter- 
ceptum a sequenti qui. Deiode 
interfuerunt Harlej. 2. et editi an« 
te Gronov. qui anno 166^. pri* 
mus vulgari curavtt interfue* 
rant. £t ita omnes mei pr^efe* 

,runt. 

TumutiuArius untUque exercitus 
raptim conscrivtus vonvenit) tu^ 
' muttuarius inde exereitus LoveK 
1. Tvim partim conscriptus, trans- 
Jiositis perperam literisi Fle- 
fent. V* infira ad 22^ 6, 10- 



Digitized by 



Google 



tlt 



T. LIVII 



11 diqae exercitus raptim conscriptus conrenit. Huic 
j^gmini Totquatus consul ad Trifanum (inter Si^ 
nuelTam Mintumasque ia locus eA) obcurrit. prius, 
quam caAris locus caperetur^ sarcinis utritnque in 

^jn a^ertumeonjectis^pugnatumdebellatumqueeft: adeo 



enim 



$.11. tmur Sinu$ssam Minittr» 
^sqtaisheusifil |Iinc Diodorus 
1. i6. tp« 557.1 ait , Latinos Gam- 
panosquead ^'«fjjafff hoc anno vi- 
ctos: vitiose pro ad Sinuessam. 
Pdjjiiatoi 6i Ttpof Aarivovs nai 
KafiTtavovfy TtapaTaEidiLievoi nt^ 
pi 2ove66av jrdA.iv hinrfiiavj 
nai taSv t/wyi^^vrov /aipos Tijs 
'X<aipas d^eiXoviso, 6 Kar(a>p5<b)*. 
K<a>/ rtfv ^idXifv MaAXios 6 vna- 
^os i5pidjitfiev6e. SIG. Vox in- 
i$r deficit in Lovel. 1. Tum Si' 
Musssam Harlej, i. SinumSssam 
^Leid. 1. Sinum^essamhoyeh 1. 5i- 
Mumcsam Voff.i, Sinumsrsam Leid. 
9. Sinuesam Lovel. 3. et 5. Situes- 
^sam Haverk. Insuper Mtniurnas" 
qu$ ed. Rom. anni i47i* Metur^ 
ffax^M# Leid. 9. etLovel. i. Mitur* 
Masqu$ Loveh 3. et Fragm. Hav* 
Mic$'urnasqu$ Lovel. 5. Minetur» 
nasqus Gaertn. Mtniurmasqusho^ 
vel. a* Paullo anto ad Trifarium^ 
.pro ad TrifanuMy Haverli* litera 
M in ri dilToluta. V. ad 3, 3o, 3. 
Mox in verbis se^uentibus of^fir- 
.r#ri/) 81 ve oceurr^^tt^ pro oceurrit^ 
^'Florent. V« ad 40» i4f ii* 

$• II. Ad$o $nim adcisae res 
'sunt^ ut eonsuti] Vocula enim de« 

ficit in Portug. et Haverk. Prae- 
*t0rea abscisae r$s sunt Gaertn. ab» 
■ seissas f$s sttnt Portug. et Uaverk. 

abcisae sunt Leid. 1. aeeissae rts 

sunt Lovel. i. V. modo ad $. 8. In- 

•upcr n$ eonsuti Leid. 2. 

jfd depofmtandum agros $oru'm 

'dueentiy d$der$nt s$ omn$s Latinfl 

ad fofuiattdum Harlej. 3. omne#- 

^ua editi «f que «d Grciaoy* qui 



Srimuft anno i665. ad d$poputan» 
um subftitiiit. Ne^ue aliter prae- 
ferunt scripti, nisi quod cor- 
rupte, eodem.tamen ducenttbus 
veftigiis» sit ad d$putandum in 
Florent. et Harlej. 1. V. ad 37, 
S7i 9. Tum eorum non comparet 
in Harle|. ,a. Hinc dederent se no» 
firis Latini VoIT. a. et Lovel. 3. 

Lattum Cafuaque agro mutcta^ 

'ti} Vet. lib* Latini Capuaqu$, SIG. 
Bene ita habent Pall. duo meIio« 
res, vetuftilTimaque adeo cditio 

• ijidreae: ut non opus sit lectio- 
ne Sigonii Palalinique sec. £«- 
tini Capuaqu$ , quibus dudum an. 
nuerat Gampanus. GEBH. Alie- 
num, non Liirii eft, quod vendr. 
tat Sigonianus, Latini; Nam £0. 
fium Cafuaque sensu eft Latini 
Gampanique : itaque his conve- 
niens verbum iUis apponitur. Sic 
69 LSj 2.] Ethtria prop$ omnis ar^ 
tnata Sutriumy soeiospoputiRomami^ 
obsidebat, Rursus [c. 3o, 9.] £#- 
dem anno S$tiamy ipsis qet^rmeti» 
bus penuridm hominttm^ «oef eom 
toni adseripti, Ouasi dixiffet ito 
Setinos, 9« Cai, S.] Ptiftiam ipsi, 
soeios Romanorum , mt partm doto^ 
r$m kofti r$dd$r$nt j cirtumsiAunt, 
Eodem c. 41 » 3« /x profeetets ad 
NttQeriam Atfaternam, jam pacem 

'p$t$9tt$sj fuod Mti $a^ quttm daro» 
tur, notuisstntf adspernatur ••. 

.pugnamdo ad deditionem subegtSm 
Quasi effet Nucerinos petentet 
iraspernatus subegit. Itaque S«« 

.gonins, bene alioquin hte Ter« ' 
•atus, male addit 9am oppmgttom^ 

. dok Adde,.quAe ad a9> tSi 4* ^^ 



Digitized by VjOOQ lC 



LIBER.Vin. Ca*. XL 



ii3 



enim adcis^e res satit^ ut consuli, Tictorem exer« 
citam ad depopulandps agros eorum ducenti » de* 
derent se omnes Latini^ deditionemque eam Gam* 
pani sequerentar. Latium Gapuaque agro multati. 
Latinus ager^ Priyernati addito agro^ et FalernuSf i3 
qui populi Gampani fuerat, usque ad yultumum 



38» S9> 9. J. FR. GRON. laiini 
CapmoHiqug Klock Latim Campa- 
noqu9 agro Haverlc. Latini Ca^ 
puaque VolT. 1. Lcid. 2. Lovel. 1« 
». Portug. etHearnii,Oxon. Fj. 2« 
atque ^. in margine ; quod ea« 
dem forma , apod Livium saepe 
obviav dictum effe videri poiTet, 
qua ptr^ Fotseos l^attrnumqui a^ 
grum habuimus 7, 269 9. ubi v\u* 
ra vlde. Verum quum reliqui 
omnes 9 et cum iit optimi codd. 
&ent pro vulgato , id recte Gro* 
joovium defendiffe puto : certe 
ita etiam Livius saepe loqui 80« 
litua cA. Supra 7, «8, 6. ContuUt 
Soram ex -hoftibus ^ ineoMtoS 
adorti^ aperunt^ Infra faoc libro 
€. i3» 2. Stint Latio is ftatus trat 
rtrum^ ut mque bettum neque pa* 
eem pati possent: ad bettum opei 
deerant , pa^em ob agri ademti do* 
lorem adspernabantur. V. infra 
plura ad 38, 99, 9. Praeterea n* 
gris muttate LoveL 9. agro mut- 
tati Lovel. 1. 3« et Fragm. Hav. 
V. ad 3, 67» 6. Paullo ante dedi'^ 
iionemque Campani 9 omiffomedio 
pronomine, Lovel. 4« et Florcnt. 
quod CU Salviniusy qui codicem 
Flor. cum vulgatis contulit, ad« 
dito signo sibi non displicere 
teftatus eft. Voces vero deditio» 
nemque eam Campani sequerentur. 
Matium Capuaque agro muttati. La* 
tinis deaunt in Harlef. 1. aber- 
rante seriba ob tOv Latini^ La*- 
tinus repetitionem. 

$. i3. Latinus ager Privernati 
etddito agre : et FaiemuslVaU. dtto, 
primus ac tertiuS) Latinus ager 

liv. Tom. IV. F. 11. 



trivtrnati additus et FaterHus, se« 
cundus quo^ue additus. GFBH* 
Ita primus diilinxit Curio, quem, 
praeterSigottium» sequuntur re« 
centiores usque ad Heamium* 
Is autem , ut nunc interpungi^ 
tur, edidit» Praeterea quinque 
priora vocabulii deficiunt in Leid* 
a. Privernati agro addito^ tt Fa* 
ternus habet Fragm. Hav. Priver* 
nati additus agro, et Faternus Lo'* 
reL 3. 5. Gaertn. Haverh. et Hear^ 
nii Oxon. L. a. et B. [Vpith.] Fri- 
vernati additus, et Fa/eriffirLoveL 
3. Qualera scripturam etiam ia 
dttoous PallvGebhardus reperit; 
quorum librarii repetitione vo« 
cis agro obfensi fuilTe videntur* 
Sed perperam. V. supra ad i^ 3« 
9. Neque etiam additus placere 
poteft. Non enim ager Latinus 
tamquam adpendix agri Priver- 
natis considerandus, eique a/ddi* 
ttts efle dicendus eil; at contra. 

Et Faternuf, qui poputi Campa» 
ni fuerat » etc. ptebi Romanae di-» 
viditur^ fuerant ma|e Harlej* a* 
Non enim praeter Falernum aut 
Latinus ager aut PrivernaS um« 
quam populi Campani fuit. Prae- 
terefll ppti Ro\ dividitur Haverl<. 
ptebi komanae dividuntur Harle). 
1. et edd. vett. ut sit Latinus a* 
ger et Faternus dividuntur, V. su- 
pra ad i , 3i , 7. Aldus deinde 
subftitiiit dividitur; quod non 
moda servarunt jpleraeque poft« 
ea edd. sed conftanter etiam iii 
aliis omnibus scriptis supereft. 
unde id gtnuinam effe non du« 
bito» 

H 



Digitized by 



Google 



T. LIVIl 



i^flumen^ plebi Romanae dividitur. bina in Latino 
jugera^ ita ut dodrantem exPrivernati complerent, 
data; terna in Falerno^ quadrantibus etiam 'pro 

i5 longinquitate adjectis. Extra poenam fucre Latino- 



{.14. Sifta r» Laifo jtigira'} L^* 
tiuo lege, ei subinteliige agro. 
Kam mox seqiritur ternu in Fa» 
Urno, GELEN. bina in Latii ju- 

ftra Leid. 2. bina in Latio jugera 
[arlej. 2. et Haverk. bina gx La* 
iimo jugera Lovel.4* Reliqui om. 
nes cum Gelenio bina in Latino 
jugera ; atquc ita etiam edd. Rom. 
anni i^?^- ^^ Parm. 

Ita ut dodrantem ex Frivernati 
€ompUrent^ data} Sensus apud 
quosdam tdy in Latino agro co- 
ionis data jogera, ac dodrantem 
ex i^rivernati ad)ectum« In Fa. 
lerno autem trina data cum qua. 
^raatihtts, ita ut, qui in Faler. 
no a^ro partem acciperet, semifle 
plus acciperet, quam inLatiuo, 
atque id propter longinquitatem. 
nemo enim vSLy qui propiora non 
praeferat. QuamquambaecLivii 
verba, ita ut dodrantem ex Fri» 
vernati ^omplerent^ data^ amphi. 
bola vidcri queunt. Nescias e* 
nim, dicercne velit, dodrantem 
eos expleffe quadrante, qtiem ex 
Frivernati acccperint, ut juge- 
rum integrum fierct: andodran- 
|e ex Privernati acceptoquadran. 
temLatini agri explcrinty.ut fie- 
ret jugerom. Nisi quis verbum 
€omphr£nt pro adjicerent posi. 
tum exiftimet, quod^quidem ne. 
acio. Atque hoc'quidem modo 
IntclligeremuS) inLatino dunta. 
xat bina data jugera, in Falerno 
^utcm tema cum quadrantibus. 
Verum id judicio lectoris com. 
miitimut. GLAR. T6 ita dceft in 
Leid. 2. ita ttt quadrantem babent 
VoflT. 2. Lovel. 3. in margine« Lo« 
▼eL 3« Portug. Gaertn. Haverlc. 
Fragm. Hav. CVeith.JetOxo^ien. 
ses Hearnii B. ac N» cujus ukimi 
lameA margo dodratUtm pracfcrt* 



IVihil mutandum, ac locura ira 
accipien^um eflTe puto : iUis, qui 
in Latio agros acceperunt,^ dat« 
sunt bina jugera agri Latini , et 
Insuper dodFans sive trer qual'* 
tae partcs jugeri ex agro Privcr- 
nati ; iliis autem, quiinCampa* 
nia, data sunt tria iugcra agri 
Falerni : <](uadrans autem aiy« 
quarta pars jugeri, quam bi plus, 
quam alteri, acceperunty adjecta 
eft propter agri ii^ius longinqui« 
tatem. Locum longe aiiter acci- 
pit Uoujatius, qui cxiftimaty com* 
picmeutum ex agro Privemati 
non in singulorum portionibut 
i/itellig^ndum,neque unumquem» 
que dodrantem duorum jugerum 
in Latinoy quadrantem eorum si« 
ve dimidiatum jugerum in Pri- 
vernati accQpiCTc; sed intelligcn* 
dum eiTe in portionibus integria 
eorum , quibus ager Latinus acl 
duo jugera capienda non suffi- 
ccret: si itaque forte quatnor 
miilibus civium bae in parte a- 

§ri adsignandi forent, eorum do. 
rontem seu tria millia in Lati« 
no, quadrantem seu mtie in Fri« 
vernati agro bina {ugera acce- 
piffe: inFalemo autem nontan- 
tum singulis tria jugera adsigna- 
taeffe, sed praeterea quadran- 
tem scn quartani partem Jugeri, 
quod ager Falernus longius ab 
urbe Roma diftaret» quam Lati- 
nus. Mox tertia in Falerno, pro 
ierna , Lovel. a. et Fragm. Hav. 
neque alitar Lovel.&. in contex- 
.tu^ in cu|us tamen margine eft 
trinai. terci^na in Faterno Gaertn. 
juncta utraque lectione ^r^fii eC 
ierna. V« adS, 44« 4* 

f . i5. Extra poenam ftur$ Laii» 
mwum Lamrentos Camptutorumqua 



Digitized by. 



Google 



LlbER VUL CAT.Xt 



ii5 



rum Laurentes Campanominque equites^ quia non 
descirerant. Cum Laurentibus renotari foedus jus- 
snm. rehovaturque ex eo quotannis poil diem de« 
cimum Latinarum, Equitibus Gampanis ciritas da- i5 



$quit9s'^ Extra poeHam Latlnorum 
futre Lovel. 4. ef Haverli. futrHnt 
Gaertn. Tum Laurentem Campa- 
norumque fquitfs Lovel. 5. a m. 1« 
Pfo^ quo inter versus emendatum 
vicli Laurtntum Campanorum^ue 
•quites* Quomodo tamen Livius 
liic Darrat Laurentes non desci. 
viffe? (|uum supra hoc cap. vf- 
ttis Latinis auxitium ah Lavinio 
ferri coeptum tradat, et per Lau* 
rentes intelligantur incolae Lavi- 
nii, Ut dictum eft aupra ad 6, ai, 

2. An forte verba ^nfa n$n desci~ 
veroHt ad solos equifesGampanos 
veferenda sunt? Mox qui non de. 
sciverant^ pro quia y Leid. s. V. 
«d 369 33^ 5. quia non desiverani 
Voff. a. et Lovel. 3, V, ad 3o, 3, 
5. defiituerant Lovel. 5. a m. i. 
Vcrum , et haec ve^ba in Mftis 
•ommutari a librariis, docuit GL 
Corte ad Plin. 4. Epift. 17, 16. 

Renovari foedus jussunu renova. 
iurquf ex eo quofannis} renovari foe- 
dus mis'sum Gaertn. et Portug. a 
ih. 1. de quo errore ▼. supra ad 

3, 4* !>• in pofteriori autem a 
m. 2. emendatur renovare foedus 
missu^. Tum revoctiturjue Fof- 
tug. et Havcrl(. quomodo saepe 
variant libri scripti. V. ad 3, 
61, 7. renovatumque Uarle). 1. De. 
inde ex eo quo ante kiis Leld. a. 
^t LoveL 4* *x eo quod annis Leid. 
1« Harlej. i. Portug. a m.a. Ha« 
verh. et Fragm. Hav. (*v. ad 27, 
9, 9«) fx 96 quot annisn duabus vo- 
cibus, edd. Vett. De utraque 
scribcndi ratibne v. Noris. ad 
Cenotaph. Pis. diflert. 4. «. s, 4. 
p. 4^2* ex eo qf quotannis^ duplici 
scriptura juncta, Oaertn. V. ad 
3> 44» 4» \ * 

Pojt ditm didmttm Latinaruml 



Vet. lib* dccimam. Latlnae fcriae 
per quatuor dics agebantur, pofl: 
diem x, quam actae eranf , re- 
novabatur hoc foedus. SIG. rrac* 
positionempo^ omittit perpcram 
VoflT. 2. Tum diem decimam habent 
etiam Lovel. 5. Portug. et Haverhi 
Sed vulgatum malo. Quamvis e* 
nim non scmper observatur dis* 
crimen illud, quod Grammatici 
inter vocem dies genere mascu* 
tino, eamdemque genere foemt* 
ninp usurpatam statuunt, ut su« 
pra vidimusad i, 12, 1. (*v. Serv* 
ad Virg. 2. Aen. 324*) attameii 
diem decimum hic praeferendum 
exiftimo tum propter atiorum om. 
nium codicum, in hanc lectionem 
conspirantium, auctoritatem,tum 
etiam quod Livius fere ubique 
ita loqui solitus fnerit. Gerte hoo 
modo pleVumque fofiero die^ ra* 
rilFime poflera^ dixit. V. ad locum 
^modo laudatum. kodiertih vel he* 
fternodie^ t*ad44, 38,*i. hoc dii 

27, i3, 7. 38, 5i, 7. die uno 24« 
i3, q. 32, 1) i4* €. 22, 4* diepri^ 
mo 4, 68, 8. 26, 5i, 4. 27, 32, 1« 
die atteroy ▼. ad 3^^ 29, 2. die ter» 
tio 3, 8» 2. c 69, 10. 10, 27, 7« 
23, 44) ^* ^* 4^9 >• c* 46» 6. 24« 
17, 8. 25, 19« 7. c. 3i, i4* a6, 261 

3. 3i, 45, 6« 32, 12, I. e. 22, 4. 
34^ i«> 6. c. 26, 9. 37, 38, 5. 44, 
45, 1. Epit. Liv. 112. die quart$ 

28, 18, 12. c. 33, 1. 3o, 8, 4* dii 
euinto 22, 5i, 2« 26, 27, i5. 37» 
38, 8. di£ texto 27, 5o, 1 die septi» 
mo 29, 35, 5* dieoctavo 4, 47t 6« 
10, 1, 9. die noni 21, 35, 4. dii 
deeimo 3, 33, 8. 36, 10, i. 39, 9, 

4. die tertiodecimit 27, 5, 9. dii 
fttintidecimo 3o, ii, 1. die vicesi* 
mo 6, ^9, 10. et similia alibi. 
(^'quarto tt tricesimb 27, 7, 1. ,fo« 
dem dii ▼• ftd 28, 34» t.) Quai, 

H % 



Digitized by 



Google 



Ill 



T. LITII 



ta: monumentoque ut effet, aeneam tabulam in 
aede Caftoris Romae fixerunt. vectigal quoque ei8 
Campanus populus juffus pendere in singulos quot- 
onnis (fuere autem mille C5t scxcenti) denarios 
nummos quadringenos quinquagenos. 



darm tamcii eliam cxcmpla in 
contrarium apud Livium reperi- 
f i, ilon difTiteorj verum illa hu. 
Jus generis longe praevalent. Ce- 
terum LatiHorum male praeferunt 
Voff.' 1. a m. a. Leid. a. Lovel. u 
Harlej. i. Gaertn. et Fragm. Hav. 
5. 16. Equitibus Campams ci^ 
vitas data] PaU. duo, et Campa- 
ni ed. redditaj non dai»» GEBH.. 
reddiea etiam Voff. 1. Lovel. 3. 
3. 4. redita Fragni. Hav. r# data 
Fiorent. rodata Leid. 1. ro data 
Harlej. i. quasi voluiffct librari- 
us civitasRotnana dafa, Mediata- 
meu vox abcffe poteft, et saepis- 
sime apud Livium abeft. Voces 
Mquitibus Campanis non adparcnt 
in Gaertn. 

, Monumentoque nt tssei^ aeneam 
tabulain in aede Caftoris fixerunt} 
Copula 7»e; deficit in Voff. utro- 
quc, Leidf. i. Lovel. i. «• 3. 5. 
Oaertp. Porlug. et Fra^m. Uav. 
fnonumvntumque ut esset habent 
Harley. a. et edd. vctt. usque ad 
Froben. qui anno i535. monumen- 
toque subftituit. JEt ita reliqui 
acripti. V. ad 24, 8, 20. Tum 
0tiam tahutam, ^ro annam iGaeri* 
ner. Deinde/«#r«ii^Voff. a-Leid, 
. 1. tn contextu, et LoveU 3. 

gussMs pendere tn singulosquou 
annis ) pendere singutos quotannis 
Haverk. ptnder^ in singutis annis 
Portug. efLovd. 5. pendere insin-^ 
guifs quotannis Harlej. «. pendere 
in sin^uiosque ahnos Fragm. Hav. 
pendere in singutos qtiotannos Voff. 
a. et LovcL 3. cum edd. principi* 
bus. pendere ifi singutos quod au. 
nis Leid. i. V. ad §. praec. pen^ 
d*re wi singuto quoianait Fiorcttt. 



Scd singuto poftca erasnin eft. 
Xpendere singutis in anuis Veith.] 

Fuere autem mitte et uxctuii'} 
Ne quis de hac lectione dubitet, 
ita ctiam in ,lib. vct. effe scito. 
SIG. Noftri etiam omne» hanc 
lectioncm scrvant, nisi quod,vo- 
cula */ desit inPortug. ai duan^ 
<i sitinLove1.4* V. ad 38, 37, 6. 
Sed ncc editi a vulgata scriptu- 
ra rccedunt. 

Denarios nummos quadragenos 
quinos"} Quod haec in casu accui* 
sandi legenda sint, fortaffe nul- 
li dubium. Cacteruni quod alii 
decuploauxerint hanc sumraam, 
legerintque quadrjngenos quinqua» 
genosy non itein ccrtum. penos 
dcnarios singulis coronatis da- 
bimus Budacana aeftimationcs 
qua suppulalioncprior lcctio mi- 
nutum quiddam singulis tribuit 
annuatim^quitibus, videlicetco- 
ronatos quatcrnos cum quinis 
denariis: altera verolectio qua- 
dragenos quinos coronato?. At 
annuam in univcrsos summam 
iinmeiisam 72000. videlicctcoro* 
natoruin, pofterioribus etiain sc- 
cuUs, quamvis magnac civiJati, 
gravcm. Hacc ea dc cauffa anno- 
tamus, ut vctufta cxemplaria di- 
ligentius introspiciantur. Nara 
baec in omnibus codicibu» vari- 
ata invcnio, cum equitum, tum 
summac pensionis numerum. 
GLAB. Hotomannus dere numm. 
c. 27. Cp. i6g.] deaercis denariis 
sive dccuffibus hunc locum ac- 
cipit. Mirum tamen, cur hunc 
annum ab urbe condita Dcxiii.es- 
sc scribat. KLOCfK. Hunclocura 
^xjponit.Stheliitt ad Folyb. c. 3. 



Digitized by VjOOQ lC 



L I B E n vin. c A V. xn. 



117 



XII. Ita bello gefto^ praeiniis poenaque pro cu« l 
jusque merito persolutis^ T. Manlius Romam rediit: 
cui yenienti seniotes tantum obviam exilTe con- 
Aat; juTentutem^ et tunC| et omni tita deinde, a- 
Tersatam ^um exsecratamque. Aiitiates in agrum ^ 



DUK. dtM numh quadrigtnis quitt' 
qiiageHtsQacrin, dtnarii Humtni qua- 
drigtnt quinquagtntni Lo v. 9. dtHa^ 
rii numttti ccci.. Lov.4- denarii nttm» 
mi quadfingtni quinquageni Lov. 5* 
denarii mimtni quadrageni tt quin^ 
quagtni Portug* et Haverli. dtna^ 
rii nummi quadragtni quinquagtni 
Heamii Oi«B» et L. 2. tfenarii num* 
mi qnadragtni quiniMgirl.i. ^ditio. 
nesque Aldo priores , Qisi auod 
Rom. anni i^?^* Parm. et forte 
paucae aliae casu accusandi con- 
ctpiant. denanos nummos quadri^ 
g§nos qnittquagtnosVoff. i.Ilarlej. 
j. et Lovel. i. dtnarios nummos 
^nadringtntos ^uinquagtntfs VoflT. 
9. et Lovel. S. denarios numtnos 

fuadrigtnos quinuufgenos l(loc]f. 
Leliqui omnes 9 et inter eos op- 
timiy in vulgatum conspirant: 
cui propterea non vii^etnr con^ 
troversia movenda effo. In loco 
Hototn. operae «be^rarunt , et , 
tiranspositis notis riumeralibus, 
DCZ111 pro CDxiif dederunt. E- 
jns verb sentenliam de denariii 
aereis^ quam latius prop^suit 
in lih. de re numm. c. ii. p.^S. 
examinatatque inprobat Gronov. 
3. de pcc. vet. i5, PraetereaCK 
Heame observat 9 Scalig. dc re 
numra. ant. videri voeem irf#w- 
mos abundarc : ncque eniro Li» 
vium dtnaristm nummnm^ sed de* 
narinm tantum , vocare ; neque 
adhuc denariumRomae.signatum 
fui0*e. Verum quemadmodum 
hic Livius voci denarrus j qnod 
natnra sua adjectivuro eft, addit 
subftantivum nfiiwiffKX, quodple- 
ruhique subintelligi solet, ita 
plene nummns se/ltr ii us dixitCie» 
pro B|ib. PoCU 17* E^uis $fi $» 



tanio poputo , qui hona C. Fahirii 
Poftumi ttummo sefleriio sibiaddicf 
vttii, Valcr. Max. 5, 2, jo. ' Ex* 
tuderunt^ tfi txsequrorum paraiut 
spftertio numt/io ipsrs pratheniibut 
a//^fV#r#/Ar. et AuctorE)pil.Liv«55. 
biu virgis catsus tft,ei seflertro num* 
m^ vtniri, quod ei ipso fortcLi- 
vio hausit. Praotcrea, quod pro 
altera ratione d^atur, non tolli» ^ 
tur, lic<?t induoatur voi nummoi 
Quin ita potuit Livius per pro« 
lepsin locutus eflV, quemarlmo* 
Sum flrptndia faerrt pro militare» 
antequani adfauc fiipcndia con» 
0ituta forent, supra dixit 3^ 68« 
6. et flipendia numerart pro nu» 
merare annos, qnos uuisque mi« 
lilavit, 49-58« i3. Aliaexrtnpl^ 
tupra notatasunradLivii 1^34« lo* 

$. 1. Ptcuniis poenaqut procn^ 
jusqui mtriio persot tis ) Quij^ 
non videat^ rcctius legi praemiis 
potnaqut^ O^L£N. Leetioneni 
(^elenit. proba^t omncs eodd\^ 
praeter unum Ilar^}. «. (]ui veu 
tefrum anteGelenium editionuiif 
teripturamservat. Practerea pi^a 
tftis merito Gaertn. pra cujttsqiea 
mtritis Portug, Haverli. Pragm. 
Hav. a m. «• et* Hearnii 'Oxon* 
B. Sed hae<5 verba omittontur 
iD VolT. ft. Infra e. 14 , i. Ui 
pro merfto cnfusqut flatuertiur, lOf 
44 , 3. tn consptctn duorum txtr* 
cituum tt CarviUm suas pratUfns» 
qnt meriio taudavit^ d$navitqti§4 
vbi quaedam ▼ide» Id prout ctd* 
^ut mcriium virtusqnt trtkt , dixit 
infra s6^^48« i4* Deiade ^psotutfr^ 
Id efkprosotutis y Gaertn. diss9m. 
tntis Florent. 

T. Mantins Jtomm rediit} Pirao» 



Digitized by 



Google 



ii8 



T. LIYII 



Oftiensem , Ardeatem , Solonium incursiones £ece- 
'runt. Manlius consul, quia ipse per valetudineni 

id bellum exsequi nequierat> dictatorem L. Fapiri- 

um GraflVtm, qui tum forte erat praetor, dixit: ab 
8 ^ magifter equitum L, Papirius Cursor dictus. . Ni* 

hil memorabile adversus Aiitiates ab dictatore ge* 



nomen deftoit in VofT. 9. Lovel. 
a. 3. Fragm. Hav. et Hearnil O- 
xon. L« I. 2. ac G. Titius Mallius 
liabet Gaertn. 

SfuvMiuitm^ 0t tuHCi §t omnivu 
ta detnd$y aversatam §um exstcram 
tamquB } juventutt^ et tuncj etom* 
ni vita deinde, auefsata exsecrata" 
^ue^dit\Q\»\, juventute etiam^ Leid^ 
^. Qaertn. et Fragm. Hav. Hinb 
prius 0/ deficit in Portue* et Ha« 
yerk. V. ad 9^4 44, S. Tum ad^ 
versatam Flor. VolT. diio, Leid. 
a.Lovel. 3. 4« 5. PortUjg. Havcrk, 
et Fragm. Hav. V. supra hoc 
Jib. ad 7, i4* ^versa causahoyeik 
I. sedr pofteriprcm vocem de* 
lendameflTe^ iibrarius. adpositif 
notis indicavit. aversatam esseeX' 
iecratamque Lovel. 'k, adversatam 
$umque exrecratam Leid. 2. 

$. a. In agrum Ofiiens^^ Jrde^ 
^em^ Soionium} Sotonius ager 
quis sit, adhitt^ cfuaero. ^ Sottina» 
^um ac Sotonatmm meminit Pli* 
i^ius 3« [i4* ^^ ^*] ^ nibil ad 
bunc locum, S^LAR. Agrum 5d- 
|o«f »11» fuifTe campum tfgri Lanu- 
yini ex Cic« 1» de Divin.36. do. 
«uit Glaverius 3. Ital. Ant. 4* P* 
939. et ex aljis optime inlnftravit. 
peterum Sotonum perperam eft 
in VoiTf a. et Lovel. 3. 

Quia ijfse per vatetudinom id 
Mlum exsequi ne^uieraf} Hic eft 
ordo verborum in Pall. pr. ac 
tert. quia id Mtum ipse per vati^ 
tudinem exsequi nequiverat. GEBH. 
Idem ordo etiam eft inLovel.3* 
Praetecea j9tfr vatitudinem VoflT. i. 
I«eid#daO| Lovel» ^uliiiiuei Por« 



tug. Gaertn. Haverk. et Fragro* 
Hav. V. ad 3, 6, 9., Tum neque* 
rat LoveL 1. nequeret LoveL «• 
nequiverat VolT. 1. Leid. 3« LoveL - 
4. 5. Qarlel. ;2. Portug. Gaerto, 
Haverk. et Fragm* Hav* V*«ftu« 
pra ad &, io> 10. 

Z. Papirium Crassum^ qui tum 
forte erdit praetor ] Praenomen 
^xsulat a Voir.. 9. et Lovel. 3» 
quinque ultima vero vocabnla 
ab Haverk. tunc^ pro tumy prae* 
terunt Lovel.5. Portug. et Fragm* 
Hav. V* ad 3, la, i5. 

.. $• 3. Quum atiquot nienses fiom 
tiva in agro Antiati tMbuissei} 
quum'atiquot fiatiya^ om i ITa , voce 
menses^ Lovel.4. etKlock.-Xum 
in agro Antiatis Gaertn. in agro 
Antiate Harlei. 2. et editt. vett* 
usque ad Ascens. anni i&3o. U- 
troque modo hunc^^casum sextam 
efferri , et Antiate^ et Antiati^ 
docet Voir..4* Gramm. ia« Ger. 
te pari ratione Privernati supra 
eft c. II, i3. et i4« Privernmte e^ 
?o, 9. Sentinate 10, »7, 6. Sinti* 
ffii// ibid. c. 3o, 4*^t c. 3i« i«. et 
ita in agro Interamnati dixitinfra 
lO, 399 t* et depoputato Atrnmta 
agro eodem cap. (* im mgro Lfri~ 
nati%si^ 34« i-) quare plerorumque 
codicum scripturam illi, quae 
in- unO ac priscis editionibus eft^ 
praeferendaro non dubito. Simi- 
liter infra eft c. i4y 8. Praeterea 
tu^buissent Gaertn. Paull5 ante • 
dictatore gefium LoveL 4* &• ^t 
Graertn. ab dictatoreregefium Leid. 
%.x sed syllaba initialis r« perp«« 



.Digitized by 



Google 



LIBER Yin. Cap. XII. 



119 



llum eft, quum aliquot menses ftatiya in agro Anti*' 
ati habuiffet. Anno insigni victoria de tot ac tam A 
potentibus populis, ad hoc corisulum alterius nobi- 
li morte , alterius sicut truci , ita claro ad meipori- 
am, imperio, succefiere consules Ti. Aemiiius Ma- 
mercinus et Q. Fublilius Fhilo; neque in similem 5 



ram tepetita eft et praecedentis 
voci8»yllaba.finali. 

j. 4« ^*ino iHsigni vicforia d$ 
$ot ac tam poteittibus populis'^ An. 
. »0 iftsigni victoriae Leid, i. pfo. 
rciit. Harlej. 1. et Lovel, j. ac 
5. a m. 1. Deindc de tot ac po* 
ttntibus Lovel. 5* et Haverlu dt 
tot ac patentibus Portug. Alibi 
etx^mpotinselpatMs commutan- 
tur. V. (♦ ad «1,7,5.) N.HoinR. 
ad Ovid. 7. Metam. 460. de tot 
mctam potcnfibtts Florent. in quo 
acta^ crasa Iriera iff, emehdatum. 
cft a manu sec. de tot actc potem» 
tibus Lovel. 5. in quo acta dedit 
manus altera. et ita eft in edd. 
Bom. anni 1472. Parm. Tarvis, 
utraque, aliisque. Male. Infra 
si, 96, i3. Quum tot ac tam vali^ 
dae eluctandat manus esstnt, Ali- 
bi tot tem. omiflTa conjunctione, 
di*it Livius. Ita 5, 64, 5, Con-^ 
juncti cnm Aequis f^otsci, tot tam 
vatida oppidn, ubi alia exempla 
▼iHc. tot ac tam poputis potenti- 
tus , mutata vocabulorum serte^ 
Gaertn. 

Ad hoc consutum atteriusitmobiti 
morte} adhufi eonsutum Leid. s. 
ud hatc consutum Hearnii Oxon. 
C. V. infra kd 21, 5a, 10. Tum 
nobitis morte Ilarlej. 1.- Moi datOp 
prt> cfaro^ Portug.^et succresctre^ 
^ro successere^ HaverK. Tum^bn. 
sutes deefi in Lovel. 4* 

T, Jemitius Mamercns ) TV. Ae- 
tuitius Mamercittus Diodorus [U 
16. p. 65*7.1 et vet. \\h, SIG. T. 
^tmitiushoyeH.ii. et Haverli. 7?. 
ius Mmitim» L«id. a« LoveL t« 



Portug. etPragm. Hav. TttiusAu 
mtttus Florcnt. Leid. i. Lovel. i. 
U^^?r^®j- »• J^eliqui recte e\ 
Ttberti praenomen tribuunt. V. 
•upra ad a, 61, 1. Teftatur au- 
tem Pighius in Ajina?. ad ann. 
CDXiv. perperam 7". Aemfliut \m 
yulgatis Livii exemplaribu» legi, 
in vetuRioribusautem rccte Tibe^ 
Wi praenomen iiJi dari. Verum, 
nisi per vetufliora eiemplaria in- 
telligat cditionesSigoriii, omni- 
no erravit. Ouascumque enimi 
Sigonioantiquiotesvrdi, perpe. 
ram Titt pracnom'en praeferunt» 
Praeterea Mamertinus Voff. a. 
Le«d. I. LovoL 1. a. 5. Haverli* 
et Fragm, Hav. Numentinus Pof^ 
nig. Mamercusheid.i. Lovel.4. 
Harlci. a. Gaertm et Hearnii O. 
jon. L. I. B. et N. Sed rect» 
Sigonius ^/«'^«rrr/fMxreftituit. V. 
bupra ad 4i a5, 5. e.'6i, 1. 6, 1, 
«.7, 1-2» c;3i9, 17. 8, 1, 1. e.i6, 
12. c. ao, 3. et alibi saepe. 

£t Q. Pubtius Fhito) Pubtitiuf^ 
ut ante. SIG. Duae voces et 6. 
desunt in Voff. utroque» Leid. 
utroque, Lovel. quinque, Han- 
lej. I. et Fragm. Hav. Praeno^ . 
men^. solum omittuntHarTe|. 2. 
Florent. Port. Gaertn. et HaverV, 
Tum P. Phito legunt Lovel. 4. 
Gaertn. et Hearnii Oxon. B. ae 
C. Sed recte Sigonibs Pubtitius 
reftituit, u<eft in Flor. Leld. 1. 
Harlej. utpoque, et I^locli. quod 
tnscitia librariorum pafTim in 
JPubtius depravatum efl. V. ad 9^ 
55, 4* 6, 19, 5. Epit. Liv. 8. In^ 
fra hoelib. c, i5, 9. c, 16, 19. c. 
17» n. c» ssi 9. 9, 7, i5, e. »6» 



Digitized by VjOOQ lC 



120. 



T. LIVII 



ipatei^iam re^inj et ipsi aat suarum rerum, aut 
partium in republica magis, quam patriae, memo- 
res. Latinos , ob iram agri amiOl rebellantes 9 in 
campis Fenectanis fuderunt, caftrisque exuerunt. 
6 Ibi Fublilioi cujus ductu auspicioque res gejlae erantj 



di, 10,8, 8. cap. Q, s« et pat* 
•im. Denique Fkihn VoflT. 2. et 
I^ovel. 3. verum uUima litera n 
perperam repetita e& ex initio 
vocis sequentisffr^fi^. CerteLo. 
vel. 3. hinc tqtt*y pro Heque, 
praefert, Philow^ua^ im simiiem 
Florent. ) 

$. 5. N^qutiHsimiUm maieriam 
fgrum, $$ ipsi ant snarum rsrum ] 
Gum nequt dixiflet , sub jungit a- 
)iam sententii^m. Suspicor defe- 
ctum eSe , quem ego absque ve- 
tufti eodicis fide non facile refti- 
tuerim. GLAR. Inmeritb Glare« 
anus locum defectum credit. 
Ilam ne^ut reaolvendum in r/ »0«, 
quasi iforet et hoh iu simitem mam 
teriam rerum ,. et ipsi etc. Ita in* 
fra hoo ipso cap. Namnequeeri' 
minari apud poputum Patres defii^ 
tit^ et cottefam dictatorem, dixit, 
Flura ex Gic. aliisaue exempla 
cdnlegerunt Sfewich. de Partic, 
ling. Lat. in Neque, #/. et Tur- 
^ell. dePartic. Lat. serm. c. 101. 
V. eliam GK Cortium ad Salluft. 
Jug. I, 5. QeiervLm ut suarum re^ 
rum Voff. a. V. ad 4, 11, 8. aut 
rerum snarum Lovel. 4. T6 aut 
deficitinLeid. 9. sedomncsquin* 
que pofteriores voces omisit li« 
))rar]U8 Fragm. Hav. inerrorem 
abductus repetitione vocis re* 
rum. V. ad 9, 11, 11. Mex in 
rempubticam^ pro in repuhtica^^ 
Flor. Vofl*. 3. et LoveL 3. 

Oh iram agri amijft rehetiantes} 
ah iram Harle|. 1. oh ira Leid. !• 
ab iraFra^m. Hav. quod proba- 
ri pofTet, si plurium codipum aa« 
cioritas accederet. V, a^ 94» 3^» 
t. et ad a6, i| 3« 



In campis Senectanis'] Id mihi 
ignotum ; quaroquam quidam /Vw 
nectanis emendarunt, noo minva 
obscura voce. GLAB. Cluveriua 
3« ItaUant. C4. p. 065.] legitPir. 
danis. JAG. GR0r9. Douiatiuf 
etjam hunc locum corruptum cre. 
didit, ac varie tentavit. Primo 
enim legit in campis Faufiinianis^ 
quae part erat agri Falerni, ant 
in campis Fregettanis^ vel Setinisf 
qui in Volscis etPriverno proxi- 
mi. Verum, quum loca haec fue« 
rint extra Latium vetus , et no* 
mina ipsa aFenectanis^ velSene* 
ctani s i nimium differant, poftea 
se legere malle addidit in campis 
Fereutinis , qui et regione et lU 
teris minns «liftant, modo ab a'. 
. C[ua et luco Ferentinae, nbi La« 
tinorum comitia habebanfur, a- 
libi campos Ferentinos legeremu^ 
in cantnis Senectanis In nuHo mihi 
cod. oovium fuit. Et ita' demum 
editumitveniab Ascensio, quura 
priores Fenectanis y vel Fenecta-- 
riis, exhib|irirent. Aspensius et- 
iam Senectariis in- margine often* 
tat. in campanis Fenetanis prae« 
fert Lovel. 1. in campis Fenetanis 
Leid. 1. in campis Funefiinis hom 
vel. &• in campis Ferentariis Vofl*. 
9. et Lovel. 3. in campis Feren^ 
tanis Portttg. Gaertn. Haverh. et 
Hearnii Oxon.B. et G. qui / « «• 
gris Ferentanis in cod. L. 1 . in- 
▼enit. quae lectio non multum 
a Doufatii campis Ferentinis abit. 
8ed in campis Fenectanis servant 
VoCr.i.Leid. i.Lovel. S.4* Har« 
lej. uterque, Fragm. |Iav. et Flo- 
rent* Tria autem baeo vocabula 
omisit libraritts Kloch. Qnam* 
▼ii alibi c0kmpiFen$cttmi noanio^ 



Digitized by 



Google 



LIBER Vin. Gap. XIL 



121 



m deditronem accipiente liatinos populos, cpiorum 
ibi juTentns caesa erat| Aemilius Ad Pedum exer* 
oitnm duxit. Fedanos tuebatur Tiburs^ Fraeneftinus, 7 
Veliternusque populus: yenerant et abLanurio An^ 
tioque auxilia. Ubi quum proeliis quidem -superior 3 



morentur» eo8 tamen sollicitare 
hon audeo. Si enim locorum no« 
mina, quorum semel tantum men- 
tio obcurrit, in saepius memo* 
rata mutanda forent, quantanon 
saniflima tentandi fenefira teme- 
rariiscriticis aperiretur. fuitr$^ 
pro fudtruHt, eft in Oaertn. 

{. 6. In dedhhwm a€eifi$ni$ La- 
tinos' popntds ] in dedictiontm Lo- 
veU 1* in dtdieatiomm Leid. i. 
sotV-mni jerrore. V. infra ad 5» 
489 4* ^^ deditiom Voff. ambo» 
iovel. 3. et Fragm. Har. Male- 
V. ad 33, ao, {•• Fraeterea tfmf e 
t$ Latinos poputos Lcid. 1. dcce- 
ptis Latinis populis Lovel. 3. et 
Oxon. L. 2. apud.Hearnium nuU 
lo sensu. Paullo ante /^iV/m anjff- 
cfo^ug^ pro duetUy VoflT. a. Leid. 
1. et Lovel. 3« et paullo poft di- 
aity pro duxitj LoveL i* V. in« 
fra ad 38, 43ri- Praeterea uhi^ 
pro ibi^ Harle). 2. V. ad 17, 5^ 
9. Tnxmceseraty pvo ea$sa erat y 
Flor. eefferat Kloclc. 

$. 7. Pedanos tuebatur Ttbursj 
Preteneftinus^ Feliternusque popuius} 
I^alat. 6ee. tuebantur. GEBh: Ita 
etiam VoflT.i. Leid.a.Lov. i.3«5/ 
Port. et Gaertn. itaque se in Thu* 
an. Patl. et VolT. antiquiore re- 
periflTe) Gronov. infra teftatur 
ad 36, 16» 6, eamque lectionem 
jam anno i644« '^^ contextum re- 
cepit* Certum eft, utrumque, 
tuebatur et tuebantur^ dici poflfe. 

Siium autem prius defendant et 
ures et melioris notae codd. 
illud etiam revocandura censui. 
Praeterea Jtburis Voff. i. Fragm. 
Hav. et LoveL 5. a m. 1. inquo 
Jibur e^ a mana altera. Tjfbius 



Harle). s. et pleraeque edd. ante 
Mediol. anni i5o5. Tlburtinus Lo' 
veL 4* quo etiamutitur Liv. 9^ 
3o, 7* Quum tamen reliqui codd. 
conllanter alterum servent, id. 
que etiam Romanis, inprimisLi- 
vio, frequenssit, eamlectionem 
non muto. V. Cluver. 3. Ital. 
Ant. 4* P« 958. Tum Praenefirinus 
Fragm. Hav« Peneftrinms Gaertn. 
Praenefterinus Leid. a. tota haeo 
vox exsulat a Lov, 3. relicta tamen 
lacuna. Deinde^«/i/r/MMxf «« VoflT. 
3. LoveL >• etGaertn. reUetrinus-» 
gue LoveL 4* 

Fenerant et ab Lanuvio Antioque 
auxitia'] Lavinio ex vet. lib. ut 
poft dicam. SIG. Venerunt Vott^» 
9. et Fragm. Hav. Tnm vocula 
et deficit in VoflT. a. Portug. Ha- 
verk. et Fragm. HaV. praeposi- 
tip ab in Lovel. 5. • Illam tamen 
8U0 tempore agnovit Priscian. 
qui probatnrus , nomina civita« 
tium cum praeposltionibus pro- 
latamaxime apud hiftoricos inve- 
niri , inter alia etiam hunc I0- 
€um laudat i5. Gramm. p. 1007. 
Efus praepositionis loco a prae- 
ferunt VoflT. i. Leid. s. LoveL i. 
et Gaertn* Deinde Lavinio^ ut 
Si^onius emendavit, VoiT. 9. 
Leid. 2. LoveL quinque» Harle}. 
3. Portug. Gaertn. Haverli; et 
Fragm. Hav. ab S^nusio Florent. 
V. mfra ad cap. seq. $. 5. ubi 
rationes dedi, cur priscamlectio. 
nem Lanuvio revocarim. 

$. 8: Quum proetiis quidem ssu 
perior Romanus effet} Romanussum 
perior^ trajectis dictionibus, Lo. 
veLs. et3. sed vox i{a«Miiiif noa 
adparet ia VoflT.a*^ 



Digitized by 



Google 



129 



T. LIVII 



Bomanus elTet^ ad urbem ipsam Pedtim cdftraque 
eociorum populorum^ quae urbi adjuncta erant, 
9 integer labor reftaret; bello infecto repente omiiToy 
consul, quia coUcgae decretum triumphum audiVit^ 
ipse quoque triumpbi ante yictoriam flagitator Ro* 
lo mam rediit. Qua cupiditate obfensis Patribus^ ne^ 
gantibusque, hisi Pedo capto aut dedito, trium« 
phum , hinc alienatus ab senatu Aemilius seditiosis 



Cafira^u$ soehrum poptttorumt 
quae urht adjuncta tfant^^ dum iii- 
Ugtr tabor rtflaret] Le^o dum ta* 
iutH iHttgor, In aliis ro dum abeft, 
etiam in MS. HLOCK. eaflraqut 
sorum popuhrum Flor. in quo 
ipsorum poputorum a m. i. cor. 
rectamerat. eaflraqutipsorum so- 
tiorum poputorum Fragm. Hav» 
Tum pronoroen tpuat deficit in 
Lovel. -9* Deinde vtrhi adjuucta 
Leid. I. V. ad 6^ 17, 3. «61 ad^ 

{'uHctahoYe\, s. urhiadjuHcti ilar» 
ei. 3. T6 dum y auod in vett. 
edd. f raty non modo Aldut eum. 
que secuti recentiores omise. 
runt, sed etiam in niillo MHo 
comparet. Neque cauflam video, 
cur cum Hlocliio, invitis omni. 
bus^odd. vocem tamtn interpo» 
nerem. Non perpetuo enim vo- 
cem quidtm particula tamtu simi- 
lesveexciperesolent. Certeabefi 
etiam infra 4^9 iB, ii* CohsuI §' 
quo ddveetus suos quidtm a fuga 
rtvoeavit: ipst^ dum ineautius aa. 
U sigua obvtrsatur, mtjpti iraft" 
etus eecidii. {* 45, «4, 4.) 

$. ^» ^riumphi autt vietoriam 
flagitator Eomam rediit] trium» 
pkantt vicioriam flagitator GaerU 
ner. triumphi aut vietoriamftagim 
/a/or Portug* triumpho antt victor 
riam flagitato Lovel. s. Male, 
flagitator ut supra 9, 4^« ^^* 
inter primorts pugnat flafjtator» 
Paullo ante trfumphum deficit in 
Gaertn. itriumpknm dihvri kinc 
VeithuJ ' 



$. 10. ^ua cupiditatt ohftusus 
PatribuSf utgaHtihtisqut] Procul 
dubio legendum efi. offfnsis Patrim 
hus: praesertim cum subsequa- 
tur Hegautihusqut, SIG. Non a« 
liter legunt omneSy quas consu« 
lui 9 ^ edd.^ Sigdnio pripres $ ut 
nesciam, ubi demum ojSftHsusitk' 
venerit : quod mibi in solo Ha- 
verlt. obvium^fuit. Deindevocu- 
la que deficit in Lovel. a. Mox 
misi Pdat eavto kauddtdito , id 
efi pratdat^ Leid. 1. uisi ptdtea'» 
pto aut dtdito Harle}. 1. Ptdo ea» 
pto autdtbitoHar\ei, s. sollemni 
scribarum aberratione. V. N. 
Heins. adXlaud. i. in Eutrop. 
45. adNason. Ep. 7. Her. io3. et 
CeU Burm. adQuiocti). Declam* 
gy 5« Adde in£ra cap. seq« $• i5. 

Stditiosis tribunatibus siiuitem 
deinde consutatum gefltt] MS. Fuld* 
stditiosi trihunatus simittm, MOD« 
Modius e Fuldensibus indica. 
vit stditiosi tribuHatus simittm. 
Vulgata seriptura residet in 
MSS. Pall. VetufttflTima tamen 
editio stditiosum simittm trihuna* 
tihus deindt coHsutatum g*ff}t. ex 
intcrpolatione editoris* GEBH. 
Utin vctuftifllmaed. se invenifle 
Gebh. teftatur^ in omnibus ob- 
eurrit excusis ante Aldum, cj^ut 
primus eam lectionem reeepit,~ 
quae nunc vulgo exftat. Ramau- 
tem firmant omnes codd. excepto 
solo Harlef. a. qoi antt. edd. con* 
•enUt. Hefue o|»ui eft^ ut ouib 



Digitized by 



Google 



LIBER VIIL Gap. XII. 



12$ 



tribunatibus similem deinde consulatum geilit. Nam 1 1 
neque/ quoad fuit consoli criminari apud populum ^ 
Fatres deAitit, collega haudquaquam adyersantei 
quia et ipse de plebe erntt (materiam a^utem prae^r i^ 
bebat criminibus ager in Lattno Falernoque agro 
maligne plebei diyisus) et^ poftquam senatus^ finire 
imperium consulibus cupiens> dictatorem adrersus 
rebellantes Latinos dici, julRt, Aemilius j cujus tum i3 



MQdii Fttld. stditi^si iriimnatMs 
simittm legamus. V. supra ad 6, 
i3« 3. VsiMo^hiiXehmc atienatus^ 
pro kine\ Lovel. 4. Qaomodo 
ftaepe peceatur in Mftit. V. ad 
%b, 4^, 9. Tum a simatu Gaertn. 

$. 11. , Quoad fuit shusut'] qu9 
affuit cousut Lovel. 1. a m. 1. et 
Haverk. quod affuit consut VolT. 
2* et Fragm. Hav. quod fuit cou^ 
sut Florent. ct LoveL 4« ' ^* >u- 
pra ad 6, 38, i3. Tum in ver- 
I>is sequentibus haud quamquam 
Lovel. 1. 3. 5. et Fragm. Hav. 
V. ad 7f 26, 8. Mox vocula st non 
exftat in VoiT. 3. et LoveL 3. 

$. 13. Agsr in L^sino Fatsmo* 
qfU€ agro matigne ptebi dioisus'] 
Dele t6 agro* Sie supra C c. ii, 
14 • ] Bina in Latino jugsrat ita 
' nt dodrantem ox Privernati compte^ 
reutp data. T. FABER. Scio pos* 
•e excttsari , quum priore looo 
partem proprie illam designet* 
qnae sub sortem et perticam ve* 
nit, pofteriore omne territorium 
eorum ^opnlomm. Si tamen to 
mgro vetus aliqttis liber exclude- 
ret, fbcile intelligerem illttd i}>« 
aum, vel «d soto: ut cum dioi* 
mtts, in hojticofin pacato. 3» [6» 7.] 
NoH diutius se in Hernicohojfis con» 
tfnuit, 89 C34^9.] Sine commeatu 
vagi mitftes , inpacato « in hofiico 
errent. J. FR. GhOX. Omnes mei 
▼ocem agro uno ore defendant.^ 
T7ec video^ cur viris doctis ea vox 
•ttspeeCa elfo deb^Ut ^ patijnii» 



ter tttlerunt supra cap. praee. 
Latinus ager^ Privernati ad^ito a» 
grOf et Faternus ptebi Romanae di» 
viditur, Ne repetitio vocis agef 
otffendat, ▼• supra ad 1 , 3^ 9. 
Celerum copula que deitoit in Por« 
tttg. et Haverk. matigni praefert 
idem Haverh.- Praeterea ptebei e» 
,dtdit CL Jao. Gronovius, ^uod 
firmant Floreht. Voff. i.lieid. i* 
LoveL 1. Harlej. i* Gaertn. et 
Hlock* V. ad 3 , 4^ 9 ^. 

Ett pofiquam senatus r finire im» 
perium eonsutibus cupiens, dictato^ 
rem adversus rebettantes Latinosl 
Vocula et deficit in Voff. utroc[tte^ 
Leid. utroque, LoveL i. %. 3. 5* 
Poirt.Gaertn. Haverlc. et Fragm* 
Hav* Deinde impetium^ cupiens 
consutibus Voff. i. Leid.a. LoveL. 
1. 5. Portug. etHaverlc. imperium 
eonsutibus capiens Voff. a. De hoe 
errore scribarum v. ad 10, 3&9 
4. Poft vooem cupiens inseritur 
nequibat in LoveL 5. a m.-a. Por^ 
tttg. Gaertn. Haverk. et Fragm. 
Hav. CVeith.] Twn dictatorem di* 
ttit adversus rebettantes Latinos 
discussit Florent. pro quo inter 
▼ersus deind^ adsoriptum t^did 
jussit. T6 dixit autem ex §. seqi 
male fauc inrepsit. advetsus nbetm 
tantes Latini Haverk. Verba ad^ 
versus rebettantesetci cottegam dh 
ctatoremAemnl in Leid. i. LoveL 
3* et Harlefr 1. libri^iorum cu!» 
pa, quibus frandi fuit repetitio 
▼oeis dietatorem. V. ad^, ii| 11» 



Digitized by VjOOQ lC 



iib4 



T. LIVII 



fasces erant^ collegam dictatorem dixit; ab eo ma- 

a4 giAer equitum Juriius Brutus dictus. Dictatura po« 

pularis^ et oratlonibus in Patres criminosis, fiiit^ 

et quod tres leges secundiffimas plebei^ adtersas 



$• i3« Jiemliiusj cttjns tum faseis 
0rami} Vct. lib. cui, ut 2, [i, &.] 
Bruius pripr » coneedtnt» colUga « > 
fasces hahuit. Et alibi [3, 70, i.l 
de eadcm re : Pcnes ^uem summti 
imperii erat, .» + Haec non pro- 
,,bant, r«f pror»yttx legendum/' *{* 
SIG* Pal. »ec. Aemitius , cui fa» 
sces erant, GEBH. Aemilius ta* 
meuj cui suceesserat Lovel. %. >/#- 
milius tamctif cuifacesserant Leid. 
9. Lovel. 1. et VolT. 1. in quo /a. 
/ €esserat a m. 9. emendatur. Aemi" 
tins tamen^ cuifas cessetat Vofl; 9. 
elFragm. Hav. a m. 1. in quo ma- 
iius altera repo9uitu^tfMrf/i»f, tum 
€ui fasces erant. £t ita eft in Gaer t; 
ner. Aemitius^ tum cujus fas^s 
4rant Loyel. 4* Aemitius , cui fa^ 
sceserant Lovel. 6« Portug. ct Ua- 
wttM* eui^ pro cujus^ se etiam in 
Oxon. B. et C* Inveniire, Hear« 
tiitts tcfiatur. Utrumq^e, cui tum 
fasces erant et cujus ferri poteft^ 
rrior firmaretur lectio illo ei . 
99, 45* 6« Farro fofiero die^ cui 
sers ejus diei imperii trat, sigunm 
pugnai proposuit, Fofterior ei eo- 
dem 999 97, 6. Se optimum ducere^ 
aut diebus atternis^ aut partitis 
gemporibus , atfarius summum jus 
imperiumque ess4» et c. 4n S,.Ob* 
ftitit Pauttust cujus eo di^ impcm 
rium erae, £t pro bac lectione 
•tak optimus Fiorent^ T6 dixit^ 
«fiiod sequltur^ deeCt quidem im 
Florent. sed» ut modo vidimus^ 
liinc migrarat ia verba praece.» 
dentia. 

Magiper equiium ^unius Brutus 
dictus^ Hic eft D. Junius Brutus 
Scaevay qui poO; consul erit. SIG. 
magifirum equitum inepte VoflT. 1; 
JLeid. 9. et Lovel. 1. Tum dictus 
Sanius BrutUM Lovel. 4* fui ord« 



suspieionem iajeeit, praenomeii 
D, a librariis non iptcllectunfi, 
bic culpa eorum excidiCTe, atque 
oTim scriptum fuiiTe />• S^nins 
Bruins dictus* 

§. i4* Dictatura poputaris, ai 
orationibus in Patres criminosis ^ 
fnit) he%o Dietator poputaris, nam 
sequitUr teges tutit. alioquin (lety 
ut dicamus Dictatura teges tutjitd 
Sic vet. lib. SIG. Probat Sigo* 
nitts e suo Dictator poputaris, quod 
et ego reperi 1n PaUscc. Cam. 
panique recensione. Sed vulga* 
ta, quia et melioribus rationU 
bus, quas, quia inpropatulocui* 
vis sunt« njhil attinet tngereve^ 
et sincerioribus codicibus fulci« 
tur, non erat excludcnda luco 
publica. GEBU. Sigonius Dictn^ 
tor, Sed v. notas ad L 34 9 6. J* 
FR. GRON. Dictator popularis 
etiam Voff, 1. Leid. 2. LoveL i. 
9, &. Portug. Gaertn. Haverlc. 
Fragm. Hav. a m. 9. ct Heamii 
Oxon. N. B. ac G. [Veilh.] Sed 
recte Gebhardus et Gronoviiu 
vulgatum tuentur, quod servant 
reliqui codd. et |nter eos bptt« 
mi. Non insolentiUs enim dieies* 
fura ponitur pro dictatore, quam 
Latium et Capua pro Latinis et 
Gampanis cap^ praec. |. i9. ser» 
vitium pro servis. V. ad 



3, i5,9» 



quod orationilmSi, addita media vo- 
ce, Gaertn. Male./w// enim, quod 
sequittir, referendum ad praece* 
dentia. Diclatura futt popularis 
primo orationibus in Patres ci*i* 
flninosis , deinde quod tres le^es 
etc: Voees in Patres desunt in 
Haverk. Poftea criminosus noii 
fnodo plerique codd. qui paullo 
aitfe.J[^fV#«/«rprafif«rebantt ttd 



Digitized by 



Google 



LiBE^ yiii; Ca*. xil 



1^5 



noblilitati , tulit: unam^ ut plebiscita omnes Quiri- 
tes tenerent: alteram^ ut legum, quae comitiis cen- i5 
turiatis ferrentur^ ante initum suffragium Fatres au- 
ctores fierent: tertiam^ ut alter utique ex plebe, quum 16 



insup^r etiam Leid. 1. VoIT. a. et 
Lovel. 3. 

Tres hgts secundhsimas pt^htit 
adversas ftobUitati^ iulii} ftcun^ 
dissimas Leid. a. Scd similitudo 
Iiterarum / et / librai^io» in er- 
rorem abstulit; V. ad 23,^28, 10. 
Deinde, quura priores editi ha. 
hercnt pieti, primus J^c. Gronov; 
pitbci subitituit. Et ita e& in Flo* 
reot. et Voff. i. V. modo boc cap. 
ad $. 12. Voces plehei^ adversa^ 
nobilitaiif iuiit • unam^ ut de»unf 
in Voir. 2. Leid. 1. Lovel. 3. ek 
Harlej. i.^ lit omitlendis eaulTa 
exftitit initiura voei»' sequentis 
plebiscita» ^ 

V [^t ptebisciia cmues Quiriies /#. 
ttereut] Legem deplebiscitis, om« 
nibus <jjuiritibuBobservandi8^non 
a Q. Publilio Philoue (ita legendum 
eftf nun Q. Pubtio, ut palTim er* 
rant codicus) dictatore, sed ab 
Uortensio latam, auctor ell Geji. 
lius 15» 27. GLAR. Co«tra aiii, 
utPIiniuSy Geliiusy eMa<*i8<^o»- 
sultiy qui hanc legem primuni 
latam eU*e a Q. lio^tensio dictato* 
re scribunt , ut poft dicam in C* 
pitomal.ii. SIG. Contra alii, 
ut PlinLus 16, 10. Ageiltus i5, 27. 
Fomponius J. C. in leg. &. $.8, 
D. de orig. iur. Lnperator. in$.4* 
InHit. de jur. nat. gent. et ciy. qui 
lianc legem poft demum anno 
CDLxvti. M. Valerio Maximo, C 
Aelio Paeto consulibus^ a Q. Hor- 
ten^io dictatorefsecelTionis a Ja- 
niculo reduccndae caulla, latani 
cITe tradunt. HLOCK. Primi M* 
Horatius dtL. Valerius consules 
legem centuriatis comitiis tulere 
prqximo, poll decemviros abro- 
gatos; anno, ut, quod tributim 
plebes juITiiret, populum teneiret. 



y. supra 3» 55, 3. Quae lex quuni 
pauUatim in desuetudinem aBiis- 
let, eam nunc reduxit Q. Publi« 
lius Philo dictator. Verum quum 
et illain inpotentia patriciorum 
pauUatim abrogallet, tertius eara^ 
reduxit Q. Hortensius dictator^ 
ut docent loca a viris doctis hie 
laudata. V. etiam Pighium in An« 
nal. ad'ann. cdxv. p. 3ia. etcom^ 
mentatores ad 1. L Gellii; ubi pik-* 
dendo anachronismo Oiselius le« 
gem Uortensiam latam scribit an. 
no urbis cond. ccci.xvii. (quiim 
lata sit anno gccclxvii) eamqu^ 
antiquiorem ftatuit hac Publiiiat 

2uani anno ccccxiii. latam tradit. 
leterum plebescita Lovel; 5. pie» 
beiscita Leid. i. et^Harlej. i* 

5. i5. Jnte iniium suffragium. 
Fatres auctores fiereuf] l>e hac le- 
ge, ut etMaenia, qua idrem poft* 
ea co.nfirmatum eft, v. Pighium 
in Ann. 1. l. et ad^ anti. colxvi. 

S. 410. sed inprimis Gronov. i. 
bs. a5. Ceterum haec vocabula 
male omittuntur in.Gacrtn. 

$. 16. Quum #0 ventum siif »/ 
Utrumque piebejum fieri ticeret] Mi^ 
ror 9 iion boc loco notatum^ elTe 
aGlareano Livium^ qui scripse- 
rit, eo ventum e(£e, ut utrumque 
ptebejum censorem fieri liceret^ 
cujus rei nihil ante memincrit.' 
Nam de aUero tantum occupato 
a plebe censurae loco egit. Hoe 
tamcn si quis fecerit, injulle fa- 
ciet. legitui* enini mendose ia 
vulgatis libris, recte autem in 
manuscriptis, sic; cuuee&ventum 
siiy ut utrumque ptebejfum consu^ 
fem fieri ticeret : sensus ell , "ut , 
quoniam, quod gravius erat, con- 
celTum e^ a Patribus» utrumque 



Digitized by 



Google 



laS 



T. LIVII 



eo rentum sit, ut utrumcjue plebejum consulem fieri 

1 7 liceret^censor crearetur. Flus eo anno domi acceptum 

' cladis ab consulibus ac dictatore^ quam ez yictoria 

; eorum bellicisque rebus foris auctuiu imperium; Fa- 

tres credebant. ' ^ v 



eonsalem ex ]^lebe Ceri , conce- 
dant id etiam, quod levius We 
videtur , ut alter utique censpr 
^x plcbe fiat. De utroque autem 
coi\8ule piebejo lata lex anno 
CDX1119 ut ait Livitts 1. 7. extremo. 
SIG, Vulgata scriptura fraudi 
fuit Aiit. AuguG:ino, qui in libro 
de Legibus scribit, tertiam legem 
Publilii fuilTe, ut alter ex plebe 
censor fieret, ttsi utruntquejam 
iunc fieri tieibat» Liv. 7, 4^2 » «• 
non pro certo refert , jam ante 
cautum fuifle , ut ambos consu* 
les plebejo$ creare liceret, sed 
^e hoc apud auctores quosdam 
inveniffe dicit. Si verum eft, quod 
boc loco scribit,res certa eft^ nec 
tamen usurpata ante annum ur- 
bis iDxxxviii. quo primura duos 
plebejos consules factos tradit 
38, 3i, i3. Quamquam bi neque 
iisdem comitiis creati sunt, nec 
simul magiftratum geirerunt,quod 
alter eorum se cx decrcto augu- 
rum consulatu abdicaverat, in cu- 
jus locum patricius subrogatus 
eft. Hiftoria eft in 1. aS, 24. et 
3i. DUH. N0I0 Sigonio vocem 
consultm addenti adversari. No- 
tandum tamcn eft, cam npn ex- 
Aare in Plor. Voff. utroque, Leid. 

* tktroque, Lovel. quinque,Harle). 
iitroque, Ktock. et Fragm. Hav. 

• a m, 1. Godicum suorum scriptti. 
ram.poninemordtHearnius; Si- 
gonii auteih emendationem per- 
peram J. Fr. Gronovio adscri- 
bit. 

5. 17. j9b coHsutibuT ae dietatorf] 
a co Msutibus ac dictatort Lov. 2. et 
Fragm.Hav. ab eomsulibus ct dicta- 



t9r$ I^eid- s* n eoivmtibus a dictom 
torfi LoveL 4* ^^ (xkertn. 

Auctum imperium Fatrcs ^rcds» 
banf^ conventum imferiumheid. 9, 
et Lovel. I. Tum tiredebaHt Fatres 
HaVerk. sed vox Fatres non ad- 
paret in Portug. 

$.1. ^. Furio Camitto ^ C. Macm ' 
nio consutibus} In Diodori Alexan- 
dro n* 17. p. 56a.] pr^ C. MtniOf 
C» ^antius legitur, quod non pla- 
cet. Nam oportebataUerum con« 
sulera ex plebe e0e. £t Prinias 
34« &• Menium habet. Quidam, 
quod Menius ^bscurum sit no- 
men, C. Menenium legerunt, qui 
poftea dietator fit libro sequente 
[c* 26, 7.] anno ab urbe condita 
cniLi.^ Quidam et lib. sequcnte 
Maenium legunt, non Menenium. 
Scd fieri potuit, ut nomen es. 
set obscurum, quia ex plebe erat, 
et alius pollea fuerit dictator, 
quapropter cuique libera sit bac 
de re conjectura. Legendum et. 
iam Z. Furio Camitto lU Nam pri- 
mum fit anno cnvi. GLAR. rli- 
nius 34) 5« C Maenium^^m\A'm 
vio cpnsules edit. Diodorus 
AevKiov ^ovpiov^ rdiov Md» 
Xiop. (7. Maemus F. F. F. N. in 
censura et dictatura ejus Gapi- 
tolina dicitur; at collega £. /W. 
rius Sp. F. M. N. Camittus. Ex 
quo apparet, errare^Glareanum, 
qui hunc iterum consulem cK^ 
Bcribendum putat, quasi vero 
Idem sit,'atque ille, oui ante 
et consul et dictator fuit, cum 
ille M. F. bic Sp. F. M. N. ait, 
hoc modo. 



Digitized by 



Gboglc" 



LIBER Vm. Caf, XIII.' 



15i7 



XIIL Anno insequenti, L. Furio Caroillo^ C. & 
Maeiiio consulibus^ quo insignitius DmilTa res Ae* 
milioy superioris anni consuli, exprobraretur^ Pe« 
dum armis yirisque et omni vi expugnandum qc de« 
lendum senatus frqmit : coactique no?! consulea 



M. Furius . 
Camillus Tr. 
inil.ann.35a* 



II. Furiuii Camillus 
morruos in danina. 
tione patris. Liv, 
Plut. 



SIG. L.Cai^UhFurhmoeli. Quae 
autem de L. Furto Camillo con» 
traGlarettn-um disputatSigoniusy 
probantnr etiam Pigbio in Annal. 
ad ann. cdzv. p. 3i3. Praeterea 
C. Af4Htnh male VofT.s. Lovel.2« 
3. 4* 5. et Hearnii Oion. L.^. ae 
C Saepe haec nomina in Mftis 
confunduntur. V* supra ad 4i 53) 
a. &9 189 %• 6, 199 5. 7, 16^1 • 9) 
•6, 7. 

iHsignitius 9missa ns'} Vet. Iib. 
tHsignius. SIG. Ita et lleamii O.x. 
L. 2. et B. cum edd. Mediol. anni 
i5o5. et Ascens. annorum i5i3« 
ac i5i6. insigniiisVoff,%.ei Fragm* 
Hav. a m. 1; insignis Portug. Sed 
aibil^mutandum. Vid«nda sunt^ 
quae supra notantur ad 7, 6« 6. 
Tum '0mijfa r$s VolT. 2. et Fragm. 
Hav. a m. 1. commijfa res Leid. 2. 
•t Lovel. 1. 

Pedum armis virisque et amnivi 
gxpugnandum ac delendum] armis 
viribusquepTO varia lectione prae* 
fcrt Voir. 1. Eadem lectio eft in 
edd. antt. usque ad Aldum,4|ui 
vrWj^ii^rcfiituil. Intcrdum haec 
vocabula in Mfiis permutantur. 
V. supra boc lib. ad c. 9, 14. ct 
9v 199 i3. Vc.l etiam viribusj pro 
wiriSf eodem errore scriptum ciTa 



V M. Furius Camillus Tr. mil. anno 
354« 357, 36i, 370, 372, 375. Dicta- 
tor 3^/365, 367, 387, 388. 

8. Furius Camini L.Furiu8Camil]ua 
Dictat. F. praetor Dictatoris F.Dicta-^ 
primus 389* tor 4o5. ^io. Cos« 
^ 406. 

L. Furius Sp. F. M. N. Camillur 
Cos. 417. 43o. 

potuit» quo e}us generis multa 
aliaf de quibus infra v. ad 22, 8» 
7* Deinde et ommi 9xpugnanduu$ 
Voff. 1. Leid. 2. etLovel. i. vo« 
cula vi intercidente ob similitu* 
dinem ultimae syllabae yocia 
praecedentis. et omnium exfu^ 
gnandum Florent. et Leid. 1. ei 
kominum expugnandum Voff. 2. et 
Lovel. 3. iNihil muto. Lifra S2, 
a3f 4* Ferrum iguemque tt vim 
omnem hoftium abftiueri juffit, arm 
ma autem et vim iungi , infra vi* 
debimus ad Epit. Liv. 79. Deni« 

Sue td ae detendum exsulant a 
raertn* 



Coactique novi eonsutes omuibus 
eam rem praeverti^ profieiscuuturj 
Immittenda elegans videtur par« 
ticula , quam agnoscit Palatino- 
rom uouS) coactique novi consutes 
vet omnibus eam rem praeverti. 
GEBII. coactique novi consutes ont^ 
nibus tum rebus profectis profi^ 
ciscnntur Lovel. 2. utraque lectio- ' 
ne juncla, coactique novi cousutes 
novi vet eam rem praeverti omtu* 
bus tum rebut perfectis proficiscun* 
tur legit fl^ivcrk. in quo eft et« 
iam particula, jquam rcftitutdm 
volebat Gebh^rdus. V^erum quuni 
tamdam ignoreat reliqui omnaa 



Digitized by 



GQOgle 



isQ 



T. L I V I I 



a omnibus eam rem praeTerti y proficiscuntur. Jam 
Latio is status erat rerum , ut neque bellum neque 
pacem pati poITent. ad bellum opes deerant: pa« 

3 cem ob agri ademti dolor^m aspernabantur. Mediis 
consiliis standum yidebator^ ^t oppidis se tenerent^ 

ne 



codd. utriqiie buic non adjen- 
tiendum eiiftimo. 

$. s. Pac0m ob agri ad$mti do^ 
ionm aspgrnabaHthr ] paamque 
Lovel. 4. Tum ab agri adcmti do^ 
/or#m Haverli. Hinc suspicio na- 
flci poITety iegendum e{£e abagri 
adimti dohn, V, ad 24, 3o, 1. 
Aliis tamen receptam scripturam 
defendentibu» , eam servandam 
puto. Nam et alibi librarii ab et 
eb perperam comroutarunt. V. ad 
26, 1,3. Tum asperntbaHturGsierU 
ncr. V. ad 8, 98, 3. ('auUo ante 
▼ox rerum eisulat a Fragm. Hav* 
a m. 1. pacem autem non nisi a 
TO. 9. exliat in Florent« 

$• 3. (// oppidis se teHerenif ne 
$acessitus Romanusl Abefta duo. 
hus Pall. ut. GEBH. Abea etiam 
a Voir. 3. Leid. 1. Lovel. 2. 3. et 
Fragm. Hav. Sed facile eicide- 
re potuit ob similitudinem ulti* 
marura literarum vocis praece« 
dcntis. (*v. ad 39, 28, 3. 40, ii, 
t.) Praeterea neclaeeffitus Vr^gm. 
Ilav. a m. 1. 

Undiqueex omnibus poputis ob^' 
sessis auxitium ferrttur^l de omnim 
bus poputis Gaertn. A t vox popum 
lis non adparet in Fragm. Hav. 
Paullo ante si ejus oppidi, pro si 
iujus^ Haverli. 

J. 4^ Negue tamen, nisi admo- 
dum a pancis poputis^ Pedani ad- 
juti suntl ubi admodum a paucis 
Gaertn. nisi admodum paucis sine 
praepositione Leid. 2. Lovel. 3. 
Portug» etHaTerk. V. ad 6, 11, 



4« Optimitamenpraepositionem 
•ervant. Tum ^««f/aifyfiW Gaertn. 
adjuHCti snnt Leid. 1. Lovel. 3. et 
Fragm. Hav* a m. i. V. infra ad 
10» 14» 11* 

Tibnrtes Prae^te/tiniqne^ quotnm 
ager propior erat} Tibures Lovel. 
4. Tum PraeHefierinique Leid. 2. 
Peftrinique Fragm. Hfv. Deinde 
ager erat propior Gaertn* ager pro» 
pius erat LoveL 2. 

$. 5. Aricinos Lannpinosqnel 
Quemadmodum paulo ante [c. 12« 
7.] ab ^ntio Lavinioque dixit» «io 
noc loco Aricincs Laviniosque le« 
gendum puto. Me in hanc sen- 
tentiam adducunt cum libri ve- 
teres^ tum maximeCapitoIini la« ' 
pides, in quibus hic C. Maenii 
triumphus nit verbis descriptus 
e&i 

c. «Axnrus. p. r« r. v. cos. ds 

AIITlA.TlBtrS. AN. CDXV. 

LAVINEIS. VBLITEaHEfS. FBiniK* 
ll.OCT» / 

Quoniam autem in his dQorura 
oppidorum nominibus tanti er- 
rores impUcant non Latinorum» 
sed etiam Graecorum auctorumy 
ut yix Lavimum a Lannvio diEin* 
guere vel. diuturna attentione 

Sueas , non alienum ab hoc in- 
ituto elTc duxi , notas quasdara 
aifcrre, quibus alterum ab alte- 
ro prudens lector internoscere 
polut. £11 autem illa una, quod 
Lavinium ab Aenea , ut omnes , 
Lanuvium a Diomede, ut Appia- 
nus 2. [bell. civ. p. 439*] ait, 
conditum ell. Altera) quod La- 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Ca^. XIII. 



tft9 



ne lacelfitus Romanus caulTam belli haberet) et^ si 
cujus oppidi obsidio nunciata elTety undique ex om-> 
nibus populis auxilium obselfis ferretur. Neqi^e ta* 4 
men, nisi admodum a paucis populiSi Fedani ad- 
juti sunt. Tiburtes Praenefiiniquey quorum ager 
propior erat^ Pedum pervenere. Aricinos Lanuyinos* 5 



vimum colonia, LanuviummxknU 
cipium fuilTc traditur. De Laviuio 
^scriptum eft in Qpitome 1. 80. Mq" 
rius ^Htium,^ et j^riciam^ §t La- 
vinium coiomas dtvaftavit, pe La" 
nmvio in oratione pro Milone» 

?ro Murena, et apujd Pedianuni. 
'ertia, quod Lavinii consulea 
Veftae et renatibus sacra perege- 
rint, Lanuvii vero Sospitae Juno- 
tfi.llliushiftoriac auctor eftDio- 
nysius I. 1. Cp. 54.} et Macrobius 
di> [4. 1 Consul$s et praetons et 
dictatoresf iumjneunt magiftratum^ 
Lavinii rem divinam faeiunt Pena- 
tibus foriter et Feftae. Hojus Gi*, 
cero proMurena C4i*3 Notite » 
sacris patriis §unonis Sospitae , 
cui omnes consules facert necejfe efty 
domefticumHsuum consufem potis^ 
simum aveihre, Erat autpm Mu- 
rena e municipLo» ut ipte paul- 
lo ante C eodem cap. ] ait. Quar- 
ta^ quod Lavinium longiu» abeil 
a Homa » quam ^ Lanuvium. Di- 
ftat enim a mari quatuor ftadia 9 
ut ait Dionvsius 1« 1. [p. 43* j 
•itam inter JOftiam et Antium » 
auctore Strabone 1. 5. tp« a3a.] 
At Lanuvium abeib a Roma ftadia 
cx.. ut ait Appian. I. 3. [p. 439* J 
ita ut auctore Strabone Cp* sS^*} 
ab eo mare et Antium prospici 
poITit, haud procul ab Aricia^ 
quae^ clx. 0adia abeft. in Appia 
▼ia sita. Ipsa tamen inter ae non 
admodum diftantia vidc^ntur fi^- 
liTe, quae res-maJQremetiam er- 
roris causam praebuilTe videtur. 
Borum c^iam oppidorum popu- 
lo» commemorat Dionjsias I.5. Cp* 
396.3 4^%iif{Qtivovs ^ 'daoyvifi^t. 
liy, tom. &: f.il. 



Aafiividtat^ id eft> Laurentes^ 
Lauuvinos 9 et Lavinios. At Ste^ 
pfaanus quidem etiam AafiiviQVy 
uxiCiiia taS Aiveiov y populos e- 
dere Aafiividtat ai't. lioi vero 
ait Aaovtiov utftpdnoXif taSvAa^ 
tiv&fv, to i^iKov Aaowtfvof^ 
Aiovv6ios s P^jiiaiMjs isopias , 
dubitationem aifert, quia Dio- 
nyaii ex 6. libro teftimonium pro* 
fertf ne mendose pro Laurenta 
aut pro Lanuvio sit. Apud Dio- 
n^^. etiam tox iUa^aotn^^ov/^ 
Yitiose yidetur efle, pr^ AavovT» 
vovf, Verum 9 ut dixi» mira bo« 
rum nominum depravatio eft. 
SIG. Sigonio consentiunt Leid« 
9. LoveT. !• a m. s. et Hearnii 
Oxonienses« uno excepto^ So« 
lut enim ejus B. Latinosque pii^ae* 
fert) cum quo facit Fortug.- At 
Lavin^squehahetkl Vpf£*^, Fragn^ 
^Hay. a m. i.Lovel. a. 3. etHar* 
le|. 1. Laminosque Lovel. 6. La» 
nminosque Leid. i. Lanuvin^sque 
Florent. VolT. 1. Lovel. 1. a m» 
i.Harlej. 1. etKlock* VktTtmLam 
nuvium et Lavinium^ quum. in i* 
liorum ^ tum etiam an Livii co« 
dicibuB, commutari^f supra vi» 
dimus ad 3t 299 6. Hinc laudan* 
dtts eft conatus Sigonii, qui cer« 
ta quaedam Kpitifpia dare voluit»' 
unde coUigipoiTit» utrum Zavr» 
nium*tkn Lanuvium inteUigenc|um 
•it, quamvis tamen illa non om« 
nibus locis, iii quibus utriusqua 
mentio nt 9 ex utu eftc queant. 
Quod autem ad bunc locum ad* ^ 
tinet» a Sigonio dilTentit Cluve- 
ritts 3. lul. Aiit. 4» p* 939* qtli 
et )uc> 0|f cap, prMc* $• 7« «t. 



Digitized by 



Google 



i3o 



T. LIVII 



que et Veliternosi Antiatibus Volscis se conjun«% 

gentes $ ad Afturae flumen Maenius y inproTiso ad- 

6ortuS9 fudit. Gamillus ad Fedumi cum Tiburtibus, 



cap. seq. $, i^ LanuviumeiLanu^ 
vinos indicari putabat^ Fa&os 
autein Capitolinos triuinpbalcs , 
quorum inaxime auctoritate . ni- 
titur emendatio Sigonii, si sic 
]ial^ei;it) quemadmodum Sigoni- 
us laudabat, in nomine erraflTe, 
et LJNFFINIEIS fto LAVU 
NEfS legendum effe; Illam au. 
tcm sententiam hoc argumento 
firmavit, quod cap. seq. Sfunonis 
Sospita$ mentio nat, quae non 
Lavinii^ sed LanuvHt colebatur^ 
quemadmodum ipse etiam Sigo- 
,nius agnoscit. Id quidcm argu. 
mentum Sigonio adversiiri non 
videtur, qui cap. praec. et bic' 

- Lavinii et Laviniorum , cap* au* 
tem seq. ubi ^uifo Sospita memo- 
ratur, Lanitvinorum mentioncm 

> fieri exiG:imabat. Sed, cur alios 
pofberiori, quam prioribus locis 
ladicariexiftimemus^cauffam non 
video. Quin contra, quorum no. 
minatim priori et hoc cap. ubi 
bellum cum Latinis narratur, 
meminit, eorum itidem nomina- 
tim meifiiniffe debet cap. seq. u- 
bi , quemadmodum Romani pro 
merito cufusque popuU ftatuc- 
rinty refert. Id autem Livius ob- 
scrvavit, si cap. praec. et hoc 
loco priscam contra Sigonium 
lectionem Lanuvio et Lanuvinou 
qu9 defendaihus. Verum vol sic 
etiam Lavinii in hoc bello memi- 
iiit supra c. ii, 3. Sed Jnfra v. 
crd cap. f^eq, §. a. Eadem vero 
Gluverii sententta novo boc ar. 
gumonto firmari potefl. , quod in-^ 
oolas Lavinii Livius semper Lau. 
reniis^ non Lavinhs^ vocarit. V. 
aupra ad 6, 21,11. Abaliis Lavi» 
mensis et AaavYpidtai vel Lavi^ 
matao vocantur. Neque Lavinos 
dictos memini, ni^i in anteame- 
moratis Fnft. Capit. triumph. 
VriMumigitur icnpOiimuft etliic 



et c. 12, 7. revocandam censui $ 
a oua etiara optimos jcodd. ftare, 
adtatae cx illis variae lectionca 
docent. CeteVuin Arcinos VollV 

1. et Lovel. i. Atrieinos Leid.i* 

Fstiternos Antiatibus Fotscis sg 
conjungentes } Fettetrinos Lovel. 
4* Velitranos Voff. 2. et LovcL 
3. fetitrinos Gaertn. Tum Antim 
ates et Votscos LovCl. 2. Antiatibus 
Folscisque Leid. 2. Perperam, 
Antium enim caput eratVolsco- 
rum, ut Livius inquit 69 9, i. 
Et ita Antidtes Fotsci supra mc- 
morantur 2, 31, 4« Antiates Fol* 
scos funditfugatque» Tandem pro« 
nomen se deticit inLovel. 4* 

Ad Saturae flumenj Sic plnra 
cxemplaria habent. Scd Afturat 
legendum Plinius auctor eft. Et 
Livius haud multum diverso id 
loco demonftrat. SABELL. Qui- 
dam Saturae supposuerant. Pti. 
nius autem 3» 5. ait, et ftumen 
et insulam in Latio effe Afluram. 
SabeHicusj^iMrii# legifl^e videtur. 
GL4R.Vet.Iib. ud Saturamflumeu» 
Ego tamen legenduin puto^a<f Stu^ 
ramflumen, Nam Feftus de vocibus 
incipientibus a litera5. ait : Sfttra^ 
fluvius eft in agro Laurenti, Item 
Strabo 1. &. [ p. 232.] eundeih in 
bis locis fiuvium ^rdpat» vocaf» 
SIG. Scd AfturaxAem eft, qni Siu» 
ra, V. Cluvcrium» 3. ItaL Ant.7* 

E.991. DUK. ad Saturem fluvium 
oveL 2. V. ad 38, 15, 7. ad Sa- 
turem flumen Vofl*. 2. Leid. 1. Lo. 
veL 3. 5. Portug. fjaertn. Fragm. 
Hav. C Veith. ] et omnes Hearnii 
Oxonienses, nisl quod codexN. 
iii margtne Afturam praeferat. 
Saturam habet Haverk. ad Satu* 
ra$ fiumen Floreni. VoIT. 1. Leid. 

2. LoveL 1« 4* Harlej. ambo, ^C 
Klocli* ESgo vero cuvn Cluv^Brio 
3w Xtal* ▲nt* 7«p* 991. nibil mttlan- 



Digitized by 



Gobgle 



LIBERym. Cap.XIII. 



i3i 



maxime Talldo exercitii> majore mole quamquam 
aeque proapero erenta, pugnat. Tumultum maxi- 7 
me repentiaa inter proelium eruptio oppidanorum 



dam puto. Son itio^o enlni^ ttt 
Cluver. observat, Feftus loco^ 
quem Sigon. laudat) addit, qm^d 
mtid^am ^fturam vocani^ sed etiam 
facile aeque ex Satura^ in quam 
leetionem omnes codd. hic con- 
•entiuntf transpositis literis^- 
flura^ quam ejecta litera S$ura 
effici potefL Accedit plerosque» 
praesertim vero optimae notae 
codd. infra $iia. in hanc.Iectio* 
nem consentire. Sed nec casum 
mutfri neceffe efti genitivum e* 
aim optimi Mffi probant. Flu$u$m 
Jlfturat ^ ut 43f 4» 6* ^quamaut 
ex mauubiis Antium •% fiumint Zo- 
raffiuag^duforsi, Plura v/^dLivii 
409 19« ^. Ut autem, Sabellicum 
^sura$ inL^vio lesiffe,- Glarea- 
Dus crediderit, efl^cerunt vitio^ 
eae Ascensii editt. quae ita in 8a- 
llelllci adnotationibus excude- 
runt. Moxfudit deeft in LoveL 
4« ejus loco/fff/ praeferuntPor- 
tnj;. a m. !• etHaverk*quomodo 
etiam peccatur infra boc lib* e* 
36, 8. 10, i5f 1. et alibi. 

$• 6. Cau^iStuf ad Ffdum ium 
Tiiuriibu9 fkaxim$ valido ^xercitu^ 
majort mot$} Praepositionem ad 
bis {am pronrio minoris loci 
jpraeposuit» id quod in obscuris 
locis saepius fit. Caeterum quod 
ait mafore mote, haud scio, ut in* 
telligatur. GLAR» majore mote^ 
quod Glareanus ai*t nescire , ut 
intelligaturv eft majore a|»paratu. 
Sara quia de Maeaio dixit ^rici' 
etos improviso adoreus fudii : hino 
4>ppOBit, 0$ Camittus Tiburtes ma» 
fore mote^ fuamquam aeque.fro» 
snero eveutu* SIG. majori w^ote po* 
tiue eft majipre certamine x nam 
LivittS dicit , majoris eertaminis 
«B dimicationis fiiiffe proelium 
cam hisy qui parati inftrttctiqtte 
hoften». jesLspeetai^imt» qp^iii «M 



llliiy quos necopinantes Romani 
de inproviso adgreffi fiier8nt.6t 
9, 11. Ut minor motes superaniim 
bus vattum iu caflra f^otseorum Rom 
mauisy quam iranscendeniibus se* 
pem incendio absumiam fuerit. s6« 
6, 9. ^pud atios nequaquam idniam 
motem pugnae invenio* DGK. Mom 
tes saepe pro adparatu belH po- 
ni solet* Supra 9, 169 9. JHaJO" 
re i$tde mote Sabini bettum para^ 
bant, c. 1% 6. ^uum, vinkis refe* 
ciis atiaque mote bettij jam in #e 
effet» 5« E» 'J» Etruriam omnem ex* 
citam sedibus iuagna m^te adeffe f 
Romani crediderant» 91, 41» 9. U* 
bi tkaberem minorem tiaud dubie mo» 
tem betti. Juftin. 99, 3. P^ictus^ 
majpre mote reparatufus bettumk 
Spracusas conceffit. 99, 4« ^ajorl 
bjetti mote Macedonide inminebant* 
Florus 99 6) 49* ^ttm eXercitu nopo^ 
novie viribus ^ nova betti mote ve^ 
niebai, SimiliteriMo//wpropbm* 
pa, adparatu triumphl sumi^ do* 
cuit Gronov. 1. Obs. 91* Hic ta* 
men sensus Livil etigere videtur| 
tttpermo/#iif intelligamuS) quoa 

iwof/wpi»^M#vocat7, 39, tt^ f*'^^" 
cedere ante signa^ versari media in 
motepugnatsciai* et ita alibu Ge* 
teru<n majorimote eft in cdd.Rom« 
anni i^?^. etParm* Tum Camitlu^ 
apdum maxfme vatido Tloreni. ex 
quo f actum pollea apud Pedum . t n* 
ter versus etiam cum Tiburtibut 
adscriptum eft. cum Tiburtibusqui 
habetHaverli. ^edmaximequevar 
tidoVoS, 1 a m. 1. Lovel. 6. Pof^ 
tug. etHaverk. Mot haud quam» 
quam aeque profpero^ addiUl pri»- 
ma voce , Leid. 9. qui dare vo» 
luiffe vldetur /kaudquaquam^ Sedl 
Id nari^ationi Livii advcrsAtuf* 
quam aeque prospefo Lovet. 5* 
V« supra hoc lib. c. 4« >* qnatn* 
qnam aeque prospecii eveHtn Ha» 
▼«r]t»Ta m. .9« 

l9 



Digitized by VjOOQ lC 



l32 



t: Livii 



fecit : in quos parte exercitns ^conrersa , CamiUus 
non compulit soliim eos intra moenia^ sed eodem 
etiam die^ quum ipsos auxiliaque eorum perculis« 

Ssety oppidum scalis cepit. Placuit inde, jam ma- 
jore conatu animoque ab unius eipugnatione ur- 
bis ad perdomandum Latium victorem circumduce* 
re exercitum. nec quierere ante^ quam^ expugnan* 
dp jaut in deditionem accipiendo singulas urbes, 

9 ijatium omne subegere. Praesidiis ini^e dispositis 
per recepta oppida^ B.omam ad deftinatum omnium 



M ox suhigm^ pro suhpgwii Por- 
tug. et Haverk. ' 



$. 7. (luum ipset auxitiafut twrum 

Serculiffet^pgrtuiifnVott.T. Lot.s. 
• 5. et Fragm.Ha v.sollemni libra- 
riorum lapsu. V. infra ad 35» %% 
x6. perpuUsstt KaYtrli, Aii scrU 
bencKim peputiffet? Alibi etiam 
fereuli et peputi comrautari j pa- 
Xfi% ex illiSf quae notat Gronor* 
ildLir. 3,34)95. Paullo ante non 
CAmputit eos sotum LoreL i. Sed 
]fronomen deeft in HarleJ. 2. eom" 

Wf/ sive «iif;>«/iTf/, Gaertn. LoveLa. Tum uhi Jtatuae equeftres 
V.ad4o, 14, n. TyeinAe contra «WolT.a. etLoveL 3. V. ad a4, 
ntoenta , pro tntra j Florent. Ita - . - ■•' 

ct alibi peccant scribae. V. ad 
7, 4o»^*3. 



{• 19. Per reeepi^ oppida3 per 
eepta oppida Portug. a m. 1. et Ua« 
verli. praecepta oppida LoveLS* 

jfdditus triumplto konosj ut fta* 
tuae eque/lres eis , rara itta aeia* 
te r#f ] V. Noris. ad Genotaph.. 
Pisana Diirert.3,8. etFigreL de 
StatuisRom. c. 18. DUK. additur 



$.8. PtacuitindemajorecoHatu.Z 
Placuittti iamPortVLg, etHaverk. 
Compendia scribendi in^ pro fif- 
doj et /M, pro tdmen^ saepe comr 
mutantur. V. ad 5, 18, 8. Tum ma» 
jore jam conatu Gaertn» 

j^b unius expugnatione urhis ] ad 
mnius expugnationem urbis LoveL 
B.ab unius oppugnatione urbisVofT. 
I. el Leid. 2: V. infra ad 21, 57, 
6. Mox circumvotverey pro circum' 
diicere , Lovei. 4* 

- Nec gui0vere an$e , quam^ expu^ 
gnandp aut in deditionem} nec que- 
rcre Leid. «• nec quieverunt Gaerts. 
Tum quam^ aut expugnando idem 
Gaertn. et Fragm. Hav. i^jb»*» 



15) 1. ^An voluerunt uti ftatuao 
equeftres? ubi enim et uti etiain 
in Mllis confunduntur supra 7, 34» 
6. ut ftatuae eis equefires Fragm. 
Hav.fieft inLoveL5. Praetei^a. 
rata itta aetate res Gaertn. et ed. 
MedioL anni 1480. V. ad 8, 38, 
i5. Vox r«f dcficitinFragm.Hav* 
a m. 1. quemadmodum mox pO" 
uerentur in LoveL 4* 

§. 10. Priusj quam comitiis in in- 
sequentem annum cousuhs rogareni'} 
comitia edd. antt. pro quo comi^ 
//ff reposuitAldus, queratequi- 
tur ed. Golon. anni t5«5. Inter 
errata tamen.idem Aldus iterum 
rtiirfVM probavit; unde Colonien* 
sem seoutae edd. comitia serva- 
runt usque ad Frobenium , qui 
denuo comitiis reftituit, oqiinibus 
sflvlptii» luiofittrk^a. ezoepto»^ 



Digitized by 



Google 



LIBEH Vm^ Caf. XIII. 



i33 



consensu triumpbiiin deceflere. , additus triumpho 
honos^ ut statuae equeAres eis» rara iUa aetate 
res, in foro ponerentur. Frius, .c{uam comitiis in lo 
inseq^entem annuxn consules rogarent, Gamillus 
de Latinis populis ad senatum retuUt^ atque ita 
diiTeruit: .Patres conscfipti^ quod bdlo armisque in La^\i 
fio agendum fuity id jomDeum benignitate ac virtute 
mihtum ad finem vemt. cacsi ad Pedum y4fturamque 12 
sunt exercitus boftium: oppida Latina omnia^ et An^- 
jtium ex Folscis , aut vi capta, auP recepta in deditio^ 



conseiitientibus* Etrecte. V.in* 
fra ad 3 1,7,^1 • Tam in siqMHitm 
Voir.a. Portug. et Haverk. imj^- 
qutHt$m Lovel. 3. i. 5. V. ^upra 
'ad 4>3o, is. Vocem aHHum etiaiu 
perperain ofnittit Lovel. 4* De- 
inde rogara Haverk. rogarentur 
IioveL 1. 5. Haverli. et Fragm, 
Hav. a m. 2. V. ad 3^, aii, 8. Sl 
vulgatum, quod aUi codd. defen- 
dunt , servamut , regarenf atio \ 

5aam adconsules, reterri hequit. 
t eoruro alteruter tantum comi- 
tiis praeerat , et novos consules 
rogabat. Insuper ron jm/«im edd. 
Rom. anni i^?^* ct P^^rm. 

$• ti. HmodhetioarmisquiiM La» 
tio agendum fuii} dt hetto armis^ 

fM male Haverk. 'ivLmin Latium 
leid. a. et LoveL i'. in Latino Flo- 
rent. V. roox $• i&. PauIIo poft 
ante voces adfinem venit inLoveL 
4* adscriptum erat foractum eft,. 
9ed adpositae notae indicant, eas 
vocesaelendaseiCe. Saneeiglos* 
'sa marginali in contextum rece- 
ptae fuerunt. 

(. 11 • M Pedum ^fturamquel 
^fturaquo Leid.a. Satjtramque Lo- 
veL 4- Soiuremquo VolT. a. LoveL 
a, 3. Gaertn. etFragm.Hav.^v^sr. 
ramque Harlej. a. Reliqui recte 
vulgatom retiaent* V« ad $• $• 



OfpidaLatina ownia^tJn^ium $» 
Fotscis} Hdotfara diosnifv tnteHi* 
go. namipseaiitea nusf^uam dixitt 

Suamquam memoriae lapsus vi* 
eri potcraty in tanta cum scrt. 
ptorum, tum rerum confusione* 
6LAR. QuA^^u^^n^olsciLatini 
eranty tamehLatinorum niimero ' 
baud habitt effe videntur. Ga« 
ptum ergo a¥rAntium CamiDus, 
quod tamen nomen nqminatin^ 
supra fion ^ft' expreflum a Livio^ 
nisi cum dixit : Nec quievere antfp 
quam expugnaHdo\ aut in dedittom 
nem accipiendo singutas ur^s^ Xtf- 
tium omne suhegere. SIG. Proprie 
Volscidiversam a Latinis gentem 
Gonftituunt, ct ab iHis non mo- 
ido apud airba, sed etiam apud Li« 
vium , diij;inguuntur* Supra 7, 
3^9 9. Qutoutnia circa se, Sabinos^ 
Etruriant^ Latinos^ Herhicosj ^e^ 
quos , Fotscos , j^uruncos , domita 
armis haheat, Saepe tamcn sub 
Latiniscomprehenduntur, quod^ 
ai non omn($s , ccrte aliqui eo« 
rum , focderis Latini participcs 
erant: et quidcm inter eos Ece- 
tranos etAntiates memoratDio- 
nys.J. 4* P* a5o. Supra igitur, 

?[uum omne Latium suoactum re- 
ert, eo nbmine etiam VpUco« 
Antiatcs, Latinorum socios, ct 
a quibus au^ilia Pedanis vruilTe 
c. ia» 7. dixeraty intellexiire vt» 



'•DigiJized by 



Google 



i34 



T. LIVII 



i3 nemy praesidns tenentm veftris. ReUqua considtatio efi, 
quoniam rebellando saepius nos sollicitant^ quonam mo* 

i4 do perpetua pace quietos ohttneamus. DU inmortales ita 

vos potentes bujus ^onsUii fecerunt j nt, sit Latium i/f- 

indCf an non sit, in veflra manu posuerint. Itaque pa^ 

. cem vobis, quod ad Latinos adtinet, parare in perpe^ 

iStuum^ vel saeviendo, vel ignoscendo, poteftis. f^ultis 
crudeliter consulere in deditos victosquel licet delere 



mm d$ind$^ 'an mm si Florenl* 
Vox <l#fW# deficil in Lovel*^. 
Tandem posuiruni VofT. i. Leid. 
9. LoveL 1. Gaertn. et HaTerk, 



detur, quos hoe loeo inde diftin- 
gUiL Oeterum anis^ pro Antium^ 
praefert Klocli. Vocem •Mi«fa 
ignorant Volll 9* Lovel. a. 3. et 
Fragm. Hav« eppida Laiinania^ o- 
ittiira eadem voce, habent Leid. 
«• et Harlef. i. kiLmiium omn^ 
modo dixit $• 8. Moi napiaim ■ ^t % t.,«, «^«.«^. ;— •.«-;«<«m 



. Facsn^ vebis, quoi ad Laiinow 
adtinti^ paran inpirpauum] qua^ 
ad iaiinos adiinsi Lovel. «• V. ad 



, $• iS. Ritiqua coHsmttaiio $fi^ 
guoniam r$lf$iiando satpius nos sot^ 
iifiitadi} consotatio $fi perperam 
Florent. nec qielius consuttations 
Voir. a. Lovel. 3. et.Fragm. Hav. 
a m. 1. Sed non adfecuti sunt 
Itbrarii compendium scribendi 
aonsutiatio ^^ tiye continuatis vo- 
cibus consuttatioS^ V. ad^,^, i3. 
Tum qui^ pro quoniam^ Harlej* 
1» Praeterea mos saopius sotticim 
' $at LoveU 4» saopius mot sotticita^ 
rmnt Gaertn. 

(. i4- Jya inmortatcs tta vos po- 
i$nt$s hujus consitii ftceruni'] Dum 
inmortaies Lovel. 3* Di inmoriatos 
Florent. etLeid. !• V. ad 5, 14« 
4* Tum Hos p9t$ntesVot£, i* et Lo- 
vel. a. V, ad 34, a, a. Sed se. 
quens in v$fira manu bic vos re« 
quirere videtur. Deinde/#rfrM/ 
Florent. 

Sit Latium d$ind$^ an mom sii^ 
im v$fira manu posuerint] sic La^ 
iium, deinds jfntium in vefira Lo. 
vel.2. C Veith. ] si Latium d$ind$ 
mm mamtii LoveL &• « m« uiii Lmii* 



R$motam in p$rp$tuum ef ahtegtt* 
iam ah.url$ $i ab r$pubtt,ca juv$n^ 
iuiem.Sj ii^ /1* Poffijponemquo lio» 
moris r$cup$raj$ in p$rp$tumm Fa* 
ir$s viderentur. 7,30, 1. Jmiciiir 
aim in ptrpetuum , auxitium pra$'m 
sens a vo^if |f«/f/iMM.tet alibi saepe* 
l^ox servisndo^ pro st^viomdo^ edd* 
Rom. anni 1479« etParm. Pariter 
variant codd. supra 9, 5i, 7. Eo- 
dem modo etiam commntantnr 
stisvms et servus. V. ad Silii 1 1, 44* 

{. iS. Crudetiisr consuteroimdi^ 
ditos"} indebitos Harlel. 1. V. ad 
cap. praec. $, 10. in dsditios ed. 
Mediol. anni i5o5. in dcditicios 
Leid. 9. Ita alibi etiam variant 
codd. V. ad 79 3i, 4. Tacit. in 
Agrid. i6. ((uum arroganior in do^ 
ditos^ $i ui sua$ quoqus infuriaa 
mtior durius consut$r$t. Curtiut 
5, 6. Nic im dcdiiot gravims rois- 
smtium* 

D$t§r$ ommo Latimm, vafias imda 
solitmdimos fac$r$ ] omm LtUimmm 
Lovel.9. V. paullo ante ad $.11. 
Tum vafias dsinde Portug. Gaertn. 
etHaverlii V. ad 36, 241 lo. Td 



Digitized by 



Google 



LiBER vni: cap. Xiii. 



i35 



omneLatium, vaftas mde soiitudines facere, unde sociaU 
egregio exercitu per nkilta belld magnaque saepe uii 
eftis^ Fiittis exemplo majorum augere rem £omanam, i6 
victos in civitatem acdpiendo? materia crescendi per 
summam gloriam subpeditat. certe id firmiffimum longe 
imperium eft, quo obedientes gaudent. Sed maiurato o- 17 
puseftj quidquid ftatuere placet. tot populos inter spem 
metumque suspensos animi babetis : et veftram itaque ide 



iMMf#, quod mox sequitur, ifie 
lioc loeo ¥erum efle evincit. ,De- 
indesciUitudiHts Portug. a m* t. 
Fari modo.variantlibrarii saepi* 
418* V. \f 119 i, ubi quaedam di- 
eta aunt. 4) ^^* B^ 5» 53, 7. et a- 
libi. i* 35) 409^7* 

Ftr mutta bttta magnAque sMpe 
ttjf tftis] fir betta mutta Leid. %• 
Lovel. 1, 5. Portug. et Haverk. 
Tum magisqu$ saept VoIT. a. ma* 

fuaqitt spi Haverk. V. ad 7, 7, 
• Particulam qu0 omittunt edd. 
Rom. ahni 1472. etParm. 

- $• 16. Materiacnscendi ptr sum- 
mam gtoriam subptditat } matcriam 
trtsandi etc. supptditat Lovel. a* 
cajud librarius videre non potuit, 
subptditat hic poni pro suppetit. 
Ita supra 6, a4« 9. Quod mutfitudo 
subpemtabat , atiquot vatidas ee^ 
ttortii in caftris armatas inftru- 
ctasifue rttiqutrant, 28, 27, 3. Ad 
vos qutmadmodum toquirr^ neceon- 
sitittm , nec oratio subpeditat, Lu- 
cret. i,23i« 

Und$ mare^ ingenui /outes , $x» 

ternaqut tonge 
Ftumina subpeditant, 

Ubi videndus eftLambintts. A. 
pud Gie. hoc seasu saepius ob^ 
currit. 

Certe id flrmfffimum tonge impt' 
rium eft , quo obedientes gaudent ] 
satffe id firmiJfimumljove\,5. Si- 
militerin contextu habet VolT.i; 



altera lectione rrr/r interversus 
adscripta. Sed utraque juncta 
certe saepe id firmiffimum praefe- 
runtLeid. i. el Lovel. 1. subpedi* ' 
tat saepe, certe id firmiffimum O- 
xon. L. 2. apud Hearnium. V^. ad 
3, 44) 4* Tum quod obtdientes ^au* ^ 
<f«M/Harlej. i.etKlock. V. a^36> 
33,3. 

'- $• 17. Tot poputos inter spemmim 
tumque suspensos animi ttabefis^ in* 
termetum spemqueHhvXe). 2. Prae- 
terea tot poputoruut etc. tuspensos 
animos Lovel. 2. V. ad 7, 10, 9. 
animos etiam Lovel. 4* et Portug. 
tot poputos suspensos auimisVott» 
2. et Lovel. 3. Scd nihil muto* 
V. Gronov. adLi^. 7, 3o, 22. su- 
spensus animi , ut territus animi 
7, 34» 4« Consuti territo animi ium 
quit, sotticitus incertusque rtruntt 
24» 3i, 5. aegtr animi y v. ad 3o, ' 
i5, g. trtpidus rtrum 36, 3i, 5- et 
simitia paffim. PauUo ante rotft 
deiicitJttLeid. 2. Tvim flatuerunt^ 
pro flatutre, Gaerin, cu)us libra- 
rius flatuere effetcrtiam perso^ 
nampluralem perfecti perperam. 
sibi persuasit , atque ita ih fla^ 
tutrunt mutavit. 

• Ef vtfltamitaqut dt eis^ PlaceC * 
antiquaquorumdamlibrorum Ie<« 
ctio, et vtflram. utiaut, ^uae le- 
ctio dcsiderare videlur, mx ver- 
bailla^ tot poputos ete, parenfhe^ 
si includantur, atque boc modo 
tota geatentia coiligatur : Sed wa- 



Digitized by 



Google 



i36 



T. LIVII 



eis curam quam primum absolvij et illoYum animoSf 
dum exspectatione ftupent, seu poena^y seu beneficio^ 
iQ praeoccupari oportet. Noflrum fuit efftcert^ ut omni^ 
um reriim vobis ad consulendum poteftas ejfet. veftrum 
eftdecernerej quod optimum vobis reique publicae sit. 
I XIV. PrincipBS senatns relationem consulis de 



inrai9 opus #/, quicquid Jlaiuer$ 
fiacei^ (ioi popufos initr spem 
meiumque suspensos auimi kabeiis) 
et veftram uiique deeiscuram quam 
primum alfsoivif etiltorumantmoSy 
dum exspeetatione ftupetUy seupoe» 
na , seu beneficio praeoecupari pta- 
€ei. SIG. Illud utique Sigonii efk. 
praecedentia verba includentis 
parentfaesi. Sed noilri , ut ede- 
jDatur, itaquei longe^ue melius 
sicproceditoratio.T)ixerat, ma- 
turato opu8. Id confirmat quasi 
syllogifiroo : -. tot populoft suspeu* 
S08 animi tenetis. ergo et veAra 
etilloruminterefty remconfieri: 
▼eftra, utabsolvaminitanta cura; 
iilorum, ut vel poena vel bene- 
ficip praeveniantur,priu8quam sr 
colligere, et ipsi aliquid consilii 
capercpoffint. J.PR. GRON. T6 
ettique tamto 8U8pectiu8 reddit^ 
quod id in nullo alio meorum, 
quam Haverlc. et Fragm. Hav. a 
m. 1. invenerim. Solent autem 
liae voce8 a librariis inMftis coh- 
fundi. V. 8upra ad 7, 98, 3. Te- 
ta illa vox exsuiat a Gaertn. . 

Seupoeua, seu beneficioy prae* 
eeeupari tporiei] occupari Lovel. 3« 
Male. V. ad 4, 3o, 3. 

§. 18. Noftrum euim fuii effieere ] 
Flor. Rott. Helm. uterque Voflia- 
11U89 etMureti libri expungunt 
%6 enim. Nec facit ad sententiam. 
J. FH. GRON. Si unum cxcipias 
Harlej. 3. omne8 reliqui codd* 
quibu8 USU8 sum , illud enim i^- 
norant, quod nec in Oxoniensi- 
bus suis se InvenilTe Heamiuste- 
Aatus eft* Tot itaque teftimonii» 



confoflum ex contexta Livii ex- 
.pull. 

Omnium rerum vobis ad eonsu^ 
teudum poieftas efei} vobis defit in 
Lovel. 3. cujus loco nobis eft in 
Haverli. omnium rerum consuten^ 
foteftas ejfei in Fragm. Hay. a m. 
1. omnium rerum consutendi poie* 
ftas ejfei \n Voff. 4. qua forma vi- 
ri docti legendum censent infra 
24, 23, 1. Poffero die comitia praom 
iorum creandj hahita. ubi ▼«dc. 
Verum diffentientibus aliiscodd* 
uni fauic fidem habendam non ex« 
ifiimo^ praesertim quum vulga- 
tum hocpoieftas ad consutendum; 
"pro poieftas consutendif adprihfie 
Livianum sit, et frequenter apud 
euip obcurraj^ Ita 49 47^ 3« ^^*^ 
$us ardor ad ditHieandum fuit. 8« 
1 , 5. Animus ad iierandum peri^ 
eutum fuii. 10, 36, a. Neutris e^ 
nimus eft.adpugnandum. 93,18, i3. 
Fideri poiuit fiie error vires ade» 
mijfe ad vincendum, c. 3o, 4* -^*- 
iequam vires ad ftandum in muris 
ferendaque arma deerani, 35, 45« 5« 
Hi Romani iempus ad comphrandum 
habeantp 3? , a6 9 7. Eam oecasiom 
nem Potuxenrdae ad rem gerendam 
fore, ubi alia vide. 4^9 59> 8. (li 
iempaes ad eomparandum habereni. 
Similia siint viae adfugam 9, 11» 
10. toeus ad occasionem 4« 31» V 
iempus ad reeeptum senteniiae cBJf 
4. bujusque i^eneris muUa alia. 

^uod opiimum vobis reique pubti^ 
eae sii. ] quid optimum edd. vett. 
nsque ad Froben. qui anno 
i535. con8entientibu8 scriptis de. 
dit quod ofiimum. V. ad 38, lo* 



Digitized by 



Google 



LI^ER yill. Cap. XIV, 



187 



sumiiia remm laudasrej s^d, quum alioTOm ccAiflk 
alia eJTet^ ita.expQdiri poJIb cozi8iUum> dieere^ ut 
pro merito cujusque ftatueretur, si de siugulis no- 
minatim referi*eat pQpulis. Relatum igitur de sin- a 
gulis decr^Q&que* IjanuTinii dlyitas data sacraque 
8ua reddita cum eo^ ut aedes lucusque Sospitae 



1. Deinde niptthiUoipte Harlej. 
a. Male. Supra 5, 62, 14. TaHtum 
sibi reiqu$ pubticat piaeuti c9u$ra» 
iei» Juftin.5).8. Navts traderetu^ 
resque pubtica ex semeU^ipsis iri' 
ginia rectores acciperet. Ita tiieris 
renaiusque coHsutio y de quo infrar 
V. ad 93, 269 7. 

f . 1. Quum, atiorum eauffa atia 
ejci ] quum atiorum iam atia ejfei 
Vofl*. a. et Lovel. 3. Saepe <a, i4 
ell caujpaj et td^ id eft tam^ ob 
«imilitudinem llterarum ^ et i ia 
Jlliiis commutantur. V. exempla 
6, ft5, 2. 7« 5, 7. 8, ao, 1.9, 8, S. 
109 ai9 i3- et alibi. Tum efftt a» 
4ia Portug. Haverk. et Fragnv 
Hav. Paulle aate ad retatiouem 
€ousutisy addita praepositione , 
edd. Rom. anni 1473. ^t Parm. 
contra praepofitio de exsulat a 
Voir. %. 

lia experiri pojjfe eonsitium dice* 
r#} Libfi Pall. omnes expe4iri* 
GEBU. experiri primi eididerunt 
Faris. anno 167S. idque servarunA 
proximi editores usque ad Gru. 
terum^ aui anno ^ioa8. expediri 
recte reaituit. Ita enim omnes 
scripti , nisi quod expedire sitin 
Gaertn. Praeterea to ita deficit 
V in Harle}. 1 • Tum coucitium GaerU 
ner. Vox dicere deerat inKlock. 
quemadmodoBi mox in verbisse- 

2uentibus si in Vei£> 1. Leid. a. et 
ovel. 1 • eonfiituereiur autem^ pro 
j?«/firr^/4fr, habet Klock. 

f ^ 9« Lanminis eivitas data ] La» 
nuvium haud dttbiie. aliud f ft op* 



pidum , quam Lavinium , quan- 

2uam ea inter se kaud multum: 
iftant. Apud Lanuvium Sospiti^ 
Junonis et templum et lucus e- 
raty ut ex Cicerone etiam ante 
Dos annotavit Sabellicus. In 
Straboniscodiceea ita corrupt^ 
leguntur, qui 1. 69 Cp. a3s. ct 23^^ 
de. utroque, iii fallor,. diflferit^ , 
,nt verba ea nec Graece allegar^ 
ausiin* V. Servium in ftecunduni 
Aibri t. Aen.earmen. La^viuium au* 
tem agrum Horatius, nominat 3« 
earm. ode 27.. Tu yi^e, quae^ eo 
iu loco Mancinellus. Porro Li vi^ 
BS hoc loGO Lanuviuiorum faoii 
jnontionemy quos p^ulo ante bi» 
^ura Volscfis Antiatibus numcrar 
vil^ L^^viniorum autem adfaujc pau* 
lo superius Cg* 119 4*3 ubiMili<» 
onis praetoris dictum refert de 
magna mercede Romanis pro parf 
▼e via solvenda..^ Hic autem cum 
BonMn^tim omnium poenam re. 
ferat, Laviniorum non roeminiti 
ut plane in suspicioneiUTeniam^ 
vel haec defecta elT?» yelLivJuqi 
quorumdam omisiiT^ . niultam » 
quod vcrisimilius e^; GLA^* 
Quamquam in^quibusdam libris 
eD: Laviniie^ tamen Lanuvinis le. 
gendum eft. Nam de municipioy Ae^ 
quesacris^S^MioiiiV Sospitae mentio 
£t. Hoc autem primum tempore 
Lanuvini municipes facti sunt unf 
cum aliisLatinis multis^quos nu« 
merat Livius. Hac de re Gicero 
pro Cornelio sic Ci3.] Itaque exLa- 
tio mutti ei Tuscutavi e$ Lemuvini^ 
ii ex ctuteris geHiihus gkntes uni^ 
ftersae in civitatem sunt receptae f 
m Sahin^rum j Fotscofttm^ Herni^ 



Digitized by 



Google 



i38 



T. LIVII 



Junonis communis Lanuvinis munici|Mbus cum po« 

3 pulo Romono effet. Aricini Nomentanique et Peda- 
ni-eodem jure, quoLtinunni, in ctritatem accepti. 

4 Tnsccilanifr s^fVftta ciTitas, qitlmjL habebantj erimen* 
que rebeUionis a publica fralide. in paucos aucto- 



€9r9tm» Neque vero moveat quem. 

3uam, quod LanuviHts civitatem 
atam scrib^t, qiios ^e victo^ 
3uidcm ante tratlidet^it. HaiiN , iit 
ixi, tati« farabuit dicere: iVlr^iirtr 
ttHti quievtre^ quctm^ iXfMgHoudt, 
aut tH di^iHt^m acfipieHiie siti^ 
gutas urbes ^ Latium vmng sukeg^-^ 
r$. SIG. Cl}aHflrimu6auctoi<libri 
de Aedilibus coloniarum et mii- 
sficipiorum <ium aliunde,tum hinc 
t. 1. p. 31. oft^ndit, munictpia'9 
t^unm in civitatem recipicbantor, 
tacra sua retinuiflfe. Vellem »imal 
docuiflTet, «piid sit, qubd Li»hi»d4l 
cityLanu viiijs sacra sita redditai hOs 
linvini Uha ^iii ceteris Latinii li 
cdnBu!ibuMul>actf, aedeinde eiw 
•vrtale donati> cuiii ea ^tiam sat 
cra sua receperofnt, ut hic «luct^r 
cftLivius. Hitic conficiiurf Ro- 
inanos viictis Tioftibus sacra sun 
Sdemiflf^; - qud|3 <iiide probiar^ 
pofftm, n^n tial>e'o. Sed puta sa* 
tra reddita «^IT^ relicta. V. ad g, 
43« 93. DUR. Laminiis€t mox La^ 
fMffff»irV,''a)$ $.'8Cq« Latuinii' Vofllt» 
s. Lamittius , Lamininis et Latni- 
Hini Lot.^^.^Ltipinis et Lavini, vel 
Ldviniif et Lavinii aut Lavikini 
Leid. i. LoVel. 3.'4* &• P<^i^t>^* 
Gaertn. Haverii. ^t Fragm.'Hav. 
cum Hojirnii Otort. G. Scd Lanu- 
tinis servandum eflTe, praeter Si- 
jeoninmad hunclocum, docetet- 
fam Qluver.3.ltal. Antiq.4* p> ffig- 

g' ttt tameii male ftatuere videtur, 
igonium hic Laviniis reposutflTe, 
tinde frufti^a etfiam S^nonis Sosph 
iae mentione *^um' yefellere cona* 
tur. V. ad cap. praec. $. 6. Gla- 
rean^s, qui c. 1 1. Lavinies memo- 
ratos, hic veropoenae eorum 
iiaUam menlionem^fieri miraturf 



dno bella cum Latinis gefta con- 
fundit. In priori bello Lavinio^ 
it>»ffiLivius memJnit^ eoque con. 
fecfto , qudm omnes LatiHi se de. 
'didiiTent, banc poenam victis in'- 
"positam reTert c. ii, 19. Latium 
(adeoque etiam Lavinienses , si- 
ve Laurentes ) Capuaque agro mtd' 
tati: Cum autem Latini 06 iram 
agri amijp rebellaflTent , alterum 
inde ortum eft bellum. In hoc {.am 
iioVninatim Laviniensium mentio 
nonfit, adeoque necelTe non e- 
Vat, ut nominatim' eorum poena 
Wferretur: sed, quemadmodum 
V;omprehendebantur c. i3. nomi- 
ne generali Latinorumj 1ta etiam 
4ioc cap. $. to. sub vocrbus Cete. 
ris Latinis poputis, Verba prae- 
i;edentia Retatum igitur de siHgu» 
Vs decretumque desunt in Leid. 2. 
itaque^ ftroigitur^ habent Portu^, 

ctHaverk. 

" Ut aedes tuctaque Sospitae ffuHOm 
nis communis Lanuvinis municipim 
busl aedes tocusque ed..Medio1. an. 
tii 1480. et quaedam^ aliae , sol- 
vlemni operarum lapsu. V. ad ir, 
48» 4* t^o \vtco Junouis Lanuvii 
V. Gliiver. 3. Ital. Ant. 4* p* 937« 
Deinde Sospitae ffunonis conftan. 
tcr omnes codd. pro quo Sispim 
iae guHonis scribendum conjicit 
Inl. Spanhem. de praeft. ct usu 
numism. diflTert. 3. p. 194« I^ ta. 
"ifnen ei moram iujlcere videtur, 
quod antiquis Sispitam Sff*no»em 
dictam scribat F^, quam vulgo 
Sospitam adpellant.' V. etiam CeF. 
Graevium ad Gie, Orat. pro Mu- 
reha 4i. Praeterea communis de« 
iicit in Leid. 3. Tum municibus 
Lovel. 4* municipiis Lovel. 9. et 5. 
a m. a* V. infra ad 31, 60, 7. 



Digitized by 



Google 



LIBER Vni. Cap. XIV. 



189 



res rersum. In Velitemos^ yeteres ciyes Romanos, 5 
quod toties rebeUalTent/grayiter saentmn: et muri' 
dejeeti^ et senatas inde abductus^ jtilFiijue ' trans 
Tiberim habitare: ut ejusy- qui cis Tiberim depre-6 
hensus elFet| us^e ad mille pondo clarigatio eflet j 



FidaMi} Aninttm Voff. 3. Tuni 
Mom9ntnmqu$ Voff. i. et Lovel. 
5. V. ad 4» «Sy a. Momtmani^ 
tnsuper omiffa particula copu- 
lante, ht\A. ^, Nom$niaHiVoTtng. 
et Haverlt. lliale.- V. ad 11, 3i, i. 
Hine $t P$dM Harle}. 1. 
i' ■ 
' Eod$m i^r$\ f no Lannvini^ cim» 
tattm ad$pti} Hon admodam dis*» 
crepat, qvaoliim ad ftensum atv 
tinet» vetus scriptinra<) $^9m ju^ 
r$9 qtto Lannwinif in civitat$m ae» 
€$fti, GEliEN. M.ifir/«r#NGaertn. 
V. ad 6, 36« 4^'^t moa l»oo cap» 
$. 11* in.€ivitat$m accepti autem 
etiam onmes mei« Et ita an^e Gev 
lenium «ditum eCb quoque a Me. 
diolv anno i5o5. et ab Aldo intet 
errata, quum antea civitatem^ vel 
plerumque in civitai$m ad$pti vuK 
garetur. V. ad 4» 3, 14. 

$. 4. Tuscuianis servata ciyitas^ 

?uam hab$6ant) Data eft.civitas 
'usculaniSf auctore Livio [6, ^6f 
8.] anno ab ifrbe con,d. ccclxxv» 
ut merito Cic. pro.Planclo [8.] 
municifium antiquissimum vocet 
tTuscuium. SIG, 

Crim$nque rehsHionis] r$h$tiatio» 
nis Haverlt; V. Pichen. ad Tacit. 
14* Ann. 3i» Alibi tamen ea voce 
velLivium, vel se.culi efus scri. 
ptores alios usus effe, non inve- 
nld. crim$nqu$ retigionis r$h$lit^ 
tionis Lovel. 3. 

5. 5. In P^$tit$mos^ veteres civef 
Romanosy quod toties nhettajfent^ 
gravit$r sa$vitum) Veliti^ao colo- 
nia deducta eft anno ab urbe con- 
aiu CCI.X. aj [3i, 4.] SIG. Fctti^ 



iemos Lovel» 3. Fstitrinos Lovef. 
9. et Gaertn. V. ad c. i3, 5^ ffl 
cives Plorent. cetos civcs Gacrtni 
Deinde civcsB^suros Lovel: 1. a 
m. 1. Sed ultima vox deletur a 
lillfanu altera, quae nec in LoveU 
6. Portug. vel Hearnii Oxon. B» 
aupereft. Praeterea r$h$ttantes Lo. 
▼ei. 3. Hinc scaivitum Havcfrli. 
V« ad 2, 44» lo. saeviturlMoyeth^m 

> Ei senmiusindoiMucius] Prim# 
Gampani editio «mittit to et. De. 
iade Pal. tert^ iegit ttstnaius vi 
cMfkctus* Tnm see.' ti senatus dt^ 
indiideducins: GJSBH. Vocula «f 
omtteitur ertiam intfflorcnf.^Loi 
veL 4. et Fragm. £kav4 a ro. 1. Turit 
svnatus d$ind$ Porta^ Haverli^ et 
Heamii Oxon. B« :iS^ quoii: pv# 
/Md#, in Pal. 3. Gebfaardus inve^ 
nit, natum-eft ex coinpeitdib scrf- 
bendi in. V. ad 3« 34^ 10. Inbae 
autem vocc deiinit L^arvel. 5.'qm 
aime laeeru» eft. Paullo ante 
muriqus def$cti^-pr^ $imuri^'Loi^ 
vel. 4« lu verbis autem .sequen. 
tibtts/iixW/^»#, pro fussiquc^ Har. 
lej.*t. missiqut Gaertn. V. ad 3^ 
4, II. 

{. 6. Ui tjus^.quicis Tih$rim4fi^ 

?rehensus tsset} $i.$jus Leid. a» 
'um qui eis 7V^#rf4!^.Florent. Leid» 
y, LoveL3. et Haverlu-^M<#x ch 
Tiherim Harlej. u Geterum ««a.> 
tuor priora vocabula cum.duo* 
bus praecedentibus desunt in Lo« 
vel. 1* Gui errori «Kscasionem 
praebttit vocis 7i>#Wa9Tepetitio. 
Y. ad 9, 11, lu • 

Usqu$ ad mitt$ pondo ctarigdtio 
tssii} Cael. Bhodiginus Bj ti. et 
lioc Livii loco Tafeaiit Tulgo di'«i 



Digitized by 



Google 



i4o 



T. LIVII 



I 

, nec priuB^ qaam aere, persoluto ^ U^ qui cepilTety 

7 extra Tinoula captun haberet. In agrum setiato* 

rumcoVun miili: quibus adscriptis^ sp^ciem an« 



ctani « itangathttsm exiftimat di- 
"ci poffe. Budaeus in poft. Annot. 
clarigationeni cum HermolaoBar- 
baro eflTe voluit, quam Graeci 
dvdpeXffilfiav vel dvSpoXv^tPV 
dixere, cu)U8 Jul. FolIu& 8« 6. 
ai Graeca liatina reddamus, ita 
meminit. Jndrotipiia •fty quan^B 
quis komicidas^ fugttntes peitns non 
accipit; tictt ex, non reddentibus trif 
Mbductre. Eadem fere Suidas» De 
eadem re et pemoftkenes ii^ orat. 
Hatd*ApisnKpdTovf ip, 738.3 in 
eandem fere.sententiam. Si quis 
viottnta morte obiirit^ pro koc gen^ 
gitihuf atqMw^ doguati^ androtipsia$ 
aunt 9 quoad JtAkia 'caedis ffoenae*^ 
^Mo snbjuirini ^.M suds aucures 
difdiriui^iamdratipsia vero adtrss 
msqm ^ . d§c- to' 'ak$ptims i/ld. Hace . 
^. Decrel4lium Gpilt 6. 8tti>'ti» 
Aulo de inf uv. et Attth* ssdommino 
<«ad. nA^ifib^r ^ro marito, /Vfiw*. 
traiiaro^lMiT} interpretesbarba* 
ri reprssaiiaim dicere maluerunt, 
Vet. (JAifSPi.iveXvpuKSiioff id eft, 
redemptio pto vita .propria, vel 
pignorc«\>et NovelL fta. ofiifpor^ 
boc eft^ vides, obaes, pignus. 
•t quoqtte- dpnayi^ ^ id eft, vio» 
lentum; nam reddore nolenti* 
bul Ti pignerati# seu represri^ia 
liebat. Ego •ane,^clarigatione«i 
pigmratiomm dioi Latine polle>, 
censerem> nisi pigneratip res po. 
tAts, quam fiiersonam, rdspiceret: 
eilarigatio vero,sicoti.androlepIittj 
^otiue personas , quam res. ,At 
lclarigationem foifle personarum 
l^thM, quam rerum, prehensio- 
item, ex ipsiusLivii verbis clare 
pereipimus : quae tamen prehen« 
■ eio cofrabart, solnta poenaelocd 
peetania dmtrminata ; sicque re; 
•pecttt prehensioiifs pertonarum 
androlip^iam» respectu vero rpd- 
emptionis solntae pecuniae me- 
diOf ta1eai9 ct pignerationem di. 



ci poflTef et ita scribentium de re 
hac sententiae« quae diveraae vi- 
dentury conciliantur. Profecto 
roinus apte Oalepinus, ctarigadiom 
ttsm belii deniraciationem inter- 
pretatus eft, sicuti et ctarigars 
bellum indicer^y motus forte Pii- 

Sii auctoritate st, a. ubi habet, 
>egati ad koftsm cum ctarigatum 
mitttrentur. At Plinius de fecia* 
libus loquitur^ , quos et tegatas 
appellat, quique. miitebantur ad 
boftes repetitum, quae illi vi et 
f nfttfi« abstuliirent ," qood si di- 
cto non paruiffent, beHum poft- 
«a indicebant: quorttm repeti- 
tionia actio Stto ctarigaiione quol 
que continebatur. Illttd sane non 
reticendamy Gregorium IX. in 
concilio LttgdttAensi c. unic. de 
injur. 1. 5. Uecret. tit. 8. prohi- 
bere androlepsiam personftrum 
ecdesiafticarum, ovam represa- 
liam et perecrinationemy el^da- 
Hgationem dici polTe, nondubi- 
tamus. Giarigationes in Gallia 
vocanturif rotr/ di marque^ uti ad« 
notavit Guido Pap. c. 3a. Be re 
bac plura Bart. in tract. represal. 
q. 1. et Tiraouell. in com. in L 
si tinquamy et D. Thom. 9. 1. <(. 4o« 
c. 1. ubi adnotatUm leetor inve* 
niet, quae represaliae lcgitimae 
et juftaci etquaenon, sint di. 
cendae, et de eadem quaeftione 
Joan. Andreas ad reg. Jur. noii de^ 
bet, in 6. MARG. DONAT. V* 
Turneb. ai. Advert» 1. Petr. Fa. 
brum ad L 176. D. de reg. {uris. 
KLOCK. Pall. dtto ctatsgatio. 
GEBH. De clarigatione poft Btt» 
daeura ad L 16. ^ 8. D. de Poe. 
nis, et Tumeb. ai. Adv. 1. egit 
Salmas. de Mo<Lo usttr. c. i3. p* 
fiSoi et s^QJ; Geterum Herm. Bar. 
barus in Gloirematis in Plinium 
y. Tateas scribit, in vett. codd. 
bic aon p* id eft, poudo» sed pas' 



Digitized by 



Google 



LIBER Vni. Ca». XIV. 



,4. 



tiquae frequentiae Velitrae receperuat. £t AntimnO 
noy&. colonia mifla cum eo , ut Antiatibus permit- 
teretur, si et ipsi adscribi coloni vellent. nares 



simm fere seriptum ef£e; se ta- 
men pro^ter ea , quae protenus 
consequuntary pomao intelligere, 
non p0ssus, Hinc apparet, haec 
In M&is non eodem modo legi» 
etsi de eo interpretes tacent. 
Turneb. d. I. et ex eo Voflrius in 
£ty mologicQ citant, usque ad mii^ 
U passuum pondo ^ctarigath ssset. 
Pfon video, quomodo baec con- 
junji polTiDt. MilU pondo sunt, 
ni ullor, mille aeris» sive mille 
affes, qui , ut notum eft ex Var« 
rone 4- l^c ^^!^- ^^^« ^^ ^^9 ct 
Plin. 33. H; N. 3. tum libram 
pondo erant. DUK. usqns ad miU 
h patsut damuatio sssst Hearnii 
Oxon. L. 2. et N. usgus ad mitU 
passus damuatio^ cafiigatio tsSet 
ejusdem cod. G* usque ad mittc 
passus/damnato ctarigatio sssst 
Lovel. 1. Portug; et Haverk. Re« 
liqui a vulgato non differunt, ni- 
si quod mttts passu sit in Leid; 
1. mitto passum in Florent. et 
Harlej. a. contextu. mitto passut 
in Harlepi. Kloclc. et Gaertn. 
mitto passuum in VolT. utroque, 
Leid. a. Lovel, i. 3. 4. et Fragm. 
Hav. £t ita edd« vett. nisi quod 
in Ven. annorum i495. i49^* «t 
i5o6. ut et Ascens. anni i5i&* 
transpositis dictionibus lcgatur 
mitte ctarigatio passuum. Quum 
autem interim nerm. Barbar. in 
Gloffem. in Plinium v. Tateas le« 
gendum docuiflTet ad mittep» id 
eft, pondo^ quae lectio exftat in 
Ihargine Harlef. 3. hinc poftea 
Ascens. anno i5i3. i5i6. i53o. 
€olon. anno i5i5. Gervic. etPa- 
ris. anno i5aQ. recepta utraque 
•criptura, dederunt usque ad ndt' 
te patsuum poudo ctarigatio esseu 
Id autem, quod nunc vulgo ex 
Herm.^Barb. emendatione edi- 
tur 9 primt receperunt Mogunt. 
hiiie Froben. anno i53i. et poft 



eos reliqui. Compendium scri- 
bendi jr. quo ct pondo et pastut 
indicantur^ a librariis non intel- 
lectnm tot numero varietates no* 
bisr peperit. Mox ff#, pro nec, eft 
in Lovel. 2« Vox autem aere de« 
ficit in Portug. 

$• 8. Et Antium nova cotomia 
missa] Ea primum deducta fuit 
anno ab urbe cond. cclxxxv. 
SIG. 

) 

Cum 00 , nt Antidtilmt permit* 
teretur] Eruditiffimus Norisius ad 
Cenotaph. Pis. Diff. 1, i*. p. i5» 
caulTam^ cur oppida quaedam 
modo municipia, modo coloniae» 
vocentur, haocfuiffe traait; quod 
in coloniarum deductione cfves 
veteres^ a triumviris suis legibus 
ac sacris uti permitterentur, utv 
hic veteres Antiates. Nam colo- 
nos Roma Antium deductos Ro- 
manis sacris ac legibus, veteres 
vero Antiates cives suisjpeculia- 
ribus legibus ac propriis sacriB 
usos fttiffe. Hoc deinde etiam 
viro doctiffimo placuit lib. do 
Aedilibus Golon. c. i. p.35. Sed 
sunt in iis quaedam noh satis li- 
quida : primum quod Antium mu- 
nicipium fuiffe ; deinde q^od ve« 
teres Antiates non adscribi vo- 
luiffe novjs colonis Romanis, si- * 
gnificat ; quorum utrumque Li- 
vii teftimoniorefelli vMetur« Hic 
enim l. 3 9 1. jam olim anno Ulr» 
bis ccLXxxv. Antium coloniam 
deductam auctor eft» neque eam, 
quum non ita multo poft a Ro- 
manis defeqiffet, ac deinde om- 
nibus bellis Romanomm cum 
Volscis aliisque semper contra 
Romanos ftetiffet, quod ejusdem 
libri c. 10. et quamplurimis aliis 
lojcis ab eo proditum eft, umquam 
jure muiiicipii donatum conftat: 



Digitized by 



Google 



14^ 



T. IiIVII 



inde longe abactae, interdictumque mari Antiati 

9 populo eBL 9 et. ciyitas data. Tiburtes Praeneftini- 

que agro multati, neqiie ob recens tantum rebel- 

lionisy commune cum aliis Latmis', crimen; sed 



QDde etiam movam eo cohniam 
miiTam hic dicit Livius. Et Antia. 
tes veteres oovis colonis adscri* 
ptos faiffe, baec indicio.sunty 
quod hoc loco Aniiati popuh ci* 
viiaiim datam scribit, et quod 
deinde 27, 38, 4. et 36, 3> 6. An. 
tium cotoniam vocat. Ob has cau- 
sas malo amplecti interpretatio. 
nem Sigo<hii, qui 9. de Ant. Jur. 
Ital. 3. ita putat, Livium, quura 
Jlmium Movam coloniam miffam^ ct 
Antiatibus^ si ct ipsi a^scribi vtt- 
hutf civitatcm datam ait, nibil 
aliud sensilTe, quam jis jusQui.' 
ritium impertitum» id efiy An* 
tium coloniam Bo|nanam , sive 
coloniam civium JElomanorum 
factam fuilTe. £t sic ex Sigonio 
Episcopus Adriensis in Monum. 
veter. Ant. c. i. Idem sensiffe 
Spanhemium, nec probalTe hu^ 
jus loci interpretationem Nori. 
sii, excujus sententia, quam 
ignorare non poterat, Antium 
partim colonia^ partim munici- 
pium fuit, ex eo colligof quod 
in Orbe Rom. exercit. 1,7. inter 
potiora seu nobiliora Volscorum 
oppiday quae antiquitus in Ro- 
manorum colonias conversa sunt, 
etiam Antium ex hoc loco Livii 
numerat; et quod c. a* ubi ea. 
dcm oppida modo municipia, 
modo colonias, appetlari obser. 
vat, nequeeam, quam Norisius, 
hujus rei rationem adfert, ne. 
que hoc teftimonio Livii ad id 
«omprobandum utitnr, Non ne* 
go, ejusden oppidi cives diver« 
go jure eflTe potniiTe; nam hoc 
satis ex iis conftat, qnae hoc cap. 
et c. II f i6« de civitate solis 
equitibus Canpanis data scribit 
Livius; aed id de Antiatibus 
«ftendi noa poteft. DUK. T6 ut 



deficit in LoveL 1. et ed. Parm. 
Ejus loco et habet Voff. i. in con<- 
textu. aut Harlej. 1. V. ad 4, 19« 
8. cum $0 ut , cum eo n§ inluftran- 
tur supra ad 3, 37, 7« Tum mittore» 
tnr LoveL s. et 3. 

lutcrdictumquc mari Aniiati 90* 
puto] Ita primus edidit Frobeoius 
anno i535. eamquelectionem op« 
, timi meorum Florent. Leid. i. 
Harlej. 1. etKlocli. probant. Re. 
liqui vero cum edd.antiquioribua 
intcrdictumquc mare praeferunt. 
[Veiih.] Utramque locution^m 
interdico rem^ et interdico r$ et Li* 
vio et aliis optimis in usu fuilTef 
supra vidimus ad 5, 3, 8. Potius 
itaque melioribus, quam pluri* 
bus, scriptis consentio* 

$. 9. Jgro mutctati^ mquc oh rt* 
c$ns tantum} agro mitiiati Leid. a« 
agro muttati Lovel. a. 3. V. ad 3, 
67, 5. Tum nec ob rtcens Portug» 
HavcrL. etFragm.Hav. uequotib* 
recens LoveK 3« Mox Latinis ex« 
sulat ^a Leid. a. crimino autem» 
pro crimen^ habet Portug. a m. 
1. Deinde* transpositis dictioni* 
bus, Romani imporii VolF. a. 

Jrma quondam consociassont^ 
Hac de re libro priore dictum 
eft. SIG. Mediam vocem omittit 
apud Hearnium Oxon. L. i. 

$• 10. ConnubiacommorciaquoH 
cpncitia) Habuernnt ergo ea ante 
hoc beilum, quae dum demum 
iis ademta sunt. Viri doctiilimi 
scribunt, Latinoi populos ne in« 
ter se quidem promiscue babuis- 
se jus connubii oxfoidere antiquo* 
Intelligunt, credoy foedus unii* 
quum^ quod hoc tempore cun 
Latinis haud dubie , aed gvavio* 



Digitized by 



Google 



LIBER YUI. Caf. XIV. 



i4a 



^od^ taedio imperii Romani^ cum Gallis^ gente 
efferata^ arma quondam consociaffent* Ceteris La- lo 
tini^populis connubia commerciaque et concilia in- 
ter se ademeruntl Campanis^ equitum honoris ca^a> 



ribos GonditionibiM « reboTatum 
eft. Nam alioqai fo^dus mniqnum 
cuin Latinis magis dicitur, quod 
Bomani cum iia poft pugnam ad 
lacum Begillum fecerunt. Liv. 
L7, «5. Deprohibitis interLati- 
nos connubiis agit Spanhem. in 
Orbe Bom. Exercit. 1, aj, Co.n- 
ciLta Latinorum ad lucttmPeren- 
tinae iheraorant Livius i, 5o, 1. 
ct 7, «5, 5. et Dionys. Ilalic. muU 
tis locis. £a usque ad P. Decium 
Murem consulem durafle^ prodit 
e Cincio Fcftus ▼. FraeM; quae 
Livius hic biennio poft, Gamillo 
et Maenio consnlibus, sublata 
narrat. Sed Cincius ad Decii con- 
sulatum retuliffe }>otuit,quod tum 
beitttm cum Latinis inchoatum 
eft , et vires eorum maiime fra- 
ctae sunt. DUK. Ita ediderunt Me* 
4ioL anno i5o5. deinde Modius, 
et poft eum recentiores reliqui. 
Similiter etiam praeferunt Flo- 
rent. Lovel. 4. Harlej. ambo. et 
Klock. quum alii omnes manu et 
typis descripti consitia exhibcant* 
Sed intelligitur conventus lega- 
lorum ex diversis Latii populis, 
vt ipeommuneconsulerent; quod 
non eottsiiiumf sed concilium^ Vo- 
«ari , docet Gronov. ad Liv. 44» 
a, 5- 

Campanis squitihms konoris cans^ 
SMy quia eum Latinis] Nihil in his» 
(|ttod ad intellectum poteft per- 
tmere* fit jam ante c. 11, 16. di- 
zitf Campanis equitibus civita<« 
tem datam. MS. Bott. et alter 
VolT) #f«i>Mfif. ^Lege, Campanisi 
^uMium iionoris caussa , qui cum 
Latinis ete. ^uod enira ante di* 
ximus de equitibus, tis civitatem 
daUra ^e^ id de p&eiio eivitatia 
jiir« iAttUigttadom s Bune ver# 



omnibtts Ca^panis civitas datur^ 
sed sine suifragio. Id utrumque 
ita factum elfe, seddiversistem* 
poribus, clarum eft ex Livio aS, 
5, 9. in verbis Varronis : Mji* 
ciio ad haPCf quod foedus aiquum 
dnditis y quod hges vcfiras , ^uod 
ad cxtremum civitatem nofiram 
magnae parti vtfirum dedimus com» 
mnnicavimusqus vobiscum. 9^9 33« 
3. de Campanis: Civss Romanos^ 
ajfinitatibus pUrosqut ei propin^^ 
quis jam cognaiionibus ^ ex connu* 
bio vetufto juncios. 3i,.3i, 10. de 
iisdem : Hi ikomincs , auum ipsos 
foedcrf primum , dcindt connubio^ 
atquc inde cognaiiontbus^ pofiremo 
civitaie nobis cpnjunxissemus, Ad 
boc tempusy quo omnibusCam. 
panis civitasabsque suffragio da* 
ta eft, pertinet fragmentum ve* 
tus apud Censorinum Isive apud 
incertum acriptorem, qui Cen* 
•orino jungi solet « c« t^.] 

Cives Komani iunc facii suni 
Campani. 

StadioviKoi apud Scaligerum ad 
Eusebium p. 329. Olyrop, PtJ. 
natd tyv ItaXiav to noXitev^a 
pQojuaikov Ka^ttavots edoSij» £m 
quiium honoris cansa^ ut 10, 14^ 
11. Honoris ejus eausa» Cicero i6» 
ad Atttcum, epift. ad Plancum: 
Ui Itocy quod de tua sponte faciu» 
irum certo scio^ kMoris nofiri cau^ 
sa libenter facias. J. FB. GBON. 
Satis idoneae sunt hae rationea, 
cur scriptura librorum , qui ha- 
bent Campanis equiiufu vulgatao 
praeferenda sit* Addi poflTunt et 
ali«^e. Primum, quod Vellejus i| 
i4* auctor eft , Campanis et part^ 
Samnitium civitatem sine suifra* 
gio datam, F^fti^nio px Veturio 



Digitized by 



Google 



i44 



T. LIVII 



qma cum Latinis re)>ellare nolaifTeiit^ Fuadaaisqae 
et Formianisy quod per fines eoram tuta pacata* 

que 



consulibtts» id eft» quadriennio 
poft CaiAiilum et Maenium hujus 
•nni consules. Hoc ibi Lipsias, 
ut vulgatam loci Liviani scriptu* 
ram in concordiam redigat , ita 
cxpedire conattfr^ Gamillo et 
Maenio consulibus prtmum tan- 
tum equitibus Campanis, deinde 
•utem quatuor poft annia ornni- 
bus Campanis ciTitatem datam 
fuilTe. Sed boc repugnat Livio > 
qui c. 119 16« equitibus Campanis 
bicnnio ante consulatum Camil- 
li et Maenii civitatem datam te- 
ais eft. Nec vierosimile eft^ Li- 
'Vium) quum c. 17) 13. Poftumio 
ct Veturio coniulibus Acerranis 
civitatem sine suffragio 4atam 
memorett idem deCampanis vo- 
luilTe reticere. Hee quemquam 
xnorari debet notatio temporum 
apud Vellejum : nam, in ca con- 
taminatifljmum e1£e locum illum, 
docet Pigliiui ad annum Urbis 
Ccccxx* JDeinde) quod Livius 
paullo poft tcribitt Cnmattos^ 
Su€sstUanosqu$ sjusdsm jnris coh» 
ii$iouisqn$\^ cnjns Cafnam^ $ss$ 
pttfcuit, Cttmanos enim munici- 
pes fuilTe scimus ex Lfv. 23 1 3i» 
ab. Cic. lo. ad Attic. Epift. i3. 
et Fefto y. Mnnicipium, Accedity 
quod Livius in bis verbis Capuam 
nominati quod noh potuilTet» sl 
•uperiora tanitum ad equttes Cam. 
panos pertinerent. Nam quod Si- 
' goniut verba haec eo refert, quod 
c. 1I9 12. Capua agro mnUata di- 
citur, longe petitum eft; quum 
ibi de ilsy quae biennio ante hoo 
tempus, hic de iis» quae poft re- 
bellioncm Latinorum cefta sunt, 
aermo sit. Ne dicam, hoc genus 
loqucndi ietfi de }urey quo civi- 
tas alioua publice utitur, deque 
conditione statui publici usur- 

Siri* Cic. 3* in Verr. 6. Sicitia$ 
tH$a$0s sk im $m$hiiiam Jld$mq$i$ 



recepimus^ ut eodtm fnre tsseui^ 
qno fuiss$u$ , $adcm eondi$ion$ |f •• 
pnto -JiomaHo par$r$n$ f qua suis 
an$$a paf^tiss$H$, Pro Caecina 35« 
Sfubet enim $od$m jur$ $ss$ (Vola- 
terranos, ) quo fu$riH$ ArimiHeu^ 
ses, Liviussupra'hoccap. Eod$m 
jurey ^uo Lanuvini^ in ciiuita$$uo 
acc$p$t, I4em 1.269 94* ct !• 34» 
62. Nec verbis opus eft, quum 
ipse Sigonius ^ de Ant. Jur. Ital. 
o. ex hoc loco doceat^ Cumas et 
Sueffulara municipia fuiflTe. De- 
nique Campanbs omnes antean- 
hum Urbis cccclxxiii. et adven- 
tum Pyrrhi ,in Italiam cives Bo- 
manos fuilTe, s^tis certum eft ex 
hiftoria de legione Campana,quae 
Rhegium occuparati apud Livi« 
um £pit. 12. et i5. Polyb. 197* 
Valer. Max. 2,7, 16. et allos. 
Neque enim in leglone militare 
alii , quam cives Romaoi y pote« 
ranty et Valer.Max. diserte ho§ 
0ives Romanos vocat. Q^um au- 
tem noik proditum sit aliud tem. 

Sus, quo Campani fus civitatlt 
lomanae nac;ti fuerint, hoc so- 
lum relinquitur^ ut putemus, id 
eo anno» cuius res hic exseqoi- ^ 
turLivius, factunu Nondiffimu- 
labo tamen, non nihil scrupuli 
In hoc loco super^fle 9 sire quts 
Gampanis equisibus , qnia y quod 
vulgo legitur, retinendum pu* 
tet, siyccum Gronovio Catfipa^ 
uit$qui$nmt qui malit. In utra* 
que scriptura nec quia^ nee qui^ 
ad alioSf quam ad equilea refer* 
ri poteft ; et tamcn neutrum in 
eos convenit. Non de prima dc« 
fcctione, scd de rebcllionc L»» 
tinorum hicloquiturLivius. Jam 
▼ero, qui non modo cum i|iia.aMl 
Latinoif bellum Romanii niovcn* 
tei, dciciicerc non ▼olaenint» 
ob quam cauflam ct civilai illic 
dftlCi •IpopulaaCafl^paaiUTeoti» 



Digitized by 



Gpogle 



LIBURVHL Caf- XIV. 



t45 



que semper fuifTet Tia^ cmtas: sine suffragio data« 
Gumanos Sueffulanosque ejusdem juris conditionis- i& 
que> cujus Gapuam^ elTe placuit. Nares Antiatium 12 



galis faotaifuerat,' t. ti. eos tnuK 
to fkiinus ciini Lntinis rebellaFe 
ToluiflTe, planacredibile eft. Non 
Jnirenio rationem, qua htc nou 
dus solvi polTit. Sea qiiia satis 
dernonftratum arbitror» Tocem 
.uampafiis nOn ad equites^ sed ad 
poputum Gampaitum pertinere^ 
auspicor, locum inserta copula 
ita legen^um effo: Campauis^ equi*. 
guiium koMoris causta^ $t quia cum 
LaHmis rtbellare notmsseui^ etc* 
ctifiias sitte suffragU data* Nempe 
Cam^ani, exceptis eorum equiti- 
biis, cumLatinis^ a foedereBo- 
mano desciscentibusy consilia et 
«rma consociaverant» e* a. 3« et 
II. et utrique a Romanis victi^ 
deditione ad eos facta^ agro mul- 
tati fuerant, c. ii. Deinde La- 
tini ob iram agri amilTi rebella- 
verant, c. 19« 5. sed ab illa re* 
bellione Gampani • qttorum nul. 
la in ea mentio eft^ se abftinue* 
. rant ; quam ob rem^ simul. equi- 
tum Gampanorum bonoris cahlTa, 
ciyitas data eA. DUK. equitum At- 
noris eautsa^ practer Voff. 1. a 
Crronovio memoratum, ex meis 
praeferunt Leid. ambo, LoveL i* 
Florent. Harlei. i. et Rlock. id- 
que probanti Gronovio consen- 
tioy quamvis relix(ui| et cum illis 
Hearnii Oiontenses tVeilh.] al* 
teram lectionem servent* Ita in- 
fra 33, 34 9 8. Romauorum autem 
honoris caussa PeraeamJRkodiif re^ 
ftituam* Multa exempla , 4ibi Ao* 
noris mei^ tui^ ilUus caussa ob* 
cnrrit^ ex Gic; conlegit Vayaff. 
de vi et usu quoromd. verb* in 
^. Ih kouprum alicujus^ ubi tamen 
. non bene lotulioni f> kduortm ali^ 
€ujus csontroversiam movit» qua 
usus eft Valer. Mak. 4,8)8./«- 
hius in koHoreih patriae pauper/a^ 
^ttm inopia mutavit» et 5« 9« l. ift 
qnarum kon^rem senatns matriut» 

Lift.Tom.lF.F.lU 



rum plrdlHem hiHignlsttmis dec¥U 
tis adbruAvii. ad konotem ditU Li« 
vius a, 379 6« ((uod facile adpare» 
bat 9 non tam ad kontrem ejus /s* 
€tum ^ quam ad consutum ignomi» 
niam^ Id tamen verum eft» non* 
dum melociitionis ejus e)[empli|n& 
apud Gic. observaffe» quia autemi 
pro quo Gronov» qui malebat» 
conftanter servant bmncs codd«- 
£a quidem vocabula saepe inter 
se confundi solent» v» infra ad 
36*339 '5. hictament invitis.scri* 
ptis vulgatum mutare^ ipericulo» 
som puto. ^uin et verius vide* 
tur, bic cum GL Dukero» mser* 
ta particula^ et quia legendum 
effe* IUud autem quia hic adjun« 
,ctum habet subjunctivuni) de quo 
▼. ad 3, 84 6» Patris tamen con* 
jeeturam probat Gli Jac» Grono« 
vius ad Liv» 10« 44^ 5. Geteruut 
per Campanos hic non omneqi 
Gampaniae pojtulnm, sed potiua 
urbis Gapuae incolas intelUgOf 
quoniam y quod hic per Campa» 
no»9 mox per Capuam eiprlmitf 
et Cumanos Suessutanosque Qam« 
paniae populos a Gampanis dis* 
tinguit. Et hoc nomine cives ur« 
bis Gapuae Livium semper ad« 
pellaffe, obsenrat GronoV* infra 
ad 37, 3» !• 

Fundanisque et Forinlanls ^ quod 
perfines eorum tutapaeataaug tem» . 
pei^ fuiffet vial Formantsque ei 
Fundanis Lovel. 3. Fundanisqut ei 
Formidianis Gaertn* tMta,quipef 
ftnes eorum Haverk. quia per finet 
eorumPortng, quomodo mutaffd 
videtur scriba ejUs cod» quod mo« 
dopraecefferit quia cum Latinis» 
eui id quod non recte subiungl 
exii^imabat. Sed male« Inira S^ 
4i> 3. iVo» sotum quin iudignabanm 
tur novum kominem ctHsotym ifide» 
re^ sed etJam^uod triftem ctntUm 
ram exspectabant. 



Digitized by 



Google 



i46 



T. LIVII 



partim in nayalia Romae subductae, partim incen- 
sae, rollrisque earum subgellum, in foro exftru* 
ctum, adomari placuit: Roftraque id templum ad« 
pellatum. \ 
i XV. G. Sulpicio Longo, P. Aelio Paeto consuli- 
bus^ quum omnia non opes magis B.omanae, quam 



$. 11. Ejnsdtm juris €9ndith' 
mitqu$j cujus Capuam] Gampanos 
agro multatos antea dixit» jus- 
ftoS(|ue equitibus summain quan- 
dam Bolvere) sed de jure condi- 
tioneque eorum ne verbo qui. 
dem meminit. 6LAR. Capuam 
agro multatam tantum dixit su- 
pra [c. 11, la.] Latinis Capuagus 
agro muttatis, SIG. Id buc non 
pertirtct. Nam poena haec inpo- 
tita efl: priori bello, quod bien* 
nio ante geAum cft. Respicit con- 
tra^ad id, quod $. praec. dixerat^ 
CampaHts €ivitas situ sujfragio da* 
$a. Per Campanos enim Oapuae 
iirbis ciyes intelligi, ibi dictum 
eft. Et hoc probe intellexerunt 
librariicodicum Gaertn. qui,pro 
Capuamy dedit Campani^ atque 
Haverk. qui e|us loco reeepit Ca* 
puani, Sed utraque illa lectio ex 
glofla nata videtur. Hic ergo lo. 
cus etiam docet, §. praec. sgui- 
ium, pro eguitibus^ legendum elTe.' 
£a enim emendatione non rece- 
pta, dejure conditionequeCam- 
panorum Livius, ut Glareanus in- 
quity ne verbo quidem meminis- 
set, Geterum efus juris coudiiio- 
nisgue hetd. 2. V* ad lo, 1096« 
sjus de juris conditionisgus Harlej, 
1. V. hoeeap. ad $• 3* ejusdem jn- 
ris coHditionisFlerent, quod Sal- 
Tinio non displicebat. Verum si 
▼6x sequensmoreantiquo aueius 
tcripta fuit, illud^«# facile ab 
•jas initio elidi potuit. ^' 

$. 19* Naves jfntiatium partim 
in navat(a2 Naves jfntiatum Leid. 
s. LoveL 3. 4« fiarlc]» t* Portug. 



Haverlf.etFragm.Hav. Male. V* 
Sttpra ad 5» i5, 11. l^um navitia 
Voff. 2. etLovel.3. Mox in foro 
extinctum^ pro in foro exfiructnm^ 
Voff. 9. V. ad 10, 34, i3. 

Hofiraquc id temptum aipHta^ 
tum 1 Hinc Plinius 169 4* -^ttteti 
roftra navium trJbunati praefixafo' 
ri decus erant, vetut poputo Romm' 
no ipsicorona imposita, £t Cic in 
Vatin. [lo.} Inrofiris^ in itlo^ 
inguam , augurato tempto ac toco. 
£t pro lege Manilia [ 18. 3 In cnm 
ipsum tocum ascendere, gnem ma» 
fores* exuviis nauticis et ctajpnm 
spotfis ornatum retiguiffent. SIG. 
id temptum adornatum appettatnm 
Voff. 1. Leid. 9. Fragm. Uav. a m* 
1. et «pud Hearnium Oxon^ N. ac 
€. id temptum adornatum adpetia^ 
tum efi Lovel. i* id tcmptum ap" 
pettari Lovel. 4« CeterumRoftro. 
rum , quae hoc temj^re demum 
subgeftui fori praefixa fuerunt , 
jam eo tempore, quo decemviri 
abrogati sunt, meminit Diod. 
Sic. ia.RibI.p.3oi. referens> le. 
ges duodecim tabularum adfixas 
niiffe tots npo tov fiovXevttfpi^ 
ov tote KBiiiiivotf ijjfioXoif. Nisi 
ibi per Rofira intelligitur ipse 
subgeftus, sive tribunal. DeBo- 
ftris V. Fam. Nardin. 5* Rora. 
vet. 3. 

$. 1. C, Sutpitio LongOj P. jfe- 
iio Feto consuttbus} Pacto ex Gapi- 
tolinis lapidibus et numrois ar- 
genteis.' SIG. Prioris consulia 
praenomen deficit in Florent. Lo. 
Ttl. %• et Oxon. L. i. apud Hetrni. 



Digitized by 



Google 



LIBER Vni. Caf. XV. 



147 



beneficiis parta gratia bona pace obtineret^ inter 
Sidicinos Auruncosque bellum ortum. Aurunei^ aa 
T. Manlio consule in deditionem accepti^ nihil de* 
inde morerant: eo petendi auxilii ab Romanis cau8« 
sa juftior fuit. Sed pritts^ quam consules ab urbeS 
(juflerat enim senatus defendi Auruncos) exercitum 



mn ; qni in eod. G. reperit Gmm. 
T. infra ad c.37, i. Dein Supvfi- 
m Leid. 1. V. ad 3, 10, 5« Tum 
JLamgo liarlej. 9. 8ed cognomen 
omittitur in Harlej. 1. Praeterea 
copnla #/additur iil^er iitriusque 
consulis nomina in Portug. et Ha- 
•^rli. Sedv.ad 9,17,1. Hincpo- 
fierioris .etiam consulis praeno* 
men eisulat a Vott. 2. et Lovel. 
3. Piioj pro P. A$lio , habet Klock. 
Beniqucy PattUs per diphtlion- 
^um scribendum elTe, conftatet- 
iam ex scriptoribus Graecis, qui* 
busi7arro/ vocatur. 

Qunm omnia non opgs magis J?«- 
mmnat^ quam h€tt$ficiis parim gratia 
tona paes ohiinfr$i2 PaH. duo , 
pr. et tert. obiinersnt. Sec. -vero 
4nm ommia nok op$ magis Rommmi^ 
fnmm hsmfi^iis pmrtm gratim, ho» 
nm pm€$ ohtin§r$nt. GEBH. ohtim' 
rent etiam VolT. 9. Lovel. 3. et 
Fragm. HaT. Sed cnm omnia non 
re magis Romani^ qnam heneficiis 
pmrtm gratim honm pae$ ohtin$r$nt 
praefernnt insuper Lovel. 1. Pbr- 
tog. et Haverli. CVeitb.] ohtinn$.. 
fnwM/Gaertn. Sedjnelioris notae 
codd. vulgatam rectc servant. 
M ox jArru9uosqn$^ vel Jrnncosque^ 
queroadmodum etiam $. seqq. 
voir. ambo, Lovel. 1. 3* Portug. 
Gaertn.Haverh. et Heamii Oxon. 
G« V. ftupra ad 7, 289 1. 

f . 9. A T. Mmntio consnie in de^ 
ditionem mcctpti} Praepositionem 
m fgnorant Voff. duo, Leid. duo» 
Lovel. 1 . a. 3. 4« Harlej. duo, Port. 
GaertD. Klocli. HaTerJi. Fragm. 



HaT. et edd. Bom. anni i47S« •• 
Parm. V.ad 6,1194* 

Nihii deinde movtrant ] tnd$ FIo^ 
rent. a m. 1. V. ad 36y 94« 10. d$im 
Gaertn. V. ad 3, 3, 6. Tum mo- 
verumtLoYe}. 4* Portug. Gaertn. 
et Haverli. Mox caujfa juftiorfuH 
jlrumcis t addita ultima vocei 
Portug. etHaverk. 

$• 3. Sed prins y qnmm consnU^ 
mh urh$ (jnjfkrmt enim sematus dir 
f$ndi jfuruncos) exercitnm educ$r 
rent2 Vetos lectio, S$d prins* 
qnam consnies mh nrh$ (jnfformi #• 
nim s$natns ) d$f$nd$ndi Jfnmmco9 
exercitum $dnc$r$nt. G&LEN. In* 
teroolata ab sciolis lectio : qua- 
re fegendnm, ut habentPall. duo 
meliores pr. ac tert. m6nuitque 
Gelenius : Sed prinsqumm consn^ 
i$s mh nrh$ (fnff$rmt $nim ssnmtns} 
' def$md$ndi Anmncos $x$rcitnm cdn^ 
cereut* Noto doctis Graecismo. 
L 9, II. rix pneris dignms amhmr 
g$s s$n$s mc consuimres fmHendao 
fid$i $xqnir$r$. GEBH. d$f$ndendi 
etiam Florent. a m. i. VoflT. 1.« 
Leid. duoy Lovel.3.Gaertn.Kloc)i. 
et Fragm. Hav. a m. 1 . Alibi sae. 
pe ellipsin vocis cmnfm obcurre» 
re, infra dicam ad 3i, la, 4* Hi^ 
tamen vulgatum praefcro, etpu- 
to per errorem librariorum U* 
teras $nd in med4a yoce gemina- 
tas efle, quemadmodum dcderunt 
mmicicior^ pro mmicior» V* ad a, 
i5, 6. rcdidit , pro r$dit. V. ad 
a, 47» *>• pr$ndidi^ fr6pr$mdi, V. 
ad3, 11, V ct simtlia paffim. De* 
inde mh nrhe $x$rcitum mddnccrent 
Hnrlej.a. Heamii OzonX. «t qddi^ 



Digitized by 



Google 



i4d 



T. LIVII 



4 educerent^ fama adfertiir} Auruncos metu oppidum 
deseruilTe^ prbfugosque cum co^^ugibus ac liberis 
SuelTam.communiire; quae nunc Aurunca adpella^ 
taj moenia antiqua eorum urbemque ab Sidicinis 

9 deletam. Ob ea infensus consulibus senatus, quo- 
rum cunctatione proditi socii eflent, dictatorem di« 
ci jufllt. dictus G* Claudiu^ l^egiUensis^ magiftraoi 



TCtt. nempe »d oppidum Jurutt^ 
^orum. quod eodem modo dict.um 
elTe videri poffet^ quo advocurt 
ab »rms^ avolart Romam^ et si- 
milia, de quibus supra v.^ad i, 
57, 8. Ld quum displiceret illi , 
qui Livium Mediol. anno t5o5* 
edidit, ab urbe txtrcitum ahduct^ 
rwt snbftituit, Aldns vero tdu^ 
€trtni ; quod in reliquis scriptia 
tuperefi. £t recte. SttpraS,ai, 
ii. Ntaut coHfutts ab urbt tttrci* 
4um tductrtut. ubi simillter tur. 
%arunt librarii. V. quae ibi no. 
tavi , et ad 10, 879 6. 

Fama adftriur^ Juruncos oppi» 
dum dtstruijftl Vetus lectio, /«. 
ma afftrturt Amruucos mttu, eppi» 
dum destruiffe. GELEN. Vocem 
mttu^ qi^am ab antt. edd. et uno 
Harlej. %• exsulantem Gelenius 
reCtituit, agnoscunt reliqui om- 
. nes scripti : transponitur tamen 
in Portug. et Haverk. qui cppidum 
mttu dtstruiffe praeferunt. lidem 
duo etiam obferunt fama ftrtnr. 
6ed sequor alios in vulgatum 
conspirantes. Supra 4> 5^9 4* 
f^ciscos dtiudt tt JtquoSf fama ad» 
ftrturf summa vi ad btltum coor» 
fos. ubi plura notantur. 

f . 4* Prpfltgosque cum conjugibus 
ac Hbtris Sutjam communifft^ Vet. 
lib. commtaffef Recte. Nanvinquit, 
Auruncos oppidum antif][uum su- 
uih deseruiffey acprofugifle. No* 
men autem ejus oppidi^ftrftff^a for- 
la^e fttit,quo deiade aomine Suei* 



•a ipsa etiam affecta eft. Sic Attto« 
num fuit oppidum Jusona» SIG» 
Verum eflTe autumat Sigonius ^«1« 
mcafft\ quod et ego reperi Ja 
Pal. sec. codice^ sui seraperai* 
mili 9 et vetcre recensione Cam« 
pani. Sed rationem^ qua motua 
illud antefert vulgatae, a libria 
melioribus ac priAcipe editio* 
Qum firmatae, aon validam in« 
venio. GEBH. commtofft etiaoi 
Portug. Uaverk. et Hearnii Oxon* 
Blfquod recte Gebbardo displi- 
cuit : feftinationi enim patriara 
metu deserentium y et cnm con- 
.>ogibus ac liberis profugoram 
vixconvenit. commigrafft pra^iert 
Lovel. 3. C Veith.] commumiviffc 
Leid.«. etLovel.i. Geteri eodi- 
ces vulgatum^owiwitfisr^servanC» 
Amat autem Livius has contra« 
ctiones. V. ad 6, 18, 10. De vcr« 
bo communirt v. supra«d 3«' 4*9 
« 3. Insuper profugosquc deficit in 
Leid. a. sola tantum particul8^M# 
in Lovel. 4- Mox apptltatur^ pro 
apptUataj idemLoveK4* Aurun- 
cae urbis ab A^^sone conditae roe- 
minit Fcft. V* ^ifio«f«iir. Diciatjf 
Jusonia ab codtm duct^ a quo ti' 
iam eonditam fuifft Aurmncam uT" 
btm ftrunt» 

Moenia. aniiqua corum urhnhqmc 
ab Sidicinis delttam ] moenia mmi'-' 
qua torumqut urhttu Lo^el. %.*moc» 
niaqut aniiqua eotrnm^ mrbcmqua 
Lovei. 4. mocnia antiqua torum^ 
urbt a Sidicinis dfttia Gaerto. m 
SidiciHis etiaBiPonaf.et HsTtrli. 



Digitized by 



Google 



LIBER VIIL Caf. XV. 



»49 



equitum C. Claudium Hortatorem dixit. Religio in- 6 
de injecta de dictatore: et, quum augurea ritio 
^reatum rideri dixiflent^ dictator magifterque equi- 
tum se magiftratu abdicarunt. Eo anno Minucia^ 
Yeftalis, suspecta primo propter mundiorem jufto 
cultum^ insimulata deinde apud pontifices ab indi* 
ce serro; quum decreta eprum juffa effet sacrisB 



Tum if/MMVoir.i. etLove1.3. 
V. ad9y35,9. Ceterum locushie 
▼ulgo poft Grttterum ita in muU 
tis edd. iaterpurigitur: Sutfam 
€9mmunifft ( qnae huhc ^urunca ctA, 
ftttata ) mtcnia aniiqua iorum^ ur- 
bcmqut ctc. Hinc tcqui videtur, 
Sutffam^ moMHta antiqua torum per 
adpositionem dici , ct indicari , 
Auruncorum majores SueflTae ha. 
bftaflTe, eodemque hunc pofteros 
i^orum reverti. Atputo, Livfum 
liic narrare, Auruncos Sueflam 
operibus firmaflTe, Sidicrnosvc. 
ro urbem eorum, unde profuge» 
rant, evertiflTe» Diftinetionem 
itaaue mutavi , eamque recepi, 
quae ante Gruterum in plerisque 
edd. exftabat) et a CL Hearnio 
revocata eft. 

$.5. Dicttts tfi Ctandius Ktgit. 
StHsis ] Vetus lect^o dictns C. Ctatt^ 
iff »j. GBLEN. Lectionem, quam 
Gelentus damnat, nnus tuetiir 
fiarlej. s. alii omhes Gelenio con. 
sofitiunt; nid qnod unus item 
Hlock. recepta utraque lectione, ' 
oftentet dictms tfi C. Ctaudius. 
Praeterea dictus deficit in Lo. 
▼eL 4. At C, Ctaudius iHregitttn^ 
sis Florent. Leid. i.Lovel. 3. et 
Harle}. I. quo quid iiidicare vo. 
luermt-librariiynonadftequorj ni- 
ti ibrteillud In factum sit exM. at. 
que adtcripto jlf. tnnuerint^se non 
tantum RegitttHsisy sed et Mtgit» 
Unsh in codd. suis inveniflre.Gerte 
MugitsHsis eft in Port. et Hnverk. 
3ed| Rtgiikttsis Gkiidioram circa 



boc temput eognomen eflTe, indt« 
catFragm. Faft.Gapit.annocniy. 
:-:-:. JFDIFS. P.F. i.i^i^i^ 
:-:-:.:- REGj£. :-:-:- quod 
Pighius supplet AP. CLj^FD/FS. f 

P. F. AP. N. CRASSVS. SABIN. 
REGlLLm^. 

C. Ctaudimm JUrtatortm ] ffwta» 
r#MPortug. Horatortm Voff, i. a 
m. 2. Oratortm Voff. s. Leid. duo> 
et LoveL i. a. 9. 

$. 6. Rttigio indi injecta de di* 
ctatortldtiHdeinjecta Fragm. Hav, 
V. ad 36, «4, lo* indejecta Florcnt. 
Scriptum antea fnerat in injtcta. 
Pofteib compendium iHud 1» pri. 
mam s^rllabam vocis sequentis in« 
tercepit. V. ad 3^» 3i»4. 

Se magifiratu abdicartntjmagu 
ftratH Leid. i. , Ea vox exsulat a 
LovcU 4* Tum abdicavtrunt Ha^ 
verk. 

$•7. Insimutata dtinde apud foum 
tifices ab indice servo^ quum^de^ 
ereto eorumjnffa effet} insimutatet 
demum Lei d. 9 . et Lovel . 1 . Saepe 
hae voces inMftiscommutantur* 
V. infra ad 40, aa, i. Tum ab ittm 
dice servo Haverh. V. ad by 96, 6. 
ab indice servorum decreto VoflT. a. 
et Lovel. 3. Deinde cum secreta 
eorumLoveX, a. cum decreta eoruus. 
Harle). a. ct Gaertn. Insuper vi« 
sa tfftt LoveL a. quomodo fre. 
quenter variantlibri scripti. V, , 
ad 9, 34« '4« Paullo ante jufio ae« 
trat ia LaveL a. a «u. s. Jiale« 



Digitized by 



Google 



tSo 



T. LIVII 



abftinere^ familiam<]ue in poteftate habere; facto 
judicio^ yiva sub terram afl portam GoUinaip dextra 



eutium muniUrtm jufto eft miin- 
didrem, guam aequum erat, 
quam Vellaiem decebat. Liv. 22, 
69» a. Nisi Hobis ftus jufte noftru 
ftacit cauffa, Gurtius 10, 5. Gtoriue 
tuudisqu$ jufto major cupido. Pli- 
nius 17» 12. Ittam inscicntiam pk^ 
dcndam tjft convtnici , aduttas in» 
iortucart juft6 ptus. c. aa» Piritio- 
rts adfirmantt si jufto sacpius fo^ 
diatur 9 in tatttum ienertscere aci* 
ttos y ut rumpantur, Ovid. Epift. 
%u Her. 3o. 

Sed metior jufto , fuamque me* 
rerss^ #g«. 

nbi T. Gel. Burm. Gt ita juftmm , 
pro aequoy recto poni, ioem do- 
cttit ad Valer, Flacc. 5, 499* 

%. 8. Fainitiamqu» in poteftate tta^ 
herel Hoc eft, ne manumitteret. 
V. BrifTon. ad 1. Juliam dc Adult. 
c. 26. KLOGK. Id eft, prohibita 
manumittere servos 9 ut eflTent , 
eKquibusquaeftiones baberi pos- 
•ent. Sie p. 749. 760. [h So» t40 
Sigon. 9. ne Judic. [14*] H. VA- 
LES. A.dde Abramam ad Cicer. 
pro Milone 19. DUK« 

. ' Fiva sub terram hd portam Cot* 
tinam dextra via ftratam defojfal 
GuriM^ terram ftratam dicat, ex« 
ponitPlutarch. in Numa [p. 67.] 
mvtav^a KatadKevd^eTai Katd» 
^eiof SiKof ov litSyaf. Kettai 6k 
iv dvtffi K\ivif te vnesp<ioi»h>tf. 
id eft) £0 in tocoj ed portam Gol. 
linamf praeparatur sub ierram 
domus tiaud admodum magna « in 
§a vero tectus eft ftratus, ^ SIG. 
Lacte et pane apposito» ne fame 
Beoata videretur. V. G. Ganter. 
5. Novar. lect. 6. KLOGK. Sigo. 
nius ftratam accomniiodat* lecto 
ftrato. ego viae ftratae. ORUT. 
P^ll. primo duo viva subterraturm 
Dcinae PaU* tret ftaiim^fVQftn^ 



tam^ VetnftiflTimae aatemr edd* 
jfrd/ii.etitareposui. Feftus. Sc§» 
teratus campus appettatur proxima 
poriam Cottinam , in quo Firginos 
FeftateSf quae inceftum fecerunt^ 
defojfae sunt, GEBH. dextra via 
ftrata priscae editiones.- Sigoni* 
us ftratam : et « cur terraiu ftrm» 
iam dicat Livius» ait docere Plu* 
tarchum ; apud quem eft , -in h^« 
pogeof quo defodiebantur vir^i* 
nes Veftales, lectum ftratum fuia* 
se. Ego trictiuium ftratum facile 
admittd, in quolecti sunt ftratit 
ierram ftratam^ snb qua lectat 
ftratus sity accipere non.poiram« 
Nisi et ftraium mare^ in quo le» 
cti fternnntur. Thuan. dexira vim . 
am ftrata, Pall. dextra via ftatim* 
Voff. dextra viam ftratam, Helm. 
exira viam ftratam. quod aliquem 
commovere poiTit. Sed dextrm 
via ftrata^ eft ad siniftram muni« 
tae viae: in campo, ubi a dez. 
tra eft via ftrata. Sic a, 49, 8. /•• 
fetici via dextro Sano portae Car^ 
mentatis. J. FR. GRObT. vivassnh 
terram Florent. a m. 1 . ^ efiva suh 
ierra a m. a. viva subierraturho^ 
ve1.3. viva super /frr«iMLovel.4* 
Dein dextra vta ftatim defoffaho- 
vel. ^. 3. ^ortug. Gaertn. Haverlu 
Fragm. Hav. a m. s. et Heamii 
Ozon. G. doxtra viam ftreuam dsm 
foffa Florent. a m» 1 . VofT. i. a m. 
i.Leid. 1. Harlef. i. Fraffm.Hav. 
a m. 1. etKlock. quomodo etiam 
Froben. anno i535. pauciqae e- 
um secuti edidemnt. dexita vims 
ftrata defojfa Florent, a m. a. de»m 
ira via ftratam defoffa VoC i* a 
m. 9. VoflT. a.Leid. a. et LoTel. t. 
Similiter ediderunt Vascos. Gu- 
rio, pluresque alii. dextrm vim 
ftrata defofa Lovel. 4« Harlef. a. 
c^tHearniiOKon. L. 1. a. B. atqae 
N. cum edd. principibusiJac.Gro«. 
novius in DfflT. Epift. ad Livii lo- 
ea quaed. Geogr. Bpift. a* legea- 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Cap. XV. 



i5t 



Tiailrata defoITa Scelerato campo. credo^ ab ince- 
Bto id ^i loco nometi factum. Eodem anno Q. Fu-gi 



duni conficit dexira via Saiaria 
imf^Jfai Rationes conjecturae pe* 
tipoflTunteKipsai^piaoU. Verum 
haud maleRaph. Fabrett. inApo- 
log. p. 45f et seq. docuit, id vi- 
riCeleberr, emendationemever- 
tere , quod teftibus Dion. Hal.i. 
3. p. 127. Plut. in Numa p.67. et 
Serv. ad Virgil. 11. Aen. 316. 
campus sceleratus, in quo Veda- 
les vivae defodiebantur, fuerit 
intra urbem} via autem'Sa1aria, 
tefte Feilo in v. Salariam^ demum 
inceperit ad portam Gollinam, 
adeoque extra urbem fuerit. Ipse 
vero censety vel cum J. Fr. Grq* 
110 vio legendum elTe dextra via 
ftrata defofa, vel cum aliis dex- 
ira viam firatam deftjfa^ quod ex- 
ponit ad dextram viae ftratae, ct 
inluftrat hoc Saludii loco ex Jug. 
11. Dtxtera ^dherbaUm adsedit. 
Id tamen exemplum minus con- 
'venit. Casus quartus enim j^d" 
kerhatem referendus eft ad ver- 
bum adsedit. V. C6rtium ad eum 
locum. DUpiciendum eft, an 
dextra viam ftratam, pro qua 
lectione ftant optimi codd. di- 
ctum sit ea forma , qua ignarus 
f^etera^ planusomHia^ similiaquc 
alia dicuntur, de quibus v. Cor- 
tium ad Sall. Jug. 19, 7. et Gro- 
. nov. ad Senec. Consol. adMarc. 
a5. Sin,Gronovii dextra viaftra* 
ta non displicebit. 

Credo ab iHceflo id ei toco nomen 
factum ] Vet. lib. ab inceftu. Fe- 
ftus. Sceteratus campus appettatur 
proxime portam CoUinam , in quo 
Hrgines Feftates^ quaeinceftumfe* 
cerunt, defoftae sunt. SIG. Prima 
▼ox A prima «d. abeft. Sigonius, 
^dubitansrectum efle incefto^ e li- 
bro suo praefer t i«c*^«, quodin 
Pal. sec. solo reperi. Probius ve- 
rolalterum. GEBH. Prima vox 
Bon tantum abeft a prima , sed 



etiam a relicruis , quas vidi . e- 
ditionibus, Aidinaantiquioribus, 
ut et a cod. Harlc|. 2. Sed rectiut 
eamAIdus reftituit, aliiquecodi- 
cesservarunt. Supra /», 17, 7- ^- 
Sergius Fid^nas ; a betto credo^ 
quod deinde gcjfif^ adpetlatum, ubi 

Slikra vide. Deinde ab inceftu 
ilock. et Portug. Ulrumque in* 
cefius et ineeftum in usu eft. et 
quidem pofterius hoc paflim a- 
pud Cic. Tacit. Sucton. aliosque 
obcurrit. Quin et , quod oroxi» 
me huc accedit, inceftum de ftu- 
pro Veftalium eft apud Auct. E- 
pit. Liv. i4« 63. Jemitia^ Licinia^ 
Marcia^ virgines Vefiates ^ incefii 
damnatae sunt. Suet. in Domit. 
8. Incefta Feftatium virginum va» 
rie ac severe coHrcuit, Plin.. 4* Epj 
11. de Valerio Liciniano, qui 
Corneliam Veftalium maximam 
ftuprafl*e dicebatur: Dignum ta» 
nten ittum, qui kaec ipsa ftudia inm 
cefii scetere macutaverit. £t paul« 
lo poft de ipsaCornelia :'-^5jfii- 
tem inauditamque damnavit inc,efti* 
Patet igitur, quam temerarium 
foret , 81 duorum triumve codU 
cum fidem, tot aliorum auctori- 
tate spreta, sequeremur. Tum 
id eo toco Homen factum Leid. 9. id 
toco nomen factum Gaer^tn. 

$. 9. Eodein anno Q. Pubfius Phi^ 
/0 praetor primum de ptebe2 Paul- 
lo ante [ad c. 12, 14. ] ad.monuii 
mus, hunc non Pubtium nomina- 
ri» sed Pubtitium. Pubtius enim 
praenomen eft: nemo autemduo 
praenomina habuit. Id ut ante 
saepehabitum, itasaepiuspoftea. 
Scire tamen velim , ut cum mi- 
seris Auruncis actum, pro quo- 
rum auxilio tam severe dictator 
creatus, tam leviter deponitur: 
deinde cum iis quid actum, ov 
6i ypv narrat nobis Livius. 
GLAR.f Wiffttf solet dicereUvius, 



Digitized by 



Google 



l33 



T. LIVII 



blilius Philo praetor primum de plc^e^ ddrersante 
Sulpicio. cohsule^ qui negabat^ rationem ejus 56 ha« 
biturum; e& factus ; aenatu^ quum in summis impe- 
riia-id non obtinuilTet) minus in praetura tendente. 
I XVI. Insequens annus^ L. Papirio GraiDb^ K. Duilio 
consulibuS; Ausonum magis aoto^ quam magno bello 



V, 6, 4<9 9* 79 17« 6« 0* asi 7* ^^9 89 
6' L, StxttMs primus d« fttb$ consut 
tftfaetusj C, LictHius Stptofrimus 
magifttr tquitum j ۥ MarctMs Ru* 
iitus primus tJt* dictator tt ctnsor 9 

&Pubtitius Phito primus prattor, 
K. Eodtmqutanno Vbff.a. Leid. 
I. Lovel. 3« Gaertn. et Fragm, 
Hav, a m. 1. Dcinde <}« /l Phito 
libvel, s, Harlei. 9. Haverli. et 
Hearnii Oxon. B. acG. ^. Pubtiuk 
/'ArVoeiusdem ood. L.4. Florent. ~ 
etKlock. Q. PupbtiuspkitohoYeh 
1. P, Phito Lovel, 4t et 6aertn« 
Pubt/us Phito Voir. duo» Leid, 
duo« Lo vel. S* Harlej. 1 . et Fraem« 
Hav.i'»». Phito Portug, V. ad c 
1$, 4« Praeterea^m^/ar Romamum 
primum dt pttbt Leid. s. Vox 
pratfir de6cit in Haverk, ae<(aena 
|ir/MMM in LoveK a. 

Qui ntgabat^ rationtm tjus s§ 
habiturunfli Id eft, nomen e)u« 
i^andidati non rccepturum i con. 
«ules enim praetoria comitia ha* 
bebant. SIG. V. ad 39.39, 3. 

Stnatff f quum in summis imptm 
fiis id non obtinuijfit^ minus in 
practura intendtntt ] Vet, lib. ten^ 
dtnte , ut saepe usnrpat Livins. 
SlCr. Pall. duo, pr. et tert, stna, 
tti, C, in summis imptriis st non 
^btinuijfflft 9 minus in prattura ttm 
ntnte. gec. autem, m^nus inprat* 
tura itndtnte. Qaid , si effet a \U 
bris veteribus illa lectio , cujut 
lectorem compotera facio ex e» 
ditione Campani? Stnatus ^ cmm 
in summis imperiis id non obtiuu^ 
ifftt^ minus in pratiura inttndert. 
GEBH. santy pro stnatu^ LoveL 
St S9natuqi eumini9tmmisimp$riis 



Harle). a, senatuqug cum 9n tmm* 
mis imptriis edd, pr« usque ad 
^Ydum f qui voculam qut in er« 
ratis omittendam monnit. stnatn 
cum in summis imptrii Voff. 1 .Leid, 
a. etLoveL i, ac4* quodeo mo« 
do dictiim videri polTet, quo «/• 
iima oritntist infima ctivi ^ etii- 
milia; de quibut y. ad 37958,8, 
Keliquorum tamen codd. vulga- 
tum servantium auetoritas prae- 
▼alet. Deinde st non obunuijfet 
Harle]. i, st non obtinuijfti Lov. a. 
st non obtutiJTet Voir,a. Tandein «»/• 
nus inpraetura inttndtntt Florent, 
Vofl*. 1. Leid. a. Lov, i, Harle}.a. 
Port. etFragm.Hav^ minusinpracm 
turam ttndtnte Ga ertn. minus pratm 
turam UndtnteWotk, minus inpraem 
tura ttnenit VoflT.a. etLov.3. minus 
in prattura itndtntt Leid. 1. Lovel, 
a.Harle}.!. etHaverli.Etitafuis* 
•e videtur inOxonlensibusHear* 
nii y qui , eam iectionem expri* 
mens, et intendentt ex sola ed, 
Rom. principe memoransy nihil 
tamen diserepantii scrfpturae ex 
codd. illis protulit. De verbo 
iendtre hoc sensu v. infra ad Ss» 
9a» 7- Geterum senatus , cum in 
summis imptrii id non obiinuifftt^ 
minus in pratiura inttndert^ ut fe« 
re ex ed. Camp, Gebhatdus lau* 
dat, praefert Lovel. 4* K^o U« 
me^ eam lectionem probo. 

$• f • £• Papirio Craffo^ Caesont 
Duettio consutibur) K7 Duifio , nt 
•npMi« Nota huHiit praenominis 
mendum peperlt in eplft, Gie, ad 
Paetum [9. ad famfC Ep^ ai.] cum 
•£!• LfPapiriui Crafttsfmttirittt* 



Digitized by 



Google 



LIBER Vin. Caf. XVI. 



>53 



fttit insignis. ea gens Cales urbem incolebat. Sidicinis * 
finitimis arma conjunxerat: unoque proelio baud sane 
memorabili duorum populorum exercitus fususypro» 
pinquitalie urbium et ad fugam pronior^ et in fuga 
ipsa tutior fuit. uec tamen* omiffa ejns belli cura 31 
Patnbus^ quia toties jam Sidicini iiut ipsi morerant 



tUo ppfl f quim dhMor /»//> m». 
#«/ fattus ift cum C» Duiih. cum 
tit legendum K, Duitio. SIGON. 
Priorts consulis cognomen deficit 
in Lovel. 4* Deinde Divtsio^ pro 
DuifiOf Leid. 3. et Love]. 1. De 
orthographia nominis Duilius t* 
aupra ad a, 58, s. Ultima autem 
vox non adparet in LoveL S. 

j^usoHum magis novo^ quam ma* 
gno^ btfh] Ausonium Love1.4* an 
sociuni Leid. 3. j^uxonum Hearnii 
Oxon. N. ut et mox J. 10, sed iu 
tnargini^ j^usonum^. Similiter in. 
fra L 9« 35. aliquoties peccaba- 
tur in Voir. 3. PalTim literae; et 
ff permutaotor» ¥• infra ad a6| 

Ea gons Catis urhom incotebatl 
Coltss urbtm Haflej. i. Cattes ur- 
$cm Har]e{. 3. V. infra ad 395 iS» 
6. Tum urbcm eotebat VolT.i. Flor.^ 
4t 1 «• C ? ] C/t sciticet jam tum^ dum 
cotit torras^ ipso nomins §t titulo 
eoHsscrarctur» Gjeil. 994* Sauro» 
fumtas^ qui ultra Borufthcncm flu* 
vium Ungc cotunt. Virgil. Ecl. 3) 
61. Fattas, quas eondidit arcts^ 
Ipsa cotat» (*nbi v. Barmann.) 
Ovid, £p. 4» Her. 107. 

. Jfic teeum Trottena eotMm^ Fii' 

ttttfa regna. 
9. Am. £L 189 7. 
Isiy Partntonium geniatiaque ar» 
%a Canopi 
Hutn cotisy tt MemptktHf pat* 
miferamque F/iaron. 
b5. Ifet. 649* 
i^am cotat, exptorant ^ juvenh 
JtmkHtas mrifim* 



Altamen Vttlgatam» «pio^ aliomm 
omnium codd. consensu defen. 
ditury servo. Prima enim sylla- 
ba Tov ineotebat intercepta eft a 
litera finali vocis praecedentis, 
V. aupra ad 5, 37» 6. urbtm in^ 
cottbdtf sive incottbant f Fortug. 
y. ad verba seq. 

§• 3. Sidicinis flniUmis airma con» 
junxtrat] arma conjuHxerant Leid^ 
3. Fortug. Haverk. etFragm.Hav. 
Voce ^fiff alibi saepe scriptores 
et cnm illis praesertim Liviusy 
conlective usi sunt, eique ver^ 
bum plurale addiderunt. V. ad 
LiV. 1,393. Ouum tamen opti- 
mi codd. hijiic lectioni advcrsen- 
tor, non tant|im hoc loc^, sed et 
in verbis praec. vulgatum ser- 
vandum puto. 

Unoque proetio tkaud sane memo» 
rabiti} uno proetio Leid^3. etLo- 
veL t. uno quoque proetio Hayerh. 
V. ad 5, 37, 1. Tum aut saneme- 
morabitiheld.i. ut sane memorabiti 
VoIT. 3. et Lovel. 3. et sane memo» 
rabiti Lovel. 3. 

Propinquitati nrbinm et ad fu^ 
gam pronior 9 et in fuga ipsa tum 
tior fuit} Vo\ nrbium deficit in 
Fortug. Priui #/ in edd. vett. 
£am voeem reftituit Froben. an« 
no i535. et servant omnes codd. 
^V. ad 9, ^i^y^,eotkXt9i pofteriui 
et non adparet inLcid. 3. ut neo 
ipsa In LoveL a* nee fuitm Por* 
tug. 

$. B* Nec tamen omissa ej^s het' 



Digitized by 



Google 



i54 



T. LIVII 



belluqi^ aut moTentibus auxilium tulerant^ aut 
^caulTa armorum fueraut, Itaque omni ope adnisi 

sunt^ ut maximum ea tempeftate imperatorem M. 
5 Valerium Goryum consulem quartum facerent. col« 

lega additus Goryo M. Atilius Regulus. et^ ne fofte 

casu erraretur^ petitam ab consulibus^ ut extra sor* 
6tem Goryi ea proyincia elTet. Exercitu yictore a 

superioribus consulibus accepto^ ad Gales^ unde 



4. Bp. i5, i3. 9p0 etoptra. V. ad 
98, 9y 6. Ejugdem eeneris plures 
alios errore» ,v. ad «Sj 7, 4* R^" 
inde anHtssi VoiT. 1. anntsi Leid. 
1. Gaertn. et Fragm. Hav.tfilwJi/ 
Florent. Uarlej. 1. etKlock. V. 
ad 3, 399 ii«- 



/Contfa mentem Livii. Tum cura 
tjtts betli Portug. etHaverk. Mox 
et ipsi moviraaif pro aui ipsi^ 
Leid. 2. 

$. 4- Uaqu$ omni op$ adnixi suntl 
Pall. duo meliores omni opere an^ 

uisi suni, Et, si dicKur summo ^ , ^ . 

opere, magno operey cur non ea. ^^^ifS?*/**. ^^^P^M*^ [^P^ra^ 

dem analogia ftratur omni optre ? iorem M. ^f/^rtum Corvuml ea tunc 

annisi, non vero annixi, amare tempejlate Vx)ff.«. Sed illud /i#iic 

Livium, dixi in superioribuf. tcov ea tempefiate ^\otCemaeSe yu 

GEBH. omni opere etiam Voff. a. dctur* maxtmumea tempeftate tm- 

Male. SupraS, 5o, 1. Nunciaui peratorum edd. Med. anni i^qSj 

decemviris, ut omni ope abseditio. et i5o5. ac Ven. annl i^cjB. Sed 

ne miiiies coniineant. 9, a6, i5. vulgatum conftanter eft in scri- 

Ipsas expugnare quwfiiones om. Pt»»- Deinde 7. rahrttem cdidit 

ui ope adnisi sunt. quibus etiam Jac. Gronpv. sinc dubio crrore 

locis simiiiter in quibujdam, sed ojjerarum ; quem tamen fideliter 

pauci», codd. pcccatur. 23, n, «^«am exprcffit editio, quaeCle. 

5. Eo magis omni ope juvandum rici cura Ama^laedami prodiit. 

Hannibatem esse. 44, na, 4- '««rf Praeterea Corvinum l^yel. 4; et 

adfirmare pro certo habeo audeoque, Harlej. 2. quorum pdfterior ctiam 

me omni ope adnisurum esse. omni mox Corvino et Corvtnt cxhibet. 

ope autem eft omnibus viribus. V. ad 7, «6, 12. Moxconsulent 

V. ad 2, 21, 5. Similiter summa q^arto Portug. etHaverJi. V. ad 

opcy quod inluilramusinfra ad 5> »6, 1. 

45, i3, 3. Hacrationeautemsae- , ^ ^^ ^^^.^^^ ^^^^^ ^^ 

pe peccarunt l.brarii, «JP'. vel Jffi„, r J^,^ additurhovel.2. 

Tiir\rj. Vl^P^T/^S^jr- Tum M. Luius Leid. 2. Lovel. 



dentes. V. ad 32, 21, 3o. Epdem 
modo cohfttderunt opibus et ope* 
ribus. V. ad Liv. 1, 2, 5. e. 49« 8. 
4i 279 7. 5, 5, 2. c. 10, 11. c. 22, 

8. C. 24y 2. &y l5, 9. C. 32, 3. IO9 

45, i3. 39, 5t, 2. Epit. Liv. Si. 
viros doctos ad Gic. 2. ad fam. 
Ep. io. ad Valer. Max. 2, 10, 8. 



1. 2. 4. Pbrtug. et Haverk. Sed 
v; quae supra notahtur ad 5, iS^S. 

Et ne forte tasu erraretur^ PaL 
sec. et ne forte casuve crearetur* 
9uod si inveniffet in suo Sigo- 
nius, nihil certius, quam nos Tra- 
eico- comoediam inspectaturos 



Coi^t, ad SaU. Jug. 10, 1. ad Plin« fuiffe. Legitimam )ttdi<^^^^«^^*>*- 



Digitized by 



Google 



LIPER VIII. Caf. XVI. 



i55 



beUum ortum erat^ profectus^ quum hoftes^ ab 
auperioris etiam certaminis memoria pavidos^ cla« 
more atque inpetu primo fudilTet; moenia ipsfli ob» 
pugnare eSt adgrellus. et militum quidem is erat7 
ardor^ ut jam inde cum scalis succedere ad muros 
▼ellent, erasurosque contenderent. Gorrus^ quiaS 
id arduum factu^eraty labore militum potius^ quam 
periculo^ peregere inceptum roluit.^ itaque aggerem 



nen Tiilfiatam. 6EBH. mi forU 
gasume fUwerk* m$ arie €Asu Flo* 
rent. a m. i. in ^uo, adscripta s 
litera» factum deinde me sorte #a- 
sm. V. ad >, 4« 4* Deinde $erra> 
retmr Fortug. avm. i. urreretur 
a m. 9. cretmimr Leid. %. et Lo* 
▼el. 4. 

Peiitum mh eomsufibus} a eemsum 
tibus Voir. 9. Leid. duo^ Lovel. 
1. 3. 3.. 4. Gaertn. et multae ex 
edd. Tett. ah censule edidit Sigo* 
yiiut, nimirum M. Atilio RegulOy 
Gonri collega. Godicum tamen 
nullus banc scripturam praefert, 
•ed vel eKpreiTe eonsuiibus^ vel 
per cpitomeit cosi eihibent. 

§. 6. Exerciiu vieiore a superio» 
ribus comsutibus acceptOf ad Cates^ 
£xerciiu vicioriae Haverlc. TUm 
m coHsulibus superioribus Gaertn. 
Deiiide ad Calles Lovel. «. V. pu- 
pra boc cajp. {. \, ad Tates VoiT. 
a. et Loveu 3. V. etiam mox ad 
$. lo. et i3. 

M superioris eiiam ceriamims 
ememoria pavidos ctamore aique iu' 
peim primo] m superioris eiiam cer^ 
tamimis memoria VoflT. 1. Leid. i. 
Lovel. 1. 9. Gaertn. et Portug. 
Hiam a superioris certaminis me~ 
moria Haverli. etiam ab superioris 
eertamimis memoria Voff. 3. ct Lo- 
▼el. 3. Deinde pavido ctamore Har- 
lej. 1. Male. ab certmminis memo" 
rim pmvidos , id eft ^ propter me- 
. V. ad t4,.8o>i. Reqiie 



pavido ctamori in bit loeus elTe 
poteCl. Gontra ctamor et inpetus 
primus in his memorari soient. 
V. ad 6y 4« 9- ctamore ei impetm 
Voir. a. et Lovel. 3. 

§• 7. Mititum quidem rV erai ar» 
dofi ut jam inde^ Vox quidem de- 
ficit in Portug. pronomen is in 
Lovel. 3. particula jam in Lo- 
▼el. !• 

$. 8. Quia id arduum faciu era^ 
arduum factum VoiT. 2. Lovel. 3. 
Gaertn. et Fragm. Hav. Male. 
Suprd 7, 34, 3. Cottem aditu ar* 
duum inpediio agmini ^ expeditis 
liauddijficitem, Ita Valer. Jilax.3t 
4* in princ. Im metiorem staimm 
acta mutatio sptendidam retatm 
praebet materiam* ubi non opua 
eft, ut sptendidam retatui cum Gl. 
Perizonio legendum conjiciamua. 

Itaque aggerem ei vineas egii} 
itaque et aggerem et vineas Harle}. 
9. et edd. antt. usque ad Frolien. 
qui anno i535. prius «/ omisit. 
itaque aggeres et vineas Vofl*. «• 
Lovel. 3. Gaertn. Fragm. Hav. 
et apnd Hearnium Oxon. L. i. 9. 
ac G. Ita 3a, 23, 6. Undique ag^ 
geres kaud faciti aditu ad moenia 
admovebantur. apud Gaes. 8. B* 
GalL 41. nmeas agere adversus 
moniem, et aggeres sirmere cempit. 
Plerumque tame» i^ggir et vineae^ 
alternm singulari > aiterum plu- 
rali numero, funguntur. Supra 
»,7, a. Ugems mmtiitudo fmcibmf 



Digitized by 



Google 



i56 



T. LIVII 



et vifiea(s egit, tiirresque maro admoTit: quanim 

9 usum forte oblata opportunitas praerertit. namque 

M. Fabius^ captirus Romanu3> quuiii^ per neglegen* 

tiam cullodum fefto die rinculis ruptis^ per murum 

* inter opera Romanorum y religata ad pinnam muri 

lorefte suspensus, manibus se demisiffet; perpulitim» 

peratorem^ ut rino epuUsque sopitos hoftes adgre« 

deretur. nec majore certamine' capti cum urbe Au« 



^axtme armais igms conjuii; ibd- 
ratqui momiMo simut aggtrtm at 
^intas iti€tHd1am kausif. ^, 4^, 8. 
§^H0as ti aggtrtm muro injunxit^ 
(*39, 4» a) Gaes. «. B. Gall. i9. 
Ctieriitr vintis ad oppidum aciis^ 
aggtrt iactOy iurrtbusqut eonftitu* 
iis* c. So. Ulfi viutis aciis, aggt^ 
rt txfiructo , iurrim confiitui pro- 
eui vidtruni. 7, 17. Aggertm ad. 
parare, )fineas agtrt ^ turris duas 
confiitutrt, cotpit. 8| 49. Ea vintis 
ot aggtrt suppressa, comprtittndt' 
hant id ipsum^ quod morabatur. 
2» B. civ. 1* ^ggtrtm^ vintasiur- 
rtsqu4 ad oppidum agtrt iufiituii^ 
Hirl;« B. Hisp. 7« Jggertm vintasm 
qut agtro infiituit. Nibil itaoue 
inutandum. Deinde coygit VoIL 9. 

Quaramusumfortoobtataohpor' 
tunitas pratvtrtii\ quorum Por« 
tug. Haverlc. etHearnii Gxon.B. 
%xt ad aggerera vineas et turres 
timul referatur. Sed plures et 
integriores eodd. alteram lectio- 
Bem tuentur. Tum abtata opporiu» 
niias Fragm. Hav. Hic error eC 
alibi a librariis committitur. V. 
ad 39 S7, 9. et 6, ao, 16. Praeter- 
ea avtrtit Lovel. 4* a m. 1. per* 
vtrtit Haverk. Similis, varietas 
•upra notata eft 3» ^o^ i4* pras^ 
vtnit VoIT. 1. in mare. Voff. a, 
Le|d. 9. Lovel. 1. s. 3. Gaertn. 
Fragm. HavC et ed. Mediol. anni 
i5o5. quod.Ascens. anni i5i3. et 
t5i6. aliaeque in margine often« 
taiil. praevemrk edd» MedioL aii^ 



ni 1480« 1495. et Ven. anni 1498* 
Verum hic etiain vuTgatum p1a« 
cet. Praevtrttrt eniro , pro quo 
stant alii omnes codd. boc sensu 
Livio frequens efi. V. ad 9, 17« 
Q. Solent autera libraHi voces 
praevtrttrt et pretivtnire in 8€»*i- 
ptis commutare. V. ad a4y 5, 6. 

' §. 9. Namqut M. Fabims^ capti^ 
vusRomanus^ cum ptr ntgligeniiam 
cufiodum'] Frima vox dencit in 
Leid.^. quarta in VojT. 2. Lovell 
a. 3. et Fragm. Hav. a m. i. Tum 
per negtegentium Leid. 1. yer nt" 
gtegentiam Florent. V. ad a, 1 1» 4* 

. Rttigata ad pinnam muri rofio 
suspensuSf manibus so dtmisisset} 
a retigata ad pinnam muri rtfit 
edd.Mediol. annorum 1480* i49S* 
i5o5. Tarvis. utraque, et inde re- 
liquae usque ad Aldum, qui« coiu 
sentientibus scriptis, praeposi* 
tionem omisit. Ita suspendtre pi^ 
scts kamo Ovid. i5. Met. 101. el 
atveus susptnsus ctavo 8, 652. rt* 
tegata ad.pinnam muri rtfie VoflT. 
». et Lovel. 3. rttigata ad pinnam 
muri rtctehexA. 1. rttigata adpito* 
nam muri refii LbveL 4* Sed r«- 
fie^ quam refii^ tullus dici, do- 
eet Voir. 4« Gramm. ia« Tum 
Muspensis manibus Lei d. 1 .«t Gaeri. 
ner. I^nid librariis fraudi fiierily 
■upra dictum eft ad 4, 44« & I^ 
inde ## dimisisttt Florent. Voff. 
duo9 Leid. duo, LoveL i* Gaertn. 
Bavtrk, Fragm.Ha¥. el cd« P^rffli. 



Digitized by 



Google 



LIBERVIII. Oaf. XVI. 



i57 



sones sunt^ quam acie fiisi erant. Fraeda 4^pta in* 
gen3 efi. praesidioque . inposito Galibus redudtae 
Bomam legiones. Consul ex senatusconsulto trium- 1 1 
pfaarit: et^ ne Atilius expers gloriae eflet^ julli am« 
bo co&sules adyersus Sidicinos ducere exercitum» 
Dictatorem ahte ex senatusconsuUo comitiorum ha- ta 
bendorumcaulTa dixeruntL.AemiliumMamercinum. i$ 
magiftrum equitum Q.PuMilium Fhilonem dixit. Dicta« 



taepitts obvio soribaram crror€« 
V. ad 34, 60, 2. 

f . 10.. nH9 tpmtisqHt $9phos ll«* 
fits adgredtretur^ tvmtisquw^ quod 
omillttm erat in Florent. a manu 
altera adscriptum eft, et r^cte. 
Snpra 5» 44« &• ^*^^ vinoqu» raptim 
kaufio rtptetu ubi alia vide. tptt^ 
tisquo sopitis Klock. Ivimo ciboqnt 
jo0f<o5 Veith.] Tum aderedtrttur 
Fiorent.' a m. 1. SaepiAime^ et 
g in Mais confundi , supra vidi- 
rout ad 6, a5, 6. Mox majori ctr» 
tamiui Volf. %, et Lovel. 3« 

Pratda cafta iugius efl» pratstm 
dioqut iupostto Catibus] Pratda iu^ 
gtms a<ta tft Lovel. 4« Supra a , 
64« 3. iHgtntts tamtupratdas komi» 
Hum picorumque egert, Sed uni 
tefti credere periculosum eft. De* 
inde iuposito Tatibus Lovel. 3. V. 
ad $. 6. 

$.11. Cousut ix stumtusionsutto 
iriumpkavit} Cousut ex st trium^^ 
ffhmvit Voir» 1. et Loy. 1. Sed li- 
orarii literas S. C, quibus jma- 
tuscousuttum notari solet, non 
adsecuti sunt. V. ad 179 9&, 3« £a* 
dem voce omilTa Cousut tx triunim^ 
ptgavii dederunt scribae Florent* 
et Leid. i. Cousut triumpliavit e& 
inLovel. 4- CousufexCausouibus 
iriumphavU inLovel. 3. cousiit^tx 
jtusouibus triumpkavit in VolT. a* 
et: Fragm..Hay. Ac librarius 
Gaertn. quum utramque lectio* 
/nem, alteram in conteita, alte* 



ram in margine codicis sui re* 
^erifletf ^am hoe modo eipres* 
sit Cousut ix siuatuscousutto dtAu» 
soulbus triumphavit» 

Ne Atitius ixptrs gtoriae tsstt^ 
juffi ambo cohsutesZActiUusVT9i%vtim 
Hav. 'Jttitius LovcL a. 4. Portug. 
Gaertn. Haverli. et primae edd* 
V. ad $.-5. Tum expars Lovel. 3» 
V. Dausquej. in Ortbogr. parte a« 
in V9 Exptrs. Vox cousults autem 
deficit in VoIT. z. et LoveL 3. . 

$. 13. Dictatortm autt tx stnam 
tuscoHSutto} Dictatorem aui Lovel. 
2. et Gaertn. id e& autem. Solent 
vero voces illae saepius inMftit 
commutari. V.ad27,35^7. Prae- 
terea dixe^ id dixtrt^ LoveL 4* 

Z. Atmitium Mamtrcum'} Mam 
mtrciHum ex vet. lib. Quo prae« 
nomine multi Aemflii usi sunt. 
SIG. Mamtrcium Harlej. 1. Ma- 
mertiuum Leid. 1. etLoveL 1. ac 
a. Sed recte Sigonius Mamtrcim 
num. et ita praeferunt Florenti 
Leid. I. et Kioclt. V. supra boc 
lib. ad c. u, 4.- Praenomen Lm 
eliam deficit inPortug. Sed JKf. 
Atmitius legit Leid. a. 

Q. Pubtitlpm Phitoutm} Pubtium 
Phitouem Vof£. 2. Leid.duo, Lo.> 
veL t. Harl. i. Haverk. et Fragm^ 
Hav. P. Phitonem LoveL a.3. Por- 
tug. et Gaertn. Z. Phfto%tm Lo* 
vel.4. (Im PubtiumJ^hitontm VoR.u 
Florent. el I^^ck* £xfiarlej.a. 



Digitized by 



Google 



i58 



T. LIVII 



tore comitia habente, consules creati sunt T. Ve- 
,3tnrius, Sp. Poftumius. Etsi belli pars cum Sidici- 

nis reftabat; tamen, ut beneficio praevenirent de- 

siderium plebis> de colonia deducenda Cales rctu- 
i^l^runt: factoque senatusconsulto , ut duo millia 

quingenti homines eo scriberentur, triumriros colo- 



•olo nihil notatur, ut in eo viiU 
gatum rccte ezaitilTe debeat. V. 
ad 8,^ 12, 4* 

ConsnUs crMi snni T, V§iwius^ 
Sp* Pofinmins'] Catvinns. ille , hic 
Albinns yocatas e(L Lt vius auctor 
9» Ct, !•} Plutarchus in Parallelis 
rp. 3o6. ] SIG. Ne hic quidem ni* 
hil ab aliena manu «flfe, cum quo- 
quam pignus dare ausim. Vide- 
Inr enim fecilTe Livius : ^Dicta^ 
tore comitia hahentt , consnhs cre- 
ati T. Fstnrins^ Sp. Poftnmins^ 
ttsi bttti pars cnm Sidicinis rtfta- 
batf tamsn^ ut bcneficio pratveni- 
rent desideriftm ptebis 9 de cotonia 
dedncenda Cates retuiernnt. MuU 
to id quidem rotundius. V. ad 
8, a«, 3. J. FR. GRON. T. rettn. 
rins Portug. T. Vertnrius Voff. 2. 
T. Feninrins Klocli. T. recenius 
Fragm. Hav, a m. i. T. Feterius 
a m. a. ct ita eft in Leid. i. Prae- 
terea P. Pofiumius Gaertn. S. Prae' 
ppftinnius Lbvel. 3. Sine dubio 
rotundius erit, si x6 sunt cum 
Gronovio deleatur. Gonftanter 
tamen lupereft in omnibus 8cri# 
ptis et editis. 

$• i3* Tameny ut beneficio frae» 
venirem desiderium ptebis^ ae eo-* 
tonia deducenda Cates retuternnt} 
tn ut beneficio Gaertn. V. ad 23, 
17, 5. tamen et benefici^ Haverlf. 
V. ad 31 y 28, 8. Tum praeveni- 
ret Voff. «. et Lovei. 3. Prae, 
terea He cotonia reducenda Leid. 
1. et Lovel. 1. Malc. V. ada, 
91, 7« de cotonia tradncenda Leid. 
s. Deinde Tates Voff. %. et Lo- 



vel. 3. V. supra adj.d. Tandcm 
deduxernnt Portug. Paullo poft 
etsibeili ptus cum Sidicinis rffia» 
bat^ pro beftiparsy Gaertn. 

$. 14. Pactoqne senatusconsuito^ 
nt duo mittia quingettti homines ee 
scriberefttur^ senatn consutto Por- 
tug. et Haverli. Tum qningenti 
deficit in Lovel.4. ut ii qningenti 
homines habet Lovel. 3. At nu- 
merus duorum millium scriptus 
erat pcr notas hoc modo //; id 
autcm facile in pronomen ii mu- 
tari potuit. Similiter//, sivc duo^ 
et pronomen ii commutantur. y. 
ad 36, 43. 11. Deinde homines con- ' 
scriberentur Al^o antiquiores edd, 
etcuih illisHarlej.a. utraquc le- 
etione recepta homines eo cokscri* 
berentur Gaertn. homines eo scri' 
berent Lovel. 3. homines seriberent 
Voff. a. Sed saepe terminatio 
verbi pafftvi «r, sive nota , qua 
indicari solet, omittitur. V. ad 
10, 10, 1. Vulgatum servant op- 
timi. 

Triumviros cotoniae dedncendae 
agroque dividnndo creavernnt'] tres* 
viros Harlei. a. et cdd. vett. /// 
viros eft in Plor. et ita edidit 
Froben. anno i535. Poftea trinm^ 
viros subftituit Vascos. quod in 
multis «criptis supereft. Praeter- 
ea cotoniae edueendae Lovel. 3« 
Deinde dividendae Lovel. 9. 4* 
Portug. Gaertner.. Haverk. et 
Fragm. Hav. Tum creave^ id eft 
creavere^ Pbrtug. et Haverk. On|- 
nia autem haec verba deorant in 
Leid. 9. Mox primo triumviro 



Digitized by 



Google 



LiBER yni. Caf. xvn. 



i59 



niae deducendae agrotjue dmdundo creaTerunt K* ^ 
Duiliunii T. Quinctium^ M. Fabium. 

XVII. Nori deinde consules^ >a reteribus exerci- % 
ta accepto^ ingreOl hoftium fines^ populando usque 
Ad moenia atque urbem peryenerunt. Ibi^ quia^ in- 2 
genti ezercitu comparato^ Sidicini et ipsi pro extre- 



praenomen Caji tribuitar in Lo* 
▼cl. 4* V. ad 4t ^4» 3* tertium 
autem Fmvium vocat JEUocli. V. 
ad 7, la, 1» 

$• !• Nwi Mnit comnUs\ a vit0- 
ribms §X9rcitu acctpt6'\ Nam dtin. 
decomsuhs Harlej.a. et edd. Aldo 
priores. Praeterea eousuhs aU^ 
ci&ribus fmtrihus sxerciiu acctpto 
Lovel.9. inconteitu, alterale- 
etione margini adacripta. 

Usqut md moeuim atque urhtm 
ptrvtutrwti'] md motuia adque urbtm 
Gaertn. a m. 9. Livium praeposi- 
tiones repetere solitum fuilTe^ 
aupra vidimus ad 6, 28, 6. Hic ta- 
men nihil muto ob diffensum aii- 
orum codd. V. ad 91, 82* 2. Su. 
pra 3« 69» 5. Btllum mb urbe ac 
moeuibus propuismri vttttnt, 22, 55j» 
8. Cogmutqmt homints nuttam , nisi 
nrbe mc motnibus smtuis , smtuttm 
spsrmre. Quin etiam optimo acvo 
mdqut^ pro mtqut^ in lapfdibus 
scriptum obcurrit. V. Noris. ad 
Cenot.Pis. diflr.4,3y9.p.463. Si- 
mili raodo mi et md sacpiflTime in 
IMUlift eommutantur. V. supra ad 
8, 17, 3. md motnim urbem^ omiflTa 
partieula, Laid. 9. 

$• 9. Ibif quia^ iugtnti txerciiu 
comparmio , Sidicini tt ipsi J Au- 
deo aflTerere Livio 9 quod inuni. 
co eft Florentinot tugtnti txtr^ 
ciiu comparmndo» £ft enim , qua- 
le 1. 1» 34* Officio obtundo, et c. 53. 
Fraedm dividtnda^ et bujusmodi 
Ciceroni ct Livio frequentiffima. 
7. FR. GRON. ingenti txercitu com^ 



perto Lovel. 3. quae varietas sae- 
pe in scriptis obvia eH. V. ad 39» 

99, 5. ingenti exercitu compmrmndo, 
Florent. consentiens, praefert 
unus meorum Lo vel. 4« V . plura 
ad 1,53, 3. Ex compmrando^ sive 
comparddo factum eft comparatQ 
eodem errore, qiio commutantur 
communicando et communicmio^ ae 
•imilia alia, de quibus supra v. 
ad6, 37,4- Insupcr Ubi^ quim /m- 
genti Fragm. Hav. a m. 9. V. in.. 
fra ad 27, 5, 9. ibiqut ingtnti VoflT. 
a,Love1.9.3.Portag* et Haverlc, 
V. supra de boc errore ad 5, 
«9, 3. 

Dimicmturi tnixt vidtbmntur} u 
fi/jf Fragm. Hav. V.ad 9,60,9. #- 
nixi Lcjd. 1 a m. 9. et Lovel. i. 
quod dictum cflTe potcft^ quCmad- 
modum illud supra 9, 35, 3. Jtdeo 
inftnsa erat codrtm ptebs, ubi plu* 
ra vidc. Aliorum tamen in vuU 
gatum con^pirantium consensutf 
persuadct, nibil mutandum eflTe* 
rractcrcsl vidtbuntur Florent. et 
Harlej. i. Sed in eorum priori 
recte mutatum in vidtbmntur. 

Smmuium famm ermi conciri mi 
bettum} Samnitum fama erai md 
bttlum Portug. Smmnitum etiam 
Haverk. Deinde txciri Heamit 
Oion* C. Alterum aeque probum 
eft. Liv. 1, 8, 5* Obscuram mtquo 
humittm concitudo ad stmuttitudi" 
ntm. 6, 7^ 1 . Quo ingtuttm Laiino* 
rum Htrnicorumqut jiuvtntuttm coum 
civtrani. 95, 97,9. (luum ti Sick- 
tum txtrcitum tx iotm insutm con» 
airi vidtrtt* 3i> 3» 5. Ptr tegmios 



Digitized by VjOOQ lC 



i6o 



T. LIVII 



xn.a spe dimicaturi eiiise Tidebantur ^ et Samninm 
Sfama erat conciri ad bellum} dictator ab consuli- 

bus ex auctoritate senatus dictus F. Gornelius Rufi- 
4 nus; magiiler equitum M. Antonius. Religio deinde 
. incellit, ritio eos creatps: magiftratuque se abdica- 

rerunt. et,, quia peftilentia insecuta eft^ relut om« 

nibus eo ritio contactis auspiciis, res ad interregnum 

rediit. 



toHcirti homittit ad arma. (* c. 4o, 
9) 

$• 3. DictaUr ah coasmtibus $x 
auctoritai§ scnatus dictus P. Corng^ 
Jius Rufinus'] a coHSutibusYofS. 2. 
Lovdl^ 3. 4. et Gaertn. ah cons, Lo. 
▼el. 1. ab consuU Haverl^. V. ad 
10, 10, s. Tum praepositio txAe- 
cft in Lpvel. a. Praeterea P^ Prat' 
#oii#/f «j y olT. s. et LoveL 3. 

$. 4« f^itio oos crsatos f magiftra» 
iuqus j# ahdicavsrunt') vitto hos 
#rM/oxHarlej. a. et edd. ante AU 
~ dum. vitio croatos y sine pronomi* 
ne, LoveL 3. Portug. et Haverlc. 
Tum ahdicaruHt Lovel. 4* 

Omnihus eo vitio contactis auspi" 
ciis rss ad intsrrsgHum rsdtit ] oiif- 
pihus ^ eo vitio cunctatis Haverk. 
j^mnihus eo vitio contractis Fragm. 
Hav. omnihus eo vitio tactis VoC 
:s. Nihir mutandum. V. ada,^, 
9. Hinc ad integrum rediit LoveK 
1. Paullo ante vox quia deficit 
in LoveL 4* 

f. 6** Ah interrsgno inito per 
qutntum dsmum interregem'} \ox 
inito exsulat a VoflT. a. et LoveL 3. 
Tum f§r Quintium demum inter» 
' rogom Lovel.4« Portug. et Oaertn. 
y. ad 3« 1, 1. ^erquintum demum 
'lnterregnumheid»2, etLovel. 1. 

Creati consuUs Z. Cornetius ite» 
rum et Cn. Domitius^ A. Cornetius 
eflscribendumy CalAodoro, Dio- 
doro £1. 17. p. 50.] et vct* lib. at« 



teftantibus. Eft antem 19, qu) goii« 
8ul ante fuit atino coxii. S1G« 
Prioris consulis praenomen o« 
mittitur inLeid. I. AHtoniusCor* 
ne/f Mf vocatur in Love1« 2« qui ta« 
men error videtur lirmare cmeq^ 
dationem Sigonii) A, Cornetius 
•cribentis. A Cornetius frkeferunt 
etiam VofT. duo, Leid. s. Lovel. 
1. 3. 4* Harle). 1. Portug. Gaertff* 
Ha verlf. et Fragm. Ha v. Prae* 
terea alteri consuli praenom^ 
'FdiW non modo datur apudDio* 
dor. Sic. L 1. sed ita etiam voca* 
tur in Voir. 1. L^id. 3. Lovel. i. 
Pbrtug. Gaertn. etHaverbb Cor^m 
netius Pomitius in Lovel. i. V. ad 
5, 52, 3. M, Dowitius VolT. 3. etLo* 
ve1.3» V. ad '^^9 12* 1. Cauiram, 
unde factum sit, ut in praenomi* 
nibus consulum non conveniat 
inter scriptores» indagare coaa« 
tus eft Pigbius in Annal. ad ann. 
CDxx. p. 329. Geterum» inter an« 
num Urbis conditae secunduna 
Faft.Capit. CDxvm. etoo-xxiv. u« 
num par consulum intercidilTe in 
Livio aliis<|ue , inter Chronolo- 
gos convenitj et quidem efte £• 
Papirium Sp. P. C, Peetetium C, /•. 
' 5UOS memorat Solin. invPolyh* c. 
3s. Jam vero,^ eos ante hu|us 
anni consules inserendos elTet 
ccnsuit Pi^liius in Annal. 1. L 
quos biennio serius, ante consa- 
les ininitio c« 19. mcmoratosy re* 
ftituendot effe arbitratus eftDod* 
well* de CycL dilT 10 » 76. •! 
79. 



Digitized by 



Google 



LIBER VIIL Cap. XVIL 



i6i 



rediit. ab interregno inito per quintnm demum in- 5 
terregem M. Valerium Gorrum creati consules A. 
Gornelius iterum et Gn. Domitius* Tranquillis re- 6 
bus^ fama Gallici belli pro tumultu raluit^ ut dicta* 
torem dici placeret. Dictus M. Papirius Graflus^ 
et magift^r equitum P* Vaierius Publicola. a quibus f 
quiim delectus intentius^ quam adversus finitima bel- 
la^ haberetur, exploratores mifll adtulerunt^ quieta 



{• 6* Fama Gatiici biUi ff tm- 
muhu vaSuit} Illud pro tuwuhu 
gloffema puto : nam -vulgo dice- 
hBul tumuliusGaUicus, Etresno^ 
tilTima eft. Itaaue ejiciendum ar- 
bitror totum illud fffo tumuttu, 
T. FABER. Libri scripti conftan. 
ter agnoscunt vocabula, quae Fa- 
ber pro fflolTemate habuit } ne- 
que alittdmutant» nisi quodsit, 
addita una -voce, #/ fro tumuttu 
vatuit in Portug. et HaT^rli. A Fa- 
bro diflTentit Doujatius , docens 
Livium yelle, solam tumultus 
Gallici famam veri tumultus loco 
fuiJTe; eaaue de cauiFa, tamquam 
Gallis bellum revera moventi- 
bus, creatum dictatorem. 8imi. 
liter etiam ante Doujatium Cl. 
Ant. Perizonius , qui ad margi- 
ncm Livii sequentia adscripsit. 
,y Immoretinendum i^ro tumuttu, 
9, plano sensu, qui eft: cum alias 
,,tumifltu jam a Gallis arma in- 
^y ferentibus ingruente dictator 
„ elTet dictus, tunc solam incer- 
„ tam. belli Gallici famam tantum 
,, valuilTe. V. c« ao. 

Ut dictatorsm dici pttusrst'} ut 
st ^fViA/or#N»FIorent. etLovel.4* 
quod sibi non displicere, adpo- 
sita nota ad marginem editioniito 
cui varias lectionescod.. Flor. ad- 
scripserat, indicavitCl. Salvini- 
ua« Mox to tt deficit in Lovel. 4* 

%, .fj, Dum dstscius iutemtius^ 
quam adttsrsus, fimtimtt . Mtaf ibii- 
Liv.Tom.li^.F.U. 



ber^tur^ Sic ^idem jam et Mo- 
diana editio. Sed vetuftiores et 
scripti cum dstsctus, Alioqui dum 
kabsfur fuilTet dicendum. J. FR. 
GRON. dum habsrttur primum 
Francof. anno 1578. deeennio an- 
te Modium ediderunt. , Priores 
recte praeferunt cum haberttur^ 
£t ita eft in Flor. VolT. 2. Leid. 
utroque, LoveL 1. a. 3.4* Portug« 
Hlock. Gaertn. Havcrli. Fragm. 
Hav. etHeamii Oxon. N. L. 2. ao 
B. quare. id recepi. V. ad M^o» 
7» Tumditectus Flor. Leid. i. Lol 
veLi.Klocli. et Fragm. Hav. V; 
ad 37, 5i, 7« Deinde attsntius Por- 
tug. Male. 4* I9 5. Bsttum armu» 
qus vi summa adparari jubent ; si 
quo imthutitts pojpt^ quam T, Quiit^ 
ctio eomsuts adparatum sit. c. 87, 
4* Numciabamt, mom amts umquam 
f^otssos^ mec ducibus tegemdis , nee 
satercitui scrtbsmdo^ imtsntioresfuism 
ss, infra sS» 23y i3. Locus ob id 
ifsutd intemtius cuftodiebatur, 27« 
33> 1. Detectum comsutes habsbamt . 
acrius intsntiusqus, V. ad 27, 24» - 
9. Praeterea quam advsrsa fimiti^ 
ma betta Gaertn. QaniTam erraris 
V* ad 6f 3'y 8. 

Exptoratores emijpi adtuterumt} 
rstuterumt Lovel. 4* Reliqui vulga- 
tum servant; quod cur displice- 
ret, cauiTam non video. Supra 
4« 37, 6. Haud vama adtutere, 6y 10, 
3. ^uum respomsum adtatum sjfeif 
mihit suas poteftatis sffe. c. 3i , 31 
Jrspidi mumHiprim$ffuga dtimds 

L 



Digitized by 



Google 



162 



T. LIVII 



omnia apud Gallos eSe. Samnium quoque jam al- 
terum annum turbari noyis consiliis su.spectum er^t. 
eo ex agro Si^icino exercitus Romanus fton e& de- 

9 ductus. Geterum Samnites bellum Alexandri Epiren- 
sis in Lucanos traxit , qui duo populi adrersus re« 



0X «gris^ ieghuis Foiseotum imgtis» 
sas fiMes adiuhn, 23, 3a, 6. Nun- 
€ius adfertur^ in Hispania r$m ma* 
fegefiam. ^i^^j^S. ^uos certamsmo 
faciioHum ad inieftiHum betlum ex* 
arsiJpSy et ipsorum iegati adtuie» 
rant. 42» 57, 4* Trepidui nutt' 
^ius adfert^ hoftem magno agmino 
adeffe. V. ad3Q,6, 5. Mot quiavia 
€jf$ Gaertn. ' Sed via corruptum 
eft ex oia^t quomodo per compen* 
dium scribitur pro omnia* 

{• 8. Turhari novis consiiiis su» 
spectum.erat} turbari^ consuiihus 
novis suspectum erat LoT^l. a. Sed 
ctiam rd oonsuies et consiHa in 
Mftisconfunduntur. V.adS^ySS, 
8. R$s nova$ sunt geditiosae mo* 
litiones adversus r^mpublicam. 
Eodem autem sensu hoc loco »0- 
va coHsiiia sunt consilia de rebus 
novis, consilia de perturbando 
prjftino ftattti (* 7, 41, 6.) Vox 
erat deficit in VolT. 2. etLovel. 3. 

Eo $x agto Sidicino $x$rcitus Ro^ 
manus nou $ft dcductus ] $x$rciius 
Romanus non deductusV off.i.Leid^ 
1. Love]«.i. 3. Harlej. i. Portug. 
Gaertn. Haverk. et Fragm.Hav. 
0X$rcitus Bomans^ dtductus VoflT. a* 
licid. a. et Loyel. 2. ac 4« cuius 
lectionis auctor GredidiflTe vide- 
tur, $0 hic poni pro in eam-re- 
gionem, inSamnium, quum po* 
tius accipi debeat pro id$o, V. 
supra ad 5, 169 3« 

§. 9. Adv$rsus r$g$m exsccnsio^ . 
nem a Pasfto faeientem ] Vet. lib. 
omnes exsc$nsion$m habent, quo- 
modo alio loco locutus eftLivius, 
tttai) Caof4«] JSxscensue naviifus 



in terram facto: etsS, C898.} M 

Brifthras exscensionemfecit. Quae 

lectio placet, si adFaeftum lega. 

mus. At placet aliis $xcursion$m 

legi. Quod etiara probatur, cum 

pauc is ante annis idem Alexander 

appulilTe clalTem in Italiam supra 

Cc. 3y6. ] dicatur« SIG. Ifogae. 

Quid enim e(i$xsc$nd$r$ a Fasfto ? 

Lego ad Fa$ftum. T. FABER. Sic 

omnes veteres libri, fatente et 

Sigonio. Quibus placet excursiom 

n$mj ex eorum genere sunt, qui 

eamdem vocem ter corruperunt 

apud Livium, correpti Lipsio 2» 

£pift. Quaeft. ep. ao. Ad)ungas 

licet 229 so, 4* Ciaff$ profecti $xm 

sccnsu naviims in terram facto ^ 

cum urhsm vi cepiffent» nam et ibi 

legendum sxscensiono facta^ si- 

gnificant optimi codices. Nollem 

iftisiterum se aggregaiTeSigoni- 

um 29, 289 5. Pracdatorias ciaff$s^ 

quihus $xsc$nsion$s in dgros mari^ 

timos faetae srant, Excursio^es f 

quod ille inculcat^ nos in uno 

tantum libro» nec eo antiquo auC 

optimo, invenirous. Memineris 

autem diftinguere inter ^ j^#ff^rr# 

et $xsc$nd$r$ : illnd eft sursum nu 

ti scandendo^ hoc enavi deacen- 

dere. Nec vero opus , quod hic 

requimt Sigoniusy si veterem 

scripturam retineamus^ ad Pacm 

ftum.x Intelligimus exscen^ionem 

in Lucaniam ab ea parte, ubi eft 

Paeftum. V. quae ad 3i, 34» B. J. 

FR. GRON. excursionem yoff. 9. 

Lovel. a. in marginCy LoveL 3. 4* 

Harlej. 2. Gaertn. Fragm. Hav. et 

Hearnii Oxon. L. i. discursionem 

Portug. etHearniiB. diffensionem 

Haverli. d$se$nsi6u$m Leid.a. Voff. 

1. a m. 1. LoTeL i. ets. ia coa- 



Digitized by 



Google 



L I B E R VIII. C A p: XVII. 



i63 



gem^ exscensionem a Paefto facientem^ signis con- 
latts pu^ayernnt. eo certamine superior Alexan* lo 
der^ incertum qua fide culturus^ si perinde ce- 
teta proceifiirent y pacem cum Romanis fecit.^ Eo- i & 
dem anno census actus^ norique cirea censi: 



textn, camHeaniiiG. etN. fs€$n^ 

sionem KloeK. isc9nsioM§ Florent. 

Leid. 1 • et Harle). i • Veruin escen- 

eUrc eft ia altttm scandere^ ut re- 

cte GronoY. ad hunc locura nota- 

Tit. V. etiam viros doct. ad Va- 

ler. Max. i, i, to. at exscendere ex 

navi descendere, V.Gronov. ad 

Liyii Siy A9» 6. Exemplit , quee 

.Lip8.1.1. etGronoY. hic et ad 1. 

^ 3i. ex Liviolaudarunt, adde haec 

^duot 0x27,3997. MClmpeamex» 

seensione fnc$aj agmm teue vaftom 

. bat, et et^^^io^ii, M ^niigonea 

clapsfrofeetaad agrum PatTenen* 

sem y exscensionem ad poputandum 

fecie» Praeterea a Paefto servant 

omnes scripti , nisi quod a trefto 

•it in Flor. apetie in VolT. 1. Leid. 

a. LoveL i.Portue. etHearniiO- 

xon. C. a Pedo in Lovel. 4* Hi ti 

faverent Sigonio, e|us conjectura 

ad Paeftum recipi poflct : nunc ve- 

ro,^ illrs^iflentieutibus, vulgatum 

malo cumGronov. qui eamdem 

lec^ionem etiam defendit i» pr. 

ed. notarum ad 3,^9 94» B. De* 

inde faciente Haverk, vel iiterae 

m finalis nota neglecta 9 vel er- 

r,ore ex ea caulTa orto, quam in-. 

dicavi^supra ad 6^ 3^ 8. Alii ve- 

ro9 id vitiosum recte judicaiites, 

perperam dederunt/fl^frit/rx^ ut 

prae^rt LoveK a. quasi duo po- 

puli aamnitesr et Lucani exseen- 

sionem a Paefto fecilTent^ ^uod 

elt contra verita|em hift^ricam 

et Geographiam. Paeftum enim 

urbs erat Lttcanbrum. 

$. lo. Incertum 9 qna fide cutem*^ 
raSf si perinde ceiera processisfent} 
imcertusyqua fide cutturus Leid. a. 
.Fostttg.HAverk. et pro varialt* 



ctione in margine VolT. 1« Ve- 
rum Vensus Livii non eft, ipsum 
Alexandrum regem Epiri incer- 
tum fuifle 9 nondum conftituiflys^ 
qua fide pacem cum Romanit 
compositam culturus eflet^ ve- 
rum vulgo homines id ignorafl^ef 
uiide patet, verius efl*e inperso- 
nale incerium, Gurtius 5f 4- ^^* 
quoque et ignoia regio ac duxy in^ 
certum an saiis fidus^ mutiiptiea* 
bant meium, ubi simili errore plu*- 
res codd. praeferunt incenus, 6, 

7. Phitotasy incerium quam ob 
caussam^ subftiierat in regia. 9^ 

8. Graeci mitiies^ incertum ob quam 
eaussam^ tympkatis simites ad ar* 
ma diseurrunt, Suet. in Oth. !• 
Avus M, Satvius Otho^ patre equi^ 
$e Romano^ mairehumiti^ incertum 
OJf ingenua , senator eftfactus. (* v. 
Freinsh. Ind. Flor. v. Dubium) 
incertum auasrdesuiiurus corru]>te 
Lovel* a. Tiim transpositis dictio- 
nibus 9 si cetera perinde procissis* 
sent LoveL 4. C'' per vim caetere^ 
VeUh.] 

Paeem cum Romanis fecit'^ Qui 
potttit cum^Romanis lacere pa« 
cem, qui cum eis numquaro beU 
lum geiFit? Sed pacem pro amim 
ciiiam d i x i fl^e f ertur 9 aut fpedus « 
quod tamen mihi non fit verisi« 
mile. Quidam exponunt, a Sam- 
nitibus Romanis fuifl*e pacem,^ 
quod Alexander ea pugna supe- 
rior fuerit : verum Li vii verba id 
non oftendunt. Utut exponamus» 
ampjiibolon eft non satis clarum. 
GLAR. Salvinius margini adscri. 
psit, rofecit abundare* £ft tamea 
ea vox conftanter in omnibos scri- 
ptisy nisi quod i^ter versus iui 
Flortnt. reeenti manu adscri- 



Digitized by 



Google 



i64 



T. LlVlI 



tribus pi^opter eos additae Maecia et Scaptia : cen- 

sores addiderunt Q. Publilius PkilOy Sp. Poilumius. 
12 Romani facti Acerrani^ lege ab L. Papirio praetore 

lata^ qua ciritas sine suffragio data. Haec eo anno 
, domi militiaeque gefta. 
X Xyill. Foedus insequens annus seu intemperie 

coeli^ seu humana fraude fuit^ M. Glaudio Marcel- 



ptum sit conjuHgitt ct quod/aciV 
pracferat Fragm. Hav. 

$.11. Eodim anno ctnsus actuf^ 
Hoviqiic civ»s censi] Lanuvini, Ari- 
cini, Nomontani, Pedani, c. i4. 

. nam ceteri, quibus ibidem civi* 
tatem sine sufFragio datam scri- 
bit, ut Formiani et Fundani, in 
tribu non ccnsebantijir, quod de- 
inujfn anno urbis iolxv. copsecu- 
ti 8unt. V. Liv. 38^ 36. Sigonium 

. I. de Antiq. Jur. civ. Rom. 3, s. 
de Ant. Jur. ItaL 6» 9. et Span. 
hem. Orb. Rom. Exercit. 1, 7. 
DUK. Eo anno Portug. et Haverk. 
V. ad 10, 10, 6. Tum census au* 

,c/Mf Voir. 1, Leid. a. Lovel. 1.2. 
etHaverk. V. adai, 6,1, 4* ^^^"^ 
faetus Hearnii Qxon. G. quod ex 

. gloflrcmate natum vidctur. (*a2, . 
40, 1,) Infra 29, 3^^ 8. Equitum 
deinde census agi coeptus efi* et a- 
libi saepe. Praeterea poil; vo* 

. cem censi in VolT. 2. et LoveL 3* 
additur Acerray quae vox cx se- 
quenti*:<^<;rrraiff hic perperamre- 
petita elTe videtar. 

Trihus, propter eos additae Hiae-^ * 
^cia etScaptia'^ pereos Leid. 2. soL 
lemni ftcribarum errore, qiii pas- 
•im haec vocabula! confuderunt. 
V. ad Epit. Liv.84. Deinde Jl/#- 
tia Leid. 2. Lovel. 1. 4* Haverli. 
et Fragm. Hav. Matia LoveL 2. 
et 3. ^<ii^/« Voir. 2. et Leid. 1, 
Binc Gopula deiicit in LaveL 3. 
et VoflT. 2. Insuper Seapcie Har- 
lej. u.S^fia Lor,u Stacia heid. %; 



CtHSores addiderunt (f, PuhUUns 
rhito^ Sp. Fofiumius} addiderunt' 
que P, PhitoVoS£.duo,addideruut' 
que Pubtio Phito Lovel. 3. addide^ 
runt P. Phito Leid, duo^ LoveLi. 
4* Port. Gaertn. Haverk. Fragm. 
Uav. et Hearnii Oxon. B. qui P. 
FecturiifsPhito in cod. L. 1. inve. 
nit. addiderunt Q. P. i'A//o Harle|. 
1. addiderunt ^. Pkito Harlej. 2. 
com editis antiquioribus. ad id 
denique L* P. Phito corruptifiime 
Lo«ir.el. 2. V. supra hoc lib. ad c. 
12,4- Insuper Sp, Pofiumianus 
LoyeL 3. et Gaertn. Poftumianus, 
omiffo insuper praenomine,Leid. 
s. Sp.Poftumanus¥T^%m, Hav. Sp. 
Poftumus Leid. 1. et LoveL i. 

§.12. Romani facti Acerrani^ 
tege ab L, Papirio praetore tataj 
facti Accerana tege, omiffa prima 
voce Romani ,Love\, 2.. Accerani 
Fortug. y^crrrraiff Harlej. 1. Aeem 
rani Fragm. Hav. Accetrani Ha- 
verk. Ecetrani LoveL 4.. Tum /*«. 
pirio p. t. R. tata Voff. 2. Lejd. 1. 
et LoveL 3. Papirio tata , om»ffo 
incognito sibi compendio, quo 
^vox praetore scripta erat, libra- 
rius Ga[ertn« 

Qua civitas siue suffrejio data} 
Sigonius de Ant. Jur. Ital. c. o. 
scribit , V«}leium tamen signiu* 
care, iis etiam suffragium coo- 
ceffum', quuin eos a censoribua 
Sp. Poftumio et Philone Publilio 
in civitatem receptos ait 1, i4*. 
lusfqHenifbttsfus soHSuSthtts m Sf» 



Digitized by 



Google 



L I B E R VIIL C A F. XVIIL 



i65 



lo^ G. Valerio consulibus. FlacQum Potitumque ya- 2 
rie in annalibus cognomen consulis inyenio: cete- 
rnm^ in eo, parvi refert^ quid yeri sit. illud perre* 
lim^ (nec omnes auctores sunt) proditum fal^o es* 
se^ yenenis absumtos, quorum mors infamem an* 
nnm peftilentia fecerit; sicut proditur tainen res^ 3 
ne cui auctorum fidem abrogayerim^ exponenda 



T^ftumUy PhiUH§^PuhlHio «#»!•• 
ribus Aeerranis datai eiviias» Vi- 
delur ex eo in lii^nc opinionem 
▼enilTe , quod bic consules et 
ceusores conjunguntur ; nam ccn- 
•<M^e8 novos cives « qui civitatem 
cum »uffragio acceperant , in tri* 
l>um et censiim referebant) cir- 
ca eos, qui sine suffragio, nyllae 
magnoperc eorum partes erant« 
Verum boc infirmum eH;, adver* 
9U8 disertum Livii teilimoniu^. 
Sed quacumque de cauffa hoc de 
censoribus addiderit Vellejusy 
illud animadversionedignum eft, 
quod Acerranis a fensoribus civi- 
tatem datam dicit : boc enim non 
censorum, ac toe scnatus quidem, 
scd solius populi jus erat.Iii v. 38, 
36. Si praepositio « non ab alio 
quodam io bunc locum veuit, 
parum «dcurate loquutus eft. 
PUK. 

$. 1. M. Ctattdio Maresttoy T.Va^ 
Uriocousutihus'} Nusquam alias 7f* 
ti praenomen in gente Valeria 
comperi. Quarcf affentior Diodo- 
ro [1. 17. p. 601.3 ct Caffiodoro, 
qui bunc consulem C. Vaterium 
▼ocant. SIG. Priorls con^sulif 
pracnomen omittitur in Lot. 9. 
s6cundum'vero omnes codd. mei 
T. Fatsrium vocant; nist quod, 
86 (7. Faterio in cod. suo reperis- 
•e,H1oc]iiu6monuerit. Ita autem 
cmendanti Sigonio adsentitur et. 
iam Pigbius in Ann. ad ann. 
ccccxxii. p. 333. Praeterea f. Va^ 
Snia L. ttnsMius Yoff* a» .et Lo, 



vol. 9. Cetemm humani fraudti 
pro tmmana , in verbis praece* 
dentibus babet Voff. 3. 

$. 2i Ftaccum Potitumque varie 
in anndtibus cognomen consuiis iu* 
veHio} Putitumque Flor. Petitum» 
que Gaerln. Poticumque Haverli, 
Sod Potitus Valeriorum cogno- 
men eft. Tum^ in maHibusJjeiA. 2. 
etLov. 1. Deinde consutumliev^m 
a. et Gaertn. consutibus Harlej. a* 
et editi ante Frobcfn. qui annq 
i53i.recte^oiff»//j reposuit. Er* 
rorchn inde ortum eSe^ patety 
quod indocti librarii notam', qua 
vox coHsutis perscripta crat, ex- 
plicare hon potuerintl V. infr^ 
ad 10, 10, 2. . 

Iltud peruetim^ proditum fatso 
esse^ pervetim ittud Voff. 2. ittud 
par vettimy ct vetim a m. 2. Lo- 
veL "2. Insuper fatse esse Harjej* 
1. Paullo antc referre^ pro r«*. 
fert^ edd.Bom.anni 1472* ctParm. 

Venenis absumtos^ quorum mers 
infamem annum peftitentia feceritl 
veneris Gaertn. vtneras Voff. 2. et 
Lovel.3. Tvkmabsumtum^KyocV.asm 
5uw/oiV<)ff.2.Lov.2.3.4* et Frasm« 
llav. sed in duobuspofteriorioua 
recte manus altera absumios re- 
(tituit. Ita saepiffime inMRiser* 
rari,infra vidcbimus ad^, 17». 17« 
Deindc quorum primo omiffum 
erat in Florent. mox vcro alia 
manu adscriptum c(l. Tandcmfe^ 
eit Portug. a m. 2. et Fragm. Hav* 
V. ad 46, i4, 11. 

{fe 3. Ne €ui aucfrum fdm §k^ 



Digitized by 



Google 



i6« 



T. LIVII 



4eft. Quum primores civitatis similibus morbis, eo« 
demque ferme omnes eyentu^ mdrerentur; ancilla 
quaedam ad Q. Fabium Maximum aedilem curulem^i 
indicaturam se cauiTam publicae pellis^ profefla eft, 
si ab eo fides sibi data effety haud futurum noxae 

5 indicium* Fabius confeftim rem ad consules^ con- 



rogaversm^ txpotanda ifi'] nec eut 
auetorum jfdem Gaertn. repetita 
in fine^|)rimae vocis lltera, qnae 
sequentis erat initiali't. V. ad 4« 
67» 11. »« auctorem fidem Leid. %• 
Sed de toU ne euij ne enjus ▼. ad 
9, 37» 7. ne cui fidem auctorum 
Port. et Haverli. ne cui auctorum 
ahrogaverim fidem Harle). a. et 
^dd. vett. usque ad Froben. an- 
bii535. Deindeii(ro^iifrfr/#Voir. 
9. etXovel. 3. ahrogaverint Leid. 
1. Tandero ea ponenda eft VoCT. 9. 
ez continua literarum a^Xx com- 
mutatione. V. ad 40, 699 8. Ex* 
fonere eSt narrare^ referre. V. ad 
7, 3i> 8. 

$. 4« Eodemque ferme omnes e* 
^intu morer^nturl eodemfermeB.^Tm 
lej. 9' eodem qy ferme Level. 3. 
iodemque ferme adventu morerentur 
HaTerlc. morirentur Gaertn. 

^ncitla quaedam ad Q. Fahium 
-JXfflijriimfiM] Nisi natd npSXtfipiy 
liaec accipiamus, non video^ ut 
hoc excusandum. Nam hic Fabius 
JUaximi notnen ad finem libri no- 
ni acquisivit, vicesimo septimo 
poft bunc anno. Fieri autem ppt- 
eft, ut a sciolo aliquo adjectum 
fuerit. Certe Valer. Max. 9, 9, 
[7,1 8. ubi Papirii dictatoris me- 
minit, Q. Fabiunt hunc Rutiiia' 
num yocat, non Maximum : quam- 
quam alibi hoc in eo auctore nc« 
glectum, sed errore codicum, ut 
puto, qui nusquam nobts non fa- 
ceflTunt negotium. GLAB. Adhuc 
Jfaximus non dicebatur. Nam 
poa in centttra id cognomen in* 



venit. 4*. ,,EthoeG1areanu9an. 
„ notavit.*^ t« SIG. ad Fohium Ma^ 
ximuuh omiffb pra^nomine, VofT. 
1. Leid«,9. Lovel. 1. Portug. et 
Hearnii Oxon. B. a* (}• Fahium 
Maximum Harlej. 1. atq; Fahium 
Maximum Florent. et Leid. i, in 
quorum priori alia manus inter« 
polavit iidit 4. Fahium Maximum. 
¥eTTe non potuerunt indocti scri- 
bae ) Livium , nt saepe faeere a« 
mavit, ad pro apud posuifie^ co- 
haerent enira ad Q. Fahium Ma- 
ximumprofessa eft. V. ad 7, 7, 4. 
ad 9. Maximum Fahium Lovel. 3. 
Interdum, etiam ubi praenomina 
non omittuntur) cognomina no- 
minibus gentis praeponi, doeuit 
Gortius ad Salluft. Jug. 97, 4* ^^ 
quem laudavit eo loco, Cd. Du- 
ker. ad Flori 9, 9,1 i.(*Infra ad 96, 
99^ t3.) Hic tamen vulgatum ma- 
lo, tum quod omnes reliqui co- 
dices in receptum vocabulorura 
ordinem «^onspirent, tum quod 
Livium ita alibi locutum efie non 
observarim. Quin et hine susoi- 
cio oriri pofiet, quod {am Gia« 
reano yisnm eft, vocem Maxifnum 
elTc a mala manu. Quum tamen 
eam omnes scripti agnoscant, et # 
•atis comniode per prolepsin I0- 
cus accipi poflit. nihilmuto. De 
prolepsi autem Livii, qua Fablo 
adhuc tantum aedili curuli Ma» 
ximi cognomen tribuit, v. supra 
adi) 34» >o. Ceterum Maximi 
cognomen ei ctiam trtbuitur in 
consulatu secundo ab auctoribus 
Faftor. Gapit. ad ann. cdxi.iii. 
quum tamenLiv. auctorsit, eura 
la dcmum accepilTc in ccnsura 



Digitized by 



Google 



L I B E R Vra. C A r. XVHI. . 167 

sules ad senatum referunt: consensuque ordinis fi* 
dee indici data. Tiim patefactumy muli^ri fraude 6 
ciritatem premi, matronasque ea renena xcoquere; 
etf si sequi extempio velint^ manifeAo deprehendi 
polTe. Secuti indicdm , et coquentes qjuasdam me- 7 
dicamenta, et recpndita alia ^ . inyenerunt. quibusS 



1. 9. cap. ult. Genftiiram aotem 
fafti Capit. «onferunt ^in anm 



C9XUX* 

Fidts sihi data §ss€t , haud /ff<- 
iu^um Hoxas indiclum ] fidts 4ata 
essttf omiiro pronomine, Haverli. 
siifi fidss data ssset^ eodem trans* 

f^oaitoy VoflT. 2. Lovel. 2. 3. Har- 
ef. 9. et editiones ante Froben. 
anni i535. fides stbi data tft Lcid. 
1. Deinde haud futurae uoxae in» 
dicium Gaertn. De origine hujnt 
mendi v. ad lib. 6, 3,8. haudfu^ 
iurum vane indicium Lovel. 3. htmd 
futurum iudicium Lovel. 4- haud 
fu/hrum Hoxae iudictum Leid. i* 

$. 5. Fabius eonfefiim rem ad 
gOHSuleSt consutes ad senatum reft' 
ruHt^ eonfeftim ad consulesy et ^•w- 
sutes ad senatum Lovet. 1. confC' 
ftim rtm ad consutes, et consutes 
ad senatum VoIT. i«>Fortug. etHa- 
Ter]i. confeftim rem ad consutes et 
ad senatumheiA, r, confeftim res 
ad consutist et consutes ad sena-' 
$um Leid. 2. 

Consensuque ordiuis fides indici 
data^ ordinum Lovel. 9. Male. In- 
telligitnr enim senatus, cufus 
modo mentio facta eft. Liv. 4> ^y 
11. Ih eadem civitate tri^unos pt^ 
his et Patres esse: aut hunc ordi" 
nem^ t^ut ittum magiftratum totten» 
dum esse. Cic. pro Cluent. 37« 
Fidicutamius cujus erat ordinis ? se» 
naterii» c^ 55. Equites ordini se» 
natprio dignitate proximoSt concor" 
diet conjuHctissimos esse cupiunt* 
pro Flacco 18. Princeps tegationis 
L^sanias adeptfts eft ordiuem stna^ 



iorimm, i. ad fam. Ep. %• Maxi^^ 
meque visi sumtts senatum comme* 
nioratiotte tuae votuutatis erga it» 
tum ordinem commoyere, Tacit. s. 
Hift. 86. Senatorium ordiuem re* 
ciperaverat. in vita Agric. 4« iVi- 
Ur S/utius Graecinus senatorii or^ 
dinis» Simpliciter antem wrdo pro 
•cnatu eft apud Suet. in Gaes. i4* 
Obtiuuissetque adeo , nisi tabdntem 
ordinem confirmasset M* Catouis 
oratio, amptijfimus ordo apud eum- 
dem saepius vocatur. V.Buchner. 
ad Plinii 10. Epift. 3. et ita Liv. 
4 » 26 , 9. Si adversus conseHsum 
amptissimi ordinis uttra teudantim 
"Voxfides deficit in Leid. 1. 

$• 6. Fraude civitatem premig 
matronasque ea venena coquere} ci* 
vitaspremi Harlef. 2. civitates prcm 
mi VoiT. 2. et Lovel. 3. Tura mom 
tronasque eas venena Portug. a m« 

1. etHaverli. Deinde venenaquom 
quere VoIT. 2. et Leid. 2. V. infra 
ad 9, 2) i5. et-mox $• seq. 

Si sequi extempto yetint ^ manim 
fefto depreheudi posst] si aui extemm 
pto vetint Florent. omifra priori 
vocis ff^uf ^yllaba, quae interci- 
difle' videtur ob similitudincm 
vocis praecedentit. si ipsi extemm 
pto vetint sequi Lovcl. 2. si sequi 
exempto vetint Portug. a m. 1. V« 
ad 34 4 33 , 8. ct hoc cap. .$. io« 
Praeterea ffrAii(/ir/«Lovel.2. De- 
inde deprendiposseVortug. V. ad 

2, 29, 4- ^o^ fl^ §• 8. et 10. et ad 
9, 36, &• 

$. 7. Coquentes quasdam medicm» 
mtHttti it reamditm aiitt iHvtHeruHti 



Digitized by 



Google 



i68 



T. 1. 1 T 1 1 



m forum delatis, et ad^rigmti matronis^ apud quas 
deprehensa erant; per yiatorem adcitis, duae ex 
eh, Gornelia ac Sergia^ patriciae utraque gentis, 
quukn ea medicamenta salubria eSc contenderent. 



Lego e^Hditanta. quid eQim eft 
coqwrt re€OHdita ? T.FABER. quo^ 
qiMHtts Voir. 3. V. moclo ad $. 
praec. coqutHtis Flor. Leid. i. et 
Kloc](. binc coquatretis i^ctam \xk 
LoveL 3. Tum quatdam mtdiea» 
menta Voff. 2. LoveK a.'' Gaertn. 
Havcrk. et Fragm. Hav. quasdam 
menta tt recondita vitatia invtHtr 
runt Flor. a m. 1. in quo manus 
9. vocttlae et ac duabus priori- 
bus literis vecis sequentis ad- 
scripsit notas indicesy aliquid 
delendum elTe ; ut legi voluerit 
mtHta condita viiatia, Unde suspi- 
cio orii^i poITet, legendum Qf£e. 
€oqi$tHtts quasdam mtdicamtnta 
€OHditave atia , vel recoHditavt 0^ 
iiay invtHtruHt. Malim tamen ni- 
liil mutari. Non enim, ut Faber 
fecit y. jungendum coqututes rteoH' 
dita; sed yel caecus videre pot- 
cft)^ sensum Livii eflTe, consules 
indicem seeutos invenifie matro- 
Bas quasdam medicamei^ta co- 
quentesy eosdem etiam consules 
inveniflTe alia medicamenta jam 
recondita. Hanc sententiam de- 
prehendit quoque Doujatius , et 
receptam lectionem adversusFa* 
l>rum defendit. Paullo ante St» 
gueti iudictm Klocli. Sed id de« 
ipravatura eft ex' Stquuti» Stcutl 
tudietm Lovel. 3. V. ad 5> 26^ 6« 

$. 8. Et ^igtHti matronis'} tt a 
XXX, Mtf/ro»fxRott. sed primum 
X. deletum» VoflT. 1. et Helm. et 
k vigtHti, alter et ad vigiuti matro- 
nis, Sic etFlor. immo ct veteres 
cditi. Rectc. Sneton. Julio ao. 
jfgrum CampaHum divisit txtrasoY' 
fem ad vigtHti mittibus eivium, X 
FR. GBON. Recte et ad vigiuti 
matroHis magnus Gronov. emen<« 
davit^ et in contextom recepit. 



praeter codd. enim, quos menso. 
ravit, ita praeferuntFo^tug.Low 
vel.4. Harlej. 1. Klock. Haverk. 
Fragm. Hav. a m. i^ et apud Hear- 
if ium Oxon. L. 2. R. et N. Proxi. 
me accedunt Leid. duo, et LoveU 
1. in quibus tt a vigiuti mair&ins, 
Qttod autem ad edd. adtinet» ea« 
rum antiquiflfimae praepositio- 
nem ad non agnoscunt, quam 
demum invenio in Ald. Golon. 
flfnni i6a6. Oervic. Froben. anni 
i53i« indeque in pmnibus usque 
ad Francof. anni 1678. quae ope. 
rarum, ut videtur, errore de- 
dit tt ab viginti matrouis, Hanc 
autcm scripturam servarunt re« 
liqnae usque ad ultimam Grute- 
ri , quae tterum to ab expunxit* 
pe ipsa locutione v. infra ad 10« 
17, 8. et quae Gel. Graevius ad 
L L Suetonii notavit. 

J9pud quas deprtHtusa traut^ ptr 
viatortm adeitis} T6 quas cxsulat 
ab Haverli. dtprtusa eraut e& in 
Lovel. 3. V. ad §. 6. depreusi «. 
raut Portug. dtprehensi trant Ha- 
verk. Deinde ptr tictortm Fragm. 
Hav. [Veith.] etHearnii Oxon.R. 
in margine; quod indicat, le- 
Gtionem banc ex gloflTemate na- 
tam eflTe. Ut enim aliis magiftra- 
tibus, ita etiam consulibus tr/a/». 
rts adparuerunt. Gellius 4 > lo. 
Catsar coHsut viatortm voeavit ^ 
euutqut, quum fiuem moh faetrtt^ 
prthtndi toqututtm tt iu catctrtm 
duci jussii, yiator cousutaris me- 
moratur in lapide apud Gruter* 
p« 627. n. 2. £orum autem mu- 
nuserat, adcire, quos magiClra- 
tns Gonventos volebant. Supra 69 , 
i& 9 «. Piatorem ad, M, Mantium 
misii} quiy dictatoris jussu voia^ 
iusy agmim iHgenti ad irihmat 
vtmi. 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Caf. XVin. 



169 



ab confutante indice bibere jalTaey nt se falsum 
commentam arguerent } spatio ad conlpqaendum 9 
sumto^ quum^ submoto populo^ in conspectu om« 
nium rem ad ceteras retuliiTent;' haud abnuentibua 



Dma0 ix ris^ Cormtia ac Snvilia] 
9aidam Sltrgiam pro Servifia 
sabaituerant: qaod si absqae 
- fide ▼etufti ezemplaris fecerunt, 
hand parvam injariam in gentem 
Sergiam commiscrunt.' 6LAR. 
Aldus eftt qui Strgia^ pro Servi" 
tiay sublUtuit. Si autem GUrea. 
Jio codd. scripti ad j^anus fuis^ 
^ent, facile nofle potuilTet, id 
absque fide Tetufti ezemplari^ 
non factum, adeoque nullamSer- 
giac genti inj^riam inlatam efle» 
Nam, si solum Harlej. a, exci. 
piamuS) omncs, quibus n^us sum, 
codices conftanter buie lectioni 
favent : ita tamen , ut Cometi^m 
ii Strgiam legant Vofl*. 9. et LoveL 
3. Corttetia et Sergiahe\A.%. Por- 
tug. Gaertn. et HaverK. Moz pa- 
iricia utrague gentisy pro patrictae^ 
Fragm. Hav« a m. i. fatriciautrom 
^M#9 ttf gentis omifl*o> LoveL 4» 

Ed medicamenta satuhria esse'3 
satutaria esse LoveL 4* Sed et 
hoc interpretis expositioni debe^ 
tur. Satuter, quam vocCm reli- 
qui scripti, tuentur, Livio fre. 
quens efl. iy/^\^6* Inspectum vutm 
nus abfiersQ cruore. omnia satuhria 
esse, a 9 3,4« ^'g'^ ♦""» surdam^ 
inexorabitem essc^ satubriorem im«- 
tioremqueinapi^ quam potenti^ 3» 
8,1. Dtfuncta morbis corpora ^n. 
tubriora esse incipere» 7> 38» 3. 
gam tum minime*satuhrh mititari 
disciptinae Capua. 

Ut se fatsum commentatam ar^ 
guerenf} Antiqui codd. commenm 
fam habent, non commentatam, 
GELEI9. lidem commentam in com» 
mentatam mutarunt, ubi de ancil- 
la indice Idquitur. Sed res eft 
Aon magbi momenti. GLAR./«/- 



foPortng.Gaertn.etHaverlc. Tum 
commentumt^ in odd. antt. quod 
servat LoveL 4* ^j^s loco commen>> 
tatas subfl:ituit Aldus, consenti- 
entibus Vofl*. i. Leid. a. Lovel. a* 
in mare* Fragm. Hav. Haverh. et 
Heamii Oxon. N. Sed commenta* 
tum praeferunt Vofl*. a. et LoveL 
3. rsMiMffi/ax LoveL i. [Veitb.] 
quasi jf referendum foret ad Gor. 
neliam et Sergiam. Sed recte Ge* 
lenius commentam subftituit. Ec 
ita erat in Florent.Portug. Kloch* 
et HarleJ. 9t quam proxime autem 
acceduntLeid. 1. etGaertn. quo- 
rum prior commenta ^ alter com* 
Mfii/aif j? exhibent. Deindear^#ff/f« 
pro arguerent, Florent. arguerei 
Fragm. Hav. Paullo ante a cpn^ 
futante indiceVoTtu^.Gaiertn0 et 
Lovel. 4* ^ confutante iudice Lo- 
veL 3. et Raverk» Insuper crf- 
fere juffit Gaertn. Sed solent 
paflrm verba videre et hibere in 
scriptis commutliri. V. GeL 
Burm. ad Nemes. Cyneg. 68. Vo- 
ces ah confutante etc. arguerent 
;desiderantur in Harle|* i. 

$• 9* Quum^ suhmof poputoy tm^ p 
conspectu omnium rem ad ceteras; 
retutifftnt} tum summoto VoiT. a* 
et LovcL 3. V. ad Epit. Liv. 48. 
circa finem. Tum popiito jujfoom^ 
nium Gaertn. poputoinconspectum 
omnium Flor. Leid. i. Harlef. i» » 
Pprtug. etFragra.Haw quod ob 
codicum integerrimorum aucto« , 
ritatem spernere non audeo. Ea« 
dera enim forma dietum efle po« 
tuit, qua effe in poteftatem: de 

guo V. ad 2, 14) 4* Sirailia alia da. 
unt Cel. Burm. ad PhaedriS,!^ 
i6. et viri docti , quosibi lauda* 
vit. Dcinde ad ceteras retutiffet 
LoveL 3. ad, citeras sontutiffei 



Digitized by 



Google 



IJOi 



T. LI VI I 



' et illis bibere^ epoto medieamento^ suamet ipsae 

lOfraude omnes iiiterierunt. comprehensae extemplo 

earum comitea magmim numerum matronarum in<- 

dicayerunt: ex quibus ad centum septuaginta dam* 

1 1 natae. Neque de reneficiis ante eam diem Romae 

quaesitum eft. Frodigii ea res loco habita; captis* 



Gaertn. t^#/f//ir/#iflVeitli.] Mdle. 
fftrrt ad aliqutm eft alicui deli- 
beraDdnm proponere) tententi. 
am alicujus exquirere. V. infra 
ad ai) 6» 5. Faullo ante xo sumi^ 
non a^^ret in Leid. a. Supra 
«9 4) B* Qt^d spaiium ad vekicuta 
^omperiauda a cousuUhus sumsis- 
ssui. 

Epoio mtdieameuio , suamti ip' 
sae fraude omuts imitritruni ] ^o. 
io mtdieaio Lovel. i. Hlnc sua ti 
ipsae fraude Voff. a. et Lovel. 8. 
Paullo ante abnutniibu^ ittis^ o- 
miffa mediavooula^ Lovel. s. ab' 
nutniibus tiiam ittis Gaertn. 

%, lo. Comprthtnsae txitmpto ta^* 
rum eomiits ] comprtnsat LoveL 3* 
etPortuff. V. modo ad§.6. Tum 
txtmpto Leid. i« V. ad eumdem 

Adetnium stpiuajinia damnaiat} 
odLCXXX. damnaiat mock. Ne 
tamen hujut veftigia tecutus.e- 
mendes ctniHm oetuaginia. In nu- 
merum enim, quam habet vuL 
fidta lectio , conspirat etiam Va- 
ter. Maz. a, S, 3. Unius ancittat in- 
dido proiraciatj pars capiiati ju- 
dieio damnaiat^ etnium stptuaginia 
numtrum exptevtruni. Quin etiam 
Orosius, licet in centenario dis- 
sentiatyniinorem tamen ei sub. 
jnnctum servatS^ lo. Tanta au' 
itm mutiiiudo fuii maironarum^ 
in his facinorihus eonsciarum , ui 
irectniat septuaginia damnaiae tx 
ittis simut fuifft rtftrantur. 

$.11. Nequt de veneficiis anit 
aam diem Romait quaesiium efil 



Nt€ dt vtHtficiis LoveL 3« Ntqut 
vtntficiis Gaertn. Ntqti* beneficiis 
Uarlef. 1. soUemni literarum B, 
et r. commutatione. V* Oel. Bur- 
mann. ad Sue^ Galig. 3. Plura 
alia hujus erroris exempla oon. 
legi ad Liv. 5, s4y 6. Neque de be- 
«ff}irrf>Leid. 1. etLovel.i. Neque 
de^beneficis ed. MedioL anni i4^« 
Tum anie Romae quaesitum efij 
omtflis duabus vocibns^ Portug. 
Mox prodigii eo toeo res habita 
Gaertn. prodigri ea res Ueo habi'' 
ta efi^ addita ultima yoce^ Leid. a. 

^uam consctteraiis y simitis vi- 
xa] conceteratis Gaertn. sceteratis 
liovel. 4* ®* Hearnii Oxoniensis 
C. Male. Supra 2, 87, 9. Se ut 
consceteratos coHiaminatosque ab 
tudis abactos efft.uhi alia vide. 
Tum simitis magis magis visa 
Leid. 9. 

$.13. liaque^ mtmoria ex anna* 
tihus repetiia ] Leiique memoria 
Voff.a. etLovel.3. Deinde exan» 
natibus reperta Fragm. Hav. a m. 
1. Supra 7, 3)3« Repetiium ex 
seniorum memoria diciiur^ pefiiteu' 
iiam quondam etavo ab aiciatore 
fixo stdaiam. Simili lapsu repetii 
et reperii commutari» docuerunt 
viri docti ad Curtii 6» 4) 10. et Li- 
vinej. ad Prop. 3. Gl. aa, 17. 

In secessionibus quondam nt^bis 
etavum ab diciatort fixum"] Libro 7. 
^non ita longe ab initio tc. 3, 3.1 
de^ fixo eauffa sedandae pellis 
clavo mentie eft: at de seccffio- 
ne plebis nuUa prorsus; quam- 
quam hujumodi apad Livium 



Digitized by 



Google 



LIBER VIU- Caf. XVIII. 



171 



que oiagis mentibus^ quam consceleratis^, similis 
risa. Itaqne^ memoria ex annalibns repetita, in se* 12 
celfionibus quondam plebis claTum ab dictatore fi- 
xum^ alienatasque discdrdia mentes hominum ea 
piaculo compotes sui fecifle^ dictator6m clavi figen* 
di cauJDTa creari placuit. creatus Gn. Quinctilius ma«^ i3 



multa. GLAR. Hac de re ante 
Bihil Lmut. SecelTit primam 
plebs ia montem sacrum, e|as 
aedandae caufla dictatorM. Vale- 
rias creatus eftj iterum inAven. 
tinum, per consules reductaeft. 
Denique^seceflit exercitus^ per 
M. Valerium Gorrum dic^tatorem 
res composita eft. Li Wus 1. ». 3. et 
7^ Nusmiam autem clavi figendi 
mentio facta eft. •)* ,, Haec rur^ 
,, sus ex Glareani annotationibus ' 
,., habet. t* SIG. Falsum eft» 
quum primuiji plebs in sacrum 
montem secefljflet, motus ejus 
sedandi (caufla M. Valerium dicta- 
torem circatum efl^e. NamA!|.Va- 
lerius, sive, ut melius vocan. 
dum docuerunt Sigonius et ^lii, 
M*. Valerius dictatura se abdica- 
rat, antequam plebs in montem 
sacrum secederet; qiiae, miflb 
legato AgrippaMenenioy conces- 
sisquetnbunis plebis, in urbem 
redttcta eft. Ceterum praeposi. 
tio in deficit in Vofl*. i. Leid. 9.^ 
Lovel.i.Portug.Haverli. etHear- 
nii Oxon. N* B. et G. quod eodem 
modo dictum efle pofl^et^ quo 
Ludh supra 9,36) u id eft, ^tem» 
pore secelFionum plebis. Sed 
pro hac praepositione L eft in 
Harlej. i. i^ in Lovel. a. /. in 
Vofl*. a. etLovel. 3. Up\n Gaert« 
ner. et Fragm. Hav. At nihil mu- 
tandum puto, omnisque lectio- 
. numvarietasnatavideturexvoei* 
bus continua serie et per compcn. 
dium hoc modo scriptis ts0cefftO' 
nibus^ quod indlocti librarii ad- 
secutt non sunt. Practerea suci 
€»fi^mbu$ Lo^el.3. quo eodem er. 



rore s»c$ffus et sueajfus confdn* 
duntur supra a, 6o, 3« Deindt 
guedam Leid. s. quemdum Florent. 
Tum a dictator» fixum Lovel. 4» et 
Gaertn. abdictaiore eftfixum Por« 
tug. et jSaverk. Mox atienantesquc^ 
pro atieuatasguey Lovel. a.^ Sed 
atienatas discordia pientos inlu- 
ftrant, quae supra notantur ad 

3f4By 1. 

Compotes sui feeiffe^ dictatorem 
itavifigendi creari ptacuit'^ compum 
/#jFlor. compates Leid. i." Hino 
ttava figendi. cauffa Gaertn. ctavt 
fitigendi cauffa Lovel. 3. Sed , in 
Gommutandis verbis^^#i^# et>?M. 

Sere errafl<e librarios, supra vi- 
imus ad 7, 39, 3. Tum creari po» 
/fff/Lovel. 1. 

$• i3. Creatus Cn. Quinetitius] 
JU.quinetitius Vofl*. 1. L^id. a.Lo- 
vel.i. Portug. Gaertn. Haverli. et 
Heaf nii Oxon. B. ^ 3« G. et N. 
>( quorum pofterior tamen in mar« 
gine |>raefert Gn. Quinctitius) qui 
error in membranis frequens ob- 
eurrit. V. ad 7, iSy^. C. Quincti^ 
tius Lovel. 2. quae lectio sive (r^ 
((idnctitius etiam supcreft in qui« 
busdam editt. V. ad 8» 3^ 3. cm$ 
Quinctitius Lovel. 3/ quomodo et 
alibi peccarunt scribae V. ad 7, 
^69 3* Q9 469 1. et 109 96, i9. ai 
QuinctitiusVAock.Seii reliqui re. 
cte praenomen Cn. servarunt, 
quod paflim librarii, tamquam 
minus sibi cognitum» vitiareso- 
liti sunt. Cn. quinctius Lovel. 4, 
eodem errore^ quo Servitius abi« 
bat in Servins supra 6> 19* %• - 



Digitized by VjOOQIC 



IJ^ 



T. LIVII 



gilirum equitum L. Valerium dixit: iqui^ fixo cla- 
TO^ magiftratu se abdicarerunt. 
i XIX. Greati consules L. Papiriua GralFttS iterum, 
L. Plautius Venno. cujus principio anni legati ex 

consulata Capit.scribendum elTe, 
vereor, neineoerrarit. InFafiU 
Gapit. eniro anno cnxxxv. nie- 
moratur L. FLJFTirS. Z. F. L. 
N^FENNO. ted iterati consula- 
tos nota adscripta non eft; quam 
etiam omisitLivius infraq^ao, i. 
IdCel. Jac. Perizon. pcrmovit, 
ut codici suo adscriberet, Flau- 
tii cognomen F^hho probari non 
ex ipsius secundo consulatU Ca- 
pit. sed cx consttlatu Gapit. filii 
ejus. Utrum tamen filius e jus fue- 
rit, admodum dubito. £a enim 
ratione inter consulatum patris 
et filii tantum duodeoim anni in- 
terfoiffent, quod spatium nimis 
exiguum eife videtur. Sed nihil 
definio. 

Ltgati 0x r^scis Sidicini tt Lu* 
cani} Pro Sidicini quidaro refti- 
tacTunt FrahattrMi. et sane in ve- 
tufiioribus exemplaribus ita legi- 
tur; etPiin.3, 5. inagroFalemo 
Frabatirnos ponit vittrts ac «•• 
vs, Sed illud £i»c0(Mf magistor- 
quet lectorem. Paullo ante enim 
Cc. 17» 9*] una cum Samnitibus 
contra llexandrum depugnarunt, 
nec interea uspiam de inimicitta 
•orum mentio» Denique quinto 
pp(t anno Lucani (inquit Livius 
[c.a5>3.3) atque jfpputi , qmibus 
gtntibus nihit ad tam ditm cum Ro* 
m^no popuh futrat 4 in fidtm c/f • 
mrunt. Id si verum efty faaud du« 
bie pro Lucanis alius >popu1us, 
qui in Volscis, aut circaVolscos 
babitarit, subftituendus. At, <{ut 
subftitui d<ebcat, nibil definio. 
Gerte Lmani bic non convenit. 
6L AR. Vox Lucani mendum ba* 
bet. *i' M Bt haec exGlareano no« 
,,tatnu11a e}usmentione.^' *}*• Ne- 
que.eniin jLjyf«ii/ aut Volsci tunt» 



Magiftratu st abdicaruni^ Ita 
conftanter editi. At ex scriptit 
lectionem illam tantum tuentur 
LoveL 4. et Harlei. a. Beli(|ui 
praeferuot abdicavtrunt. Alibi 
•aepe Livius hujusmodi oontra^ 
CtionibUs in perfcctis delectatus 
eft. V. ad si,449 7* ^on raro ta* 
men etiam eadem tempora stnc 
contractione protulit. V. ad ao^ 
37,1. Tutius itaque eft, ut in 
bU sequamur codicum auetori- 
tt^tem^ et hoc loco abdicavtrunt 
recipiamus. 

§.1. Cftapi consutts Z. Papirius 
Craffux ittrum ] Praenomen Papi- 
rii deeft in VolT. a. Leid. i. LoveL 
9.3. etFragm.Hav. Geteruman- 
te hos consules par consulum ex 
aententia Dodwelli interiiflTet 
quos Pighius ante consules c. 17» 
B» nxemoratos inserendos cense- 
bat, jam supra monitum eft ad 
d. LLivii. 

. X. Ptautius Vtmos ] Vtnn» scri- 
l^jendumeft ex secundo huju^con- 
Sttlatu Gapitolino.. Nam qu^ Vt* 
m/osc eft .dictus, is et Caji praeno- 
men tulitt et multis pofi annis 
ia censura illud cognomen inve- 
nit : suat autem oo^nornina duo 
Vtnno et V^o* , utrumque Plau- 
tiorun).* verum librariorura Jn-; 
curia aUerum propc ex hominum 
meinoria.0yulsum eH, et a acri- 

SiOTibus Gapit.tmodo reftitutum.. 
IG. Venox in omnibus scHptis* 
meis saperefl;, nisi quod Vttox 
fitin Lovel. 3*4* etHaverk. cog'- 
noroen verp omittatur in Klock. 
V^nno tamen probat etiam Pighi- 
us in Ann^L ad ann. cdxxiii. p« 
334r Gercfum, quodSigoniusad- 
dat, \ Vtan^ ex aecundo Flautii 



Digitized by 



Google 



LIBER Vm. Cap. XIX, 



'173 



Yolscis FabriBitemi y etLucani^ Romam yenerunt^ ' 
orantes j ut in fidem reciperentur. si a' Samnitium % 
armis defensi elTeQt, se sub imperio populi Rdmani 
fideliter atque obedienter futuros. MiDi tuin ab se- 3 



autVolscis viciniy neque itaper 
sc invalidiy ut a Samnitibus quic- 
quam^ timere {^oflent, quibus 
paulloanteerantaniici: praeser- 
tim vero cum dicat haiyl itamul- 
to pod C c. 95, 3. ] Lucani atqu$ A» 
futu quihus gentibus nikit adiam 
diem €um poputo Romano fuetat^ 
infidem venerunt. SIG. Td ex Fot- 
scis in Mfio primum ab alio ad- 
)ecta 8u^t. Mendum autem eft in 
Toce Lucani, NuUam tamenjGrla- 
reanus et Sigoniusy quam tubfti* 
tuant, invenere. aiii leguntC/ir- 
viani^ alii Lavicani, Ego trantpp- 
sitionem literarum hic animad-, 
vcrto, et legendum puto vel iV*. 
iani^ pro Lucani^ \el'Cateni, Po- 
Ijbius ccrte 3, [91. ] nominat Ga- 
lenos, Teanitaty Daunios etNo- 
lanosy ut Gampaniae mediterra« 
nea incolentes. Galeni etiam in- 
fra memorantur 1 .10, 20. KLOGK* 
Vox ultima mendosa Sigonio vi- 
detur.^ Neque enim Lucanos ex 
Volscis eJTe, autVoIscis vicinos; 
neque ita per se invalidos, ut 41 
Samnitibus quicquaro timere pos- 
sent. Errat componendo, quae 
dividenda sunt. Livius ait, lega- 
tos Lucanos veniiTe Bomam , et 
exVolscis Fabraternos: non si- 
mul ez Volscis et Fabratornos et 
Lucanos. Fortunae autem genti- 
jnm parvis momentis mutantur^ 
et modo invalidi sunt, qui pauU 
lo ante formidabiles. Quod au- 
tem non muko poft ait Livius , 
cum Appulis eos in fidem venis- 
•e, quibus gentibus nihil ad eam 
diem cum populo^ Romano fue- 
rit : id quidom confirmat hujot 
loci scripturam. Accepto enim 
beneficio per legatos inSamninm 
a Romanis miifos hanc gratiam 
retulerunt. Nec celabo lectorem, 



81 eui forte id megiis placeat, 
Albertum Bubeniuro conjecillb 
Potuscani , qnum IloKv^nav^ 
X^pav in Volscis commemoret 
Dionysius 1. 8, [ p. 609. ] Gluverv 
us 3. Ital. ant. [8. p. 1046.] 8u« 
spicatur Fabraierni ei Areani, J. 
FB.GBON. SidicinieiLueaniBar^ 
lej. 2. Hearnii Oxon. L. 1. et edd. 
ant. pro quo Frahaierm ei Lutani 
receperunt Medrol. anni i495* et 
1&0&. idem in margiucm rejecit 
Ascens. i&iS. et i5i6. Fahraierni 
ei Lucani emendavit Aldus. £t ita 
praefei*unt alii scripti, nisiquod 
ex f^otseis Fabiierni ei Lucani sit 
inLovel. 9. et 3. e% Fots^is Faha^ 
ierni ei Lueani inOaertn. ex Fot^ 
seis ei Frahaierni ei Lucani\ ia 
Fragm. Hav. ex ^otseis Frabraier* 
nis et Lucanis in Voff. 2. An ita- 
queLivius dedit tegati exFotscit 
Fabraternis et Lucani^i DeFabra* 
ieria^ cujus incolae Fahraterni di» 
cti sunt, v.Gluver.3. ltaLant.8« 
p. io38. 

Orantes , ut in fidem reciperenm 
iur'] acciperenturHarXc], a. et edd. 
ante Aldum , qui primus redpt» 
rentur subllitait. Id autem tuen- 
tur reliqui omnes codices. Su- 
pra cl 4« 9» Sidicinos in fidem r#- 
ceptost Campanos ab se ad nos de» 
sciffe audierunt, Alibi etiam sae- 
. pe recipere pro simplici capere' 
vel accipere apud Liviura obcur* 
rit. 93, 44, 3. Hoc contoquium absiu* 
tiispem ffannibatiper prodiiionem 
recipiendae Notae. 39, a^, 11. Amif' 
ndndrum Mhamania exputerai , et 
urh/s aliquoireceperai* quibus lo- 
cis plura notantur. 

$. 8. Fidetiier atque ohedienUt 
fuiuros] adque ohedienier Flor. eo- 
dem errora ^ qoo ii# «t «d pat'» 



Digitized by 



Google 



174 



t: livii 



natu legati^ denunciatuiaque Samnitibus^ ut eoram' 
populorum finibus Tim abflineffentr valuitque ea le- 
gatio^ non tam quia pacem rolebant Samnites^ 
4quam quia npndum parati erant ad bellum. Sodem 



sim ia liblris manu exaratis con. 
lundantur. V« supra ad 6» ai^ 8« 
ac thidhnnr Voil. a. et Lovel. 3. 
Sed ▼. «^d lo, 36) 17. atque obtdi" 
iniis Harle). 1. ut adverbium et 
ad)ecttvum bic per «^Dpulam jun- 
gantury ut supra a^So, 13. Effu» 
si 0i €ont$miim pugnam inien» V. 
ad 3,60,6. (*36,a3,4.) Sed re- 
liqui Godd. nihil mutandum evin- 
cunt. Paullo ante ah Samnitium 
armis Lovel. 1. Portug. Gaertn. 
et Haverk. Praeterea si ppo im^» 
piriohoyeh^. 

§. 3. Mijft ium ah stnaiu tegati, 
dsnuneijtumqu$ Samnitibus'} iunc 
ah senatu Fragm. Hav. a m. 1. V. 
ada, 13, i&. ium a senatu Leid.a. 
€t LoveL 1. Deinde denunciatum 
^ffo^tff Voir. s.LoveL 3. et Fragm. 
Hav. a m. 1. eodem errore, quo 
kodiequoque y pro hodieque^ simi- 
liaque bujus generis saepe data 
, sunt a librariis. V. suj^ra ad 5, 
37, 1. denunciaium Samnitibus^ o- 
mjiTa copulante particula qucy 
Fortug. Haverk. Fragm. Hav. a. 
m.a. et Hearnii Oz.N. et B. ut con- 
£ruendum foret miffi denunciatum. 
De hoc usu supini v. infra ad aa, 
21} 3* Integerrimi tamen codices 
in vulgatum conspirant: quare 
nihil mutandum arbitror. Quem- 
admodum autem hic verbum in- 
personale denunciatum Jungitur 
personali mijji^ ita et infra fa-^ 
ctum hoc cap. Fauci in turha fu- 
gae extremae , quum rn caftra rue- 
rentf Caesi ; primisque ienebris Fri* 
vemum inde feiiium. 

Eorumfopuiorumfinibus vim ahS" 
Hnereni} Ita edidit CL Jac. Gro- 
noviust eumq[ue secutus Cleri- 
ctti, qtti tatnen ante «mnia •• o- 



Eeram datnrum promiserat, ut 
i vius ad J. Fr. Gronevii mentem 
quamadcuratimmeederetur, id- 
que non infeliciter a sefpraclli- 
tum jactavit. Omnes priores , 
non modo typis exarati, sed et 
Mfti plerique , praeferunt ut eo* 
rumy nisi quod ro ut etiam a m. 
1. desit inFragm.Hav. Voculam 
igitur perperam ejectam in pri- 
ftinum locumreilitui. Deindedi- 
ctio poputorum omilTa erat in. 
Fortug. et Haverli. 

Non tam quia pdcem votehani 
Samnites, quani quia nondum parati 
erant] quodpacem votebant Lovel.^. 
Alibi saepe zc^ quod subjungitur 
quiay vel contra tcfi quia vox- 
quod, V« infra ad 3o, 419 2. Hic 
tameh nihil mutandum puto ob 
reliquorum librorum diifensum. 
PalTim autem td quod et quia a 
scribis confunduntur. V. ad 38, 
/36)4* Praeterea quia non parati 
«ran/ Portug. 

§. 4* Modem anno FrivernaB het» 
tu^ initum'] Frivernans betlum 
edd. Rom. anni i^?^* ^t Parm. 
Pr/t/#rM»«ff LoveK 3. Male. V. su- 
pra hoc lib. ad c. 1, 3. Frevemas 
Yoflr. a. etGaertn. Tum vocabu- 
lum hettum deficit in VolT. a. Leid. 
1. LoveL a. 3. Harlcj. 1. et Gaert- 
ner. Deinde initium Florent. ct 
. Harlej. 1. 

Dmx etiam Fundanus fuit y ^i- 
iruvius Vaccus ] PaL primo voca- 
tur Vtturius Vacius. sec. Viciur- 
bius Bacc/ius, terilo jluiuhrius Va» 
.^us.MMVitruhius. GEBH. Dux 
iiiam fuit Fundanis Haverk. Re- 
liqui scripti eam vocumtra|ectio- 
nem probant 9 sed Fundanus ser- 
▼ant, quorum fidem seeuttts 8ttm. 



Digitized by 



Gcyogle 



LIBER VIII. Caf, XIX. 



175 



anno Priyenias bellum initum: cujus socii Fundani^ 
dux etiam fuit Fundanus^ YitruTius Yaccus; rir 
non domi solum^ sed etiam Romae^ cl^rus. aedes 
fuere in Patatio ejus, quae Yacci prata^ diruto ae*> 



Ceterum utrumque nomcn ducU 
varie proferunt libri tcripti'. Et 
qUidem prius effertur vel Fietu» 
briusy vel Ficturbius^ vel Fitu» 
brius , vel Nituhrius , vel Fitru^ 
bius} pofterlus Baciust Baccus^ 
Bacchusj BactuSf Bachus^ Vaci- 
Ms^ Vaccus, Apud P. Victor. de re- 
gion. urb« in reg. z. Palatio me- 
morantur Prata Bacchii ^ uhifusm 
runt atdts Vitruvii Fuudani. rie- 
riu8 autem ad Virg. Ecl. 3, 90. te- 
Aatur, ubi hoc loco in vulgatis 
codicibus scriptum eft Fitrubius 
Basckus^ in vetufto codice Fac» 
tus per V digammon baberi, et 
inferius Vacci prata. QvMm «u« 
tem addat, ab Adamantfo obser- 
Tatum effe, frequientiffime vcle- 
rcs dixiffe Favium yro Fabi^y in 
eaopinionefuiffcvidetur, legen- 
dum effc Vitruhius Baccusi in 
quskm lecljonem consentiunt et- 
iam apjtinri codd. Florcnt. Voff. 
1. Harlej. i. Lovel. ;. et Klock. 
neque longe ^bitLeid. 1. quiha- 
. bet, transpositis literis, Vitu- 
brius Baccus. In scriptis paffim 
obviam effe literarum B. et F» 
commutationem , supra vidimus 
ad 5, 24, 5. Quum autem, Vitrum 
vius^ noo Vitrubius^ scribendum 
effe, hodie conftet, a^eoque o- 
plimos codd. immo omne's, quoY 
consului , perperam in ea voce 
^ pro tr dediffe, eo animus in- 
clinat, ut credam^ idem etiam 
in voce sequenti commiffum, ac 
•cHbendum effe Faccusj quoniam 
optimi libri mox in Vacci pratis 
literam f^servanl. De co tamen 
cum quoquam serram ducerc no* 
lii^. Mox alio vocabulorum or- 
clitte non sotumdomi Leid. s. et Lo- 
vcl. 1. 
Jiidesfttsrs in Fatatio sjmsj qM$ 



Faceiprata ] Hinc Gicero pVo do^ 
mo [38.] In Vaeci pratis domus 
fuit M. Vacci , quac pubticdta eft 
it evirsa. StG. Doujatius legen- 
dum conjicit> aedis futri in Pata- 
tio; ijusqui Facci jtrata, Addit 
duas rationes; primam quod toxk* 
ftrnctio haec j sive /ordo verbo- 
rum , aedis~fueri in Patatio ijus , 
haud satis adrideret) secundam 
quod ejus has aedes fuiffe ex an. 
te et poft dictis intelllgatur. EgO 
nihil mntandum puto. Hoc enim 
argumento Livius |)robat , eum 
clarumRomaeexftitiffe, quodet- 
iamaedes «/115 inPalatiofuerint* 
Inlectione vero, quam Doujati-* 
us repositam vofuit, ^magis, 
quam in viilgata » t6 sjus abeffe 

Sotuit : quum nemo haec legeng 
ubitaturus sit, utrnm Vaccipra'» 
ta ab ijus Vacci , an ab alterius 
cognominis nqminc adpellatafint. . 
Praeterea |iaud delicati palati ea- 
sc debet, cui haec orationls com- 
positio placebit: aidisfueriinPa^ 
tatio^ ijusquiVaceiprataadpittata» 
Saltem dediffet aedisfuin in Pata^ 
tio, ejus quai Vacciprata adpcttaia» 
Sed, ut dixi, vulgatum praefe- 
ro. Praclerea qui Vacei prAta 
Gaertn. qua Vaeri prata Fragm. 
Hav. a m. 1. in quo a m. ^.quai 
emendabatur. quai Bacchi prata 
Lovel. 9. Haverk. ct edd. ttom^ 
anni t^2. ac Parni. quae Bacci 
prata Portug. quao vacct frata 
Voff.a. quae Vacti pratahe\d, i* 
etLovel.i.^iftff Vactipafia Klock. 
Reliqui rectff quoi Vacci prata. 
V. modo ad verba praeccdentia. 

Diruto atdificio puhtieatoqui fo- 
/9, adpittatal Pall. duo (IrVrw. 
pto» sec. dirufto. GEBH. dirupto 
Yoff. 1. Lovcl. 1* Parlttg. c« ««• 



Digitized by 



Google 



176 



T. LIVII 



^, dificio publicatoque solo^ adpeUata. Adyersus hunc, 
rallantem effuse Setinum Noii^anumque et Coranum 
agrum^ L. Papirius profectus, haud procul caftris 

6 ejus consedit. Yitruvio nec^ ut yallo se teneret ad- 
yersus yalidiorem hoftem^ sana conftare mens^ nec^ 
ut longius a ^caftris dimicaret^ animus snbpetere. 
Tix tota extra portam caftrorum explicata acie, fu« 
gam magis retro^ quam proelium aut hofiem^ spe- 

ctante 



▼erli. V. ad 9, 45» %?. disrupo VolT. 
a. Lei«[. i. Lovel.2.3. et Fragm. 
Hav. disruto Harle j . \ • diruta» Lo- 
vel.4> Praeterea a^^W/a/ Leid. 1. 
sedliteram ultimam a intercepit 
prima vocis sequentis. V. ad 23, 
89 9. adftttatae Hearnii Oxon. L, 
a. CVeith.] quasi vero quae ad* 
peltata potius cum 79 aedss^ 
quam cum rots Vacei prata con- 
venire deberent. Aliter supra 
locutus eft 3» i3, 5. Jgrum dono 
dtdtrty quae poftfa sun$ Muciapra- 
ta adpettata, 3, 265, 8. Quatuor ju- 
gtrum eotehat agrum 9 quat prata 
Quinctia vocantur. Incertus etiam 
faaesilTe videri poteli; librarius 
Lovel. a. ideoque dedilTe adpet- 
iantur. 

$. 5. Mvtrsus hunc^ vaftaHitm 
tffuseSetinum Norbauumque tt.Co' 

. ranum agrum ] devaftantem LoveL 
a. invitis, aliis omnibus. Deinde 

f StccinhoveL 1. Secinum Lovel. a. 
Seccinfum Leid, a. Sicinum^Fortus, 
Siccinum H^verli. Stntihum Voff. 
a. /f ifffm Harlej. i.ubi primasylla- 
ba intercepta efl: ab ultima vocis 
praecedentis. V.adS, iQy4* 'I^um 
Norhanumj. omirTa vocula ^ff^, cd. 
Parm. anni 1480. Male. V. ada^ 
319 1^ PoCtea atque Coranum Lov. 
4« et Corhanmm Portug. et Haverk. 
MozPapirii praeni^men Z« deeft 
in Haverli. Xapdem ^«//rfj enim 
€0f$s9ditf pvosaftrisejus^ Lov.S. 



$. 6. Fitruvio nec , ut vatto s» 
teueret2 Victurbip Portug. etHa* 
verfc. Fiterbio Gaertn. Vitubrio 
Voff.2. etLoveL3. Vitruhrio Leid. 
s. Beliquiomnes^f/rif^fo. V.su- 
pra ad $. 4* Insuper ifl nec vatto 
se tenerethoveU3» 

Sana conftare mens ] Vet. lib. 
sane, SIG. Apage Sigonii et Pal. 
sec. sane. GBBH. Sigonius cum 
maculoso suo libro sane, Puta* 
verat enirti sana ejfff^ aut conftare 
solum dicehdum. Ut 9, [9, la.] 
^n si sana meusfuiffet. 39, C 34« 7*3 
Ut non cotorj mn vuttus ei confta' 
ret. Seneca epift. aa. Non animus 
nobisy.noncotor conftat» Sed vul- 
gatum, quod nusquam non no- 
bis recurrit, firmatPlautus Tri« 
nummo Ca^^^&^*] 

Satin^ tu sanus mentis aut ani* 
mi tuiy 

^ui conditionem ftanc repudies ? 

Ovidius 8. Met. C35.] 

Vix suay vix sanae virgo Nisetii 

compos 
Mentis erat^ 

Et Cicero , qui Philipp. s , Cs8.} 
Nec vero te unquam , itt^ife- trrgf - 
tantimy neque in somnisy credo men-. 
teposseconsiftere» idem 1. in Verr. 
-C3.] Retigiones vero caerimomiemqm 
omnium sacrorum fanorumqme m- 
AMe £0tsiftete ejus animmim sine 



Digitized by 



Google 



LI9ER ym. Caf. XIX. 



177 



Ctante milite, sine con^ilio^ sine audacia depugnat: 
et ut le?! momentQ nec ambigue efl: Tictus; ita^Q 
breritate ipsa loci facilique receptu in tam propin- 
qua caftra, haud aegre mjlitem a multa caede eft 
tutatus: nec fere quisquam in ipso certamine^ pau- 9 
ci in tttrba fugae extremae^ quum in caftra ruerent^ ' 
caesi; primisque tenebris Priyernum inde petitum 
agmine trepido^ ut muris potius^ quam /tallo^ sese 
tutarentur. A Priyerno Plautius alter consul, per- 



furor$ atqu$ am§ntia nok sinuni. 
J. FR. GRON. 5an§ ex meis etiam 
Portug. Gaertn. et Hay^ric. quod 
rccte yiTx docti refecerunt. sanus 
animus memoratur infra hoc li- 
bro c. 979 9. Tumuhuquf etiam 
sanos conflsrnantf animos dtctrni' 
tur» ubi y. auae^notantur. Gete- 
rum quemadmodum boc looo non 
' simpliciter mcns conftart , sed 
mtns sana conftart dicilvir, ita et- 
iam aliquis dicitur consiftire mtn^ 
is quieta apud Gic. a. de Divin. 
cap. ult. Ut numquam licsat quieta 
ments consifters, insupBr conftarity 
et mox sufpeteret^ habent Flo^ 
rent. Voff. a, et Loyel.3* scd in 
priori libro utroque loco poftre. 
mum / poftea fuit erasum. suv^ 
fstsbat L^yel. 2. Portug. Hayeric. 
et Hearnii Ozon. R. ac C. Prae- 
terea tongius caftris^ pro a caftris, 
Harlej. i. 

f r 7* Fugam magis retroy quam 
ffbitiufn aut hoftem^ exs^fctants 
mitite]spectant9 mitits legi debet. 
GELElN. ntfuga n magis Gaertn. 
aut fugam magis Portug. Dcinde 
koftem spectate mititesLeii, 1. fto- 
Jtem exspectare mitieie Loyel. 2. 
hoftem exspectate mititiae VoflT. 2. 
XiOyel^S. Gaertn. etFragm. Hav. 
a m. 1. hoftem exspectante mitite 
VoiT. 1. Leid. 9. Loyel. 1. Harlej. 
duo, portug. Haverlf. Fragm. 
Hav. a m. 2. et edd. MedioL $10- 

J.iv.Tom.If^.F.Ih 



ni i48o. Tarvii. duae , indequt 
reliquae usque ad Froben. qui 
anno i535*Geleniiemendationem 
recepit. Gelenio autem ex scri^ 
ptis favent Florent. et Lovel. A. 
et ex editionibus antiquioribusy 
quaa vidi , Rom. anni 1472. et 
Parm. Sollemne fuit librariis, ut 
voces sjtectare et exspectare inter 
se coniundant. V. supra ad 6« 
33) 1. [proetium haud hoftes exspe' 
ftants Veith,] 

$. 8. Et ut tevi momento"] et in ' 
tevi momento Lovel. 2. ut et tevi 
momento Lovel. 4» Mox facitique 
recepta, pro receptu^ Gaertn. 

$• 9. Nec fere quisquam in ipso 
certamine} nec ferre Leid. i. Hec 
ferret Harrej. 1. nec fermeLeid, 2. 
Lovel. 1. et Haverh. ^ V. infra ad 
37 , 38 , 6. Mox in caftra reverte- 
renty pro ruerent^ Frasm. Hav. a 
m. 1. Verum hoc verbum» \an- 
tum in perfecto , forma activa 
apud Livium aliosoue eiferri so- 
let. V. ad 6, 29, 8. 

Privemum inde petitum] petituf 
Voir. 2. et Lovel. 3. Mox vatto 
deficit ih VoiT. 2. Deinde se tu* 
tarentur^ pro sese^ 1eguntVoir.2. 
Lovel. 2. 3. et Gaertn. 

^ Priverno Ptautius^ atter con-, 
sut} Praepositionem^non agno- 
scit Ozon« L. t. apud Hearnimm. 

M 



Digitized by 



Google 



178 



T. LIVIl 



raftatis paJIim agris praedaque abacta, in agrnm 
loFundahum exercitum inducit. Ingredienti fines se- 
natus Fundanorum obcurritj neganty se pro yitrmno 
sectamque ejiis secutis precatum veniffe, sed pro Funda'^ 
no populv} quem extra culpam belli ejfe^ ipsum Vitru^ 



sed vocem aU§r oinittitLovel.4* 
Mo\prfV0ftaih eft in Fragm. Hav. 
FaiTim prat et ptr in verbis com- 
positis eommutantur. V. ad 99 
lO) 7. Praeterea pra§daque adaetat 
pro abacta^ Gaertn. quomodo et 
atibi scribae abcrrarunt. V.quae 
notavi ad Silii 11, 14* 

Itt agrum Fundanum exmitum 
inducitl ixercitum ducit Lovel. 4* 
Fortug. Haverlt. ct Hearnii Oxoni 
C* Scd nihil mutanduro, V. ad 
40, 95» 1. Et »6let Livius verbo 
cum praepositionc im composito 
eamdcm in regimine addere. V. 
ad praefat. $• 11. Hic vero pri- 
nia syilaba vocis indudit interci- 
dit ob simiiitudincm ductuumli- 
terae tinalis vocis praecedentis. 
V. supra ad 5, a7, 6. 

$. 10. Senatus Fundamrum 06- 
currit ; negdnt^ si pro Fitruvio j#- 
cfamqut cjus] ne^avit^ragm, Hav. 
a m. 1. negat Hcamii Oxon. B. 
Displicuit, credo, librariis, vo- 
cem j#ifa/«i conlectivorum more 
cum verbo plurali conftrui; quod 
tamen apud Lt vium admodum fre- 
quens eft. V. supra ad 4i ^ 4* 
Tum Ficturbio Portug- et Haverfi. 
ricturio Kloclt. Fiturbio Lovel. 3. 
Vitrubio rcliqui omnes. V. ad $. 
4. Deinde sectamque §1 Harlej. 1. 

((uem extra cutpam hetti esse , 
ipsum Fitruvium indicasse'] Scio 
iljud 9, [3|, q.] Fiotentos ittos cen- 
sores^ C. Furium et M, Geganium^ 
qui^ quid ifte magiflratus in repu^ 
htica mate facere posset^ indicarunt, 
'Hic tamen vereor, -ne scripserit 
hMui judicasse, Sic enim dicun. 
tur aleganter, qui facto aliquo 



suo praejudicium de re faciont, 
et cx eo aliis dant aeftimandi co. 
piam. Gic. i5. Famil. ep. i. £t 
quod genus koc mititum sit , fudi' 
cavit vir fortissimus M, Bihulus im 
jfsiek^ quiy quum ei permisissftis^ 
detectum haberenotuerit, ProQuin- 
ctio [8.] Ctamahat porro ipse ^ut»" 
ctius, ses0 idcirco nctte satisdare y 
ne vfderetur judicajfcy hona sua ex 
edicto pojfejfa ejfe^ Et sic ftatugre 
in eadcm oratione [c. 14.] Quid 
si tu ipsej Sex, Naeviy ftatuiftiy 
hona F, ((uinctii ex edicto joojfejfa 
non ejfe ? opinor, tuum tejiimoni" 
um, quod in atiena re teve ejfei^ id 
in tua^ quoniam contra te eft, gra^ 
vijfimum debet ejfe. Emifti botm 
Sex» Atpheni^ L, Sutta dictatore 
vendente: socium tihi im hujus ^9* 
nis edidifti (luinctium, Sus)ncor 
ita fuilTe etiam 28, 19 ,J^* fpsos 
ctaudendis portis judicaj/e Hispa- 
noSy quidj ut timerent, meriti es* 
sent. £t apud auctorem de bello 
Alexandrino 54« Secundani veriti^ 
ne soti retinquerentur^ atque ex eo^ 
quod sensissenty judicaretur^ secu* 
ti sunt factum superiorum, Nofter 
9, [9* o.] in verbis Poftumii. £t 
koc ipsi etiam Samnites judicavem 
runtj quibus non satis fuit consu- 
tes spondercy etc. Hic autem , ut 
conjeceram, Hrim. et duo Vos- 
siani. J. FR. GUON. judicafe 
praeter cfodices Gronovio me- 
moratos praeferunt etiam Leid. 
duo, Lovel. 3. Harlc). duo, Por- 
tug. Gaertn. Haverli. Fragm.Hav. 
et edd. Froben. anni 1^35. eam- 
q^ue secutae aliae usque ad Ba« 
siLaniii i555. etSigonianara pri- 
mam , ubS itcrum iudicajfe rece- 
ptum eft. Fottterunt autem ter* 



Digitized by 



Google 



L I B E R Vm. C A F. XIX. 



*79 



viumjuJicaffe, quum receptaculumfugaePrivernumba'^ 
bueritf non patriam Fundos. Priverni igitur hoftes po^ix 
puli Romani quaerendos persequendosque ejfe, qui simul 
a Fundanisac jRomanis, utriusque patriae intnemores^ 
defecerint. Fundanis pacem ejfcy et animos Romanos, et 



ba indicarf et iudicart ob litera- 
rum similitudinem nullo nego- 
tio a minus advertente scriba 
confundi. Exempla v. ad £pit. 
Liv. 63. Praeterea ipS9 Fiimbius 
MicafttLoveL i. f^icturbium Ha- 
verk. Viiurbium Voff. 9. Lovel. 3. 
Portug. et Gaertn. Fitrubium re- 
liqui. V. ad $. 4« 

^uum recejfiacutum fugae Pniver' 
Hum kabufrttf hoh pairiam Funda" 
mos^ Hoc recte emendarunt alii, 
Fundos legentes, ut eft in vetu- 
ilioribus ' codicibut. Eft enim 
Funddnus denominativum a Fuh" 
disj ut Fatiscus a Fatcriis. GL AR. 
reccptacuiumfugac primum habue^ 
rit Gaertn. Privernium habuerit 
Fragm. Hav. Privernum habuii 
Portog. V. ad 40, i4) n* Funda^ 
nos^ quod recte Glareanus reje- 
oit, supereft tamen in Florent. 
Voff. utroque, Leid. utroque, 
Lovel. 3. narlej. utroque , et 
Fragm. Hav. Vox tota deeft in 
Lovel. 4- Alii codd. servanti^vM- 
dos , quod primum comparuit in 
ed. MedioL anni i6o5. Inde ve- 
ro in margineAscens. anni i5i3« 
moi^ in contextu Mogunt. Colon. 
anni iS^S» et deinde in ceteris. 

5. 11. Privffni igitur hofles po» 
puii Romani] Privernos Portug. et 
Haverli. PrivernaicsLoveh 2. Mox 
ftrsgquendos^ pro persequendosqutj 
edd. Rom. anni 1472. et Parm. 
Uinc atque Fomanis Fragm. Hav. 
Tum fecerint LdveL 3. dcfecerunt 
Voff. s. Harle). 9. et editiones 
Frobeniana anni i535. antiquio* 
res. 

Fundanis pacem ejfe , et animos 
Momanos} Vet. lib. Fundis^ quod 



placet. dixit enim Priverni hoftes 
effe. SIG. Illud pacem nihil eft* 
Lege Fundanis autem ejfe et (sine 
interpunctione omni) et gratam» 
Prius illud et more solenni nap^m 
iXnov e&y et Hguram facit. T. 
FARER. Quamvis Priverni prae« 
celTerit^ optime tamen Bundani» 
sab)ungere potuit Livius, u.t hao 
varietate orationem diftinguerett 
qua ratione c^tiam ditit Sallufl:. 
in Ju^. 19. ' Magna pars Gdetutom 
rum^ et Numidia , non Numidae» 
Ubi V. Gortium. Non male tamea 
JFundis probavit Sigontus. Eam 
enim lectionem tuentur VolT. duo> 
Leid. duo, Lovel. 2. 3. Rlocliian» 
Gaertn. Haverlf. Fragm. Hav* 
H^arnii Oxon. N. L.s.R. et ed» 
Mediol. anni i5o5. pro quo Funm 
disque le^it Portug. pacem vero« 
quod nihilelTeJudicatFaber» su. 
pereft in omnibus acriptis, nisi 
quod parcem sit in VoiT. 1. parce» 
re in Leid.2. Neaue video caus* 
sam, ob quam illud pacem reji. 
ciendum sit. Praeterea et anut 
Romanus Gaertner, et amicos Ro^f 
manos Voff. 1. Lcid. a. LoveL i» 
Portug. Haverk. etHearnii Oxon» 
N.R. acG; auod probari nequit* 
QuemadmoGum enim hoftis Ro- 
manus non intelligitur de eo , qui 
boftilem animum in Romanas ge- 
rit, sed do ipsis Romanis, qui a. 
lii populo vel homini hoftes sunt | 
V. Grronov. ad 1, 26, 4* ^ta etiam 
atnicus Romanus no« is dicitur^ 
qui amicitiam colit cum Roma* 
nis, sed ipse populus RomanuSf 

§ui alium amicitia complcctitur* 
i itaque amicosy pro animos^ tot 
codicum auctoritate recipienduin 
•lt| vel etiam cum \0S.2, eiLp» 



Digitized by 



Google 



i8o 



T. LIVII 



i2gratam memoriam afceptae.civitatis. Orare se cofjsulem, 
ut bellHm ab innoxio populo abstineat: agros, urbem^ 
corpora ipsorum^ conjugtimque ^ ac liberorum suorum, 

%S in poteftate populi Romani effe, futuraque. Conlauda- 
tis FundaniSy consul^ literisqye Romam milTis^ ia 
ofiicio Fnndanos effe, adPrivernum flexit iter. Frius 
animadyersum in eos^ qui capita conjurationis fue- 

i^rant; a consule scribit Claudius : ad trecentos quin- 
quaginta ex conjuratis yinctos Romam miffos j eam<« 



vel. 3/ vox sequens Romanos de- 
leri f vel in Rotnanis mufari de^ 
ibetji ut \\\\xdi Romauos natum sit 
ex compendio iZoMf. vel i?o. De 
locutione autem amicus Romanis 
V. ad 39, 47? 10. Si Fundis legi- 
mvL%i magia amicos Romanis; si 
▼ero Fundanis servamus, animos 
Romanos magis convenire vidc- 
tur. amicus et a^imus etiam ali- 
. l»i commutantur. V. ad 9, 6, 8. 

$.13. Orart se consutem^ ut bet- 
tum abinnoxio foputo abstineai} 
abstineani Florent. a m. s. Verum 
ita dicehdum fuilTet Orare se cpn^ 
sutesy ut praefert Fragm. Hav. 
6ed non ambo consuies exerci- 
tum in agrum Fundanum induze- 
runty at solus tantum Plautius 
alter eorum* 

Conjugumquej ac liberorum suom 
rum^ in poteftate popitti Romani 
este y futuraque'} Pall. tres, ut et 
Carop. ed^ ejfe futara, Ob quae 
cottaudaiisFundanis conx»/. GEBH. 
fonjugiumque VoIT. 9. et Lovel. 3. 
^cd uAu obtinuit, ut genitivus 
pluralis tov conjux efferatur.coM. 
juguwy ad differentiam vocis ^on- 
jugium* V. Voff.-4« Gramm. 14. 
conjugum ac tiberorum Gaertner. 
Male. V. ad 1, 3i> 1. Deinde rd 
in poteftate d^esunt in Fragm. Hav. 
a m. 1. To Romani in Voff» 2. et 
Lovel* i. Insuper esse futura. Oit 



£uae cottaudatis Fundanis YotC. t. 
lovel. a. Portug. Gaertn. etHa^ 
verk. LVenh.l effe futura 3. Ok 
quae cottaudatis Fundanis Fragm. 
Hav. ejfe futuraque, Ob quae cot» 
taudatis Fundanis YoS£. 1. in mar« 
gine, Leid. a. a m. a. LoveL 3* 
Hearnii Oxon. N. et ed. Parm* 
ejfe futura. Ob quae^ duabus pro* 
ximis vocibus neglectisy LoveU 
1. a m. 1. Sed optimi, codd. in 
vulgatum conspirant. Illa Ob quaa 
nata sunt ex interpolatione eo* 
rum 9 qui sine his Livii oratlo* 
n^em male , cohaerere exiftima« 
bant. 

$. i3* Contaudatis Fundanis, ion* 
sut, titerisqueRomam miffif^titem 
ris Romam miffis LoveL 1. VoiT* 
1« Leid. a. etPortug. 

Jtd Privernum flexif iter"] Vox 
iter deficit in' Leid. 2. el LoveL 
1. puomodo supra locutus eft 
Livius 3, 8, 6. ^Faftavere agros 
Fraeueftinum Gabinumque : ex Ga^ 
bino in Tuscutanos ftexere vottes^ 
(* 28, 16, 3.) Aliis tamen eam ser-^ 
vantibus, ego nihil muto. Infra 
35, 3i , 3. Demetriadem iter fiexem 
re» ubi y. J. Fr. Gronovium, et 
€1. Jac. Gronovium ad «9, 33» 
8. Mox ab consufe Pprtug. Gaertn* 
et Haverh. ad consutes Voff. a. e( 
LoveL 3. 

$• 14« Ad tr0cetHos quingutigitna 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Caf. XX. 



i8i 



que deditionem ab senatu non ^ acceptam : quod 
egentium atque humilium poena defungi yelf^ Fun« 
danum popuhim censuerint. 

XX. Friyernum duobus consularibus exercitibus i 
quum obsideretiir > alter consul comitiorum caulTa ^ 
Aomam revocatus. Carceres eo ^anno in circo pri- 2 
mum statuti. Nondum perfunctos cura Privematis 
belli tumultus Gallici fama atrox inyasit^ baud ferme 
umquam neglecta Fatribus. Extemplo igltur con^ules 3 



0X cwjuratis vincios Homam mis" 
xof] ad tr$ۤntos quinqui conjuratos 
ofinctos Hearnii Oxon. C. a CCC» 
X. $x conjuratis vinctos Lovel. 1. a 
m. 1. unde emendaDdum eiFe con- 
YiCiipoSel 10 CCCL ex coHJuratis 
vinctos, Alibi enim nota numeri 
quingenarii et litcra a in Mflis 
commutantur. V. ad 10, 29, 17. 
.Quum tamen in eodcm cod. a m. 
m. emendetur adCCCL. eamque 
lectionem reliqui codd. servent^ 
receptae scripturae controVer- 
siam non movendam elTe censeo. 
Fraeterea victos Leid. 1. V. ad 
Liv. 3o, Ht 7. ^ox eam deditio» 
nem Portug. tum a senatu Gaertn. 
et edd. vett. Denique iro non de^ 
iicit in LoveL i« - 

Egentium atque humiUum poena 
defungi vette Fundanum poputum 
censuerint} ac Ikumitium LoveL 2« 
Quod cur Livii non sit, infra di- 
cam ad lo, S69 17. tlincpoputum 
exsulat a Florent. et LoveL 4* 
Deinde censuerunt Lovel. 4* ^t 
Harlej. ^. censu^rant Eortug. et 
Haverk. 

§.1. Comitiorum caussa Romam 
revocatusl comiiiorum tam Romam 
revocatus Voff. 2. et LovcL 3. V, 
tupra boe lib. ad c. 14» i* revoea» 
iis Leid. a. 

$. 3* Carceres eo anno fn circo 
frimunt siatuti} Vtrro 4» de lin- 



gua Lat. Cp. 87.] In Circo primof 
unde mittunfur equi , Carceres di' 
cuntur, dicti quod co^rcentur equi^ 
ne inde exeant antOy quam magi* 
ftratus misit. SIG. Circenses^ pro 
Carceresy LovcL a. 

4. 3. L. Jemitius Mamircus ei 
Cn. Ptautius} Scribe L. Aemitius 
Jlfamercinus et C. Ftautius, D« 
Mamercino teftantur et vetera, et 
Capitolina monumenta. De C, 
Ptautio triumplius ejus QapitoU- 
jitts, in quo ipse ita describitur» 
C.PL^VTiy^. P. F. P. N. DE^ 
ClANrS. Sunt enipi multi pcr 
baec tempora illuftres Flautii, 
sed diversia^cognoroinibus prae- 
diti, Procutoy Ififpsaeo^ Fennone^ 
renoce^ Deciano. Qunc tamen ad- 
optionis cognomine uti censeo» 
non familiae. SIG. Prioris con- 
sulis praehomen X. omiffum«efl: 
in Letd. 3. EJusdem cognomen 
Mamercitts scribitur inHarlej. i. 
Mamertinus \n Voff. 2. LoveL 1. 

2. etHaverk. ^<iiMmr»«j' in Flor, 
Voff.i.Leid.i.Fort. am.uKIoGk, 
LoveL 3. 4. et Fragm. Hav. Ma^ 
mercus vcro, quod editi anteSi- 
gonium exbibcnt, apud me tan- 
tum supereft in Leid. a. Harlej* 

3. el Gaertn. V. supra hoc Hb. 
ad c. 19, 4* ^^ ^^^is veroCapit* 
triumpbaL condat , hunc secun- 
dum A.emiliiconsulatumeffe. Ite- 
nim igitur LiViat iterati honQrit 



Digitized by 



Google 



l83 



T. LI.VII 



noTi^ L. Aemilius Mamercinus et C Plautius, eo 
ipso die^ Kalend^s Quinctilibus^ quor magiftratuni 
inierunt, comparare inter se proTincias juffi} et 
Mamercinusj cui Gallicum bellum eTenerat, scribe- 
4re exercitum sine ulla Tacationis fenia. quin opifi- 
. cum quoque Tulgiis et sellularii', minime militiae 
idoneum genus, exciti dicuntur: Yejosque ingens 



notam omisir. V. ad3>i6,7. Pri- 
mus aotein consulatus memoratnr 
supra hoc l. 8, i, i. Hic itaque 
loous junctis Taftis triumph, do- 
cety orrare ibi codd. qui eum 7*. 
vcl TitHm AtmttiHm vocant. De- 
inde particulam copulantem #/ 
omittlt Lovel. a. eahidem cum 
Tocibus duabus sequcntibus ne- 
glegebatFragm. Mav. a m. i. sed 
•olum alterius consulis praeno- 
men VoIT. a« Leid. ambo, LoveU 
»« a. 3. Harlej. i. Portug. Gaertn. 
et Haverk. Sed Caji praenomen 
recte ei tribuunt VoiT. i* Lovel. 
4. H^rlej. 2. Klock. Fragm. Hav. 
a m!. 'a. et edd. Tarvis. utraque, 
Venet. anni i^qS. et i5o6. cum 
Ascens. anni i5i6. ac quaedam a- 
liae. Paullo ante Bxtmph Flor. 
V. ad34, 33, B. 

Eo ipso dif, KaUndis Quinetiti» 
hus ^ quo magiftratus inieruMt} 
Kon displicet ma^iftratum yquod ex 
Sigonio et scriptis quibusdam ad- 
notat Hearnius. Nam ita fere aolet 
Livius. 24) lo, 1. Quodi$ magiftra* 
tum initrunt eonsutes^ senatus tH 
Capitotio eft habitus. Adde 33,43, 
1. et 4i* 8, 4* Indicat hioLivius 
c^uiTam feHiDati decreti senatus 
de provinciis , nempe terrorem 
tumultus Gallici : nam alioqui de- 
liberatio de provinciis saepe dif- 
ferebatur. DUK. eo ipse die Har- 
le}. 1 . et Fragm. Hav. Vox die de- 
ficit inLeid.a. etLovel. i. Dein- 
de X, Kat. CluiHtit. Hearnii Oxon. 
L.1, At| ai Tera Bunt^ quae no* 



tatBodwelL in notis ad Chronol* 
Graeco - Rom.r subjunctam Dion, 
Halic. ad ann. ante natum Chr. 
cccxxx. receptum non fuilFe , ut 
consules aliis diebus , quam Ka* 
lendis mensium velldibus magU 
ftratum inirent, patet; lectionem 
illam falsam, ac vulgatum ser« 
▼andum ef£e: siouidem noti ad- 
datur, hos consuies extraordina* 
rio die honorem occepilTe, quod 
ceteroquin a1ij)i Livius notare so- 
litus eft. Ktrs quittctitib. quaa 
nuHc dutiae suut Lovel. 4* ^^^ 
quatuor poftrema verba ex glos- 
sa marginali in contextum inre- 
psiflTe videntur. Eademtamen non 
tantum supersunt etiam in Flo- 
rent. sed insuper adduntur baeo 
sequentia. Contutes magiftratum 
tHiffe: adversus tumuttus dattiei 
famam tanta eura exereitum ejfe 
ecHseriptum , ut^ opifices etiam ei 
seltutariicenturiarentur. quae om. 
nia ex lemmatemarginali in con- 
textum admilTa sunt. Hunc autem 
errorem etiam multis aliis locis 
in Mftis obcurrere, supra dictum 
eft ad 7, 4o, 4* Deinde magiftratum 
inierunt Florent. VoIT.^. Leid. arn. 
bo, Lovel. 1. 3. 3.4* Harlej.i.Por. 
tug. Gaertn.Haverk.Fragm. Hav, 
et Heamit Oxon. L. 9. B. acG«' 

2uorum fide id recepi. Painm 
ivius ita loqui solet. Supra 3« 
69, 1. CoHsutes ereati f qui extem* 
pto magiftratum occ.eperunt, 4> ^« 
3. CoHSutes ii^ quos diximus, Idi' 
hus Deeembribus magiftratum oeee^ 
p€re. 5)99 i* Npvos tribtutas miii^ 



Digitized by 



Google 



LtBER VIII. Caf. XX. 



i83 



exercitus contractus, ut inde obTiam Gallis iretur. 
longius discediy ne alio itinefe hoftis falleret adS 
urbem incedenS| noii placuit. Paucos deinde poll; 
d^es f satis explorata temporis ejus quiete , a Gallis 
FriTernum omnis conversa ris. Duplex inde fama 6 . 
eft: alii ri captam urbein'^ YitruTiumque.yiTum in 
poteftatem Tenifle: alii^ priusquam ultima adhibe- 



gum creandof efg^ qui Kahndis 0- 
^tobribus magiftratum o€eip$r§nt* 
et mox : Comitia tribumorum miti- 
tu^ habifore, qui KatendisOctobri» 
hus magiftratum occiptrent, c. Sa, 
1. Kahndis Quinctitibus magiftra» 
tum occeperc. 6» 5, 7. Mi ex inter- 
regno magiftratum occepere,% 17,1 3. 
Duo patricii consutes creati sunt ete. 
eodemque die magiftratum inierunt, 
c. 25) 1. Priusquam inirent novi 
eonsutes magiftratum, 26, 1,1. Con» 
sutes quum Idibus JfJartiis magi- 
ftratum heijfent, 27, 7,' 7- Idibus 
Martiis , quo die magiftratum ini~ 
'oruntn Itatia ambobus consulibas 
■prouincia decreta* 3if 5o, 6. jfe- 
dites curutes creati sunt forte am- 
bo, quiftattm occipere magiftratum 
non poffent, Mox comparari^ pro 
eompararef Portug. a m. i. et Ha- 
TerJi. 

Et" Mamercinus ^ cui Gatticum 
hettum evenerat} V^Gronov. 1 .Obs. 
lo* DUK. Vocula et non a(3paret 
inFlorent. VoflT. a.Leid. i.Lovel. 
3. 4. Fragm. Hav. et edd, Tarvis. 
utraque, aliisque ante Aldum. 
Dcinde 9famertiHusVotF,2. LoveL 
i.a, ct HaverK Mamtrcius Harlej» 
1. Mamercus Leid. 1. Harlej. a. 
Portuf^. et Gaertn. Alii omnes 
rccte Mamercinus pracferunt. V. 
modo hnc ipso $. Tum hettum 
(?flr///c«»rPortug, ctHaverlt. Mox 
vocationis , pro vaeationis ^ Flo- 
rcnt. Hariej. 1. et ed. Parm. V. 
ad5,8,2. 

$• 4« Settutariif mimme mititiat 



idoneum genus'} fesutani VoflT. 3. et 
LoveL 3. suejfetarii Portug. ses^ 
sutarii Lc\6. 2. Gaertn. etHaver1(* 
setturus Florent. Tum numine mi^ 
titiae LoveL 3. numen mititiae 
Gaertn. Mbx etiam exerciti^ pro 
excitiy ed. Parm. V. ad 10, 33, i. 

Vejosque ingens exercitus contra^ 
ctus^ Mt inde'] Fejos quoqueHear" 
niiOxon.R. V. adS, «7, 1. f^ejos^ 
que ingentes Harlej. %• Tum exerm 
citus cctus Lovet. i. exercitus du" 
ctushove],^. Male. Supra 3, a3t 
12. Pauci admodum Patrum, quos , 
casus obtuterat^ eontracti ad con'» 
sutes, 27, 4it !• Undique coniracto 
exercitu^ in Lucanos ad Grumentum 
uenit. Hinc et inde Haverli. 

§. 6. Longius discedi y ne atio 
itinere tioftis fattertt ad urbem i • 
cedeni] discendi Lovel.j, Parimo-. 
do librarii discedere et dtseendere 
commutarunt. V. ad g, i4»7« De- 
inde incendens Flor. ct Leid. 1. V. 
ad 4« 389 4- 9^ 33, i3. et 10, 13, 7. 
ita incensurum et in<tffurum com* 
mutantur infra <)« 096» succedere et 
succendere, V. ad 9, 27, 10. 

Exptorato tefuporis ejus quiefe^ 
a Gattis Privernum omnis conversa 
uis ] ttmporis ipsius quitte Ha vfrk. 
Deinde ab Gattis Portu{>. pt Ha- 
verli. Tum in Privernum Lovel. 3. 
'Deni^u.e omnisvis convefsaLokA, 3» 

$. 6. yitruviumque vivum inpo^ 
teftatem veniffe') P.1II. omnes et 
princeps ed.. in piteftate vtniffe, 
ladicare memijik superiofl* Sie 



Digitized by 



Google 



i84 



T.' LIVII 



retur yis^' ipsos se in deditionem coiisulis cada- 
CQum praeferentes permisilTe^ auctores sunty Vitru- 
7 yiumque ab suis^ traditum.^ Senatus , de YitruTio 
Friyernatibusque consultus^ consulem Flautium, di- 
rutis Frirerni muris^ praesidioque ralido inposito. 



infra c. 94« ePal. sec* JRegtmaut 
pivum aut mortuum in foteftat$ d$' 
difft^ c. a6. Ab sociis 1» urbe ^#- 
stfftis, GEBR.' in pot$ftat$ vemjf$ 
etiam VolT. 1. Leid. i. Harlef. a. 
Gaertn. Haverk. et Fragm. Hav. 
^adem ratione iu consptctu v$Hi» 
f$ obferunt plurimi scripti et ve. 
tulliorcs typig excusi^,^^» i« Ge^ 
torum Victrubiumqu9Vox\^kf^^ am. 
1. f^icturbiumque am, a. ut etHa- 
verk. Viturbiumque Qaertn^ntrU' 
hiumque reliqui. £t ita fere om. 
,ncs iidem infra ter hoc cap. ex- 
hibent* V. supra ad cap. praec. 
§.4. Tum Wifi^m Lovel. 3. victum 
LoveL4* am, t. Pariter viver$ et 
«rfWm in Milis commutare con- 
«ueverunt librarii. V. viros do- 
ctos ad Ovidii i5. Met. 4oi. et 
Broekhus. ad Prop. 4* GL I9 64- 

Ipsos s$ iu deditiouem consutis 
eaduceum praeferentes permisiffel 
Malim in ditionem^ id eft^ pote- 
itatem. Solent eniin haec duo 
vocabula^aepeconfundi. Gicero 
pro Fontejo [ 14. ] Fidetis positum 
in vefira fide ac poteftate: atque 
it0 ut^commijfus sit fidei^ ptrmis. 
sus poteflati* Gaesar 2. Gall. [3.] 
iS'^ suaque omnia infidem atquepo^ 
teftaiem popttli Romani permittere» 
J. FR. GRON. P$rmitter$ s$ in de^ 
ditionem aticujus nusquam legi pu- 
toj in ditionein plus semel dicit 
Gurtius. ditio etdeditio saepe per- 
mutari, alibi ad Livium Oftendit 
Gronovius. In Juftino quoque aS» 
3. Jtque ita P^rrhus Macedoniam 
I in d$ditiott$maccipiti idem cmen- 
Asktindition$m. Hoc probat Grae- 
vius. Mihi ampliandum videtur. 
1>UK, in d$dition$ Kloclc. in de^ 



dioHemhovel. i.in ditidnem, VLt 
Gronoyius conjicit, praeferunt 
Leid. 1. etHarlcj.j. Ita inditio^ 
n$m p$rmitt$re infra efl, 40, 49» 4« 
In dition$m s$ sua^$ omnia Romctm 
nis permiseruns. Bolent^ autOn lU 
brarii haec vocabula commutare. 
y. ad 96, 91, 17. Doujatius tamen, 
Gauflatus y qui fte ^edebant ,> noa 
in ditionem consulis, sed popu- 
liRomanivenilTe, legendum ceii« 
set , s$ in deditionem consuti per» 
misijfe, £t sane in ditionem popu^ 
ti Romani redire^ in fidem consu* 
tis ditionemque poputi Romani S9 
tradsre^ infidem ditionemque popu* 
tiRomani accip$r$y in dithn$mp^ 
puti Romani venire Livius dixit 
!|8, 1 1 r 1 5. 37, 4^9 3. 38, 3i, 6. et 45« 
1, 9. Illud itaque consutisy pro 
consuti y natumeritex nonintel- 
lecto compcndio cons, vel cos. V. 
ad 10, 10, a. Ge^terum lectio, quae 
nunc vulgo circumfertur , debe- 
turFrobenii editioni anni i5Bt. 
Friores enim omnes j)raeferunt 
ipsum s$ in. d$dition$m consutis ca- 
duceumpraeferentis, Neque aliter 
eft in Voir. i.Leid. utroquc, Lo- 
veL 1. 2. 3. 4* Harlej. a. Gaertn. et 
Havcrk. ipsum se in deditionent^ 
consutis caaUceum praeferentem ex- 
Ilat in Voir. 2. et Portug. ipsum 
s$ in deditionem consutis caduceum 
praeferentes inFlorent. Harlej. i. 
Klock.Fragm. Hav. et Hearnii 0« 
xoniensibus ; nisi quod quidam 
in voce deditionem , . ut notav> , 
ttarient. Praeterea praemisijfi 
VolT, 1. LoveL 1. Portug. Gaertn. 
Havcrk. et Fragm. Hav. Alibi ita 
saepe errarunt scribae. V. ad 3« 
61, 9* c. 70, q. et infra 9, 43» 7« 
Mox verba Fiiruviumqm ah {sm 



Digitized by 



Google 



LIBER Vin- Caf. XX. 



i85 



«d triumphum arcellit ; Vitruvium in carcerem ad- > 
serrari jufliti quoad consuL rediiTet 5 tum rerbera- 
tum necari. aedes ejus^ quae elTent in Falatio, di- 8 
ruendas^ bona Semoni Sahco censuerunt cbnse- 
cranda> quodque aeris ex eis redactum eft^.ex eo 



iruditum non eiftant inLoTel.4* 
'sed gola particula qut exsttkrt a 
Voir. 9. a suis legunt Leid. a. Lo- 
▼el. i. et Gaertn. 

%, 7. DirutisPrivernimurh'] PalL 
duo meliores minis, An mina$ 
hic, quae Maroni4*Aen. [88.] 

fendtnt of$ra inttrruptap 

minatqui 

JUurorum ingontts^ a$quataqus 
machina coth, 
GEBH. Mffifix etiam LoyeL3. quod 
unrce erranti librario tribuen- 
dum eft, qui literas ur^^i in^ iis- 
dem calami ductibus conHantes^ 
pcrperam commutarunt. Hac ea- 
dera cauflfa factum effe, ut turhts^ 
pro tingas, scriptum sit apua 
Statium, eiiftimatMarlfland. ad 
ejus 1. sylv. 3» io3. Praeterea di- 
ruptis Voir. 1 . Lovel. i . 9« Portug. 
Haverli. et Fragm. Hav. V. ad 
9» 4,^9 ^7/ direptis Leid. a. V. ad 
Epit. Liv.79. Quin et ordine a- 
lio Priverni diruptiSf ye\ direptis^ 
murfsheid, a. LoveL i • Fortug. ct 
Haverli. PauUo ante de FQruvio 
Frivtrnatibus consuttisVortVLg, de 
yitruvio Privtrnatpbuf consuttus 
Haverk. de Fitruvio Privtrnatibus- 
fut consuttis ed. Parm. 

§.8. Bona Semoni ^fono ctnsutrunt 
€onsecranda](fvLSjnvis idem sit 5ff/f- 
gus SabiniS) qui Bomanis ^a»«rT, 
nihil tamenveratnecelTumyhicpro 
Sango ganum supponcre, recla- 
snantibus antiqaaescripturae co- 
dicibus. GELGN. Haec lectio pla. 
eet^quasi dicat ^ano semihomini^nl 
quidam interpretantun Heros e. 
nim erat dimidiatus homo,dimidi- 
atusDeus.Quidaro tamen editis ex- 
•mplaribus Semonitano legunt^ sed. 



librariorum errore>utputo,vici- 
nitate / ct /. Quidam Semoni Sango 
legunt, qui idcm Sanctus^ ut dixi- 
mus inDionysium.GLAR. hona St^ 
monitanOf ut fn qiiibusdam editio-' 
nibus legi Glareanus auctov cfty 
praefert ctiam Harlej. 9. bona Se» 
moni Sano LoveL 4* «t ed. MedioU 
anni i5o5. aliaeque. bona Senioja* 
no edd.Rom. anni 1479. etParm. 
bona strmonis Ango ctnsutrunt con» 
secranda VoH. i. Leid. 9. etLoveL 
1 • bona strmone San6 ctnsutrunt con* 
flscandashoveX, %, bona stmini ja- 
no censuerunt consecranda Hsirlej. 
1. bona Simonis Sango censuerunt 
consecrandas Fragm. Hav* a m. i* 
bona ejus Summani fano censue- 
Wunt consecrhtdas a m. 2. bona ejut 
Siima fano censuerunt consecran- ' 
da Gaprtn. bona Semoni Sango cen- 
suerunt consecranda Florent. et 
Klock. pona ejus Semoni San» 
go censueruni consecranda Portug* 
Vox bona defit in ceteris codd. 
qui tamen et ipsi reliquaVerba 
varie exhibent. Nam Sermoni 
Sango censuerunt consecrandqs cft 
inVojQr.2. ut nempe referaturad 
praecedens aedes, strmont sano 
censueroni constcranda in Lovel. 3« 
sermoni sano censuerunt consecra»' 
«lainLeid. 1. Samonisano Sangio 
ceHsuerunt consecranda in Haverlc. 
Semoni Ifaifo, monente Hearnio « 
probatRbodig. 9. Antiq. Lect.3. 
carpcn^ illos , qui Sabino Sango 
subftituerunt. Sed Semoni Sanco 
legendum, eumdemque effe^ qni 
aliis nominibus Vius Fidius et 
Htrcutes Sahinus vocatur, docuit 
Jos. Caftalio Dec. 3. Observ. lo. 
ut idem bbservat Heamiu». Et 
ita J. Fr. Gronoviut edidit anno 



Digitized by 



Googie 



i86 



T. LIVII 

/ : 



aenei orbes facti^ positi in sacello Sanci Tersus 

9 aedem Quirini. De senatu FriTernate ita decretun^ 

ut, qui senator PriTerni poft defectionem ab Ro- 

manis mansilTet, trans Tiberim lege eadem^ qua 

loVelitemiy habitaret. His ita decretis , usque ad 
triumphum Plautii silentium de PriTematibus fuit: 
poft triumphum cpnsul, necato VitruTio sociisque 
ejus noxae , apud satiatos jam suppliciis nocentium 

a 1 tutam mentionem de PriTematibus ratus j Quomam 



i665. Saneum pbtias, anam ^iifi* 
gf^fff, ficribenclufn effc, docucrunt 
-viri Aociiy quos laudavi adSilii 
89492. V. etiam iiifra ad 419 ^^, 
I. Paullo ante tHPtavch^ pro in 
Fatatio^ babet Haverk. in FattaH. 
#fo Portug. 

^uodqnt aeris ex eis redacium efi, 
§x eo a*n$i prhes facti} quo4 asris 
Qaverli. quodque agri Leid. 9. 
quodque agtisV ortxxg, Tum reda- 
€tum efethoveX.^. UeinAe afienei 
erbes edd. Mediolanensesr Tarvr- 
Binae, Venetae, Ascensianae, et 
quaedam aliae, pro quo aeneire' 
€te Aldus subaituit. Neque ali. 
>Cer eft in scriptis, nisi quod ae» 
nei urbes babeat Haverli. V. ad 
6, iQ, 11. Jheneus et tf?»f#ffxpoe- 
tarum potius, quam aliorum scri- 
ptorum, propriavoxeffedicitur. 

Fositi in sacetto Sanci, versus 
utdem Quirini^ Vet.lib. adversus 
aedem, SIG. Pall. duo positi in sa- 
€$tto Sangi adversum aedtm» sec. ve- 
ro positiqne in saeetto Sangi adver- 
sus aedem. GEBH. positique Lov.2* 
Port.Gaertn. etHaverk. Tum in 
sacettosAngui yoff.i.f it sacettosJn- 
gi Loy. 1. in sacetto Angri Leid. a. 
in sacetto ^if^fi/Fragm.Hav. a m. 
1. in quo poftremam vocem man^s 
aitera erasit. in sacetio sanus Leid. 
1 . Ha rle j . i . e l G ae rtn . r» j<i«//o *<i- 
jvf. r. Lovel.3. in sacetto sunt Lo- 
vel. a. [VcithO 1» sacetiogani Lo- 



ve1.4* fn sacetto Sangus Idoclk. in 
sacetto Sangis Voff. 2. in.sacetto 
iStfif^f Florent.Portug. et Haverk. 
fff sacetto Semonitiani Harlej. 2. 
Editi antt. partim in sacetio Senio- 
nisanguiyvel Senionisangi^ partim 
fif sacetto Sepionitani dederunt: 
pro quo iterum J. Fr. Gronovi- 
us ifi sacetto. $anci subftituit. V. 
supra boc $. Praeterea adversus 
aedem non tantum Voff.duo, Leid. 
duo, Lov.quatuor, Harle|.2. Port. 
Klock. Gaertn. Haverk. et Fragm. 
Jlav. CVeith.} sed et omnes edd. 
ttsque ad Froben. qui anno i539. 
versus in contextum recepit^ con- 
sentiente solo Flor, quae etiam 
vcra 1 c c ti o e ffe V i d etur. Nara ver- 
sus aedemh\c notat, a^neos illos 
orbes positos effe eo latere sacelli 
iftius Deiy ex qua parte aedes 
Quirini erat, quemadmodum in 
similire locutus eftLivius^, 3,5. 
Fixa fuit dextro tateri aedis §ovis 
optihti maxifki , ex qua parte Mi' 
nervae temptum eft, 

5. q, Ut^ quisenaior Privernipoft 
defectionem ab Romanis mansiffet^ 
trans Tiberim tege eadem , quei Ve» 
titerni^ ftabttaret^ utsenatus Fri* 
verni poft defectionem ab Romanis 
trans Tiberim etc. habitaret Lovel. 
2. ff/, qui senator prius indefectio^ 
ne aRomanis mansijfetheid, 2. ff/, 
qui senator Priverni defectione a 
Romanis mansijfet Lovel. 1. a R^- 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Caf. XXI. 



187 



auctores Jefectionis, mquit y meritas poenas et ab Diis 
inmortalibus et a vohis babenty Patres conscripti, quid 
placet Jeinnoxia multituJine fieri.^ EquiJem, etsi meae la 
partes exquirendae magis sententiae, quam dandae sunt; 
tarhen, quum videam, Privernates vicinos Samnitibus 
ejfe; unde nunc nobis incertiffima pax eft} quam mini'- 
mum irarum inter nos illosque relinqtd velim. 

XXI. Quum ipsa per se re&anceps eflet^ prouti 
cujusque ingenium erat^ atrocius mitiusre suaden- 



mams mansijfet etiam Gaertn. 
VoiT. 1. et LoTel. 4. Sed mansis^ 
set exsulat etiam a VplT. a/Leid, 
i.Lovel. 3. et Fragm.HaT, a m« 
1. Deinde «oifafif /#g#9 qua Feti- 
Urni' Voff. 1. Leid. 2. Portng. 
Gaertn. et Haverli. neque aliter 
edd. ante Frobenianam anni i5S5. 
Ugtm eadem , qma Fstiterni Leid. 
1 . tege eadem, que Fetiterni Fragm • 
Hav. a m. 1. Tum habitarent Voff. 
4. etFragm.Hav. am.i. habertt 
Leid. a. 

$. 10. ffis ita deeretisy usquead 
triumphum Ptautii silentium de Pri^ 
vernatibus /uit} Prior vox dee- 
rat inFragm. Hav. a m. t,. Jlis 
ita dictis babet Haverli. Deinde 
usque et sitentium deficiunt in 
Leid. 2. 

Pofl triumphum eonsuty neeato 
Vitruvio ] poftquam triumphum 
eonsut Voff. i. poftquam retriumm 
phum eonsut LovcL 1. poft quem 
triumphum consut heid, 2. pofttri" 
umphum consutis Portug. V. ad 
lOy 10, 2. Mox nascentiumj pro 
uoeentium^ Voff. 2. Leid. 1. etLov, 
3. et de Privernatibus mentionemy 
trajectis vocabulis^ LoveL 4* 
mensionem Leid. 2. 

$. 11. Et ab Diis inmortatibus 
ot a vobis"] et ab si Diis Harlej. 1. 
et a Diis Gaertner. Tnm et a 
nobis Lovei. 2^. V. a.d 34 9 . a « ^* 
PauUo 4nto defeetioms rnutons 



alio ordine tlarlei. 9. Gaertn. et 
^xcusi usque ad Froben. qui an- , 
no i535. primus mutavit. In veiv 
bis sequentibus quod ptaeet^ pro 
quidf Voff. 2. 

$.12. Equidem^ etsi meaepartes 
exqu irendae magis sententiae^ qua m^ 
dandae sunt j Et quidem Gaertn. 
V. ad5,54y3. Tum #^W deiicit in 
LoveL 1. etsi mea parte exquiren^ 
dae magis sententiaehahent Voff. 
2. etLovc1.3. etsi meae partisex* 
quirendae Lo;^eL 2. meae partes eX" 
oquendae Haverk. Mox /m, sive 
tum j pro /iF 9 sive tamen , idiem 
Haverk. V. ad^Liv. 22, 17, 5. 

Ineertijpma pax eft"] T6 eft de- 
ficit inGaertn. Mox vetim retin» 
quiVoSt. i.Leid. 2.Lovel. i.Por« 
tug. etHaverk. 

$. 1. Prout eufusque ingenium $^ 
rat} PaLsec. froi// uHiuseujusquein^ 
penium erat ex gloffa. GEBH. Ea- 
dem etiam lectio eft in Voff. i. 
Portug. et Hearnii Oxon. N. V. ad 
38,21,6. Paulloante ((uum etiam 
ipsaper se res Portug.Gaertn. et 
Haverli. Quum ipsa per t$ res Flor. 
^uum per sese res L.oveL4« 

Tum ineertiora omnia unus ex 
/Privernatibus tegatis feeit ] tn vel 
tameuy pro /»1», LoveL 2. et Ha<. 
verli. V. ad 22, 17,5. ^»1» Gaertn. 
V«adEpit.L48.circafinem. De* 



Digitized by 



Google 



r88 



T/ LIVU 



tibusj tum incertiora omnia unusex PriTernatib^s 
legatis fecit^ magis conditionis^ in qua natus ejDTet^ 

2 quam praesentis neceflitatis^ memor: qui^ interro- 
gatus a quodam triftioris sententlae auctore^ quam 
poenam meritos Privernates censeret? eam^ inquit^ quam 

3 merentury qui se libertate digms censent. cujus quum 
feroci responso infeftiores factos videret consul 
eos^ qui ante Friyematium cauflam inpugnabant; 



inde rer^rVa Haverk. et transpo- 
sitis lit^is t^ciora Lovel. 9. Insu- 
per venu^ pro unus^ Leid. i^ v#- 
ttMs Lovcl. 3. vtrd Harlef . i. Hinc 
I^g0/ wf Harlcj. 1. etHaTcrli. Sed 
tota illa vox exiulat a Lovel. i. 
•tLeid.a. 

'§.9. ^uam poeHam meriios Pri-' 
Virnates ctnsergfi Privernates me^ 
ritos coHssnt Vofl. i. Loyel. i. 9. 
Fortug. et Haverli. Ita scribere 
iroluilTe exiftimo librarium Leid* 
ai qui tamen abcrrans Priverna^ 
tos censeret dedit» merito Priverna^ 
tes merito censeret Gaertn. in quo 
paullo ante triftitioris sententiae 
exaratum cx|kitit. V, ad 4« 69> 5. 
sententiae triftioris in Lo vel.4* In- 
nuiieT interrogatus quodamf pro 
a quodam^ Flor. 

^uam merentur , qui se tibertat$ 
dignos censint} Pall. pr. ac tert. 
gui se iibertate dignos censere. bo. 
iiefl.iirime, utsubintelligatur con- 
gruum vcrbum. GEBH. censere 
etiam Voff. 9. et Lovel. 3. Sacpe 
quidem Livium aliosque, prae. 
scrtim hifi;orico89 orationemper 
iniinitivum extuliffe j idque ge- 
Yius loquendi librarios» quibus 
displicebat, pafllm mutaffe, su- 
pra vidimus ad i, 6o, 5. Hic tiT- 
mcn id convenire nen poffe vi- 
detur. Quare, si gravioris au- 
etoritatis codd. ita praeferrenty 
id in rf/x/f/mcommutandum effe, 
|ion dipbitarem, Munc nibil mu- 



to. dignos ceffeni habctGaertn. di^ 
gnoscem Florent. 

^. 3. Cujus quumferoci respauso 
infifliores factos vidcrei consut tos ] 
«ur^ufifffGaertn. etHayerh. Tum 
infeftos factos videret Harlej..9. 
Deinde consutes eos Gaertn. Vel 
error bic natus eft ex non intel- 
lecto compendio cosy aut cons, 
V. ad lo, lo, 9. vcl ex eo fonte , 
quem indic«vi supra ad 6, 3, 8. 
[factos cerneret consut Veith. ] In 
▼erbis sequentibiis Priyentatum ^ 
pro Privematium y Leid. 9. Lo- 
vel. 4. Portug. Gaertn. et Kaverk. 
Ita etiam plures codd. exhibc- 
bant apud Valer. Max. 6, 2, i. ut 
ibi docti monuerunt. Sed v. su. 
pra ad 7, 16, 3. Denique rff?iig«<i- 
hanij pro inpugnabant ^ Lovel.3. 

Vi ipse benigna interrogatione 
mitius responsum eticeret'} Pall. pr. 
et tert. mitius eticerei responsum, 
G£BH. ipsd benigna interrogatione 
Leid. 9. etLovel.9. [Veith. ] eo- 
dem errorc, quo librarii verbis 
praeccdentibus consuteseos dcde- 
runt. V. ad 6, 3, 8. Deindc respon- 
sum mitius dicerethovel. ^. Alibi 
siaepe et in d poaluit. V. ad 40« 
98, 9. miiius eticeret responsum 
Voff.n. Gaertn. et Fragm. Hav. 
miiius etigeret responsum Lovel. 
9« et3« Sed palTim litera«Cet(r 
coifiinutari solent. V.iad6,95,6. 

$. 4t (ludtem nos pactm voffiscum 
f^Htf^ros speremus} quatem pacem 



Digitized by 



Google 



lilBER YIII. Gaf. XXI. 



189 



ut ipse benigna interrogatiohe mitius responsum 
eliceret^ Quidy si poendmy inqait^ remimmus vo^ ^ 
hisy qualem nos pacem vobiscum babituros speremus? - 
Si bonam dcdetitis f inqnk, ,et fidam, et perpetuam: si 
rnalamj baud diuturnam. Tum yero minari^ nec id5' 
ambigue, Prirernatem quidam^ et illis yocibus ad 
rebellandum incitari pacatos populos: p^ars. mellorC 
senatus ad meliora responsum trahere, et dicere^ 



ms vohtscnm Lovel. s. quaUm vos 
paeem HobiscumVott, 9. et Lovel. 
3. V. ad 34, a, s. quat$m^uatem nos 
pacem vohiseum flarlej. 1. Tum 
Jkahiiuri speremus Fragm. Hav. 

Si bofeam dtdetitis^ iuquii"} I- 
dem tradit Valerius 6, 2, 1. SIG. 
Si bonamj iuquii, dederiiisp or- 
dine ▼ocabulorum inmutato, Por- 
-tu^. et Haverk. Librarii credi- 
diife ▼identur, nimium differri 
▼ocet inquiiy ai'i j similesye, si 
demam poft tertiam Vocem infe* 
rantur* Id tamen saepe obcurrit. 
(*£pit. Liv.35.) Suet. Aug. 18. 
Jiegem se votuiffe, ait y videret 
noH moriuos. Liv. ai>3,3* Eiaequum 
poftutare videiurj inquii^ Hasdru. 
bat. quibttS locis etiam in ordine 
dictionum variant scripti et editi* 

Et fidam et perpeiuam : si ma» 
tam\ /kaud diuiurnam} ei fidetem 
et ptrpeiuam edd. antt. usque ad 
Aldum, {{Vi\ pvimw^ fidam rece- 
pit, consentientibus omnibus 
scriptis; nisi ({uodi fidem sit in 
Harlej. a. Supra 5» 4» ^^* Sepiies 
rebettaruHi ; in pace numquamfida 
fueruHi, ubi plura vide. fidui au- 
tem et fidetis etiam alibi commu- 
tantur, V. ad37,7,9. Prima vo- 
cula et defit in Voff. 2. etLov«l. 
3. V. ali,449^* Praeterea qua- 
tuor pofteriores vocet male o- 
mittuntur in VolT. a. 

§.^ S. Minari yuec id ambigue, 
Pirivernatem quidam} mirari Ha.- 



verk. Sed N etRln Mfiis saepo 

f»ermutari docuitSalmas. ad So- 
in. p. 147. Inde commutantur 
etiam centum et cerium infra 9» 
34> 10. Tum Priverna quidamFioVm 
Privernatem quidenk Hlock.CVeitb.} 
V. ad 39, 17, 6. quidam Priyernom 
tem Leid. i« 

St ittis vocihus ad rehettanduim 
incitari pacaios pofutos} ad rehet' 
tandum ciiari Lovei; 3. Sed prima 
svllaba toij incitari intercidit ob 
Jiteram ultimam vocis praeceden- 
tis. V. ad 5, 17, 6. Tum paraio» 
poputos LoveL 3« 

f . 6. Pars metior senatus ad mom 
tiora respoHsa ira/iere^FoTie admot"^ 
tiora responsum ; 'aut ad mottius 
responsa irahere. J. FR. GRON. 
1h metius e\ ad metius satis usi- 
tata sunt. Virgil. i. Aen. sSu 
CoHsitia in metius referei. 10, 633* 
in metius iua , qui potes , orsa r#« 
flecias. Sueton. in Caes. 59. Fer^ 
so ad metius omine^ Hic tamea 
conjectura Gronovii magis con« 
venit scntentiae loci , quae po« 
ftiilat, ut Livius dicat, partem 
senatus lenius ac mottius^ sive in 
mettorem' partem y |Ut loqUiturCi- 
cero pro Murena3i. interpreta- 
tam fuifle responsum , quoa aliia 
durum ac ferox vidcbatup. Ta- 
cit. 9* Ann. 3o. Stotida^ vana, s§ 
mottius acciperes y miseranda* et 
simiifa^liaapudeum. Etiam con* 
siderari volim \ an pro pars me^ 



Digitized by VjOO^ lC 



kgo 



T. LIVII 



Firi, et lihri, vocem auditam. an credipojje^ idlum 
populum , aut bominem denique , in ea conditione , cu^ 
jus eum poeniteat, diufius, quam necejfe sit , mansu^ 

7 rum / Ihi pacem effe fidamy uH voluntarii pacati sint : 
neque eo loco , uhi seruitutiem ejfe velint, fidem speran^ 

Qdam ejfe. In hanc seiUentiam maxime consul ipse 
inclinayit animos^ idemtidem ad principes senten- 



Uof potius legendum sit pars mU 
iiofm Nam non opponit metiores 
deterioribus 9 sed mitiores atro- 
cibuSf ut in principio capitis, 
Frout cuJMsqtu ingemum eraty a- 
trocius mitiusve suadentibus, Et 
atrox oppositum efl. miti. Gicero 
1. in Vern 9, Liyius 26, 3a, 6. 
Haet taliaque quum ad invidiam 
€onsutis miserationemque SicutO' 
rum dicerentur^ mitius tamen de^ 
creverunt Patres eaujfa JUarcetti* 
Deoique ante j^arx diftinctionem 
maximam tollendam puto. Ordo ^ 
enim efk^ quidam dicere Priverna^ ' 
tem minari ; pars metior senatus 
etc. DUK. Doujatius vcl cxponit 
vulgatum trahere responsa ad me- 
tioraj id eft» in meliorcm par- 
tcm; vel prioremGronovii con- 
fecturam probat. Sane respon- 
sum in cod. sub invenit Klockius» 
quod vulgato pracferendum pu* 
to. Quamvis autem saepilTime 
Livius eamdem voeem, paucis. 
simis interiectisy repetere soli- 
tus sit , ut vidimus ad 1 ,, 3 ^ q* 
bic tamen, nescio quomodo^ il- 
l^d pars metior senatus ad me» 
tiora displicet: quare mottiora 
etiam cum Gronovio probarem, 
fti codd. addicerent. AUbi enim 
metior €t mottior a librariis con* 
* fusa sunt. V. supra ad 3, 69» 9. 
et Modium.adGurtii 6* 3 9 6. ad 
mottiofa traltere^ ut mottius acci^ 
pertt tnterpretarij apudXacit. i^ 
Hiil, la. et 2. Hift. 96. mottiora 
respondere 12. Ann. 46« Propatam 
incerta it soiptus mottiora respon* 



dens, in mottius referre i^. Ann, 
39. Cuncta tamen ad imperatorem 
in mottius retata. iad metiora r«. 
sponsa Veith.] 

Et dicere , viri y et tiberi^ vocem 
auditam] et viri , et tiberi vocem , 
dicere^ auditam VolT* i. Leid. 2. 
Lovel. I. et Gaertn. et tiberi virl 
vocem dicere auditam Portug* et 
Haverli. Sed et viri et tiberi ea- 
dem forma » qua quod viros^ quoi 
Romanos deceret supra habuimus 
1, 599 4« ^bi pari errove quod vi^ 
ros itomanos quidam praeferunt* 
Sensus eft, vocem banc non tan* 
tum viro , id efi: viro forti > sed 
er eodem libcro» dignam eiTe. 

An credi posse^ uttum popafum'} 
aut credi posse Gaertn. et Klock. 
V. supra ad 5, 3,7. Vir doctus 
ad marginem ed. Gurion. conii- 
cit an credi posset, Sed vellem , 
caulTam dcdilfet, cur infinita lo* 
cutio displiceret. V.. ad i, 60, 5. 
In verbis sequentibus cum poenr» 
teat ^ pro eum^ Leid. 2. Gaertn« 
etFragm. Hav. V. ad 4> 19» a. 

§. 7* Ifbi votuntarii pacati sinfi 
vatuntarie pacati Fragm. Hav. a 
m. 2. votuntarie pacata VoflT. 2« 
votuntarii facata Florent. etLeid. 
1. Sed adjectivum votuntarii hic 
pro adverbio ponitur, ut saepe 
lilibi. V. ad 22, 129 7. sunt Por- 
tug. et Gaertn. Geterum baec 
verba et septem sequentia de-' 
aunt jn Lovel. 3« in illis vero 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Cap. XXI. 



191 



tiarum consulares, uti exaudiri poiTet a pluribus^ • 
dicendoy Eos Jemum , qui nibilj praeterquam de li' q 
bertate j cogitent, dignos effe, qui Romani fiant. Ita- 10 
que et in senatu cauflam obtinuere^ et ex auctori* 
tate Patnim latum ad populum eft^ ut Frivernatibus 
ciyitas dar^tur. Eodem anno Anxur trecenti ini co- 1 \ 
loniani mifli sunt: bina jugera agri acceperunt. 



n§qn$ in HU toco legit Haverli. Mox 
td 0SS0 non adparet in Lovel.4* 

$. 8. /« hanc stHUmiam maxi* 
mg consut ipst inclinavit animos} 
In hac scntoniia repraesentant 
Godd. MSS. Fall. pr. et tert. 
GEBH. Ita et Voff. a. Lovel. 3. 
Fragm. Hav. a m. i, et Gaertn. 
Male. Supra &9 39 » 3. Dictatoir 
rcm in caussam phbis inciiHavit» 
7, 19, 8. Inctinavit deindc pars 
major curas in Etruscum beUum, 
et saepe alibi. Tum consutt maxi' 
m§ ipst Gaertn. Sed ipsc non ad- 
paret in Portug. et Haverk» [fM- 
ctinavii animum VeithJ 

M prin^ipes senteniiarum con» 
sutarcs} Uenr. Stephan. 4* Sche- 
diasm. 18. suspicatur, desidera- 
ri ac seniores, vel senioresque. Va- 
na eft suspicio. Supra hoc lib. 
c. i4i 1* Pfincipes senatusretatio' 
nem consutis de summa rerum tau^ 
dare.;By 9^ 1. Frimores Pairum cen» 
suere^ non exspectandum etc, in 
quam sententiam quum pedibtis ire^ 
tur. Gic. or. 3. Gatif. 6. Dictae 
suni a principibus acerrimae ac 
fortissimae sententiaef quas sena- 
tus sine utia varietate eft consequu~ 
tus. An his aliisque locis, auibus 
similia lcguntur, adsuenaus efi 
pannus ille ac senioresj Yelsenh' 
res^ue ? principes stntentiarum suni^ 
qui primi rogantur sententiaih. 
Hi erant primae dignitatis sena* 
tores, et f^re cohsulares: nam 
tota turba senatorum. sententiam 



rogari non poterat. V. Gronov. 
1. Obs. 22. et ad GeH. 4 y 10. et 
Ferratium 3* £p. 7; Quum au- 
tem saepe variae effent horum 
principum ft^ntentiae, is» qui au- 
ctor cujusque sententiae erat^ 
princeps illius ditebatur, Liv;26» 
32, i. ^uum diu senientiis certa* 
tum ejfety et magna pars senatus, 
principe ejus senteutiae T.Mantio 
Torquato etc. censerent. DUK^ 

$. 9« Qui nihit , praeierquam de 
tibertaie, cogitantl nihitj quamde 
tibertate Portug. Non sequor. Su- 
pra 2 , 56 , 7. ^uum f^otero nihiif 
praeterquam de tege, xtoqugretur. 
429 14« i^ J^ praesentia nihit , 
praeierquam fuijfe in curia regem^ 
scir0 quisqufim potuit, Deinde com 

£itfnt Flor. Voff. 2. Leid. duo, 
lovel. 1. 2.3. Harle). 1. Fortug« 
Gacrtn. Haverk. Fragm. Hav. et' 
Hearnii Oxon. L* 1. 2. B. ac G. 
quod in contextum recepi. Mox 
to ejfe exsulat a Lovel. 4« 

$. 10. Itaque et in S4natu causm 
sam obtinuere2 Farticula et deficit 
in LoveL 4* Male. V. ad 2, 44» 
3. Mpx ad poputum tatum eft , tra* 
jectis dictionibusy Gaertn. ■ 

$. 11. Anxur trecenti in coto- 
niam mijfi sunt ; bina jugera agri 
acceperunt} Anxur Haverli. Anxir 
Lovel. 2. a m. 1. Ansur KlocK 
V. ad 4» 59, 3. Tum tricenti Por- 
tug. Gaertn. et Hav^rk. V. ad 
40 9 34» 8. Hinc in cotonia mijjfi 
Voff. d. Leid. i. Lov«L 3. Qaerta. 



Digitized by 



Google 



192 



T. LIVII^ 



1 XXIJ[« Secutas eft anhus nulla re belli domiye 
insignis; F« Flautio FroculO) F. Cornelio Scapula 

sconsulibus; praeterquain quod Fregellas (Sidicino- 
rum is ager^ deinde Volscorum fuerat) colonia 
deductd; et populo yisceratio data a M. Flayio in 

lunere 



ctFragm. Hav. a m. 1. Sed tilti- 
ma litera vocis cohHiaminterce- 
pt« efl a prima sequentit. V. ad 
^f 8, 9. Deinde toz btua omit« 
titur in Fortug. agri in Hearnii 
Oxon, C. Male. Supra 79 16, 9. 
Dicem mitlibus a$ris eft iamnatus^ 
guod miih jug$rum agri cum fiiio 
fossideni* ubi plura vide. 

§.1. P. Ptautio Procuto^ P. 
Cornetio Scaputa] ^ro PtautioDio- 
«lorus edit ^. Poftumium, Sic e- 
nim eft apud eum [1. 17. p. 608.] 
Av\of IIoeovMiofy IlonXiof Kop- 
^TJXiof. SIG. Pighius in Annal. 
ad ann. cdxxv. p. S37. exiHimat^ 
priori cotisuli fuiffe praenomen 
Caji^ quo adpellatur in editione/ 
«hronici CalTiodori y quod Euse- 
bii chronico adjunctum efl;. Ra- 
tio eft, quod in tabulis Graecis 
Ven6x cognominetur^ adeoque is 
innui videatur, qui poAea in cen- 
sura Venocis cognomen adeptus 
eft. Is autem non P.Ptautius^sed C. 
J^/aM/fuf dicebatur.Praetereaeen- 
^fiores hujus temporis creabantur 
. plerumque ex consularibus : jam 
autem C.PlautiusVenox ante cen- 
^uram consul non roperitur, ni* 
sieilocusdeturhocanno. Prae* 
^nomen deelt in I^ovel. 4« c^ ^Io* 
rent. Tum podcrioris consulis 
cognomen eft Caputa in VoIT. 2. 
Leid. i . Lo vel.a. 3. et Fragm. Ha v. 
a m. 1. Insuper paullo ante vo* 
ces nutta re dcsunt in Florent. 
invers» autem ordine domi betti' 
ve efl; in Lovel. 4« [Initio Exactus 
0ft annus Veith.j 

§•3. Prsketerquam quod Freget* 



tas {Signinorum is aeerl Satis ap- 
paret ox locorum descriptione , 
Sidicinorum legendum, qui po- 
puli fueruntinterVolscos et Cam- 
panos, non Signinorum,ciuae urbs 
tuit in Latif>. SIG. SegntorumMS. 
Lege Sidicinorum. Nota autem 
Livium Sidicinos pro Oscis^ vel 
Opicis dixiffe. Nam etOvici cum 
Oscis iidem sunt. V. lE^uIv. Ursi- 
Bum ad Feilum in Oscum. KLOCK. 
praetfr^quod Fregeltas Klock. prae' 
terquam Fregettas VoiT.a. etLovel. • 
3. Sed priori loco quam excidit 
ob seauenj quod. V. ad 7, i5. 10. 
polberiori quod ob praecedens 
' quam. V. 4^ 37, 54 » 4« praeter- 
quam quod ^ ut supra 6, 94.9 7« 
Dux^ praeterquam quod tot insignis 
triumphis^ etiam^aetate venerabitis, 
iuter prima signa s$ obferebat. 
Mox hoc lib. c. a5, h* Praeter» 
quam quod y interseptis munimen- 
tishoftium, pars parti abscisa erat^ 
Deinde Signinorum BeryMt VoflV' 
duo, Leid. 2. Lovel. 1. 3. 4* Har- 
Ie).2. Fragm. HfTV. HearniiOxo. 
nienses,. et Neap. Latinij. Ita et- 
iam primitus fuit in Flor. pro 
quo factum deinde Samnitioruw^ 
quod podea iterum erasum eft. 
Segninorum Leid. i. et Gaertn* 
Seguinorum Haverlf. Signiorum 
Portug. Segniorum Harlej. 1« Ser^ 
vorum Lovel. 2^, Sigonio Sidhi' 
uorum emcndanti adsentitur CIu- 
ver. 2. Ital. dnt. 2. p. 5oo. 3» 8. 
p. loao^. sed plenius pluribusque 
argumentis emendationem hane 
adUruit ibid. p. io36. 

Cotonia deducta ; -et poputo viscem 
ratio dflia a M. Ftavio} $t cotoni^ 



"•Digitized by 



Gaogle 



LIBER yin. Cav. XXII. 



193 



funere matris. Erant^ qui^ per speciem honoran-S 
dae pareati8, meritam mercedem populo solutam 
interpretarentur} quod eum, diedicta ab aedUibus, 
crimine ftupratae matrisfamiliae absolyiJret. Data4 
risceratio in praeteritam judicii gratiam^ honoris 
etiam ei caufla fuit: tribunatumque plebei^ proxi- 



dsdM0 Leid. a. et LoTel. i. «o/o- 
mia rtducts Fragm. Hav. a m. i« 
V. ad s, ai, 7. Tum paputomis^" 
raiio da$a Fragm. Hav. a m. i« 
popmio juft9 rgfio da$o LoveL 3. 
beinde mtf m Mavio Porlttg. et 
Haverk. a M. Falio Leid. a. el 
LoveL 1. ac 4« Sed O. Flavius^ 
jiugmr Tocatur a VaL Max« 8, i. 
cx. absoltttorum 7. ubi etiam Q. 
Fabius ia uno Mfto reperiri, Tiri 
docti observant. Alibi in bio no- 
minibtts commutandis peccarunt 
librarii. V. infra boc iib. ad c. 
37i 8. (* 27, 6, 3.) et ad Epit. Lit. 
Q. De ▼isceratione ▼. Hircbmann. 
de Funer. 4, 5. et Qutben %• de 
jur* man. io. 



{• 3. Ermmi^ qmi, for spttiem ko^ 
moramdao pmromiis^ mtiriiamt mimrct" 
doui} Erai^ qmi Florent. Deinde 
MT spociomi komoramdi paromtis 
Gaertn. por spociomt homoramdao 
mtatris LoveL 4* P^ sfecismi komo- 
ramdao mtatris parsmtts^ utraque 
lectione juncta, VoiT. i.et Lo* 
▼el. 1. in quorum poAeriori ad* 
ditae tff mtatris nbtae docontf 
▼ocem illam delendam eSm. Mar. 
gini olim aditeripta fuerat inter- 

Sretandi cauiTa t^ paremtis^ un- 
e in contextum inrepsit. Insn. 
per maritmms deficit in LoveL 3. 

Qmod ommt^ dio dictm ah aiditi- 
kus^ erimtimo stmprmtai mtmtrisfamim 
iiae ahsoMJfetl amod aam die dicta 
LoveL 3. et 4* oe quo* errore ▼• 
ad 4* ^9» >• ^*^^ '*' ^'*^ dictm 
Portug. qmod ommt diemt dictm Ha* 
▼erk. Iquo eumt Veith.] Mox ff/- 

Liv. Tom. IF. F. II. 



mitte extulat a LoveL 4« quod fer- 
ri poITet, si alii codices consen* 
tirent. Damnandi enim et absoU 
▼endt ▼erba palTim genitivo gau* 
dent. Quum tamen reli^i ▼ul* 
gatum tueantur, id ▼erius effe 
non dubito; praesertim quum 
geniti^us ille regatur ab omiiTo 
nomine crimtime^ aut simili* quod 
aaepiilime etiam addi solet. Ita 
auctor Epit. Liv. 92. Pimrimtos ex 
mmicis et secum proseriptis^ erimi» 
me proditiomis imsimulatosj imter'* 
omtt, V. Sanctium in Minerva 4» 
4* de EUipsi nominum, in y. Cri- 
mime, Dieinde seputtae matrisfami^ 
iiae VoiT^ a. etLovel. 3. Denique 
mlfsotvissent Lo^el. 4«^ «t Portug. 
iriore conlectivorum. V. ad lo» 
13^ 11. Horum tamen codd. au* 
ctoritas ie^ior efty quam ut, re- 
liquis adversantibus,^tuto iis cre« 
di polTit. Geterum qua ratione 
Flavius absolutus sit, narrat VaU 
Max. 89 1* ex. absolutorum 7. 

$• 4* ^ praeteritam jmdicii gra» 
iimml Sec. Pal. MS. cmuffam. Sed 
in exteriore margine, proMterme^ 
ritam jmdicii gratiam, GEBH. im 
praeftitam f ttdicii gratiam GatrUu 
et Fragm. Ha^. a m. a. im praim 
teritam jmdicii camssmm Ha^erk.' 
impraeieritam jttdicii gratimi Har« 
lef. 1. 

ffomoris etiam emmssa fmii^ tri* 
humaittqmi ptebis proximts comitiii 
mbsems metemtibus praefertur} Ex« 
emplaria noftra rectius komoris ei^ 
iamei camssafmit^ tribumatmquepti» 
Hsproximii comtitiismbiinupraiitm' 

N 



Digitized by 



Google 



i9i 



T; L 1 V 1 I 



Stnis comitiis^ absens petentibus praefertur. Palae- 
polis fiiit haud procul inde^ libi nunc Neapolis si- 
ta eft. duabus tirbibus populus idem habitabat. Gu- 

6mis erant oriundi. Gumani ab Ghalcide Euboica 



iibuspraifertur. GELKN. Quidam 
iibri trihunatum habebant, ut sit 
tribuitatum petentibu^ : sed vide. 
turcoactum. quamquam et^ra^- 
sentibtis roalim, ut quidam haDent 
codices. GLAR. Vet. lib. omnes 
absens petentibus, Glareanus prae* 
'sentibus mavult, quasi vero non 
alio loco Livius opponat absen- 
tes petentibus : quippe cum absens 
non solum dicatup is , qni non 
adefl in urbe , sed etiam aui ne 
in campo qaidem , ut alio lo- 
co oftendam. *!'• „Quid ergo tu 
y,in tua codice habes praesenii' 
^^busf non ff#r#«/f*«J." f. SIG. 
Magna in singulis verbis eropha- 
sis, eum et absentem ct non pe* 
-tenteni prensantibus ambitiose 
praesentibus praclatum ob vi- 
•sceratronem populo in funere 
-matris datam. Neque aliter Pal. 
sec. vetuftiffimaeque edd. Rell. 
qui MSS. codices Pall. tribuna» 
iumque ptebis proximis comitiis pe» 
ientibus absens praefertar, GEBH. 
Qui (licitur tribunatu ptebis ali* 
-quid fccilTe , aut jcm dicitur trU 
hu)itttu ptebis aliquid evenilTe, is 
intelligitur eum jam adcptus, non 
nunc primum petere. v. 5, 34 > 
a. At hic reficiendum eft tribum 
ieatumque ptebei^ quorum illud 
duo Pall. meliores, etVoflT. a1- 
tcr habcnt, exigitque vcrbum 
petentibus^ a quo dcpendct ; boc 
•evidenter membranae VoflT.priory 
'Helm. Thua«eus,.et eisdem ati- 
bi saepius ab nobis Livio reftir 
tutum. Proximiscomitiis, inquit, 
tribunalum plebei petentibus 
^pse absons praefertur. Uic cum 
- toactum nescio quid videtnrGla- 
reano, faomo bonus uUro clau. 
iis oculis errat. Gelenii «r«ff##f. 
tjthus tt reate et docte hiis et «d 



lo, [q, 20.] refecit Sigonius: ni- 
si lateat snb co prensaniilhts : scd 
tum et tribunatusque faciendum 
putares, patrio casu, ut ad comi~ 
tia referatur. J. FR. GRON. ei a 
Gelenio additum supereft in om. 
nibus scriptis, praeterquam in 
Lovel. 4« et Uarlej. a. qui omi- 
serunt./ Deindc trfbunafuque pte- 
bis Leid. 2. L^r^el. 2. Gaertn. Ha» 
verli. Fragm. Hav. a ih. 2. et 
Hearnii Oion. N. ac R. tribuna^ 
tuque ptebi Fragm. Hav. a m. i. 
Leid. 1. et edd. Rom. anni i473« 
acParm. tribunatuque plebei Flo- 
rent. Lovel« i^ et HarieJ. ambo. 
tribunatuque ptebeis Portug. et 
Lov. 3. tribunatusque ptebis Hear« 
nii Oxon. C. tribunatumque ptebis 
-VolT. 2. tribanatumque pV ambi. 
gue Lovel. 4* tribunaium^ue ptebei 
VoflT. 1. Kloch. H^arnii Oxon. 
L. 1. 2. et ed. Mediol. anni i5o5. 
*cnm Ascensianis anni i5i3. et 
'"1516. ac Paris. anni 1529. . Insu- 
'per petentibus absens profertut 
Voff. tf. et Lovel. 3. Sed proferre 
'et praeferre saepe confunduntur. 
V. infra ad 10, 33, 7. absens po» 
'ientibus Lovel. 1. et 2. V. ad 5, i4t 
'5. reliqVii mei recte tibsens peten^ 
'iibus; quibus conseutiunt etiam 
.Hearnii Oxonienses* 

• §• 5. Pataepotrs fteii liauid pro- 
cut ind^^ ubi nunc Neapotis siim 

-eft tic,] Locus hie Iiivii mirifice 
i^luftratur verbisStrabonis» quae 
habentur 1. 5. [p. 246.] ^cra 6h 

'JinaiapXiav hi NednoKu Kv- 

-fitaiaav. vsepav d^ ttai XaXKidetr 
im^Kff^av :, nai IIiSffKovSai^DV 

•tivks nai Aivapii(m>y aSfse Kai 
NednoXif iKXffJ^ did tovto» 
Gum autem in vulgatis StraBo* 
nis codicibas *AJ^ifvai&v mendo- 



Digitized by VjDOQIC 



LIBER VIII. Cap. XXII. 



195 



originem trahunt. Clairey qua advecti ab domo 
fuerant; multurii in ora maris ejus^ quod adco- 
lunt/ potuere. Primo in insulas Aenariam et Fi- 
thecusas egrefli^ deinde in contlnentem ausi sedes 



te legeretur) nos ex hocLivii lo- 
co Aivapiiw jam pridem emen. 
davimus:' quam emendationem 
vcram cue exiftimamug. URSIN. 
Patatopoth Port. a m. 1. Gaertn. 
Haverk. ^tapudHearniumOxon. 
N. ac B. quomodo id nomen et- 
iara scriptum eiftat in Faftor. 
triumph; fragmentis ad annum^ 
CDxxvii. V. etiam infra c. sSv>o. 
et c. 26^ I. Verum eadem, qua 
Fata^fotts^ forma etiam Patai' 
fharsatut Livius dixit, de quo 
V. ad 3a, i3, Q. Praetcrea t6 muhc 
deficit in VoflT. 3. PatafpoUs^ pro 
'Ntapotis^ eft in margine POrtug. 
Dentque iia eft Florent. Sed li. 
tera prima vocis sita intercepta 
eft ab ttltima praecedentis. V« ad 
80, 3, 7. Geterum verhsLfait/taud 
procnt etc. dttabus urhibus poputus' 
desnnt in Gaertn. 

Duabus urhibus poputus id^m 
fkabitahat} idtm poputus Haverk. 
Deinde kahitat. VoiT. 2. Leid* i* 
Lov* 3* Harlej. 9. Florent. Fragm. 
Hav. a m. 1. pluresque «x priscis 
editis, pro quo Ascensius ttabi* 
tabat reposuit. t^abitat. at VolT* 
I. et LoveU i. ttabitatd Lovel. 4* 

Cumis erant oriundi"} a Cumis 
Fort. Gaertn. Haverli. et Fragm. 
Hav. a m. 2. curis Leid. 9. cmw- 
his Klock. Cumauis Fragm. Hav. 
a m. 1. et Lovel.4. Tum oriundi 
trant Gaertn. eraut oriuudo Har«. 
lcj. 1. 

{. 6. CumafH ah Chatcide Euhot. 
ta origiHtm trahuHf} Idem Strabo 
L 5. [p. 946,3 SIG. Praepositio- 
nem non agnoscuntTh.Voff. [pr.] 
Helm. Rott.^ J. FB. GfiON. Eam* 
'dcm praepositionem non modp 
nesciuat Flor. Leid. i. XiOveL u 



Harlej. ainbo» ^t Klocli. sed et 
omnes editi ante Sigonium, qui 
ab C/Mtcidt pl^imus cdidit^ con* 
sentientibus Leid.2. Port.Gaertn* 
et^Haverk. a Ckatcidt faabcntLo- 
▼el. 2. 4« et Fragm. Hav. tt Ckat' 
cideVot£. 9. et Lovel. 3. Chatcido 
EuboFcam origincm Flbrent. VolT. 
duo, Leid. duo, LoveUi. 3. 4* Har- 
lej. 1. et Fragm. Hav. a m. 1. Eum 
hoea olrigiHemLoveh a. regione Eu» 
hoVcaorigiuem Hearnii Oxon. L. i* 
Euh'oi'cA regioHe originem Gaertn. 

Ctasse^ qua advecti ah dbmofuim 
rantl qua ab domo aucti Haverk* 
et Portu^. a m. ij in quo aduecti 
emendavitmanusaltera; quado» 
mo avecti Leid. 9. qua ave^ti ah 
domo Lovel. 4« tq^e^ ahvecti domo 
Veith.] Sed advectus ab domo si* 
militer dicitur, qua contra ave-. 
ctus domum, V. ad 9, 4« *• ^^^ 
etiam avehere et advehere in scrt* 
ptis commutari videbimus. quet 
adducti ah domo Gaertn. Sed et 
hae voces saepius in scriptis con- 
funduntur. V. ad 97, 38, 19. qua 
advecti a domo VolT. 1. Deinde 
fueruHt Lovel. 4* Mox in verbis 
sequentibus tn ora maris ejusqf 
accotuHt Lovel. 9. Pafllm q; et qy^ 
sive que et quod^ commutari vi- 
dimus ad 9, 4i> B. iu hora marit 
ejus Klocli. V. ad 5, 37, 9. Tum 
quod ac votunt Leid. 1. et Lov. i» 

1h insutas Aenariam et Pithecum 
sas epressi'] Livius Jenariam hio 
a Pithecusis separat^ quas Plinius 
3i 6. unam facit insulam, abHo« 
mero tnarimen dictam (sequitur 
enim Livius errorem iltum, quo 
Latini ppcfae ez duabus-unam 
fecere dictionem,^ *Apinotty 
Itaque lectori coniiderandiim 1 



Digitized by 



Google 



196 



T. LIVIl 



i^ transferre. Haec cmtas, quum snis Tiribus^ tum 
Samnitium infida adrersus Romanos societate fre« 
ta^ sire pellilentiae^ quae Romanam urbem adorta 
nunciabatur^ fidens^ multa hollilia adrersus Roma- 
nos, agrum Campanum Falemumque incolentes^ fe- 

8cit« Igitur^ L. Gomelio Lentulo^ Q. Fublilio Fhi« 

positione 1», Haverk. VemiBt 
quum forte diiii in e9Htinini$m 
scriptum fuifleti hic ({uoque to 
in a praecedentis vocis syUaba 
finali interceptum eft. V. ad 37» 
3i, 4- 

$.7. Quum suis virikus^ tmm 
Samnitium ittfidtu adversus R^ma» 
nos societaii freta ] Vet. lib. infi» 
da societate^ Quod Latina locutia 
etiam poftulat. SIG. inHda socie* 
tati Sigonius, quia id poftulaC 
Latinus sermo. Quid eft igitur 9 
quod omnes scripti , ut prins e« 
debatur, infidae societatil Vere- 
or ^e ^it subditum to freius , et 
Livius scripserit , guum suis vi* 
ribus , tum Samnitium infidae eid» 
versus Romanos societuti y sive fe^ 
fiitentiae^ quae Romanam nrbem ad^ 
ortd nunciabatur , fiiens^ J. FR* 
GRON. Multi quidem codd. fif- 
fidae societati^ non tamen omnes. 
sed infide adversus Romanos soeie* 
/a/#Leid. a. Lov.i. a m.s. Fragm« 
Hav. a m. a. et edd< Rom. anni 
i479« ec Parm. infida societate Lo- 
vel. 2. 4* Harlej. a. Portug. Gaert- 
ner. Hlock. Haverk. Hearnii Oxo« 
iiienses, et edd. modo laudatie 
proximae, usque ad Frobenianam 
anni i535. in <]^ua primum infi^ 
dae societati obvium fuit. Horum 
itaque auctoritatem secutus cum 
Sigonio - infida societate maloy 
quam ut cuni Grono v. contra om« 
nium codicum consensnm vocem 
freta e|iciam. infidae societati au* 
tem, quod in aliis^ et quidem 
nonnuUis primae auctoritatis U«> 
bris^. sttpereft» errori Ubrario- 



ut locus Livii legendus. GLAR. 
Flinius has duas in«ulas unam 
facit, at Mela duas, cum inquit 
(29 7.] Pithecusa^ Leucothea^ Je* 
naria , Sinonia etc. Italico tateri 
sitra Tiberina oftia obfacent, Hoc 
forsit valdo Glareanum. SIG. 
Praepositio in deficit in VolT. u- 
troque, Leid. utroque, Lovel. i. 
%• 3. Harlej. utroque, Portog. 
Gaertn. Rlock. et Fragm. Hav. 
. a m« 1* Sed iUa intercepta eft a 
prima syUaba vocis sequentis. V. 
infra boc libro ad c. 33 > 6. Hic 
error vero alterius iterfim erro» 
ris cauila exftitit. Quum enim 
ratio loquendi non permittat, ut 
dicamus insutas egressi^ binc ag» 
gressi datum eft in Voff. 9. et Lo- 
vel. 3* Praeterea insutam Sena* 
riam Loveh a. 4. insutom Seuariam 
LoveL 3. insutam Sauariam VolT. 
2. insuias Senariam Lcid. s. Por- 
tug. Gaertn. et Haverk. Tum /V- 
tacusas VoiH 1. Leid. 3. Lovel. i. 
et Haverh. Pithacusas Portug. 
Pitecusas Leid. 1. LoveL s. Har- 
lej. 1. Gaertn. et Fragm. Hav. 
PitecQsas LoveL 3. Phitecusas Flo- 
rent. LoveL 4* et Klock, De dis- 
sensu vero scriptorum^ modo Ae. 
nariam et PitheiBusas unam eam. 
demquci modo duas diversas in. 
sulas statuentiuTn» v. Giuver. Ital. 
ant. 4» 4. p. ii64« et Salmas. in 
Flin. Exercit. p. 68. ubi libro- 
rum auctoritate vocem Graecis ex 
contextu Pliniano ejiciens efHcit, 
nt is quoque Aenariam et Pithe. 
cusas pro diversis insulis habeat. 
Mos etiam in verbis sequentibi|S 
4iiadt ioatiMattmf omiffa prae- 



Digitized by 



Google 



LIBGR Vm. Gjlt. XXII. 



197 



lone iterum consulibus> fecialibus Palaepolim ad 
res repetendas miinsy qnum relatom eflet a Grae- 
cis^ gente lingua magis flxenuai quam factis^ fe* 
rox responsumj ex auctoritate Patrum populua 
Falaepolitanis bellum fieri jolfit. Inter €oilsules9 
proyinciis comparatis^ bello Gri^eci persequendi 



Tum adscribendam puto » qui et 
alibi boc modo lapsi fuerunt. V» 
•upra ad 4)37, 6. ubi tamen Grro- 
norius fatetur, nullos suo9 a le« 
etione^ quam ex vet. lib. Sigo- 
nius adferty dilTentire. Insuper 
$um suis viribus VoflT. i. a nli. a. 
Leid. a. Lovel. s. Harlej. a. Hear- 
iiii Oz. N. G. et edd. antiquiores. 
Similiter etiam a manu admodum 
recenti in Florent, interpolatum 
fuit. V. iupra ad ^«aSyS. Deni. 
€£0» SammtumHdiVwlk^ V. ad a3» 
11» 11* 

Injida adversus Romanos'] Gavil- 
latur Gamillus Peregrinus DiflV 4» 
i5. p. 7S&. J. FB. GRON. 

Siv0 peftihntiai^ quas Roma$tam 
ttrbtm adorta ttuaciabaiur^ fidens'] 
ptftihutiam Fragm. Hav. a m. i. 
peftihntia a m. a. Et ita eft in 
Harlej. a. Klocli. Hearnii Oioni. 
cnsibus, atqne ex interpolafio- 
ne in Florent. Utmmque dici 
^ote&fidtfu peftifeutiaef etpeftihu. 
tia. Prius tamen frequentius eft, 
certe apud Livium ; pro quo et- 
lam ftant pleriquecoad. Praeter. 
ea Romam urbem LoveL 4. Sed 
T. supra ad 3, 7« 4« ^^^ Cam. 
panum agrum FahruumaueGttert- 
ner. agrum Campanum Fahruium» 
^#LoveL3. 

$. 8. L. Cornetio Lemtuto^ Q, 
Fublitio Phitoue iterum €onsutibu$\ 
Leniutoy q. Pubtigo Fltitone VoiT. 1. 
Zeniuto^ Q. Fubtio FtiitoneFloreni. 
Port.6aertn. etHeamii Ox.L.i.a. 
ao B. Leniuto , Fubtio Fttitone Lo- 
T^L %. Lemuto^ F. Fhitotu Harlej. 



1. Fragm. Hav. et Hearaii Oxon* 
€• Leniuto^ Q. F. Ftiitone Lowel. 4» 
etHaverli. Lentuhque^ FubtioFtti» 
/o«# VoiT. 2. Leid. duo, etLoveh 
1« 3. Vulgatum solum superell; 
in Harlej. 1. etKlock. V. supra 
boc lib. ad c. la 9 4* mox ^. seq» 
et c. a3, 1. Fraeterea Tocabulum 
consutibus deficit in Leid. a. etLo* 
vel. X. Mox Pataeopotim Portu^ 
a m. 1. Gaertn. etHaverli. qui ii* 
dem etiam Pataeopotiianislegantm 
V. modo ad $• 5. 

Retatum efet a Graeeist gente tin» 
gua magis ftrenua , quam faetis^ 
retaium ejfei a gregis Florent. et 
Leid. 1 . retaium effet Jgreos LoveL 
3. retaium ejfet agreftis Klock. 
Tum genie tinguam ma^is ftrenutt 
idem liloek. Sed vocis tinguam 
fini male adhaesit litera initialia 
vocia sequentis. V* ad 40, 71 8* 
gente magis tingua^ vocibus traje- 
ctis, Gaertn. Sed rd magis in Mfto 
Palatino non reperiri, nisi ab 
aliena manu superne adjectumf 
supra monuit Gebhardus ad 7, 
20, 8. 

Poputus Pataepotitanis bettum 
fieri , jujlii] poputis Pataepotita^ 
uis beltum fieri jujfum LoveL a, 
rVeith.J poputis etiam Florcnt» a 
mahu interpolatrice, etFragm* 
Hav. 

$. 9. B*etto Graeci persequendi 
Pjtbtitio evenerunt^ Hefiat haee 
quidem lectio in priscis recensio« 
nibus : ideo miror hic variare 
MSS. quomm PaU. pr. ac tert* 
betti Graeci prosequendi sors Pubt. 
ivenit» iit et aec* cum bett» 



Digitized by 



Google 



198 



T. tlTII 



wn wj* r-:» ^ 



Fublilio. eTeneruntj Gbitnelius altero exercitu Sam« 
ionitibus^ si qua se moirierent^ obpositps. Fama 
autem erat^ defectioni Gampanorum inminentes 
admoturos caftra. ibi optimum yisum Gornelio 
statira hab^re. Ab utroque consule^ ^exiguam 



Gratei ^9tsiqn$ndi Pubt. ivinirint. 
GEBH. heiti Gratci pirsiquendi 
Fubt. #tf#»f/. Fragro. Hav. a ro. i. 
Lovcl. 9. et Gacrtn. ut cx prac- 
cedenti repetatur provincia. bet- 
tum Graicis pirsequendis Puht. # w- 
if//Lovel. 4* et Neap. Latinii. bet' 
ti Groici pirsiquiudi sors Puht, #- 
viHtt yoff. 9. ct LoTcl. 3. nisi 
quod ia prosiquindi faabeat. V. 
ad Epit. Liv. 99. cum betto Graai 
persequindi Pubt. evininntVoK. 1. 
Lcid.a. LoVcLi. Portug. Haverli. 
et Fragm. Hav. a m. a. iviuirent 
etiamLcid. i. hetti ae quoquein 
Oxon. G. invcniffc, Hearniutfau^ 
ctoreft. Fleraeque harum lcctio- 
Bum tolerari poffent. Ouum ta- 
' men codicum integernmi Flo- 
rent* Harle}. 1. Klock. et tantum 
aon Lcid. i. Ilent pro vulgata^ 
eam etiam loco movere tcmcra- 
rium exiftimo. hitto persiqui ut 
dii 3iy 7. Comprohavimus srgo id 
factum , an hetto persicuti saterar 
tam tnfionem ? Puhtio autem, pro 
Puhtitioj fere omnesMlli. Alte- 
rum 1n aolo tantnm supcreft 
Klocli. V, modo hoc cap. ad $. 
pracc. Mox si quas imovinhty 
inperite in yoces diftributis li- 
teris, olim unica serie scripttSy 
LovcL u 

$. 10. Fama autem iratj difi» 
etioni Campanorum inmimntis'] Fa* 
fne^ siquidim irat ^ ips dijectioni 
Klocb. Sed ro autem dencit in 
Leid. 9. lyeinde dffectione Campam 
norum inmrnenti Lovel. 4*Portug. 
a m. 9. Fragm. Hav. a m. 1. et Ne- 
ap. Latinii. dtfectione etiam Flo- 
rcnt. Sed fruftra. Supra 4,/sS, q. 
Sam din mquidqtfam inmlniktis 



spii majoris honoris* nbi v. quae 
notavi, 

Admoturos eafira'] Ad urbeAi 
Gapiram. ibi^ intcr Gapuam et 
Sneffulam , ubi ftativa Romano- 
rum fuiffe indicat cap. seq. DUK* 
. Ihi optimum visum Cornetio fia* 
tiva ttahenl uhi optimum visum 
CornetJo Voff. i« a m. i» Leid. 2. 
et Lovel.. i. V, ad 27, 5, a. et 
ihi oftimum visum Cornetio Harlci. 
1 . ibt optumum visum Cormtio Leid. 
1. V. ad 3>i7iB. ihi optimum W- 
sum^ Cornttium fiativd kahin 
Portug. ^tHaverli. ihi antemhTe 
accipio pro tum. V. ad ), 35» a« 
et 7, a3, 4. Non enim Gornelius 
inter Capuam Suejfutamqui , quo 
Samnites vocarant, conseditf 
sed Samnium ingrtffus fuiffe di- 
citur cap. seq. 

drtior fit senatus ] senatus fii 
artior LovcL 4* certior sit sinatus 
Voff. a. V. ad 5, 3, 8. sinaiusfuii 
sertior Voff. 1. Lcid. a. et LoveLi. 
V. ad 4o, i5, a. 

$. 1 . Reeipta Pattnpotin miseraim 
Jtomai eompirtum ifi^ ditictum 
etc. ] Patoipoti legcndom, et 
millia PalaepoH recepfa intelli- 
gendum. NamNolanosSamnitea- 
ve aPublilio miffos Palacpolin , 
neutiquam quadrat» quippe qul 
utrique boftes erant: ergo mi- 
serat literis ad senatum y haec 
millia Palacpoli rccepla. Eft ta- 
men durus sermo. GLAR. Vet* 
lib. ncepta Pataepotim misirai. 
Utrumque rectc. Dixit enim Ci- 
cero pro Archia [3.] Lucutti eum 
domum suam recepernnt, £t Livi- 
us, Oppido ac ttetis reeeperuni. 
■Eft enim sensus : Publilius ad ae- 



Digitized by 



Google 



LIBEHYHL Cap.XXIIL 



199 



spem pacis cuin Sanmitibtts eOie, certior fit ae- 
natus. V 

XXIII. Fublilins^ duo millia Nolanorum militum t 
et quatuor Samnitium'^ magis Nolanis cogentibus> 
quam rolantate Graecorum^ recepta Palaepolimi 



natum mUerat, doo milliaNola* 
norumet.qaatuor millia Samni- 
tium Palaepolim^ hoftium oppi- 
dum, eSCe recepta. Pro Romae 
compertum eft^ deUetum , vel. lib. 
aiii babeoty RomaeeomferiMmeft^ 
Cornetius deteciuM. aVw omnino 
vacant vocibus his, Romae com» 
pertum eft; habeiot vcro vocem 
Cornetius. - Quoriim lectionem 
valde probo., Nam .cum ab utro- 
que consule deSamnitiuml)e11o 
certiorem scnatum factum dixis- 
set, poft subdidit, quid Publi- 
)ius nunciaflfet : hoc vero-locoy 
quid Cornelius. ita : ^b utroque 
coHsute exiguam spem facis cum 
Samnitihus ejfe^ certior fit senatus, 
pubtitiusy duo mittia Notanorum 
mititum et quatuor Samnitium^ 
magis Notauis cogeutihus , quam 
votuntate Graecorum^ recepta Pa^ 
taepotim miserat. Cornetiusy de^ 
tectum indie^um a magiftratibus ^ 
universum Samnium erectum^ ac vi^ 
cinos poputos^ Privernatemy fun^ 
danumque et Formianum ttaud am- 
hi^ui sotticitfiri. egregie. Nam Pu- 
blilius in Graecos ierat, Corne- 
lius in Samnites. SIG. Fractus lo« 
cus. Pall. duo, primus ac ter- 
tiuS) recepta Pataepotiniis erat» 
JRomae compertum Cornrtius dete- 
ctum indictum; et mox, pro am- 
ihigue, leguni amhigunt, Si fine 
invidia versamur in humauitatis 
artibus, legendum omnino« ut 
ipraefertPal. sec. recepta Pataepo^ 
limmiserat, Cornetius detectum in» 
dictum a magiftratibus etc. Q"'P* 
pe ambos vult consules de ho- 
(tium rebus absentes ad senatum 
Bomanum relu1i(re« Publiliumde 
Nolanis Samnitibus^ue Faiacpp^ 



lim receptis : Cornelium vero de 
delectu a Samnitibus indicto. etc* 
GEBH. Fulvius Ursinus miserai 
Romam, Cwupertum Cornetius de^* 
tectum. Scd haec inania : nam et 

2uod Publilius miserat, habe- 
at compertum : et quod nuntia- 
bat Cornelius^nuntiabatBomam» 
Turpifllmo additamento defor« 
mata eft haec ;reptoXf/, qiiam Si« 
^onius egregie reltituity quanwi 
vis adhuc nemini auditus. MSS. . 
Romae compertum eft Cornetius </#• 
tectum : alii , quos inter unus e 
Pall. verba illa» Romae compertum 
efty omnino inficiantur^ unde 
optimc censuit ille> a savcina- 
tore quodam nolenti Livio sup« 
posjta elTe, scribendumque Pom 
iaepotim miserat: Cornetius y de* 
tectum indictum. Sensus eE pla- 
nus : nam com parum ab utroque 
consule spei de pa^e datum elTe 
diTilTetymoxsubJungit diftincte, 

3uid a Publilio, quid a Cornolio 
clatum fuerit. Publilio auteni 
Graeco» pek^sequendi provincia 
eveneraty Cornelio Samnium. 
Miserat ad utrumque refcrtur 
consulem , eftque, miserat nun^i 
tios, vel nuntiatum, vel literas 
bocnuntio: qui fruCtra Gtareano 
durusvidetursermo. Sic35, [2%, 
11.1 Consutibus iiterae a praetort 
mijfaey ut^ priusquam ctauderent Ca» 
puam opfribust poteftaiem Campa* 
nis facerenty ctc 29» Ca6, 7.] Sca^ 
pfias circummisit , ut ex omnihus 
navihus gubernatoresque et magiftri 
navium H hini mitites in forum 
convenirent ad imperiet accipienda» 
33, [a8, iK} Literas ad Zeuxio- 
pum mittit^ servum conscium totte^ 
ret. Vtintelligatiiocargumento^ 



Digitized by 



Google 



soo 



T. HVII 



2 miserat : Gornelias , delectum indictum a magiftra* 
tibusy unii^ersum Saihnium erectum^ ac ricinos po« 
piilos^ Priyematem^ Fundanumque^ etFormianum, 

Shaud ambigue sollicitari. Ob haec quiim legatoft 
mitti placuiiTet prius ad Samnites^ quam bellum 



▼el cum hii man^atis. Auctor de 
bello Hiipaaiensi [ i6. ] T«^#//a- 
rws tfi miffus ^ ui ta uosis tums 
agg^rsmaue tncsudsrsut, 8opho« 
cles Antigona [ 169. ] 

'YMdt ff iy<h nounottSw hi ndp»^ 

toav SiXa 
"EmX Uti6Sai. 

^uodque omnium~§!millimnm eft 

J^raesenti loco, Liviua 36) [8, 6.] 
s extsmptoad M^Batbiumvropras^ 
torem misit , Anthehum tn Tkeffk' 
tiam impetum feciffe, Nec Gicero 
refagit id oompendium termonia. 
5. Famil. £p. 90. tto euiftimes ve" 
Sim\ me untetaturum fuiffe^ si ad 
me misiffitt^ votuntatem tuam eom^ 
modomto. id eft, ai mc certiorem 
feciflTet. Lib.ii.Ep.8. Eo tempo» 
tre Potta misit » ut ad te , si quid 
wttem, darem titerarum,^ Utrobi- 
que ab eadem ifpiorantia vitium 
crat ante Victorium, qnem vide. 
J. FR. GRON. Varie peccant 
codd. ftcripti. Primo reeepif Pe^ 
iaepotim erat Lovel . a. reeepta Pa» 
' idepoiiHus erat LoveK 3. aeeepta 
ireeepta a m. 1. ) patiopotitanus 
erai Gaertn. reeepta Pataepoti mi- 
serat Voff. 1. Leid. 1. et HarleJ. 
duo. coDsentit etiam Voff. a. nisi 
crood miserant praeferat. reeepta, 
Pateopotini miserant Portug. in 
cujuB margine miffa 9 pro misem 
rantf adtcribitur. recepta Patueo* 
.potim miserant Haverlc. reeepta p4i- 
faeopotim miseraf Florent. Leid. 91. 
Lovel. 1.4. Klecli. ^ Fragm. Hav. 
Utrumque, reeepta Patatpoti et 
Pataepotim^ dici poffe, exiftimat 
Sigonius ad hunc loc. Verum 
^uemadmodttm ttMueiare Rammm^ 



quam J?oiiMr«» potius Livine all!« 
que dixerunt, ut infra videbimua 
ads5j99,i. ita etiam hie Paiete» 
fotimy qUam Pataepoti^ malo : uf 
ita ultima litera vocis Pataepotim 
clisa sit a prima sequentis mise* 
rat. V. ad%SfByg. O^timeautem 
viri doeti miserat reeepta PaUie* 
potim exponunt) miffis nuntiis 
vel literis indicavit, recepta effe 
in urbem Palaepolim. Eo senta 
mittere apud noftrum frequens 
eft. 6» 109 s. "^itti tamen ad prin* 
eipes eorum ftaeuit^ ut seeefnereni 
seatfEtrusets.^f^iA^ \o» Praemism 
si per agrum Larinatemt ^tc. ui 
omues ex agris urhihusque eommea» 
ius paratos mititi ad vtseeudumim 
viam deferreut. 44« ^7« ^^* -^^ ^^ 
voeandum^ qui peeuniam pottethat^ 
misit. Sed inprimis huc faciunt 
loca ex 8, ig, i3. Literis Eomam 
miffis^ iu offieio Fundanos tffe^ ad 
Privtmum ftexii iiefr» 33, 7, 6. M 
tios super tttios uuneios ad duetm 
mitterenif premi sese, 37, 18, it. 
Miffo eadueeaiore ad Aemitium^ 
vtite stse de paee agtrt. Etiam Gl. 
Ant. Periasonius maxime huicsi* 
milem locum 'ad marginem ad« 
scripsit ex a4i 19 9 3. Notam ttd 
eottegam mittit^ attero exereiiu Om 
pus tffe, qui Campauis ohponatur. . 
V . Gronov. infra ad 34« 2Q9 9* Ma. 
nut. ad Gic. 5. ad fam. Ep. «o. el 
quacnotavi adLiv.36, i3)7* i7/;f- 
nnv quoque apud Graecos eodem 
modo usurpari, docuit Gl. Du1[e<« 
ms ad Xhucyd. 4« 93. Neque muU 
tum diversa eft^illa locutio nun^ 
cius se vtnturum^ de qua infra 
aglim ad 38, 1, 4* ^<^n minus va^r 
riint cod|cl. in altera parte hu« 
{us pericopes. Eopiae eomperium 



Digitized by 



Google 



LIBERVin. €a». XXIII. 



sot 



fieret; responsum redditnr ab Samnitibus ferox^ 
Ultro incnsabant injurias Romanoram : neque eo 4 
B^l^S^i^^vs ea^ quae ipsis objicerentur^ purga- 
bant. Haud ullo publico consilio auxHiove juvari Grae' 5 
eos: nec Fundamm Formianumve a^se sollicifatos. 



d§U§imm Wbent Florattt* LoTel. 
4. Harle}. i, HaTerlc. et Fragm. 
Hev* e^in..x. in quo poftea a ma- 
Htt aUeraJ?oiMa# compfrium iji d^- 
it€ium emendatur. Imterim Roma§ 
€9Wif9ritmf dihcium Klock. komag 
€mmfrtmm C§rmtius Mutum V olT* 
I. Leid. diio, et Lovel. i« ac 3. ne* 
qne aliter legant Vofll a. Gaertn. 
•rHarlej. a. nisiquod, additavo* 
ee, ^•wjper/fMH #^ dederint. i?0. 
mu§ cmupirtum Corusiio Mtctum 
Loyel. a. Cormtium Mtttum , ce« 
terie omijarisy Portng. in contex* 
ta> in cujus margine erat «om- 
fHTtum Cormtio. Sed et bic Teram 
•criptaram viri docti reftitue* 
runt. tPmSoifotim irat Romae iom- 
forium Coruftio deteetum iudictuut 
Veith.] PauUo ante A^/fwx ple- 
riqae codd. JPuktio Fragm. Hav. 
Fuhiitius solutKIock. Beindeail 
vobis mittihus Nolauarum Lovel» 

9. a m. 1. « duobus mittihus a m. 
s. Unde suBpicio nasci poITet, 
legendnm tf£e ad duo mittia^ pro 
cireiter duo miUia. V, infra ad 

10, 17. 8. Eam tameik ob aliorum 
in ▼ulgatam conspirantium con- 
eenpum vanam fore exiaimo. 
ia duohus mittihus JVotauorum mim 
iitum a quatuor SamuitiumVeith.^ 
Insuper toz Grtusorum deficit in 
Leid»a. quemadmodum etiamin 
▼erbis sequentibns tudictum in 
eodemLeid«a. etLoveLi. 

$• a. Umuersum Samuimm tr§» 
€tum^ a§ vieiuos poputos'} uniper* 
sumque Samuium VolT. duo, Leid. 
duo 9 Lovel. 1. 9. 3. 4« Harlej. i. 
Portug.Gaertn. Haverk.et Fragm. 
Har. quod Livii eSe puto 9 qni 
i&fiaitis loctsy si tria coaneetea* 



da svnt, primo au§^ tvm §i vel 
a§ solitus eft adhibere. V. supra 
ad 9» 3i» !• lU mox Friverua^ 
tem^ Fuudauumque^ V# Formiauum. 
Praeterea #rMfireiLeid.a'. etLo- 
▼el. 1. ac 3. V. ad 3, 6, 7. C Sam^^ 
nium ereetuue ad Latiuos poputos 
Veith.] HlojSei Formianum deficit 
in Voff. 2. qui idem cum LoveL 
3. amhiguut, pro amhigue, prae- 
fert; quomodo se etiam inPall. 
1. ac 3« invenilTe» Gebhard. ad 
verba praecedentia monuit. [aM- 
^fgM r#Veith«] 

$• 3. Oh tkaee guum tegatosmitti 
ptacuijfet prius ad Samuitesy quam 
hettum fieret^ Oh tkoeVoff. a. Por^ 
tttg.Gaertn. etHaverk. V. ad5» 
34, .1. Tnm tegatum mitti LoveU 
1. Sane mox qttidem {• 8« Romam 
uus tegatus memoratttr. Sed iba 
intelligendtts ttnusexnbmerq le- 
gatorum ; plures enim miflTop > es* 
se» patetexf.io. Deinde a4 iS'af»<« 
uitesy priusquam hettum Loveh^i 
Sed voces «i Sammites deficiunt 
in Hlock^ Mox vero ft Samuitihus 
VoiT. 2. Leid, a. LoveL i» 3. 5. 
Gaertn.FragmHav. et edd. ante 
Jac. Gronovium. 

$• 4» Uttro iueusahaut iujurias 
Romauorum} Duae pofiremae vo- 
ces exsulant a Portug. sed mar- 
gini adscribuntur. Sequentee 
vero, iff^fi# §0 negtigeutius etc« 
purgabauti neque in contextUf 
neque in ora Ubriconspiciuntur. 
Celerum ahjieereutur, pro ohjiee* 
reutur^ Haverk. V* svpra ad 6, 

%. 5. ^uxttiove juvari Graeeos : 
m§ Fundtinum Fwmianujt^ s§ 



Digitizedby 



Google 



io% 



T. LIVII 



quippe ndmme poemtere se virium suarum r si bellum 

Splaceat. Ceterum non pojfe Jiffimulare, aegre patici^ 

vitatem Samnitium , quod Fregellas, ex Folscis captas 

dirut0que ab se^ reftituerit Rcntanus populus , coloni- 

amque in Samnkium agro inposuerity quam coloni eo^ 

'jrum Fregellas adpellent. Eam se contumeliam in)uH- 

dmque, ni sibi ab iis, quifecerini, danatur, ipsos omni 

8 vi depulsuros ejje. Quum Ronianus legatus ad 4tsce-* 



sofiichatos'} aMxiiiove a sg soHicim 
iatos y reliquis omiiris, Loveh^* 
Tum ne Fundanum VolT, i. et Por- 
tug. a m. 1. Deindea^ st soHicU 
iatos Lovel. 4* Portug^. et Haverk 

^MiHtfiM S0 potnitire virium sua^ 
rum^ sibeiiumpiaceai'] paeniteresi 
Voir. 1. LoveL 1. Portng. et Ha- 
verk. Tum virum suarum HarleJ. 
t* V. ad 9t' 19,10. Insupoar voc68 
si beiium desunt in LoveL '4* 

$•'6. ^egre pati civitatem Sam» 
nitiumy quod Fre^eilas} aegre civi- 
iatem pati Leid. 9. aegre pati dvi» 
iaies Portug. et Haverlt. Hinc 
quae Frigeiias Lci d . 9 . Mox diru» 
ptas^uej pro dirutasy yotT. 1. 
XoveL 3.Haver]i. ctFragm. Hav. 
diruptas hoveh 1. V. ad 9, 4S9 17. 
Praeterea a se Voff. 2, et LoveL 
3« ac 4* Insuper reftituii Romanus 
fopuiusy pro riftituerii. V. ad ^i 
14» ti* Geterum omnia baec ex 
Voiscis captas etc. eoioni eorum 
Fregelias exsulaiit a Leid. a. ne« 
glegentia librarii, cuifraudifuit 
Tocis Fregeiias repelitio. V. ad 

In Samnitium itgro invostieriiy 
guam eoioni eorum Fregeiias adpei* 
lent} in Samnieio ^agro Voff. 1. in 
. Samnio agro Portug. in Samnio^ 
altera voce omtffa, Haverk. I>e- 
inde ei impysuirini Harlej.s. impo» 
suerini Leid. 1 . LoveL 1 . \, Harlef . 
1, Fragm< Hav. «t edd. Romi anni 
1472. j^ Parm. utitermnLlvMM 



ta Romahus poputus morc conle^ 
ctivorum cumverboplurali con- 
Itruxerit, ut saepesolituseft. V, 
ad 10, i<3, 11. Praeterea cotonico* 
rum<t pro coioni eorum Voff. 2. et 
LoveL 3. coioniorum Leid. i. coio» 
niae eorum LoveL 4* Tandcm in 
Fregeiias adeeiiani Portug. et Ha« 
verk. FrageUas adpetlani Gaertn. 

§. 7. Ni sibi ab iisy quifecerintj 
demamrl Itaprimus ediditAldus* 
Priores praeferunt nisi ab \iis, 
Et ita ell in Leid.a. LoveL i. 9. 
HarleJ. utroque, et Klock. nisi 
quod in aliis sit ab is, in aliis 
ab hiis^ in aliis ab his. Lcid. et- 
iam pribr ita intcr versus prae- 
fert, quum perperam hi ah his 
in contextu scriptum fulffet. «r/. 
si his ab iis legunt Voff. «. et Lo- 
▼eL3. nisi sibi ab hisyvel fV j, vel kiis 
Fragm. Hav. Gaertn. Voff. 1. et 
LoveL 4. ni sihi ab his Florent. 
Portug. et Haverk. Tum fecerit 
Gaertn. ac tandem denterai Lov^. 
8. rfmnfff Gaertn. V. iiifra ad38, 
4o, i. Paullo poft td se aberata 
LoveLa. 

IpsQS omni vi depuisuros efe} 
Pall . dtto omnino inde putsnros €jfa, 
GEBH. Similiter etiam Voff.i. 
0t LoveL 3. omni vi phisuros ejfe 
Gaertn. Vox ipsos auten^ deficit 
in LoveL a. Getcrum Doujatius 
exjftimat» vel ipsos hoc loco, vel 
pauUo antc rd ^e redundare, ni- 
si unica vo3t sit seipsos^ in duaa 
IpBf^iorp paulio Interv^lo diftraf^ 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Ca». XXIIL 



203 



ptandnm eos ad commu^ies socios atque amicos vor 
caret: Quid ferplexe agimus ? inquit. Noftra certa'- 
mina, Romani, non vevba Ugatorumy nec homipum 
quisquam Jisceptator 9 sed campus Campanus, in quo 
concurrehdum eft, et arma^ et communis lHars belli de-- 
cetfiet. Froinde inter Capuam Suejfulamque caftra ca^ 9 
ftris conferamus: et, SamniS Romanusne imperio Ita^t 
liam regatf decernamus. Legati B.omanorum quum lo 



cta. 
non 



' « 

Qnodiiltimum ▼erius tf£9^j 

dnbito. ' 

5, 8, Q,md ptrpttxe agimus^ itt^ 
qurf} Quem.lial>«at nominativum 
Terbum inquit^ non planc yideo ; 
sed mutatus eft numeruS) nisi 
dicas quaedam desidcrari T^rba. 
GLAB. Subaudiendum eH Samm 
nis^ Sequitur enim, £t Samnis 
Romanusui imperio lialiam regah 
d$cernamus, SIG. Subaudiendum 
eft, aliquis eorum, quos ad dis- 
ceptandum ad communes amicos 
Romanus lesatus vocabat. T6 
f M^iii/ inluiirabitur ex iHis, quae 
infra dicentur ad 34» 3, 9. Paullo 
ante $t communes socios , pro ad 
communes ^ Vot£, 2. et LoveL S* 
Verum ad disceptandum ad com^ 
munes atnicos hic ponitur pro a- 
pud communes amicos. Ita VoIT. 
codex praefert infra 38, 35, 1 . M 
consutem intef j^ckaeos Lacedaemo-, 
niosgue disceptatumefi» ubi vulgo 
editur apud consutem, Ita adfrae^ 
torem reus-fieri^ accusari saepiu^ 
apudLivium obcurrit. V.ad38, 
55, 2« Plura V. supra ad 7^ 7, 4« 
Praeterea soeios atque amicos anim 
mosj addita ultima voce, Leid. 
3. etLovel. 1. 

Sed eampus CampamuSf in quo 
concurrendum efiy et arma"} sed 
Campanus campus Portug< etHa- 
▼erh. sed eampus coneurrendus et 
mrma^ reliquis delicientibus , 
Kloclc. ita tamen, ut poft vocem 
campur lacuna sit voeia erasae » 



sed exigua adeo» utvix quatuor 
literas capere poirit. Paullo am- 
tenon hetta tegatorum, ^roverhaf 
Lovel. 4. qui etiam praefert »«- 
gue ttominum, 

Eteommunis Mars hetti decernei] 
Vocula «# omittitur in Voff. a.* 
Deinde deceret Leid . 1 • disceret Lo« 
vel* 3.^^ nos dirimet LoveL a. et 
Hearnii Oxon. L* a. squi in mar- 
ginecod.N. se inveniiTe teftatur 
dirimet» in contextu vero ut et in 
cod. B. decernent, Neque aliter 
mifai obviam fuit inHaverlk. U- 
troque numero decernet et decer* 
nent ferri poteft. V. ad 3, 3o, i«. 
et ad 37,5^3. codd. tamen evia- 
cunt, prius verum efle. Dever- 
bo decernere v. ad 7^ 9, 7. id au« 
tem cum dirimere nip commuta- 
tur, ut et mox$. 10. 

^. g, ProindeinterCapuam Suesm 
sutamgue"} Deinde Voriixg» in maK 
gine, etHavterk. quomodo et aU 
ibi variant codd. scripti. V. ad 
3, 57» 5. Praeterea inter Sueffu^ 
iam Capuamque LoveK 4* 

Et Samms Romanustte imperio , 
Itatiam regat, deeemamus] et Sam" 
^isve an Romanus LoveL s. et Sam» 
' nis Romave Leid. s. et LoveL 1 . et- 
i^m VoCT. i.a m. 2. in quo ante^ 
Bcriptum fuerati^oManfVf. et Sam^ 
nis Romanusve Portug. et Fragm, 
Hav. et Samnius Romanus ut Ha- 
verk. Deinde Itatiam imperio r#« 
gathovehi* [.discemamusVeiih*1 
$• 10. Hmtm 4i t ^f^ i^ kefiim 



Digitized by 



Google 



9o4 



T- LIVII 



se^ non quo hoftis TOcalTety sed quo imperatores 
, eui duxilTeiit^ ituros elTe respondilTent j jam Publi- 
liu8^ inter Falaepolim Ne^olimque loco opportuno 
captOi diremerat hioftibua societatem auxilii mutui; 
qua, ut quisque locus premeretur, inter se usi fu* 
1 1 erant. Itaque quum et comitiorum dies inftaret, 
et^ Fubliliumi inminentem hoftium muris^ arocari 



pocajfei2Mu\i\tudlnh numeroFjill. 
tres>^ et vetuftilTiraae edd. hoji^s 
itocaput. GEBH. lCa et VolT.i. Lo- 
▼el.3.4* Port.Haverk« ^tFragm. 
Hav. Ex edd* autem ^ quas con- 
suluiy nulla in eam lectionem 
conspirat. Nequeetiameampro- 
bare polTum, quamvis lio^rf voeas' 
s$mt exhibeantFlorent.Leid. i.et 
Oaerin* V. supr^ ad 5, 609 s. 
Fraeterea tum se etc, rsspoHderumt 
muUae ex vetuliioribus editioni* 
bus, quae a vocibus se(^ucntibus 
fam PutUUus novam mcipiunt 

{»eriodum. Sed nulli eodd.huio 
ectioni adsentiuntur. 

Sed quo imperatores sui duxis» 
Msut^ ituros eUe} dixijfent Voff. «. 
Leid. amboy Lovel. s. 3. Harle). i. 
et Fragm. Hav. a m. 1. [Veith.] 

Siae varietas mille locis in Mftit 
currit. V. ad38, 43, 1. direxis" 
#fM#Gaertn. Deinde %6 ejfe defi- 
cit in Oaertn. ejus loco si alia 
maiiu ad oram cod. Florent. ad« 
icriptum eft. Sed se jam verbis 
praeeedentibns praecefllt. 

Inteir Pataepotim Neapotimque 
toeo opportune capto^ diremerat} 
tkter Fataepolim, L,. Neapotimquo, 
Florent. inter Pataeopotim Portug. 
etHaverk. V.adeap. praec.$. 5., 
Fraeterea, licet vulgatae lectio- 
ni controversiam non moveam , 
si tamen eodd. consentirent , 
mallem toeo opportunoeapto : quod 
etiarh G1. DuKero in mentem ve- 
ait. V* Gel* J«c.'GroB9Yiiim ia- 



fira ad 94* 39f i* Deinde deereve" 
rt$t Haverk.^ Ita modo etiam i/#. 
eemere et dirimere commutaban- 
tur hoc cap. J. 8b Paullo ante i> 
terum Pubtius^ vel P, plerique 
eod A, Pubtitius vero soli Leid. i. 
etHloch. V. hoc lib. ad c. 19, 4* 
liladom diversitas scripturae pas« 
sim inMftisLivii obcurrit, quo- 
rum pauciffimi^ modo hi, modo 
illi, veram lectionem servant. 
V. ad 2) 65, 4; ct hoe lib. ad c. 
iSy^* In verbis sequentibus ^»« 
ut quisquej pro qua^ LoveL 9. ut 
referatur ad praecedens auxitii, 
quo tiaud quisque Voff. 9. et Lo- 
vel. 3. 

$.11. haque qiiutH et comitiorum 
dies inftaret ] Itaque et quum dies 
eomitiorum inftt^ret Portug. Itoque 
et dies comitiorum inftaret Haverh. 
PoCb vocem Itdque in Florent. Lo^ 
veL4* ct Fragm.Hav. haec addun- 
tur : Pubtitio Phitoni ad eonfieienn 
dum cum Pfiitaepotitams bettum pro 
eonsutare imperium prorojfatur^ 
nisi quod prima voxdefit m po* 
ftremo cod. efus autem loco so« 
ta litera P, exftct in LoveL 4. Ve- 
rum haec olim pro iemroate ad 
oram codicis adscripta poftea 
perperam in conteztnm inrepae^ 
runt. . V. ad 7» 409 4* 

. Jvoeari ab spe eapiendae im dies 
urbis ttaud e repubtiea ejfet ] Omi- 
nes codd. advoc^ri, GEBH. Ita 
et Voir.9. LoveL3. et Fragm. Hav. 
a m. t. qaod accipieadttm foret 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Cap. XXIII. 



205 



ab spe capiendae in dies urbis^ haod e republica 
elTet; actum cum tribunis eft^ ad populum ferrent^ 12 
uty quum Publilius Philo consulatu abilTe^' pro con* 
aule rem gereret^ quoad debellatum cum Graecis 
elTet. L. Gornelio (quia ne eum quidem in Sam- i3 
nium jam ingreilum rerocari ab inpetu belli place- 
bat). literae milTae^ ut dictatorem comitiorum catts« 



advocari acl iirbem comitionmi 
cauflay ct eadem forma dictum 
eSe videri polTet , ^ua contra «• 
ifo/«r# Remam et similia paflim in* 
▼eniuntur; dequibus ▼. ad 1,57» 
8. Codicum tamen yulgatam le» 
ctionemdelendentium auctoritaa 
cfficitf ut eam veriorem exiai. 
mem. Alibi saepe baec verba 
inMftis commutantur. V» supra 
ad4,6i,3. etad8,7, 14. (* a5, 33, 
7. ) Sed verbum ttv^ari male n* 
aulat aLoveL4. etPtfrtug. Tum 
B spe Gaertn. et Fragm. Hav. Sed 

Sraepositio male oeficit in Lov. 
. Deinde in dithus Lovel. a. 
Praeterea haud rtfubtiea ej$t Vofl*. 
a. Leid. 1. Loveu 3. et Harlej. i. 
hoMd reip» ijfef Loveha. auiremp. 
gjptUlocyi. e refubtica eft ei uti- 
litate reipublicae. Supra boc 
libro c. 4« i^* 'Agifet diceretqut^ 
, quae e repubtica Homiuis Latimfi^ 
dsque sua viderentur^ infra o. 3«, 
i8. Noa videri e repubtica^ in ^. 
Fabiuue eo tempore auimadverti» 
a4, 14, 4* Fermijfum ipsi erat^ fa. 
€eret^ quod e repubtica duceret ejfe. 
i* 37^ 4^ 1.) et alibi saepe. Uhi« 
jna vox ejptt non adparet inPor. 
tug. 

{• 13. Aetum eum^rihnms efiy 
ad poputum ferrent^ ut2 auctum 
tribunisefiKlocj/L. Actus eX Auctus 
aaepe in Mftis permutantur. V« 
ad 21, 619 4* Vocula autem enm 
intercidit ob similitudinem ulti- 
mae syUabae* vocis praecedentis» 
Deiade ntadpopnUmfernntFar» 



tng. a m.a. Sed particula^tf^vel 
abefle, vel interponi poteft» V* 
ad 1» 17, 11. Quum itaque aliil 
omnes libri eam ignorent, etianl 
non recipiendam judico. ad pom 
ptttum referri Haverk. Male. V» 
baker. ad Flori 3» a^ 9« 

Consntatn ahiffetf proeonsnt r$m , 
preret} Vet. lib. pro eonsute* ' 
SIG. Omnes codd» jpro eonsnte» 
GEBH. Ita et Vofl*. diuo, Loveh 
8. Harlej. i. Portug. Gaertn. et 
fiearnii Oionienses omnes, prae- 
ler Nr et G. ambiguc procos , vel 
proconi^ Vofl*. duo, et Fragm. 
Ilav. a m. 1. V. infra ad 33> 3o, 19.^ 
Praeterea ahiijfet Lovel. 4. Port. 
etUaverk. 

((noad dehettatnm enm Graecis 
effei ] quod debettatnm Lovel. 4* «( 
ed. Parm. V. ad 6, 38, i3. ad de» 
heltandum Vott. a. quoad dehettan* 
dum Lovel. 3. 

' $. i3. Quia ne eum quidem in 
Samnium jam ingrefnm revocari 
ab inpetu betti} Prima voz noa 
exftat inLovel.a. Deinde neeenm 
quidem habent Lovel. 3« et utra* 
que ed. Tarvis. Male. V. ad 1, lo^ 
3. Tum &iMriff>iff y#Mi ingrejfnmt 
sine praepositione in^ Gaertn* 
Sed eam intercepit ultima litera 
vocis praecedentis. V. ad 10, i3» 
3. in Samninm autem ingreffum y 
repetita praepositionef ut^f^^ 

?i. In urhem efiingreffns. 38,97,5. 
ngreffos in eufira ah direptiona 



Digitized by 



Google 



2o6 



T. LIVII 



lAsa diceret. dixtt M. Clauditim Marcellum. aB eo 
magifter equitum dictus Sp. Foftumius. Nec tamen 
ab dictatore comitia sunt habita^ quia^ ritione cre« 
atus elTet, in disquisitionem yenit. consulti augu« 
res^ yitiosum tideri dtctatorem^ pronunciayerunt. 

i5 Eam rem tribuni suspectam infamemque criminan« 
do feoerunt. Nam neque facile fuijfe id vitiutn nosci. 



shfirifkerinoHpoiirat. V.adPrae- 
fat. §. it. Insuper rwocari ah tM' 
fttu bttlu male Florent. Mox r6 
«# non adparet inLovcl.4« Tum 
oum^ pro cauffay Gaertn. prae- 
fert. 

$. i4« Dixit M, Ctaudium Mar^ 
jg$ttum2 Marcttlinum Hcarnii O- 
xon.iy. in margine. ytoxNt cum 
a dictatort, pro Nec tamtn ab df^ 
etatorty Gaertn. Or dictatort etiam 
VqlT. 1. Leid. a. etLoveL i. 3. ac 
4. cSy siye cum^^ et tn^ sive ta^ 
mtn, etiam alibi commutantur. 
£xemplum jam supra habuimus 

Fitiont crtatus tfftt y in discus» 
siontm vtnit'} Rectiut in disquisi' 
tiontm vtnit, GELEN. indiscujpo^ 
fttm primum' invenio apud Aldum. 
£t ita eBL in Voff. 1. in marg. tum 
in VoflT. «. Leid. utroque, Lovel. 
1» 2. 3* Portug. Gaertn. Haver^. 
Fragm.HaT.Hearnii Oxon. B. et 
JN. in margine [ Veith. ] Reliqui 
eum prioribiis edd. servant in 
disqufsitiontnt: Et ita Livius in- 
fra loqnitur 36, 3i, 2. Quid tgo 
ftciirim^ iwdisquisitiontm vtnit\ 
ud disquisitiontm trahtrt diiit Ta- 
eit. 5. Anh. 11. Vox discujfio an 
liujus aetatis slt) immo an hoc 
lensu apud probos auctores 6b- 
currat, vehementer dubito. Prae- 
ierea tnvtnit Lovel. 2* Sed duae 
priores literae natae sunt ex ul- 
t ima vocis praecedentis. V. adfS, 
«3, 5. Mox vitiorum, pro vitiosum^ 
^erp^ram Klock.^ 



$• iS. Susptctam infamtmqut'] 
sttspeciamque VortvLg, In verbis 
Scquentibus/Eir//#/Mr^/, pro/i»- 
ijft, LovcL 3. Tum id vitium ne^ 
scij proifoxfi, Fragm. Hav.am. i* 

' Quum consut oritntt noctt sittn- 
iio dictru, dictatortm} Vet. lib. 
tnttintt, SIG. oritnte habcnt PalL 
duo, totidemquo cascae edd. 
GEBH. itttuntt noctt Sigonius: 
sed edd. antiquae et omnes scri- 
pti oritnfe nhctt. Nox quidem per. 
inde oritur , ut dies. Ovidios 6* 
^aft. C47t-] 

— - — Dttpkina vidtbimus^ ittm 

qtdt, 
Mumida cum puts^ ttojt erit oria 

die. 

Sed non principio noctis, yernm 
poft mediam, sHentio, surgere 
moris erat auspicantibns, ut Fe* 
ftus docct in Sittntio , ct Sotida 
sttta, . Scribendnm , cum consut 
oritns noctt sitentio dicertt dictatom _ 
rtm, Velius Longus de Orthogra- 
phia [p. 2234* ] Oriri apud anti* 
quos surgtrt frequtnttr significa» 
hatj ut appartt fn to, quo diciiur : 
consut oritns magistrum 
poputi dicat, Haee elegantis* 
sima observatio eftAlbertiRube- 
nii. J. FR. GRON. intuntt nocit^ 
quod Sigonius ex vet. lib. pro- 
bavit , ex St>1o Oxon. B. laudat 
Heamius. Id vero in nullo mco 
mihiobvium fuit. Sed intunteno^ 
jctis sittntio Portug. Gaertn. et Ha- 
Terk. pritnte noetis sitentioYot£m s. 



Digitized by 



Google 



h I B E R* VIII. C A p- XXIII. 



207 



^uutn CQnsul oriens nocte nlentio diceret dictatoremr 
neque ab consule cuiquam publice primtinwe de ea re 
scriptum ejfe: nec ^uemquam mortalium^eicftarey qui iS] 
se vidtjfey aut audijfe quid dicat, quod auspicium diri'- 
rneret: neque augures divinare Romae sedentes potuijfe, 
quid in caftris consuli vttH obvenijfet. Cui non adpare^ 
rcy. quod plebe'jus dictator sit^ id vitium auguribus wV 



LoTel.3. etFragm.Hay. [Veitli.l 
orieute sitentio Loyel, 1. oritnte no^ 
cte^ omiflii voce silentiity Leid. 
2. oriente nocte sitentio Florent. 
Voff. I. Lcid. V* Lovel, «. 4. Har- 
icj. uterque, et reliqui Oionien- 
«es Hearnii. oriende noete sitentio 
KlocI(.quae lectio persuadere pot- 
eft> legendum effe oriens de n&^ 
tte sitentio. (* Ita etCrevier. in- 
▼enit^n antiq. Reg. unde pariter 
legendum conjicit.) de nocte ell 
pofl; mediam noctem, tempore 
noctumo. Horat. i. £p. a^ 3a. 

U^ j*fg^f'f*^ ttominesj surgunt de 
uoete t^roues* 

Ita de tertia vigitia 9, 44« ^^' ubi 
plura vide. Si quis tamen Rube- 
nii conjecturam , oriens' nocie Ji- 
UntiOj praeferat, non adversabor* 
V. infra ad 9, dSy t^, Ceterum 
aliquid humani paffus eft Doct. 
Jensius ,in Differt. de Dictat. pop. 
Bom. c. -5. docens^ J. Fr. Gro- 
novium lectionem banc oriente 
noct^ sitentio recte adserere.' In- 
super vox dictatorem deficit in 
'LovoL 4* 

Neque ah consute cuiquam pubti^ 
■ci privtttim^ue de ea re scriptum 
'0sse) Rectlus puhtiee privatimvey 
non privatimque, GELEN. necah 
consute Portug. et Haverk. neque 
a consute VoiL 1. Leid. a. et Lo- 
TeL 1. ac 4* tteque ab cwsutihtts 
Gaertn. Verum ab uno tantuiti 
•consule L. Gornelio Lentulo dt- 
etator dictut el^, at Livius i»o4o 



narravit. De boc errore t. infra 
ad 10, 10, 2. Deinde vox rni/^fiaiii 
defiqit m VoII. 3< Tum privatimm 
ve omnes codd. nisi quod privO' 
/;V# sixin Gaertn. Lisuper aliq 
ordine de ea re pubtice privatimv* 
Voff. 9. puhtice privatimve ea de r$ 
Leid. 2. Tandem esset Leid, i. 
LoveL 3t 4* ^ Fragm. Hav. a 

m. i. 

> 

$.1^. Nec qwmquam mtfrtalium 
Mxfiarej qui se vidisse aui audi* 
visse quid iliVa/], Flor. Rott. Heliti. 
Voff. uterque^ audisse, J. FR. 
GRON. Ita et omnes mei., exce- 
pto Harlej. a. gui editionum prio,. 
rum lectioni «onsentit. Praeter- 
ea ne quemquam LoveL 3. neque 
quemquam Tarvis. ed. pribr^ ubi 
-ita datuiH effe videri potuit, quod 
neque et praeceffertt, et sequatur. 
Sed V. ad q, 9; i4* Tum vel aum 
disse Fortug. et Haverlt. Deinde 
•^Mi^lfVa/Leid.i.Gacrtn.etFragm* 
Hav. a m. 1. Sed ultimia litera 
Tov quid intercepta eft a prima 
vocis sequcnlis. V. ad aS, 8, 9. 
In verbis sequeatibus^vf^/cia, 
pro auspieiumy Fortug. Haverlu 
et Hearnai Oxon. B. Atque ita SU 
gonius edidit* 

Quid in cajlris consuti vitii m- 
uisset] Rectius ohvenisset, }fkQn.evem 
uisset, GELEI7. Badem lectio mi. 
hi (|uoque in omnibus scriptis 
obvia fuit, nisi quod evenissetm^ 
soloreftet Harlej.2. ivenisset \ii 
LoveL 4* Insuper iu cafiris^ ron- 
suUi Leid. 1. Lortk 3. Portug. 



Digitized by 



Google 



ao8 



T. LIVII 



ij sumf Haec aliaque ab tribunis/ nequidquam jacta- 
ta: tamea ad interregnum res r^cUt: dilatisque 
alia atque alia de cauffa comitiis, quartusdecimus 

demum 



Haverl[. et Oxon. B* ac l^. apud 
Hearnionu PaoUo «nte voeabola 
Mf^M Mumr$s diviiMr$ non adpa* 
rent in llaTerk. 

Cui non adpnr^rgf quod ptehejus 
diaaur si$ distms^i dictus redun- 
daty nec eft in antiquis codici- 
bus. GELEN. Peea etiam in om* 
nibo8.mei9. Geterum Cur non ap^ 
farm Fortog. Cmi non apparer$i 
Voir. a. et LoTeU 3. 

$« 17. 1100$ aiiaqus ah trihnnis 
mquidquam jactata} Nec aiiaque 
BaverK. V. ad Sa, ao, 7. Hoc alia^ 
quo LoveL 4. Tom a trihunis Voff. 
1. Leid. a. LoveL 2. 3. 4* Portug. 
-Gaertn.etFragm.Hav. Sedprae- 
poaitio deeft m VoiT. 2. et Ha*- 
verk. V. ad 6, 11, 4* Deinde ne- 
quiquam Florent. V. ad 40 » 47, 
9. nequaquam VolT. a. et LoveL 
3. V. ad 27 f s6, a. 

Tamen adinurrognum res redit} 
tandem ad interregnum Portug. 
Gaertn* Haverk. et Fragm.Hav. 
a m. a. Paflim autem haec voca- 
bttla in Mflis confundi solent. V. 
infra ad aa, 2« 11. Tum rediit VolT. 
a. Leid. 1. LoveLa. 4* Harlej.a. 
Portog. Gaertn. et Haverk. V. 
' aopra ad 4« 43 1 7« ct infra ad 
36, 36, a. . 

Ditatisquo atia atque atia caus- 
sa comitiis} In antiquis codicibos 
eft atia de caussa , non atia caus* 
sa. GELEN. Praepositionem , 
qoam Gelenios exMAis retraxit, 
agnoscont etiam omnes mei^ ex- 
ceptis tantum Leid. a* Portug. et 
Haverk. Eam autem defenden. 
tiom non nomeros tantom , sed 
ildes etiam apod me ^raevalct. 
Praeterea dstattsque Leid. a. (* v. 
«d 40| 6^ 5.^ ditatis LovcL a. . 



Quartus decimus demum inter^ 
rtx Zr. Jemitius cousutes ereat C. 
Fetiiium} Hic Petilios antea bia 
consul fuit anno cccxcv. et cdix» 
qu^re boc loco addcndom UI» 

SAod Gaflfiodoros non negliexit* 
LAB. (7. Poetttium tertium scri- 
bendom elTe, censet Glareanos» 
Potat einim euhdl^m zf£e com 
tOy qoi consul fuit anno cccxcv» 
in quo decipitor;'ilIe enim pa« 
ter, hic filius eft. Qood ex con, 
solatu ejus, et ex dictatura bu. 
jos Capitolina cognoscitor, iii 
quibos ille C. FOETELIFS. C. 
F.(t,N.LlBO.FlS0LrS, hic 
C. FOETELIFS. C.F. C. N. Z/. 
BO.^ riSOLVS appellator. Esf 
Igitor C. hic FoetMlius consul 11. 
non III. nam primom fuit anna 
CDix. ,,*{*Glareanus inhoe secu* 
„tus eft Caffiodorum» quem re« 
^prebendere debebat: sedGla- 
,,reanum maluit.*^ f- ^IG. quair^ 
tus decumus Leid. i. et Harlej. i. 
V. ad 2} 59, 11. Deinde L. Aemi^ 
tius consut creavit Leid. a. Portog* 
et Haverk. L. Aemitius crtatus 
Lovel. a. L.Aemiiius tonsut cre^m 
tus Leid. i. Lovel. 1. Harlef. i. 
Gaertn. et Fragm. Hav. a m. i. 
Z. Aemitius consttl creatus efi Voff. 
9. et Lovel. 3. qui tamen Poete- 
lii praenomen omisemnt, cuiua 
locum i vel efi. bccupavit. Talia 
error sopra erat hoc lib*. c. vB% 
5. Insoper Petitius tantum non 
omnes codd. et edd. antiqoae an<«- 
te Sigoniom. V. supra ad 3« 36« 
11. et ad 4, la, 3. Ceterom hono 
C.Poeteliom filiom eir^ ifiios €. 
Poetelii f qui anno cccxcv. coiu 
sul foity eomqoe nonc demom 
Gonsolem secondum efl*e» Sigo- 
iiio consentit Pighios in AnnaL 
^ad «ant coxxTu. p*339* in eo vo* 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Caf. XXIV. 



209 



demum inteiTek L. Aemilius consules creat G. Pde^ 
teliiimi L. Fapirium iMrugiUanum, Cursorem ih aliis , 
tinnalibus invenfo. 

XXIV* Eodem annO Alexandriam in Aegypto i 



ro a sententia ejud dKTentit, qiiod 
eum diverftum faciat a C. Poete- 
iioy.qni anno cdix. sive, ut nu- 
merant Fafti Capitolinl, cnvii. 
consut fuit. Consulem enim an- 
])i C9IX. vo«a(.4. F, d» A^.ftlhtijus 
anni C. F,Pf N^et pro primo ejus 
consulatu babet illum, quem ipse 
e Livio ante A. Cornelium'itefum 
et Cn. Bbmitium consules, Dod. 
'well. biennio pofiea,» omilFum 
effe exiflimarunt. V. ad 89 179 5« 
Vemm 9 .qiium non tantum M^- 
rianus et CaflTiodoruS} quo9 P^- 
gbius laudaty sed etiam Fafli» 
quos Eccard. publicavit tdm. i. 
corp. HiA. medii aevi p.4' column. 
3. hunc tcrtium Libonis, Id eO: 
PoeteliiLibonis, consulatum nu- 
merenty njon video, cur non iptfia 
£dem habeamuft, et .pro primo 
numeremus consulatum ai^ni cou. 
(quod enim • eiua anni consiilem 
potius Q. F. ^. N, vocet PjgIUui« 
quam C. F,'C. N» nullo argumen- 
to nititur,) pro.seeui^do jllurat 

Suem a Liyio omiffum effe viRi 
octi statuerunt, hunc denique 
pro tertio. Non tamen propter* 
ea vel iterati vel tertii consuU- 
tus notara addendam effcf quasi 
exLivii contextu neglegentia scri- 
barum cxcidiflet} evincunt, quae 
aupra notantur ad a> 16, 7. 

Z. Papirstim MuglttaHum^ pur» 
S9r$m iu atiis annatibtts iHviHio} 
Quamquam ambigere de cqgno- 
mine Papirfi consulis vidfturi 
Cursortm tamen probat magis. 
quod ex eo intelliei poteil, quod 
eum it. poCL co.nsuTem profitetur^ 
bunc annum ennmerans.t i9^V 
l5.] IdeinfaciuntCapitolini scri* 
ptoret. SIG4 Huius etiam coTi8u« 
ii».praeikomen omktitarJb Yoff. 

Liv.Tom./r.F.lh 



1. Leid. 3. Lovel. 1.4* ^t Prdgm* 
Hav. £)us autem cognomen Mu^ 
eitaHum^wA tantum liqdida, ftcrU 
%unt Lovel. 2. Portug. Gadf tn. eC 
Haverk. Mugitiauum Floi^ent. 
•Male. V. ad 4, 7, '10. Tum Cur* 
sonm noh adpar^et In Lovel. 2* 
nequc iHvenio in" Voff.* 4. Lovef. 
a. 3. et Fragm. Hav. a m. i'. Ar* 
gumentum vero, quo Sigonius 

grobare eonatus e&, Livium exi* 
imaae^ hujus anni con^sul^m 
Papirinm potius Cursortm^ qttani 
' MugittaHiim , vocatum fuilTe', 6^*- 
vcrtitur^ si vera ed sententia 
Pighll,, qui/credidlt, unum eo- 
rum coiisulum,;c[uoA dhte A. Cor- 
neliumiterum e( Ch. Domitiam 
supra li. 1. c: 17, 5. otitiffoA cre- 
didit, L. Papirium Gursorem d[* 
ctum etCcy consulem aUtcm hujus 
'anni Mugittanufh^ Sr chim et hib 
Curioris cognomen habuilTct, fn- 
fta 9, 7, i5. membrtitus coHsut 
ttrtiumy non secuudum^ vet iterwtt^ 
feiiinet.' Majui \d eo praesidium 
foret) si conftaret, eum quintum 
coHsutem a Livio memorari 9,^B^ 
a. ubi tamen multi codd. etedd* 
quinti cohsulatus notamomittunt» 

§. t, Eodem ^hho JtexaHdrTap 
' 4h Jegypto proditum cOHditam) Hoo 
'loco Alexander aedilficat Alexftn- 
'dreiam, qui non loUge ab initi6 
Bujuslibri Cc.3,70 "^ allo tractti 
orbis a fortuna morbo exHin^tua 
eft. Diodorus Sicnlus a'it« tK 17» 
non Ibnge a fine,] Alexandrum 
exftinctum anno primo Otympia<* 
dis oentesimae quartae decimae* 
CaOlodorus autem ait, ConsulU 
bus C' Petillio nu et L» Pat^irio 
Magillano Al^xandreiam condi* 
tam« GLAB. SSe Solinus c. 35t 
Caliis 3ii.} li Pafirio Sp, /. C^ 





Digitized by VjOOQ lC 



2IO 



T* Ll.VlI 



proditum co^ditam; Alexaadrumquej Epiri regem^ 

ab exsule Luc^no interfectumj sortes Dodonaei Jp^ 

2 ris eyentu adfirmalTe. Adcito ab Tatei^timB in Ita- 

liam data dictio erat ^ caveret Acberusi^ aquam 



Foeifih C. F.consuiibui Ahx^H' 
dria condUd #/?. Idera GaflTiodorus. 
SIG. V. Scaligerum ad Eusebii 
Chrou. num. cioidccxxxtii* et 
Salmas. ad Soliu. p. 338. ed. 
Traject* D(JK. Pighius in Aunal. 
ad aon. coxx. p. 3to. et ad anri. 
€Oxxvii« p. 340. exittimavitf par 
consi^lum L. Papirium et C. Poe- 
telium antea aLivio omiiTum e0*e» 
eosque insereados hoc lib. e. 179 
5. ut jam eo loco et ad cajp. praec. 
$. 17. dictum elt; et quidem eo- 
dem nomine dictos eue consaljes 
bujus anni j ^uin alterum omis- 
sorum Poetehum etiam hoc anno 
dignitatem illain obtinuiiTey Alte- 
rum vero fui0*e Papirium Corso- 
rem, quum hujus anni Papirius 
Gonsul Mugillanus cognominare- 
tur: jam autem conditae Alexan* 
driae epocham non ad hujus an- 
ni consules C. Poetelium et L. 
Fapiriumy sed alterius omiflos 
referendam elTe. Ceterum M$* 
'^xaftdrsam legit Florent, V. ad 3i». 
'43 r 5. Praeteroa prodiiur eomdim 
iam Fragm. fiUiv. et Hearnii Ox. 
C. uXproditur -Alexaudriam condi. 
iam dicatur eodem modo ,. quo 
iradiiur regem s$ abdidiff$: de qua 
loctttione v. ad 1 » 3i , 8. £t ita 
Juftinus 44 9 4* if^ Qwbus TiMmas 
if$ftum $Mversus D$ps gessisse ffro» 
diiur. Sed produni coMiam Heac* 
aii Oxon* L. i* 

Sories Dodonaoi Sfovis $V8ntu ad» 
firmajf$] Vox soriss perperam de« 
fit in Gaertn. sort$s Sfovis e& ejus 
oraculum , ; responsum oraculu 
V. ad 5, i5, 12. Tum Dodonis 
Sovis Lovel. 2. Dedonis SfovisYoH* 
3. et Lo veL 3. Dodon$o ffovis $v$n» 
iu Harle>. i. Dodonaoi regis govis 
hftniu Leid. %. el Lovfl. i* 



$• 9. Jdeiio ab Tareniinis inltam 
tiam data dietio $rai} Mkle in scri- 
ptis libris reperltur ditio. Qoip* 
pe diciio eft Xptfdftdt» Pacuvius 
apufi Slonium Cin v. Autumar$J\ 

Ft$xa^ non fatsmt auiumar$ ii* 
eiio D$tpltis soi$i* 

AccittS apud Herennium (^sivc 
auctorem ad Herennium^ a» 26* 
Apsrf^ faiur dieiio^ si iniitm 
tigas. 

Livitts Antiopa Capad Noninte v. 
Sa$ptuos$.} 

Ita sepiuosi dictio abs Dia dmm 

iurf 
((uod eonsicuiumsapiiiu msjira 

eontuiii. 

GEBH« ditio etiam LoveL 3. dicia 
Haverk. Sed .recte Gebhardos 
dietio exponit X/^|fd>id/» id eft, 
oracalom. Duo autem priora lo- 
ca 9 quae ex Pacuvto et Acci» 
laodavit, ante eum, ttna cam boc 
•loco Livii 9 )am observavit Tar- 
neb. 3o.' Advers. i. V« etiam 
Salmas. ad Solin. p. iio. Simi- 
liter dietum et diicro de oracalit 
ttsurpari, docuemnt InL N. Uein- 
sitts ad Nason. Ep. 5. Her. 33. i* 
Faft.&39. «' FalTerat. adProperC 
I. Eleg. 9, 6« Hac ratione Lycur- 
giim leges suas piftpai vocaire» 
auctor eft Plutarch. in ejus vfta 
p. 4t- ^^ 9tapd tcH 3eoi/ vofn» 
Sdfiiva^ nai XpiffSfiovt Svta* 
Nempe a pio» dico. Praeterea « 
<Tar$ntinis VoflT. 1. Leid. 9. Lo« 
.veL I. et Gaertn. Tum im itairm 
Fragm. Hav. sed duo haec voca- 
i>ttla omittttntttr in Gaertn. quem- 
adinodttm teqttenscl^iM inLeid.i. 

Ca»$r$t Ae1t$msiam m^uaem Fmm» 
dosimmqua mrbcmi Oracolam hec 



Digitized by 



Google 



LIBliR VIII. Caj. XXIV- 



21% 



Pmksumque urbem: ibi fatit eyus terminum iari. 
Eoque ocius transimsit in Italiam^ ut quam maxi*3 
me procul abelTet urbe Faudosia in Epiro etAche- 
Tonte amniy quem ez Mololfide fluentem in ftagna 

liis dlttobttg Graecit yenibui ex- PandosiaquM ur%i Lovel.4. Atni* 
prclTttin eft; hil muUndain. 



Aiani^ 9tpo€p^Xa£o 
'AXepovtSiov v6<ca}p ' 

Ilavdodiav Sy oxi ro\ JSdvatof 
ntnptafiivos M. 



MoXilv {• 3« Eoque oeius transmlsiQ N9» 

£U9 ocius Gaertn. Eo quia ocius 
tovel. 9.. V. ad 6, 29, 3. Xum 
iramsmijpffs Lovel. 4* 



Eandem rcm tradit etiamStrabo 
1. 6. [p. 256.) bis verbis. Ilepi 
Uavbociav 'A'K.iBav6pof 6 Mo^ 
Xottof 6ie^JS^py, iEif^dtif6e 6^ 
Koi toCtov 6 kv A<si>6oivjj Xpffd' 
ftoff. ^Xdtte^Saji HeXtdQDV tov 
*AXipovta nai tijv IIav6o(Siav* 
6eiKvyfLiiviidv ydp tv tff St69p<a* 
c^cr ofifovvniidv tovtoif^ iptavSa 
natispe^e tov fiiov* SIG. Idem 
boc^oraculum .ex .commentariis 
Graecorum ante Sigonium pro. 
tulit Victor. i5. Var. lect. 16. V, 
etiam Modium adJnftin. is, 1,3« 
ad qucm eumdem locum Berneqc* 
profelTus eft, se haud tcire, an 
oraculum illud yvif^i^ ftterift 
qttbniam ab eo divertum refe- 
rnnt Strabo 1. 6. p. a56. et Ste* 
phan.Bys. in ^.nav6o6iaj hoc 
nempe modo eonoeptum: 

JIav6o6itf tpinoKwe^ noX^dv 
note Xa^v dXitftfnf. 

Sed ad verba Strabonis non ad* 
tendity qut exprelTe illiSf ^uae 
Sigon. infra laudat ad {. 5. trlk. 
dit, hoc oraculttm ab eoy quo 
Achertttiam aqttam Pandosiam* 
qne ttrbem cavere jttbebatur, di- 
v«rsttm fttilTe. Ceterttm Acsru^ 
siam aquam Leid. 1. LoveL % et 
Harlel* i. Acrsusiam aquam lite- 
ri9 transpotitisFlorent. Acksron. 
Ham aquam LpveL 2. Deinde Fau^ 
dcsiamqus urbem Voff* a. ^t Lo- 
vei. 3. camM Achorusia aquat 



Proeut ah^Jfci urhc Paudosia iH 
Epiro si Ackerouic amui} proeul 
tjit urhe Lovel. 2. Utmm^^e «ff^. 
cut ejfe, tXprocut ahcjfe in Livio 
frequens eft. Sed unius cod. au« 
ctoritatcm consensui reliquomnl 
praeferre infquum foret. Tttm 
Ackereuic amni VolT. 1. Leid. 2* 
ftFragm. Hav. a m. \\ Acksruuie 
amki a m. 2. Ackerunto amui Leid* 
1. et Gaertn. Ackeroute amttsFoT" 
tug. et Haveiic. Male. V. ad 28^ 
33, 1. 

Quem $» Motojfide flueutem im 
Jlagua iuferua accipit Thesproiius 
siuus'i Pal. tec. exMotosia iefluemm 
iem. Andreae recensio quem em 
Motossite deftuemtem, Veram ta« 
men effe vulgatam lectionem cer* 
nis^ quam expreiltt quoqtte Cam« 

Eanua. GEBH. quam^ pro quem, 
lOveL 3« et Leid* !• Tum ex Mo» 
tosis deflueutem Harlej. i. ex Motom 
sm deftuemtem Gaertn. $x Motosia 
deftueutem Portug. et Haverk. ex 
Motossia deftuemtem Fragm. Hav. 
a m. 2* priori lectione penitua 
erasa^ et Heamil Oxon. N. ex Mo* 
iossi deftuemtem Leid. ambo, et 
Heamii C. ex Motoside ftuemtem 
Klock. ex Motossiie ftuemtem edd« 
Bom. anni iij2, et Parm, exMom 
tosside deftuemtem edd. his aetate 

!ftreximae, pm cruo Aldus eu Jfa- 
osside flueutem dcdit j quod ve- 
mm pato. Omnes enim codd. qui 
Motosside lcgunt, simplex fluem- 
i!»m^raeferttttt; nlprimas^Uaba 

Oa 



\ 

Digitized by 



Google 



21% 



m. L 1 V 1 1 



4inferna accipit Thesprotiiis sipus. Geterum (ut fer- 
me fugiendo in. media fata ruitur) quum saepe 
Bruttias Lucanasque legiones fudiflet}. Heracleam 
Tarentinorum ooloniam^ Gonsentiam ex Luoanis, 
3ipontumque^ Bruttiorum Terinami alias inde Me§« 



Tox) dtfluemttm ex fine yocis prae- 
cedentis naU videatur. Regio au- 
tem M^iossis eti^m infra memo-» 
ratur 45 , i6, 4* ^^ Motoisidem 
traMsgrgssui. ad qttemiocum Si* 
^paius 4ocuit, ifo/ofij unicali- 
t^ra 3ibilante$cribendum: cujuf 
orlhographiae veHigia in auibua- 
4am codd. hic deprehenduntur. 
Sed V. quae ad eum locum nota* 
yi. Uinc vocesf>jir4ijgM«deficiunt 
|n, Hlock. Deinde acffiSf pro ac^ 
cipii^ Leid. %f ^atcifit Haverk. 
£ raeterea ^ Tesprfittuf , iif$us Vo flT. 
1. Tkespottus. ^tHHs Fragm. Ilav. 
y^«spQHtius iinuf Vo^. i. Cespro^ 
ti^tus sinus Lei^, a^ .Thesprqtit$us 
i/mmjFI orent. et Lovel. 4» afcipi- 
t$s protfus sittos Hlock. Sed mira 
iic singutarU eft lecHo; quam 
ift^hibet Lovel. «> quem Cephisus 
wmnie defiueniem iu ftagna iufirHa 
lucipii, iude ppmuptijpmus ur ce- 
cns ferme fugietulo' in media /ata 
r»f#.Quod monftrunHundeunde ntt^ 
tum, adtentione dtgnam non eft* 

$. /^, Ceterum^ ut ferme fugieK* 
do in nitdia fataVultur'^ Antiquis. 
limarum edd. lectionem distur- 
bant MSS. codd. quorui^ secun* 
dtts, (Jt ceterum ferme fugiendo in 
mediafata ruit, -JPerperamf quip- 
l^e veiiqui duo tantum transpo- 
•itione mutant unius voculaci. 
GEBH. Exhibent nempe Ut tett^ 
rum^ quomodo etiAm eft in VoflT. 
utroque, Leid. utroque, LoveL 
1. 3. Harlc). i. Portug. Gaertn. 
Hloek. Haverk« et Fragm. Har. 
Praeterea ruit etiam LoveL 9. 
Portug. et Haverk» ruerit Gaertn. 
er Fragm. Hav. a m. s. Mox re» 
gione^^ ]pro ItgipatSf LoveL 3. 



SaepiflTime L, et R, in Mftis com. 
vnutari, infra ▼idebimus ad a% 

36, 7. 

Heracteam TaretettHorum^ coto* 
niam, Consentiam ex Lucanis) tie» 
racliam Lovei. 4* de qua soriptu- 
ra v. Lambin. adCic. orat. pro 
Arch.po^ta cl. qui notat,n Grae- 
corum, qua dipbthongo boc vo- 
cabulutn scribi solet , a Latinis 
verti solere vel im # ioagum, vol 
in i longum. V. ctiam ad 3i,4% 
6. Alii tamen omnes Hera^team 
legunt; quae scriptura, certe ia 
hujus urbis nomine , longe fre- 
quenHior eft. "Ji^xoi CosoHtiam 
Frbgrtl^Hav. am. i. Gomscientiam 
Havork^ V. ad 3o, 19, lo. et mox 
\fwf cap. ad $. i4« Ceterum quum 
Genseniia non Lucanorum , sed 
Bruttiomm urbs fuerit, efus lo- 
ttt Foientiam legendum exifiima* 
vit Doujatius, quae urbs in La« 
canis^sita erat. 

SipoHmmque Brutiorum coto* 
niam ^cerinam'^ Quidam distin- 

Suunt poft SipontumquCf acdein. 
e inferunt Brutiorum cotoniam 
Aeerinam, Sipontum tamen non 
Lucanorum intelligo oppidum, 
«ed Appulorum DauAiorum, ut 
teftatur Plinius 3, [1 1.] Cepit ig.i. 
turSipontum, accxLucanisCon- 
«entiam, denique Brutiorum co- 
loniam Acerinam : quamquamL 
hoo nomen mihi suspeetum. Kaia 
^f <rra« oppidum, etyf^#rraiti po- 

Suli nihil ad hunclocum. GLAR* 
[erito suspectam habet vocent 
^(«rtiiamGlareanus, nequeenim 
ejus oppidi apud quemquam ul- 
la mtentio eft« i^uo fi^, ut •u&pi- 



Digitized by VjOOQ lC- 



LIBER vm.\CAF. XXtV. 



fti3 



sapiorum ac Lucanoi^uin cepflTet iirbes, et trecen- 
tas familias inluftre^ in Epirum^ quas obsidum nti- 
niero haberet^ misiffet} haud prociil Pandosia urbeS 
inminente Lucahis \ac Bruttiis fipibus tris tumulos, 
aliquantuin inter se difiantes^ in^edit; ta quibus 



cer, pro JcnrimnH^ Terinam efTe 
legendum ; quod oppidum Bra* 
tiorum fuilTe, scribit apcrte Stra- 
ko 1.6. Cp. «56.1 Te/Lii/Srff 6e tfwff- 
Xiff Teptvdp ijv "Awipks naJ^et. 
Xev, ov bvvdfievos (pvXdrteiv^ ihe 
^iy ei/ dvTvv Kata^eijyei Bper^ 
Tiav, Eha KfsnfCevtia nnjrpdjto* 
^T^uBpetriw» Eandem ^cplian^s 
^ocaC nti6fta Kp&toviat<i5v, Ifa. 
^uescrihit, aitas inde JMMafri^rmm 
mc Lucanorum urhes, Terinsg PH- 
nius etiam [3, S.] et Mela [4, 4.] 
vnenlinenint; SIG. De eomilio 
Glareani et Sigonii reposui Ttri- 
mam, Vocem autem cotoniam^ 
auctore Thuaneo, duobus Voif. 
Hclm. dclevi : nam ad ro Brut^ 
giorum subaudiendum ex seqoen* 
libus tfr^^m. ClvLvertm Jferachump 
Ta rtntinorum cohnic m , Metap on- 
iumque^ Consentiam JSruttiorum\ 
ex Lucanis cotoniam Acerinam, 4« 
llal. ant. 16. [p. i3i8.3 J. FR. 
CiRON. Vocem cotoniam y prae- 
tcr Harlef. 2. et forte etiam Flo« 
rcnt. ex quo nihil ad illam no* 
tatum video, nesciunt omrics quo- 

Sue mei, et Heamii Oxonienses. 
es quidem eodem redit, nara 
Ktiaua KpjsDtoviatiSv fuiflTe , mo« 
do Sigonius ex Stcph. Byz. do- 
«^nit; Groton autem Bruttioruiti 
.iirbs erat : sed pr^ellat auctori. 
tatem codicum sequi. Deinde Jf. 
cerrimarum Portuf;. a m. x.Jcer» 
rinam a m. 2. ct Haverli.^cArf- 
nam Harle), a. jAcrmtinam Flo- 
rent. Jcerniam Voff. 2. et Lovel. 
3. ac 4. Jlcerinam VoiT. 1. Leid« 
duo,Loye1.]. «. HarleJ.i. Gaertn. 
Kloclt. Fragm. Hav. [Veith.J et 
Hearnii Oxonienses: quomodo 
prinius eiiam Aldui vulgaTit. Bo. 



inae enim anno 1473« ac Parmaa 
vulgatum fuerat ac Erinam^ inde 
▼ero usque ad Aldum 0$ Eruiam.. 

Jtiasinie' I&tisafforum mc Lu^ 
canorum cepissa urbes} T6' atiaf 
dcficit in Haverk. iatias an$$ 
Veith.j Tum in Massepiorum ^ 
Fragm. Hav. «^ i». t. inde Massgm 
piorum VoSC. 1. Leid.duo, LoveK ^ 
1. Harie). u ct Klpdf. indrMesse^ 
piorum Florent. indiemasse pHom 
rum Voff, ». et LovcK 3. inde Me^ 
tkaponthinorum Portug. etHaverli. 
inde Metapontinorum Lovel. l,.ind€ 
Mopsopiotumhovel. ^, inde Mesa^ 

(fontuorum GaQTln. SolushicHar. 
ei. a. sapttit cum editfs. Deinde 
tepisse Lavel. 4« y 

Et trecentas famitias intujtrrs 
in Epirumy quas obsidum numero 
tiaberet} ut trecentas. Qaertn* ' V. 
ad 31 , a8, 8. Hinc vox intuftres 
exsulat a Leid. n', ct Lovel. i* 
Tum obsiditfm numero Harlej.i. 
Sed obsidum potius dixiffe vide- 
tur, evitandaeambigultatiscaua. 
sa. Kam ohsidium etiam eft rectus 
casus pro obsidio, Denique Jiabe^ 
rent Fragm. Hav, 

§^ 5. ffaud procut Tandosia ur^ 
he, inminentes Lueanis ac Bruttiis 
finibus treis tumutos etc.l Eorun- 
dem tumulorum mcminit etian^ 
Strabo, et alteriu$ oraculiy a quo 
Alcxand^r decept^s sit : ait enim 
[T. 6. p. 251^.^ *J'piK^pv^ov 6* hi 
to ippovpiov^ Kai napa^pii naf 
taftq5*AXepm>, 7tpo<Sif9tdttf(Se Si - 
Kai aWo \6yioVf 

nav6o6ia tpi^dX&ve^ noXvp 
;; ' ^ote tKddv )6Xi69ifm 



Digitized by 



Google 



ai4 



T. LIVII 



incursiones in pmnem partem #gri hoftilis £sceret. 

6 et ducentos ferme Lncanorimi exsules circa se pro 
fidis habebaty ut pleracpe ejus generis ingenla sun^ 

7 cum fortuna mutabilem gerentes fidem. Imbres con« 
tinui, campis omnibua innndantes, quum interdu* 

; silTent trifariam exercitum a mntuo inter se auxilio, 
duo praesidia^ quae sine rege erant^ inproriso Ho« 



•tlfi difuiwf 6ifXoCiSSau oIG* 
Bene et antiquomai norma PaL 
aec. et'Andreae ed. iris tumuUsy 
«t aaepe monni ad TuUinm. In. 
frar I. tX i6. M ifisporims in 4a- 
jf#i vsrsms» U %Bf 36« PaU;^ duo» 
t^fiquom M9 mgmin$ tris impsra^ 
fres §um irinis jujlis sxsrstiihus 
mi§rmm$, GBBH. immimeniss pri. 
mu8 edidit Modius in Francof. 
ut tret illi tumuli finibus Liysa- 
aii ac Bruttii^ inminere'dican. 
tur. Vemm non modo omnes 
priores editi , sed et scripti mei 
atque Hearnii Oionienses con- 
aanterleaunt inminentf, id refe- 
rentes ad ipsam urbem Pando- 
. siam 9 quae sita fuiiTet in confi- 
»10 Lucanorum et BrutHorum. 
Quum autem borum consensus 
minime spemendus videatur, ne- 

3ue etiam caipflam dederit Mo- 
ius , cur a veteri scriptura re- 
cedendum exiftimarity priscam 
lectionem reducendam putavi. 
Deinde a Brutiiis VoiT. 9. Leid. 
s. etFragm. Hav. a m. 1. ut sen- 
aus sitf Pandosiam Ijucanis pro* 
ximam eflV, qua regio a finibus 
Bmttiis,^ a parte (iiirum Brnttio- 
mm, aditur; proximam Lucanis 
elTe, qua parte sunt fines Bruttii. 
Ut eadem ffere locutio sit, atque 
illa» quae infra oFcurrit 3i, a4f 
8. M Diputo msc$ssit. ubi ea aliis 
memplis illuftratur. Vulgato ta- 
men controversiam non ^oveo. 
Itaiuper iris etiam Florent. Leid. 
1. LoveL 1» Harlej. i. Eortug. 



GaertB.etpriseaee^lionea* Ser« 
▼itti notat ad Virg. ». Aea. io8. 
Tris Lmiinum s/k. Gsmiiivus smim 
ptmrmtisy quoiiims (« imm fuii^ a«- 
susmiipum ptmrmtsm im is miiiii^ 
mi pmppimm , pnppis t^ qm^iisms im 
mm sxiin in ss mtiiii^ ui pmirum^ 
pmirss. Friscian.^. Oramm. p.775. 
Tris irium /mcii kosii kms irss 
v$t iris. V. Noris. ad Cenotapli* 
Pis. difl*. 4, 3. Moz voces n/i- 
gummimm imisr desunt in Lovel* u 

Ex quihus sxcursionss in omnsm 
pmri$m agri kojiitisfaisrsi') In an. 
tiquis codicibus eft incursionss in 
ommsm parism , non exeursiones , 
etsi idjleviutculum eft. GELEN. 
Fal. sec. sx quihus fmcerei incur* 
siones in omms paries kofiitis mgri. 
GEBH. incursionem Vofl'. s. Leid. 

1. Lovel. 9. 3. Fragm. Hav. et, ut 
Heamius teflatur, Oxon. N. L. 2. 
et C^ Tum mgri koflisfacerei VolT, 

2. Hinc fajcerei excursiones in ow- 
nes partes kofiitis agri Portu|;. et 
Haverlc. kofiites faceret incurstones 
in omnem pariem kofiitis agri VoIT. 
1. Leid. s. et Lovel. 1» 

5. 6. Ducentos ferv^e Lueanorum 
exstites^ ducentos fere Fragm. Hav. 
V. ad 37, 38, 5. Sed vox ferme 
deficit in Leid. 1. et Lovcl. 1. ex* 
sutes Lucanorum babet Lovel. 4« 

Uipteraque ejtis generis ingenim 
stmt} Vult exsulum et transruga- 
mm ingenia cum fortuna efl*e mu- 
tabilia. Sed ingenii levitatera 
baneeine^ soli Lucanorom genti 



Digitized by VjOOQ lC 



LIBER Vin; Caf. XXIV. 



2l5 



ftium adveiita obprimunttir: deletisqu^ eis, ad tpsiiis 
obsidionem omnes conrersi. Inde ab Lucanis ex-0 
aulibna ad auos nunfeii mifli sunt: pactoque reditu 
promiflum efl;^ regem^ aut Tivum, autmortuum, 
in poteftatem daturos. Gaterum cum delectis ipse^ 9 
egreginm feicinus auaua, per medios erumpit hofte^^ 
et ducem Lucanorum cominus congreflum obtrun* 



9jus Muiif imgeuin. suut. GEBH* 
Bamdeiii leetionem habeiitet Por- 
tttg. etqaellaverk. VenimLuca. 
ai tamquam fpi\4lttvoi nai M* 
fcaio» deteribuntttr apud Hera* 
did. PoBt. de RebnspabL quare 
'▼ttlgatum ▼eritts elTe non dubi- 
to : et sjus gmtris eum Gebhardo 
jrefero ad exiales, qui se hoftibus 
patrtae adjangunt. Similiter lo- 
Ctttos eft Cie. de Amie. 17. Suni 
igiiur firmi si Jiabiiis eicoufianiss 
itigiudi; cujus gsmris ^fi magua 
ptuuriam Gsus Mcmet Geuus $ae' 
pe in Mftis commutantur. V. in. 
fra ad ^ 17, 6. Mox gersuiis VoK. 
9. et Lovel* 3. Sed Tibrarii , vi- 
dentes voeem gerenies ad praece- 
dens iugeuia referri nbn poflc» 
retulerunt ad altenim eju& gens' 
riSf qanmanimadverteredebuia- 
seaty respondere remotiori Lu^ 
cauarem exsuhs: atque ita g«ir#»* 
#/x prd acctttatiTO plurali accipi 
pouet* 

f . 7. (fuum iuieretusisseut irifa* 
enam exerciium a muiu9 iuier se 
muxitieil Praepositio defici t in Por» 
tag# ItaGronoT* infra emendan. 
dam ceatttit 27, 4^9 4» A? ctamor 
ah tergo audiius meium « ue iuierm 
cSudcreuiur cafitis^ fecissei, ubi a 
cafiris vulgo editar. Alta eo lo- 
co.vide. Uai tamen codici fidetfn 
babere nimis temerarium foret ; 
praesertim quum et «Iterttm in^ 
Iiivio -eaepiua obcurratl V. ad 
3» TOyxS^ Ceterufli iri/ariim eM§r* 



€iinm perperam Portug. et Hai 
▼erli. Fattllo ante etiam couiiuuis 
campis Leid. i. 

tnproviso tioftium adveuiu ohprim 
muntur] inprovise Leid. a. ex imm 
proviso Heamii Oxon. L. s. et C* 
Male, Cic. 9. ad fam. Ep. |o. 
Cafietta muuiia iuproviso aaveuin 
capta ei inceusa, 

Deleiisque eis, ad ipsius ohsidio~ 
uem omnes couversi] detectusquo 
ejus Vofl*. a. deteciisque ejus Lo« 
▼e1. 3. deteeiisque eis LoveL i. 
Klock. et.Haverk. Saepe ita la- 
psi sunt librarii. V. ad 4« <&> 9- 
Praeterea conversi suui Portug. 
Gaertn. et Haverk* 

{. 8. Nuucii missi suuijpactom 
que reditu promissum efl} To suui 
dcell in Vofll a. particuta que m 
Fragm. Hav. am. 1. Deindepfr* 
missum efi Gaertn. V. ad 3, 8^ 
4* c. 43) 6« et aliis locit sacpe. 

Scggmj aut vivum^ aui mor* 
iemm f iu potefiaiem daiuros] Vo» 
cula aut priori loco deeftin VolF; 
i. Leid. a. et Lovel. i. Tttin iu po*> 
ieftaic daiuros Portug. Gaertn» et 
Haverk. atque ita in Pal. s. se in- 
yenifle auctor eflGebhardus su* 
pra h. lib. c. to« 6. quodyeoden, 
modo dictum foref, quosaepe/i» 
conspeciu. dare in iVIftis iaveniri « 
ob^ervat GeL Burmann* ad Phae» 
dri 5. fab* 1, i5. V. etiam supra 
ad 79 4o, ir Integriores tamen 
codd. quibus tutius credi poteft^ 
hic in vulgatum conspirant, 

$• 9«. DusiikLafati^nim eomftiutf 



Digitized by 



Google 



ii6 



T. LIVII 



locat: cobtralieosqiie suos ex fuga palatos^ perTeBit 
ad^amnem, ruinis recentibus pontisy quem Tis a- 

1 1 quiEie abstulerat^ indicantem iter. quem quum mcer* 
to vado transiret agmen, fefliis metu ac labore tni* 
les^ increpans nomen abominandum fluminiSi ^^ure 
Acbtros vQCaYUj inquit. quod nbi ad aures accidit 
regisj adjecit extemplo atiiaum fatis suisj subfli- 



eMgreffum ohtrunemi] Campanlis- 
ditio detruneekt. GEBH. eominuf 
coHgreffus Fortug, a m. i.Fragm. 
Hav. a m, 2» etflfaverk.utramqae 
•cripturam janxit Lovel. 4* q^i 
comiuus coH^reffus congreffum ob» 
trkucat dedtf. eominus congregMS^ 
set sine aensu Hlocli, 

f. to. Quemvis a^eHahstutsK^t] 
Pal. tec. vis aquarum, GEBH. lU 
etPort. et Haverlf; cniod ferri pos* 
9et, si certiores codd. adsentiren» 
' tur. Namitaif^ffa#nomeromMlti. 
tadinis infra 24) 9)6. Aquae maguae 
his eo auHo fuerunt. 38» aS» 4* A» 
quae ingentes ep anno fuerunt* Ge- 
lerum meAequamvis una voce Ha- 
verk. PaulTo ante patatos ex fu» 
gaf tra}ectis vocibus Lovel.^. '^ 
fugaptttaHtes Florent. a m. 9. Ma- 
.le. V. adi, ityi, pervemt autem 
deficit inHarlej.9. 

*^ Indicantem iter^ Immo neganfem^ 
mit dcnegantem. Siclege. T.FA- 
BER. Doufattusvulgatum contra 
Fifibrum tuotur, exiftimans, sen. 
iumLivii eCfe, per rumas et ve- 
fttgia p^ntis cognitum fuilTey 
qna foret eundum. SimtliterGl* 
Waffe ad Salluft/Jug. S7. quum 
primo conjeciflet iHdignantem , 
vel inseeantem ^ tandem addit» 
nec editam lectionem admodum 
displicero, hoc 'modo': campi 
inundabantur, at pontis ruinae 
viam inter a(fua<i comtnonftra. 
bant. Gontra Gl. 7ac. Gronov. in 
Eeap, ad GavUl. Fabre(ti p« S6. 



•ptBatiif , Dovfatii expositionent 
ferri non poflTe ; si enim ruinae 
pontis cognoseendnm dabant iter, 
enr igitur Alexander eas \secntaa 
non efty et illae transivitamnem ? 
cnr^ si indicaffe iter nunc dixit 
Livitts» ftatim poft significat in.* 
eertum fuilTevadum? kX nonin- ' 
dicabat iter: At non potuit illao 
ire : at vagari cum multa aemm- 
na in ripa coactus miles ad qnae. 
rendum vadum : Livium itaque 
omnino velle indicare putat, ru« 
ptum pontem vetuilTe progredi. 
Fatetur tamen, paullo ulterius, 

auam decuit} Fabrum abiiffe ab 
[ftorum codicum omnium le- 
ctione, et Jubet, ut videat lector, 
an non scripseritLivius infician^ 
tem iter» ut scnsus sit, amnem per 
ruinairecentes pontis inficiatum 
fuilTe iter, sive oftendiffe, illac 
ite^r non coneedi. Sed codicea 
nulli aliqiiid mutant j nisi quod 
ite;r desit in Leid. a. et Lovel. 
1. ejusque loco inter praeferat 
Fragm. Hav. a m. i* V. ad 5, 37«^* 

$•11« (luum inierto vado ^rans* 
iret agmen , fiffus metu ac tahcra 
mites} transiret ^rum hoYeU %» 
Tum fusum wetu ac tahore Leid. a. 
feffum ac tahore BeLverli.feffum mcm 
iu et tahore Fragm. Hav. Mox ah^ 
itaminandum y pro ahominandum , 
Florent; nomenflumims ahominem» 
dmm Harlej. s. Deinde jfch^rons 
LoveL 9. «t 4* Forte duplicem 
lectionem'^rib#roj et jlchcron li. 
brarti in codd* ittis iaTOnerant « 



Digitized by 



Google 



LIBER Vni. Caf. XXIV- 



fti7 



titque dobias, an transireC. Tum Satimns minifter 19 
€x regiis pueris^ qidi m Mf$to diicrimine pericuU cun^ 
ctaretu^ interrogans^ ihdioat> Liicanos iBsiiiiis qiiae-^ 
rere locom. Quos *ubi respexit rex proeul grege iS 
facto yenientes , firingit gladium y et^ per medium 
amnem transratttit equumu Jamque in radum e-: 
greffum eminus r^ta: Lucantis exsul tcansfigit.. 



qnam ntramque hoc modo expti. 
nere «^flati sunt. V. alia exem.. 
pla ad3944»4- Nomen autemflu« 
mini» a Strabone *AXipw pro^ 
ferri 1. 6. p.256.^fAirroiiaPliBio 
3t 5. doeet Gellar. a. Geogr. ant.^ 
9« p« 68a« 

$. i^. Tum Soiintus mintft^r^i 
lllud majoria ali^quanto momenti, 
quod Soiimus in Soiinium depra^ 
vatuserat. GELEN. Po^/jm»s FIo. 
rent. S^o/ffrt «v Lovel. a. Sotfnius^ 
ut ante Gelenium edebatury Har. 
le}. a. Soiinus Heid. a.. etLovel. 4« 
Socinius Portug. et Haverlt. Soci' 
mus Voir. ambo. S$nmus Harle}. 
1. •SfM/f>NxHearaii Oxon«L. i. So^ 
iarnis eiusdem G. Reliqni Gelenio 
contentientes Sotimus, Insup er 
miniftcr ejus Portug. Gaertn. e^ 
Haverk. CMiwautem, pro Tum^ 
Lovel. 1. V. adEpit. Liv. 48. cir. 
ca fin. et mox ad $. i4» 

Quid in tanto discrimins fericu^' 
ti eunciaretur interregans'} Pli|ra 
bufus eeneris coHegerunt Hy- 
ckius ad Taciti a. Hift. ai. et Gor- 
tUis ad Epift. I. ad Gaesar. de 
rep. ordin. c. 9. DUH.^sftfi^ Ha« 
verk. V. ^d 38, lo, i* Tum r» 
tanto pericuti diseriniine Portng. 
sH tantopericutodiscrimine Haverk. 
Supra 6^ 17, i. /#i ipso diserimfne 
pericuti deftituat. ^einde interro^ 
gatusLeid,2. Moxverbissequen* 
tlbus indicans, pro indicat^Fragm. 
Hav. 



^t gfigle facio viuieuiis} Ita pr?« 
mum editum yidi in recensiono 
JUcensiana anni i5i3. atque in. 
de-in reliquis plerisque. Antea 
legebatnr Quek Mbi respexit*' Eft 
ita praefenint Voir» duo, Leid. 
duo^ LoveL i. a. 3. 4* Harlef. 
dno» Portng. Gaertn.Ulock. Ha- 
▼erk.Fragm.Hav. et Hearnii 0« 
xon. N. L. 9. B. ac G. Djei nde res^ 
pro rfjr.Klock. V.ad36, 9, 9. Tum 
procut egre ffcto Haverk. procut 
grege faeta Harlej. 2. Lucrettum 
greges foeminino genere ,u8ur. 
'pafley.notatNon.Marc. ea voce. 
faic tamen omnes alii codicesu*' 
no ore vnlgatnm defendunt. 

Et per mfdium amnem transmiim 
iii equum2 Tres priores voees' 
bniittuntur inFlorent. et per me^ 
dium agmen h^betGaertn. errore 
•cribarum. Mox enim quum ad-. 
datur, jam in vadum egreflum 
fttUTe, quum voruto transfigere- 
tnr , aMff#i«i legendum efle, :satia . 
•dparet. Non numquam scribae - 
tn Jns vocibus commutandis tur.. 
Ilfrnnt. V. ad 31,5^9. Fraeterea 
iransimisit equum Vofl*. 2. Leid. i. 
Lovel. a. 3. Portug. Gaortn* Ha* 
Tjerk* e\Fragni.Hav. 

Samque in vadum egrejfumemim 
nus veruto Lucanus exsut transfigit} 
Sfam in vaduUt Lovel. 3. S^mque 
im nffif/fMif Lovel.4* S^mqueinva^ 
dmm ingreffum Fragm. Hav. a m. 
u egredi in tradum^ ut egredi in 
fontmi imimmiumi in attitudinem.' 



Digitized by 



Google 



di8 



T. XIVll 



t^l&pfttt^ ^Ad® cu*^ mhaereiite telo corpus ezamme 
detullt amnis in hoftijuBi praesidia. Ibi foeda lace« 
riatio corporis facta. namque^ praeciso medio, 
partem Gonsentiam misere; pars ipsis retenta adlu- 

iSdibrium* qu^e quum jaculis samque procul incefle- 
retur^ mul^r una^ ultra* humanarum iranim fidem 
aaevienti turbae inmixtai ut parumper auftinerent 



Liv. ics 39, 4- Sgrtdi inde im pa*, 
cuta stchrvmqm^fopidiRammnifim 
nes SammUmprMbtreni, 96« 44« ^ 
^U9d uhi 9gr$j[us Scipio in tttmuinm 
aHimadvMii, 40, 99, 9. Quantum 
in aititudinem igredithantur. De- 
iiide Lucanus exsni vemt» trdnsfim 
git Voff. 1. Leid. 9. et Lovel. 1* 
v^ntoLucanusexsultansfixit H^r- 
lej. 9. et editi Aldo pnores. #s* 
9ul transfixit Lovel. 4* 

$. i^. Cerpus exanime detutit 
etmnis tn hoftsum vraesidia) Vox 
exauime dceft in Voir. 9. quemad- 
modum etiam praepositio in ez* 
•ulat a conteztu Florent. in quo 
tamcn manu aptiqua inter ver. 
fus adscripta efl;, Paullo ante 
tftm^ pro eum^ Lovel.3* et Gaertn. 
Contrario modo moz peccatttm 
vidimufi ad $• 19* In verbis se* 
quentibus taceray pro ttieeratiof 
cft in Haverk. 

Praeeiso medio partem Consenii- 
mm misere}praescijfo medio Ha verlc. 
De rerho praeeidere v.viroft doctos" 
ad Ovid. Epift. 90. Her. i43. De. 
indc Coj-m/fiiiMGaertn. etFragm. 
Hav. a m. 1. Conseientiam Haverlc 
V^ supra hoc cap. ad {. 4- Tum 
MwrififrGaertn. moteidtui^riumy 
pro ad tudiMumf Portug. ad de* 
Jubrnm Haverfc. 

$. i5. Uttra ttnmanamm irarum 
fidem} Poteft ezplicari, ultra. 
quam credi poteft numanam iram 

Srugredi. Malimi tamen finem, 
uiUnus i7i C t* J Non s§tnm fOm 



iHumf virum eiiam ttummnum fff* 
iramoremperosus» 94« C3*] Uttrm 
verao affoctioms modum, !• FB. 
GRON. Fides et :ffiir> saepe in 
Mai$ commutantur. V. supra ad 
a,94,6. 4» fi»8, t. 8t4v 9*^t c. 39, i5* 
(* 37, 96, 1 1. 38f i&, 10.) Quare ai 
codd. ita l^endum efre auctoret 
totent, Gronovianae conjecturaa 
aubscriberem; nunc vero, illit 
invitifi » nihil mutandum cenaeo. 
uttrafidemt ut apnd Suet. in Caea. 
57. Laboris uttra fidem patiens 
erat. apud Juftin. 9, 6. Quae non 
modo uttra spcm gorendi^ verum 
wiiamuttra geftifidemperacta sunt, 
et apud Valer. Maz. 3« a^ 94. £7. 
tra fidem veri excedere judiemri 
poffent. ubi etiam unus codez 
uttra finem. Gl. Dufcerp etiam vi« 
debatur» vulgatuin commode ez« 
poni polTe. Geterum exuttra kum 
manamm rerum Rlock. uftra tku* 
manammrerum Leid* 9. Lovel. 4. 
etFragm. Hav. a m. i. De nsu 
autem vocis uttra hoc sensu, ei« 
que obpositarum ^pfVr^ vel intra^ 
r. Gel. Burm. ad Albinov. Eleg. 
i^d Liviam v.So. et Duker.ad Flori 

Coirpore regio utcumquemulcimia 
se suos redemturam ] Ita fiere ha* 
bent libri. Sed D. EraamugRo. 
terod. praeceptor nofter mutifm» 
io leffendum nos olim adnionuiu 
GLAR. Glareanui Eraimo prae. 
ceptori suo placuiflTe ait, hoc ia 
loco pro muttato legendum cffe 
tpuiHmev* At Gibereuta qiioq«e 



Digitized by 



Google 



LIBER YIIL Gap. XXIV. 



211 



precata, fleiis eSt, virum siH lU/erosque captos apud ^ 
boftes e£e: sperare^ corpote reffo lacumque mulcato se 
suos redemturam, U finis iaoeratiom fiiit. aepultum- ifi 
que Consentiae, cpod membrorum reliquum fuit, 
cura mulie^^is unius: offaque Metapontum ad hoftes 
remiiTa} inde Epirum devecta ad Gleopatrfun uxo-17 
rem sororemque Olympiadem: quarum mater Magni 



locatas eft proMUone (i4J Q»« 
imtmrkm C* FiU$nus iia e/l muliu^ 
tus9 uiuiammmiserii. SIG. PaU 
•ee. mutitato^ quod plaettilTe re^ 
f ert Erasmo Glareanus f mihi non 
item. Mox e. «7. Intir se muUtU' 
ti ifsi virgis. Vel leeendum eft 
muUau. Sic habet Pal. pr. 1. 99» 
9. Ustaribus urius iudiguum in 
uMlum mutgatts» lege mutcatis. 
GBBH. mutsat9}nc legendumes- 
fie, dudum censnit Lambin. ad 
pornel* Nep. Hannib. 7. Infra c* 
279 6« Mulsati virgis» Muttan 
taepe male seribi pro Mutearst 
obaerrarant Victorins ad Gic. 
Brntum as. G« Fabric* et alii ad 
Terentii Eun. 4) 7» 4- ^t Gudius 
ae Burmann. adPbaedri i. fab. 
. 3. DUK. MMy/^/af«Portug.Gaertn. 
et HaTerk* mutstate Lovel. 1. 4* «t 
Leid. a. muttat§ Leid* 1. Florent. 
iiOyel. 9. 3. et Fragm. Hav. mut^ 
sat9 reliquiy ^^omodo etiam^ boc 
aliisque Livii locisj at et illo, 
quemSigonins laudavit, Cicero- 
feiis leeendum elTe, monuit Lip« 
sius ad Tacit. 1. Ann. 39. V. et- 
iam, quae infra notantur ad 289 
3o, 19. (•4<S7»4«) Ceterum n- 
trimqueVeld» ^. Similiferemodo 
variant codd. supra 5, iS, 1. et in- 
fra 10, 149 19. Deinde ss suosque 
redsmturam VoiT. 1. se sups redtm* 
#MriiHarIe|.9. 

$. 16. Is finis taeeratiwr fuit] 
^s fiuis GtieHn. V. ad6, 1,8. ta- 
teratinfuit Fragm. Hav<a m. i. 
iaseraiiauis /aii# Portog. et Ha« 



Terb» et ita Pal. tee* praeferre « 
infrja monuit Gebb. ad cap. seq. 
$.6. Sed nihil matandum. >ifiii /o. 
sereaioui^ ut finis pfutati^uiius^ 
de quo v. ad 9» 3o» 9. Litera s in 
fine vocis repetita eft ob simili* . 
fndinemliterae initielis voois se- 
qoentis. V* iupra ad 4» 33^ 1 o. 

Seputiumqus Consentiae^ qwtd 
membrwrum retiquum fuit} puum 
moz addatur oja ^epulti A.lexaQ. 
dri Metao9niumremijfafu\f£e^ pa« 
tet, sepeiire hic pro cremare po- 
ni , de. quo larga manu egernnt 
Bosius et Aagafiin. vanStaveren 
^ad Nepot. £am. i3» 4* quos^ue ijj. 
si eo locplaadarunt. Sed m jiri* 
mis huc facit locus Juftini a Gu« 
per. ,1« Obs. 7. laudatus ex 8^.4* 
ISetto eonsumtorum eorpora ad «#- 
putturamreddidiif retiguiasquefu* 
uerum uf ad sefuteta majorumde» 
ferrenty utiro ioriatus eft* 



Offuque Meiapontum ad hoftes r#. 
miffa'] Literis, quae olim per« 
petua scrie scribcbantur,^ per- 
pmm in voce^ suas diftributis 
oya qui n aponium praefert Leid. 
1 . Tum ad Jkoftem remiffa Portug. 
et Haverk. quod ferri polTet» si 

Sravioris auetoritatis codd. pro 
ac iectione ftarent. V. ad S, 5o, 
9. ad koftes remisii Hearnii Q. 
xon. G. 

{• 17. Inde Epirum devteta ad 
Cteopatram uxorem 9 sororemquei 
ludo in£piramWn$m, Hav. a m^ 



. I 



Digitized by 



Google 



£^0 



T. LIVII 



iSAlexandri altera, soror altera fuit. fiaec de Ale- 
scandri Epirensis triftt erentU) quamquain Roma- 
no , bello fortuna eum abstinuit^ tamen^ quia ia 
Italia bel],a geilit^ paucis dixilTe satis sit. 

1 XXV. Eodem anno lectifternium Romae, quin* 
to pofl; conditam urbem, iisdem^ quibus ante^ pla- 

2 candis habitum eft Diis. Nori demde consiiles jus« 
8U populi quum misiflent, qui indicerent Samniti- 



^i Verum praeposiHo addita ^ide- 
tor ex grammatici sIoflTa aut expo* 
•itione^aui peiciebat, Livium ex» 
•mplo atiorum optimonim seri- 
|»torttm saeptus praepositionem 
omisifle , ubi eam ex ai^is snare 
praeoeptis ac regutis neceflTariam 
putabat. V. infra ad 3S, 4i, 6. in 
Efirum Portug. et fiaveirlt. Sed 
lii Ubrarii npn adsecnti sunt com- 
pendium scribendi i^« id eft indi ; 
aut certe notam voci additam non 
animadverterunt, V. infraadio, 
so, 6. Deinde evteta Gaertn. r^^ 
ffecta Lovel.4* et Fragm.Hav. So- 
lent verba cum vocuUs d§ et r# 
composita paiTim commutari. V. 
ad^, lo, 6* 

$. i8. Peittcis dixijfe satis siflpau" 
ea dixiJfeVorU et Ilaverk. Fruura. 
Supra 7,37, la. Paucis mititesad' 
Uortatus ad eafira ^hfuguanda du* 
X €*t, Deinde sufficiat^ pro satis 
fiij LoveL 4* c[uod sine dubio 
iterum/ex glolTa recepturo^ eft. 
Similemgloffam sf|pra notavimus 
lioc lib. c. 9^ ib* 

$, 1. Ptaeandis ttahiiiem efi Diis'} 
T6 efi deficlt in Lovel. a. hahitum 
. $ft de his praeferunt Flor*nt. 
£eid. 1. etGaerth. Sed ineorum 
primo litera h poftea extrita eft, 
ut sit deis^ quomodo etiam prae* 
fisrunt VoIT. i. Lovel. 1. 1. Harlef.' 
1 . Portug.Haverk. et Fragm.Hav. 
y. ad lo, 409 13. lA vlsrbis prae- 
cedentibus ^f x quihus^ Hfi/eljovel. 
a« iisdmf a.quibusstmtt iilDekian. 



$. a. Novi deinde eonsutes js^ffte 
poputi quum misissent ] Novi eou- 
sutes deindeVoff» 1. Leid. a.Lov. 
1. Portug. etHaverli. Tumquum 
inijfeut Gaertn. quum juffifieut Ha- 
verk. Verbis fcquentibus iudi" 
cereut hettum Samnitihusy traiectis 
Tocabttlis^ VofT. 1. Leid. 9. Lo« 
vel. 1 . Portug. et Ha verk. 

Et (psi majore couatu'} Prima 
vocula demum adparuit in Fro-> 
bcn. ed. anni i535* Eam autem 
non modo^nores ignorant, sed 
etiam^ st forte Harlej. 1. exci- 
pias»^ ex quo nihil in excerptis 
notatum video , reliqui omnes , 
quibus utor, scripti. 

Nihit tum animojtate agitantihus 
accefferunt auxitidl nihit cum ani" 
mo tate agitantibus Lovel. 4* ^^ 
Haverk. De locuti^me rtf m» animo 
agitare v. Gortium ad Pseudo- 
Sall. £p. a. ad Caes. de rep. or. 
din. c.>si,4« -^lilti tamen ea Li- 
vium usum^non recordor, qui. 
potiu8velSiropliciterii^rVar«, aut 
agitare animo et in animo dixit. 
V- ad Liv. s5^ 36, 5. et ad 44^ i^* 
1. quare et hic vulgatum^ prae- 
fero. Paflfim vero cuui eX tum ia 
MHis confundi, toties jam diftum 
eli., ut repetere pudeat* ^' ^^ ^* 
pit. Liv. 48. circa finem. Praeter- 
ea nil tum animo Harlej. 1. V. 
ad 65 fyOf 3. Vox aatem tate per- 
pcram defieit inLoveL a« 
. $. 3. Quihus gentihus nikil ad. 
§am diim cmu Romano popmiafue^* 



Digitized by 



Google 



LIBER VIH.: Caf. XXV- 



tt3f 



bus beUum; et ipsi majore conatu, quam adTersua 
GraeqoSf cuncta patabi^nt; et alia noya nihil tum 
animo tale agitantibus accelTerunt auxilia. ; Lucani3 
atque Apuli^ quibus gentibus nihil ad eam diem 
cum B.omano populo fuerat^ in fidem reQeriinty 
arma virosiqne ad bellum ^ollicentes. foedere ergo 
in amicitiam accepti. Eo(^em tempore etiam in4 
Samnio res pro^ere gefta. tria oppida in potefta* 



r^t ] fu$rant ^ ^escio quo sidere 
adflati, praeferuat optimi. codd. 
JFlorent. Leid. i. et insuperilar- 
Jej.a. etGaertn. 

Infidnu v§n$runt}fid€m invinerunf 
absurde Gaertn. Supra 8t a> i3u 
^lui nen fo$dere, s§d ftr dtditionem 
infidsmvenijftni. ubi in uao meo- 
rum codicum eadem erat vario- 
.tat lectionis. Similiter tradere in 
fidem^^^^l^ Non in strvituttm^ 
s$d infidgm tunntj nos tradidim/is. 
37» 45, 3. Jsiae eiwltates in fidsm 
€onsuUs ditionemqus ppjf^U Romani 
sese tradebant. ^, 3.i^ 3. (Inum in 
fidem Jckaeorutn tutelamque /. 
Quinctius et ^omani Laconicae orsf 
eaftetta et vic^es ,tradidijentn in fi' 
dem dedere Auct. Epit, Liv. 49*. /« 
fidem popuii Romani dediti. ,Cet^* 
rum verba arma virosque etc. 1«. 
fioteftatem venerunt dcsuntinPor- 
.tu£. cujus codicis librario inpo« 
•uit vocis venernnt repetitio. V. 
infra ad 9, 1 1» 1 1. 

Foedere ergo in amicitiam acce» 
pti ] Becte. Nam aut foedere aut 
deditioneinfimicitiamveniebant, 
Sic enim supra Choc lib. c. a, 
i3. ] Campanorum aliam conditio- 
ttem ejfey qui non foedere ^ Sfd per 
deditionemj infi^m venijfent. SlG. 
Pall. duo recepti.'Q. 27. habet Pal. 
sec. Praesidia in toca munita re^ 
cipere, GEBH. recepti etiam Lov. 
3. Sedy' nihil mutandum elTe, 
docu.it Gronovitts Bunra ad 7,399 



eSLlik 



igttur etiam , pr^ ergo^ 
ou. a. quae varietas saepe ia 



v'ofl 

Mftis obcurrit. V. ad ai> 40, 6» 
Tum inamicitia ac€eptiLeid,2, et 
Lov«L 1. Saepe quidem optimi 
^criptores ncgleierunt regulas^ 
quas de conftructioiie praeposi- 
tionh in modo cumquarto» mo* 
]docum textocasu de^erunt gram- 
matici, v. ad (. •eq.r bic tameipi 
aliorum omnium codicura con« 
.sensus uni illt atque alteri iideni 
abrogat. 

$. 4« ^f^*^ oppida in ppteftatem 
venerunt2 impoteftatevetterunt Florm 
VolT. 1. Leid. a.Lovel^ 1. et Poiw 
tug. quod ob codicum auctori« 
tatem ferri poteft, Naioi ita et- 
iam in conspectu venircy aeque at« 
que in consvectum ^ in usu efle» 
infra videbimus ad Livii 35 ^ 37» 
4. (* V. ad'8, aoy 6.) Addita vo- 
ce» quae in reliquis deea» sis 
poteftatem^porro venerunt dedit 
Gaertn. Paullo ante trajectis vo- 
qabulis in Samnio res etiam- pro' 
epere geft^ habent Leid. a* etLo. 
.vel. 1. 

Attifae^ Cattifaei Ruffrium} 
Jittipltae Hearnii Oxoo.N. Mtifet 
Flor. Jttife Leid. 1. Gaertn. et 
Fragm. Hav. Miffe Haverli. Atife 
W. 1. et 4, Atifoe Voff. i. Mifde 
Leld. 2. Atfide Lov. a. Sed, Attifae 
verum elTei evincunt, quae ndtan^ 
turadSilii luL 8> 536. et adia, 
.536. Adde Cellar.a.Geogr.ant.9*]^ 



Digitized by 



Google 



sas 



T. LlVIl 



tem Tenenmty Allifae, Gallifae, Rnffiriam: aliusqae 

ager primo adrenta consulnm longe late^e eft per« 

5 raftatus. Hoc bello tam prospere commilTo, alteri 



Sti. Similet antem aliot^ue no- 
Vot erroret librariorum in bu- 
jot oppidi ortiiograpiiia infra ▼• 
adgyBBy i* i%y i3i 6. c. 17,7.01 c* 
tB^ 5. Tum CaUifit Leid. 1. GaerU 
iier* et Fragm. Hav. Catiiffe Ha- 
▼erk* Caiift Lovel. 1. a. Catifo§ 
VoiT. 1. Catiffi Portug. Caltfdi 
Leid. s. Caprifai Florent. Cari» 
fhri LoYel.4. GaiUrifi Harlej. s. 
Verum hnjut oppidi alibi haud 
temere mentio obcurrit. Deinde 
Jlmfrittm Florent. VoiT. 1. Leid. a. 
Lovel. 1. Harle}. 1. Fragm. Hav. 
«t apud HearniumOxon.N. i?i»/w 
/inm Gaertn. Haverk. et Heamii 
L. «. Rmfium VolT. s. Leid. 1. Lov. 
9. et a m. s. Lovel. S* ( in quo 
a m. I. exftitit Rtifimmqmi) ut et 
apud Hearnium G. ef in margine 
n. Rmfrum Lovel. 4« Peflime tri. 
um oppidorum nomina hoe mo« 
do exbibentur in Klock. ^lfaecaU 
4iy Ferarium. Cloverius 4. Ital. an- 
tiq. 8. p. iioo. Rmfrimm illud op« 



)pidum elTe eziftimat» quod VirK. 

7. Aen. 739. Rmfoif et Silio Ital. 

8, 568. Rmfrai vocatur.. Verum 



non modo Vir|^ilium auctoritate 
' codd. v,ett. ex Silio emendandum 
elTe N.Heinsiut ad d.I.Silii do. 
cuit, ted etiam Cellariut Rmfri- 
mm et Rufroi^ diversamm nrbium 
nomina efle indicat s. Geogr. ant. 
9* Nam p.544« Rufras inSnTiinio 
receniety pag; vero BB^. Rmfrimm 
inHirpinis, Kt jta jam anteCeU 
' larium flatnit etiam Holflen. An- 
aot. ad Cluver. Ital. ant/ p. 970. 

Mimsqn» ager prtm^ advinim 
€9nsmtmm Somge iaieqmi ejf perva» 
fiaius'} Atiftisqmi ager habet ed. 
Andreae. GEBHARD. atiisqutig 
Klock. Altifimmqui agir Portug. 
Mifusqu» agir ed. Kom. anni 
1479. rarm. Tarvis. utraque 1 et 
aliae aetatt pt^ximw* jUifiuimS'- 



qm afiT edd. Ven. anni i495« ku 
censianae» Ittogunt. Ald. et aliae. 
Sigoniut in cod. suo invenerat^ 
impoiifiatimviitertmi Catifaef Ruf» 
fim/mi^ Miffimmqtti. jgit jmma 
mdtfimim^ ut in prima ed. Schol. 
monnity eaipqna lectionem jn 
contextum recepit. Poflea Scho- 
lion illud expunxit, et edidit 
jfttifae^ Cattifai^ Rmffiumqui. A^ 
girprimo} nuHa Mutatae senten» 
tiae ratione reddita. At codicam 
plemrumque et opttmomin le« 
ctioni adhacrent vulgatum ter- 
VO9 et ^eratimm agrum intelligo 
reliqunm Samnittm« eam Samnii 
partem, quae cnm tribus his op- 

gidit non venerat in fioteftatem 
iomanornm. Tum pritmo iviutm 
iomlsmtum Voff. i. et Lovel. 1. pri^ 
momdviHim comsmtisY of£.%, Leid.i. 
Lov. 3.4« Portuc.Haverk.Gaertn. 
et, tefte Hearnmy Oxon.L.' i.B. 
ac G. Sed male. Nam praeter il- 
lud bellum, quoGraeci obside- 
bantur, cuique Publiltut pro 
contiile praeerat, non aliud ge- 
rebatur, quam cum Samniti6ut9 
cui ambo contulet praeerant. Ce- 
teroquin Livtus, ut temper toIi« 
tut eft, addidiffet, cui eomm 
bellum Samniticum eveniffet: 
tupra etiam novi contulesy non 
aHemtereomro, SamnitibusbeU 
lum indixiflfe, et maiore conatu, 
quani adversut Graecos , cuncta 
parafl^e dicuntur. Alibi etiam 
taepilTime compendium €oms. vel 
ri>/. male librariot expotuilTe) 
infra videbimas ad 10, iO| a. 

{. 5. Boe hitto iam prospon €om* 
miffo} Id eft, tam pro*pere in- 
cepto. V. infra ad 14,4,8. jvrojPi 
coMiw(^« perperam Florent. Forte 
scriptum fuerat frospo vel pro» 
sp*i; quod, omifl*a compendii 
aotar in H^^ mutare proclive 



Digitized by VjOOQ lC ^ 



LIBER VIII. Caf. XXy. 



S23 



quoque beUd, quo Graeci obsidebamur^ j^m finis 
adcjrat. nam^ praeterquam quod, interseptis muni^ 
mentis hofkiuiii, pars pani abscifla erat^ foediora 



fuit. Non muUiiiii dimmili erro- 
re pro prosp$r§ datum eBLpr^ipg 
•upra 7, 11,4. ubi ▼ide.<*28,24,3.) 

jfiitri quoqitf befh^ quo Grmt^ 
€% ohsiMamurt jam finis adtrat} 
Pall. duo ahtrius quoqus bgUi, 
«t paoUo ante Pal. sec. Is fiuis 
iacsratiouis fuit. OEBH. attsrius 
quoqu€ pelli etiam Voff. 2. et Lo- 
Tel. 3. V erum ut ^upra cap. praec« 
§•16. fims tacerationi praeferen- 
dum dixi alteri ilii tacsrationis j 
ita et boc loco praeftare puto 
attsri hottofinis aairaty quodnon 
optimi tantum, ted et reliqni a* 
lii codices tnentur. V. eoloco 
notata» quoque atteri Mto, babet 
Leid. I. ifetto quoque atteri Herlei» 
s. et editi ante Alduni. attero quo' 
que httto Gaertn. Antiquiores 
scrrplores, et quieotimitari so- 
lent» ita locutos ef£tt et casum 
•eeundum ac tertium ^ocis atter 
extulifle atteri et attero , Tel a/- 
terae genere sequiori , observa- 
Tit Votf. 6. Gramm. 6. attamen id 
bicscribaelibrariotribuo, qupd 
Li^ius antiquata baec numquain 
captayeri t. Qeteruii) quo betto oh- 
sidebantur\off.%. et Lovel.3^ 7«9 
et itti obsidehantur Lov. 2, Sed per 
Graecos inteliiguntur Pala^polita. 
ni . quos eodem nomine supra 
'adpellaTit c. 22. c. a3. et infra 
boc cap. ac cap» seq. 

Fraeterquam quod^ interseptis 
mtenimentis hofiium , pars parH 
Akscissa erat] pofiquam quo4Vof£. 
%• etLoTehS. in quorum priori 
tamen et alterum pro variii le« 
.ctione adscriptum erat. praeter^ 
omiflis quam quod ^ LoveU.^. 
fraeterquam quod supra inluflra- 
,tum eft boc lib. c. 22, 2.^ , Tum 
interceptis munimentis hpfiium 
Xeid.2. et Haverk. qui error ex 
niinus di^ncta dictantis pronan*^ 



ciatione facillime nasci potuit.' 
y. snpra ad 3, 23^ 3. (• 25, 3ii, a.) 
Eumdem in boc ipso verbo er- 
rorem ctiam supra notivimus ad 
6, 9> 7. interseptis thouumentis ho» 
fiium Lovel. 4. De boc saepius ■ 
obvio scribarum lapsu v. ad 4^ . 
10, 6. Dicendo interseptis munim 
mentis hofiium indicat id,> quod 
extulit supra c. 23, 10. gam Pum . 
htitius^ interFataepotim Neepotim» ^ 
jqu^ tocn opportuno tapto , dire» 
merat kofiibus societatem mutui 
auxitii, Deindc abcisa Leid. i. 
^ abscisa Florent. VoIT. 2. Leid. 2« 
Lovcl. 1. 3. Lovel. 2. a m. 2. Por- 
tug. Gaertn. et Fragm. Hav. a nu 
1. ut edd. Rom. anni 1472. ao 
Parm, Neque aliter in Thuan, 
membranisse reperifle, leftatua 
eft J. Fr. Gronov. in prima ed. 
notar. ad 44, 5, 5. ubi eamdem 
vocem permultis locit» quibua . 
eam vnlgatae edd. amiserant, 
reftituendam docuit; quorumin 
tepetitis curis pleraque omisit^ ^ 
alia plane muuvit* Sed vera eft 
Doct. Aratzenii observatio a^ 
Aurel. Vict Epit. de Caesar. c.23^ 
3. abscisus a veteribus adbiberi, 
si de parte aliqua corporis hii,» 
mani detruncata mentio fiat, 
dhscijfus si de aliis rebus sit ser- 
mo , quae vi aliqua abrumpun* ' 
tur, vulgatum non erit mutau'- 
dum : a quo tamen optimi codd« 
discedunt. Tandem ejfet editio- 
nes Aldo priores, qui consenti- 
entibus scriptis pk>im^s reposjfiit.^ 
eraim # 

Foediora atiquanto intrm mttras 
ifx, quihus koSis territabat^ pa^^ 
jtiebantur} Videtursttspectum et- 
se verbum jitf/Miui/ifr, mum i« 
dem mox sequatur^ et satis com- 
mode hicintellig^ipoint. Scribe, 
foediora afiqutmu itUra murot iis^ 



Digitized by VjOOQ lC 



^^4 



T. LIVII 



aliquanto intra muros iis, qxiibus hollis territabat, 
6patiebantar:,et Telut capti a suismctipsis praesidiis, 

indigna jam li]>eris quoque ac. conjugibus^ et quaa 
7 captarum urbium extrema sunt , patiebantur. lta« 

que quum, et a Tarento et a SamnitibuSi fama es- 
, set> nova auxilia Tentura, Samnitium plus, quam 

Tel- 



ptihms hofih t$ftltahat ^ ei^ Vitui 
^apii a suismei ipsi praesidiis, im- 
dignaim tiberis quoqae ae conjugi» 
hus^ 9i quae captarum urbium ex» 
irema sunt^ vaiiebantur. J. FB. 
GRON. KlocJiius etiam vocem 
peuiebantur priori Ipco linea in» 
ducta deleratv, indicansy ut vi- 
detur, eam ejiciendam eflV*. £t 
sane, ai id codicum auctoritate 
firmaretur, non intercederem, 
Verum nuncy quum in iis omnr- 
l>us conftanter supersit, eam ex- 
pellere non audeojf quod enim 
inox repetatur, non satis cauITae 
praebet^ cur controversiam ei 
moveamus. V. supra ad i, 3, 9* 
Praeterea ini'* muros^ id eft inter^ 
EoveU s. V. ad 5, 97, s. Deinde 
qui kofiis ierriiabai fortu^, etHa» 
verk. quibus kofiis recitabat Gaert- 
11 er. iientabat Veitb.] Verba au- 
tem paiiebantur^ et vetui etc. sir. 
hium extrema sunt exsulant a Por. 
tug. cui errori ansam dedit vo* 
cis illius vaiiebantur i-epetitio. 
V. infra aa 99 ii, ii« 

$• 6. Fetuii empti a smismet fp» 
sis praesidiisl* Ita Glericut edi- 
dit, invttisommbusscriptisy qui, 
pullo dilTenticnte , leguntM/«/, 
quod reftitui* dimiliter etiam 
non semel Dan, Heinsius in Elze- 
vir. ed. crravit> aliisque erran*. 
di canffa exaitil, utmonui supra 
^dByiii 7« vetut rtffri Haverk. vet»- 
ut rapiim Harle].a. V. ad 6, «3, 
6* Praelcrea Gl. Ant. PeriEon. 
cd margiDCinLivii monuiti haud 



dubie scribendnm elTe a sutsmet 
ipsi praesidiis ; quomodo etiafa 
Gronov. §. praec. hic legebat* 
SaepilTimeLivium et alios opti« 
mos scriptores hoc modo locu- 
tos effe, haud diffiteor; quum 
tamen in vulgatum conspirent 
membranae omnes, iis invitis 
formulam illam loquendi revoca- 
re audacius videtur. V. ad 9, 19, 5« 

r Indifna jam tiberis quoque a$ 
^onjugtbus} Gorruptus locus. Scn- 
sus Livii fuerat : iWf/^Ma jam ti^ 
beris (non intelligo naldafy sed 
libera c^pita) ei quae^ captarum 
mrbium extrema sunty patiebaniur^ 
filiis ac conjugibusfiupraiis» Haec, 
opinor^ sunt a mente non pror- 
sus laeva. T. FABEB. Alii for- 
taffis aliter iiidicabunt* Nam lo- 
cus sanus ea, Eadera y quae in- 
digna liberis ac conjugibus pa- 
tiebanturt sunt captarum uroi- 
um extrema. Virginius, cujusfi- 
liamAppius decetnvir ffupro de« 
llinaverat, apud Livium 3» 4?« >• 
Quid prodeje^ si incotmmi mrhe, 
quae capta utiima fimeamur^ tibe» 
ris suis sint paiienda ? Idem Lo» 
crenses a praesidio Romano pas* 
80S fuiffe narrat 99, ^ 8. In cor» 
•pfMra ipsorum y in conjuges 9 im ti^ 
herot infanefae confmmetiae ediiae* 
Nec necfeffe effc putOf pro jam 
«um Gronovio scribi in. DUK. 
Locum corruptnmeffcFabro ad« 
•entior. Vcruroi siitacmendan- 
dum censuerit) quema^modum 
«testtm.Livii «ffe dixit» nimium 



Digitized by_VjOOQlC 



LIBER YIII. Cap. XXV. 



22S 



vellent , intra moenia eSe rebantnr : Tarentinorum 8 
jnrenttttem y Graeci Graecos, haud minus per^ quos 
Samniti Nolanoque^ quaiti ut Romanis hoftibus 
resifterent^ exspectabant. Poftremo leyiinmum ma- , 
lorum deditio ad Romanos yisa. Gharilaus et Nym- 9 
phius^ principes ciritatis^ communicato intc;r se' 
consilio^ partes ad rem agendam divisere^ ut alter 



a Tnlgata l^ctione AUcettiffey 
nullum eli; dabium. Sin, quara- 
tionc loco male adfecto subcur- 
rendum sit, addere omisit. In 
scriptis parum aut nihil.auxilii 
eH. indigt^tt cum libtris quoque ae 
coHJMgibus habetLovel. a. iHdigHtt 
fum libiris ac conjugibus Harlej. 
aJHdigna ac tibtris at conjugibus 
Havcrk. iudigfia jam tib$ris quo- 
^ue conjugibus Lovel. i. indigna 
jam liberis quoque et conjugibus 
Voir.a. et Lo^i.3. nc 4. indigria 
jant tiheris quoque a conjugibus 
fjeid. 1. Sed ultima litera tov ac 
ibi intereepta ell a prima tocis 
sequentis. V. ad a3»8., 9. NihiL 
itaque propius video, quam ut 
"vei cum Gronov. ad $. praec. le- 
gamus indigna in tiberis quoque ac 
€0HJugi6us} ut ita vocula jamndk» 
ta sit partim ex ultimis literis 
praecedenti8ffiiigM0,. male repe- 
titis, partim ex illis juncta prae- 
positione in. Vel cum Doujatio 
indigna jam in tiberis ac conjugi» 
hus 'y ut praepOsitio in clisa sit 
ab ultima litera vocis jam. V. ad 
1O9 i3, 3. Pi^aeterea mox quae 
eaptarum urbium ejfe sotent ^ pa» 
tiebantur Harlej. a. Supra 1, 29, 2. 
Favor 9 quatis captarum (Jfe urbi* 
ttm sotet. Sed reliquos nihil mu- 
tantes sequi longe praeftare pu- 
to. Fer captarum urbium extrema 
liic Aupra mulierum similiaque 
intelliguntur, 

{. jJ Quum ef o Tartnto et a 
Samnitibus] quum a Tartnto et a 
Liv.Tom.lV.F.lL 



Samnittbus LoveLa.Harlef.^a* et 
Fragtii. Hav. quum et ab Tarento 
et ab Samnitibus Portug. et Ha- 
verk. quum et Tarknto et Samniti» 
bus Lerd«a« 

Intra moenia effe rehanturi PalL 
duo intra moenia exercebantnr» 
GEBH. Similiter ctiam VoflT. a* 
et LoveL 3. At intra moenia effe» 
rebantur Harlej. 1. Livio amatum 
verbum eft rebantur^ quod saepe 
vario raodo tfcribae corruperunt* 
V. infra ad 27, 25» 11. 

§. 8. Tarentinorum juventutem^ ^ 
Graeci Graecos'} Tarentinos Grae- 
cos Palaenolitani Oraeci exspe- 
ctabant.Tarentum enim Laceda^- 
moniorum colonia fuit. Juftin. 
3, [4.] SIG. Duae priores voces 
maleomittunturinLovel.4. Tum 
Graeci Circeos pracfert Harlef.a. 
Tarentinorum Graeci juventutem 
Graecos Portug. et Haverlc. Mox 
Samni NotanoqueVott. 2. etLovel. 
3. Tum Romano fioftibus Gaertn. 

Poftremo tevijfimum matorum de* 
ditio &d Romanos visa) Poftremum 
Harlej* a. Deindc novijfimum ma^ 
tofum Gaertn. tevissimi matprum 
Leid. a. 

$. 9. CfiaritausetNymphius^prin» 
cipes civitatis^fommunicato interss 
cousitiol Ctaritaus LoveLa. Por- 
. tug. Harlef. a. et Haverk. qui si- 
militer hoc et cap. seq, praefe- 
runt^ nisi quod uitimut deinceps 
semper Caritaus scrlh aUCkariteus 
LoveL 1. Ctkaritanus Qatrtn* Sed 
P 



Digitized by 



Google 



s^$ 



T. LIVU 



ad imtieratorem Romaiiorum.traiisfugeret^ alter sub- 
sifteret ad praebendam opportunam consilfo ur- 

tobem. Charilaus fuit, qui ad Publilium Philonem 
renit; et, quod bonuthy fauftum , felix Palaepolitanis 
popuioque Rotnano ejfet , tradere se, ait, moenia fta^^ 

»» tuijfe. Eo facto utrum ab se prqdita, an servatai pa^ 
tria videatur, in flde Romana positum ejje. sibi priva^ 



h\ poftca vulgatiiin recte servant. 
Tum MimfhtHs Voff. 1. et Lov, 3. 
EHftus Lovel. a. Deinde conthato 
initr si coHsUio Haverli. qui er- 
ror liatus ell ex non intellecta 
acriptura compendiaria coUaio, 
id eOi cotHmunicato; unde etiam 
factum eft, ut comis et communis 
commutentujr. V. ad a5, n, 9. 
{foacto iuter se cpncitio Vcith. ] 

Fartts' ad nm agendam divistre} 
Frima vojt omillilur in Fragm. 
Hav. partem habent Haverli. et 
Portug. Deinde ad rem gtnndam 
edd. anle Aldum , qu i , consen- 
tientibus omnibus meis scriptis, 
subftituit agindam, V. ad aa, 28, i. 
Hmc diviserunt Gaertn. Ccteruni 
voccs agendam dtvisere , ut atter 
md imperatorem cxsulant ab Har- 
lej. 1. Cui errori ansam praebuit 
siinilitudo intcr praecedentem 
vocem rem et syllabam finalem 
ultimac vocls imperatorem. V.ad 
9, 11, n. 

Transfitgeret/ atter suhsrflerei 
ad praehtndam opportunam consi^ 
tio urbem] confugeret Lovel. 4. 
Tum atter suftintrtt Fragm. Hav. 
a m. 1. CVeith.] Similem varie- 
tatem lectionuni etiam infra no- 
tabimus ad9,3i,6. Deinde f rtf#. 
htndttm opportunam consitio urbem 
idemFragra.Hav. V. ad4o,4Q, 1. 
ad pratbtnda opportuna consitjo 
urhtm Lovel. 3. adpratbendam op^ 

ftorfuno coHsitio urbem Portug. et 
laverk. ad praehendam utroque 
eonsilio urbem Gaertn. ad pra§> 



hendam consitio urhem Lovel. s» 
iad praehendum opportuno consitio 
urbtm Veith. ] Sed vuigatum ve- 
rum cft. V« Gronov. ad Liv. a5» 
3o,5. 

5. lo. Jd Phitonem venii'} VeU 
lib. ad Pubtitium Phitonem. SIG. 
PalL tres ad Puhtitium Phttontm. 
GEBH. Similiter ctiam Leid. 1. 
ct Klocli. nequc abludunt pleri- 
que reliqui mei ctHearnii, utet 
vetuftiorestypisexcusi, qui par- 
tim servant ad Pubtium Phitonem^ 
partim ad P, Phitonem : quomodo. 

Sassim librarios erraffe supra vi- 
imus hoc lib. c. la, 4* Frobcniut 
demum ad Phitonem edidit anno 
i53i. forte quoniam meminerat^ 
e.i non Pubtis , sed Quintiy prae- 
nomen superius inditum fuilTe. 

^uod honumf fauftum^ fetix^ 
JPataepotitauis poputoqut Romano 
efet] Vet. lib./#/fjr^«#.SIG. Pall. 
tre$ fauftum ftlixqut: GEBH. Ut 
Sigonius et &ebhardu8 in suis in- 
venerunt, etiam non modo prae- 
ferunt edd. principes,. verum, ct- 
iaminuUi ex scriptis meis. Unus 
IfCid. 2. bonum tt fauftum fttix 
lcgit. Sea fide digniores sine co- 
puDa hoHum , fauftum , fttix. Ita 
sane Florent. Voff. 1. Leid. 1. Lo* 
vcl. 1. fl. Harley. 1. Klock. Fragm. 
Hav. etHearniiOxon.N. £t ita 
Froben. anno i535. eiimque se- 
cuti alii usque adSigonium edi« 
dcrunt. Saepe quidem ita Livium 
locutum effe, ut hicSigonius re- 
Jlituit, docent exempla supra. 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Cap. XXV. 



327 



tim nec pacisci quidquam^ nec petere: publice petere, la 
quam pacisci, magis-^ ut , si succejjiffet inceptum, co-> 
gitmet populus Romanus , potius cum quanto ftudio pe^ 
riculoque reditum in amicitiam suam effet, - quam qua 
ftultitia et temeritate de officio decejfum. Gonlaudatus i3 
ab ' imperatore tria millia militum ad occupandam 
eam partem urbis^ quam Samnites insidebant, ac« 



lAudata S) 34« >• Sd tamen pon in» 
)>.e^it, quominusipsihicelterum 
placere potuiiTe, ac codci. opti* 
inorum scriptui^m probandam 
exiftimem. Dein4e populo Boma^ 
11«, copula iterum omiflT^, VofT, 
ji. et Lovcl. 3. Sed alii omnes eam 
conftanter agnospunt. Quare et- 
lam servandam pnto. V. insuper 
ad 3, ^4) ^* Vraeterea rb fjf$t ma« 
Je ab UQQ abcli Hayerk.' 

{,11. IJtrum fib 5$ proditetf an 
strpaia^ patria pidtaiur] a s$ 
prodita (iovel. 3. *et Gacrtn. liinc 
0c servaia Florent. Tandem r/. 
dfbatur Vofl*. 9. Leid. 1. Lovel. 2. 
8* llarlej. 2. <et Gaertn. Mpx prir 
vatum Leid.. 3. At verba sequen. 
tia ita exhibet Uarlej. 9. sihi 
privatim ttee pacisci -quifquam^ 
uee pubtic*. quam pacisci magis , 
bis o<niflb verbo ffeterc sine scur 

J, la, l/t si sueccjfifft inceptttmy 
€ogitaret'J Flor. inceptumis fiogi^ 
taret. Quod ego sic accipio, ut 
censeam librariiim invenilTe i^n 
alio exemplari iuceptum^ in alio 
iHceptis^,ei ^ubium^ utram lcctio- 
nem prpbaret^ iitriusque copiam 
lectori feciiTe. Quod et aliis lo- 
cis in bonae iidei librit et if| 
bujas etcerptis saepins notavi- 
inu«* Placet autem succejftjet in* 
ceptis, Sic ai, C?» 6.] Ita ftaud* 
quaquam prospere j poftquam ad 
tffectum operis ventum ejl , coepfis 
smccidebai. 40, {1:^ xo^l Si fm* 



nori "eorum sUcceJferit. J. FBL 
ORON. Omnes noAri vulgatum 
tuentur. ' Utrumque genus lo-* 
quendiy succedit inceptis^ ^tsuc^ 
Cedit inceptum^ Livio in usu fuit» 
£t quidem prius firmant« tuia. 
quae Gronov. hoc loco adtuiitf 
tum quae infra notantur ad s4» 
19, 6. Pofterius locus ex 48» 58« 
1. Pojlquam iufeptum non succem 
debat. (*v. quae ibi notavi.) 8t 
tamen codd. forcnty qui lectio- 
nem 9 tiuam Gronov. ex veftigiit 
Flor. MHieruit, probarent, ean» 
recipere non dubitarem, quod 
Terifimilius cflfet, ledtionem hanc» 
librariis minus notamy ab iis 
mutatam , eique alteram suftilu- 
tam elTe. Ccterum morem libra- 
riorum ^ quem hoc loco.Grono* 
vius notavit, plurib^s supra^in- 
lullriayi ad 3, 44> 4^ 

iluam qua Jluttitia et temeritate 
de officio decejfum"] Pal. omncs» 
quam quanta fluttitia. GEBH. Ita 
et Voir. -4, Lovel. 3. et Haverli. 
quam quod tantajtuttitia Harle j. 2* 
l quam qnod fluttitid Veith. ] Vi* 
dctur librariis displicuilTe tom-i 
positio orationis potius cum quan- 
to fludioi quam qua fluttitia'; 
quum tamen siinlles locutionet 
Livio in usu fuertnt. Ita Tof^ 
non tantum subjunxit quam y pro 
quantum > 37, 5i, 9. Non tantum 
gaudium ab recenti metu adtutom 
runt^ quam averterunt famam* 
Stmiliter r^ quantum respondet 
09 loco rov tantOf 44*79 ^ ^if«»* 
P2 



Digitized by 



Google 



2^8 



T. L I V 1 1 



cepit: praesidio ei L. Quinbtius tribiinus militum 
praeposi^us. 

1 XXVI. Eodem tempore et Nymphius praetorem 
Sa^mnitium arte adgreffus perpulerat, ut, quoniam 
omnis Romaiius exercitus aut circa Palaepolim aut 
in Samnio eflfet, sineret se clalTe circumyehi ad 

'Romanum agrum, non oram modo maris, sed ipsi 

2 urbi propinqua loca depopulaturum. Sed, ut fal- 



ium proeedera hf^gius a Thejfatia^ 
#0 majorem rerum ommum inopiam 
sentiens. ubi quaedam vide. Ad- 
de Oel. Jac. Pefiz. ad Sanctii Mi- 
• nerv. 3, 14^ 8. 

{. i3. Praesidio §i L. Quinctius 
tribnttus mititum praepositus} 
fraesidio §t Z. Quinctius Porlug. 
a m. 1. V. ad 41, i5, 6. Vocula 
«I deefi inHarlej.a. eis habet ed. 
Farm. Tum L. quinctius f • B. R. 
Leid. 1. Pariter L, QuinctiustbW 
Klock. quibus notis quid indica- 
re^ voluerint librarii , confiat ex 
VofJT. a. qui h.Cluinctius tribunus 
Jtomanorum ntiiitum praepositus 
exhibet: « quemadmodumy tra- 
Jectis dictianibus» X. Quinctius 
iribunus Romanorum praepositus 
miiitumliXock. et X. ((uinctius tri- 
hunus mititum Romanorum praepO' 
W/(#iLovel.3. quum tamen notae 
illae tantum trausponendae trb. 
forent, ut notarent tribunus, 
Faullo ante Cottaudatis eft in Leid. 
a. Coltaudatum in Lovel. i.Cottaum 
datur in Lovel. 9. tria mittium in 
Vo(r. 2. sed ambae illae voces 
exsulant aLeid.a. 

f. I. Eodem tempore et Nffmphius 
praetoreni Samnitium arte adgres* 
sus psrputerat} Eo tempore LoveL 
3. V. mfra ad 10, 10,6. Tumvo- 
cnla et deficit in eodem Lovel. 2. 
Hinc Nywphus vel Nimphus Flo- 
rent. VofT 2. et Lovel. 3. Rufius 
Lov9L2. atHar^e). a, Deinde|7#- 



puteratV ortw^. etHaverh. V. ad 
1, 59, II. Mox, transpositis di- 
ctionibus, exercitus Romanus Lo- 
vel. 2. T^ effet etiam exsulat a 
Lovel. I. Verum ejus loco Ronu 
eft in Leid. 2. 

Sineret se ctajfe circumvthi ad 
Romanum agrum} ctajfem circum- 
vehi Flofent. Tum voccs ad Ro- 
mdnum desunt inLeid. 2. et Lo- 
vcl. i^ In verbis sequentibus a- 
lio ordine non oram maris modo 
pracferunt Portug.^ et Haverk. 
Deinde depoputand^ pro depo- 
ptitaturuwy Fortug. Forte voluit 
librarius depoputatum ; de quo usu 
supini infra v. ad22, 2193. Beli- 
quorum tamen consensus in vul- 
gatam scripturam efficit^ ut eam 
veriorem elTe exiftimem. 

j. 2. Proficiscendum ejfe^ extnte^ 
ptoque naves deducendas} profici- 
soendum ejfe extempto^ nav^sque rfe- 
ducendas Fragm. Hav. a m. 1. 
Mox quodque maturius^ pro quod 
quo^ Gaertn. lurbi Veith.] De- 
inde ad tuctus ^ pro ad tittusy 
Haverk. 

§. 3. Muttitudins semet ipsa itt' 
pediente} semet ipsam inpedienU 
VoIT. 21 Leid. i. Lovel. 1.2. 3. 4- 
Harlej. i. Portug. Gaertn. Ha- 
verk. et Fragm. Hav. semei ipsum 
inpediente Leid. 2. Non sequor. 
^uemadmodum enim invito Li. 
▼io ejusquc M/lis faanc ci loeutio. 



Digitized by 



Google 



LIBER Vm. Cap. XXVI. 



229 



leret , nocte proficisceudum efle , extemploque na- 
Tcs deducendas- quod quq, maturius fieret, omnis , 
jurentus Samnitium, j^aeter necefTarium urbis 
praesidium, ad. litus miUa. ubi dum Nymphius in3 
tenebris et multitudine semet ipsa inpediente^ se- 
dulo Aliis alia imperia turbans, terit tempus; Gha- 
rilaus, ex composito ab sociis in urbem receptus, 
quum summa urbis Romano imilite inpleifet^ tolli 



nem hon ubique obtradendam 
censeo; ita etiam, eamdem ad- 
probante magna codicum parte, 
quales sunt Florent.V,o IT. i.Klock. 
Uarlej. a. omnesque typis excusi, 
removendam non arbitror. V. su- 
pra ad a, 19, 5. 

Sedulo aliis atia itnptria tur- 
hans'] In sola Andreae principe 
editione reperi hancscripturam. 
MSS. enimcodd.omncsdiversum 
abeunt, quorum primus ac ter- 
tiiis stduto in sacra imptria turba- 
tis ttrit ttmpus, sec. stduto varia 
imperia turhans» At omnium pes- 
simeCampanus stduto inscitia ae 
imperitia atia atiis imperans ttrit 
iempus. Quod autem tam, enor- 
miter mutatum ac peccatum, i- 
gnoratione loquendi generis ele- 
gantilTimi factum ed. GEBH. st^ 
duto i» sacra imptria turbans et- 
, iam VolT. a. et Lovel. 3. seduto 
isatia imptria turbans Leid. 1. et 
Harlej. 1. sedato Isannia imperia 
iurbans Lovel. 2. sedalteri literae 
n adjectis notis, quae indicnnt, 
eam delendam elTe. seduta varia 
imperia^ omifla voce turbans^ 
Harlej. 3«. seduto varia imperia 
/f^r^A»; Portug, Haverlc. etHear- 
nii Oxon. B. seduto atia atiis im- 
ftrans ttrif ttmpus Lovel. 4i sedu- 
\ lo atia atiis imperia turbans Leid. 
51. et Klock. Vox atiis recenti 
manu in Florent. adscripta eft. 
Sed recte Gebhardi^s vulgatum 
probat , quod praeter omnes e- 
ditosi uno Camp. ab ipso merao- 



rato excepto, tervant etiam re« 
liqui scripti. De locutione atiis . 
atia V. infra ad a8, 19, ii. [CAari- 
taus ex opposito Veith. ] 

Jb sociis in urbem receptusl m 
socris Leid. 2. Lov. 1. 4* et Gaert- 
ner. Tum i» urbe receptis se in 
cod. suo invenilTe 9 Gebhardus 
Bupra tellatus eO; hoc lib. ad c. 
20,6. et ita meis praefert Volf. 2. 
in urbe receptus Leid. i. Lovel. 2. 
3. Harlej. 1. Portug. Gaertn. Ha« 
verk. et Fragm. Hav. a m. 1. Ita 
Ovid. Ep. 6. Her. 20. 

In miki promijfi parte rectpta 
tori, 

ubi V. N. Heinsium. et 2. Met.S^g. 

Sideraque j in coeto fiupri w^r- 

cede recepta , 
Pettite. 

£t ita codd. legunt apud Sall. la 
Jug; 28. Ptaceretque tegatos ^u^ 
gurtkae recipi in moenibus, ubi ta- 
men Cortius pfaetulit recipi moe» 
nibus^ ut vulgo edebatur. V. su- 
pra ad 7, 4O9 ^- Sed nec alterum 
damnandum efl;. Supra 4> i5, 3. 
Propter pactionem indicatam reci' 
piendorum in urbem regum, Auct. 
Epit. Li V. i3. Cft eomponendae pa* 
cis cauffa rex in urbem reciperetur* 
ubi etiam vett. edd. in urbe, et 
' ita accipere in urbem supra 2^ 3^ 
7. De accipiendis ctam nocte in ur» 
bem regibus contoquuntur» Mox 
mitite Rotnano alio ordine VolF, 1. 
Leid. 2. et LoveL 1. 



Digitized by VjOOQIC 



.s3o 



T. LIVII 



clamorem jullit: ad quera Graeci^ signo accepto a 

4 principibus , quieyere. Nolani per ayersam partem 
urbis via Nolam ferente e£Fugiunt« Samnitibus ex- 
plusis ab urbe^ ut expeditior in praesentia fuga, 
ita foedior, poftquam periculo cyaserunt, yisa: 

5 quippe qui inermes > nuUa terum suarum non reli- 



Slgno accfpio a principlbus quic^ 
vert} accepfo signo Loyel. 4* ]Hinc 
▼oces a principibus deiiciuiit in 
Leid. 9. Tum quiivtrunt pfaefert 
Gaertn. In verbit autem praece- 
dentibus totti jussit ctamorem^ tra» 
{i^ctis vocibus y Lovel. %l 

§•4* Notani pet aversam partem 
urbis via Notam ferente effugiunt} 
Notani qui adversam Lovel. i . JVo- 
Sani per adversamVotC. duo, Leid. 
diio, Lovel. 2. S. 4* Harle|. a. Por- 
tttg. Gaertn. Haverk. Fragm. Ha v. 
etHearniiOxon^ N. etC. qui er. 
ror tn tcriptis frequens elL V. 
ad 4) 23, 4* '^um viam Notam /f. 
rente effUgiunt Florent. i/iam No^ 
tam ferentem effugiunt VofT. 2. 
Leid. 1. Loveh a. 3. Hatle}. i. 
Gaertn. Hlocki et Fragm. Hav-. 
per adversam^ vel aversam^ Urbis 
viam Notam ferentem effugiunt Por- 
tug. Haverli. etHearniiOzon.B. 
Ninil mutOi effuger» via s ut duce» 
rt ctivo 39, 33, 3« tpse teni ctivo 
ferente ad koftem per adversum 
montem ertctam actem ducitn Voz 
urbis deficit ia LoveL 4* 

Exciusis ah urbe j ui etpedttior 
in praesentia fuga2 exctusere ex 
urbe Haverh. exctusis ex urbe Por- 
tug. Sed vide ad I3, a, 10. Tum 
vocula ut dcticit in Lovel. 3. Mox 
autem in verbis sequenttbus vox 
visa deficit in Lovel. 2. et Hear- 
nii Oxoti. L, 1. . 

{. 5. Nutta rerum suarum fiott 
reticia inter ttoftes, tudibrium non 
•xterteis modo} nutta rerum suarum 



ndn reiicia cdngent^ addita uftima 
voce, Lovel. %, Male. Nutta mon 
rerum dictum eadem for«ia, l^ua 
nuttus hominum in Epit. Liv. 88* 
Futcherrintam victoriam crudetita^ 
ie , quanta iti nutto hominum fuit^ 
inquinavit. et nutli hominum Go- 
lum. 3, 1. Nuttis hominum cogeU' 
tibus ipsae sponfe sua veniunt, Ne- 
que multura differt uttimae terra" 
rum^ de quo v. ad 28, 39, i4* 
Tum inter hoftem Florent. V. aid 
5, 5o, a. Deinde non exercitus mO' 
do Leid. a. Paullo ante rd quiex^ 
sulat ab Harlcj. a. quippe qtii sol* 
lemniter jungi, docent cxempla, 
quae, licet alia occasione» 8u(>ra 
laudata sunt ad 2> 37> 5. Adde in. 
fra ad 37, 7, 5. 

Spoliatt atqtte egeUtes iomos reih^ 
fel PalL dub redirent. GEBH. Ita 
et Voff. 2. Lovel. 3. et Harlej. 
duo. rediret Lfeid. 1. Traeterca 
to atquc non adparet in Leid* l* 
et Lovel. 1. 

§. 6. Haud igfiarus opinionis aK 
ierius^ qtta etc.] Sehsus eft, pro- 
ditioncm PaUepoIis ab aliis Pa- 
laepolitanis auctoribus, ;ab aliis 
Samnitibus auctoribus factam es- 
se, ti^aditum'eft. me, utPalaepo- 
iitanis ducibus factam efle cre- 
dam, cum scriptorum auctori- 
tas mov^t, qui id tradiderunty 
tum foedus Neapolitanum. Nam 
Graecorum rei summa a Pa1ae« 
poli Neapotim deinde translata 
eft. Vidctur autcm foedus Nea- 
poiitanum vocare id, qnod Grae- 
ci cum Romaifis victoribut IS^em* 



Digitized by 



Google 



LIBER VIIL Caf. XXVI. 



s3i 



cta inter^oftes, ludibrium non externis modo, sed 
etiam popularibus^ spoliati atque egentes domos 
rediere. Haud ignarus opinipnis alterius^ qua faaec6 
'proditio ab Samnitibus facta traditur^ quum aucto** 
ribus hoc dedi, quibus dignius credi eft, tum foe- 
dus NeapolitQnum (eo enim deinde summa rei 6rae« 



poli icerunt. Nam si cum Sam- 
nitibus ictum elTetf non Neapoli 
foedus, quae Graecorum erat, 
sed in Samnio facjtum elTet. SIG. 
Cavillatar Camillus Pcregrinus 
DilT. 4, i5. J. FR. GRON. ofinionis 
fkttirius sftH^ addita uUima vo- 
ce, Lovel. 2. et apud Ilearnium 
Oxon. L. 2. attsrius opiniouis sum 
fiarle|. 2. 

Qua haec preditio ah Samniti» 
hus facta traditur'] Mittus appel. 
l^t Pal. sec. qua tiaec seditio ab 
Samnitihus facta traditur, GEBH. 
Similiter etfam mitigantPortug. 
et Haverli. A4iter vero Gaerln. 
qui habet traditio, quomodo su- 

fira cap. praec. Gfaarilaus Publi- 
io; tradere <«, at'/, moenia sta^ 
-fuiffe; eoque facto, utrum ah se 
prodita^ an servata patria videa* 
gur^ in fide Bomana positum ejfe 
'videri vult. Placet tamcn prodi- 
tio, quod reliqui scripti servant; 
Noki enim proditio hic de ipsis 
Falaepolitanit usurpatur, sed de 
Samnitibus j qtii , si ea ratione 
urbem suae fidei commifTam in- 
sciit Palaepolitanis tradidiffent 
Romanis , eam re vera prodidis- 
8ent hoftibus. Similiter etiam 
prodere et tradere, quamvis alio 
•ensu usurpentur , etiam ^upra 
in Mllis commutabantur 3 9 54 v 
j%. ttbi Tidc. (et ad 27, 16, 12.) 
Deinde quam^ pro qua^ eCt in,Flo- 
rent. VoflT. 2. Leid. 1. Lovel. i. 
3. Har1ej./i. Gaertn. et Fragm. 
Hav. Tum ftaec deficit in VolT. 2. 
et Lovel. 3. Insuper a Samnitihus 
VoS* duoy Leid. i. Lovel. i. 2« 3« 



Gaertn. et editi princlpei ant^ 
Froben. ^ 

^luum auctoribus hoc dediy quU 

bus dignius crcdi eft) Perperanl 

Fal, scc. tum auctorihus tioc cre- 

Ham, Iterum ignoratiohe linguae 

Latinac atque elegantiae. GEBH* « 

tum auctoribus etiam VoIT. 1. Leid. 

2. Lovel. 1. Portug. Gaertn. \l 

Havcrli. V. supra ad 69 23 ^^ 3« 

Ex ea scriptura tamen auctorihus 

pejus datum eft in Harlei.^. De- 

inde ttaec deditio Lov. 4- et Fragm^ 

Hav. a m. 1. in quo dcindepoHe- 

rioris jrocis tres ultimae literae 

deletae sunt. tiaec rr#(lam Portug. 

[Veith.] ttoc crtdam Lov.2.Gaertn. 

et Haverli. Sed rccte vulgatfim 

pracfert Gebhard. Ita fere supra 

69 17 f 9* Sanguiui tamen nomini» 

que et praesentibus pericutis ccH" 

sanguineorum id dari. 79 20,7. 

Caere tiospitio Festalium cuttisque 

Diisdarent, hoc lib. c. 5,'4* Com- 

sanguinitati hoc dabimus , ut con» 

ditiones pacis feramus aequas u^ 

trisque, Insuper dignus credi efi 

Leid. 1. dignum credi eft VofT. 2. 

ct Lovel. 2. ac 3. dignius eft credi 

Harle}.2. icredi dignum eftVeiih,} 

Eo enim deinde sum^utt rei Graem 
corum venitl Obscure dictum, 
etiamsi a Livio ita positum eftj^ 
ttt caufTam ante dictorum expli» 
cet. Neque fbedus hoc notum eft* 
GLAR. ral. sec. ea enim demum 
summaelc, non approbe, nisi le- 
gas eo. GEBH. Forte summa res . 
Graecorum. J. FR. GPON. eorum^ 
deinde VoiT. 2. et Lovel. \ e^deitt» 



Digitized by VjOOQIC. 
( - 



dSa 



T. LIVII 



corum yenit) similius vero facit^ ipsos^n amici- 

7tiam redilTe. Fublilio triumphus decretusj quod 

satis credebatur^ obsidione domitos hoftes in fidem 

yemiTe. Duo singularia haec ei riro primum con- 



4# Harlej. a* eo guim int*. dtin^e 
Lovel. 1. $0 emm d$ fragm. Uav. 
« m. 1. $6 enim demum a m. 2. ut 
et Portug. at(|ue Haverk. Ita al- 
ibi saepe variatum eft in Mais. 
V. ad 40 9 29, 1. Quod autem ad 
conjecturam Gronovii adtinet» 

2ui summa res Graecorum le.gen- 
um censet, ea inluftrari poteft 
illity quae notantur infra ad 269^ 
I09 2. ubi de summa republicay 
pro reipubticaef ex Mdis re&ituity 
6t de ea locutione latius egit. 
Adde etiam , quae notavit ad 38, 
60, 9. ubi similiter summa res et 
summae res dici docuit. Ceterum 
quemadmodum liuic gcneri lo- 
quendi , ubi adsentiuntur codd. 
^ non moverim quacflionem , ita 
etiam , invitis omnibus scriptisi 
id Livio obtrudendum non exi. 
aimo. PalTim enim non modo 
summa res y verum etiam summa 
reiy Bc^summa rerum^ praesertim 
apudLivium, obcurrit. Supra 3, 
519 2* Placere- decem creari^ qui 
summae rei praeejfent» ubi tamen 
^ambiguum ef£e agnosco ^ utrum 
recto casu summa reiy an summa 
reSf fuerit. 4» »7i 7- ^d curam 
summae rerum quieta phbe tribu. 
teisque ejus^ nihil controversiae 
fuit, hoc lib. c. 14 9 1. Principes 
Siinatus retationem consuUs de sum^ 
ma rerum taudare» 10, i4t 9* Quia 
discrimen summae rerum augebat 
^ttnimos, c! 27, 7. j4d discrimen sum. 
ma rerum addueta, 28, 8, i3. Prin^ 
eipumque iis , qui etc. summa re^ 
rum et cuftodia urbis permijfa. 4a, 
59» 9* Summam rerum temere in 
non neeeffariam ateam daret. Si- 
militer snmmet imperii supra eill 
6, 54 > 7* summa belti gerendi 44, 
s» 1. et hujus generis alia pas. 
aim» Quum iUque smmma rH 



GraeifOrnm conftanter supersit in 
scriptis, id temere conjectura 
tentahdum non videtur. [fecis 
Veitb.] Mox to ipsos deficit in 
LoveL 2. Deinde rediijfe Portug. 
Gaertn. et Haverli. redivijfe Lo- 
vel. 4..Sacpe ita variant scripti. 
V. ad 1 , 41 9 5* c. 56, ii. 2 ,43» 
8. 3 9 58, 1. 79 119 3. hoc lib. c. 
2, 4. C.8, 11« et paffim. SimiU- 
ter redit et rediit confunduntur» 
y. ad 36, 35, 2. 

$. 7. Quod satis credebatur^ eb* 
sidione domitos hoftes in fidem ve^ 
niffe^i Fall.duo pr. ap tert. quod 
satis credebatur obsidione domttus 
hoftii infidem veniffe, Quod si quis 
veiit amplccti, nae illum lubri- 
ca condructione verba suspen- 
dere oportet ! GEBH. Forte cui 
satis^ nimirum triumpho. £t forte 
quoi ab Livio scriptum. J. FB* 
OBON. quod satis credebant Lci<l. 
2. et Lovel. 1. ac 4* V. ad 38, 4<H 
1. Tum domitus hofiis in fidem ve» 
niffe Voff. 2. et Lovel. 2« ac 3. 
quod Gronov. in prima ed. no«- 
tarum ex Tfauan. cod.. ac duobue 
melioribus Pall. probabat. doteei^ 
tus hoftis in fidem veniffet Harlei. 
1. domitus hoftes in fidem veniffei 
Leid. 1. domitos hoftis in fidem ve^ 
niffi edd.Bom. ann. 1472. acParm* 
et ex hac non intellccta le.ctionc, 
quam librarii et in codd. obviam 
habuiffe videntur, illaS) quas ex 
Milis notavi, natas effe puto. Ce- 
terum satis credebatur A>o\i\9X\vlb 
accepit pro facile credebatur* 
Hac enim .periphrasi locum inla- 
ftrare cOnatur. „ Etsi conditioni. 
„bus in Romanorum ditionem 
,, Palaepolitani redierant : facile 
„ tamen creditum Romae, eo com* 
,,pulso8 belli el obiidiojiii.malift 



Digitized by 



Gdogle 



LIBERVIIL Cap. XXVIL 



a38 



tigerej pl*orogatio imperii non ante in ullo facta» 
et acto nonore triumphus. 

XXVII, Aliud subinde bellum cum alterius orae t 
Graecis exortum. namque Tarentini ^ quum rem 2 



,2 aPublilioPhilone Hlatis.'' <Me- 
lius tamen nuto » crtdhhatur sa- 
/fj, scilicet efle, bic poni pro 
credebatur tufFicere, ad inpe- 
trandum triumphum. V. ad 4^ 
3o, i5. 

Duo siugutaria hau ti viro pri^ 
mum coHtigereX Suspi^or #f viro 
primo. J. FR. GaOBl. Tohaecex^ 
sulat a Lovel. a. cujus loco hic 
e& in Gaertn. Tum primum fi' 
viro Lovel. 4- #r yiro prima Por- 
tug. ti viro praemium Haverh. 
ei viro praemia Lovel. «. et Har- 
lej. a. C.Vcith.] #1 viro primum 
praemia^ utraque lectione expres- 
3a , Gaertn. contra primum defi- 
cit in Fragm. Hav. primo male- 
bat Gronovius. V. a4 6, 11, 7. 
Peinde contingereYoS. i.Leid. i. 
Lovel. I. et Gaertn. CVeith.J 

Et aucto honort triumphus'} Alii 
pro aucto legunt acto. At e^o in. 
genuc fateory me neutrum intel- 
ligercf. aucto tamen malim : nisi 
quis acto intelligat contrarium 
ntgato, GLAB. Glarcanus legen- 
dum censet. aucto honore, Quid 
tamen sit aut acto aut aucto hono- 
rt 9 se ignorare profitelur. \» 
,,Glareanus ingenue fatctur, si- 
„bi non condare, ut aliis cogi- 
^tandi daret ansam.*^ •{•. Mihi 
▼ero haec efle videtur mena au- 
. ctoris. Duo haec singularia Pu- 
blilio contigifTe) etquodprimus 
prorogato ultra consulatum im. 
perio pro consule rem gelTerit, 
et quod primus exacto consulatu 
pro consule triumpharit. Efi; e- 
nim aeto honort pro eo, quod eft, 
pofiquam honore abiit. Sic 3, 
[36, 3.] Ea atiat0 iisque honori* 
hus actis, EtEpitome I.61. Grac' 
cUns sediikso tributtatu actointtr^ 



emtus tfi^ Sic in Capitolinis la- 
pidibu8« 

^. PVBMLIVS. Q. y. ^. BT. FHILO. II. 
PRmVS. PRO. C08. DE.SAKiriTIBVS 
PALAEOPOLITA.IiElS. 

SIG. non ante uttofacta Harle}. 9. 
non antt in nullo facta Ltcid. i. 
Gaertn. et Fragm. Hav. Deinde 
txacto honort trtumphus Lovel. 4* 
auctus honort triumphus Lovel 2. 
aucto honort triumphus demuro ob- 
vium fuit in edd. Ascensii anno- 
rum i5io. i5i3. i5i6. et Paris. 
anni iSaQ^ Sed recte Sigonius vul- 
gatum tuetur. Ita anteactus cttnm 
sutatus supra ell 3 9 69, 3. iibi 
plura dicta sunt. Aa4e Cel. 
Burmann. aa Phaedri 1« fab. 
18, 2. 

$• 1. Btttum cum atttrius orag 
Gratcis txortuml btttiim Cornetio 
Fattrio consuti exortum JLovel. 2. 
betlum cum atterius orat gentis 
txortum Portug. el |Iaverk. bet- 
Jum cum aittrius ort gtntt txoK» 
tum Hearnii Oxon. C. [Veith.] 

$. 2. Fana spt. auxitiil una sp» 
VoIT. 1. Lcid. 2. et Lovel. 1. sol- 
Icmni scribarum errore. V« Ceh 
Burm. ad Valer. Flacci a, 167.. 
7, 940* et 539. ad Suet. Calig. 
38. quae notavi olim ad Silii 
Ital. 5, 126. ad Liv. 2)4^» ^* 3» 
40, i3. c. 70, 7» 7» >7> 6. 8, 7> 
18. 24, 3i, 14. (*37,4a, 1.) Paul- 
I0 ante alio ordine quum Taren. 
tini edd. ante CI. Jac. ^Grono- 
viura , cui verba transponenti 
favent tantum non omnes scri, 
pti. ln§ixper ^tapotitani, proP#« 
tatpotitani^ Gaerta* 



Digitized by.VjOOQlC 



234 



T. LIVM 



Falaepolitanam rana spe auxilii aliquamdiu sufti- 
nuiflent, poAquam Romanos urbe potitos accepere, 
yelut dellituti, ac non qui ipsi deftituiffent^ incre- 
parePalaepolifanos; ira atque inridia inRomanos fu- 
rere; eo etiam, quod Lucano^ et Aptilos (nam utra- 
que eo anno societas coept^ eft) in fidem populi 

3 Romani reniffe adlatum eft. quippe propemodum per-^ 
ventum ad se effex jamque in eo rem fpre^ ut Romam 

^aut hojies, aut domim babendi sint: Discrimen profe^ 



Ae MOH qui ipsi deftituisstnt ^ 
incrtpari] qwa tpsihoveh s. Por? 
tug. Harlej. a. et Haverli. V. ad 
36, 33» 5. qua ipsi Gaertn. Tum 
iHertpere Lovel. 3. In verbis se- 
quentibus/tffrf, profurere, Leid. 
1, Lovel. 3. Fragm. Hav. et mul- 
tae ex principibus e^d. V. ad 4» 
44 » 3. frutfe Haverk. 

Quod Lucanos $t jlputos (nam 
utraque eo anno societas coepta efty\ 
quod jam Lucanos Fragm. Hav^ 
Tum HOH utraque eo anno Harlej. 
9. Sed librarius perperam con- 
fudit f ompendia scribendi na et 
ifo, quemadmodum etiam factum ' 
erat supra 6, 299 q. infra 9, 17, 
19. 6t ita quid ho, pro quidn&^ 
datum erat supra 3« 38, 8. nam 
utroque #0 akHO Lovel. 3. nam. utra* 
qu§ auHO LoveL 4* namque utra- 
que eo anno edd, Frobeniana an- 
ni i535. priores, , Deinde societas 
aceefta eft Leid. 2. et LoveL 1. 
[Veith.] societas eft coepta LoveL 
9. In verbis seouentibus ro eft 
ante adtatum dencit in Haverk. 

$• 3. Perventum adseesse: jamm 
que in eo rem fore 3 ad se perveH- 
tum esst Voff. a. et LoveL 3. per- 
ventum fe-esse Leid. 2. Tum ideo*^ 
que in eo rem fore Gaertn. jamque 
sn eo r#fM #jxtf editi usque ad Al- 
dum; qui» consentientibus pm. 
aibus scriptif , primus reposuit 



fore» Mox tro^ sint non adparet in 
Lovel. 2. 

$• 4* /'' ^^^0 SAmnitium eventu^ 
que ejus verti"} Prima vox non ad- 
paret in Leid. a. nec duae prio- 
res inLoveLi. in betto Samnitium- 
que ejus verti babent VolT. 2. et 
Lovei. 3. in heito Samnitium evenm 
iumque ejusverti Leid, 1. Florent. 
Lovel. 4* ct Fragm. Hav. in bet-' 
. tum Samnitium eventumque ejus 
f^#r/f Harlej. 1. inbetto Samnitium 
eventuque ejus rei verti Portug. 
Gaertn. et Haverk. Paullo ante 
Discriminey pro Discrimen^ Har« 
lej. 2, , 

§. 5. Quem revocari adftue inpet^ 
tique ad abotendam societatem Ro^ 
manap] quam revocari adhuc Lo- 
veL 1. quam vocari adhuchoveh !• 

fuem vocari adhuc ilarlej. 2. et 
Vagm. Hav. quem vocari ad hunc 
Vo£r. 2. et LqveL 3. Tum ad so^ 
cietatem abotendam Romanam^ho» 
vel.4* f^d abotendam Romanam so^ 
cietatem LoveL 2. ad obotendam 
societatem Romanam Gaertn. et 
Hlocli. Td ad deeiJL in Harlei. 1. 
vox Romatmm in Harlej. 2. Moz 
etiam qua in Lovel.2. 

$• 6. Quidam Lueanorum pretio 
aecitil Pi^o acciti ambo exeftipla- 
ria habent aseiti. GELEN. Sic 
etiam praeferunt plerique«,xneo- 
Tum. In excerptit 0aim dilTan- 



Digitized by 



Qoogle 



LIBER Vm. Ca9. XXVII. 



s35 



cto rerum suarttm in bello Samnitium eventuque ejus 
verti. eam solam gentefn rejiarej nec eam ipsam satis 
vaUdam^ quando Lucanus defecerit. quem revocari ad^ 5 
buc^ inpellique ad abokndam societatem Romanam pos* 
SCy si qua ars serendis discordiis adbiheatur. Haec6 
consilia quum apud cupidos rerum noyandarum Ta<» 
luilTent; ex jurentute quidam Lucanorum pretio ad* 
sciti^ clari magis inter populares^ quam honeili^ 
inter se mulcati ipsi yirgis, quum corpora nuda 



tiunt tantum Leid. 9. Portug,. 
GacrtD. et Haverli. Saepe haec 
▼ocabula in Mftit commutari ^ 
infi^a videbimuB ad 4S, s5, i3. ' 

Ctari magis interpeputar0s,quam 
k9H0fii} Kiocliius Tocem magis 
tranversa linea induceos ad mar- 
ginem adscripterat locum Taciti : 
Ctaris maJQribus ^ ^quam vituftis* 
Unde patetf eum e&iftimalTe, vo- 
cem iliam a mala manu additam, 
iterumque delendam eSe. Livium 
aliosque ^ita nonnumquam Jocii- 
tot effe, infra videbimut ad 34^ 
409 10. Sed^ mali exempii eli, id 
ubique recipere^ praesertim ti 
€odd. non addicant) qui liic om. 
nea in voce magis servanda con- 
apirant. Unus tantum Lovel. 3. 
trantpositis dictionibus magis 
ctari praefert. Praeterea ctari 
wagis poputares precio , quant ho' 
nefti nullo sensu eH in Leid. 3. et 
Lovel. 1. 

Jnier s$ mutcati ipsi virgis^ Ita 
recteGronovlusvulgari curavlt. 
Olim legebatnr ntutitati ; quomo- 
do etiam, yeVmuttati, erat in ple- 
risque scriptis. Gronovio tamen 
consentiunt Florent. et Klocli» 
forte etiam Harle). duo, undeni- 
hil in excerptis notatum video. 
. V. ad 28, 3o, 12. Voif. a. bic ol^, 
f ert inter se mutctati ipsi virgis 
iassi» Sed ultimae vpci subjeclae 
notae indicant, librarium eam 



deletam voluilFe; quae sane ex 
interpretatione marginali in con- 
textum inrepserat, aut ex §. seq; 
hUc se infaullo pede intulerat. 

Quum sorpora nuda intutisseut^ 
Vet. lib. nudata. SIG. Pal. sec. 
ut et Sigonii liber corpora nuda» 
ta : quod non placet. GEBH. Id 
neque mihi placet, licetnonali^ 
ter invenerim in Harlcj. s. Por. 
tug. et Havcrk. Alibi saepc si- 
mili modo variare librarii con- 
sueverunt. V. infra ad 10, 37« 
a. corpora nuda data babet Gaertn. ^ 
cujus scriba hac ratione utram- 
que.ltfctionem nuda etnudata ser- 
vare voluiffe vidctur. V. ad 3, 
44 9 4- Klbckius ad exemplar su- 
um adscripsit, alios velle corpo^ 
ra notata , quod' accipi poITet , 
lacerata, laniata: quo sensu nd- 
tare ora PalTerat. exponitlaniare» 
radere genas^ ad Propert.i. Eleg. 
6, 16. Et ita Ovid, referens qua 
arte Tarquinius Gabios obpres- 
sit^ de filio ejus inquit 2. Faft« 
695. 

^ui mea crudeti taaravit ver- 
hereterga, 
(Dicere ut hoe possit , verhera 
passus erat,) 
Liuta fuit. spectant juvenem^ 
gtadiosque rerondunt: 
Tergaque, deducta veftiy ni» 
tata vident. 



Digitized by 



Google 



a36 



T. IiIVII 



^ intuliiTeiit in ciyium coetum^ yociferati sunt^ se, 
quod caftra Romana ingredi ausi elTent^ a consule 

yirgis caesos^ ac prope securi percuflbs elTe, Defor- 
mis siiapte natura res quum speciem injuriae ma-* 
gis^ quam doli^ prae se ferret^ concitati homines 

o cogunt clamore suo magiftratus senatum yocare : et 
alii^ circumftantes concilium^ bellum in Romanos 



Vemfn Uctionis Iiajiis ▼eAigium 
in scriptis mihi dbvium non fuit. 
Probo igitur vulgatam scriptu- 
ram. Mox etiam in civium ctntu^ 
pro cotttim , Lovel. 4. Male. V. 
ad 3^ 5, 7* 

$. 7. Se^ quod caftra Romana tH- 
gredi ausi essent , a consute virgis 
caesosl scd^m^ id eft secundum^ pra 
se^ sine sensu Gaertn. Tum effeMt 
ausi Harlej. 2. Sed utraque illa 
Tocabula omittuntur in Portug. 
•Hinc ab consute idem Portug. ah 
coniutis Haverlf. a consutibus VolT. 
9. Leid. a. Lovol. 3. 4. et Gaertn. 
Et id quoque Frobenio placuit, 
qui anno i&3&. a COSS edidit. 
Eamdem lectionem reliquae poft- 
ea servarunt editiones usque ad 
poftumam Gruteri, nisi quod.in- 
terim Sigonius priscam scriptu- 
ram revocarit. a consute et virgis 
Fragm. Hav. Mox to esse d^ficit 
in Leid. a* 

§. 8. Deformis suapte natura res"} 
Deformis per se suapte natura res 
Gaertn. Scd illud perse ex inter- 
pretatione sequentium vocum 
suapte natura margini adscripta 
in contextum perperam receptum 
.elt, quod manifeftius patet exle- 
ctionc codd. Portug. et Haverk. 
in quibus Deformis vetperse suapte 
natura res inveni. Mox/w/, pro 
ferrety Voff. 2. etLovel.3. Tum 
comitati^ pro concitati j Leid. 9. 
y. ad §• seq. idem^od. vocem 
tnagiftratus ignorat* ctamore suos 
n^agfftratus male legit Harlej. 2. 



§. 9. Et atii^ circumftantes con* 
eitium, bettum in Romanos poscunfi 
Prima vocula deeft in Harle}. s* 
[Veith.] Tuta cireumftautes consi'- 
tium Leid. .a. et edd. Bom. anni 
1472. ac Parm. Intelligi sei^atum 
Lucanorum, exverbispraeceden. 
tibus conftat. Jam autem Grono« 
vius ad Livii44« ^> &• docuit, se. 
natum consitium publicum, non 
concitium vocari. An ergo ita face 
quoque Joco scribendum erit? 
IVe id mihi pevsuadere audeam, 
efficit codd. aliorum in vulgatum 
conspirantium auctoritas^' tum 
et quod , concitium Patrum vel sem 
natus in usu effe, me supra no* 
tare meminerim ad 4? 4^« 5. De- 
inde petunt eft in Lovel. 4* quod 
languet prae altero poscunty ne. 
que respondet ardori , quo haec 
acta efle adparet. In his vocibus 
commutandis etiam alibi lapsi 
•unt scribae. V. ad 6, a3, 8. 

Jd concitandam in arma muttim 
tudinem"} id coneitandtAn Gaertn* 
V. ad ai ) 10, 19. ad comitandam 
Leid. 2. V. ad §. praec. et infra 
c. 3o, 6'. dd cdncitiindum Voff. 2. 
Harlej. a. Portug. Haverk. et 
Fragm. Hav« V.ad 40, 49 9 ^* 

Tumuttuque etiam sanos confter» 
nante} Confternare cCt concitarey 
neque eft y ut vulgus extftimat , 
confternari <SwrapdtT€6J^ai. Opti- 
mum Onomafticum. Confterno^ asj 
6vsi\\<a}, aptiffime. Livius supra 
7, 4>» 3, Romae eam muttitudinem 
conjuratorum ad arma confternatam 



Digitized by 



Google 



L I B E.R VIII. C A p. XXVJI. 



^87 



poscunt: alii ad concitandam in arma multitudinem 
agreftium discurrunt: tumultuque etiam sanos con- 
fiernante animos^_ decernitiir^ ut societas cum Sam« 
nitibus renoyaretur^ legatique ad eam rem mittun- 
tur. Repentina res quia quam cauflam nullam^ tiEim 10 
ne fidem quidem habebat^ cbacti a Samnitibus et 
obsides dare^ et praesidia in loca munita accipere^ 



$S5§, hoceft, coDeitatam et con- 
gregatam. 10 9 4^, i3« Repihti in 
fugatn confiirnantur , conspecif ah 
equitihut, 21, 9^1 ^* Metuservitu^ 
iutis ad arma eonfternati, 38, 4^, 
6 . Fundis sagitiisque infuga mcon- 
fterna(ae. GEBH. V. infra ad 10, 
43, i3. Insuper tumuttuque sa^os 
e/f/ii)« praefert Gaertn. at tumultu- 
que insanos Ha rl e j . a . 

l/t societas cum Samnitihus reno' 
vetur^ legatique ad eam rem mit' 
taniur'} Pall. duo ut societas cuni 
' Samnrtihus renovaretur^ tegatique 
ad eam rem remittunturi Nihil 
ihifai placet novari. GEBH. Om. 
nes mei renovaretur, £t ita prae- 
ferunt etiam edd. princjpes; 
prp quo dcmuma Vascos. renove- 
/firyulgatumeft. Displicuit^ cre- 
do, tempora diyersa renovaretur 
et mittantur conjungi. Verum 
non modo interdum id factuni 
fuiffe patebit ex iis > quae dicta 
sunt ad 6, 49? 7* sed etiam nc mit' 
tantur quidem' probum efi. Nam 
ad eam rem remittuntur ha)>ent 
Vo(r.a.Lovel.3.Gaertn. etFragm. 
Hav. ubi syllaba initialis re ma- 
le repetita e& ex voce praece- 
dente re vcl rem. V. ad 37, 4*» 5. 
adeam rem mittunturVoff.n. Leid. 
duo, Lovel. 1. 2.4* Har1e|. duo^ 
Fortug. et Haverk. quod probum 
exiAiroo, ideoque in contextum 
recepi. No.n enim hoc cohaeret 
proximo renovaretur^ sed rema- 
tiori decernitur. Non tantum socie- 
tatem cum Samnitibus renovan- 
dam efl^t k sena^u Lucano decer- 



nitur; sed mox etiam^ ne inter- 
posita mora aut ardor ahimorum 
elanguesceret. aut fraus adhibi^ 
tadi^uceret, legati ad eam rem 
mittuntur. Se^uentia etiam hane 
lectionem veriorem elfe probare 
videntur, 

§.10. (luam eaujfam Multam^ 
iam ne fidem quidem hahehat] qtta 
caufta nuttam Voff. a. Leid. 1. et 
LoveL 2. ac 3. Deihde tH ne fi- 
dem quidem LovcL a. Alibi saepe 
tn, sive iamen^ et iam commu- 
tantur. V. ad 22, 599 i3. iam ne 
fidem quademlio\e\.^. Vox quidem 
deficit inLoveL4*etGaertn. In- 
terdum ne pro ne quidem obcur- 
rit. V. ad 44, 36,B. Hic tamen 
codicum eam lectionem suaden- 
tium auctoritatem leviorem eiTe 
puto , /quam ut iis fidem haberi 
tutum sit. Praeterea Haheat Har^ 
lej. 1. hahehant Harlej. 2. Sed co*- 
haerere Aehenl* Repentina res ne 
fidem quidem hahehat, 

Coacii a Samnitihus €i ohsidcs 
dare y ei praesidia in toea munita 
accipere ] ah Samnitihus Voff. 2. 
et LoveL 3. coacti et Samnitihus 
ohsides dare Portug. et Haverlj.' 
coacti et a Samnitihus ohsides dare 
VoflT. i.Leid. 2. etLoveL i. coaeii 
a Samnitihus ohsides dare LoveK 

2. et edd. principes usque 9tii 
Frobenianam anni i53&. qui il- 
lud et recte interposuil. Ita enim 
reliqui codd. V. supra ad 2, 44» 

3. Deinde in toea muteitn accepe» 



Digitized by 



Google 



238 



T. LIVII 



11 caeci fraude et ira nihil recusarunt. Dilucere dein- 
de breyi fraus coepit^ poftquam criminum falsorum 
auctores Tarentum commigrayere : sed, amilTa om- 
ni de se poteftate^ nihil ultra^ quam ut poenit^ret 
fruAra^ reltabat. 



funt Gaertn. fif toca munita reeu 
fereVoviVL^, et Haverk. quomodo 
etiam in Pal. a. fuilTe , Gebhar- 
dus supra monuit ad hujus lib. 
c. a5, 3. Sed fide digniores ftant 
pro vulgato. Infra 289 189 1. Fer* 
his benignis ad portas aperiendas^ 
preiesidiumque accipiendum periice- 
re jubet. 

§.11* Diluetre deinde hrevifraus , 
€oepit ] Ditu. . • • deinde Harlej. 
3. Dituere deinde Haverk. Detftce^ 
re fleinde Gaertn. Fruilra. Supra 
89 16,1. Ditucere res magis Patri» 
hus aique consutibus. aSt 299 lo. 
fiitucere id ^ quod erat, coepit, 
Deinfle brevisfraus Leid.i.Gaert- 
ner. etFragm.Hav. Sed literax 
in fine vocis brevis ex similitu* 
^ dine initialis vocis sequentis re- 

fetita eft. V. supra ad 4*33, lo. 
n verbis sequentibus Tarentini^ 
pro Tarentum , perperam Lcid. 2. 

^mijfa omni de se poteftate] La. 
linumnonefi;. Sensus Livii erat, 
ut vidctur, awija omni spe rei 
perficiendae. T. FABER. Videtur 
suhinte\\igi ftatuendi; adeo ut 
sensus sit, orania ipsis inlegra 
non fuiCCc, ncc potuilTe pro li- 
bitu ftatuere. GISB. GUPER^ 
Quao liic Livio obtrudit Faber, 
profccto a mente laeva sunt. Gu- 
perus recte viditsententiam. Li- 
vius 23, 309 9. Et in fide ergaRo- 
manosy et poteftatis suae ad utts* 
tnum manserunt. 3iy ^By^. Foft- 
quam praesidio regio arcem teneri^ 
nec se poteftatis suae ejfe responde^ 
hant. 36, 27, 8. Ipsos nihitominus 
fuae poteftatis fore^ si quid metius 
fortuna oftendijfet. DUIi. £odem 



nodo, qtto Amp. Cupcrus^ loeum 
adverus Fabrum defend.ebat et- 
iam Ant. Perizo^ius* Ejus dcin« 
de filius insuper adscripsitlocum 
Livii 2^9 4) 3. ^uttoi poftea priU' 
cipes civitatis judicium de se po^ 
vutipajfos, Doujatiuft etiam Fa- 
ori eonjecturam rejiciend^m do- 
cuit, nOtans vulgatum non mo- 
do Latinum, non modo elegan- 
tius, sed ^tiam ad sensum adcom« 
modatius efle. £t sanc non video^ 
cujus rei perficiendae omnem 
spemamisilTentLucani. Ceterum 
admijfaomnia de se poteftate Fra gm . ^ 
Hav. a m. 1. ^mnia etiam ett in 
Leid. 1. omijfa omni de se poteftate 
Portug. et Haverli. Male. Spes 
enim non erat omijfa^ sed amijfay 
acceptis in loca munita Samni- 
tiumpraesidiis. Verbafaaecsae- 
piiTimc commutantur. V. 4« >^7 
II. 7,34,9* Addc suporius nota- 
taadS, 38, 11. In yerbis sequen- 
tibus quam ut poeniteret , et fru- 
ftra^ reftabat he\d, 2. Sed illud 
et ex literis finalibus proximae 
vocis natum puto. [fruftra omii. 
tit Veith.3 

§.1. Eo anno ptebi Romanae"] 
j^tebei Florent, V.ad^,^^,^. De- 
inde Romae Haverk. 

Quod necti desierunt} Vet. lib. 
quod tigari nexi desieruni. Becte. 
nam paulo pod thoc cajf.j sub- 
djt: Ua nexi soisUi: cautumque rn 

rfterum^ ne necterentur* £t Epit. 
6. Cum obftrictos aere atieno ti' 
heraret^ nexos exsotveretp £t Var- 
ro 6. de lingua Latina Cp. 82.] 
LibeTy qui suas operas 4n servitu- 
te '^ro pecunia^ quam dehebatj 
praehet^ nexus wcatury^ ut ah aere 



Digitized by 



Goog.le 



LIBER Vni. Gap. XXVIII. 



289 



XXyill. £0 anno plebi Romanae relut ^liud & 
initium libertatis fa*ctum e&, quod necti desie- 
runt : mutatum autem jus ob unius foeneratoris 
simul libfdinem^ simul crudelitatem insignem. L. a 
Papirius i^ fuit : cui quum se G. Fublilius ob aes 



ohiuraius. Hoc C. Poenlio FisoU 
dictaiore conftittttum ne fierei, 
jQuae yerbji qaamquam mendosa 
8unt, tiamen ad hunclocum per- 
tinere perspicuum efl;. Et Suidas 
iny." rdiof, Kai 6i knetvo to 
ndSos anavtss oi 6ov\<a>SSvtes 
npos Tct Xpia PaSjiialoi vo/itoj kv- 
poiSivTi dpXdiav iXevSepiav i- 
Kojiii(Savto, $IG. Genuina an sit 
liaec leotio y quod utcti desieruHt^ 
incertum reddit MSS. codicum 
diversitas: nam Pall. tres quod 
tigari Hectique desierunt, Campa- 
ni vero eaitio quod tigari nexi 
desieruHt, quod mera ambrosia 
«ccidit palato Sigoniano* Mihi 
non dilucet de veritate. Feftut 
Pompcjusr Nexftm aes apud ai^* 
fiquos dicebatur pecunia , quaeper 
nexum obligatur, Varro 6. de L. 
Ii. [p.83.] Liber^ qui suas operas 
in servitute pro pecunia , quam de- 
hebat^ praebet^ nexus vocatur. 
GEBH. Cupio docori 9 cur quod 
tigari nexi desierunt melius sit 
vulgata scriptura , quod necti de- 
sieruHt\ quam ex hoc lOco descri- 
bentesSigonius 1. de Antiq. Jur. . 
civ. RQm.6. et Salmas. de modo 
Usurar. c. 18. p.8o8. nullam su- 
spicionem mendi injiciunt. Mi- 
ror tamen non nihil, Gronovium 
hic plafie tacuilTe,^ et vix persua- 
dere mihi poITum, omnes illius 
libros cum Sigoniano consensilTe. 
DUK. Meorum codd. «nullus vet. 
lib. Sigonii consentit: sedtigari 
necti desieruut e& in Fragm.Hav. 
tigari vecti desierunt ii| Harlej. 2. 
tegati nectique desieruHt in^averk. 
iigari nectique in VoIT. 9. Lovel. %• 
3« Portug. Gaertn. et Hearnii O- 
xm. L. a. 'et C (Veith J quod ne» 



cti desieruntj ut ante Sigt>niun\ 
vulgo edebatui", inFlor. VoIT. i. 
Leid. utroque, Lovel. v4« Har« 
lej. 1. et Klock. Doujatius vulga- 
tum tuetur, docens id actum eire, 
ne omnino ncctcrehtur: et hino 
Livium addidilTe: cautumque if§ 
pofteruKHi ne necterentur, Sigoniu» 
in ea fuit opinione, duplicis ge- 
neris nexos fuilTe, ialteros vin» 
ctos, sive, uthoc loco cod. e- 
jus praefert, ligatos, qui inviti, 
alteros solutos,, qui sponte suas 
operas ob aes alienum creditori 
dabant. V. supra ad3,a3,8. ubi 
idem etiamSalmas. sehsilTe vidi- 
mus. -Qasiententia si v^ra censen- 
da eft, ex emendatione Sigonii se- 
queretur, non utrumque genus 
nexorum y sednexostantum vin- 
Gtos sive ligatos sublatos fuiflTe. 
At contra, quum latum elTe ad 
populum Livius mox addat, pe* 
cuniae creditae bona debitoris , non 
corpus obnoxium effet^ inde patet, 
non tantum vetitum fuilTe, ne ne- 
xi ligarentur; verum in genere, 
ne quis necteretur. Becte igitur 
DoujatJO displicuitSigonii emenf 
datioy cui etiam integerrimi co- 
diccs adversantur; quos, prisca 
scriptura revocata, sccutussum, 
Omnis, quae in reliquis codici- 
bus obcurrit, varietas indc na- 
ta videtur, quod to necti olim 
per ligari expositum fuerit, idc 
que simul cum altero in contcx* 
tum receptum sit, quod deinde 

Saullatim magis magisque scri- 
ae corriiperunt. 
Mutatum autem jus ob uniusfoe^ 
neratoris simut tibidinem} muta* 
tum autem jus eft^ addito yerbo, 
Lcid.^i. Sed id a reliquis om. 



Digitized by 



Google 



2^0 



T. LIVII 



alienum paternum nexum dedilTet; quaeaetas for- 

maque 



ntbai ex8u1at< Doinde HbidiHem 
simut^ simui crudetifaum hoyel. 
4. Mox vox iusigH$m ncglegitur 
in Leid. i. 

$. a. L. Fafinus is fuin Cog- 
siomen omittit, multum ad rem 

Sertinens: sed ipsemetLiviusde 
is dubitat, ut anno cdxxvui. 
fhoc lib. c. a3, 17.] et jpoftca an- 
no cDxxxv. [o, i5, 11".] Porro 
bactenus trcs L. Papyrii a Livio 
humerati sunt, Cursor, CralTus, 
acMugiUanus. Cursor cum Cras- 
so dictatore magifter et|uitum 
fuit anno cdxv. quo P. Decius pa- 
ter perierat, [boc lib. c. la, a.] 
CralTttS ipse consul fuit annb 
cdxxiv. [c. 19, 1.] Mugillani au- 
tem bis mentioy anno cdxxviii. 
f c. 23, 17. 3 et cDxxxv. [9, i5, 11.] 
Eft ct mcntio M. Papyrii Craffi 
anno cDxxii. [hoc lib. c. 17, 6. ] 
ubi dictator crcatusfuit adversus 
- tumuUum Gallicum. Fortaffis au-* 
tem et in pracnominibus et 
cognominibus Papyriorum erra- 
tum, ut ex variis hujus belli lo- 
cis lector facile notabit. GLAR. 
Doujatius exiftimat, L. Papirium ^ 
bic memoratum ncque hujus an^ 
ni consulem, qui eodcm nomine 
ac praenomincfuit, neque alium 
ullum ex iis, qui magiftratus gcs- 
serunt, fuiffe. Vcro enim simi- 
le videri, si quis eorum fuiffet, 
Livium id neutiquam silentio 
praetermiffurum.Ejusautemsen- 
tentiam probabilem puto. Cete- 
rumPapirii praenomen Z. defi- 
cit in Voff. a. Lcid. 1. Lovel. a. 3* 
4. et utroque Harl^j. 

Cui quum seHaiuscoHsulto Fuhtius 
ch aes atienum pateruum nexum 
dedijfeil Sindera lectio t cui quum 
se C. Fuhtius oh aes atieuum paietr 
num uexum dedifei, GELEN. Le- 
go ex MS. sicut ex suo quoque 



Gelenius legit, eui quum se C. 
Fubtius ch aes alieuum paiernum 
nexum ddiffei. Budaeus autem 
inprioribus annot. ad ff. [ ad 
inscriptionem tituli De in diem 
addiciioHf] nexum iuijii legendum 
putat. RLOCK. Budaeus vitiosis 
exemplaribus Livii usus eft. Nam 
babet cui cum seuaiuscousutio Fu* 
tifius^ el mox, quem ^xetas forma* 
que ad mifericordiam eticere pote» 
raui. Pofterius ctiam Sigonius i* 
de Ant. Jur. civ. Rom. 6.1» nexum 
dedijfet ruTSu% Salmas. Observ. 
adJus. Altic. etRom.c.ii.p- 3i7. 
DUK. Si Gelenius, pro cui quum 
seC.Fuhlius^ dediffet C.Puhtitius, 
(v. ad c. 12, 4.) loco huic egre- 
gie consuluiffet. Recteenimpro 
senatusconsutio dedit se C* Dc si- 
milibns varietatibus in Mftis v. 
ad 32, 10, I. Quemadmodum au- 
tem cmendavit, reperi etiam in 
Florent. Voff. 1. Leid. utroque, 
Lovel. 1.4. Harlej.i. Gaertn. et 
Haverk. voces vero j# C vel a- 
liud earum Idco, dcsunt in Por- 
tug. et Haverli. solum ro se xn 
Harle|. 2. ^ed cui quum senatus- 
ionsutio Fuhtius habetVoff.2. cui 
quum senatuscoHsuttum Fuhtium 
Lovcl.2. quum Se C^^Fuhtius,om\s* 
sa voce eui^ LoveU 3. Deinde 
Fuhtius ohses^ proobaes^ Fragm. 
Hav. a m. u Vox veto palerHum 
non comparetinLovel.4» ut nec 
nexum inLcid. 2. Ceterum Dou- 
jatius emondationem Budaei , a 
Kloclkto hic Jam memoratam, eo 
nomine refellere conatur , quod 
se nexum iuiffet salvo sensu dici 
ncqueat. Sed hon observavit, id 
Budaeo non iadvcrsari, utpote 
qui non cui quum se C. Puhtitius^ 
sed, ut antea edebatur, cui quum 
seHatusconsutto Fubtius legebat. 
Quare recte quidem emendatio 
haec reiicitur, non tamen^ eam 
ob cauffam , sed quod Mftis ad- 



Digitized by 



Google 



L I B E R VIIL G A F. XXVin. ^^, 



xnaque misericordiam elicere poterat, ad libidinem 
ct contameliam animum accenderant : et, floremS 



▼cmiiwy et a vulgato nimtum 
ree^dau Aliain conjecturam pro- 
posuit Salmas. qui deModo usur. 
c. 18. p. 838. scribeodum exifti. 
mat /» ugxum dedifet. nam iu «#- 
xum dars vel nexui codem modo 
dici, quo /« pigHus et viouori. 
9uam leniffima efl haec medici. 
^t* ^®'"'® ^**'™ praepoftitio iu 
absorberi potuit a praecedentit/ 
vocis litera finali m^ ut saepe 
factum. V. infra ad 10, i3,3. Ve- 
rumne^ueeoopusputo. Nexum 
cnim hic poteft etle supinum a 
verbo ««f##rr. dediffa nexum , id 
«fty ad nectendum, ut nectere- 
^r.^ V. ad M,ai,3. Jam autem 
aupina vera subftantiva efle» 
prius quarti casus , lo quo sub. 
auditur praepositib ad vel iu^ 
pofterius sexti casus, in quo sub^ 
intelligitur praepositio iu^ do* 
cuit Periaon. ad Sanct. Min.3,9« 
». p. 460. Id igitur , quod com. 
mode omittl poteft, invitis scri« 
ptis et editis adderc, nihil adtl» 
net* 

Qum MUts formaqm ad miseri* 
ttrdiam etiesre fteraut ^ ad tihi^ 
diuem eteoutumetiam auimum ac» 
€euderuut} Sincera lectio quaeae» 
tas formaqus misericordiam etice* 
rej^oteraut^ ad tibidiueut ctc.GE. 
LEN. Pall.^ duo aeceudere\ quod 
modo infinitivo apte accipi pos* 
se CrcdO) ut suftineatur a verbo 
foterat^ seu^ ut quidam habent 
codices, poterautf Mire vero 
Gamp» quem aetas formasque ad 
miserieordiam eticere poteraftt^ ad 
tilfidiuem eoutumettamque omuium 
acceuds^uut. GEBH. Lectio notis 
Gclenji pracscripta neque in 
scriptis, neque ih editionibus 
Hn^tquioribus exftat j sed demum 
in MedioL anni 1480., tum utra« 
que Xarvis. et deinde aliis vidi. 
§uae aetas formaque in miserifor' 

li9.Tom.lF.F^a. 



dtam habct Lovci.2; tqum attas 
formaque iu Veith.J quat aetas 
fomiaqut ad miserscordiamhoveU 
A. Harlej.a. et Haverh. £t qui- 
dcm eiicere auimum ad misericor» 
diam dictum yideri poflet^ quem« 
admodum eticere lioftem ad certa^ 
meu^ de qua v. ad 6, 3i, 7. Quo 
minus tamen placeat^ obftat a« 
liorum cbdd. atque edd. prin« 
cipum consensus in expellenda, 

Eraepositione sive iuy siv« adm 
t ^utem eticen misericordiam ^ 
iu eticere arcaua 40, »3» i. Fid$ 
data arcana ejus eticuit. et eticen 
quetelas apud Cic. deCIar. Orat. 
80. Vbi ardor auimi^ qui etiam 
ex fufautium iugeuiis elicert voces 
et queretas sotetV quod ad querem 
tas eticere dixit Suet. in Calig. \o. 
eticere iraiu Q\xti\vi^%^. Bttcuit^ 
qui iram Atexaju4ri^ Praetereft 
poterat praefert ed. Froben. an* 
ni i$35* In quam quum Rbenanl 
et Gelenii emendationes paflim 
receptae sinti ita etlam ex Gele« 
nii mente datum fuifl^o Suspicio 
eft> quamvisaliterjnnotis scri* 
bi voluerit. Certe poterat prae« 
ferunt omnes codd. nraeter Lo* 
vel. ^. .9^<^^ autem auobussub* 
fiantivis singularis numeri duQ 
addantur verba alterum singula* 
repoterat^ alterum plurale acceu» 
derunt^non magis displicere debetf 
quam quod etiam conlectivum 
singulare in eadem periodoprU 
mo vfrbum singuiard deind» 
plurale adjunctum habeatj d^ 
quo dictum cft ad 4« 16^ 8. Insu» 
per et ad tibidiuem et coutumetiam 
auimum Portug^ Gaertii* et Ha« 
verh. ad tibidiutm coutumttiam» 
que «iifMfifMLoveU4* ad tibidiuem 
et coutumetiam ammi Lovcl.a* 

¥arle}.a.etFragm.Hav. tVeithJ 
andem acctudereVotC.f» LoveU 
3» et Gaertn. Quod si^ praceun* 
te Gebhiirdo^ modo iaftaitiva 



Digitized by 



Google 



3 43 



T. L 1 V 1 1 



aetatU ejiis fructam adyenticmm crediti ratus, pri- 
mo perlicere adolescentem sermone incefto eft co- 
natus: dein^ poftquam aspernabantur flagitium au- 
rcs^ minis territare^ atque idemtidem admoiiere 
4 fortunae : poftremo^ quum ingenuitatis magis^ quam 



aecipiatar, cominode tamen , nt 
credidity a verbo fterat snftine- 
ri ne>|uit5 »ed erit per iniiaiti. 
vitm ^oiicepta oratio, quales in- 
numerae aliae apnd Livium ob- 
Currunt. Ncque ei obftabit, quod 
in eadem- pcriodo sub|ungatar 
moi finitum conatus tft j tum in- 
finita territarty admoHere^ etvo&» 
ea fterum iinitum jubet, Solet 
enim Liviut (inita infinitit, et 
contra iniinita finitis subdere. 
V. ad 5, 47, d. At praeftat hic 
accenderunt -f quod integrioret 
codd. aiiique omnes servaat* 

{.3^ Et florem aetatis tjus frm^ 
ciam adventieium crediti raius} 
Pall.duo utflorem^sec, acflorem. 
Deinde Pall. tret et Gamp. cr§* 
ditor ratus. Andreae editio ut 
florem aetatis ejus fructum adven* 
titium creditratus, GEBH. Mtflo- 
rem aetatis ejtts VoIT. duo, Leid. 
!• Lovel. 1. a. 3. Gaertn. Haverk* 
Fragm./llav. [Veith.] et^ edd. 
Bom. anni 1479. acParm. V. ad 
ai, s8, 8. ut fiorem juvtututjs ejus 
Leid. 1. Ita juvenfae florem me- 
morat Florus in Prooem. $. 4* 
Ouum tam^ reliqui in vulgatum 
florem aetatis consentiant^ verius 
Videtur, lectionem hane natam 
. eJTe ex gloiTa interpretis, qui 
florem aeUitis in mairgine per /»• 
ventutem exposuerat. Ita tnfra 
ai,3, 4' Jnliin. &, «. Erat emm et 
aetatis flore^ et formae veueratioHe 
iusignis, Etaevi FtorivireHsSiUvLB 
Ital. 1, 60. at florem aetatis Port. 
V. ad 36, 35, 7. Deinde fractum 
anlmum adyeteticium creditor raius 
HdiT\e\.2,fructum adventicium ejus 
crediti ratus Leid. sv et Lovel. i. 



fructum adveniicium crediior raius 
VoiT. 1. LoveL9.3. Portug. Gaert- 
ner. Haverk, et Fragm. Uav./r«- 
ctwn adventicium credit iratus^ in- 
perite in voces diftributis literis , 

?[uae olim continua serie scri|>tae 
uerant, Lcid. 1. fainc nata vide- 
tur lebtio frucium^^adveuticium 
credit ratus y quae eft in edd. 
Rom. anni i47>« ct Parm. Sed, 
quod vulgo editur, alioramque 
codd. fide nititur, genuinum eft« 

Primo perticero adoUsesmism ser* 
moue incefto eft conatus} Illad cft 
eonaius Grammatici additamen* 
tum videtur mutasgrammaticum* 
GRUT. Pal. pr. poUicere. forte 
leg. preiicere. Tertius primopoL 
tuere adoleseentem, G&BM. peUim 
eere Leid. a. poHieere VoflT. 9. Lo- 
vel.3. etGaertn. VieW^m perlice» 
re defendunt, qnod cur conje- 
cturls tentemus, caoiTa nunaefi. 
Simiiiter pertieere simplicitery 
non addito ad qnid perliciatur» 
supra eft 3, 44* 4* ^pptus^ amore ar» 
denf^ pretr^ ac spe periicere adortus^ 
poftquam .*nnia pudore septa anim' 
adverterat , ad vim animum conm 
vertit, Alibiidadditur. InfraiS» 
17, 4* Acerras primum ad voiutu 
iariam deditionem conatus perlice» 
re, c. i8| 1. ^^ porias aperiendas 
praesidiumque aceivieudum perti» 
cere juhet, (* 21, 26, 7. ) 45» iB,3. 
Gentiumquoque regem jam diu dfn- 
pium in societatem ^erliei poffe, 
45, 69 1. Modo minis^ modo spe 
perfieere , ut se traderetf quum co- 
nareiur, Tum aduteseentem Flor. 
i^tHarieji i.* V. ad6, 34) 11. Td 
eft conatus cur delendum censeat 
Gruterus, iegitimam cauiTain uoa 



Digitized by 



Google 



LIBER VIIL Caf. XXVIII. 



243 



praesentis conditionis ^ memorem videret^ nu^ari 
jubet^ ^rerberaque ad|erri. Quibus laceratus juvenjs^ 5 
quum se in publtcum proripuiflety libidinem crudelita- 
temque conquerens foeneratorisj ingens vis hominum^ 6 
quum aetatis miseratione atque^ indignitat^ injuriae 



vicleo. In erpungehdii ▼oeiba& 
ex contextuliivianonimium Gru- 
terum fuilTet inftai Tidebimus 
ad aS» 34> i5« 

Dtin^ poftguam asfirnaboHtur 
flagitium auris ^ mints territare^ 
deinde Leid. 3. Lovel. i. 2. 3. 4* 
Portug. Gaertn. Haverk. f ragm. 
Hav. et priscae edd, pro quo 
Frob^, anno i53&. deim Bub&u 
tuit, id probantibus aliis codd. 
V. ad 3, 3, 6. Tum asferHehantmr 
flagitium aures Flor» et Gaertn* 
quemodo etiam peccabatur in 
polleriori cod. hoc lib. c. i3, i* 
aspernabatur ftagitiumy aures mi» 
nis territare LoveL 9* et Fragm« 
Hav« jfsjpernari interdum pafltve 
usurpari, adlatis exemplis docet 
Vofl*. 5.^Gramm.6. Farticipium 
etiam hujus verbi«i^tf#ri»a/«f Li^ 
vium paflive adbibuifle, supra 
vidimus ad 1, 23^ 7. eumdem et« 
iam aliis eadem forma usum fuis* 
se , infra dicemus >ad ^^ 8, 14. 
He tamen^psufn hic etiam ita lo- 
,cutum efl*e exiftimem) aliorum 
codicum ei scripturae adversan* 
tium auctoritas persuadet 

ldemtidem\ admonere /ortunae} 
itidem Portug. et Haverk. Male. 
Idemtidem eft saepius, subindei 
eaqne voceLivius delectatus eft. 
Supfa 1» 64> 1. Ipse idemtidem heL 
- ti auctor #/#.4,20,8. Libri^ qu9e 
iinteos in aede repositos Monetoi 

' JHacer Litinius citat idemtidem ««• 
ctore». Bf 16) 4* Camitlus idemti* 
dem omntbus tacis concionabatur. 
c« 39, 6« Ut idemtidem jam in uTm 
hnn futurut-videretur inpetus ptti, 

. mo adventu. 6, 20^ 9« idemtidem , 
Gapiiofimm speetat^s f SotfemJUos^ 



qus atios devMfe ad autcitktm^ 
Si6,449 4- Subsidia deinde, idemti* 
dem submiffa e cafiriji^^ non ai/ef* 
terunt sotum itffugam ^oftem. 33* 
45,6. HominesprincipibdsRomanis^ 
amicis quisque suis^ idemtidsm scrim 
bebant. (*c.3i»8.) 36, «3.*. Etsi 
pertegaios idem^igm oninta explo» 
rabantur. 409 56, 9. quum idemti» 
dem species et umbrae insontis in* 
tsremti filii 4um diris agitareni* 
Flin. 1. Upift. i3. Idemtidem ad^ 
moetitus aut noh venit » aut^ si ve» 
nit^, queritur se diem perdidifte. 
ubi V. Gatan. Praeterea admovom 
r# LoveL 1. Haverk et Fragm. 
Hav. V.ad35,36>6. admoreHar. 
le}. i^ aut aiMoii#r#Har]ej.34 amo» 
uen ed. Parm. V. ad 10, ai^ 6« 

i^ 4* Praistntis conditionis mtm 
morem videret] memorem videntur 
culpa libraril Vofl'. a. et LoveK 
3* In verbis praeced^ntibus ma» 
gis quum ingenuitatis^ in a^ium or- 
dinem digeftis vocabulis> Gaertn. 
qui mox etiam nkdare^ pro nuda» 
ri, praefert. 

{ . 64 Quum^ se in pubticum prom 
rinuiffet^ prorupiffet Leid* ^. Sed 
id) quod ads, 93^8. dixi, etiam 
huic loco contenit. Mox fenato^ 
ris^ ipvo foenerutoris^ LoveL 3« 
Adparetf per compendium scri* 
,ptum' fuifle fen^atorisi unde « 
deleta nota , et / in / mutata t 
nullo negotio/#«iNoW# exire pot« 
eft. 

$• 6* ((uum aetatis miserations 
atque indignitate injuriae accensa) 
tum aetatis miserdtione Flor. am. 
a. Vofl*. 3» Leid» a. Loveh i. a ro« 



Digitized by 



Google 



244 



T. LIVII 



accensa^ ttim suae conditionis liberumque suorum 

' respectu in forum; atque inde^ agmine £acto^ ad 

7 curiam concurrit. et quum consules , tumuku re- 

pentino coacti^ senatum TOCarent| intro^untibus 

in curiam Patribus laceratum jurenis tergum^ pro- 



A. Lovel. 2. 3. Harle). s. Pottug. 
Hdverk. Fragm. Hav. et Hearnii 
Oxonicnies. V* ad6|a3,3. Insa- 

£er iHdigmttioHi injuriae VoflT. i* 
ei(i. a.Lovel. I. etHloclt. [/«iiif. 
gHatioHt acetHsa Veitb.] Alibi sac- 
pe haevoce» tn scriptis variant. 
V. ad Epit. Liv. 58. Sed hic ni- 
hil mutandum. V. ad 2, 12, 3. ^t 

3, 38, 11. Paullo ante Ingfns vis 
homimis Florent. tngens vis oiniff- 
nm ed. Parm. V. ad. 3» 54» 6« 

Inforum; atque inde^ agmine 
fUeto , ad curiam coneurrif^ in /•- 
rum inde agmine facto concurrit y 
reliquis errore scribae omiflia, 
Portug. Insuper coneurrunt Lo- 
vcU 2. Ingens vis komiunm con* 
currunt adprime ed Livianum* 
Supra 2,6,3« Desectam cum fira* 
mento segetem magna vis kominum 
simut inmijfa corhibus fudere in 
Tiberim. Plara v. ad Li vit 39« 26^ 
9. Uni tamen codici, neque ei 
optimo, credere periculosum eft* 
£t sane ila dedijQTe videtur scri. 
ba^ quod mox sequatur oftenta' 
hant. Sed et ita Livium loaui 
amafTe, mox d^cemus ad veroa 
sequentia. Paullo ante tiberorum 
suorum respectu Lpvel. 2. Portug. 
et Haverh. Id displicet» V. ad 

§.7. Proeumbentes ad singutorum 
pedes oftendebant} EH in MS. often^ 
tabanty non ofteudebant. G£LEN. 
Pall. tres et Camp. ed. procum^ 
hentis, Tamquam boIus G. Publi- 
lius se ad pedes tntroeuntium 
in curtdm Patrum proftraviflTet* 
GEBH. frocumbentis Lovel. 2. 3. 

4. Harle|. a« Portttg. et Eaverlfc» 



At optimi alteram leetionem 
tuentur. oftentabant etiam omnes 
teripti 9 quod veriim eflTe ratio- 
nes supra ad2,23,4* adlataedo- 
eent. iJnuft cft Lovel. 4« qHi l^ 
git oftentabat^ sine dubio, ut^ 
quum etiain ^ifOf»iM^#if/ff dederit» 
Gonveiuat praecedenti concurrit. 
Verum ftoVitus eft Livius conle- 
ctivo singulari verbum ejusdem 
numeri jungere in initio perio- 
di> mox vero in sequentibus ver- 
bum plurale. V« ad Livii 4» i6, 8. 
£t quum id nescierit librarius 
Lovel. 2. fainc in verbis jpraece- 
dentibus concurrunt dedifTe vide- 
tur, pro concurrit: ut ita conve« 
niret huic pftentabaut. Geterum 
in verbis praecedentibus male 
et consuies tumuttu repentino coa^ 
cti senatus vocare praefertHarlei. 
2. ubi rifMf inter alia interceptum 
eft asyllabainitiali vocis sequen- 
lis coHsutes, V. ad 3y 69, 6. ultimas 
vero literasroiFt;orar#if/ eliserunt 
primae vQcis sequentis. 

$. 8. Victum e6 die oh inpotentem 
injuriam unius ingens vincutumfi» 
dei2 Itno ruptum^ ndn victum, 
neque enimLatinam eft. T. FA- 
BEh. Alibi voces victus et r«- 
ptus in Mftis commutantur. Exein- 
plum supra eft6, 13) 3. Fabri sen- 
tentiam primo probavit Dott.jat. 
poftea cogttans , vocem vincutum 
nic figurate sumi pro ipsa fide pu- 
blica , qua homines se velut no- 
do quodam in vicem obftringunt, 
vtttat tandem , ejas vim facti ha« 
)a6 atrocitatc vrctam dici poflTe : 

3uod et mihi verius videtar. I- 
em enim eft 9 ac si ^ixiffet Iji- 
viiis^ victameodic fidem» cttjus 



Digitized by 



Google 



L I B E R VnL C AP. XXVIIL 



345 



cumbentes ad singulorum pedes^ oftentabant. Vi-O 
ctum eo die ob inpotentem injuriam unius ingens 
Tinculum fidei: juflique consules ferre ad popu- 
lum.^ ne ^uis^ nisi qui uoxam meruilTet^ donec 
poenam lueret^ in compedibus aut in nerro tene- 



ifigens erat TiiiculHin. Mirori 
Fabro^ etiam epitheton iitgetu 
non dispUcuiffe; proprie enim 
vinculum non ingtHs^ %edfirmumf 
vafidum Hicitur. Alibi tamen 
Cio. etiam magHum, aut maximum 
wtHeulum clixit. Ceterura eoAem 
d^e Lovel. 4. Sed sjllaha pofte. 
rior dii vel iem nata eft et vo- 
cis sequentis die similituaine. 
V. ad 10, 10, 6. Tc^ eodem faiq com* 
jnodi^ loeus effe nequit. 

Nisi fui uoxam meruijfet} Le» 
' ^endom e Pal. see. Htsi si qui ho- 
xam meruijfei, L 96« 3. Nisi si 
iHBrs sua temediopuhiieis etadibus 
futura ejfe potuisset. Hanc parti- 
cnlam e PaL pr. reftituo L a&^ 
di. Nisi si ierere fruflra tempus 
sedeudoad Gades veUeHt.GEBU. Ita 
et unus apud me Haverk. V. ad 69 
a6, 5. An taroen his eodd. fides 
Itaberipoint, lector {udicet. Ce- 
terum uisiHPxam meruisset LoveL 
s. ^t Portug. Hisi per teoxam nve* 
ruisset Voff. ». et LoveL S« ac 4* 
^isi Hoxiam meruisset edd, prw us- 
que ad M ogunt. et Ald. IJtram- 
que vocem culpamy peccalum^ 
^dictum notare , supra vidlmus 
«d«, 54» 10. Verum hoe loeo in- 
dicaturdamnHmseupoena, <[uae 
proplercolpfimittfligitur. Eovi»- 
tem^ sensu et uoxa et uoxia apud 
IjivJum adbibentur. Prius23, i4» 
3. (fui eapitatem fraudem. ausi « 
quique peeuniae judieati in viucu* 
iis esseui; s qui eerum apud se mi- 
iites fiereHij eiys mx» pecUHtaque 
sese exsoim jussurum». ti6v S99 4* 
Mergi freto satius iiti tHsutaeesse^ 
quam veiut dedi noxae inimico. 
'FoHeritts 4w ^» i4* Th^isaiium 



deiude peragravii : guod siue utlius 
torum f quos oderat , ttoxia , hoc 
magis teHtatioHem metuo. Q^ium 
itaque codd. in receptam lectio- 
nem conspirent» eam etiam prae- 
ferre non dubito. Klocliius cod. 
suQ adscripserat noxam uocueruHt^ 
sed nescio, utrum id fecerit, 
quod rta legendum ccnscret, aa 
tantum ut sibi in roemoriam re- 
vocaret, ea formula Li vium usum 
effe, quae apud eum obcurrit 9^ 
10, 9. ^uaudoque hice homiues HOm 
xam HocueruHt» Certe ne ea ]ocu« 
iiobic reponi poIFit, prohibotdis. 
' sentientium Mftorum auctoritas. 
Mox dottec poenam tuveret prae- 
fert Klocli. errore scribarum. 
Neque censendumeft, fortescrK 
bendum eSe tuverity et iuvi pro 
iui dici , quemadmodum ptuvi 
pro ptui: Priscian. cnim diiu& 
non dituvi^ sed dilui^ in praete- 
rito formare auctor eft L io« p. 
881. 

Jh compedihus ^ aut iu uervo /#. 
neretur^S Lege autuervo tereretur» 
Plaut. Capttv. 4, 3, io8« 

— HUHC Sieutus uoH eft ; Bojus. 
efi% Bojam terit^ 

T6 in revera abeft aPaL scc. sed 
vulgatum defendit TibulL 9. £1* 
4,3- 

Servitium sed trifte daiur, tiHSp 

orque cateuis. 

Liv.359 iB,6» Scireferarttmmod^p 
quae etaufiris aut vincuiis teHeaHtur, 
iHgentes fam diu iraseum iupecto» 
re vofvere* GEBH. Tenere et Tere» 
re inMftis commutari,' supravi*' 
dimiu ad 4> 3i> a* PraeposKAd »> 



Digitized by 



Google 



«4^ 



T. LIVII 



9 retur : pecaniae creditae bona debkoris , non cof« 
pus^ obnoxium effet. Ita nexi soluti^ cautumque 
in pofterum> ne necterentur. 



ante «#rv» deeft etiam in Harlej. 
9. Fortug. Ilav^rk. et Frag;m« 
Hav« Neutra tamen satis legiti* 
ma eaulTa eSt vulgatum tenta|idi. 
Quamvis enim tn eo loco omil- 
tatuf, conCtanter tamen supra 
pmnet llbri exhibei^t in compfdU 
ius^ quin et optimi etiam hio 
servant. ^ Praeterea licet verba 
illa alibi confundanturt 4n um- 
f€tur tamen hic Mlli conspirant. 
Recte igitur Gebhardus. ips^ 
«uam sibi conjecturam displice. 
rQ teftatus ell , atque in n§rpd /«• 
iHntur probavit. Ita Liviu» lo. 
cutufi eft supra 4« 35, 5« In aettr^ 
no s€ ipsa ttmrst servitio, Ubi 
videnda sunt ^ quae notavi. Ad- 
de etiam t quae dieta sunt ad %, 

$• ^« Pnumat creditai hona d$m 
hitorts^ noH corpus ^ ohnoxiumesm 
M} Quam magis excutio, quae 
habemus de nexis apud Livium 
,et 1. 2, a3. ante leges decemvira- 
les, et 1« 6«, i4* polc leges duode* 
,cim tabularum, tam minus cre. 



quamsmtitiis. Idem 1. 6, 93« nihil 
aliud queritur miles ille nexus, 
quam eum sotvendo non esset « du» 
stum se a foensratorihus eum dup» 
hets ^tiis in servitium: et^ quia 
domtno gravius quiddam imperamm 
$i responsaritt eaesum flagris affia* 
timrpannisque abjeetis ofismtahai 
peetus vutntrihus in hetto rsttptis 
ptenum 9 tergumque verhsrihus^ r#« 
ssns crnenium. Sed et ii, qui se* 
ceiTerant annoU. G. cclxx. solum. 
modo quiritantur apud eundem 
1« 6y 70. Noftros agros ittis cogimnr 
4otere^ fodiendo^ ptantandot' aran* 
dot pecora pascendo^ no/frorum 
mancipiorum' conservi; pars catsm 
teis nexi y pars pedicis^ nonnutti^ 
iamquam trucutentissimae hsftiac^ 
hojis aui massis orhicutarihus. ta^ 
cemus tormenta et contutnetias fta'* 
graque et tahor^senoctein noctem^ 
ceteramque viotentias^ crudctitatem 
ct injuriosam superhiam^ quam 
sustinuimus, Itaque non video 
ullam rationem, cnr decemviri 
plebero immanins vexarent lege 
sua« quam vexari poterant inge- 



do verum effe^ quod de eisd^m nio aut libidioe foeneratorum , 



addictis scribitur Gellio aoV i 
iertiis nundinis eapife poenas de» 
disse , aut trans Ttberim venum f « 
visse* Si enim res se ita habuilt 
our eius non meminit Manlius» 
non ii, quos vinculis eis libera. 



fui aexos serviliter tractabant, 
um opera sua a^s debitum re« 
demilTent, taroquam mercenari« 
os. Gnr ita sentiam, faciunt ver« 
ba Varronis fine l. 6« de ling« 
Lat. Cp. 8a. ] Liker^ qui seeas o« 



vit? Qttinimo, cum leges po« perasinscrvitutepropecunia^ quam 



fieriores fere mitiores sint prio- 
ribuS) hiG pl^ne contra eft, 
praecipue si licebat pluribus 
creditoribttS tertiis nundinis secam 
re reum^ ut Idem Noctium Atti»i 
oarum scriptor aflTeverat. Dio. 
nysius sane Halic, 1. 5« 53. lantum 
refert : Contra egenos fosnore op* 
pressos impotenter ei immoderate 
se gerebant foeneratores^ et in nsr* 
vum ahducebant ohaeratorum cor^ 
pora } quihus «0« aiiat uiihtuuttrf 



deheit dat, dum sotverei ^ nextts 
ffocatur. Interimy curcortiusni- 
hil definire audeam< de Gelliov 
lacit Tertttllianus Apolog. adv, 
gcnt. 4* Sed et fudicatos in partes 
secari ereditorihus teges srantm 
Confcnsn iamen puhtieo crudetitat 
poftsa erasa efti et in pudoris nom 
iam capitis poenasonversa eft : hom 
norum adhihita proscriptio suffnnm 
dcre matnit tkominis sanguinem^ 
quam^undirt. Eam enim lcgei» 



Digitized by 



Google 



LIBER>VIIL Cxrp.XlLlX. 



?47 



XXIX. Eodem anno, quuia satis per se ipsum i 
Samnitium bellum et ^^fectio repens Lucanorum^ . 
auctores(]ue defectidms Tarentini soUicitos habe* 



vidtftur ante oculos habuiiTe rmp. 
Valentiiiiaiiu8,de quo sic Aminia- 
nu8 ^. i6. Utm alitid audhbatur 
horreHdum; quoduhi debitorum 
miiquem egeftate obftrictum nihit 
reddere posse dicebatur^ iuterfici 
debcre fronuneiabat. Quid er^o ? 
Suspicor legem hanc cxoletam 
excidilTe et Livii et Dionysii me* 
fnoriis.' Practerea non meminr 
apud aliumleglffe iftud Varronis 
0.1.3 C.Popilio roganteSytta dicta^ 
tore subtatus eft nexus: et omnes y 
gui bonam copiam ejurarent^ ue 
gssent nexi 9 sotuti. GRUT. lllis | 
quae de obaeratorum nexorum- 

2ue poena capitis^ si unus cITet cre- 
itor, et de sectione in partes tertiis 
nundinis^ ^fti plures forent, ex Gel- 
liohicmonetGruterus, longeme- 
liora notavit Ampl. Bynkersb. cu. 
i:iae supremae,cu)U8 Uagae Comi- 
tum Pf aesidcm agit,maximum de^ 
cus, 1. Obs. t. docensf otf/fam capi' 
tiis^ efle usuram sortis; tertii$ nun» 
dinis partes secare ^tCcy vendere 
4cbitorem in auctione publica 
ipsis nundinis, ac pretium in vi* 
cem dividere. Illis, quiper^^r. 
tes secare inteUigunt bonorum 
divisionem, ka ut singuli .debit 
tores suas partes auferant, ad. 
numerandus ed Abram. ad Gic. 
a. Phil. 26* V. ctiam Cel. Qurm. 
ad Suet. Vitell. 2. At vulgatae 
scntentiae adhuc adfaaeret Sal- 
mas. de Modo usur. c. 18. p. 809, 
Geterum pecunia credita Harlef. 
2, et Hearnii Oxon. L. i. 2. ac G. 

CaHtumque in pofterum , nt ne- 
cterentur} D^e spntentia horum 
verborum contra Hotofpannum 
disputat Salmasi de Modo usurar. 
c. 18« p. 838. et t^ iQ. p.844. £t 
Observat. ad Jus Attic. et Rom. 
c. 11. p. 3i6. adversus Heraldum 
9* de rcr. judicat. auct* a5*. Sed 



legem hanc non servatam fuifTe) 
idem toftcnd^ de Modo usur. d. 
1. et cx eoGronov. de Centcsifh. 
et Uncii8 Usur. p. 470. ejt Grae* ; 
vius in Praefat. tom» 3. Antiq. 
Bom. DU|i. ne iff^ pofteruik mcte^ 
rentur Lpvel. 4* "^Vf ne deficit in 
Leid. interceptum avocis sd* 
quentis literis initialibu». eju8 
loco nec habet Haverlt. Tum ncm 
ctarentfir he\A, \, Poptug. et Ha- 
verk. PauUo ante Itaque nexi som 
iuti edd. antt. usqite ad Frobe. 
Iiianam anni i535. V. cap. se(|« 
ad §. 9. Ita sotuti nexi alio ordi^ 
ne Voir. a. Lovci. 3. e^ Gaertn. 
Ita soluti innoxii Harlej. 3. Insu« 
per Salmas. deModo usur. c. 184 
p. 832. exiftimat. apud Livium ^ 
Varrof em , Golumellam , Quin* 
ctiKanum,- Gellium et alios ct. 
empla supereffe, unde conftat, 
etiam poll hanc legcm debitores, 
qui solvendo non erant^ pecu* 
niae Judicatos in vinculis fuiflTe : 
quare exi£bimat , . legem^ hoc an« 
no a consulibus latam, neglectam^ 
et parum (* I. pauUo) poft ill^ 
tempora in lisum revocatam fuis* ' 
8e. PoHea vero p. 838. scribit, 
vcrba ne in joofterum necterentur 
non id signincare, ne vinciren» 
tur, .sed ne oppignerarentur, vel 
pight>ri8 nexu obligarentur ; et 
p. 839. non hae lege cautum eflre« 
ne quis in nervo aut compedibut 
teneretur, sed ne pignori obli* 
garetur. £t tamen modo apud 
liiviuni praecelTit hoc cap* con^ 
aules ad populam tulifle^ meq is 
in compedibus a.ut in nervo femrem 
iur; ad quae yerba non adtendit* 

$.!.£/ defectio recens Lueana* 
r«M» 3 Pall. tres et vetuAilTimae 
duae edd. defeetio repens, Meliuft 
exiliimo. Supra c. ij. Rependnm 
res, > quia quam iaussam' muttaie^ 



Digitized by 



Google 



2\Q 



T. LIVII 



rent Patres^ accellitji, nt et yeftinus populus Sam- 

9 nitibus sese conjfingeret. quae res sicut eo anno 

sermonibus magia pailim bpminum jaetata, quam 

ixi publico ullo concilio efi j ita insequentis anni 



$0m m fid§m ^uidim kahihat^ 
GEBH. MSS. et Tetuftae edd. 
r9ftns. Sic 1. 6, [4s^ 4.] Fama 
fiptHs hetti Gattici attata pirpu- 
$ii ei^itattm. 9, [^i» >40 Xtpent 
advenius tonsutis ita sxterruit Um» 
hros» %i^ ra6y 1.] Qui tumuttus 
repems pofiquam efi Romam perttt* 
tus. Scimus 9 inquis, et quid ex* 
empliB opus? Scilicet tibi eon- 
tingere non poteft , qnod ^ccidit 
doctiffimo Tiro 3. Italiae ant. [3. 
». ^»1 qui eum adduceret ex 
Livii 93« 8» 1. Friusquam saiis 
etrta tonsitia esstnty repens atia 
nuneiatnr etades : apponebat, Le- 
gOf reptntt. Lucretius 5, [403. j 

«- — PkaHttkonta rtptnti futmi* 

nis iciu 
Dtiurbavit tquis, 

J. FR. GRON. repens etiam om« 
nes inei, exceptis VoflT. i. inmar- 
gine , Leid. 3. et LoveL 1. ac 4« 

Stii sirailiter reeens praeferunt. 
lud recens autem demum yidi 
in Francof* ed. anni 1578. quo- 
modo errore operamm datum 
•ire crederem , nici , qui editio* 
nt illi praefuit, similii corrupte- 
lae loco mox indicando auotor 
exaitiflet. Scribas librarios etiam 
ita labi solitos fuiiTe, confiat ex 
iis, quae notavi ad Silii Ital. iB, 
6o4- quibus adde Gel. Burmann. 
ad Valer. Flacc. 3 , ^u Vocabn* 
Inm autem repens Livio in deli* 
ciia fuit: praeter loca enimGro- 
novio laudata, eo utut eft 1, i4« 
5. Tumuttus repens exagris inur^ 
htm intaius pro nuneiofuit. 4* t4» 
a. ^Mod hettum repens aut ditia- 
tofiam mafefiaiemj aut ^uintiium 
rttiorem reipuhtitae quaesissei. lo^ 
7,8« Si quod repens hettum oria* 
tur* c. id>d. Qui tummitus rtptus 



pofiquam Romam pertatus efi. 31 « 
00 ) 2. Quinam peeiora semper lit. 
patnda repens ierror tnuaserit. 33, 
79 7« Qutu repens etades adtaitk 
esseiy obvios percunctantur. c. 31« 
6. Fama rtpens atie averiit het» 
tum. 39 9 10, 4* Civiiaitm to tem» 
pore repens retigio invaterai. ubl 
timilitei^eccatur in ed.Francof. 
anni 1578. 33» 3, 7. Temtum 7%f. 
his moratus , quanium Aiiati r«- 
penseasus co9gii. c. i5, 6. Repens 
terror cafiris inferiur. Faullo antea 
Eodem iempore , pro Eodem auno^ 
Hearnii Oxon. C. Deinde per st 
Samniiium hettum Leid. 3. ptr st 
ipsum hettum Samniiium Harle}. i. 

^uetortsque defeciioms Tarentini 
sottieiios lutbtrent Patres} Haec 
verba concipiunt ita Pall. duo^ 
ttuttores defeciionis Tarenti sottici» 
ios haberent Paires. scc. auciores 
dtftctiotUs Tarentinat sott. h* Fm 
GEBH. auctores defeetionis Taren^ 
ti Vofl*. 3. et Lovel. 3. auctores de» 
fectionis Tarentinae Lovel. 3. Har. 
lej. 3^ et Portug. a m. s. Sed vul. 
gatum veriut eft ^ non enim Ta« 
rentiniy quibut nihil ad eam 
diem cum Romano populo ftierat, 
defecifle dici poflunt: sed Luca- 
nity qui nnper in ndem vene* 
ranty deficiendi auctoret exftite» 
ruiit. 

,• fft tt Ftfiinus poputett Samniti* 
hus stse coniungeret} ut Fefiimttt 
poputus Leid. 3. et Gaertn. Tum 
st conjungtrtt Lovel. 4« ti tonjuu^ 
gtrtnt Haverlc. 

$. 3. Sermonihut magis passim 
hominum jaciaia , quam in puhti'* 
to utto contitio efii sermonihus.pe^ 
sim magis h^miuum Fragm. H«v« 



Digitized by 



Google 



LIBER VIIL Cap. XXIX. 



249 



consulibus, L. Furio GamiUo iterum^ Junio Bruto 
Scaerae^ nuUa prior potiorque Tisa eft^ de qua ad 
senatum referrent et^ quamquam nora res erat^ ta^^ 3 
men tanta cura Fatres incellit, ut pariter eam su$- 



Tam i» puhUe» €9neith Lovel. i. 
f « fuhiie^ utU €9miH9 Gaertn. 

lim inseqmniis mnm e^nsutibus 
Z. /Wr/a CamJtto iitrum,^ dunio 
Bruto Scoivdei L. Furiii8 GamiU 
Itts prlmum fit consul amio cdvi. 
deinde iteram anno eDxvii. £r« . 
(;o bic non f/eriiw, sed urtium^ 
legeadum» aiAi qui| duos fuifle 
contendat, .quod mihi nonfitve. 
risimile. GLAB. Quam veliemen* 
ter erret Glareanui, qui Z« Furio 
Camitto tertium legit, lupra often» 
di [ad G. i3, i.) SIG^ itaquesequen* 
tis anni Portug. et Haverli. Ve« 
rum praeeedens sieut nunc ita^ 
non ftaque, requirit. V. ad ai, 
63i 7. Creati insequentis anni een- 
sntes L* Furius Camittus iterum^ 
ffunius Brutus. Sed tum nmttaprit 
Harlej. a. quam et iptam lectio- 
nem genuinam non eSe^ praece. 
deni sicut evincit. Tum prioria 
eonsulis praenomen L^ omitti- 
tur in portug. et Haverli. forte 
quod et alterum nullo praenomi- 
ne indicatum videbant', de quo 
mox. P. voeatQr in Gaertn. De- 
inde Scaeva LoveL a. et Haverk. 
Scaenae LoveL 3* ct Gaertn, Seo* 
V€ Pragm. Hav. Serwa Portug* 
Sed vox illa deeft ia Kloclu Ce- 
tenun Sigonio contra Glareanum 
favet etiam Pighius in Ann. Rom. 
ad ann. cnnviii. p. 34i« ftatnent 
Camillam non tertiam hoc aano 
contulem fuilTe} celeberrimi e» 
nim Camilli, n6n filiomj sed ne- 
potem fuiffe. Addit etiam , aU 
terias consulis praenomen apud 
Liviam pertiiTe; quem Decimum 
dictom fbifTe, praeterquam ex 
Mariano Scoto, etiam ex Diod. 
Sical. L fS. p. 627.eonftare. Ubi 
tamen mide li^die editur .^[cvxiof 



0poi&pios Kdi Jiniof 7oxhiaft 
pro VovpiOf et JiKi/aof, Vtrum 
tamen culpa librariorum perie. 
rit, an de induftria aLivio omis* 
sum ci^, incertum exiftimo. V. 



supra ad 4t 49* *• ^^' Livium 
duorum plarramve colleffarum 
uni nullum praevomen affdidis* 
9e> licet aliorum memoraret, di- 
etum eft# ' 

Nutta friff potiorque vism ejt} 
frior foitfrieinsa #/f Leid.i. V. 
ad «4» 10, 2. 8ed nibil muto. V. 
ad 23« «89 1. nutta nrior potior- 
aue res visa ejt Harlej. 9. Portug. 
Gaertn. et Haterli. Saepius vo- 
cem ns perperam a librariis in- 
terfectam elfe, taepius etiam Li- 
>^lum aliosque a repetenda hac vo- 
ce non abftinuiffe, supra vidi- 
tnua ad a, 189 a. Verum , quom 
ea bic non nisi in suspectae fi- 
dei codieiboa tuperait» tcriba- 
rom appendicem edTe credere ma- 
lo. nutta propiorpotiorque ejt uism 
Lovel. 3. y • ad £L i&t 4* 

$• 3. ((uemputwt nopm res ormt , 
iaueen tmnim emrm Fmtns imesfiti 
Si novm res erat^ non mirom eft, 
magnam earam ineeinire Patres : 
nam ret novae et inopinatae w^m^ 
per per te magit pertorbant ani» 
moa y et majorem coram ac toI« 
licitodinem adf»rantf qoam an- 
te praevitae et extpectatae. Mm* 
for ignotmrum rerum ejt terror^ ait 
Scipio apod Liv. a8, ^4» 3. lU- 
qoe hoc non tatis eapio, et ptoto 
aptiot ad tententiam elfe non nom 
mttf vel nota res : nam Livius eam 
|am soperiore anno paflim ser* 
monibut homlnom Jactatam fois- 
te dicit, qoorum non ignari pot- 
aranteiTePatret* UVK^qttuquwn 



Digitized by 



Google 



s5o 



T. LI.VII 



ceptam neglectamque timerent: ne aut inpnnitas 
eorum lascivia superbiaquey aut. bello poenae ex- 
petitae metu propinquo atqae ira concirent finiti- 

4mo$ populos, £t erat g^nus pmne abunde^bello 
Samnitibus par, Marsi Pclignique et Marrucini: 
quos, si Veftinus adtingeretur > omnes habendos 

Shoftes^ Vicit tamen pars, quae in praesentia vi- 
deri jfotuit majoris animi^ quam consilii: sed even- 



miva re/erat Lovel. 3« V. ad 7, 
s6, B» quam f$wa res eraiPortag. 
V.dd 89 49 1. Delnde Pairh ees» 
sii Lovel. 3. errore librarii. l>fi 
verbo iHcessli hoc ftensu v« ad aa, 
1) , 5« Mo< Hscieciamqu4.Florent^ 
a m. I. V. ad a« 489 7* 

Ne aut tHputtitas roriffN] nam ut 
sHputtitas LoveK 3» ue aut iHpuni^ 
fatehove\, a.rVeith.} Mox in ver- 
bis sequcntibiis aut deefiinHar* 
lej. 9. qui insuper bettoposHae ex* 
jpetitae betto praefert. Tum motu 
propiHquOf pro meiUt Fortug. V. 
ad^S, 09> 2. 

- ConcireHt finitimos poputes^^ Male 
ewarenthoy,^. concurrent Gaei^tn. 
coneirei VoflT. 1. conciteni VolT. 2. 
ct Hearnn Ox.C. conciiarent Klock. 
Alibi saepe haec vocabula confun. 
duntur in' Mftis. V. ad 9, 37« i. 
)>c verbo concire v.supra ad 3i&3>4« 

$•4- Genus omne ahunde betto 
Samniiibus par, Metrsi ^ Petigni^ 
que\ ei MarruciniJ genus omu$ 
habundaMs betto atiunde Samniti^ 
husper corruptiffinfie Gaertn. Voz 
betto deficit in Klock. Deindo 
Martueini Lovel. 9; Mamercini Lo- 
▼eL3. Aurunci Lovel.4* Mariipi* 
WHaverli« Mairucini\je%A,\, Mar* 
nifiiui Voff. 3. Maruncini Fragm; 
Hav. V. etiam ad ^ 4S9 18. 

Si Fejlinus adtingereiur] adjuU" 
gereiur Voff. 1. et Lovel. 3* acein» 
geretur Lcid. a. et Lovd. u V- 



ad 6, 35, a. adtingern LovcL 9. 
Kloclc, Haverk. et craaedam vett. 
edd. V« ad 10| 10, u Mox kd^tedot 
omnes hofies LovcL 4* 

$. 5. Ficii tamen pars^ quae in 
praesentia] Vincii tamen pars 
Fragm. Hav. Vox pars exsulat 
ab Uavei'](. Xum i^raesenti edd. 
Bom. anni 1473. et Parm. Ita 34« 
35, 11. Daret tatenta eenium ar* 
genti inpraeset^ti» V. Bosium ad 
Corn. Nep. Alcibiad. 4 9 %, Sed 
codicibus confianter in praisen^ 
iia legentibtts adhaereo. V. ad 
33, i3, i3. Mox videri potuerit^ 
pro potuitj Harlej, 1. V. ad 409 
14, 11. Tum ^nimi deeft in Lo- 
vel. a. Denique eoneiiii^ loco con^ 
sitii, Haverf. 

Fortes foriunam juvare] Eedem 

§roverbio utitur 34,t37, 40 et Gic. 
•usc*. 2, [4.] Fortes non mido For^ 
iuna adjuvat , ui eH in vefri pro^ 
verbio^ sed mutto magisratio. SlG. 
V. Erasmi Adag. tit. ^udatia^ 
et Hier. Golumn. ad Ennli Fragm. 
1. 7. AnnaL pi 73. Ceterum /ar- 
4una Voflf. 1. unde videri poffet, 
Kbrariam dare voluilTe /orfflr«« 
juvari, Sed reliqui tn vulgatum 
conspirantes nibil mntandum do^ 
cent. 

"$.16. Prbvincia -ea BruiOt Sam^ 
nium Camitto sorie §pemi\ Ea pro» 
vineia Bruio Lovel. %» Sed prono. 
men ea exsulat a VolT. 1. a m. 9. 
VoiLa. Leid.tttrbqtte, LoveL u 



Digitized by 



Google 



LlBERVin. Cap. XXIX. 



s5i 



ta&-docint9 Ibrtes fortunam jurare. Bellum ex au- 6 
ctoritate Fatrum populus adtersus Veilinos jufllt. 
Frovinda ea Bruto^ Samniunk Gamillo sorte evenit. 
Exercitus utrpque ducti^ et cura tuendorum finium 7 
liqftes prohibiti conjungere arma. Geterum altenim 8 
consulem L. Furium, cui ma|or moles rerum inpo- 
sita erat^ morbo grari inplicitum fortuna bello sub* 
traxit: julTusque dictatorem dicere rei gerendaeg 



3. Har1e>. iltr<H;iie| et Fragm. 
Hav. Deinde fMt tvinii Leid. 1. 
Xovel. i, Portugs et edd. Rom. 
anni 147«. ao Pdrm. V. ad 1 , 4, 
4* sorit vnU Leid. 1. a m. i. Sed 
ibi priina litera xov nr#iff<tnter. 
cepta eft ab ultima vocis prae- 
cedemis. V. ad 9, la, 1. 

{• </. Exetchus utroqu» dueH} 
utfbiqughoY^L^, In quibat vo- 
icibus commutandis^ etiam alibi 
lapsi ^unt scribae. V. ad 69 So, 
6. utroque eft versus utrumqtte 
locum. Supra a , 53 9 3. l/troque 
Vtrsis sigmis rssiftunt* 

$. 8. Mterum consuUm Z. Fu» 
rium , cui major mohs rerum in" 
ffosita} atterum consuhs VoIT. i. 
ubi inter versus adscriptum e(t 
atterum consutum ; quomodo et- 
iaro praeferunt Leid. 2. etLoveL 
1. ac 4* quod si non ab ipso Li- 
▼10 profectum» Livio tamen non 
indignum eft. V. ad o, 32» a. De. 
inde Z. Furium Camttfum Lovel^ 
4. Sed cognomen in aliis omni- 
bus conftanter omittitur, aeque 
neceflarium eft. Deinde major 
€ura rerum idem Lovel. 4* 9cd 
vox cura modo praeoelTit , quae 
librarii haec scribentis animo ad- 
^ttc obversabatur, i|isi potius 
«X interpretis glolTa orta sit. 
Mox alip ordine gravimorbo Ha« 
verJk. 

{. g. gussusque dietatorem dieem 
r#] jussusque e^ Portug, et H«« 



▼erlc. Geteram Livius banc di- 
ctaturam ita describit, quass 
omnis ineiderit in eum annum, 
quo Furitts et Juniiis Romae con« 
sulatum geiTerttnt, idque ctiam 
exratiombttsGatonianis ftatuen- 
dum eft. Verum cx calculo Var-' 
roniano tempus dictaturaePapi. 
rianae annuum, et quidem a con- 
sulatu Furii et Janii diversum 
fuit. Gerte in Faftis Capit. tri. 
ttmpb. trittmphusPub4ilii, qucm. 
-pro consttle anno ante Furii et 
Jttnii consulatuhi triumphaflTe Li. 
vius dicit c. «6 , 7. refertur in 
annum cnxxvii. Triumphus au« 
tem Papirii, qttem ante deposi- 
tam dictatttram trittmphaffe, hU 
vitts attctor eft c. 37, 1. refertttr 
in anitam cdxxyx. Ergo secun. 
dum /hune calcttlttm ultra an. 
nam cdxxviii. qtto Furius et Ju. 
nitts consttles faerunt, dictatii- 
ram produxit. Plura v. apud 
Sigon. ad Faft. ad ann. cdxxix. 
Pighium in AnnaL ad eumdem 
ann. p.- 343. Dddwell. de Cycl. 
Diff. iO| 71. et in notis adChro. 
noL Graeeo-Rom. poft Dionys. 
Halic. p. loa. Mox rei gtrendae 
gratie^ pro eaussa^ Lovel. 4« ^^ 
ibi has voees eo sensn commu- 
tarunt librarii. Exemplttm ha« 
bttimtts 7,3^9. V. etiam infra 

9**9» 9* Ca^, 10, 14) 

< 

jf quo Q. Fahius Maximus J?ir. 
Hliauus magifier equitum eft di» 
ttnsl Btto faere Q. Fabii hoe 



Digitized by 



Google 



S52 



^. LIVII 



cauffay looge clariiCmum bello ea tempeftate dixit 
L. Papirium Gursorem ; a quo Q. Fabius M aximus 

loRullianus magifter equitum eft dictusx par nobile 
rebus ia eo magiftratu geftis, discordia tamen^ qua 
prope ad ultimum dimicationis rentum eft, nobili- 

11 us. Ab altero consule in Veftinis multiplex beUum, 
nec usquam Tario eTentu, geO;um oft. nam et per« 



tempord, Ambuftas et Rntilii- 
nns. Ambuftttt ma^^lfter eoruitum 
fuit cum, P. Valerio Puolicoia 
anno ab urbe cond. ooxi. Ruti- 
liani autem bic eft mentio, et 
anno coxxiii. ut puto ; nisi quts 
unum effe censeat^ Certe nec bic 
»ec in superiqribus reete addt- 
tur Maximux^ ut antea admonui* 
mus [hoc lijl>. ad c. 189 40* Porro, 
ambone fuerint Sf. Fabii Ambu^ 
ai iilii« nihil affevero: de Rnti- 
lianoautemnulii dubium. GLAR. 
£x Capit. tabulis apparet, RutliO' 
nnm^ non Rntiiiaftnm^ elTe legen. 
4um. Mendose etiam apnd Vale- 
riuma, a. [aliis 7« ex. 8.] At a- 

Sud Plinium [7, ai.] recte Q» Fa* 
ius RuHianus, Jiivius eundem 
foft C 94 » 9 « 8.3 Rutlum npminat. 
lutarchus^ in Pompeip Cp. 6^5.] 
P6\5Wav^ in Pabio Cp. 174J 'Pv* 
Xaov appallat, utputo, vitiose. 
SIG. Rutlianus etiam Fafti Cae. 
•arei, quos Norisius et Eccardus 
ediderunt; i{fi//if i Fafti Idatiani, 
et Li vius 3oy 26» 8. ubi boc prae> 
tereunt interpretes. 'PqvWof 
Zonaras l. 8. princ. etFafti Grae- 
ci. Quod in Plutarchi Fabio ia 

Srinc. eft cLTtoPvXdev^ Xylaiw 
er ex eodem inPompeJo emen- 
dat 'PovXXov , et suspicatur ex 
JRntitus contractum elTe Rnllns. 
Mihi Rnttus ot 'Ppi^XXo/ e com. 
pendio scripturae vid^ntur orta, 
^to RnttiaHus eiPovWiavof^ eo 
quo in Plutarchi Fabio quidam 
scripti habcnt PvWo^avov. In 
Fi^ntinoi Valerio Max. et A^re^ 



lio Vict. eft gntinst Rniitins et 
RniUianns. V. doct. Oudendor- 
pium ad Frontin. ««4« 3. Secl 
probanda eft sententia Sigonii, 
Fighii, et aliorum. DUR. Itfagi- 
ftrV equitum praenomen Qnintus, 
sive 0. omittunt VoiT. duo^ Leid. 
.a. Lovel. i.a.3. Portug.Gacrtn. 
Haver)(. Fragm. Hav. oranesque 
Hcarnii Oxonienses^ quod facile 
absorberi potuit a voce praoce- 
denti. V. Gronov. ad at, 37, >• 
et qoae notantur ad a4« 11« s* et 
99, 33« 1. Recte etiam Sigonius 
Rnftianns y licet codd. fere ora. 
nes c<Krpupti Rutitiannsy Rntntiet- 
nns^ vel i?»#/l0iifir praeferant. V. 
viros doctos ad Valer. Max. a» 7» 
B. ct ad 3> 9» 9. De Fabii cogno. 
mine Sfaximnsy quod non recte 
addi Glareanus monult, sed com. 
mode per prolepsin hic accipi 
poteft» v. supra ad c. 189 4« ^^** 
cula $fi non exftat boc loco in 
Lcid. %• 

$. 10. Preps ai nttimnm dimiea^ 
tsoHis ventnm sjt} props ad dimica» 
iioMsm Lovel, 4* Male. Supra a, 
56, 5. Patrts ad uttimnm dimicam 
tionis rati rem vintnram, Eodem 
sensu nttimnm certamsn^ ntiima 
dimicatio. Suprai 7, 37, 4* Certa^ 
mine nttimo fortunam exptriri fta* 
tnit. ubi V. quae notantur. 

f. 11. Mnttiptex Mtttm^ nss ns* 
qnam vario eventn gejlnm #/?] nec 
nmqnam Leid. 9. Lovel. 1 . et Hear- 
04 O;U>0f N. ,io «iarg|iae. Alibi 



Digitized by VjOOQ lC 



LIBER VIII. Cap. XXIX. 



953 



TaftaTit agros, et^ populando atque urendo tecta 
hoftium 6ataque^ in aciem invitos extraxit: et ita is 
proelio uno adcidit Veftinorum res^ haudquaqu^m 
tamen incruento milite suo^ ut non inxaftra solum 
refugereht hoftes^ sed, \jam ne raUo quidem ac fos* 
sis fretiy dilaberentur in oppida^ situ urbiunimoe- 
nibusque se defensuri. Foftremo oppida quoque i^3 



•aepa iti ▼iriant membranae. 
V. ad 39, 3i» 5. Similiter etiam 
nusquam et Humquam commutari 
•olent. V. ad 36, 17, lo. Hic ve- 
ro optimorum codd. in vulgatam 
acripturam eonsenftua, eam ve* 
riorem effey teftatur. muitiphxf 
fue usquam bettum varto ^v^uim 
Leid. 1. 

In meiim ittoiios exiraxii] in mei^ 
Florent. Leid. i. et Harlej. 1.' Sed 
prima syllaba ▼ocls sequentlt ul- 
timam literam ▼ocis praeeeden- 
tis intercepit. V. ad 37 9 29, 5. 
Praeterea iuvtcios Fiorent. Sed 
•ollemnis eft aberratio •criba* 
rum 9 ut voces iftviius et invieius 
ia Milis commutent. V. ad 10, 
36,3. iuviios iu aeiem ifaxii prae« 
fert Lovel. 4* Male. exirakere in 
aeiem , nempe ex caftri» vel ur- 
bibus suiSf quibus antea latitan» 
tes in aequum prodire nolebant. 
Infra 269 13) 1. Cireadomos eorum 
iiuros se^ §i in fubtieum omttes vi 
extraeiuros esse. Hujus generis a« 
lia ▼• ad 3) 4> 5. Paullo ante ei 
ante vocom poputaudo deerat in 
Fragm. Hav. 

$• 19. Ei iim proetio uuo aceidit 
Veftiuorum res') rrima vocttla de* 
eft in Voir. a. et Lovel. 3. Tum 
abseidii VoiT. 1. in margii^e, Leid. 
a. et Lovel. 1. occidit VolT. 2. et 
Lovel. 3. excidit Hearnii Oxon. 
N. ceeidit Lovel. 4. Simiiiter fere 
in hac voce lapai erant librarii 
6> 5» a. ubi monuii, de locationa 



mceisoi res vidend^ effe^ quaesn* 
pra notantur aJ 3, 10, 8. 

' Maudquaquam iameu iucrueuia 
mitiie suo} Itaudquamqnam Harlej. 
1. ac- Lovel. 1. et 3« V. supra h. 
cap. ad$.3. Deinde/i, sive/aiif, 
pro iameu^ Leid. 3. V. ad as^ 59» 
i3. tum Gaertn. V. 4d aa, 179 5* 
iautum Harlei.a. V. ad 3, 469 i. 
Sed iameu deficit in edd. Rom. 
anni i47S* et Parm. Insuper ium. 
grueute mitiie luo Leid. 2. Lovel. 
I. et Klocli. morieute mitite su9 
HarieJ. a. iuerueuto mitite suo Ro. 
Haverk. Mbx 110« eafira sotum re* 
fugereut^ pTOuouiHeafira^heiA*%. 

Sed jam ue vatto quidem ae fos» 
sisfrett) std etiam VolT. a. etLo- 
Vel. 3. Td sed inperite^er i scri- 
ptum fuit set. Ex ejus autem uU 
timls literis male repetitae •unt, 
priores insequenti#/iaiif j quem- 
admodum contra et interpipi et- 
iam solet a praecedenti sed^ vel 
set. V. ad a, 3o, 6. Licet tamen 
et alibi jam et etiam inter se com« 
mutentur, ubi eadem erroris ra« 
tio reddi nequit. V. ad 5» 7« •• 
lieinde mox deseeusuri^ pro dem 
feusuri, Harlei. ^* V* «d 399 2^9 9* 

$• i3. Pofiremo oppida quoquo 
vi obpuguare adorius} Pofiremo quo* 
que oppida VolT. a. et Lovel. 3* 
Deinde expuguare VolT. a. Leid. 
du6 9 Lovel. 1. a. 3. 4* l^lorenU 
Harlej. a. Gaertn. Klock. Fragm. 
Uav.^llearnii Oxoniensest et edd. 
omaea praeter illas, quas Sigon., 



Digitized by 



Google 



b54 



T. LlVli 



ri expugnare adortus, prlmo Cutinam ingenti ardo* 
re militum aut Tulnerum ira, quod haud fere quis« 
quam integer proelio excelTerat^ scalift cepit: dein- 
i^de Gingiliam. utriusque urbis . praedam militibus, 
quod eos neque portae^ neque muri hoftium arcue« 
ranti concellit. 



ct Cl. Jac. Grottov. eiiraniiit* Ea 
verba alibi saepe in Mftis com* 
mutari , infra videbimus ad 2i « 
579 6. hic tamen §xpufnar§y opti- 
morum codd. auctoritate defen. 
Bum, satis fero, quod propterea 
ctiam revoeavi. Deniaue aiorxttS' 
Haverlc. sollemni scriDaruitk va- 
rietate. V. (* ad 43, 18, 7.) Pie- 
rium ad Maron. 6. Aen. 397. et 
N. Heins. ad Nason. 9. Trift. 93. 
atque ad 9. ex^Ponto Ep. 3, 16. 
Similiter variant etiam cpdd. a- 
pud Curtinm 3^ i. Atcm V0ro o^- 
pugmar0 adoftfts^caduc^aioritti prai* 
misii. 9, 4, JUoram diindi urbim 
oxpugHar4 adortus , muttos Maa^ 
donum amisit, Notat autem Do« 
nat. ad Ter. Ad. 3, 3, 5o. Adgr»- 
dimur de ionginquo; Adorimur de 
insidiis itoxproximo, Namadori» 
ri ift quasi ad aii^m oriri ^ id 
0fli exsurgin. 

Cutinam inginti ardan militum 
muiputmrum ira\ Catkeuam VolT. 
1. Leid. 3. Lovel. 1. Gaertn. et 
Fortug. CatenamVoi£.a. Leid. i. 
Lovel. 3. 3« 4* Harlej. 3. Haverk. 
Fragm.Hav. et Hearnii Oxon.B. 
N.aeC. Cfr/#iiaifi Harlej. i. Dubi- 
tat autem Cluverius3. ItaL Ant. 
>3. p. 753* an non Aufinam lCgen- 
dum sit. Deinde mititum ardors 
LoveL 3. Tom ac vutmmm irm 
Portug. Gaertn. Haverk. et Hear-. 
nii Oxon. N. ac C ttaud ac putne- 
rum irm Harlej. 3« Mox excessirii 
Portttg. a m. i. ixassit a m. 2. 

Diinde Cingitiam) Cingutam Har- 
lej. 3. Cingittiam Leid. 3. et Lo^. 
▼el* a* Cingitam Havtrlu CmtigU 



tiam LoveL 3. Oppidi huies no- 
men alibi non oocurrere> teftia 
eft Cluverius 1; L ideoqne dabi- ^ 
um effe, «an aatis sit integruin ao 
' sine menda. 

). x4« Quod ios mqui poriao^ 
mque muri ltoft\um arcmrant} ar^ 
cuissiHt Lovel. 3. argftfrent KlocIi« 
argmrant Florent.Voir.duo,Leid. 
duo, LoveL 3. 3. Harle). i. et 
Fragm. Hav. V. ad 6, 35, 6. »*- 
que portis mquf muris ftoftium ar* 
gmrant Gaertn. Insuper mc mu» 
ri hoftium Florent. et Harle). i* 
V. infra ad 9^ 9^ 14. 

). 1. Cujusnivitiummninhot^ 
ti eventum^ quod prosptn giftnm 
ift ] Pall. tres giftum ipt. GBBH* 
Ita et Voff. duo, Leid. duo, Lo* 
veL 1. 3. 3. .4« Portug. Gaertn* 
Haverk. et Fragm. Hav. Deinde 
ni InitiumhoveL 4* Harlef. 3. 
Gaertn. etHaverli. Tumin Mti^ 
cPtctu Gaertn. cuius erroris simi. 
litudo literarum r et # in scriptu* 
ra Longobardica caulTa et origo 
exftitit. V. ad 39,3$>8. 

Inrmbiom mtqmiras impiratormm 
virtitur ] Hic quoaue, sicut aae^ 
pe atias, seuscriba, ~seu cafti- 
gatorir#r//< depravavitin vertiiur» 
GELEN. virtit servant omnes* 
quibus tistts sum, codd. Alibi 
saepe Livium i^ loqui solitum 
fuiiTe , supra vidiraus ad 3, 63, 
3« Praeterea in rabiim aiqm im 
iras Oaertn» quodLivio familia* 
re eft. y*ad6,38,6. Hnictamen 
unicodicifidembabare» ejusque 



Digitized by VjOOQIC 



LIBER Vlll. Gap. XXX. 



253 



XXX. In Samnium incertis itum auspiciis eft: i^ 
cujus rei ritium non in belli erentum , qiiod pro* 
spere geftum eft^ sed in rabiem atque iras impe- 
ratorum rertit. namque Fapirius dictator, a pul- a 
lario monitus^ quum ad auspicium repetendum Ro- « 
mam proficisoeretur ^ magiftro equitum denuncia* 



auctoritate valgatQin muUre, te* 
merarium videtur. in rabitmatqui 
iram Portag. Haverli. et Fragm. 
Hav. Notant quidem viri dojcti 
ad Virg. i. Aem. ii. iras plurali 
numero signanter dici , cum ser- 
mo eft de Diis; similiter tamen 
eiiam usurpatur de hominibus. 
Infra 29 , 92 ^ 8. ^ai» stu9sc§Ht§ 
suvidia motliebantur irae. Ita e- 
liimGroiiov. contra Rhenanum» 
qui moUiebatur ira subftituerat , 
exMftislegendum docuit. V.quae 
ibi notantur. 

$• s. Quum ad auspicium fettu* 
'dum Romam proficisctrttur] Pro 
pettudum^ rtpeteudum legi debet» 
GELEN. Andreae editio ad au^ 
spicium ptteudum, Sed male. In* 
fra' paulio c. 32. Ittmqut ittud 
iuttrrogo^ qkum^mt iucertis auspi* 
ciis proftctum Ab domo scirtm^ if- 
trum mihi^ turbatis rttigiouibus^ 
rtspubtica iu discrimtu committtum 
da futrit , au auspicia reptttuda , 
ue qutd dubiis Diis agtrtm ? Pe- 
lusPai. sec. ad auspicium capitu- 
dum» GEBH. Idem habet Valer. 
3,3» 9. ubi eandem narrat hiCto. 
riara, et 2, 9. [aliis 7. ex. 4*] de 
Gotta. Servius Fuldensis in 2. 
Aeo. C 178. ] docte hunc morera 
enarrat. Seifiocy inquit, strva'- 
fum a ducibus Romauis y doutc ab 
ttrs iu itdtia puguatum tjty propttr 
viciuitattm, Poftquam vtro impt» 
rium tougius friUatum eft^ nt dux 
ab txtrcitu dtutius abtjfet , si i?o- 
mam adrtuovauda auspicia de ton- 
giuquo rtvtrtijftt j couftitatum , ut 
UHUs tocus de captivo agr^ Rnuanms 



fiertt iu ea proviucia , iu qua beU 
tabatur^ iu qutm^ si reuovari o» 
pus ejftt auspicia ^ duxredirtt, Re^ 
peteri auspicia dixit Liviuft 1. 9« 
39. etl. 10,3. Giceropoftredituin 
ad Quir. H. VALES. 'Livius fe. 
re aiiterloquitur, quamServiu^ 
1. 1. nam duces bellorum -auspi" 
cia rtpettrt dicit hbc lib. c. 39» 
4* aliisque locis, ut et ii^> quae 
hic habet Valesius, nec non Va* 
ler. Max. apud eumdem : interre. 
ges autem rtnovart auspiciaB^Zi^ 
7* 6,6^6. adde L 8, 17. et, quan- 
tum nnnc memini , semel retfett» 
rt 5, 179 3. Inter haec multum 
interfuiiTe, ex ipso Livio cogno* 
fci poteft, qnod nunc pluribus 
exsequi non liubeti DUK. Supra 
vidimus\ad B, 52, 9. reuovart et 
rtptttrt auspicia interdum eodeoi 
seo^u usurpari. Plcrumque ta« 
men rtuovautur auspicia a hovis 
, magidratibus ; repttuntur ab lis» 
demmagiftratibus. Locutiohaec 
etiam infra obcurrit 93, 199 3* 
Dictatore auspiciorum reptttudo* 
rum caujfa 'proftcto Romam. et c« 
36, 10. Occupatus primo auspiciis 
rtpettndis , . dtin prodigiis. Gete* 
rum ad hospitium rtptttndum Leid. 
1. V. ad 91 , 29 5. ad auspicium 
capitndum Portug. et Haverk* 
quod in Palat. 9. inyentum recte 
Gebhardo displicuit. Tum profi» 
tisctrtnturV ortu%, a m. 1. et &- 
verk. Paifllo ante munitus 9 pro 
monituSf Florenu moratus LoycU 
4« a m» t. 

Dtnunciavit^ ut stse toco Uuerety 
etsu abstnti.se} rsmmciavit Kloek. 



)' 



Digitized by 



Google 



25G 



T. LIVII 



rit, ut seae loco teneret, neU| absente se^ cumho« 
3 fte mAnum oonsereret. Fabius quum poft profe« 
ctionem dictatoris per ezploratores comperilTet^ 
perinde omnia soluta apud hoftes^ ac si nemo Ro« 
4manus in SamnioelTet} seu ferox adolescens in^i- 
gnitate accensus, quod omnia in dictatQre rideren- 
tur reposita efle; seu occasione bene gerendae rei 
inductusj ezercitu inftructo paratoque profectus ad 

Imbri- 



V.ad ^%yig^S^'d0HUMfiaven$ Gaert* 
' ner, V. aaLiy.^Oy i4f n* t>einde 

ifepe hco iemeret Lovel. i. a m. i. 

Uco s§se teturtt Pprtug. et fla verk. 
, Tttm tmt s€ absente iidem Haverli. 

et Portug. (* ¥. ad 34^ 35, 9. ) 

)• 3* Omnia sotuta afud hofi4s\ 
41C si nemo Romanus in Samnio #f- 
sef^ omnia sotuta aptkd hoftts §Jf$^ 
rcliquis omims, VolT. 2. Leid. i* 
JLovel.3.4. et Fragm. Hav. Er- 
ror inde natus videtur, quod li* 
brarii illi inciderint in codd. 
praeferentes apud hofles ejfe^ ac 
si n$mo letc. ( quomodo reperi in 
LoveL ai. et Harlc). utroque ) et 
offe atque ejfet vicinis locis repe« 
tita fraudi illis eKftiterint. lllttd 
4ff$ alio loco interserit Gaertn. 
qui legit omnia sotuta effo apud 
hoftss f ac si usmo etc. 

$. 4* S^^rcitu inftructo parato* 
que profectus ad Imbriniuml Her- 
moL Barbarus in 3» ( 19.] Plinii 
meminit hujus loci , idqne etiam 
5iMifWtff«Nidictumscribit» Unde 
Tacitus [14. Ann.2St] ad flagna 
Simprivina. £t Silins [8» 3^0.] 
gttidoquo rigantur Simprivio* Et i. 
terum Tacit. Cu.Ann. i3.] Fon^ 
tes sub Imbrivinis cottibus deductos 
urbiintutit. &l(jt. Mancisuntboc 
loco PalL duo meliores. A| sed. 
ad Umbriam. Hermolaus Barba- 
rui ad Imbrivium legendum %S£9 



epftimavit ; quo videtor acauics* 
cere Sigonius. Camp. edidit at 
Imbrium. GEBH. Inbrinium Flo- 
rent. UmbriniumhoveX. i.Harlej* 
1. Gaertn. et Fragm. Hav. Umbri» 
num Leid. 3* Umbrium Harlej. i. et 
Portug. urbium Haverk. Cimbri* 
niftNiOionienses HeamiiB. etN« 
in cu|us pofterioris marginey ut 
et in G. se Imbrivium reperiiTc te* 
(latus eft. quomodoLipsius etiam 
adTaciti II. Ann. i3. in meliori* 
bus Ltvii codd. hoc loco legi, 
teftatur; in quo forte Hermol« 
Barbarum secutus eft. Poftea A« 
brah. Ortelius in Thes. Geogr. 
b. voce monuit) Livii Imbrinium 
a Taciti ac Silii Simbruino longe 
diversum efle. Et quidem Cluver* 
a. ItaL ant. 10. p. 714* docuitf 
Imbrinium ef£e in Samnio , cotfcs 
autcm Simbruinos in Latio ad A- 
nienem. Eodem loco promiserat 
quidem , se de Imbrinio inferioa 
in Samnio acturum^ sed tamen 
id non praeftitit. Neque Ccllar. 
etiam in Geogr. antiqua ullam 
Imbrinii mentionem fecit.' Quod 
autem Gebhardus duos melipres 
PalL hic mancoa dicat, ita inteU 
ligendum videtar« in iis non le- 
gi voces profectus ad Imbriniumf 
quae etiam desunt in VolTi a. Leid. 
1. etLoveLa»3* ac4» Solam vo. 
cem profictus negligunt Harle). 
a. Portug. et Haverk. quemadmo* 
dwn praepositionem ad Gaertn. 



Digitized by 



Google 



LIBER VIIL Caf. XXX. 



^5 7 



Imbrinium^ (ita vocant locum) acie cum Samniti- . 
bus conjQixit. ea fortuna pugnae fuit, ut nihil reli-5 
ctum sit^ quo^ si adfuiiTet dictatoi^^ res melius ge- 
xi potuerit: non dux militi, non miles duci defuit. 
JSques etiam^ auctpre L. Gominio tribuno militum^ 6 
qui aliquoties inpetu capto perrumpere non poterat 
hoftium agmen^ detraxit frenos equisj atque ita 
concitatos calcaribus permisit^ ut suftinere eos nul« 
la ris polTet. per arma, per viros late ftragem de« 



Praeterea exitcitu infirMeta parato 
fr^fectus^ sine voculaconnecten» 
te quij le^itFragm» HaY. exercitu 
inftructo ac farato LoveL 4. In 
nupera autem Clerici editione 
vocabula ^xercitu injiructo parato» 
qu§ minore diftinctione a sequen- 
ti profectus se^avanXuVt quasi ab- 
•olute accipiendaforent. Sedre- 
ctiug in ajiis^ sublata interpun- 
jctione^ ei junguntiir. Livius e> 
Bimsaepifllme proficisci exercitu^ 
pro cum exercitu^ dicere amavit. 
V. ad 32) 9, 5. Mox in verbis se* 
quentibua ita vacaut locum^ pro 
vocant» Leid. 1. V.. ad 5,8, 3. ita 
vacaute.tocumhove]» ^, in vacuum 
iocum Lovel. 9. Supra vero adu' 
iescens scribebatur in Florent. 
V. ad 6>34«ii* Gx omnibus ao- 
tem vocibus seu ftrox adotescens 
ctc. reposita ejfe in Gaertn. sola 
exftat dictio rM;ox//a : reliqu^e 
culpa librarii deftciafft. 

$• 6. ^a fortuna pugnae fuit , 
ut nihit retictum sit ] f 4 fortunA 
f^gfta /tt'^ LoveU 3. Tum ut ut^ 
hit pugnae retictum fit Leid. 2. et 
Lovcl. 1. Sed vox pugnae menti 
librariorum haec scribentium ex 
verbis praecedentibus male ad- 
biic obversabatur. T6 sit non 
adparct iiiVoir.a. etLoveLS* 

C(noy si adfuijfet dictatot^ tes 
metius geri potuerit] quod si ad.* 
Lii.Tom.lKF.n. 



fuijet Voff. 1. Leid. 2. Lovel.. i. 
Haverk. et edit. Parm. sed fre- 
qu^ntcr hae voces la librariis com- 
.mutantur. V. ad 36, 33, 3. quoad 
siadfuijfetdictatorliarle}.!. Tum 
vox res exsulat a Portug. et Ha- 
verk. Denique, intcrpositaper^ 
peram negatione, geri non potue» 
rit Leid. a. Mox alio ordine non 
duci mites vetuftiores typis de* 
«cripti« invitis codd. 

$. 6. Auctore Z. Cominio tribuno 
mititum'] Praenomen omisit Ha* 
verk. vocem mititum amiqruiores 
excusi) quam primae exliibent 
Parm. tum Aldina , ct inde fer0 
reliquae. Paullo ante £t eques 
etiam eSL in LoveL i* 

Perrumpere non poterattiojlium, 
ogmeuy detraxit frenos equis] pro^ . 
rumpere Portug. V. ad 4« 3q> 4» 
^um liojlium agrti hovel. 3. HSno 
extraxit Fragm. Hav. Supra 4V 33» ; 
7. Frenos ut detrattant equis , fm. 
perat. Voi equis deerat in Flor. 
a m. 1. ac pofiea demum adscri» 
pta fuit. Mox comitatosy pro con* 
citatos^ Leid. a. V. ad c. ^7, 9* 
Tum tatt non adparet in Lo* 
veL 4- , 

$k 7» yiginti mittia tiojtium catm. 
sa 00 die traduntur. Auctores tta» 
heo , bis cum. tiofte signa contata 
etc* ] Aliter haac di&iActa videai 

R 



' Digitized by 



Google 



258 



T. LIVII 



7 dere. Secutus pedes inpetum equitum , turbatis 
hoftibus intulit signa. Tiginti millia hoftium caesa 
eo die traduntur. Auctores habeo, bis cum hofte 
signa conlata^^dictatore absehte, bis rem egregie 
geftam. Apud antiquiffimos scriptores una haec pu- 
gna invenitur: in quibusdam annalibus tota res 



atqoe conccpta tnPall. duobaty 
hoc nimirum moHo : f^igtHti mit» 
iia hofiium etusa io die tradmnt an^ 
etores^ ab eo bis cUm hofie signa 
eolUtta^ ydictatore absente, bis rem 
^grtgie geftam. GBBH. Eamdem 
lecHonem servant etiam Vofl*, a. 
Lovel. 3. et Haverli. 9. C?] ^ttamen 
a vulgato non recedendum arbi* 
trort tradnnt primo daium eft 9 
pro tradnntur^ sollemni scriba- 
'rum errore. V. ad lib. 10, 10, a. 
Deinde, pro habeo^ primo acri- 
ptum eft, omifla adipiratione^ 
abeo. V. ad 93, 59, 19. ex abeo 
poflea factae sunt duae voces ab 
eo^ ut sensui consuleretur. Mox 
yocabulum rem omlttitur inHa* 
'^ verli. 

$. 8* Muttis potitus spotiis ] «#. 
fi/fiiFlorcnt. Eodem errore Va* 
leriomm cognomen Potitus^iinxtk 
J\n codem Florent. tum in aliis 
codd. in iV/iVfff corrumpitur. V. 
ad 4, 49* 7- e. 53, 1. c. 58>6. et al- 
ibi. muttis potitis spotiis Fragm. 
Hay. Potitus interdcrm paffive u- 
•urpariy 'Vofl*. docnit 5. Gramm. 
6. Hic tamen nihil mutanduVn 
efl^e*, rellqui codd. vulgatum de- 
fendentes docent. 

Congefta rn ingentem acervum ho^ 
ftitia arma subdito igne concrema- 
vit] ' Pall, duo legunt cremauit. 
GEBH. Sinirilitcr etiam Vofl*. 3. 
et Love1.3. Non sequor. Supra 
3, 53, 5. rivosque igni concrematu. 
ros minabantur. .ubi plura vid^. 
Praeterea conjeeta in ingentem a» 
cervum Fragm. Hav. quomodo al- 



ibi ctiam librarios varrafley su- 
pra vidimus ad 3^ 38« 7- eongefta 
ingentem acervum Florent.^ QmiiTa 
praepositione, quam elisit vocis 
sequentis syllaba initialis. ^. ad 
5, 47, 1. Dei nde subito igne Gaertn. 
Ovid. 4.Faft. 856. 

Uttima ptoraio subdiia fiammm 
rogo. 

Metaphorice panllo inferius c* 
3a , t6. Irritatis mttitum animis 
subdere ign§m , ac materiam sedi- 
tioni. 

$• q. Seu votum id Deorum enK 
piamfuit} eorum cuiviam Florent* 
quomodo etiam coad. variant in- 
fra 109 6, 10. Sed primam lite- 
ram vocis Deorum intercepit ul- 
tima praeccdenti^, ut innumeris 
locis factum in Mftis. V. ad 2, 
44,6. quamvisceteroquitt, etiam 
uDi ea ratio dari nequit, simiH- 
ter errarint librarii. V. ad 29, 
11,6. Contrario errore Z>#ojr, pro 
iosf datiim erat in unocod. infra 
10, 40, 4. ^ 

^ Seu crederetibet Fabio auciorefa^ 
ctum ] Vet. lib. seu , si credere ti" 
bett Fabio etc. SIG. Crepat bic 
'ftuum veterem cod. Sigoniu^y cx 

?uo producity seu^ sicrederetibei^ 
abio^ quod nullibi reperi. Pall. 
pr. ac tert. et Andreae ed. sen 
credere tibetFabio auctori^ebfactum. 
sec. autem seu (credere tibet) ^Fa» 
bio auctore eo factum^ Denique 
Camp. seu , ut credere tibet Fabio 
auctori , eo factum. Quae sit ve- 
ra lectio ^ ingenioius lector fa« 



Digitized by VjOOQIC 



LIBER VIIL Cai^. XXX. 



^iSg 



praeteriniira eft. Magifter equitum^ ut ei tauta cae- 8- 
de, multis potitus spolijs, congefta in ingentem a- 
cerrum hoftilia arma dubdjto igne concremarit : seu 9 
TOtuni id Deoruin cuipiam fuitj seu^ credere Kbet 
Fabio auctori, eo factum, ne siiae gloriae fructum 
dictator caperet^ nomenque ibi scriberet^ aut spo- * 

cile ipse dedernet. GEBH. Sigo* 



nius ex^uo, seu^ si rred^r^ tibet. 
Ignorant poftri, et nallius prctii 
eft. Graviusliic ulcus curandum. 
MSS. cft primae eddr jtf» credtr^ 
Ubet Fabio auctori , $o factum. id 
eft, vel scriptori, vel censenti 
aut edenti. KecFabius intelligi» 
tnrequitummagifter, sedPictor, 
•criptor antiquus rerum Roma- 
narumy saepe noftro memoratus. 
I9 C 55) 8. ] Eo magis Fabio^ prat^ 
torquam quod antiquior s/t^ credi- 
^hrim^ guadringenta ea sota tateu» 
^A /Hiff^» Idemy ne quid diffimai> 
lem, notaverat exFulvii codice 
ClaudiusPuteanus. J. FR.GRON. 
seu credere tibet Fabio auctori , eo 
factum non, tantum p^aeferunt 
omnes mei et Oxonienses Hear- 
nii^ verum etiam ouidquid eft 
librorum typis descnptorum us- 
qne ad Froben. qui anno ,i53i. 
'tubposnit seu credere tibft Fabio 
auctore factum , Sigonii notia 
praetcriptumy ^uod servant omw 
mes ad uronovium asque editio- 
neS) exceptoSigonio, quiinconr- 
textum recepit seu credere tibet y 
Fabio auctore eofactum, quamvis 
aliudinscboliis ipsiplaceat. Ve. 
riorem lectiopem eiTe» quam Gro- 
novius reduxit,nu11us dubito.Cuih 
eodem etiam Fahio auctori expq« 
nendum puto Fa]>io scriptori^ 
vel Fabib narranti. Itaa«r/orpro 
eo, qui aliouid narrat, infra cft 
1O9 26 f 10. Detetam quoque ibi te» 

f\ionem ^quidam auctores sunt, boc 
ib. c. iB, 3. Ittud fervetim (nec 
omnes auctores sunt) prUitumfat* 
so.ejfe. Ovid. £p. 14. Her. iio. 



Uttima^ quid referam, , quMrum 
mihi cana senutus 
Aucter? , 

V. etiam Gronov. ad Liv. ^1,38» 
3. Ttrum vero auctor pro scrK 

5toreLatinedicatur,dubitatHar. 
uin. adPlinii praefat. p. 3. ed. 
ult. idemnegabatManut. ad Cic. 
1. ad fam.Ep. 1. Contra id vin- 
dicarunt Voff. 1.8. de vitiis Serm. 
in voceii»f/or, etVQrft. dc La- 
tin. mer. susp. c. 25.^ quorum et- 
iam sententia verior eire videtur«^ 
Ita supra 6; la, a. quod mihijierm 
censenti propiores temporihus ha^ 
rum rerum auctores intraeuto fuit. 
Et eodem cap. $. 6. Ingens certs 
(quod inter omnes ductores conve*' 
nit ) , Fotscorum exereitus fuit, c. 
ao, 4* Cluae pertinentia proprie ad 
regni crimen ab accusatoribus ob* 
jecia sint reOf apud neminem au^ 
ctorem invenio. Praeterea eo hio 
eftproideo. V.ad6);i6, 3. Cete. 
rum credeTs Fabio tibet auctori f 
io factum hqyeH. 

Nomenqui iii scriberet] Freinsb. 
«dFlori 3)3,6. dc tropaeo inteU 
ligendutt» putat, cui vietorem 
nomen «uum inscribere moris ew 
rat. At Cel. Dukcrus ad eumdent 
locum docety Livium acctpjen« 
dum effe de spoliis poft trium* 
pbum in templis Deorum eum 
ioUemni inftcnptione fixis. Cete- 
rum sibi scriberet Lovel. 3. 3; 
Portiig. Gaertn. dt Hnverli. V. «4 
1^55,6. « 

^ut spotia in triumphum ferrei j 
Vet. lib. in Mumgito. SIG. in tri. 



Digitized tfy VjOOQIC 



a6o 



T. LIVII 



lolia in triiimpho ferret. Ltterae quoque dere pro- 
spere gefta ad senatum^ non ad dictatorem^ mlilae^ 

t argumbntum fuere roinime cum ee communicantis 
laudes. Ita certe dictator id factum accepit, ut^ 
laetis aliis rictoria parta , prae se ferret iram tri- 

11 ftitiamque. MilTo itaque repente senatu, se ex cu- 
ria proripuit: tum Tero> non Samnltiura magis le- 
gionesy quam majeftatem dictatoriam et disciplinam 
militaremy a magiftro equitum yictam et eversam 
dictitans^ si illi inpune spretum imperium fuilTet. 



timvko non tantum omnes scrlpti , 
seo etiam qupt(^uot vidi editio* 
ne« y ut nesciam , quid Sigonio 
occasionem huic scnolio dedifle 
potuerit. Nisi forte itt iriumpho 
scholio praescribi debuerit , et 
(ieindc indicarevoluerilseinvct. 
lib. r» iriumphum inveniiTe ; quae 
lectio commode boc sonsu acci- 
j>i poflTet', f«rrit, id eft, accipe- 
ret , spolia in triumphunt^ id eJft, 
in tempus triumphi^ ut rn pona- 
tur eo sensu, quo inluUravit 
Gronov. infra 34» 6,0. Se^ scri- 
ptos sequi praellat. Practerea 
^ut ne spotia Portug^ in marg. a 
m. a* At reliqui illud ne ignorant. 

$.10. Literae quoque de re^ro^ 
spere geftal de ea r#LoveL a, Tum 
hefte gefla Lovel. 4« 

^rgumentum fuire minime cum 
aocommumcantis taudtm} Pall. tres 
et Gamp. recensio communicantis 
iaudes. GEHB. argtttneneum mini^ 
me fuere Kloc]&. Deinde cum eo 
€jemmunicandas taudem Voir. i . cum 
00 commumcfmdas taudes Leid. a. 
LoveLut. Fragm.Uav. etHear. 
oiii Oxon« G. cum eo communicatas 
Maudes Har\ch2^cum eo^ommunican, 
fis tamdes Florent. VofT. 2. Lcid. 
j, Lovcl. 3. 4* Harlej. 1. Portug. 
clHavcrk. quomodoctiamHcar. 
nius in suis L. a* et B. se invenilTe 



lefiatus eft. Eos seqni aequnm vi- 
ftum. , Mox tectis^ pro tattisy Hiock* 
V. ad lO^ 11, 6. 

§.11. Mijfoque repente senatu} 
Lcgi debet M^o itaque repentcse» 
Hattt. GE^LGN. Non aliter legun{ 
omnes, quibus usus* »um, codi* 
ces. Alibiitavariantlibrarii. V« 
ad ai>53,7. ; 

Se fx curia vroripuit} sese repeum 
Je ex. curia Voir. a. et Lovei. 3» 
Scd illud repente modo praeces^ 
sit. proripuerit Gaertn. ; V. ad 40» 
14, 1 1 . pror^^rV. Portug.et Hayerk. 
quomodo ctiam Gebhardu4 se in 
Pal. sec. reperilTo supfa tellatus 
eE c. 69 2. Sed v. quae ibi nota- 
vi. Idem enim et huic loco con- 
venit* 

Tuni vero non Samnitium magts 
Ugiones ] cum vero non Samniiium 
magisVoi£. 1. Leid. 1. et Lovel. 1. 
cum vero non in Samniiium magik 
Gaertn. cum vero in Samnitium 
magis Lovel. 3. 4« et Fragm. Hav. 
cum magts in SamhitiumVoff. 2. 
cum noH Samnitium magis Lovel. i. 
tum Hon Samniiium magis Leid. a« 
ium fionvi Samnitium magis Lovel. 
a. enimvero non iSawMf/iffirrHarlei» 
a. Portug. et Haverk. Itli tameii 
enimvefo hic locus non efle vide- 
tur. • . • • / - 



Digitized by 



Google 



L I B E R ,VIIL C AP. XXXL 



a6i 



Itacjue pleaus' minarum iraeque^ profectus in ca- 12 
fira^ tjuum maximis itinenb\is iffetii non tamen prae- 
renire famam adyentus sui potuit. Fraecucurre- i3 
rant enim ab urbe, qui nunciarent, dictatorem a» 
vidum poenae renirQi alternis pene yerbis T. Man- 
lii factum Iaudantem« 

XXXIt Fabius^ concione extemplo adrocdta^ i 
obteftatus milites eft, utj qua vmute rempubiicam 
ah injejlijfimis boftibus defendi^entf eadem se^ cujus du^ 
ctu auspicioque viciffent^ ab inpotenti crudelitate dictato^ 



A magiltro eguiium vietam ii #- 
ptrsam dietiiaHs^ ab ma^iftroV or. 
tng. Gaertn. et Haverlc. Tum ei 
v$rsamVoTiu%. etUaverli. Deni. 
qne dicitans Leid. 9. etLove]. i. 
y. cap. 8Cq. $.'S. Mox alio ordi- 
ne si ilti imp§rium spretum impuue 
/fff^f/Portng. ' , 

$.13. PUhus minarum iratqut 
prof$ctus incaftra^ ptsnius Voff. i. 
etLovel.i. Tnm minarufk iraqu9 
profectusVoS.2. et Fragni. Hav. 
ptinarum neque profectus Gaertn.' 
minarum ireprofectus Haverlc. Mox 
iiffet Gaerin. V. ad a8,38,3. De- 
inde trajectis vocibus /am<iiff xti/ 
adventus Lo vel . 4 • 

$. i3. Praecurrerant enim ah ur- 
he} £ Pall. duobus \ege praecucur- 
rerant, GEBH. Ita et legunt VoiT. 
j. Leid.i. Love). ». a. 4* Harle}. i. 
et AearniiOzon.L. 1. Infra^Oy^y 
7. Fraecucurrit index' ad Fersen, 
Ubiv. quaenotantur^ sedinpri. 
mis» quae supra dicta sunt ad 1, 
la, 8. Eamdem b^nc lectioncm 
J. Fr. Gronovius jam in conlex- 
tum rccepit. praecurrerunt eTt in 
Klocli. praevenerunt in Portug. 
Haverlt. ctHearniiOxon.B. Prae. 
terca ad urbem pcrperam cft in 
Voff.a. etLoveI.3. 

Mterms pene verbis T. Mantii 
facta iaudautem} \eU Mh» factam^. 



Probo. Severitatem enim in cfus 
filiumy qui injuffu imperatoris 
pugnaverat, intelligit. SIG. /«• 
ctuM eciam omncs mei. Praet,er-> 
ea atterius VofT.a. Love1.2.3. Ilar» 
lej. 3. etHaverb. . V. ad 4,53, 11» 
pene ezsulat a Lcid. a. et Lov. 3* 

$.1. Concione extempto advocatap 
^hteftatus mitites eft} extemptocon* 
cione advocata Fragm.Hav. et e^d* 
ante Frobenianam anni i535. coa» 
cioui advocatuy extempto Lovcl. 4* 
Deinde^To eft non comparet in 
Fragm. Hav. Deest etiam ia 
UearniiOxon. L. 1. Sed is insu.' 
per praefert obteftatur. Mox ahf 
infeftij/fmis hoftium Gaertn. ab in^ 
feftiffimis hofiium atmis LovcL^. 

Cujus ductu auspicioque vlciffentl 
Magiftri equitum non suis , sed 
semper alienis, hoc eft, dictatO'* 
rum suorum auspiciispugnarunt* 
Qua ctiam de caufla nutli umquani 
reperiuntur magiftri equitum vel 
soii vel cum dictatoribus triura* 
phaffe, quamvis cpnsul et prae- 
tor ex codem proelio in faftis 
triamphaUbu& triumphum egiflfo 
legantur; quoniam uterque illc^ 
inagiftratus suis auspiciis ad-beU 
lum gerendum proficiscebatur : 
magilier equitum vero dictatoria 
auspiciis et ixDperio suberat» Hic 



Digitized by 



Google 



s62 



T. LIVII 



2 ris mareMur. Venm amentem inviJia, iratum virtuti 
alienae felicitatique ^ furerty quod, se absentey res pu* 

^ hlica egregie gefta ejfet: malUy si mutalre fortunam pos^ 
set, apud Samnites, quam Romanos, victoriam ejfe. 

3 Imperium dictitare spretum, tamquam non eadem mente 



tamen Fabifis magifier eqnitum^ 
sibi vindicat, ut et mox pater e. 
)tls apud populum, ad qnem ii 
dictatore erat provocatum , in. 
tercedoDs c. 33, 23. Quc id ani- 
mo 0X0rciium , qui §jus ductu au^ 
spieiisque picijei^ katuruml Ye- 
rura in ejusmodi orationibus mi. 
nus accurate loqui scriptores, et 
plerumque di^itat^m illuftrium 
virorum amplioribus ct boneEio. 
ribus vocabulis plus jufto extol. 
lereatque augere, nemo eft, qui 
ignoret. JAG. PERIZON. Anim. 
adv. hift. c. 7. p. 969. Mox ab /» • 
pottHte crudetitate efl; in Portug. el 
Ilaverli. 

§. 9. Venire amentem invidia^ 
iratum virtuti atienae feticitatique^ 
amcHteptf invidum^ iratum jufti^ 
tiae atienaehostX. ^. amentemy in» 
vidiaque iratum virtuti atienaeho» 
Tel.2. etHaverk. 

Furere^ quod se ahsente respU' 
hticaegregie geftaefet} Vet. fib. 
res, egregie , ut ante^ [ « , 64 v 5> J 
Sic paullo poft Tc. 33, 5.] Mrem 

Serendam.SlQi, X^VLxA^Mxdi perten. 
at^igonius , oggerunt conftan- 
ter Pall. tres vetuftiirimaeque e. 
, ditiones respuhtica egregie gefta* 
Mox boc cap. Jtepuhtica hene ge- 
fta. GEBH. Hic perperam au- 
scultatum Sigonio, qui mutavit 
omnium scriptorum et vett. edi. 
torum quj^d se ahsente -resfuhtica 
^S^^gff gefta ejfet. Sacpe ita lo. 
quuntur optimi quique de illis, 
qui qiiamcunque partem ad sum. 
mam rerum pcrtinentem admini. 
fl;rant« Salluftius Jug. [loo.] Nisi 
tamea repuhtiea pariter ae saevism 



\ slme imperio htne ac decore gefta» 
Gaesar ad milites 1. Givil. (7.] 
Jfortatury cujus imperatoris duetu 
novem annis rempuhticdm geffiffeni* 
Nofter 3^ C 19, 1 1. ] Tum ttercte it. 
/0 di«i quo ego consut creatus sumj 
mate-^gefta respuhtica eft» Poflem 
dare exempla innumera , ex his 
/etGicerone, Seneca« Tacito^quo 
nott? Neque aliter legendum a, 
64« &• £* if* Fotscis respuhtica r- 
gregie gefta , tum ducis tum miti^ 
tisopera, .Sic melioresetiam scri- 
pti : ubi adeft item cum ferro Si. 
gonius. £t a8, 9, 4* ift qetemad* 
modum UHoanimo rempuhticam ges^ 
siffent y ita: quamquam ex diversis 
regionihus' convenirent. Sic enim 
MSS. npn tantum rem fefftgfent* 
Gur autem reliquit ftatim infra 
Sigonius? devictis hoftihus^ repu<- 
hticahenegefta. J.FR.GRON. Si- 
gonio ex meis tantum consenti- 
unt Leid. a. Lovel. 1. et Portug. 
ex Hearnii vero Oxoniensibus so- 
lus B. Quare recte Gronovium 
vulgatam lectionem adversus vet. 
ejus lib. defendifl(e censeo. Vo- 
ces enim res et resp. id eft respu^ 
htica^ saepe in Mftis commutari 
solent. y. ad 3, i3,4« 4» 4^9 7* ^- 
60, 3. 5, 13, i3. hoc Ub. c. 8, 3. 
33, 45, 4* ("^34, 34, 9- 39« ^* 
6. 37, 4^9 3.) gerere autem vcl ad* 
miniftrare rempuhticam etiam do 
duce bellum gerente dici, snpra 
vidimus ad 3, 64» S* Geterum fi* 
nire pro furere Gaertn. fa m. 1. 
/»tfr#Haver]c. et ed.Farm. V.ad 
4« 44? 3. et n^ox hoc c^ap. ad $. 4« 
Deinde gefta egfegie effet alio or- 
dine edd. ante Frobenianam an- 
ni i535. 
Si mHtarefirtttnam poffti ^ mpnd 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Caf. XXXI. 



263 



pugnari vetuerit^ qua pugnatum dokat: et tunc invidia 
inpedire virtutem alienam voluijfe, cupidijftmiique arma 
ablaiurum fuijfe militibuSy ne, se ^sentey^ moveri pos^ 
sent: et nunc id furere, id aegre patiy quod sine Z. 4 
Papirio^mn inermes, nonmaitci milites fuerint y quod 



SmmnH^s^ qmm Romakos^vici^riam 
sf(f\ fortunam mtttan traiectU di< 
ctionibtts LovcL 3. Portug. Ha- 
verk. etFragm. Hav. Tum pojfit 
Voff. «. Leid. i. Lov. a. 3. 4. Har- * 
lej.2. Oaertn. et Fragm. Hav. De- 
inde apud SammttT^ quam apud 
« Romamos Lovel.^. V. ad 6,96> 6. 
Veruro uni huic cpdici plus ii- 
dc|i habere, quam reliquis omni- 
bas, audaciu^ putp. Denique 
victorex ^'e edd. Rom. anni i47«- 
et Parm. victoria esset Leid. 1. et 
Harlej,. 1. ^ 

$.3. Jmperiumdietttarespretum} 
Fraeter Cai[npani editionem om. 
nes libri desciscunt a vera hac 
lectione. Q^ippe PalL pr. ac tert. 
Dotere imperium dictaturae spror 
' tum. aec. autei|ii editioque An- 
dreae Imperium dictaturae spre- 
tum, GEBH. Imperium dictatnrae 
sprstum LoveL a. et Harley.a. eum 
qaibusdam «X edd. vett. £t ita 
«rat etiam in Portug. a m. 1* pro 
quo in margine poftea eroeQda- 
tuin eft Jmperium dictaturae sprs^ 
tum dotore* Sed Dotere imperium 
dictmturae svretum Lovel.S.Gaert- 
ner. HaverK. ct Fragm. Uav. Gro- 
nov. quum similem lectionem ex 
duob«» codd. PialL priori ed. no- 
tarumprotraxiffety «amconstde- 
randam putavit : quod recte tte<- 
ratis curis omisit. iwperium dici" 
tars spretum Leid.^. Dictitaro Li. 
vio frequens eft. Supra eap. 
pr.iec» §.11. Disciptinam mitiiam 
rem a magiflro equitum victam ,et 
eversam dictitaus. ubi etiam dici* 
taus duo codd. 3» so, B. Saepius 
(luinctius dictitabat ^ se consutum 
cpmitia non ttakiturum. ubi aUa 



yide. 6, sSy 4* Etevmndo aetate du' 
ctoritatem cottegae , juyenibus bet' 
im data dictitans, Mox quam pu» 
gnatum^ pro ^if«> Portug. etHa- 
vcrk. V. tnfra ad 6, 35, <>• 

Cupidijpmisque armaubiotufum 
fuisse mititibus^ ne /se absente} 
cupidissimusque Florent. ct Har- 
le). 1. Sed ad vocem cupidissimis 
,ex praecedpnti int^lligendum vi* 
detur pugnAndi, Tum militihus 
fuisse 6aertn./«fVj« militibusfuis' 
se Lovel. 3. T6 se autem abell 
ab tiaverk. nec se absente habet 
Harlej.^a. ' 

§. 4* Et nune id furere^ id ae^ 
gre patil Pulcherrimam lcctio. 
nem inquinatPal. sec. st nunc id 
megre ferre^ id aegre pati. Paullo 
superi us : Fenire amentem invidia^ 
iratum virtuti atienae feticitafiquey 
/«r^rp.GEBH, Eadem lectio,quam 
recte rejicitGebhard. mihi quo- 
que obvia fnit in Harlej. 2. Por-* 
tug. et Haverh. Cic. 8. ad fam. 
Ep. 14. NuHc furit^ tam gavis^s 
homines suum dotorem , unumque 
me ftudiosiorem j^ntonii, idfuere ell 
in Gacrtn^ V. modo ad §. 2. idem 
cod. etiam praefert id pati at» 
gre. 

Noninermes^ non mmnci mitites 
fuerinti non mancipi mitites fne* 
rint Harl^j. 1. Mafe. mmncvs ell 
fine manu. Ita Mucium^ qui ma- 
num foculo injectam aduffit, man* 
sum vocat S?neca Ep.67» Confe» 
sit hettum inefmis ac mmneus^ et 
Jtta manu trunea reges duos vicit* 
ubi inermis ac mancus^ quemad. 
modum. etiam hoc loco, iitnguQ. 
tur. s$H$ mtniis 4ine manibus i4 



Digitized by 



Google 



i64 



T. •LIVII 



se Q^Fabius magiftrum equitum duxerit^ ac nop accensum 
bdictatoris. Quid iUum facturum fuijfe, si, quod belli casus 
ferunt^ MOrsque communisy adversa pugna evenijjet; 
qui sibiy devictis boftibus, re publica bene gefta, ita ut 
non ab illo unico duce melius geri potuerit, su^plicium 



exprlmit eodem sensu Livius 7, 
i3« 6. Sxercitum iuum sitte ammis^ 
sint armis^ siuf manibus judicas 
4sse : ei de uobis iia desperafii^ ui 
ie mauforum ac debitium ducem 
Judicares esse, 

Cluod s$ ((i Pabius magifirum #- 
guiium duxerii , ac non accensum 
diciatoris) Iterum foedanl ge- 
nuinam lectionem MSS. quippe 
duo accensis. sec. Assensu, Omit« 
tunt autem omnes praenomen 
Cluiniiis. GEBH. PraenomenFabii 
deeft inomnibttsmeis, nisiquod 
forte iuperfucrit in solb Flor. 
ex quo nihil variantis soriptu- 
rae notatur^ et quod vefligia e- 
jui maneantrinKlocIi. qui prae- 
nominis locoobfert voculam^Mf. 
Solent autem praenomen hoc et 
particula illa in Mftis commutari. 
V. infra ad a2,3iy7* Insuper 
Fabius magifier equiium duxtrit 
Harlej. a.Gaertn. etHaverlc. Fu' 
iium magifirum equitum dixerii 
ed. Medio). anni i5o5. dixerit et- 
iam Lovel. a. et Fragm. Hav. 
{Veith.} millies in Mftis obvio 
errore. V. ad Liv. 38, 43, 1. De- 
nique ac non ab sensu dictatoris 
Leid. a. ac non assensu dicidioris 
Voff. 1. LoveUi.Harlei.a. Port. 
Gaertn. Havei^i. et Fragm. Hav. 

^ rVeith.] Et ita erat in Voil. 2. a 
m. a. quum ac non accensh as» 
sensu 'diciaioris a m. 1. fuisset. 
mc nonaccessum dictatoris Lovel. 
9. acnon aeensis diciaioris Lo- 

" vel. 3. ac non accensus dictatoris 

' Florent, Leid. 1. LoveL^* Harlej. 

. 1. et Klock. Sedy quae volgo ex- 
fiiat , gcntlinam ' lectionem effe , 
reete Gebhardo visoiii eft* 



$. S« Qu^d betti cMtus^ ftmut^ 
JlSarsque communis^ aduersa pugna 
evenissei'} quae betti casus feruni 
Lovel. 2. quod bttti cauf feruni 
Gaertn. sed casus et causa^ id e- 
nim compendioillo indioari yide- 
tur,etiam alibiperperam coramu- 
tantur. V. ad 37» 17» ^. quod betti 
easusfert VpiT.i. a m. 2. Leid. 2. et 
Lov. V quid betti casus fertfir VoflT. 
2. et Harle/. i. Hinc adversa pu» 
gnae venisset , indocte divisis li« 
teris , Florent. Leid. i. et Harlef^ 
1. adversa pugna 4/enisseni Lovel. 
2« Mox re bene gefia Voff. a. Lo« 
veL 2.3. etGaertn. Ma]e. V. sa« 
pra lioc cap. ad §. 2« 

Suppiicium magifiro eqmium ei 
iunc victori mineiur\ Absunt ab 
tribus Pall. atque^tiam ed.Camp. 
ei tunc viciori. GEBH. Verba ei 
iunc viciori a tribus PalU Thmao. 
utroque VoflT. Fulviano et Cuja- 
ciano codd. absunt; et sane su- 
•perflna effe revincunt anteceden- 
tia. Quare eancellare ea podo*' 
ri non hal^oi. J. FR. GRON- 
Quae codd. auctoritate Grono- 
vius delevit , absunt etiam a meis 
omnibus, ut et Heamii Gxonien- 
sibus: quae propterea^tiam re- 
-cte expuncta effe arbitror. In 
primis vero edd. ex verbia , quae 
$• 7. sequuntur, huc inlata videi»» 
tur : ut autem ita sentis^m-, eiTi- 
ciunt codd. Florent. et Klodi^ 
qui phiscula inde in bunelocum 
trajiciunt. InFlor. enim ita cx- 
hibetur: supptieium magifiro e* 
quitum iuno viciorem vetui in ea^ 
pto exerciiu infifiiorem quamqmam 
tribunis mititum^tc, in Hlock. aw- 
tem supptieaii^ (sedpoftea emen* 



VDigitized by 



Google 



LIBER VIIL Caf. XXXI. 



26S 



magiftro eqmtum minetUT? Netfut illum ma^ftro equi' 6 
tum infeftiorem, quam tribunis militum^ quam centu^ 
rionitus, quam militibus ejfe. si pofflty in ornnes saevi* 
turumfuife: quta id nequeat, in unum saevire. Etiam 7. 
invidiamy tamquam ignem^ summa peterei in caput 



AhUmttsnpptieh) magiftro 9qui* 
tum^ iune victorem v^tut itt eampo 
$%ireiiu imfefiiorem guam tribuuis 
mitiium etc. quoruin pofterior eo 
loco yerba huc translata omiBit; 
Florent. vero eadem cruidem p- 
niittity sed eorura loco nic omiiTa 
mimiury mqu9 ittum magiftrume* 
quitum ibi eKpreflTit. Praeterea 
miumtur eft in Harle). a. Sed ea 
vox omittitur in Haverk. qui in 
verbis praeeedentibus etiam o- 
miftit parf iculam ita. Iniuper ub 
utio uuico duct\ pro ah ittoy eft lA 
Lovel.s. V. ad ^B^ ii,3« 

$• 6. Neijue ittum magiftro equi* 
ium iufeftiorem^ quam tribuuis fki* 
titum , quam eettiuriouibus , quam 
mititibus ssse} Nee ittum magiftro 
^quiium iufeftiorem Porlug. ct Ha» 
verlu Neqm ittum magiftrum e- 
quitum iuf eft.lieid. i. Nequeittum 
magiftro iufeftioremhoveU ^. De- 
inde verba quam tribuuis mititum 
detuntin edd. ante Aldum. Con* 
tra dtto aequentia inVoir.a. tria 
ultima' in Hearnii L. i. Verum 
omnibusita errantibuscertiffime 
fraudi fnit ter repetita vocula 
fuam» 

Si possiif im omms saotntnrum 
fuissi: quia id uequettty iu uuum 
saevire'} si p&ssiui%eid. i. si pos* 
.f^/Lovel.9. HarleJ. i. Gaertn. et 
editi Aldo priores. Porte caussa 
exftititmatandi* qnod mox sequa- 
tur saeviiurum fuissi y cui possit 
jninus con venire putabatur^quod 
et Cl. Jac. Perison. permoviflTe 
^videtur, ut saeviturum esse iamar^ 
gine Livii legendiun coniecerif* 
Si possit eXsoivtturumfuisso d(fB« 



rara babenda sunt ^ ut ftatuiflTe 
videtur Voff. 5* Gramm. 16. cum 
Mftis malo posset. Ceterum se« 
poftrema verba desunt in Leid. a. 

$. 7. Etiam iuvidiam^ tcmquam 
iguemy summa peierej Poft voces 
Miiam iuvidiam in Leid. i. haep 
interponuntur Slussu Aictatoris 
Fapirii H. Fabius per praecofiem 
citatur , et aute tribuuat assifteus 
nspoudoro iu verba iuterrogantis 
iubetur. Similia pauois inutatit 
leguntur eodem loco insefta in 
Voff. s. LuveL9.3.4* Gaertn. et 
Hearnii Oxon. L.'i. a. etC. quod 
gloffema eft roarginale, ad caput 
sequens ipertinens > unde perpe* 
ram in conteitum migravit, ut al« 
ibi non raro factum eft. V. sa- 
pra ad 7, ^^^!^ 4* Vt tamen gloffa 
fiaec intenecta aliquo modo cum 
praecedentibus ac sequenttbus' 
eohaereat , alii alia commenti 
sunt. Nam Ei jauu iuvidiam esse 
dietatoris Fapirii Q. Fabius. prae» 
feronl Lovel. 9. et Heamii Oxon. 
L. a. et C. Et jam iuvidia ae jus* 
su dietatoris Papirii Q. Fabius 
Lovel. 4* Et fam iu fudicium di^ 
etatoris Fapirii ^. Fabim ejusdem 
^eamii L. 1. Praeterea, pro tam* 
qmm igmm summa petere^ L« i« 
ium Fahius ig^mm suum pomrt» 
Neque diffentit G. nisi qiiod in 
eo desit tum, Mox iu dueemqm 
heeurrers Harlej. a. et Hearnii O- 
xon. L« 3. et C iuducenti ituumn 
Gaertn. 

Simut eum gtoria rei gofteul sim 
mut gtoria, Lovel. 3. simut hoe 
modo conftrui « docuit Cel. Bur« , 
maan. ad VaL Flacci 4, 88. Ve< 



Digitized by 



Google 



s66 



T. .LIVII 



comUiiy in ducem incurrere. si 'ie simuL cum gloria rei 
gejiae exftinxijfety tunc victorem , velut in capto exerci- 
tudominantem^ quidquid licuerit in magiftro equitum^ 

Bin miUtibus ausurum. Proinde adeffent in sua faujfa 
cmnium libertati. $i consmsum exercitus eumdemy qui 
in proelio fuerit, in tuenda victorid videatj et salutem 
unius omnibus curae effe} inclinaturum ad clementiorem 

gsententiam animum. Poftremo se vitam fortunasque 
suas illorum fidei virtutique permittere. 

5. 9. Poftrtmo se vitam fottunas' 
quf suas iltorum fidti virtutique 
permittiKi] Pall. iidein se vitamqut 
fortuttasque suas suaefidti, GiEBH. 
Eadem scriptura obcurrit inLo- 
vel. 3. vitamque etiam in LoveU 4« 
Delncle ittorumfide virtutique Leid. 
1. et Fragm. Hav. more antiquo. 
V. ad 5, i3, 6. Insuper committe- 
re Harlei. «.^ Quod ex internrre- 
tis glofia iterum receptum vide- 
tur. Permittere enira hic pi-o com- 
mittere ponttur. V. supra ad 4, 
49, 8. Tcrent. inAndr. I9 5« 61» 



rum respieienda sunt, quae •n- 

£ra notavi ad 1 , 3i « 3. N^m et 
uic loco conveniunt. 

Exftinxisset^ tunc victorem^ y#/. 
«# in capto exercitu dominantsm} 
Quae codd. Florent. et Klocli. 
lectio boc |oco fuerit^ ▼. ad $. 5. 
victorum eSi in Leid. 1. et LoveL 

8. pro quo vinctorum dedit Voff. 

9. eodem errore, quo vietus et 
vinctus BBepe commwtari solent. 
V. ad 3o, 12, 6. cunctorum LoveL 
4. vittoroJL40ve\, 2. qui etiam cam- 

*pOy pro capto 9 praefert* Mox //• 
auortt mafiftro equitum^ omilTa 
praepositionef ^uam intercepit 
proxtmae voots litera initialis. V» 
ad 37» I9 >• Denique hausurumt 
pro ausurum , Haverk. eodem 
modo, quo auxit et hausit com- 
m^atari solent. V.,quae notavi ad 
Silii 9« 33o. et yarias lectionca 
Lacani 10« 6l. 

.$. 8. Inctiffaturum ad ctemontiom 
r$m sententiam animum} Pall. duo 
ad mitiorem senleHtiam, GEBH. 
Ita et VoflT. a. in contextu, et Lo* 
veL 3. Gronov. etiam eamdem 
scripluram ex diiobusPalL in pr. 
edit. notarum protulit. Sed , 
quum reliqui vulgatum tueantuf« 
lectionemillam ex interpretis 
((loffa natam puto. inciinatum ba. 
bet Lovel. 4* Praeterea paullo 
«ttte tsse deerat in LoveL a» 



BoH^noftra haec tibi permitto y 
et tuae mando fidei, 

«bi etiam alii codd. comwf//o.Cur- 
tius 6, 7. Cafut suum permisisset fi- 
deiadhucinexpertae. 9,9. Ftumini 
ignoto caput suum totque fiortissi" 
enorumvirorum satutempermittere^ 
QuinctiLDeplam^ 8, 5. Htc eft itte 
moriturus^ hic quem permiserjas me^ 
dico. ubi paullo ante praeccffit : 
quem tibi pariter medicoque com* 
enisi. Geterum omnia baec verba 
exsulabant. a Voff.' 3. et Leid. a. 

$• 1 • Ctamor e tota eoneione ortus'] 
Godd. iterum duo Fall. et An. 
dreae recensio Ctamoreft tota c, 0. 
At Gamp. nescioqua auctoritate* 
Ctamore tota concione orto , uti bo» 
num animumkkbsrot, GGBH. Per- 
peram junctis duabus vocibus 
Cktmore tota conciwe jertus Por- 



Digitized by 



Google 



LIBER Vin. Cap. XXXII, 



267 



XXXII. Clamor e totk conQione ortuB^ uti bo-^i 
num animum haberet: heminem illi rim adlaturum^ 
salris legionibus Romanis. JSaud muko poft dicta- 
tor ^drenif t clailicoque extemplo ad concioiiem ad- 
Tocayit. Tum^ silentio facto, praeco Q. Jabium^ 
mi^giftrum equitum citarit. qui simul ex inferiore 
loco ad tribunal acceiEt^ tum dictator, QuaerOp^ 
inquity de te, Q^ Fabiy qmm summum imperium di^ 
ctatoris sit, pnfeantque ei comuleSy regia poteftaSy prae- 



tng. a m. 1. in qao, altimam 1i- 
teram roit Ctamort delendam efle, 
adposlto srgno librarius indica- 
vir. In similem aatcm cod. inci. 
difTe Camp. videtor^ unae eam 
lectionemy quam in contextum, 
recepit, .ex conjectura forihavit. 
Ctamori Ma cMtiom ortus Leid^ 1 . 
pt Harlejf. 1. Ctatnor tota concion$ 
»r/»jLove1. 4« at librarius in Por- 
tug. emendarat. Ctawor tft tota 
€OHcioH$ or4fir Florent. Lovel. a. 
3. et edd. Rom. anni 1472. ac 
Farm. Ctamor in tota coHcione or^ 
tus VoflT. a. Harlej. a. et Fragm. 
Hav. Mox satvis tegibus Romanis^ 
pro tegionibus^ Haverli. Eas vo- 
ces nonnumquam in Mftis com. 
mutari, supra vidimus ad 6, 89, 
7. Paullo ante ncmincm ittum in* 
de abiati^rum Lovcl. 2. exMf, sive 
vim^ factum eft minima mutatio- 
ne /9, sive inde. V. supra ad 5, 
30, 2. Hoc errore admiflfo, faoile 
fuit ex vulgata tcriptura eam for- 
mare, quae in hoccod. exftat; 
praesertim quum abtatus et adta* 
fus etiam saepe iliMftit commiu 
t^alur.- V. ad 3, 42, 6. 

Ctassicpque extempto ad concio^ 
tiem advocavif] Gredo, imo per- 
masnt sum^^hanc eflTe legitimam 
Livii lectionem. Sed quare tnr^ 
bant Pal. tec. etCamp. editio ? eX' 
temptp concionem advoeavit. GU^H, 
Simuiter lurbdiiit etiam LoveL a. 



4. Portn^. et Haverli/ Sed recte 
Gebhardus vulgatum defendit.> 
V. infra ad 96, 48, i3. Praeterea 
etassi fq. ^ro ctassicogue^heid,!, 
Sed passim c et qu commutantur. 
V. ad 9y 2f i5. et moxh. cap. $. 3. 

. §• a. Prajeco « ^. Fabium magim 
flrum equitum citavit} Fabii prae* • 
nomen Q. omittitur in Florent. 
VolT. a. Leid. 1. Lov. a. 3. 4* Har- 
lef. 1. Gaertn. et Hearnii Oxon. 
G. Sed insuper perpraeconem Fa" 
hium magiftrum equitum citavit 
Harle). 2. Fragm. Hav. et Hear- 
nii L; a. CVeith. nisi quod habeat^ 

Ex inferiore toco ad tribunatac^ 
eessit} e» inferiori tofo VoflT. a. 
Leid. i^ LoveL s. 3. 4« Harlej.2. 
Gaertn. et Fragm. Hav. ex infero 
toeo Heaimii Oxon. L.i. Mox <ff- 
ctator inquit: quaero de $eWof£»%* 
et Lov. 3. dictator: Huaero tff *^^ 
inquit Fragm. Hav. dictaipn Quae» 
rof inquit^ ex te LoveL 3. 

§. 3. PareaHtque ei cpnsutesf re- 
gia ppteftas'} Becte. quod prore« 
ge dtto consules creati smt iit- 
dem insignibus-et eadem ferepo« 
t^ftate; praeterquam quod an- 
nuahacc;, illa perpetua erat; 39 
ti, 7.] SIG. pareatqueei cpnsutum 
regia ppteftas Portug. a m. 3. pa^ 
rentque eft in Kloclt. 

FroiMiSf iisdim auspiciis^ quim -_ 



Digitized by 



Google 



268 



T. LIVII 



mes iisJem auspicUSf quAus consules, creatiy aequum 
censeas^ necne^ magiflrum equitum dicto audientem ejfei 

l{ Itemqiie illud interrogOf quum me incertis auspiciis pro^ 
fictum nb domo scirem, utrum mibi furbatis religioni" 
bus res publica in discrimen committenda fuerit, an au^ 

Sspicia repetenda, ne quid dubiis Dus agerem? Simul 
illud, quae dictatori religio inpedimento ad rem geren^ 



$us c9Hsuhs^ crsati] prMpns^s 
^Lovel. 3. et HarleJ. s. cum ead. 
▼ett. asque ad Frobenium, qui 
aniio 1S35. copuldm omisit. De« 
iude quibus quos crtati Lei^. 1« 
et Lovel. 3« Sed hio iterum qu 
pro Cf atqae ila quos pro cos^ td 
«ft coHiutef » librarii dederunt. 
V. supra hoc cap. $. 1. Ex co » 
quod sensu carebat « quibus vos 
creati factum eft in LoveL 3. 
CVeith.] quibus consutts creati suut 
VolT, 1, Leid. 3. Lovel. i. Harlej. 
a« Portug. et Haverk. quibus cou' 
suhs crcati siu$ Gaertn, 

j^equum ceuseast uee ney uiagi^m 
flrum equitum dicto andientem e^Te} 
MSS. obaudientem, Lego aequum 
esustasj magiflrum equitum ejus 
dicio obaudientem ejft ? Gyprian. 
Famelii Epift. 63. Id uos obaudiro 
$t facere okdrtet^ quod Ckriftus ft» 
€it. KLOGK. magiflrum gquitum 
audieuteUi eUe Portug. et Haverk. 
magiftrum equitum dictum obedieum 
Sem esse Fragm. Hav. magiftrum 
aquitum dicto obedieutem esse Hear* 
nii Oxon. G. Scd lectio ilta ex 
interpretis eipositione profluzit. 
V. infra ad 38, 46, 14. Klockii 
autem obaudientem Gypriano aliis- 
que, ct quibus id viri doctilau- 
darunt, non invideo, modo id in- 
vito Liviononobtrudatur. Ini«u- 
per licet cum M|lo obaudieutem 
reciperetur, tamen ne sic qui- 
dem Klockfi conjecturam pro- 
bandam putarem. Ut enim dicto 
audisnjf ftiicui essip ita etiflm hic 



magiflrum oquitum '$i dicto ohau^ 
dientem esse legeiidum foret. V« 
infra ad 39, 90, ii« 

$. 4« Utrum miki turbatis reti* 
gionibus respubtica iu discriunu com^ 
mitteuda] turbatis tegiombus Gaert« 
ner. V. ad iO| 409 n* retigiouibug 
turbatis Fragm. llaT. Tum iu dis* 
crimeu permitteuda Leid.2. Verum 
committere iu discrimeu dictum eft« 
ut committere iu casum aucipitis 
eventus, V. ad 4f «7) 6. Paullo an- 
te Itemque inde interrogo Fragm. 
Hav. Deinde a domo VoiT. a. Leid. 
I. Lovel. 3. 4* Fragm. Hav. et 
Gaertn. in quo pofteriore dceft 
etiam pronomen me» 

Ne quid dubiis Diis agerem^ Fal. 
sec. ageretur. GEBH. Ita et Ha- 
verk. agerem^ id eft ageremur^ Por« 
tug. ne qUid dubius agerem LoveL 
a. Diis dubiis edd. aiite Aldum. 
dubiis Dis Florent. et Klock. V. 
supra ad 5» i4» 4* 

$• 6. Quac dictatori retigio iupe* 
dimeuto ad rem gereudam fuerit^ 
uum ea"] quod dictatoriretigioVotC, 
9. et Lovel. 3. quae dietatoris reti'- 
^/oPortug. e^ Haverk. Tum/M#. 
rit non adparet in Fragro. Hav. 
Deinde uon ea Volf. i. et Lo- 
vel. 1, 

Si ego tacitus abiflimj tameu ti- 
bi ad votuntaiis interpretationem 
meae] si tacitus ego abissem Fragm. 
Hav. si e^o tacitus abiissem VoflT. 
1* Leid* a. Lovel* i. 4* Portug. 



Digitized by 



Google 



HBVfcR VIII. Cap. XXXII. 



269 



davi fuerity num ea magifter equitum solutus ac libet 
potuerit ejfef Sed qmd ego baec interftogo? quum^ si 
ego tacitus abiffem, tamen^ tibi ad voluntatis interpreia^ 
tionem meae dirigenda tua sententia fuerit. Quin tu6 
respondes, vetuerimne , te quidquam rei, nte abseme^ 
^gere? vetuerimney signa cum hojhbus confsnref ^quatw^ 
imperio meo spreto, incertis auspicUs, turbatis religi&ni^ 



Gaertn. el Hairerli. sl iaciitff igo 
ii^iVi-jm Harlcj. 9. V. ad 10, 36, 
3. Deinde iH, pro #<^r, Fragm. 
Hav. quomodo etiam alibi jn his 
vocibus commtttandis lapsi sunt 
scribae librarii. V. N. Heins. ad 
Claud. 1. in Rufin. ao8. Praeterea 
ad iHtn^preiati&nem voluniatis tmae 
LovcU 1. e^d iHierpreiatioHem men^ 
tis meae Leid. 9. Mo< digerenda^ 
pro dirigenda^ Gaertn. ' Sed tol- 
lemniter has voces confundi, do* 
cuit GeL Burmann. ad Suet. Gaes. 
44* Paullo ante hoe interrogo^ pro 
haee^ VoC a. etLoveV.a. hic inteT' 
rogo Gaertn. et Fragm. Hav. 

$. 6. Hnin fn respondeas , vetne. 
rimne te qnidqnam rei mt ahsente 
agere} Scribo ^uin tu respondes? 
GELEN. In nuUo meorum eft 
respondeas^ sed omnes praeferunt 
respondes , nisi quod responde sit 
in Lovel. 9. et 4. V. supra ad i', 
57, 7. Deinde vetueramne qnti^ 
quam LovcL 4* vetuerim qnum te 
quidquamLovel,^, vetnerim nec ie 
quidquam HarL i. vetnerimne qnid- 
quam^ omifTo pronominet edd. 
Aldo priores» Mox rei deefl; in 
Portug. gerere yero pro a^#r# prae- 
fert Leid. 9. V. ad 4, 44,4; Gete- 
rum cymnia haec verba vetnerim* 
ne te quidquam rei me ahsente age-- 
r« desbnt inLoveLB. etHaverh. 
manifefto lapsu librarii , qui re- 
petitione vocis ve^uerimne abla» 
tus eft in errorem. V. ad 9, 1 1, ii. 
"MoT veinerimtte tesfgna VoflT. 9. et 
Lovel. 3. vetneramnt signa Lovel. 



4. veineram dc sfgntt Le^eL s. ve^ 
tueram nec signa Harlej. i*. 

$.7. Qno tu imperio meo sprete^ 
Illud quo yiid referat, dubtum 
eft. Ego diftinguendum ptito t>oft 
imperio^ et deinde inferendVim. 
meo spreto. si quiderti interroga- 
tive legendum eft. GLAR. quo eft 
pro eo « quod Graeci dicunt 
npof r/, et ri 6i. nt Gicero ad 
Fabium [7. ad fam. Ep; 93.? MarL 
tis vero signnm quo mihi pacis «i«w 
€tori. SIG. A Sigdmo non; dis- 
•entio. Sic quidam Poc^ta : 

(ino mihi divitiaCt si non tonct*- 
X ditur nsnt* 

Siod non intellectum pollutum 
turpi additamento in ^al.sec. 
et prisca receriftione Gamp. quo» 
modo tn meo imperio «'jTTf^.GBBH^ 
SigoniuS) quasi operae pretiam 
•it, monet r^ fnd^elTe pto eo» 
quod Gracei dicunt 9tp6f ti^ vel 
ti 6i : ut apud G^ceroriem Mar^ 
4issignum quomi^i^paciranctori? 
Tuvero, si sapis, toUe intcrr^»* 
gationis notam a fine hujus pe- 
riddi: non enim ro^at ,^ sed.af* 
«firmat , quasi diccret : qnod tn 
meum imperium ^rMftty et anfnr 
is coHftigere* Platitas- Asinaria *» 
•4* 7«, verhero^ imperinm meum 
Contempsiftu J. FR. GRON. quo ih* 
men imperio meospretoiUoeh^ qaae 
diversitas scripturae orta eftcfk 
simiiitudine toSv tn^ id eft tamen^ 
*<et tn, qn& ta impkffif modo spreto 
Lovei*'^. fnoH^ikMikperio spre- 



Digitized by 



Google 



270 



T. LIVII 



tuSf adversus marem fnUitarem Msciplinamque majorum 
Qef numen Deorumy ausus es cum bofte confligere. Ai 

baeCf quae inferrogaius es^ responde. extra ea^ cave^ 
^ vocem mittas.^ Accede^ lictori AdTersus quae singula 

qoiim respondere haud fabile eflet^ et.nunc qnere- 

retnr^ enmdem accusatorem capitis sni ac judicem 



f Voir. 1; Leid. s. et LoTel. 1 . qu^ 
modo tu m$9 imperio spreio rortug. 
etHftYerii. quomodo iHimperipmeo 
spreio Gaertn. et Hearnii Oxon. 
« B^qai se in L. a. et G. inveniflTe 
teltatur tu imperip meo spreio^ o- 
nQilTo zfpquo: unde sententiam 
Gronovii, notaminterrogationis 
a fine toUentis, confirmari exiHi. 
mabat. Sed Cl. Ant. Ferizoniat 
ad marcinero Livii emendabi^ 
qui^ id eft cur« quoroodo. Verttpfi» 
•ih.unc sensum conftituamua, ne 
aic quidem aliquid mutandum fo. 
ret. Nam quo etiam eodem sensu 
aceipi tolet. Ovid. Epift» i4* Uer. 
6a. 

• Quo meruero neeem pairueiia re • 

£Ha tenendOf 
Quae tameu exiernis daudafo* 
rent geaeris ? 

ubi ▼. N. Heinsium. Praeferota- 
men senientiam Gronovii, qui 
^uo imperio hic relative accepit, 
cui etiam Dbu|atius subscribit. 
Ifpreta uou taptis auspiciis Veith.] 
Mox ^outra motrem^ pro adversus 
morem, LoveU^* V*ad£pit.Lm 

. $« 8. ^4 htkoCf quae iuterrogatus 
ift resvoude^ qaae iuterrogatus y 
fesponde hei^* %• quae iuterroga' 
tus efty respoudeat Florent. Voff. 
1. a m. I. Voir«a. Leid. i. LoveL 
9. 3. interrogatus es , respoudeas 
Harlej. a« Portug* Gaertn. et Ha- 
verk. 

CavOf voeem mitias'} ^ave, vocem 
wUitai Floriat. V«tiLa. atLoTeL 



3* eave^ ne vocem mitteu Leid. a* 
Lovel. 1. et Hearnii Oxon. L. i* 
B. et N. eave , ue voctm emittas 
Haverk. cave , vocem ue emittas 
Fortug. caue^ voxmiitaturVLdirXei. 
a. et Gaertn. cave^ vox emittatur 
Lovel. 4* eave^ vocem mictatur 
Fragm. Hav. cave^ voce mittatur 
Leid. 1. cavej vox uece mittatur 
Harlej. 1. cave^ ue vox mittatur 
Heamii Oxon. L. a. et G. (Vcith.] 
eave^ ne vox emittatur LoveL a. 
Vulgatum satis placet. V. ad 3, 
60,4. 

jfficede^ iictorl Ita et L a4« dixie 
Livius Cc. 99 1.] Lictores ad eum 
aecedere consut jussit» 3 9 C4i» 3*] 
AppittS ad Fateriumj' negautem se 
privaio reticere 9 ti^orem accedere 
jjussit. JiLOD. Exempla haec de« 
scripsit ex BrilT. de Form. L 3. 
p. 270; jfccedat tictor eft in Hear- 
nii Oxon. L. 9. Accede^ tictory ac^ 
eede in edd. Aldo antiquioribus : 

J[ttOd Klockio placebat. Verum 
ectio illa in nullo IHfto supereft. 

4* 9« Mversus quae singuta Q/, 
Fabio quum respondere kaud faci' 
te essefi PaU. duo Mversus sin-- 
guta qutu quum 're*foudere tMud 
facite esset. sec. Adversus quae 
quum resfondere non facite esset. 
Andr. ed. Adversus siuguta Q. 
Fabio cum respoudere ttaud facite 
esset. Campani ed. meo animo 
sinceriflime Adversus quae sing$h 
ta cum respondere tiaud facite #f. 
set. GEBH. Td q. Fabio absunt 
a Flor. Bott. Helra. VolL duobus. 
J. FB. GBOK. Vulgatum iUud ia 



Digitized by 



Gopgle 



LIBER VIII. Ca9. XXXII. 



271 



eifej modo^ vitam sibi eripi citiod^ cpiam gloriam 
rerum geftarumy* poJFe^ ToeifeFaretQr; purgaretque 10 
se inric^m^ atque ultro accusaret: tunc Papirius, 
redintegrata ira> spoliari magillrum e^quitum, ac 
Tirga^ et securea expediri }ufllt.i Fabuis, fidem toii- 11 
litum inploransy lacerantibus vei^em lictoribus, ad 



nullo fupereA cod. neqve ini ttl« 
lis etiam exftat edd. ante Aldi. 
nam» Pciores legunt jidve^ms 
singuta ^. Fdhio cum rtspoHiUrs. 
Neque eliam td 4* F^hio codd. 
meonim auctoritate nitontory ni- 
si unios Haverk. qtii tamentrant- 
poaitis vdcibos Advsrsus singuia 
((. Fahio fuai cum rsspondsre prae- 
fert : alii , in quibui iUa omiila 
sunty non tamcn in eamdem le* 
ctionem consentiont. Mvtrsus 
singuta quoi quum rsspondm ha« 
bent Fk>rent. Voff.».Iieid. uter-» 
que, Lovel. i« 3.4* Harle). i. et 
Fragm. Hav. Mversus ^ singuia 
quihus tum rrrpondere Lovel. i. «t 
Harlej. 1. Mvorsus quasquum r#- 
spondtre Portog. et Klocli« Advetr 
sus singuta quum respondere Hear- 
nii Oxon. L.-a. et C. Cujos Oxo- 
nienses reliqui cum VoflT. t. 6t 
Oaertn. legunt Mversus quae sim" 
guta quum respondere, quod etiam 
reocpiy efectis duabus vocibus; 
quas Livii non efTe, tot codd. 
fide credidi. Deinde non facits 
tsset Portug. et Haverk. tMud fa^ 
cite erai Harlej. •• Vocula kaud 
deeft in Leid. a« 

Eumdem accusaiorem capiiis smi 
ac judieem ssse"] capiiis* sui #y>f^ 
adinuicem Lovet. 4* capiiis sui 4c 
vindicem esse Harlej. 9. et.Oaertn* 
V. ad 9^ 1, & 

Fitam sihi rripi ciiius^ quam 
gtoriam rerum geftarumy posso, 
vociferareiur'} siH vitam eripi Por- 
tug. et Haverli. sihi eript viiam 
Florettt.qni fro^viiam aiia^stnu 



victam inter vemiM adscrlptmi 
praefert. vitam sihi eripi ^ sod 
numquam gtoriam Lovel. a; vitam 
sihi arripercy sed tamen numquam 
gtoriam Hearnii Oxon. C. vite^ 
sihi eripere , sed: iamen numquam 
gtoriam Harlej.a. quae lectiones 
•ex glofia -marginalr in «ontextum 
inirepsiffo videBtur. ciWatreo^aen- 
•u eli; apod Ovid. •. exPontoEp* 
7, 35. et Epiil. 8, 65. Cic. i. ie 
Off. i8. Ficinum ciiius adjuvetis 
infructihus percipiuHdis, qukm aui 
fratrem^ aut famitiarem, 4- va, 
Verr. 26. f^ox me citius defecerit^ 
^uam nomina. Praeterea vociferc' 
iur Haverk. vocijeratur Florent. 
Leid« 3. Lovel. i« Harlej. i. et 
Fragm. Hav. 

$. lo.^ Redintegrata ira^ spotia* 
ri magijlrum equitum^ ac virgas ei 
iecures expediri} reintcgrata ira h<^ 
vel, 1. a. Leid. a. Portug.et Ha- 
verk. redintegratura Leid. 1 . omis* 
sa vocc ira^ qufie etiam deeft in 
Lovel. 3. ac secures expediri Por- 
.tug. et Haverk. et secures impedi» 
ri Voir. 1. LoveL 1. et Harlej. tp 
Paullo ante ro fe deficit in Ha- 
verk. Quae vero Modius ad liuno 
locum descripsit ex Briflbn. 5. 
de Formul. p. 4Bi« deleri )ufli) 
quia satis como^oda ex eo peti 
'polTunt. 

$•11. Laceraniiius vsfiem ticio* 
rfbus'} Vet. quidam lil>. taceran^ 
iihuf foede ticto^hus, SIG. PaL 
'sec. facerantihus foede lictorihus: 
ita tamen , ut repositum ad ex- 
-t#r>orefnorain«ttftpdlat t6^§ftem: 



Digitized by 



Google 



27* 



T. LIVII 



.triarios> tmnuUiim jaiaiii concioi^e misccntes, sese 

is recepit. Inde cl^mor ia totam concimiem elt per- 

latus: alibi preces, alibi minae audiebantur. qui 

proT^imi forte tribunal fteierant^ quia subjecti oculis 

', loi^eratoris noscitari poteranti orabant, ut parce- 

ret 



fnpvod miiiiiiic «Hero sufipoftititio 
. niatanduin c«08eo. GEBH- v^fi^m 
.iMrs^ntihus Lcid. i. laetrantibus 
fo4d0 iictorikus Portug. et Uavcrk« 

iauraHtibus fotdt vxfiom Uctoribusy 
•tttraque lectiooe juacta, Gaertn« 
. Saceratttibus vefiemfo^d^ tictoribiis 

Hearaii Oxon. N. Scd rCctiua re- 

Uqui nihilmutaat. 

• Jld triarios 9 iumultum jam in 

9tnHontm miseentts , i$s$ recopit} 

Heml quae Latinitas? Lego l»- 

muttujam concioncm misctntes, T. 

FABEB. Duo Voff. Bott. in con^ 

tione. J. FB. GROH. Sic rursus 

'B6, i3, 1. Circa omnes vicos mari^ 

timts dimisit ad sedithnes in ils 

mrscendas. DUR. in ^cnciontm apud 

jne tantum supereft in Portag. 

Gaertn. flaverk. et Fragm. Hav. 

. quod forte non adeo damnandum 

putat Doujatius , qui vocem coj*- 

iio hic accipit pro ipsa concio- 

ncm habeiitis oratione, ut tria- 

'rii tumuttum tniscuisscy id eft ex- 

citaffc, A\cSintur in concionemy ifi 

eft contra dicta Papirii, quae trari. 

quille ex more audire debebant: 

immo, ut insuper addit, in ijpsum 

quoque coctum ct muTtitudine(n 

turbas ac tumullum injccerunt. 

Ego cum Gtonovio in concione ma- 

lo, quodeft inreliquismeis, om- 

nibusqi^e Hcarnii Oxoniensibiis. 

Voci eoncioncm adhaesit tn iine II- 

tera initialis yocis scquentis mi- 

scentes. V. ad 46, «^, B. Ceterum 

in contefttioH^ eft in Harlej. i. V. 

ad 4, 6, 4. Tum sese recipit VolT. 

!• et Lbve]« !• 

$. 19« 41« ftpnmi fom.tfikft* 



nmU fittsramil Fall. duo tribttm^. 
Infta L 36, 47. ^«TW f ?*(«f^f g' 
M§m Megalopoiiiarum ifi* GEBH. 
Duo meliores Pall. cum altero 
Voff. proximi forte tribunai: ut 
monuimus olim 3. Observ. a. 
CaesarS. Gall. 7. P. Crassusado- 
ieseeus eum iegionc septima prexime 
mare Oeeamtm imJlndegavis l^iema' 
.hat. Idem 6,3». Pars in continen' 
tes paiudts profugit , qui proximt 
Oeeanum fnerant^ Sic utrobique 
optimae mcmbranae: et priorc 
k»ao )am admiserunt. Liv. a8« 
Ci5, i^.^.Pinc^ntfi vtreeundiam me- 
tUf quum proximus quisque kofiem 
cederet. 29, C7. 6.] Scorpione ieto» 
qui proximus eum forte steterat. J. 
FB. GBON. Adde Sanctium i. 
Minervae 16. et ibi Perizonium 
n. 6. et Gronovium ad Gellium 
.3, 16. JDUB. tribundi etiara Lo- 
.veL3. et Hearnii O.xon. L. i. ct 
,C. V. supra ad i, ai, 1. et Mo- 
dium infra ad a8, i5, 9. Insupcr 
.^««/or^f f rwwiiHarlcj.a. [VeithJ 
PauUo ante ver totam comeiomem 
.edd. anle Frob?nianam anni i535. 
VDeinde to efi, de^cii in Leid. 1. 

Neu eum eo exereitum damnareil 

\n9 eum^o Voff* duo» Leid. duo, 

.Lovel. i.t>4* Harlej. duo, Por- 

.tug. Gaertn. Hayerl^* et Fragm. 

.Hav. Keque aliter LoveU 3. nisi 

quod, vocis 8eau.entis litera ini- 

tiali etiam in nne praecedentis 

.repetita, habeat «wtf ^«w •«* Sae- 

*pe librarioe meu et me commutas- 

se» supra vidimvs ad a, i6> «• 

V. etiam mox a4.^A6* Hic vero 

,!»#.. i^iuBftare . yi^^ttr*. Hi» cnim 



Digitized by 



Google 



L I B E R VIII. C A V. XXXII. 



^73 



ret raagiftro equitum, neu cum eo exercitum dam- 
naret. Extrema concio et circa Fabium globus in» iS 
crepabant inclementem dictatorem: nec procul se- 
ditione aberant. ne tribunal qoidem satis quietum 
erat. Legati circumftantes sellam orabant, ut rem i^ 
in pofteruin diem diiFerret^ et irae suae spatium/ 



Terbis €OQttnetur caaflTa, quare 
orabant, ut magidro equitum 
^arceret^ si.enim de eo poeoam 
cxigeret, quasi universum exer- 
citum simul cum eo damnalTe vi- 
deretur. ^ 

$. i9« Exinma comch $t ctrea 
Fabium gtobus^ tHCrtpabani'} circa 
Fabium gtouus K1og]<. sollemni 
literarum b ^t u commutationc. 
V. ad 5, a4, 5* circa Fabium gto- 
fuis Florenl. circa Fabium gtomus 
Voir. 1. a m. 1. quae lectiones ex 
prima natae sunt. circa Fabium 
gtobi Harl^j. i. Portug. Haverk. 
,ct Hearnii Oxon. 6. ac C. Hisli- 
brariis displicuiflTe videtur gto- 
hus singulare j sed conlcctivuraf 
conltrui cum verboplurali iucrt^ 
pabant, Eodem modo Silius lo- 
cutus eft 1 1, aSs* 

Cum jupentm sgtvis (Jkorrtnduni) 

coHciius armis 
* iHvadSiHi gtobus^ §t ptdibus subti* 

mt stdtHiis 
Ducioris sifiuni.^ 

^bi v. quae notaptur. Simili con* 
ilrttctione cuntus infra efl; a5, 34« 
ai. CuHtus is tkoftiumy qui in 
€OHftrios circa ductm inptium fcm 
ctrai , ui txanimem tabtnttm ** 
tquc ScipioHtm vidii , atacrts 
gaudio cum ctamore ptr ioiam «r* 
€iem HUHcianits discUrrunt* 
Flura alia hujus generis infra v. 
ad 35, a6, 9. 

Ntc procut sediiioHt aberani, h» 
. tribuHat quidem saiis quittum trail 
Liv. Tom. IF. F. U. 



sediiione aberai Leid. 2. Portug. 
etUavcrli. stdiiioHt abieram Voff. 
9. a m. 2. V. ad 89, ai,6. Dein- 
dc ntc iribuuat quidtm saiis VoiT. 
1. Leid. 3. Lovel. 1. Havcrlt. ct 
Hearnii Oxon. 1V*B. etC. V. sur , 
pra hoc lib. ad c.7, 19. ntc iri* 
bunat ^aiis PorUig. ct Gaertn. 
Fraeterea vcrbum trai non ad- 
f aret in Fortug. et Haverk. 

j. i4* Ltgaii circuuiftaHtes seU 
tam"] V. Scheliuro ad Hygin. p. 
1066. tom. lo. Antiq. Bom.DUK. 

£t irae suae spaiium, ti ccnsi" 
tio iempus daret} Pal. sec. ut irat 
suat, GEBH. Ita et Portug. et 
Haverli. Quod eadem elegantia 
dictum elTe videri potefi: 9 qua 
siipra erat 4 9 4) >V ^^^^^^^^^^^ 
ut homiuum^ ui civium numero si* 
mus, ubi alia exempla vide. His 
tamen codicibus, quos toties la- 
psos et vitiosas locutiones genui- 
nis subftituifle vidimus, aurcm 
praebcre periculosum puto. Pas- , 
sim tt atque ut in Mftis commu- 
tantur. V. ad ai, 2B, 8. Praeter- 
ea irat suat tt coHsitio j om i (Ta vo- 
ce spaiiumf Portug. et Hearn^ 
Oxon. N. ac B. Maie. Supra 2» 
669 16. DartHt irat spatium^ Ovid. 
£p. 7. Heroid. 73. 

Da brrvt satvitiat spatitim po* 
tagiqut tuatqut* • 

V. Boffii exerc. Philolog. adPau- 
lii EpiA. ad Boman« 12, 19. ubi 
verba Apoftoli 60« rdnov tj] op^ 
gjj} simili modo cxplic,anda do- 
ciiit, et locutionem inluftravit. 
Ceterum dant tempus Gaertn. 

s _ ■ ■ 



Digitized by 



Google 



274 



T. LIVII 



i5 et conBilia tempus daret: Satts caftigatam adolescen* 
tiatn Fahii ejfe : satis deformatam victoriam : ne ad ex* 
trenium finem supplicii tenderet: neu iinico juvenij neu 
patri ejUSi clariffimo viro, neu Fahiae genti eam injun^- 

^Sgeret ignominiam. Quum parum precibus, parum 
cauITa.proficerent^ intueri saevientem concionem jube- 
bant- ita irritatis militum animis subdere ignem ac ma^ 



$• !$• &aiis caftigaium adoU* 
sctntiam Fabiiesst] tatis eaftigatum 
adotescentem Fabium esse Kloclc, 
adulescentiam Florent. V. ad 6> 
34> it. Deinde Favii idem. Floi 
rent. V. ad 7, 2ft, ^. Orhnia au- 
tein haec verba exsulant aLeid. 

3. et Lovcl. 1« cui errori occasio>^ 
nem dedit repetitio vocis satis^ 
V, ad9|ii>ii» 

i\/# ad extremum finem suppUcii 
ienderet ] ad extremum fidem snp^ 
flicii Hlocli. Scribas non raro 
has voces eommutalTe, supra vi«. 
dimus ad h. lib. c. a^» i^* iende* 
rety sive tendereturi Poftug. fre- 
quenti scribafum aberratione» 
V« ad 39 > 22 9 8. ne ad extremum 
suppticium tenderet'Q.^diTn\\ Oxon* 
L. 1. Mox ne utiico juveni^ pro 
neu^ Voir. 1. Leid. 2» LoveL i. 3ji 

4. ctFragm. Hav. V; modo ante 
ad §. 12. nec unico jui/eni Vott, ^» 
fteve unicojuveni Portug. et Ha verli» 
qui mox etiam neve patri ejus* 

ifeu Fabiae genti eam inureret u 
gnominiam} Libri omnes» qua scrii* 
pti , qua cusi, eam injungeret igno» 
miniam, Forte legendum eam 
impungeret ignomimam. ut sit f m. 
pungere piingendo incidere, hf- 
TvnoijdSai. Gellius 17 > 9. Serv^ 
suoi dia ocutos aegros habenti, ca^ 
ffitum ex capite omni, tam^uam 
mede^di graiia^ deradit: capuiqut 
ejus leve in titerarum formas com^ 
fUHgit, Oampani eAiixo neuFabiait 
gentiju^geretigHomiteiam. GEBHi 



Valde faveo huic scripturae, et ex 
libris fidc dignilTimis propagatam 
eflTe cupio: quod tamen adbuc 
tantum tuspicari mihi contigit; 
Apud p^iroum eam reperio A- 
scensium, altera, quam moi^ me- 
morabo) in margine notata : in. 
de Moguntini acceperunt^ mox 
Frobenius ^ poCt omnes. At in 
tribus PalL Thuan. utf oque VofT. 
Helm. Fjulvii Gu)dciique MSS. 
in prima Homana Andreae, Me- 
dioli Ven. Tarv. Juntae injun^e^ 
tei. Nec videtur incommodum 
loquendi genus. 3, [65, 11.] In^ 
juriam a nobis reputsami tanquam 
dut facere aut paii ftecejfe sii , f «- 
juHgimus atiis. 38, [8,70 Nectum 
targe graiiam retatam sibi^ nec 
Hunc immodice poendm injungi de^ 
bere. Valerius Max. [6^9. ext» 
2.] abdicationis it^ungentem notam 
Themiilocli patrem dicit« Caesai' 
Civil. 1,4* ^um communibus ini^ 
micis iWgratiamredierati quorum 
itte maximampariem itto eAfiniea^ 
tis iempore injunxerai Caesari. Ita 
non modo Fulvii codex, sed el 
Flor. pervetuftus^ Longdbardi- 
cis exaif*atiis literis, sed et Tor-i> 
l*entianus, qucm Lipsii tnanu col- 
latum vidimus. injungere detri» 
mentam dixit Brutus ad Cicero- 
nem it* Fam. ep. i3. S^^ngereie'^ 
gem, taboremi ser^iiu$em, munus^ 
onusi haec omnia Livius. Ut er-» 
go oHeTare contumetiis^ mateditiis^ 
ita et injungere jgHoniiniam non 
male pronuntidH videtun Sed 
l^ltei^m tameil dedign^H noa 



Digjtized by 



Google 



LIBER Vm Caf. XXXII. 



±75 



periam seditioniy non effe aetatis^ non prudentiae ejus. 
neminent id Q^ Fabio^ poenam depyecanti suam, vitio 17 
versurum, sed dictatori^ si ohcaecatuf ira infeftammuU 
titudinem in se pravo certamine movijfet. Poftremo, 18 
ne id se gratiae dare Q^Fabii crederet, se jusjurandum 
dare paratos ejje-} non videri erepublica^ in Q^Fabium 
eo tempore animadverti. 



SolTiiinus. V* ad scquentem ii«^ 
rum Cc,3, i3.} J.FR. 6B0N. /»» 
jUHgtrti^ pk*aeter codd. Gronovio 
snemoratos, tuentur etiam Flo* 
i*ent. lieid.duo, Lovel. 1.3.3.4* 
Harlej.i.Portug.Gaertn. Haverlt. 
^ragm.Hav. ^tHearniiOxonien^ 
s^t omnes. illa vox omittitur in 
fiarlej.3, eju» locoRloclt. inure» 
rtt babuilTe videtur : cufus unius 
V auetoritatem sequi, aliorum, et* 
Sam optimorum) consensum sper- 
i^erc , audacius etie puto , quam 
tit placere poITit. De verbo injun» 
g§rt V. ad 33, 3, 4* Praeterea nt 
J^ahiatgtnti VolT. i. Leid. 3. etLo- 
veL 1. ntvtFabiat gentiVorta^. et 
Haverk. 

$• i6. QuumptArumprteihus^ pa». 
rum cauffa proficertnt} Patrum 
vrteibus parum cauffa prtjietrtt 
Haverk* a m. i. in quo prcfictrtnt 
«mendatur a manu altera« Ve- 
rum in caftris nuUus locui isft 
Patribus. Et tamen Patrum eliam 
praeferunt LoveL i^ a m« a. et 
Fortug. Quum parum prtcibus 
eauffa profieertt Harlej. 3. Elegan* 
tiam orationi quaesi vit Livius e« 
repetitione toi) pafum^ quemad- 
modum in similibus vocious sae. 
pe solitus fuit. V. ad 5 , 35, 4» 
Mot satvienttm intutri Voff* i. 
LeicUs. LoveL i. Portug* et Ha» 
verli* Deinde vidtbant , pro ju* 
htbant^ Haverk. V. infra ad «7» 
6, 16. 

Irritatis mititum animis suhdtn 
igntm ae mattriam stditioni} in» 



citatis fttititum animis Lo veLs . St. 
militer inritart et indtate supra 
commutabantur 6, 19, ^. (* 39, 
16, 5. ) Deinde it materiam VolT* 
3. Leid. 3. et Lovel» 3» 

$. 17* Ntntinem id Q. Fabio poe^ 
nam deprtcanti suam vitio versu* 
rum] nemintm idqut Fabio VolT. 2. 
et Fragm. Hav. ntfttinkm id quat 
Fabio Lovel. 3* V. ad 33> 3i» 7* 
neminem id quidtm fabio Riock» 
Deinde vicetn dtprtcants suam Por« 
tug. in margine. neminem Q. Fa»' 
bio dtprtcanti ^uam vietm versurum 
Harlej. 3. 

$. 18. Poftremo^ n$ id st graiiat 
dareQ. Fabii credtret] T6 st deeEt 
in Portug* Tum ^raiiae darttFa» 
^fiHarle). i» grattae dareCl^ fabio 
Lovel.4* et Gaertn. gratiae dan 
Q. Fkiius crtderet Haverk. Voces 
Q. Fabii desunt in Hearnii Oxon« 
£.1. at voces Q* Fabii credtrtt^ 
st fttSiurandum dart in Leid. 3* et 
Lovel.i* eui ncglegentiae libra* 
riorum ansam dedit repetitio vo- 
cis dart, V* ad 9, ii) ii. int id 
se gtoriat dart V^ith. ] 

Non vidtri $ ttpubtiea^ InGi* Pa^, 
hium tp ttmport animadvtrti } non 
videri expeairi reipubtieae VoO*. 3. 
LoveL 3. Gaertn^ et Fragm. Hav. 
non videri reipubticae ttcptdirt edd* 
ante Aldum,, quae lectiones et 
interpretis expositione, margini 
olim adscripta, in contextom Li« 
^ii inrepseruut ; unde etiam icri* 

Sa 



Digitized by 



Google 



«7^ 



T. LIVII 



i^ XXXIII. His Tocibus quum in se magis Incita- 
rent dictatprem, qnam in magiftrum equitum placa- 

srent^ juITt de tribunali descendere legati : et^ silen- 
tio' liequidquam per praeconem tentato^ quum^ 
prae ftrepitu ac tumultu^ nec ipsiuB dictatoris^ nec 
adparitorum ejus rox audiretur } nox, yelut in proe- 

Slio^ certamini finem fecit. Magifter equitum, jus« 



ba HaVerlc. utramque quodam- 
modo recipere conatus , non t//- 
dtri ixpedirt e repabiica dedit: 
nam effe e ripubtica ponitur pro 
expedire reLpublicae. Supra hoc 
lib. c. 4> 13. PermiseruHt ^ ui a» 
gerei diceretquet quae e repubtiea 
tfminis Laiini fideque sua i/ideren» 
iur^ c. i3<^ii. Quum^ Pubtitium 
avoeari ab spe eapiendae in dies 
urbis^ httud e repubtica essei, Ce* 
terum Fabii ^praenomen ^. sive 
(luinius, quod deerat in Flor. 
Voir. utroque, Leid. utroque, 
Lovel. 1. 2. 3. 4« Harlej. utroque, 
Fortug. Gaertn. Haverli. Fragm, 
Hav. et Hearnii Oxon. N. L. a. B. 
ac C. eorum auctoritati obsecu- 
tus deleflTem , quum modo prae- 
ccfferit, ettuto omitti pofTit; ni. 
•i ,me revocalTet mos Livii, qui, 
alioruindecretumrefei^nsy quo- 
rum jam meminerat, praenomi. 
na repetere non refugit. Ita in- 
fra 38, 6o, 5. 4»o minus ex bonis 
£, Scipion i s^quod judicatum sit, 
redigaiurj se non intercedere prae^ 
tori. L.Scipionem etc. nonpajfu* 
rum inter hofies poputi Romani Z. 
Sci^ionem in carcere et^ vincutis 
asse» Alia exempla paffim obcur- 
runt. 

$. 1. ^uum in se magis incltareni 
dictaiorem'} concitarent edd. antt. 
ante Frobenianam anni i53S. sed 
incitarent scrvant omnes scripti. 
Verbabaec interdum commutan- 
tur. V. viros doctofr ad Sueton. 
Gaet. 7. et supra ad 5^ 89 7. For- 



te scriptum fuerat lciiarenty quod 
»imilitudine ductuum facile la 
icitarent mutari potuit. V. ad 10» 
6, 11; £t quidem tanto magis hic 
placet incitarent^ quod Livius ver- 
bo cum praepositione composi- 
to eamdcm praepositionem in re- 
gimineadderesoleat. V.adPrae- 
fat. §. II. Voces in se mqgis per- 
peram omittuntur inLeid. a. 

Huam magifiro equitum ptacarent'^ 
Pall. omnes quam in magifirum 
equitum ptacarent. GEBH. Tres 
PalL ctVoff. altcr quam in magU 
firum equitum ptacareni, fixouisi- 
tius. Ciceroa. adAttic. 9. Si me 
non offendes^^ satis tatnen habeto 
commekdatam^ patruumque ineam^ 
quaniumpoterif^ mitigata. Quam- 
vis vulgo legatur in ea, £t hoc 
quoqu« rccte. EpiHola 13. Eisi 
non dubito, quin is tenis in eumfum 
turus sii. CorneliusNepos inPe- 
lopida C5. ] Pofi rd facium num^ 
quam is animo ptacari poiuii im 
eum^ a quo erai viotatus, Sueto^ 
nius Aug. [97.J Ittis i» muttorum 
saepe personam per graiiam et pre» 
ees exorabilibus. Tib. i3. Facitis 
exorabitisque in viiricum. J. FR. 
GRON. Eamdem lectionem 'ex 
.meis praefertLovel. s. exHearnii 
vero Oxon. L. 1*. a. et N. £t huc 
ducunt etiam veiligia aliorum, 
qui legunt quam magiftrum equi' 
imm flacar^nii inter hos autem 
suntLeid.i. Lovel. i. 3. 4* Harlej. 
3. et Port.' in quibus praepositio 
i» intercldit vel ob vecis praece- 



Digitized by 



Google 



L I B E R, VIII. C A F, XXXllI. 



277 



sus poftero die adefley quum omnes adfirmarent, 
infeftius Papirium exarsurum^ agitatum coiitentione 
ipsa exacerbatumque^ clam ex caftris Romam pro- 
fugit:. et, patre auctore M. Eabio, qui ter jam4 
consul dictatorque fuerat, yocato extemplo senatu, 
quum maxime conquereretur apud Patres yim at- 
que injuriam dictatoris, repente ftrepitus ante cu- 



dentis literam ilnalem 1». V. ad 1O9 
i3>3. yel 6b sequentis initialem* 
V. ad S7» 1« 2. Mox dt tribuna" 
tibus Leid. 1. Lovel. 2. 3. Harlej» 
1. etFragro. Hav. ^ 

$« a. Sittntio nequidquam p$r 
ftatcoHem ftniato^ quum^ prae Jfrt' 
fitu ae tumuhu'] nequiquam Lcid. 
1. V. ad 40, 47* 9* Tum particu* 
]a ^if«m de^cit in VofT. a. Leid. 1. 
liOveL a. 3. 4* HarleJ. i* Gaertn. 
etFragm. Hay. TsLndemtt tumuitu 
Fortug. etHaverk. 

Noxt vetut in proetio^ certamini 
finem ftcit} vetut imperio Klock. 
errore librarii. Deinde certamK 
nis fintm ftcit Hearnii Oxon. G. , 
u ^ 3) 3 1 9 7« Fintm tandem ctrta mi» 
numfacerent* Unum (amen tcEem 
non audiendum censeo. V. ad 
2,30,9. Literajfini vocis adcre- 
viflTe videtur ex similitudine li- 
tcrae initialis vocis sequei^tis. 
V. supra ad 4? 33, 10. ' ' 

§. 3. ^gitatum contentiont ipsal 
FalL iterum omnes et Andreae 
ed. convtntiont: ita ut superscri. 
ptum sit in PaL sec. contiokt. 
6E6H. convtntione etiam Leid. 
duo, LoveL 1.3.3. HarIe}.i.Por. 
tug. Gaertn. Haverk et Fragm. 
Hav. contionthlock. V. ad^^C,^- 
Mox aufugit^ pro profugit^ VolT. 
a. a manu emendatrice. 

$.4* Ety patrt auctort M, Fabio^ 
^ui ttr jam consut dictatorque fue^ 
raf} ((. Fabio et ttrtium consut 
quidam libri babebant) sed er- 



rant. Fuit autem bic M. F^abius 
Aml>ullu8 primum consul anno 
ab urbe condita cccxcv. [7, ii^ 2;] 
iterum anno cccxcix. [7, ij^ i.} 
tertium cccci. [7, 18, 10.] dietator 
autem semel anno cccciV. C7, 93» 
10.] et pater Butiliaiii. M. vero 
^abius Dorsuo, alius. fuit con- 
sul anno ab urbe pondita ccccx. 
r7> «8, 1.] GLAR. M.Fabius Am- 
bu&us pater fuit consui annis 
cccxev. cccxcix; cccci. DictatOr 
anno cov. Livius et Plinius aucto- 
res.~ SIG. a patrt auctortHaverk. 
Tum Qi Falfio editi ante Aldum. 
Praeterea qui jam ttr consutHAT^ 
lcj. a. qui tunc jam consut LoveL 
4. qui tertium consut in ed. Bom, 
princ. efTe, auotor eft Hcarniusr. 
Verum Rom. ed. anni i473« om^ 
nesque, quas consului, usque ad 
Ascens. praeferunt ttr jam , pro 
quo is anno i5io. ttrtium dedit; 
idque podea anno i5i3. ac i5i6. 
servavit, altera tamen lectione 
in roarginem reiecta. Mox voca" 
toqut txtempto stnatu LoveL 3* 

(luum maxime conqutreretur apttd 
Fatrts vim atqut injuriam dictaio^ 
ris2 quumjam conqutrtrttur Harlei. 
9. quum maxime conqutrtturhexii* 
1. ctHarleJ. 1. V. ad 3,56,7. De- 
inde voces apud Patrts omittun- 
tur in Leid. 2. Mox alio ordine 
ftrepiius repentt VotCi, Leid.3. Lo- 
veLi.3. Harlej.3. Portug. Gaertn. 
et Fragm. Hav. at voces dictafo» 
ris reptntt ftrepitus ante curiam 
omittuntur in Leid. i. VoIT.s. Lo- 



Oigitized by 



Google 



2fjQ 



T. lilVII 



m- 



5riam lictoi^um submorentium auditur: et ip^e 
fensus aderat^ poftquam comperit profectum ex 
^aftrisi cum expedito equitatu secutus* Iterata de« 
inde contentio: et prendi Fabium Papirius julllt, 

6 Ubi quiim^ depre^antibus primoribus Fat^um atcjue 
unirerso senatUi perftar^et in incepto inmitis aiii« 



vel. 3. 4* ®t Harlef. i. cai errori 
cauflam dederunt literae finalea 
yocum injuriam ct euriamx sed 
fiola voxfirepitus deeft in Haverk. 
Praeterea auditum^ pro auditur^ 
Fortug. etHaverk. audiatorHsLX^ 
lej, i, 

§. 6, Et ipse tH/insus adtraf} in- 
fejfus VolT, t. et Lovel. i. et ipsg 
dfctatcr intentus ad$rat HavCrk. 
(/ fflxf iufensus adtrat dictator 
Harie). a. Gaertn. Fragm. Hav. et 
apudHearniumOxon.lv. CVeitfa.] 
Mox e caftrisj pro ex caflris^ Lo* 
vel. 4* Portug. ot Haverk. 

' Iterata deinde contentio^ et pr$. 
kendi Fapirius Fabium juffit} Vet. 
lib. contentio eft, SIG. Vooulam 
eft^ iutrusam ab Sigonto , falli. 
diunt Pall. duo , et Andreae re- 
censio. Mihi non displicet ex- 
j^reflTa lectio Gampano: Iterafa 
deinde contentione prendi Fabium 
Fapirius juffit, Pr^ndi quoque « 
non prehendi , afTeruntFall, duo 
tfneliores. Vide notaa i. i, 66. 
. GEBH. T6 «^, quodSigonius ex 
vet, lib. addidit, apud' me tan. 
tumsupereftlnPortug.otHaverk. 
reliqui uno ore damnant, ut et 
apudHearniumOxon.G. aliiquc, 
Si iide digniores codd. consen* 
tirent, iUud#^ recepiflem, etob 
similitudinem sequentia et exci- 
dilTe exiftimalTem, et factum eft 
d7,5i,3. Nuno potius delendum 
censeo. Insuper Item erai deind§ 
contentio eft in VoflT. a. etLovel, 3« 
Ifa rata deinde contentio Haverk, 
Tterat deind§ contiHtiQ FIoreat« 



Leid.i. etHarle}.! Iteratur dtittm 
dt coutentio Lovel. 2.4* Ifirata dtm 
indt contentione prendi Neapol. La* 
tiriiii omnesque editi ant^ Aldam, 
quod 9 si plures codd. conspi- 
ralTent, haud spernendum putas* 
sem. Nunc considerandum puto 
illud Iteratur} 'quod non obscare 
probant codices integerrimi , 
qui Jterat legunt: tii ea enim 
scriptura tantum onyiTa eft ter« 
minatio itnalis palTivi) quae no- 
ta exprimi solet, ideoque facile 
excidere potuit» V. ad to,.io, i« 
Quin neque contendere velim illi, 
qui lectionem,quae antoSigoniuln 
obtinuit, praeferendam exiftiinet. 
Goncisis enim periodis Livium 
saepius tisom eiTe, in quibus con- 
nectendis vlri docti nimii fue- 
runt, tnfra videbimus ad 31, 36, 
4. Vox denique exsulat ab Harlej. 
a. Praeterea/irfM^f etiamomnes 
codd. praeter VoflT. 2. Portug. in 
margine , et Haverk. V. ad %y 29» 
4* uenique omnes codd. Fabikm 
rapirius jussit^ auem ordinem 
vooabulorum, ab^dit^ribus ne- 
scio qua aactoifiute mutatumt 
recepi, 

§• 6. Perftartt inceitto inmitisa^ 
nimus'] Miror sic editum, quum 
etRott. etduoVoIT. etvulgg.ha- 
heani perftaret in incepto, quomo- 
do cap. sec. Se tamen ptrftaturum 
in inctpto. 10, i3, 10. Ithquidem 
in rtcusando perftabat. JAG, GBO. 
NOV. in incepto etiam Flor. Leid. 
duo, Lovel. 1.2.^4« Harlei. duo, 
Portu^, Haverk. Fragm. Hav.' et 
Hearnii Oxon« L, 1. B. et G, ut ex 



Digitized by 



Google 



L I B E R VIIL C A p. XXXIII. 



«79 



mus; tum pater M. Fabius, Quandoqtddem y inquit, t' 
apud fe nec auctoritas senatus, nec aetas meay cui oT" 
bittttem paras, nec virtus nobilitasque magiftri equitum, 
a te ipso nominati, valet, nec preces , quae saepe bo" 
Jiem mitigaverey quae Dmum iras placant; tribunos 
plebis adpello , et provoco ad populum. eumque tibifQ 



meis ro in ofniserint tantum Lo- 
vel. 3. Gaertn. ct forre Klock. 
Praeterea in incepio servant quo- 
queedd.Rom. annl 1473. acParm. 
proximae omiseruntprac{)ositio- 
nem usque ad Froben. qui anno 
i53i. fii cotpto^ sed anno i535. in 
incepto rc&ituit : quae lectio ite- 
rum obtinuit usque ad Gruter. 
qui in uUima ed. sub(lituitf»rof- 
pto^ GronoT. yero anno i665. 
ince^pto, quod Gl. filius ejus recte 
mutavit, prisca lcctione revoca- 
ta. Infra 37» 52, 10. SenatusiHea- 
detn perftare sententia^ 38, i4> »3. 
Ferftare lamen in pertinaci sintuta-^ 
iione inopiae, Auctor Epit. Liv.49« 
Catonis sententia pervicit\ ut in 
decreto perftaretur. Juliin: i4^ 2. 
Si in hello perftent ^ uttro hoftes 
facem petituros. Fraepositio in 
elisa erat in Mftis nonnullis a 
primasyllabavocis fWtffj^o: quo- 
modo librarii saepiffime erra- 
runt. infim^ pro in infima dcde- 
rant supra 1,2391. invidiam pro 
in invidiam a, 7» 8. incautum pro 
in incautum 3^ 5^ 5. integra pro in 
intej^ro c. 10, i3. interregno pro 
in interregno 4>7j7» inperioipro in 
inperio c. 20, 10. insequentem pro 
in insequentem c. 36, 12. inderto 
pro in incerto 5, 28, B. ingentV^to 
in ingenti c. 47» 1. insidias pro in 
insidias 6, 3o, 4. inpeiu pro Vw f»- 
f^tu 7, 12, 11. inhettes pro in inhet- 
tes c. 32, 6. innoceniia pro in in" 
nocentia c. ^\y 2» intervatta prof» 
intervatta 8,8,9. insutas pro fxi 
insulas c. 22 , 6. induciis ptb in 
induciis 9, 9, -i3. incremenio p ro iu 
iHcnmemo c* 17, 5. insidiatores 



pro in insidiatores c. 3i , i5. fn- 
ieriorem pro in iuteriorem 39, 12, 
3. inteftina pro in inteftina^Oy 7» 7» 
inptuvio pro in inptuvio 43, i3, 6. 
iugrata pro in ingrata 45^ 38, 9. 
Alia quaedam v. ad34, 28,3. Ea- 
dem ratione intercipitut eadem 
praepositio avocibus^ quarnmli- 
tera m initialis eft. V. ad 37 y i» 
2. Similiter etiam a vocibus, 
quae litera i incipiunt. V. ad E- 
pit. Liv. 85. Ceterum preftarei 
Leid. 2. Gaerln. el Fragm. Hav. 
Paullo ante /6f, pro Ubi^ VolT. 1. 
Portug. et Haverli. V. ad 27, 5, 
2. et mox boc cap. ad$. lo. Ibi* 
^N#Lcid. 2. etLoveLi. 

§.7. TribUnos ptebis adpetUj $i 
provoeo ad poputum^ Hinc intelli- 
gi potefi:, a dictatore adpopulum 
provocatibnem fuilTe. Qua de re 
sic FeRus. Optima tege cum diceha* 
tur in magiftro poputi facicndo ^ qui 
vutgo dictator appettaiur^quam pte^ 
nissimun^ pojfet jus^ejfe siguificaba» 
iur^ ut fuit M. Valerii M. F, Votn^ 
si N, qui primus magifter fopuH 
creatus efty poftquam vero provoca' 
tio aheo magiftratu adpoputum da^ 
ia eft, quae ante non erai^ d§siium 
eft dici^ ut optima tege^ uipoi$ 
imminuto jure pofteriorum magi- 
ftrorum, SlG. Sunt tamen viri clo- 
cti, qui exilliment, a dictatore 
provocationem datain non etTe^, 
idque hoc' ipso Papirii exemplo 
probari , qui provocationi non 
celTerit. Non enim popuH senten- 
tia Fabium absolutum , sed pre- 
cibus ejus, rogantis ut sibi poe- 
nam magidri equitum dictator te* ' 



Digitized by VjOOQ lC 



286 



T. LIVII 



fugienti exercitui tui , fugienti senatus judicium , juJi" 
cem feroy qui certe unus ptus^ quam tua Mctatura, 
poteft polletque^ Fidero , cefjurusne provocationi sis , 
gcui rex Romanus Tullus Hoftilius ceffit. Ex curia in 
concionem itur. quo cum paucis dictator, cum 
omni agmine principum magiftet equitum quum 
escendiflet ; deduci eum de roftris Fapirius in par- 



nitteretf donatura fttifle. V. (* 
ad 4« i3, 11.) Jenftium deDictat. 
€. 8. Paullo ante mitigare^ pro 
witigavfy Florent. a m. i. 

$. 8. FugitHii exircitus tniy fu^ 
gitmti stHatus judtcium'^ Tria prio- 
ra vocabula omittuntur in Harlej. 
i.llaverk. et Hearnii Oxon. L. i. 
quem errorem librarii commi. 
scrunt ob y oc\% fngitnti iteratio- 
nem. V. ad 9, 11,11. solum prius 
niFragm. Hav. omittitur: quar- 
tum in Loviel. 1. et apud Hear- 
nium inOron. N. Dceft id etiam 
inLeid.3. sedisinsupeFpraefert 
fugitnti txtrcitus tui stnatusqut 
fuiieiunt,' Mox gessurusnt ^ pro 
£tssurus^y Florent. V. infra ad 
37, 52, 3* 

$. 9, Cum omni gtntrt principum 
ntagijltr tquitum cum asctndisstt } 
Legendam cum omni agmint prin* 
£ipum, GELEi^. Legendum cum 
cmni agmint principum. GLA.R. 
PaL sec. cumemniumagmintprin^ 
^cipum. Qirodforte voluitGelcni. 
us. nam e]us omnint non capio. 
Alludit secundo quoque Pal. tert. 
praehibens cum omnem. Andreas 
publicavit seculo suo cum omnige- 
tttrt. GEBH. InciditGebbardus 
in recentiores edd. ouae perpe. 
ram Gelenii adnotatiohem rcd- 
dunt. Eam ex prima edit. htc er- 
bibui; unde aliud cum voluifle 

fiatet, ScripturaPal. sec.cuinul- 
U8 meorum adsentitur, vitiosa 
•ft. V.infraftd45> 19,15. Vocem 



omni omittuntPoring. etHeamii 
Oxon. B. agmine, pro gtntre^ an- 
te Gelenium et Glareanum exhi- 
bucrunt jam edd. Parm. Tarvis. 
utraque, Venet. anni 14^5. et 
i5o6. Ascens. tres priores, Mo- 
gunt. el Paris. anni iSa^. et ita eft 
inomnibusscriptis. Deinde pri». 
cipium legunt Harlej. 1. et edd. 
duae Venel. modo mcmoratae. 
V. supra ad 9, 37, 12. ubi quod 
judicium tuli, ctiam huic loco 
convcnire exiftimo. Praeterea/ 
vox cuM pofteriori lOco deficit in 
VoflT. duobus, Leid. duobus, Lo- 
veL 1. a. 3. 4« Harlej.duobus, Por- 
lug. Gaertn.Haverk. Fragm.Hav. 
ct omnibus edd. ante Froben. an- 
ni i53i. Verum illa excidit ob 
similitudinem sjllabae (inalis yo- 
cis praecedentis. V. ad 10, i, 5. 
Denique asctndisstni Aldus in 
contextu, qui inter errata ascen- 
il/m/revocandum monuit. esctn» 
^disset ediderunt Cel.JacGrOnov. 
eumquesecutus J. Glericus. Nul- 
la quidem cmcndationisratioad- 
ditur, non tamen propterea re- 
jicienda. Ita enim exhibentFlo- 
rent. Voff. 1. Harlej. i. LoveL i. 
ct KlocI(. Eodem etiam ducunt 
veftigia Leid.s. qui desctndit prae- 
fert. Plura v. supra ad 2 , «B, 6. 
Mox transpositis vocabulis tum 
dtduci Leid. t. et inpartem inftrio* 
rtm Papirius jussii LpveL 4* l^* 
gunt. 

§. 10« Btnt agisr fjiquii, quum 
eo Hos dtduci jussifii} Hoc ait, 



Digitized by 



Googfe 



LIBER VIII. Caf. XXXllt ft8i- 

:tem inferiorein jullit* Seciitus pater, Bene agis^ lo 
inquit, ^uum eo nos Jeduci jussifti, unde et privati vo* 
cem mittere poffemus. Ibi primo non tam perpetuae 
lOrationes, quaAi altercatio , exaudiebantur. Yicitii 
deinde Arepitum yox et indignatio Fabii senis, in- 
crepantis superbiam crudelitatemque Papiriir Sei^ 
^uoque dictatorem Romae fuijje, nec a se quemquamy 



^ia M. Fabiot in ooncioiie pro 
roftris ad populum loqui non po- 
tuilTet 9 quod elTet prtYatus : ex 
inferiore autem ]oco, quo eum 
deduci dictator julTeraty licebat. 
Kon enim nisi magiftratus, ct 
qui a magiftratibus producti e- 
raht, in concionem ascendere 
poterant. SIG. V. Hotom. ad Cic. 
Orat. pro 1. Maoil. i. etadOrat* 
in Vatin. ie..ubi etiam videndua 
cft Abram. Adde P. Manut. ad 
Cic. 4. ad Att. £p. 1. Geterum 
duci praefcrt Harlej. a. inquit et- 
iam omisit librarius Florent. 

Uiide $t priffdti vdcfm mittnt 
fffemus'^ Exterminat genus lo- 
quendi Livianum Fal. sec. vocem 
smittere. 1. 35, 3a. Qui vooem ti- 
beram mittere adversus regis tega- 
tum auderent. GEBH, emittere eU 
jam Lovcl. 4* ct Haverk. quod 
rcctc Gcbhardo displicuit. V. ad 
3» 5o ,' 4* Ceterum uMde et privd' 
t m cdd.Rom. anni i479> etParm. 
imde privati MedioL anni 1480. 
Tarvis. utraque, et aliae u^que 
ad Aldum* 

m primo non tmm perpetutu ora- 
iiones^ quam dtteeteiitio exaudieban^ 
tur} Quidam libri attercationes au' 
diebantttru Quod non probo. Nam 
4, [6, 1.] inquit, Cumres a perp^* 
tuis orationibus in attercationem 
i/ertiffet, SIG. MeisauribusBa^is. 
faceret m^gis exaudiebatur, J. FR. 
- GBON. Ubi frimo Porlog. a ro. 
1. Gaertn. el Haverlt. V. paoUo 
«nte ad $• 6. Ce^. Jac. Gronov. 



edidit /m fTfmo, eumqve seentiit 
ea J. Clcricus. £t ita^eft in Lo- 
veL 1. et Harlej. 1. Delocutione 
illa V. Gronov. infra ad 10, 14, 
»7. et Abrab. Gronov. ad Juilini 
12, 7, 1. Videtur taraen boo lo- 
co «/vtgatum praeferendum, quod 
pro co Btent et plures et melfo- 
res libri. Praeterea attercationes 
exaudiebantur Lpvol. 1.3. Uarlej. 
a. Fragm. Hav. Hearnii Oxon. 
L. 2. [Veith.] et edd. Parm. Tar- 
vis. ambac , ac quacdam aliao : 
quam lecttonem jam recte Sigo- 
nius rejecit. attercationes audiO" 
bantur Lovel. 3. Portug. Haverli. 
Hearnii Oxon. N. B. G. et Neap. 
Latinii : quod roulto magis adhuc 
re)iciendum« Eodem modo enim 
exaudire hiyio faroiliare elTf , su- 
pra vidimus ad 3, 56, 8. attrica' 
tioMss audiebttntur Leid. t. V. ad 
4, 6, 1. atteratio audrebtmtur VoiT. 
9. Gronovii confectnra aitercatip 
exaudiebatur nuUius codicis au- 
ctoritate probatur. Neque videOf 
quid ipsi displicnerit in vulgato, 
ut ita emendandum Judicaret. 
Eadem sane conftmctioetiam in- 
fra eft 44 > ^4) ^* Prusiae preces 
*»«^^^» ^«aiw pojtutatio^ fuere. 
Ubi iterumOronov. exconjectu- 
ra eroendat pojtutata* 

§.11. Superbiam crudetitatem^ 
que] superhiam et crudelitatem Lo- 
veK 3. Paullo ante' trepitumj pro 
ftripitum^ Leid* 1. 

$. 12. Nec a se auemquam^ <■# 
ptebis guidem liomuem} n§ a so 



Digitized by 



Google 



282 



T. LIVII 



. ne plebis quulem horinnem^ mn ipeniumnem , non mili^ 
i3tem, violamm; Papirium^ tamquam\ex boftium duci^ 

bus, sic ex Romano imperatore victoriam et trium^ 
: pbum petere. Quanfum interejfet intet ^ modefationem 

anfiquorum,, et novam superbiam crudelitatemque. 
i^Dictatorem Quinctium Cincinnasum in L. Mmucium 

fionsulemj ex obsidione a se ereptum , rion ultra 

saevijfcy quam ut legatum eum' ad exercitum pro 
i5consule relinqueret. M. Furium Gamitlum in L. Fu- 

rio, qui, contemta sua senectute et auctoritate, foe- 



quemquam VoiT.a. Lov.3. etFragnf . 
Hav. ne ab S€ quemquam Fortug. 
et Haverk. Deinde uec phbis quu 
dem homiueM Leid. i, Lovel. 1. 2. 
et edd. Aldina priores. V. ad 8, 
7f 10. et hoc cap. $. 18. uepiebeis 
quidem komiuem Florent. An li- 
brarius daplicem ^ectionem ph* 
hei et ptebis boc modo simul ex» 
primere voluit? 

§. i3. ^uantum iutereffet iuter 
woderationem^ Malim intereffey ob 
dicta3. Obs.g. J^ FR. GRON. f »- 
tereft Leid. 1. Reliqui vulgatum 
ttientur, 

Crudeilitatfmque, Bietatprem Quiu* 
€tium Ciuciunatum'^ Hac de re L 3. 
[ c. 99. J SIG. crudftitatemque dim 
'ctatorum, Quiutium CiucinHatum 
Klock. Voccm Dictatorem omittit 
.apud Heamium Oxon. B. 

$. i4* Sx obsidioue a se ereptum 
mn uttra saevijfe} ab se ereptum 
. VoflT. a. et LoveL 3. a se crepitum 
Harlej. 9. a se areptum Florent. 
a se aby^ptum edd. Atdo priores. 
At supra 5, 17, 6. /7/ Fejos com* 
muni animo ex obsidione eriperent* 
(*a2, 60, 11.) 3i, 16, )6. Eripique 
ex obsidionci ui cejfatum ab Atta- 
tp et Rhodiis foret ^ potuerunt. Ita 
eripere ex servttute emendat Gro- 
• nov. infra 33, a3, a. ubi alia vi. 
de. Prae1;erea non ultra >saevijjet 
VoiT. 1. Leid.l. et Fragm. Hav. 



non uttra fuijfe Voff. «. elLovcl. 
3. Mox TO eum dceft 1« cdd.Mc. 
diol. anni 1480. Tarvis. utraque, 
et quibusdam aliis. Verum »er- 
Vimtid conttantercodd. nisi quod 
•ejus loco cum Jegat Haverk. In- 
super ptoconsutem LoveU 3. 

5. i5. M. Furium Camittum in 
X. Furio'] Hoc fecit Camillus trib. 
VI. anno ccclxxv. Liv. 6, Ca5.3 
SlG. Praenomen L. perperam 
deeft in Harlcj. 1. 

Qui contema sua seneetute'] cu 
eontemta Leid. «. V. ad 7i 38, g. 
qui conteHta Voff. 2, et LoveL 3. 
V. infra ad aS, 38, 20. Tum sua 
senectae Leid. 1. An voluit libra 
rius sua senecta ? ut supra 2, 4o» 
6. In hoc me tonga vita et infetix 
seneeta traxit? 4^» 4o» 4« ^«•"»» 
dignitate atia cprporis , tum sene- 
cta ipsa majeftatem prae seferens. 
Reliquis tamcn codd. in vulga- 
tum conspirantibus nihil mulo. 

Poputo aut s^natui scrjberetl se^ 
natu jtff f>m# Voff.«. et LoveL 3. 
Notum eft, ita interdum vetere» 
casum tertittm proferre iolitos 
fttiffe. V. ad24, 19,6. Lcviorta- 
men horum codicum auctoritas, 
cft, quain ut, reliquis Mfti» in •- 
liam lectionemabettntibus, aLi- 
vio id profectum putem. Potius 
igitur scribarum errori tribuo. 
PauUo anie to sotum dcficic in 



Digitized by 



Google 



L I B E R ym, c A F. xxxin. 



283 



dijfimo cum eventu pugnaffef, non solum in ptaesentia 
moderatum irae ejfe^ ne quid de collega secus populo aut 
senatui scfiberet } sed y quum revertijfet y potifflmum ^x i6 
tribunis consularibus habuijfe^ quem ex collegis y optio* 
ve ah senatu data^ socium sibi imperii delegerit. Nam 17 
populi quidem^ penes quem potejias omnium rerum ejfet, 
ne iram quidem umquam atrociorem fuijfe in eos, qui 
tementate atque inscitia exercitus amisiffent, quam ut 
pecunia eos multaret. capite anquisitum oh rem hello 
tnale geftam de imperatore nullo ad eam diem ejfe. 



Leicl« 9. Deinde motUratum irM i§ 
0ff$ habet Portae. et HaYerlc. wo. 
dfratum pratffe Florent. 

$• 16. Socium sibi imp$rii detem 

ferit'} ditigeret VolT. a» Leid. 9. 
lOvel. 2. 3* 4* Harlej. a. Gaertn. 
ct Fragm. Hav^ detegeret VoiT. 1. 
Leid/i. Lovel. 1. Fortug. etHa- 
▼erk. In verbia praecedentibuB 
«bitioHe ab seuatu datu Harlej. 1« 
« senatu Gaertn, 

$• 17. Poputi quidemipeues quem 
foteftas omnium rerumejet^ ne iram 
quidem\ Prius quidem non adparet 
in Fragm. Hav. ncc poderius in 
VoflT. a. Tq ejfet exsulat etiajoi ab 
Fortug, 

Ne iram quidem umquam atro* 
ciorem fuijfe^ etc. quam ut pecuuia} 
4, C4i> 10.] Moefta^ eivitati ah re 
euate gefta et iratae dueibus M. Fo^ 
ftumius reus objectus^ qui tribuuus 
mititum pro eonsute ad t^ejos fue^ 
rat^ deeem mittibus.aeris grauis 
damnatur. SIGON« 

Temeritate ettque institia euercim 
ius amisijfent^ inscientia Fragm. 
Hav. 8ic infra aa, «5« la* Bien. 



textum recepit 6 ndvv Gronov. 
V. quae ibi nptantur. Ut tamen 
dubitem, an ita etiam hoc loco 
legendum ait, efficit consensns 
reliquorum codd. in alterum il. 
lud inscitia. Praeterea admisijfent 
Lovel. 3. et Fragm. HaV. V. ad 
4^ 19, 11. Mox pecuuia eos muta~ 
ret^ pro mutctaret^ Voff. s. pecu- 
nia eos muttaret Leid. i. Lovel. i. 
2. 3. et Fragm. Ha v. V. ad 3» 67, 5. 
Capite anquisitum ob rem hetto 
mate geftam de imperatore nuttoad 
eam diem ejfe) Quidam hoc uutto 
in nuttum mutarunt, qood mihi 
non placet. nisi quis anquisitum 
ittbftahtivum {udicet, uXdecretum^ 
etsimiHa; quod mihi non fit ve- 
risimile. GLAR. Vetuftae editio- 
nes nutto^ quod fecit ad palatum 
'Loriti. Geterum in codicibus 
MSS. hio locus male foedatui eft i 
quippePalL duo: ^pite inquisi^ 
tum ob rem betto mate gejtam de im- 
peratore nuttum adeamdiem ejfe in 
judicibus. Sec. capite autem quae- 
situm oh rem betto mate geftam de 
imperatore nuttum dd eam diem ju. 
ditiuut effe, Eft vero capit^anqui. 



uiique ctades per temeritatem atque rere^ vel capitis^ diem rei capita- 



iuscieutiam ducum acceptasreferr$tt 
96, 9 > 7* Muti9S imperatorum /#- 
meritato atqua iusoientiaexercitum 
iu tocurn praecipitem perduxijfe^ 
Ita utroque ]<^eo legendum do- 
.Guit. et lectionem Qtiam in eon* 



lii dicere* ' Sie dicitur pecuniae 
vtl pecuuietauquireref muUam ali. 
€ui dicere. GEBH. nuttum jam 
reperio aptid Jnntam editum : ncc 
ei deaunt acripti codices, Num. 
quid excidit vox exomptum ? Ut 



Digitized by 



Google 



284 



T- LIVII 



iQ Nunc ducibus popuURamani, quae nevictis quiJem bello 
fasfaerit, virgas et secures victoribusi et juftijjimos meritis 

19 triumpbos intentari. Quid enim tandem pajfurum fuis^ 
se filium suum^ si exercitum amtsijfet : si fusus, fugatus, 



38, [60, 3.] Auctoritas smhrum 
valuit^ Htgautium extmflum pro^ 
ditum memorfaooffe^ ut imperator^ 
etc. 3i, [aoi 3.] Res triuntpho di^ 
gHasoffe, censebat seaatus ; sodex^ 
emptu>n a majoribus non accepife^ 
ut qui 'uequi etc An mcdicina mU - 
tior, quam adhibcnt primd Ro- 
m^na et cam secutae, turo Ascen- 
8iana, Moguntinae: de imperato* 
re nulto ad eam diem effe» An de- 
nique to capite anquisitum pro 
oratione, cui subftantjvum ineft, 
ponitur; vquati sit, Capitate fa^ 
etum judicium^ ▼el quuofiionem ha- 
bitam. Sic alibi [Ttdt&O Diunon 
iiiatum tenuit dictatorem» J. FR. 
GRON. capito inquisitum VoiT. a. 
et Lovel. a* ac 3. solemni scri- 
barum errore. V. ad 6, 90 9 i». 
eapite anquirituife Lov. 1 . et Fragm. 
Hav. capite ant$ quiritum Leid. ). 
. capite ante quaesitum Gaertner. 
capite aut quaesitum Havcrk. ca^ 
pite autem quMsitum Harle>« 2. et 
Portug. V« ad a, 5«, 5. capiti ««- 
quisitum Florent. An voluit libra- 
rius capitis^f Sed utrumque Li« 
vio ia ttsu fuit, anquirere capite,^ 
et capitis* V. ad a6> 3> 7. In Lo- 
vel. 4- vox anquisitum libr^rio 
ignota deerat, lacupa tamen re- 
lieta/ Beinde Hearnius ob rem 
mate gefiam in Oxon. L. a. ob rem 
betio geflam in B. se inveniflre .te- 
ftatur. Tum de imperatore nutto 
VoiT. 1. a m. I. Hearnii Oxonien. 
sos, edd.. ante Aldtim omnes^ et, 
forte ctiam Klockk de imperatore 
nattam Florent. Reliqui nuttum. 
Insuper ad ram dismy omilTo xcf 
$fe , VoIT. a. et Fragm. Hav. ad 
^am diem nuncium effeVoTtag. ad 
eam diemjudicium effe Haverk. et 
Hcaraii Oxon. L. a. B. ac G. ad 
$am diem effe fudicium Lovel.s. 4* 



Harlej. 2. etGaertn. ad eam diem 
effr in judicibus Lovel. 3. i^ihil 
propius video» quam ut vulga- 
tum tueamur. Neminem enim ad- 
sensurum exiftimo ei, qui , nut^ 
tum recipienS) anquisitum de im-. 
peratore nutlum eje accipere mal- 
let.pro anquisivifle de imperato- 
re nullum 5 licet commuuicati sint 
pro communicaverint supra ha- 
buerimuB 4 9 ^4 9 ^« 

$. 18. Nunc ducibus poputi Ro- 
maui , quae ne victis quidem} Fri« 
iha vox deeft in LoveL 4' duae 
priores in Lovel. 3. et 3. Nunc 
ducihus effe poputi Romani habet 
Fragm. Hav. Deinde quano victis 
quidem Voff. 2. et Lovel. 3. quae 
victts quidem Leid. 3. quae nec vi^ 
ctis quidem Lovel. 4* et Rlock. V. 
mocio ad $• la/ quae nunc victis 
Florent. V. ad 69 3?, 6. 

§. 19. Sifusus^ fugatus, cafiris 
exutus fuijfet) quid si fusus Por- 
tug. in margine, ut ad illud quid 
ex praeeedcnti repetatur paffu- 
rum fuiffe fitium ; et quid eodem 
modo hic repetatur, quemadmo- 
dum quod supra 1, 59, 4* ^^ unius 
illius auctoritatemmutandae le- 
etioni vulgatae non satis idoneam 
judico. Beinde fusus exutusque 
cafiris fuiffet Portug. fusus , /»- 
gatusque^ mutctatus cafitis fuiffet 
Haverk. a m. 3. qui voeulam que 
a m. 1. non agnoseit. /«i«x ^ ^i^m 
fugatus exercitus fuiffet Gaertner. 
fusus , fugatusquo , cafiris rxutus 
fuiffet Lovel. 3. eodem errore, 
^uo supra.3,3i« 1. tantum non 
omnes eodices praeferunt/«fuff/, 
fugatque , exuit cafiris \ ubi , si , 
qtiae diximus, displieent, etiam 
ad exemplum hujus loci funditj 
fugat^ oxuit cafikis legi poiTet. 



Digitized by 



Google 



L I B E R VIII; C a f- XXXHI. 283 



caftris , exutus fuijjet? quo ultra iram violentiamque ^ 
ejus excejfuram futjfe^ quam ut verheraret necaretque? 
Quam conveniens ejfe^ propfer Q^ Fabium cwitatem in 20 
laetitia^ victoria^ supplicationibus ^ ac gratulationfbus 



Nam similiter fere 38) a8, 9. Qua^ 
tnor exercitus KarfhaciHiensittw fii» 
^U f^gaviy Htspaniaexputi. Cer- 
tc hoc loco nihil mutandum pu- 
to. Pautlo ante ((uod enim, pfo 
^«/J, Voff. a. et Harle j. 3. errore 
scribarum. V. aci 38, 10, t. Quid 
iftim-tandimpajfurum fuiffefitium 
fuiffe suum rlorent. unde Doct. 
Salvin.legendumconjiciebat/fizx. 
S0 fitium jujfuros suum. Scd po* 
tius videtur^ ut dicamus, libra* 
rium per errorem fuijfe bis scri- 
psilTe, vcl in cod. duas lectioner 
inveniffe fuijfe fitium , et fitium 
fuijfti atque utramque expre(riffe« 

^tf vttra iram vioteHtiamgue ejus 
txcejjuram fuiJfe^iVsX* sec, quid «/- 
tra iram viotentiamque. ei excejfum 
rumfuiffe. GEBH. ItaetPorlug. 
et Haverk. neque multum diffe- 
runt Lovel. a. et Harlej. 2« nisi . 
quod in priori insuper sit acces» 
surum , in pofteriori fuijfet, In- 
super quid uttra eft in Leid. 2. 
quoduttra inlLoveL i. Praeterea 
£i etiam Voff. 1 . Leid. 9. et LoveL 
1. /Cetemm omnia haec verba 
desiderantur in Voff. 2. Leid. i* 
LoveL 3. 4« Harlejwi. Gaertn. et 
Frafgm.!^Hav. Mox t6 ut defit in 
Fortug. Sedpraeterea verherart* 
iur necartturque preefcrunt Lot« 
4« et Harlej, pr. . 

$• 20. Propter (l, Faiium civita» 
Um in iaetitta , vintoria , suppti* 
cationihus ac gratutationihus offe') 
Vet. lib. propier Q, Fahii victo» 
riam civitatem in taetitia , suppti» 
fatiouihusj ac gratutatiMihus effe. 
SIG. MS. (luam couveniens efftf 
propter quem civitas in tattUia vi^ 
ttorioi^ suppticationihus ac gratui 
tationiheis effet ; eum^ pfopttr qutm 



Dedm jdetuhra paterent etc. Opti- 
itie. tamen deleat oportet to eum^ 
et poilea praeponas t^ nudatum. 
ut sit, fum nudatMm virgis tatera^ 
ri. KLOCK. Repraesentat^Sigo. 
nii lectionem Pal. sec. liec mul- 
tum diffonat Camp. Sed reliqui 
duo Pall. conveniens effcy propter 
Q, Fahium civitatem in taetitiay 
victoria , suppticationibus ac gra~ 
tutationibus effe. G£BH« A mala 
manu eft^ quod finxit hic Sigo- 
nius. Vett. edd. et meliores scri* 
pti : propter (?. Fahium civitatem 
tn taetitia y.victoria^ suppticatio'^ 
nibus ac gratutationihus effe. Sci- 
licet insoTens visum in victoria 
effe. Num indolentius illo apud 



allurtium Jug. [14.] Semperne in 
sanguine^ ferro^ fuga versahintur? 
Plinius^N. H. 7, 7. Tu qiii fortu» 
na$ munera amptexaris^ et te ne «« 
tumnum quidem ejus exiftimasy sed^ 
partum ; tu cujus semper in victO' 
ria mens; tu qui te Deum credis^ 
atiquo succeffu tumens. J.FR.GRO- 
NOy. Sigonii^ vct. lib. consen- 
tiuiit Portug. Gaertn. Haverlt. et 
Hearnii Oxon. B. nisi quod in tag~ 
titia, it^ suppticationibus habeant 
eorum primus et tertius. 'lllud 
ai)tem tn victoria effe insolentiua 
videri neqiiit 9 quam in pace eff» 
supra 5, 4» ^3* f/p in induciis 7, 
38f 1« quibus locis a{ia vide. in 
tihertate effe 2, 169 3. tn concordia 
9ffe 35« 399 6. in seditionk effe 36, 
17 , 9. et 42 , 6, 7. in amicitia effe 
36, 35) 8. et apud Nepot. in Hann. 
2. kv ilCB^p^ elvai apud D, Lucam 
Evang. 23, 12. Ceterum Quam 
deeil in Voff, 2. et LovcL 3. (luam 
cMveniens tffet pYaefert LoveL 2. 
et Uarl«|\ 2. et ita vir doctus ad 
marginem ed.Curionis legendum 
conjecit. Verum, hoc, aequc a« 



Digitized by 



Google 



»86 



T. LIVII 



^iejfei eutny propter quem Deum Mubra pateant^ arae 
sacrificiis fument, bonore, donis cumulentur, nudatum 
virgis lacerari in conspectu populi Romani) intuentem 
Capitolium atque ^rcem^^ Deosque ab se duobus proeliis 

33 baud fruftra, advocatos? Quo id animo exercitum, qui^ 
ejus ductu auspiciisque vici^et^ laturumf quem luctum 
in caftris Romanis^ quam laetitiam inter hoftes fore? 

23 Ha6C> simul jurgans^ querens^ Deiiin hominumque 
iidem obteftans^ et complexus filium^ plurimis cutki 
)acrimis agebat. 



praececleiitia et ftcquentUy per 
infiaitivum enuiiciari,conyenieii- 
tiut ell. Praeterea propterqu0 Fa* 
biumVoS. a. Leid. i. et Fragra. 
Hav. V. ad Livii aa, 3i, 7, propter 
quem Fabium LoveU 4* 

§. 21. Eum, propter quem De^m 
detubra pateaut} eumque^ propter 
quem yoff»%, etLovei. i. eumque^ 
per quem Leid. 3. V. infra ad 
Epit. Liv.84* Deinde vox De4m 
omittitur in Rom. ed. anni 1472 • 
Mediol. anni 1480. i^qS. et i5o6. 
ac quibusdamaliis; quamParm. 
utraque Tarvis. Ascensii omnes, 
et inde rcllquae cum omnibus 
scriptis reete servant. V. ad 5| 
3p, 1« deiubra Deum Lovel. 4. 

D$osque ab st duobus proetiis 
Ududfrufira advocatos"] Deos ab se 
Lovel. 3* Deosque a se Gaertner. 
Tum dubiif proetiis Portug. in 
eontexttt. iff09»^|^/MxFragm*Hav. 
Sed scriptum fuerat ptiis. inde 
nullo negotio negligens librarlus 
lUud finiLit. Paullo ante iu coh* 
spectu RP Harle|. 1. Praeterea 
iHtuente^oto iHtu$Htem^ VoS. duo« 
Leid. 1. Harte}* 1« Lov. 3* Gaertn. 
et Fragm. Hav^. 

§ . 22« Quo id aHtmo aeerciium etc. 
taturami tluod OHimo ixercitum 



LoveL t. Ouid animo cxercitum^ 
Leid. 1. et H«rle{. i. ((uidaHimos 
exercitum Vpfl. a. Lov. 3. Gaertn. 
et Fragm. Hav* Cluos animos exer^ 
citum LoveU 4» Praeterea vi» 
cerity pro viciffefy idem LoveK 
4* Mox taetitiam in kofte fore^ 
pro inter hoftes^ Harle}. 2* Alibi 
saepe inter^ sive iHt\ et in con* 
funduntur. V. ad 38, 57, 6. Ulti. 
ma autcm litera vocis hoftes inter. 
cepta eft a prtma vocis ^equen* 
tis. V. ad4, 33) ii. 

§. 23. SfurgoHS^ quereHS^ D^^m 
homiHumque fidem bbtefians] fur-' 
gans queretisltoveX. 4. jurgaHsque- 
rcHsque Harlej.a. Lovel.a. Portug» 
Haverk. et edd. Frobeniana anni 
i53i. antiqutores, nisi quod AU 
diis quidem in contextu eonfun- 
ctionem omiserit, sed tamen In* 
ter errata eamdem revocandam 
monuerit. Praeterea Havork. le. 
pit fidem obtefiatus ; qua foiwa et« 
iam supra dixit 794^1 7« Satomus^ 
obtefiatus Patres Couscriptos^ m$ 
suum hoHorem pturiSf^ quam eom* 
cordiam civitatis* aefiimaromt^ 
perputit^ ut etc. Uni tamen, et 
qutdem huic tefti, non credo» 
Mqx to et deficit itt Portug* et 
Haverk. . 

Pturimis cum iacrimis agebat} 
iacrumis diierte hic Florent* X>u 



Digitized by VjOOQ lC 
i 



LIBER VIII. Caf. XXXIV. 



287 



XXXIV. Stabat cum 60 senatus majellas^ fa* 1 
Tor populi^ tribunicium auxilium, memoria absen- 
tis exercitus. ' Ex parte altera imperium invictum a 
fopuli Romanif et Msciplina rei militarts^ et dictato- 
. vis edictum pro numine semper observatum^ et Man^ 
liana imperia^ et pofthabita filii caritas publicae utili^ 
tatij jactabantur. Hoc etiam L. Brutum, conditoremS 
Jiomahae libertatis, antea ih duobus liberis fecijfe. nwic 
patres comes, et senes faciles de alieno imperio spreto, 
tamquam rei parvae , discipiinae militarii eversae j«- 



Taria rationa, qua ▼ocabutum 
lioc et inde derivata scribantur, 
▼. Pierium advVirgil. 6. Aen. i. 
YoC in Etymol. ling. Lat. et Dau- 
squej. de Octhogr. part. 2. v. La^ 
trimat» Deinde ajebat Lovel. 3. 
Harlej. 1. a m. a. inter vcrsus, 
Harlef. 2. Fortug. Haverlc. Neap. 
Latinii, et Hearnii Oxon. N. in 
mfirgine^ S^d vulgatum placet. 
ag$bat dicixim e&y quemadmodum 
ptragtTi s$nt$ntiam^ de quo infra 
▼. ad 34* 3i> 19. Geterum voced 
bae frequenter in Mftis commu.» 
tantur. V.supra ad 1 v36,io. 3,a3,4* 
3,3i,6. 'c.49>3« C.67, 1. c. 58, 5« 
c. 64) 9> c. 65» 3. 5) 30, 7. 7, 5» 3. 
c. a6, 7. c. 33, 17. 9,8^ i4* 10, i3» 
9. aS, a6^ i4* 35> 10, 8. et alibi« 

$. 1. Stahatjtunt $0 stnaius ma* 
jefias^ favor popnli} Cum $0 fiahai 
Gaertn. Deindep0;7tt/i/iit/orLeid. 
2. Lovel. 1« et Harlej. a. Mox^#/ 
mtmoria idem Harlej« a« addita 
priori vocula« s 

$« 3. ' Ex pari$ ait$ra imp$riufii 
invietum poputi Romani\ $t disci* 
ptina r$i mititaris'} Ex att$ra par- 
t$ cdd.ante Aldum. Tum imperium 
poputiJlomaHi Harie}* t* imp$rium 
injuHctum poputi Romani Fragm. 
Hav4 V. infra ad 9» 16, i4* iwp$* 
rium imuictum poputus Romanus 



VolT. 2. et Loyel. 3. quae lectio 
inde nata eft , quod , quum per 
iiotas invictum l^.i^.librarius scri- 
ptum reperiflet, in iis exponen» 
dis errarit. V.ad 39)47» i^* Ce- 
terum, judiceDoujatio, facilius 
conftabit sententia, si legamus $x 
disciptina mititari ^ ut velit Li* 
viuS) per eam ftetifle, invictum- 
que elTe imperium Bomanum. 
Sed nihil muto. Nam ita disjun- 
ctim imp$rii et disciptinae mititU'^ 
risf tamquam duarum diversa- 
rum rerum, meminit IterumLU 
vius cap. seq./$» 4« t^icit discipti* - 
na mititaris^ vicitimperii majsjtas* 

Et iictatoris edictum pro Humi» 
Hi semper ohservatum} T6 $t mtim 
le omittitur in Oaertn« Ttim s^m-» 
p$rohs$rvatum pro numin$\oft, i* 
Leid. 3. et LoveL r« ohsorvatmm 
s$mf$r pro numns Fortug. et Ha« 
verK. 

$. 3. NuH€ patr$s somes^ $t sen$s 
facit$s de atteno imptrio spreto} 
Lege dictatorio imperio spr$to» Ce- 
tera ut mittam, quae ifthaec La« 
tinitas corruptae diseiptinae gra* 
tiam tihi facio d$ imporio mti$n§ 
spreto? T. FABBH. Locus re 
vera obscurus, qui nescio aift 
parva transpositione clarior ^e» 
ri poflit : xfMtfi foeitts d$ ati$no^ 



Digitized by 



Google 



m 



T. LIVII 



4 ventuti gratiam facere. Se tamen perftaturum in in^ 
ceptoi nec ei, qui advjsrsus dictum suum^ turbatis re^ 
ligionihiS ac dubiis auspiciis, pugnajjet, qutdqudm ex 

Sjufta poena remijpirum. Majeftas imperii perpetua ne 

zjfet. 



iamqnam r$i parvde y dheiptinai 
mititaris sprtf imperio evtrsae^ 
juventuti graiiam /aeere. Noque 
enim video, quare dici^non pos- 
sit gratiam facm de atieno , cum 
targiri de atieno usitatum sit. Ad- 
dit autem de atieno^ quia res so- 
luiA dictatorcm L, Papirium spe. 
ctabat : et spreto imperio^ quia et 
alia^ viae sunt^ quibus discipli- 
nA militaris tolli potcA. Futabam 
nonnumquam tolli pofle to de) 
ita ut atieno imperio spretit refe- 
raituTAdpatresetsenesj qvLij spre- 
to dictatoris imperio, L. Manlio 
gratiam faciebant eversae disci. 
plinae. GI8B. GUPER. Neque 
Doujatio Fabri conjectura^ pla* 
cuit, partim quia ejus rei ja^n 
satis mentio facta fuit, cum di. 
ctum eSL , dictatoris edictum pro 
numine semper observatumj partim 
quia acutius boc et amariur di- 
citur de atieno imperioy .quum Fa- 
bius pater non aeque facilis fu- 
turus eflet in suo imperio spre- 
to. Vulgatum deinde defendit, 
dicendo Fabrum meminiflTe opor- 
tere, quam saepeLivianae biflo- 
riae majeftas supra grammatico- 
rum minutias adsurgat. Illud au- 
tem de atieno imperio spreto non 
revocandum ^utstt Ad gratiam fa- 
ttre^ sed per parenthesin dictum, 
ut, si quid desit, facile suppleri 
poffit, velut (cum agitur de atie^ 
no imperio spreto,) Verum neque 
ipsi haec sententia satis placuit, 
unde tandem eo delabitur, ut, 
deleta praepositionc de, scriben- 
dum judicet atteno imperio spreto^ 
Quod et pupero in mcntem venis- 
se adparet. Neque video, q^uum 
omues codd. Tulgatam scriptu- 



ram servent^ quid minus a rece- 
pta lectionc discedens in mentent 
venire podit. Acuttorib*us itaque 
locum considerandum tfado. Ce- 
terum patres ducesVovtu^^ in con. 
textu, Gaertn. et BtaveA. patret 
omnes Lovel. 4« eted. Mediol. an« 
ni i5o5. In verbis praecedenti- 
bus etiam decrat in Portug. in se- 
quentibus vSro facere gratiam 
transpositia vocibus legunt idem 
et Haverk. 

§. 4* Perftaturum in incepto; 
nec tf/, qui adversus dictum suum^ 
perftiturum in incepto Lovel. 2. V. 
infra ad37, aS, 2. perftaturum in^ 
cepto Leid. 2. Lo v. 3. Harlej.2. Ha. 
verlt. Fragm. Hav. et praeter Ro- 
manafn anni i479. reliquae , quas 
vidi , edd. principes Aldo prio- 
res. Male. V. ad cap. praec.$.6. 
Deinde adversus edietum suum VoflT. 
2. Lovel. 3. Kloclc. Haverli. Neap. 
Latinii, editique pripres usque 
adAldum* Optimi ftant pro vul. 
gato, quod ideo etiam praefe- 
rendum nqn dubito. V. quae in- 
fra notantur ad 23, 25, i3.* Mox 
aut dubiis auspiciis, pro ac , Lx»- 
veL 4* 

$• 5. Majeftas . imperii perpetua 
ne ejjfet, non ejfe in sua poteftate} 
Voces Majeftas imperiij ut et prae« 
cedens remijfltrum, perperam o- 
mittuntur in VoflT. 2. et Love1.3. 
Deindc perpetua nec tjfet GaertiK 
perpetua neeeffet Harlej. i. Tum 
sua in poteftate VoiS, 1. et LoveU 
1. V. ad 2, i9,"8* 

Papirium niliii de ejusjure dtmim 
mtturum. optare ne poteftas} Fall. 
tres omittttut praepositipncm i#. 



Digitized by 



Google 



L I B E R VIII. C A F. XXXIV. 



289 



ejfet^ mn ejfe in siia potefiate. L. Papirium nihil de 6 
ejus jure deminuturum. optare, ne ppteftai triiumciaf 
inviolata ipsa, violet interceffione sua Romanjum impe^ 
rium, neu populus in se potiffimum dictatorem et jus 
dictaturae escftinguat. Quod s^ feci^ef^ mn Z. Papi^f 



Ainplius Campanud» sed perpe* 
ram « mihU tjus dhHtHMiHrum itpta^ 
r#. GEBH. Fafmum mhit Bjus ju^ 
re dstkiHuturum^ vel dimiHuturumf 
Voff. 1. Jjeid* 9. lioyei» i* a. H^ir'. 
lej* 1. Portug. Mlock. et Haverk* 
nikii ejus jurt dimiHutum ut opta* 
re Voir. 3. Hihil ejus jure dimica» 
turum Fragm; Hav. Hthil ejus vi* 
ta$ demtHuturum Uarlej. a« mhit 
$jus dimicaturum Qaertn»_ uihit r» 
jus dimiHutunimheid* i. etLovel. 
4. ftihit ejusdimiHuturum* ui opta* 
re Lov,el.3. uihit ejusjure deminU' 
tum. optare Florcat. pro quo Sal* 
viu. Icgendum conjicii; uihit ejus 
dtmiuutumoptare, Verum, quern* 
admodum mens Livti eiigit» ut 
aptare ad sequentis periodi ini« 
tium referatur ,. ita, quum .ofti« 
nea codd. in espellenda praepo« 
titione conftcntiantt animus eo 
ferme pMipendet, ut probem 
codd. qui etiam vocem jurt et* 
pellant, ac le^Mn Papirium Hihii 
$jus deminuturum, Nam demiHUm 
turum voiinif qviSLmdimiHuturufitf 
legendum eflo , ^ aupra vidimus 
ad 9f i9 7> nisi quts praeferendum 
censeat njhit^ ^us jus deminutu» 
rum , ut ita in codd. in quibtis 
voi jure noh actparet» fus inter* 
ceptum. sit a j^raecedentis uUima 
syllaba* Similiter fero supra 4« 
34« 8. ((uamquam deminutum -ceu» 
surae jus HoluijfeHt. Neque fore 
exiftimo, qui ciredan^ conjectu- 
ram banc propter ofioiotiXevtov 
gjut jus rcjiciendam «(Te. Nam 
ita ^tiam Livius 4f 7» 3. Noh ta^ 
men profirmato jam ftetit magiftra^ 
tus ejus jus, ut acccdit tertla vox 
magiftratus iisdem Hteris flniens* 
'Ibidem quoque unus codex timi* 
Liv.t^m.lF.F:iU 



iiter t& jtts omisit^ (* v. ad 5% 
6, 3.) 

S« 6. Poteftas iribuHtcia « . iHviom 
tata 9 itfsa viotef} Cl. Jac. Perizo* 
nius ad marginem Livii aliter di« 
itinguebat lio^ modof pcteftat 
tribuHicia^ inviotata ipsa^ vioteit 
£t ita jam locum interpumil GU 
Hearne* 

Neu poputus Routanus in s$ p§* 
tifttptum dictatorem et fus dictatu* 
rae exftjuguat} ne VolT, i. Leid# 
a.Lovel.i.Portug. etFragm.Hav^ 
V* ad a^ 15) 2. Tum vox Komanuf 
oxsuldt aFlorent. Vofl*. utroque* 
Leid. utroque^ Lovel. 1. 1* 3. Har« 
lej. utroque, PortUg. Gaertn. Ha* 
verli. etFragm. Hav. £t videtur 
vox itla commode abefl^e pofl^e* 
Ita supra hoo cap* favar poputi 
cumFabioiletifl*edicitur, etmos 
pravum poputi judicium memora<> 
tur« £am itaque delevi# Deinda 
poteHtiJfimutu dictatonm Gaertn* 
etPo^tug. in conteitu. AHbiet* 
iam bae voces ihale inMftis con« 
fundtmtur. V. supi^a 2, 53, 3« 6» 
1 9,19* (* 3o9 40f 1* ita apud S jmm« 
9« Ep. 7« legendum resiftitur p^* 
teuti ori prb potiori.) etCel.Bur» 
manii. adSuet. Caes. 98« Praetef<« 
ea et deeil inLeid.3. etLovelk i» 
An legendum iu se potissimum 
dict^torejus dictaturat exftinguaif 
Puto emm vix Latina dici ^00*0 
boo sensUf quem locus reqtiiritf^ 
oxftiHgueri dictatorem» velf siLa- 
tine dici poteH^ non diifert nh 
eo9 quod additur^ txftiHguere jut 
dictatutae ; adeoque addi non ad« 
Cinebat. £ademcobjectttraetiatii 
Gl.Duliero iomentemveoit) c«i 

T 



Digitized by 



Google 



290 



T. L 1 V 1 1 



rium, sed tribunos^ sed pravim^populi judiciiHm, ne^ 
quidquam pofteros accusnturos : auum, polluta semel mi-- 
litari disciplina , non miles centurionisy non centurio 
mbuni, nontrihunus legatiy non legatus consulis, nm 
Qmagi/ier equitum dictatoris pareat imperio} nemo bo-- 



eaedem obftabant diffioultates in 
vulgata scriptura. 

• §.7. Non £. P^pirium^. s$i tri' 
tuH0Sf sedpravum popuii juditium) 
mc iribuHos Portug. et Gaertn* 
[Veith.j.Male. V. supra ad 3, 
11, a. Hinc parvum poputi judi^ 
tium Floreot. Leid. «• et ^uaedam 
cx antiquioribus edd. vitiosa li*. 
terarum transpositione. V« ad^ 
A9«37> i6» poputi primum judieium 
Gaertn. Moz accusaions pro 0^- 
€usa$urcs ^ VolT. 1. a m. i. Leid* 
%4 etLovel. 1. 

Cfuum i pottute^ simtt mititari 
disciptinat uon mit^s centuriouis j 
etc.] it quum VolT. a. et Lovel. 3. 
Tum pottuta x/imm/ Portug. Alibi 
saepe ita peccafle bcribas, infra 
videbimus ad a4« ^» i4* Insuper 
MOH mites ceuturioHi , hoh ciuturio 
trihuno , non tribunus tegatOy non 
iigatus consuti^ non magiftir iqui» 
$um dietatori panat imperio Vofl*. 
1. Leid.2.Lovel. i.a. et Hearnii 
Oxon. G. quod probare non au- 
deo, quamvis ctiam eadem ra^ 
tione dictq pann aticui ^ pro ati* 
€Ufusy exf conjectura emendet 
Gronov. supra hoc lib. c* 4« 2. 
dictatorio partat impirio Vofl*. s, 
et Lo veh ^. Voces panat impirio 
aon comparent in Fortng. 

$, 8. Nemo hominuMy mmo Deo» 
rum i/encundiam habeat^ mmo Deo* 
rum^ mmo hominum^ transpositjs 
vocibuSf Portug. quasi conveni- 
ret^ Deos ante homincs memo- 
rari. Verum similia non obser- 
■^aruntBomani, certeLivius sae- 
pe neglexit. Ita cqui viriqm dixit. 



V. infra ad ai, «7, 1. filinsPerscua 
de se et patre Fhilippo mc me^ 
mc ti. V • ad 4o> 10, &• 

$•9« htpacaioy in hoftico imnt^ 
Voff. Cpr.] in hoftico crrareni : sed 
suprascriptum ultimao voci co^ 
quasi vellet co^mnt. Quod ver. 
bum legas apud Paullum L a. ft. 
3. D. deofficiopraefecti vigilum. 
Fer iotamfiociem vigitare dibireH 
ioHrran cataatum'. J. FR. GROH. 
Pofterius in oraittitur in Lovel. 
9. Gaertn. et Fragm. Hav. e]us 
loco etiam habet LoveL 4^ Tam 
hoftico errai^int Florent. Harlej. i« 
''Portug. Gaertn. Fragm. Hav. 
Hearnii Oxon. L. 2. Bi N. et edd. 
Rom. anni 1472. acParm. hojiico 
co^rrannt Leid. u LoveL i. et a« 
pudHeamiumL. 1. AcC^hofticon^ 
curnmHav&^k» hofti co^SrnmLo^ 
veLs. hofti co¥rranntL^%d. 1. ho» 
fti colfrrent Lo vel. 4. quae quatuor 

Sofleriorum codd. lectiones 0« 
endunty verbumroSrrrartfpotiu» 
ybrarioruro , quan^ Livii , effe : 
illudque unioe imperitae litera- 
mm in suas voces diflributioni 
originem hoc loco debere. Eo« 
rum autem eodicum auetoritatem 
firmant illi Mfti, qui vel nihil mu. 
tant, vel certe prtmam z^ fo?r- 
ran syllabam nesciunt: interquos 
etiam sunt plerique optimi* Si- 
mlli fere modo peccant eodd. in* 
fra 36,43,6. 

Liantia sota^ qua Si, ubi miini^ 
exttucfonnt^ qua reduiidet. Gfi* 
LEN. Thuan. et Ghtfn. sota va ir. 
Unde* RubeniulB ticentia sota duce 
si, Video et in margine Vofllani 
alterius uai. Alter sota j qua ia 



Digitized by VjOOQ lC . 



LIBERVIIL Caj. XXXIV. 291 

mwum, mmo JDeqritm verecunJum babeat^y hon edicta 
imperatoYum, non auspicia observenturi sine commeatug 
vagi milites inpacata^ in hoftico eptintj inmemores sa^ 
cramentif licentia sola se, ubi velint, exauetorent ; in^ '■ 
frequentia deserantur signa; neque conveniatur ad edi- }^ 



nbi. Nunyquid tUintia stia vagi 
s9 ixaucioreni? J. FR.GRON. //• 
centia sola^ qua ^e etiam Lovel. 3« 
Gaertn. Fragm. Hav. et edd. Al- 
dina, eamque secutae usque ad 
Gelenium» . et hanc i lectionem 
Doujatius probat ^ verBa ita dt- 
Itingudns, licentia sota ^ quasoj 
ubi vetint , exauctoreHty iufrequenm 
tia desetautur sigua. Verum //. 
ceniias sola vase praeferuntLeid. 
1. et liOveL 4* ticeutia sota vase 
Harlej. i. ticeutia sofavasaLoveh 
a, tieeutia sota, ubi vetiut Leid. 2» 
LoveL i.Harlej.s.Portug.Kloek* 
Uaverk. et editi ante Aldum. 
Gronovii • emendatio minus pla- 
cet, quum vox vagi modo prae- 
ceiTeriti Licet eiiim, easdem vo* 
ces rcpetereLivio familiarc clTe) 
docuerim ad i'^ 3» 9. non tamen 
idsine codd.Mftorum auctorita. 
%e captandum eziiiimo. Nikil ita- 
que prppius videtury quam ut 
▼ulgatum servemus; quod in uno 
ftopereli Flerent. optimoy etcom- 
modum sensum praebet. Tum sf. 
bivetut Leid. 1. LoveL4« Harlej. 
!• Gaertn. etFragm. Hav. Dein- 
de excutiaut I^oveL 2« et Hcarnii 
Ozon. G. 

Infrequeutia deseraut sigua ; ne" 
que couveniaut ad edieiiimy uee dis- 
teruanf^ A nimia Gurionis elib 
eura. Grjpfaius anno ante cum 
prioribus editis et ^criptis edi- 
derat deserantury couveniatur, di» 
scernatur^ non sine lepore per 
ipsam illam varietatem, quaedis- 

Slicuit. Sed et medii verbi«am- 
em formam saepius abolevilTe 
corruptores librorum observavi. 
Sia apud Caesarem GalL 69 35. 



Tribus horis Atvatucam veniri por* 
ejl» Huc omnes suas fortunas' exer* 
citus Romanus contutit, Sic tncul- 

Satae membranaeClaud. Menar- 
i. At vulgo , veuire poeeftis. De 
Civ. 1, C67. ] Fosse prius ad anm 

fufiias veniri y quam sentirentur. 
. FR. GRON. Tria haec verba 
pajriva forma deserantur, eonvem 
niatury diseernaiur conftanter su- 
persunt tion modo in editionibus 
ilhi Curionis antiquioribus , ve- 
rum etiam in omnibus Mftifty 
nisi quod medium conveniaut a- 
ctive sit in Florent. ct Haverk. 
in quo tamen Gronov. facile con- 
sentio 9 id potius conveniatut le. 
gendum elFe, quia forma bacTni. 
nus frcquens^ ideoque librariis 
minus cognitum elt, qui similia 
in notiora mutare consueverunt : 
praeterquam quod etiam palTim 
convenidty sive conveuiant, et con* 
veniaiy sivcf conveniatur, aliaque 
ejusdem formae inMftis commu- 
tiintur. V. ad 38^40)1 • Hanc ita- 
que priorum editionum lectionem 
Curio eam ob cauflTam, utGro-- 
novius docuit,niutaTit,qui9prae- 
cedentia ac sequentia active pro- 
feruntur^ et haec diversitas ipsi 
displicebat; qiiam Livius tamen 
ubique captavit. Supra 3, 4^9 ^* 
PtaCuit, inpigros juvenes pergre- 
inde tecta adportam, et Firginium 
adcifi e caftris. 4> >) 7* Pti^o , «1 
atter consut ex ptebe fieret » id mo- 
do sermonibus tentasse ; nunc rp* 
gari, ubi quaedam etiam exem* 
pla notantur. c. 6, 8. £0 deducta 
res efi » ut tribunos mititum consu- 
tari potefiate promiscue exPatribus 
ac plibe creari sinereni^ ie consu» 
tibus creandit nihit mutareiur. 5 ; 

. Ta 



Digitized by 



Google 



ag^ 



T. . L ; V 1 1 



cfum, wc dixcernatur, inferJiu hcfcfe, aequo iniquo 10-- 

cOf jufu inpiffu in^peratoris pugnent^ et non signaj 

non ordines servent} latrocinii modo caeca et fortuita^ 

1 1 pro sollemni et sacrata militia sit. Horum crinunutn 



899 119 Placuh etc. sacra pubtica 
a caede ab incendiis procut auftrre , 
nec attte. deseri cuttttm 4Qrum% 6, a^t 
10.. Optimumvisumfft^ iufiuctuan^ 
tem aciemiradi eguos, etpede/fripU' 
'gua invadere hoftAm . i o^ 2 1 , 6. Sup» 
pticatiouem ob rem. beue geftam cou- 
futis nomine decernttnt : juftitium 
remittitur» ubi etiam unus cod. 
cum vett. edd. remi$tUHt. ai, 8, 9^ 
Quo acrius et consertim magis u» 
trimque pugnabautyeo plurfs yut^ 
neraJfantur •\uhi olim etiam editum 
efi: pugnabatur» c. 38> 6. E» ma- 
gis miror amblgi » quanam Alpes 
transierit ; et ,uutgo credere , Pe^ 
ninotransgnssum.uhi etiam varie 
locum tentant yiri dpcti.33,31,4/ 
Tirones ab decem et sex annis mi^^ 
tites scribebat , et emeritis quidam 
ftipendiis ad signa revocabantur. 
38, 6, 3. Arma capiuntf et omnibus 
portis ad opem ferendam effundun- 
tur. 40, a, 3« lu prodigium versa 
ea tempeftaSf procurarique aruspi-, 
ces jusserunt. c. «4» '/ Fuga per 
Paeoniam praeparata arguebatur ; 
et corrupti quidam^ nt comit^s iti^ 
neris essent ; maximefatsae titerae 
j. Quinctii urguebant, 4a, 34,8.^- 
grum^ qua cujusque sit.^ possidtri 
vette: nec novos ftatuere fines , s^d 
veteres observari, in animo tiabers, 
Sic ctiam V^al.Max.r, 2. ext. 14. 
Ut ittas infirmiora animatia reiu 
nere^ vatentiora transmittere ; ita 
kis tgumiles et pauperes conftringi, 
divites et praepotentes non adtiga^ 
ri, Ita viri docti ediderui^t, et 
/ confirmant duo Mfi.i Trajectini.. 
Ali i legunt ittis retineri^ itansmit' 
it. Siiiusltal. 3,456. 

Nmc cetso capite ei cervicibus 
arma tventur^ 

Nunc vatidis gurges ctriatim 
ftangitur utflis.p 



£t ita etiam alii. Cetemm kiec , 
pro neque^ VoK, a. et Lovel. 3. 
quomodo dediffe Videntur, quia 
mox iterum nec aequitur. Sed v, 
ad 9, 9, 14. Tum concinaiury pro 
conveniatur , Gaertn. Deinde ad 
idicta Lovel. 2. ud detietalAoyieh 4. 
Insuper ne^ pro neCfVoff* i. 
Lcid. ft. et LoveL i. V. ad Livii 
?» 47» 7* 

. $. 10» Injussu imperaioris pn^ 
gucni'} Detracta erat.una dictio. 
Lege nd um e ni m fusfu injnsst^ im» 
peraioris. GBLEdT. VoxfMfjtfde. 
^SL in omnibua scriptis et edd. 
antiquis. Sedexcidiffevideturob 
^imilitudinem vocis sequentis: 
quam recte Gelenius, ejusque 
monitu Frobenius in ed. anni 
i535. revjocarunt. Deinde p^gnet 
Leid. 9. et Lovel. 1. pugnet , id 
9II pugnstur, Lovel. a. ut ita con-. 
veniat praccedentibus. Scd relU 
quoa codd. qui vulgatum tuenpi 
Iwr, sequor. 

. £t non sigHfa , non otdinet str» 
vent ; tAtrocinii modo caeca] Haec 
minus cohaerere visa sunt Hbra- 
riisVoflT. a. etLovel. 3. ideoque^ 
ut melios connectercntiir, scrU 
pserunt, »/, si non signa ordiner- 
serventf tatrocinii modo, Sed, in- 
terruptas ac concisas haa perio. 
dosLivio non displiciiiSc, infrn. 
videbimusad2i,36,4- Practcrca 
degans iHud «0« signa^ non ordiner 
ap verc Livianum eft. Ita entm su- 
pra locutus e& 2, 23, i3. Patrnm 
qui abessent , 110« casn , non nmtu^ 
sed inpediendae rei caussa abesse^ 
t, 55 , 8. Adparebatque omno dism 
crimen ade^se : niltit cuiqnam samm 
ctum^ non pubtici fore^ non ptiva'* 
ii juris^ 4, 43, 10. Non excrciiumy 



Digitized by 



Google 



L LB E R Vm; C A F. XXXV- 



293 



vos reos in omnia secula okfirUy tribuni plebi : veftra 
obnoxia capita pro licehtia Q^ Fabii objicife. 

XXXV. Stupentes tribunos etsuam jam ricem i 
magis anxios^ quam ejus/ cui aufilium ab se pete« ' 



mon duitnt scrih^nde t%9rcitui §ss$ ? 
6, 69 4« ^^^ aejius , »01» frigora 
jgaii fossint ? et inferius eodei^ 
cap. 9. 17. Sademum Romae tiher' 
tas efii noH ssuatumr nou magifira* 
tusy non hg9Si non mores maforumj 
non jMfiituia pdttumt notp discifti» 
nam vereri mi$itia§, c. 899 13» His 
. €Qrpwrihus , quihus non arma ftr» 
rs^ nontueri fotriam poissnt» 6-^ 
4^10» £ahorquo continmtt^ nondio^ 
non noct$ remissus y sMbtgit eos* 
]boc lib. e.3a,i6. Jl^fHtum animfs 
suhdtre igmm^ ac sT.ateriam ssdi' 
tioni^ nan 9ss$ attatist ¥ton prudmtS'^ 
$iae ejHs» hoc caj^. sopra, Non r- 
dicta impcratorum^ non. auspieia 
ahssrvsmur. 9,37, 10. Nen signum 
certumf non ducom sequctttss, Aliar 
▼. infra ad 40» vS,5.„Hii>c ne(|ue 
probandi sunfc librarii Harle}.». 
Fortug. Haverli. et Fra.gin.. Hav. 
qiti dederunt et non signa et non 
mrdints* Moy et pro- solhmni e4 
saerafq LeiiV. 1. LovcL). 0«crtn. 
ctFragm. Hav» etiampro soihmni 
ot se^rata Lovcl»4* 

$»11* Uorum eriminum ws reos 
in omnia see^ia ohfertf tribunr pti^ 
hei ] vos reos injuria int enutia sc^ 
ctda offert ot tribuni LoveL 2. of* 
f»rt et eli»m VoflT. a.Leid. 1. Lo- 
yel. 3U 4* ^ (raertn. off^erre trihum 
Leid. a. et Lovcl. 1. offerentes ei 
trihttni Fragm. H»v. Defnde M- 
buM ptehei ediditClpriqus, quod 
in aiulo cod. reperi. ptebis k«- 
buerunt primae edd.' usque ad 
Cel. Jac» Grooovium» consenti* 
entibus VoIF. utroque, LoveL »• 
2.3.4. Harlei.9.Gaertn. ctFragm. 
Hav. Jac. Gronovius deinde sub- 
Ir.ituUjf/«H, quodsupereftinFlo- 
rent.Leid. 1. et Harlej. 1. alii om- 
nes «mbigae trihum pt* V. ad 



Vefiraque ohnoxia capita pro ti^ 
eentia Q. Fahio objicite] pro ticen» 
tia M,pfFabiiohiciteFragm» tiav, 
pro ticentia 'F. Q, Fabici ebiei Lcid. 
i.pro tieentia A <?. Fahii ohicit Lo- 
vei. 2. pro ticeniia paterque Fabii 
•^cfl Lovel. 2. pro ticentiapater*. 

fue Fahii ohicit VofT. 2. et Lovel. 
. pro ticenties paterqut Fabii ohi^ 
^iifGaertn. pro ticentra Fabii oh^ 
fwiVf Voff. i. Lcid. 2. Harlej. j. et 
rortug. pr^ ticentia (f. Fahii obici 
Lovcl.4. pro ticentia Q.Fabii oh" 
fVf/A Florent; LoveLi. Harle}. 2. 
Klock. Haverli. etHearnii Oxon. 
N. neque aliter eft rn cdd. antt. 
ttsque ad Gruter. qui Q. Fabio 
sitbposuit; sed, utvidetury o|^- 
rarum errore, Hcet Td recentio» 
res serv»rint. Non enim capita 
obnoxia Fabto objecturi erant 
pro licentia, sed pofteris stve 
omnibus seculis pro licentiaFa- 
bii. Priscam igiturtectionem rc« 
vocavi. \ 

. 5. I. Teptntes trihunosj Quid 
(malum) Tepentes? Stuptntes \e* 
ge. GEL^N. FalTTduo Tepentes. 
Legendum di^inino videtur ffae» 
rentes. Cic.PhiHpp. 2,29. Haere^ 
rebat nehuto; quo se^ verterft, non 
ttahebat. Juven. sat. 6; CsBo.] 

Dsc atiquem^ sodei^ dic, Quin^ 

ctitiane ^ coloremi 
' ffaeremus, • 

GGBH. Tepentts etiam VoflT. «• 
Lcid. 1. et Love). 3. 3. ae 4. Ex 
nirnili autem lectione^ in dnobu» 
rall. obvia, Gronov. in prima 
rd. notarum scribendum eonfe- 
cit Torpentesz qnod recte in re- 
petitis curis omisit j quom rcH* 
qui codd. Stupentesy quod Gele- 
niusrepoAiiit» icrvettl* Idatttena 



Digitized by 



Google 



«94 



T. LIVIl 



batur, liberayit onere consensus populi BLomani^ 

ad preces et obteftationem versus , ut sibi poenam 
a magiftri equitum dictator remitteret. Tribuni quo« 

que^ inclinatam rem in preces subsecuti^ orare di- 
* ctatorem insiftunt^ ut reniam errori humano, ve- 

iiiam adolescentiae Q. Fabii daret: satis eum poe- 
3 narum dedilTe. Jam ipse adolescens^ jam pater M. 



huie loco recte convenit ; et alibi 
etiam librarii Siuperg ac Tip$r§ 
in Mftis commutarunt. V. CeU 
Burmann. ad Nemea. Ecl. i , i3. 
Mox atixitium ab S0p$i$hant Hear- 
nii Oxon. L. i. De quo errore 
^vide infra ad 38« 40f i* auxiiium 
ab s$ peiebaniurj utraque quasi 
scriptura juncta y Lovel. a. auxi' 
tiuma S4 peitbaiur Gaertn» 

Comseusus poputi Romani ad pr0» 
€$s $i ohieftationem v$rsus} Palat. 
sec. obitftationes, At primua €$%• 
sus poputus Romanus ad preeis $$ 
cbsicratioHem versus» tert. e$nsus 
poputus Romanus adpreces $i obt$'' 
fiatipH$m 'v$rsus. GEBH. Ita3» 
C34f 5.1 £as teges tkabiiurum po* 
pu^um Romanum, quas consensus 
omnium , non juffijfe taias magis , 
quam iutijfe videri poJf$i. 6, [aa, 
7,1 Comiiiisqu$ jurar$ paraio in 
vtrha $xcusanda$ vat$iudini sotita 
.€ons$nsus poputi r$ftiterai. Velle- 
ju8 2, [77.] Tum expoftutante eon^ 
sensu poputiy cum Pompejo pax 
iniia. J. FR. GRON. senatus po- 
puti Romani versus Harlej a. con- 
sensus poputus Romanus versus 
Leid. a: et Lovel. 1. census poputi 
Romani versus Leid. i. censuf po^ 
putus Romanus versus Voff. 2. Lo- 
veK 2. 3. 4« et Gaertn. Similem 
acripturam qruum etiamGronov. 
in duob.usPalL inveniffet, exifti. 
xnans y neminem sibi persuasn* 

. rum , baec ^iivii effe, in pr. ed. 

/ scribendum conjecit cousensu po^ 
putus Homtnttus v$rstf$i ve| etiam 



consensus p6puti Romani vsrsi^ Id 
recte in iterata editione omiait» 
ejusque locotria haec teftimonia 
Livii ac Velle)i adftcripsit, ut 
vulgatum tueretur. Deinde tid 
preces deeft in LoveL 3. Tum ei 
obirectationem babet Voff. a. ei ob" 
ticterationemUbvel^, ei obsocraiio* 
n$m Hearnii Oxon. N. Ita oraro 
et obsccrare jungit Livius tnfra 
I9t i5, i3. Orar$ atque obsecrar$p 
ut sibi s$natum adir$ ac deprccari 
tic$r$t. Si tamen vera eft differen- 
tia t<£v obsecrare et obieftari y 
quam ftatuit Manut. ad Gic. 9. ad 
famil. £p. 1. vulgatum loco non 
eft movendum,, quod etiam fir- 
mant reliqui et inter eos optimi 
codices. Ita infra 97,50, !i- M»" 
tronae^ quia nitiit in ipsis opis 
eratf inpreces obieftationesque ver^ 
, sae» £t ita orare et ohteftari jnn- 
guntur 3a, is, 16. Morte m$ u$ 
vindices ab Rotkanorum arbitrioy 
oro obteftorque. Mot^ dictator non 
exftat in Leid. a. iii//#a# autem, 
pro remittaty habetFragm.Hav* 

'^$•3. Orare dictator$m insiftunt) 
Hic etiam vo^em dictatorem igno- 
rat Fragm. Hav. Deinde insiftere» 
qu$ Portttg. a m.a. insiftant Gaertn. 
tnsiftuntque Harle). 9. Illud qu$ 
etiam margini Portug. adscri- 
ptum eft« M^x adutesceniiae et §• 
seq. adutescensFlorent. adutescens 
etiam Lovel, 4^ V. ad 6, 34) > 1 • 

$.3. Comentionis obtiti] sonfem^ 
ptioms Fragm. Hav. solito lapsa 



Digitized by 



Googie 



ti I B E R VIIL C AP. XXXV. 



390 



Fabitts contentionlsoblitii procumbere ad genua^ 
;ct iram deprecari dictatoris. Tum xlictator ^ l5ilen-.4 
tio facto^ Bene babety inquit^ Quirites. vicit disci^ 
plina militaris, vicit imperii majefias, quae in Jiscri- 
minefiierunty an ulla pafi banc diem essent. Non no^ 5 
x^ eximitur 'Q^ Fabiui^ qui contra edictum imperato- 
ris pugnavit) sed^ noxae damnatus, donatur populo Ho'^ 



tcribararo. V. ad Li vii 25, 38) %o. 
Mox depreeaii^ pro deprtcari» 
Leid. a. . 

f. 4- Tum dictafor^ siteHito fa- 
cio , Beni habei , iftquii'} Tuhc di» 
ciator Portug. Haverlc. Fragm. 
Hav. et multae ex vetuftis edd. 
V. ad a, 13, i5. Cum diciator 
Gaertn. Vide ad Epit. Liv. 48. 
circa finem. Tum diciatori Leid. 

1. et Harlej. 1. Deinde Unde ha- 
hei Voir. a. et Lovel. 3. Bene ha- 
heiis LoveL4* Bene habehe\di,\* 
et Harlcj. 1. Bene habeni Gaertn. 
Sed nihil mutandum. Eft enim 
sollemnis formula, de aua di. 
ctum ad 6,359 8. Mox victi disci- 
ptina rei mititaris Harlei. 2. cui 
nullus reliquorum codd. adsen- 
titur. 

Quae in discrimine fuimnt^ an 
utta ffffl hanc diem esseni'} fuerai 
Lovel. 2. 4* Harle).2. etPortug. 
a m. 2. fuere Gaertn. Deinde «r 
nutta VoiT. i. et Lovel. 1. ut nutia 
Portug. quae nutta VoflT. 2. et Lo* 
vel. 3. [au nutta Veith.} Tandem 
esset VoflT. duo, Leid. duo, Harlej. 

2. et Fragro. Hav. Sed nifail mu- 
tandum. V. ad 1, 3i, 7* 

$. 6. Non noxae eximitur l{. Fa^ 
bius] noxa eximiiur VoiT. 2.L0V. 
4* Fragm.Hav. etHearnii Oxcm. 
L.i. atque in margincN. Itasp- 
pra locutus eftLivius 6» 24,8. 0- 
rare singutos universpsque ^ Ut se^ 
renm fortunae ejus diei , crimine 
.tximmnt. V» infra ad 33t a3« a. 



Sed nec alt^rum da^no. ^uiii- 
ctil. 10. Inftit. Orat. 2. p. 900.^ ed. 
Burm. Mereiut^ gui turbae quam^» 
vis bonorum pojl hos auciorum eoUm 
matur. Val. Fiacc. 2, 256. 

Exime me sceteri^ fater^ et mim 
serere piorum* 

Suetoniua Claud. 11. Biduum.y 
quo de muiando reipubticae ftatu 
haesitatum erai^ memoria^iximere» 
Gurtius 7, 1. Suppticip magis , 
quam crimini ^ fuerat exemtus, 
Gell. 4i 30. Tum notae jam defti^ 
natae exemius eft, PauUusl. 22. §• 
4. ff. ad I. Cornel. d. Fals. Dica^ 
mus , eum poenae eximendum ejfe* 
Praeterea Fabii praenomen Q» 
deficit in VoflT. 2. Leid. 1. LoveK 
2. 3. 4* Harle j.^utroque, et Fragm. 
Hav. 

iJoxae damnaiusf donaiur popw» 
to Romano^ .donatur iribuniciae 

poieftaii} donatus Hsiverli. a m. 1. 

. et coi^tra damnatur poputo Roma* 
no Gaertn. Solent in his verbis 
confundendis errare librarii. V. 
adEpit. fa. lib. donatur patriy do^ 

, naiur tribuniciae poteftati Hesirnii 

[ Oxon.L. 2. Male. Valer. Max.2, 
7, 8. Teftatus eft , non poenam it* 
tam se Fabio , sed poputo Romano 
ei tribuniciae concedere poteftati. 
Intcrdum F. R* id eSL poputus 
RomanuSf et pr^ ideELpaierf 
commBtantur. V. supra ad 7, 
20 , 3. Mox auxitium peienti , 
■pro ferentij idem Hearnii L. 2. 
[Vcilb.] 



Digitized by 



Google 



9^6 



T. L I V 1 1 



manoi donatur tribuniciae poteftatif precarium non ju^ 
6 ftum auxilium ferenti. Pive, Q^ Fabi^ feliciov hoc con^ 
sensu dvitatis 0d tuendum fe, quam, qua paido ante 
exsultabaSf victoria. vive, iJ facinus ausus, cujus tibi 
ne parens quidem, si eodem loco fuijfet, quo Juit L. Pa^ 
^pirius, veniam dedijfet. Mecum, utvolesj reverteris in 
gratiami populo Romano, cui vitam debes, nibtl majus 



{• 6. (tuam, qn» pautto antt $*- 
smtiahas^ vUiorid] Pall. duo, quod 
in sec* quoque superBcriptum re-> 
peri, tnsuttahas vicjtoria. ubi in* 
suttar» eft ferociorem te facere; 
quod Graeci eiprimunt kniyav* 
poiiaSat. GEBH. sximuttahas 
Leid. 1. Floreiit. etLovcl. !• un- 
de Salrin. •cribendum conjecit 
ins^ttahas^ quod etiam supereft 
Sn Lovel. 3. et Hearnii^Oxon. N. 
Mihi nondum vulgatum displi. 
cet, et haec lectio ez duarum le« 
ctionum conjunctione orta vide- 
tur. Praetcrea quamquam pautto 
antt Leid. i. Lovel. i. etGaertn. 
Sed qma et quam saepe confun- 
duntur. V. ad 6, 35» g. quam quae 
Lovel. 3. quam quo Fragm. Hav. 
lilud qua deeft in Klock. et Lo- 
▼ei. n. Sed p praecedenti inter- 
ceptum eft. quam in qua habenl 
edn. Aldina prtoreg, quam prae- 
poftitionem omnes codd. unoore 
repudianf. Paullo ante Fivs de* 
eft in VoflT. 2. Fivs quidsm^ ^. Fa. 
hi hiibet Leid. a. 

t^iv9% id facinus ausus^ vivss 
Leid, 1. LoveL s. 4* «t Harlej. i. 
Quum autem modo dixerit Plvtt 
4« PMt hic etiam dicendum elTe 
videripoffet, vivsy idfacinusau^ 
s$; pro quo haud male legitur 
stusus» V. Sanctium i. Minerv. 6« 
etquaeibinotavitPerizon. Mox 
koctoeo^ j^ro codomtoco^ LoveL^* 

Quofuit Z. Papirius^^De se ipso 
loqttitur Fapiritts» qttare mittttf 



eonvenfre credidit GL Jae-Gro** 
nov. in scholis privatis ad Li- 
vium 9 ut uteretur tertia perso- 
pa. Exiftimat igilur, legendam 
eflTe quo fui L. Papirius. Ita infra 
45, 2% 9 9. In Ikoc squatorcvenimus 
in curiam Romanam Rhodii. Sed 
plura V. ad 3a, si, i6. Omnes 
lamen scripti vulgato adbaerent. 

$• 7« Jlfccum j ut votesj revsrts- 
ris in gratiam} Gic, Phil. 2. extr. 
Mscum f ut votes ; cum repuhtica 
redi in gratiam. J. FR. GRON. 
msam^ ut votes VpflT. 2. et Lovel. 
3» Vo^es etiam in gratuun desunt 
in Lovel. 4* rsvertcris in gratiam 
poputi Romani VoflT. i. Leid. 2. 
Lovel. I. el Portug. Sed, nihil 
mutandum eflfe, conftare poteft 
ex loco Gic. a Gronovio laudati, 
ad quem videndus eft Abram. 
Mox poputoque Romano VolT. 2. 
Lovel. 3, el Gaerln. Tum cni ita 
f dehes Klock. Hinc nilkit magis^ 
pro «fAi/ majus^ Gaerln. V. ad 
a6, 4^9 i^* Peinde praeJHtoritf 
pro praefiitsrisj VoflT. i. et Leid. 2. 

Si ttis tihi dies satis documenti 
dederit} Jkaec tihi dies VolT. 2. tttc 
dies tihi Portug. ^t Haverh. Prae. 
terea satts documento dederit Leid, 
2. et Gaertn. Mox ro patl deeft 
in Voflf» 2. pace uti tegitima impe^- 
ria legil Fragm. Hav. 

$• 8. flumm s$ nittit morari ma^ 
gijtretm equitum pronunciajfet} Ge. 
wn 4ieei|di, quo ttleb«»tiir in 



Digitized by 



Google 



L I B E R VIIL C A p. XXXV. 



«97 



praeftiteris, quam si bic tibi dies satis docummti dede^ 
rit y ut bellq ac pace pati legitima imperia p(0s. Qoum^ 
86 nibil morari loagiftrum equitum prpnunciaffet^ 
degreilum eum templo laetus senatus , laetior po- 
pulus, eircumfusi, ac gi^atulantes hinc magiiko e- ^ 
quitum^ hii|c dictatpriy proseouti sunt: firmatum* 9 
que imperiuQi militare haud minus periculo Q. Fabii^ , 



abtoWendo. Sic supra4,r4«» 8.} 
tribunus plebis, Sempronium nu 
hil mpror, etPhilipp. i3. in Epfft. 
Antonii [c. 17.] Nikii moror $os 
salvos eff^ et irt, quo tuheU SIG. 
De baC formula- supra v. ad 4, 
4i) 8. magiftrum equitum proftuM' 
ciaret Harlej. 2. magijter equitnm 
pronunciaffei LoTel. a. magifter #. 
quitum promisiffet VolT.i. etLb* 
Tel. 3. 

Digreffum eum tempto taHns m. 
etatns} Vtde^ quid hic temptum 
iigniiicct. Paullo ante [c. 33t 9.] 
. dixerat: Ex euria in confiomm 
itury quo cum paucis dictator^ cum 
amni agminc principum magifter 
squitum quum eucendiffet^ deduci 
§um de roftris Papirius in partem 
inferiortm jujpt. Seeutus pater etc. 
<^uidam curiam Hoailiam intel- 
ligunt. GLAR. Temntum non cu* 
riamHoftiliam intelligendum effe 

Suto, ut ait Glareanut quibua. 
am placcre» BedRoftray quae> 
•ummoto niagiillro eqmituro, di- 
ctator adftcenderat, et ex eis ver- 
ba ad populum fecerat. Supra 
autem Rollra temptum dici mo. 
nuimut [hoc lib. c. i4» la.] SIG. 
£x c. 33. Deduci eum de Roftris 
Papirius in partem in/eriorem jus» 
sitf legendom hic videtur degresm 
sum, fempium autem vocat Roftra 
•Qpra c. 14» Naues Antiatium par' 
iim in navatia Romae suhductae% 
partim incensae > roftrisque earum 
suggeftum. in foro exftructum ador» 
mari pieumt» Baftraqm id t$mpium 



appettatum. GEBH. digreffum BtVm 
vant omn^, quibus usus snm^ 
cqdicea et edd. uaque ad Qronov. 
qui degreffum vulgari cura vit. cu* 
|ns tensQm enmaem efle ^ottja^ 
tiut pronunciat. Sed degndi et 
digredi significatione differre ^ 
aupra vidimat ad 4, 17, 11. Qui 
roftris adftans inde discedit., a 
ro^rU digredituri sed, ijfuum ro* 
ftra fuermt sug^eftus sive locua 
altior in foroy dictator inde de* 
acendens proprie roftris degredi» 
tur. De eodem paullo ante in lo* 
co, *quem Glareanus laudavit» 
Livius escendere sive ascendere^ et 
oontra deductre dc roftris in par* 
tem inferiorem usurpavit. Cetc 
rum extempto, pro eum tempto Lo. 
vel. 4* In verbis sequentibus gra>, 
tutantes ttinc magiftrum equitum^ 
tiitu dictatorem Gaertn. Tnni x<. 
cuti sunt Lovel.4» V. infra ad 6« 
34« 7* icircumfusum Veith.J 

$. 9. Supptieio miserahiti adom 
tescentis Mantii] Vet. lib. 7. Man^ 
tii, Recte. praeceiTit enim ((. Fa* 
hii, sSIG. Pal. sec. miserahiti ad&- 
iescentifsuppticio T. Mantii.QEBB. 
miserahiti suppticio etdoteseentis 
^Mantii Lovel. ». miserahiti ado^ 
Uesctntis suppticio 7. Mantii Pop- ' 
tag. et Haverlc. 7. Mantii ettam 
Harlej. i. et Hearnii Oxob.B. 
qaod Sigonius probavit, quia« 
quum Fabii praenomen pauUo 
ante additum sit, nunc Manlii 
vix commode omittitur} oui et. 
iam,. tea ali^ nu^flp» medeviyo» . 



Digitized by 



Google 



sgS 



T. LIVII 



quam su{)plicio miserabili adolescentis Manlii, yi- 

10 debatur. Forte ita eo anno erenit^ ut> quotiescum- 
que dictator ab exercitu recelfit, hoftes in Samnio 
morerentur. ceterum in t ocults exemplum erat Q. 
Fabiua M. Valerio legato^ qiit oaftris praeerat^ ne 
quam rim hoflium magis^ quam trucem dictatoris 

1 1 iram ^ timeret. Itaque j frumentatores quum ^ cir« 
cumventi ex insidiis, caesi loco iniquo eiTenty cre- 
ditum Yulgo eft y subreniri eis ab legato potuilTe » 

12 ni triftia edicta exhorruilTet. ea quoque ira alie* 
narit a dictatore militum animos, jam ante infen- 



luilTe videtur librariasHarle{..i. 
paullo antea omittciulo Fabii 
praenomen l^. quod in reliquis 
•upereCc, quemadmodum alii om- 
nes bic illud Manlii ignorant. At, 
•aepey sr duo memorenlur, alte* 
rius praenomen a Livio tuppri* 
miy supra vidimus ad 4* 49« ^* 
PauUo WkX^ fwmatumqiM^ proy?r- 
maiumqu§^ Vott. «. V. supra ad 4t 
7,3. Adde viros doctos adSuet. 
Glaud. 3^7. Etiam miiiiar^ cisulat a 
Lei^a. » 

{. lo. Forig iia $o anno §v0Hii} 
Forfi eo anno ita $v$nii Ilarlej. a. 
Fortttg. Haverli. et Frajem. Hav. 
Fori$ 90 anno evtnii VolL i. Lcid; 
2. ct Lovel. 9. 

Quoii$scumqu0 dieiator ah $x$rm 
citu r#^#^'/r Voir. alter, ctMure. 
ti liber re£$sifjs$i. J. FR. GRON* 
reesssisssi praeferunt etiam I<o- 
vel. 9.3. Gaertn.etHearnii Oxon. 
L. 1. B. C. In Vo(r..altcro autem 
ft m. 1. eft r$c$ssii% pro quo de« 
ixkdit rs^tssissei repositum eft. 
- Exemptumtratfl.FahiusM.Fa^ 
iirio tsgaio} exempto srai edd. ante 
Aldum. Utrumque loquendi gew 
nu8 non tantum aliisy sed et tpn 
Livio, in usu fuit; V. infra ad 
94 1 Bf fto» Verami qaum cadd« 



boc loco in eam^ quam Aldua ad- 
optavit, lectionem conspirent^ 
eam veriorem eiTe censeo. Ce- 
terum praenomen Fabii ^. dcficit 
in LoveUa. et Hearnii Oxon. G. 
quod in reliquis confUnter su- 
pereft y nisi quod «e{u8 loco qu4 
Leid. 1. et^^MWffuGaertn. prae- 
ferant scribarum.errore aaepius 
in Mftit obvio. De priori infra 
V. ad 93, 3t> 7. de pofteriori 8a« 
pra ad 3, 1, i. 

(lui in caftris pra$$rai2 Lege qui 
faftris . pra$$rai ^ non in eaftris, 
GELEN. Ut Gelcnius emendat , 
praeferunt omnes mei. Mox «m- 
guaquam vim hoftium^ pro n$ quam 
vim, Klocli. et Gaertn. 

$.11. ATf triftia $dieia ^xkor^ 
ruissst'] iriftia dieiayotC. 1. Lcid. 
9. et Lovel. 1. de quo infra v. ad 
99, 95, i3. Hic tamcn optimo- 
rum consensus in vulgatam le- 
ctionem persuadet, eam pracfe- 
rendam eflTe. triftieia edicta Por. 
tug. Gacrtn. ctHaverli. De simi- 
li scribarum errore v. ad 4f &9, 
5. trifticiae dieta Lerd. 1; PaulTo 
ante d tegato Gaertn. et editi an« 
te Aldum. 

S..13. >Ea quoq^i irs.^iaHavii 



Digitized by 



Google 



L I B E R Vm. C AP. XXXVI. 



«99 



sos y quod iiiplacabilis Q. Fabio fuilTet 3 et^ quod 
suis precibus negalTet^ ejus populo Romano veniam 
dediflet. \ 

.XXXVI. Poftquam dictator^ praeposito in urbe t 
L. Papirio GralTo magiftro equitum^ Q. Fabio reti- 
to quidquam pro magiftratu ag^re^ i|i caftra rediitj 
neque ciyibtrs satis laetus adventus ejus fuit^ nec 
hoftibus quidquam adtullt tei^oris. namque poftero 2 
die^ seu jgnari yenrffe dictator^m, seu, adelTet an 
abeflet, parri facientes, inftructa acie^ad caftra 
acceflerunt. Geterum tantum momenti in uno yiro 3 



a dietatw mUHum ammos'] Pal. 
sec. abatiinavit. GEBH. Livius 
-4^9 6, >• Omnium ah s$ abatiina- 
vit animos» Noftri taiQen omnes 
a vulgalo non recedunt. Liv. 29 
dOf 3. Quae r$s utique aiienajftt 
ptebem. Moz inptaeabitis queftio 
fuijfet Voff. a. Leid. 1. Lovel. 9. 
3. et Frajgm. Hav. inptacabitis Q* 
fitio fuijfet hoye}. 1. inptacabitis 
Fabiofuifet Harlej. 1. 

Efus poputo Romano veniam de» 
^dijfet^ ejus poputi Romani Voff. i. 
Leid. ^J Lovel. i. ut ex praece- 
dcnli repeialur f 0^«// Romani pf^e~ 
cibus* Quae lectionis varietat 
inde nata eft, quod in codd. per 
-compendium scriptum l^oret ejus 
^o, Ri veniam^ queihadmodum et- 
lam in multis inveni. V.infraad 
3c), 4?« ^^' ^j*^ poputo veniam i#- 
dfjet Harlej. 3. Porlug. etKlock. 
ei poputo Romano veniam dedijjet 
edd. ante Aldum., 

j. 1. Pro magiftratu agere, in ca» 
Jlra rediitl pro magtfiratu agere in 
'caftris^ rediit Voff. 1. et Leid. a. 
Ceterum hoc loco iterum Doujdt 
tius animi ad verba Livii minus 
adtenti specimen dedit, monens 
kincy irive ex hoc toco^ coUigi, ma- 



giftrum equitum ab dictatore ab- 
^dicari ob culpam , deftitui alio 
8ubfti(uto, urbi etiaiu. praefiei po- 
tuiffe , et prohiberi, ne in caftra 
.proiicisceretur. Adparet, eum 
verba praeposito in urbe L. Papt^ 
rio Crajfo^ quibus Livius indicat» 
L. Papirium GraiTum a dictatoret 
quum adhuc in urbe foret, ante- 
quam in caftra profectus effet, 
magilli^m equitum dictum effe^ ' 
accepiffe de Q. Fabio, et legiffe 
praepositp urbi* 

$. 2. Namque pofiero die^ seUj 
ignari veniffe dictatoreml neque p&^ 
Jtero die nam poftero die Voff. 2. 
Lovel. 2. 3. 4.~Oaertn. Haverh. et 
.Fragm. Hav. V. supra ad 7, 38, 
7. Dei nde veniffet dictatorem Leid. 
1. Harlcj. 1. etFragm.Hav. Paul- 
lo poft adeffet seu abeffet Leid. i . 
et LoveL 2. Tum abftructa acie 
Florent. Mox etiam aeceffere Har. 
lej.2. Portug. el Haverk. 

$• 3. Ceterum tantum momenti in 
uno viro L, Papirio fuit] Pall. tres 
contra normam grammaticoriim 
Ceferum tanti momenti. GEBH. SU 
militeretiamVoff. a. Leid.2. Lo- 
vel. 3. Gaertn, et Fragm. Hav. 
Erroris bauff^m saepe dedi. V^ 



Digitized by 



Google 



8oo 



T. L I V 1 1 



L. Fapirio fuit y ut, si ducis consilia faror subsecu- 
ti|8 milUum foret^ debellari eo^dio cum Samnitibus 
4pQtuiffe^ pro haud dubio habitum sit: ita inftruxit 
aciem loco ac subsjdiis^ ita omni arte bellica fir-' 
maTit» ceffatum a milite, ac de induftria y ut obtre* 
Gtaretur laudibus ducis, inpedita yictoria eft. Flu- 
res Sampitium cecidere: plures IVomani rulnerati 



ad 6, 3, .8. Ceiirum tcnp mfAHiHii^ 
id eft tamen^ Leid. i. Ceterum tH 
mometui Lovsl. a. V. ad 3, 46, 1. 
Ceterttm momeHti'tckHfumhovc\.4' 
Tum tH uHo viro fuit £., Fapirio 
Harlej- a. 

Si ducis coHsitia favor suhseeu^ 
ius militum foref] Prim» vocula 
noii adparet in Lbvel. S. Tum 
dueis eoHscilia praefert Love]. !• 
V. ad i, 896. Deinde pavor Lo- 
▼eL 2. 3. et Gacrtn. y . ad 3, 33., 
«7. Denique mititum subseeutus Lo- 

Pro haud dubiokahitum sif] PalL 
omilTo f//, lef;unt pro haud dubio 
Uabiium. GEBH. Illud W/ non 
comparet etiam in Leid. i. et Lo« 
>Kel. 3. quod intercipi potuit a se- 

3acnti ita. Praeterea quod kaud 
ubie kabitum Leid. 9. quod kaud 
dubio kabitum VoiT. 2. Lovel. 1. a 
«Q. ft. et Fragm. Hav^ quod pro 
haud dubio kabitum^ functa utra- 

2ue1ectione, V oriu^. kaud dubio 
abitum LoveL 4. kaud dubte kabi^ 
ium Gdtertn. procut dubio kabitum 
3^ovel.2. Sedvulgatumgenuinum 
eft. V. supra ad 7, 6, 8. 

§. 4* Cessatum a mitite , ac de 
fMtfM^rra] Inicit dictionem Pal. 
•ee. (njEim reliqui duo quasi quin- 
.decim vopibus manci sunt) ces^ 
satum a mitite ira^ ac de iHduftria^ 
Hf obtrectareiur taudibus ducis, 
inpedita victoria eft. GEBH. Eam- 
dem vocem interponunt Fortug. 
etHaverli. quorum cumPal.sec. 
consensus tanto magis eani VO" 



Seiaf suspectam reddit. Voees» 
quns in PaH.reliquisdeeflreGeb- 
hardus queritury fuiffe videntur 
acitm toco ac subsidiisj ita omni 
artp bettica firmavit. cessaium » ^ 
mitite^ ac de induftria, fr/, (quae * 
tamen numero sunt sed'ecim) quia 
illae omnes etiam desunt in Lo- 
vcl. 3. 4* ct VoflT. ft. Ceterum ac 
iuduftria^ omiflTa praepoAitionc, 
Gacrtn. Verum 9 practerquam 
quod Livius aut quam rariflfime, 
aut potius numquam) particulam 
ac adbihuerit ante voccs, qu«io 
a vocali^incip^icbant, ut vidcbi- 
mus ad 10, 36, 17. reliqui omncs 
ac de induftria conltanter agno« 
scunt; et Livius ita etiam locu- 
tus eft 4« 68, la. Ptebem de tHdu^ 
ftria vexandam mitiiia , trueidaH* 
damcjue koftibus objici. In verbis 
praecedentibus ita pofleriort lo- 
co omittebatur in Harlej. 1. ad- 
versantibus reliquis. et .recte. 
Solet cnim Livius in ftimilium 
particularum repetitione elegan- 
tiam sermonis sectari. V* ad 5» 
35,4. (*Ita3i. 3i, 14.) 

Ui ohireciareiur taudihus dueis] 
ut detrectareiur Hearnii Oxon. G. 
ui obirc^ciareiur edd. Boro. anni 
1473. etParm. quomodo saepius 
detraci^re , pro detreciare , eft in 
membraqis^antiquis. V. ad 34 1 
i5, 9. Mox mutctati suui, pro 
vutneraii suut^ Leid. a. 

.§.5. Temperaudum iHgemum sth 
ffiw esse, ei severittttem miscenda» 



Digitized by 



Google 



LIBERVIIL Ca^. XXXVI. 



3o& 



sunt. Sensit peritus dux^ quae res yiGjtariae obfta*' 5 
ret: temperandum ingenium suum eSe:, et seyeci* 
tatem miscendam comitati. Itaquei adhibitis lega- 6 
tis^ ipse circum saucios milites inserens in tentoria ' 
caput, sizigulos^ ut sese haberent, rpgitana^ coram 
eorum nominatim legatis^ tribunisque^ e( praelectis 
demandabat: rem perse popularem ita dexter egit^ 7 



comitati'] PaU. duo eommiscfHdam, 
GEBH. Ferri poteft, si intelligas 
tam id misceri, quod iadfuiidi- 
tur,^ quam id, ^ui adfuudilur. 
Melius tamen «rit, opinor, co» 
mitaie. 40, [B, 3.] Quum pavotent 
miftum admirutione vatri injecisset, 
J. FR. GBON. V. Gronov. ad Se* 
necae Epift. 90. Qui severitdtem 
comitati miscet, la janl ante co- 
mis cft^ sed cavet, ne plua sit^ 
quam satis eft : quod in Papirii 
ingenjum non convenit^ qui ni- 
hil minus, quam comis, ac po* 
tius severus sine comitate erat, 
unde aeveritatem comitate mi- 
acendam sentiebat. Cic^ero de 
tJntverso c. 12. Fotuptate et ifio- 
ieftia mixtum amorem, .Nec tam 
rarum eft hoc genus loquendif 
vt videtur viro docto in lodice. 
Salluftii. DUK. temperanttum itt- 
geHtum esse suum Fraem. Havr 
Sed ro esse omisit Harl^j. 2. se. 
quentcm voculam et Florent. 
quod Salvinio non displicebat. 
lieinde veritatemy pro severita- 
temy Portug.^ a m. 1. Tum cd" 
miscendam VofC, 2, commiscendam 
Lovel. 3« comitati vcro servant 
omnes codices. Non contentus 
tamen Dou>atius conjectura Gro- 
novii , insuper legendum cense- 
bat severitati miscendam comita^ 
tem, At, 81 quid mutandum, lon* 
ge minus a vulgato receditid, 
quodGronoviD, quam quod Dou« 
jatio , in mcntcm venit. 

$. 6. Singutos^ ut sese kaberent^ 
rogiians} Fior. insereM in tentoria 



$apufy singutpsgue^ ,uf sese hahe^ 
rent , rogitans, Sed et Rottend, 
ipse circutMens sa/ufios. Tticitas i* 
Ann. 71. Utque ctadis memoriam 
comitate teniret^ circumire sauciosg^ 
facttt singutoram extottere , rif/ffe. 
ra intaens. J. FR. GRON. IHud 
circnmiens etiam inluftrari pofTeC 
boc Sueton. in Tiberio 11. Dii$ 
quid ageret incertus , tamen sin* 
gutos circuit» Sed factum dicta* 
toris illo imperatoris Alexandri 
Severi apud Lamprid. ejus vit* 
47« jfegrotantes ipse visitavit per 
tentoria mitites^ etiam uttiinos, In 
meis tanien omnibtis conftanter 
oircum saucios, Sed singutosqua 
unus praefert Harlej. 1. Praetcr- 
ea ut se habereat Lovel. 3. ut sisa 
haberet VoIT. 1. Leid. duo, Lovel* 
a. Harle), i/ et Pragm. Uav. Moz 
tribunis tegatisque ^ alio ordine, 
Yoir. i.etLeid.a. 

§. 7. Rem per ,se poputarem itA 
dexter egit"} ita dcficit inLovel* 
4*. ifa seduto egit praefert Klock. 
ita dextere egit Fortug.etFragm» 
Hav. Verum ultima litcra toiT 
dextere repetita eft ez initio vo- 
cis sequentis^ ut alibi saepe fa- 
ctum eft. V. ad 40« 7« 8. Vel 
lectio haec nata eft ex intcrpre* 
tis jexpositione; qui adjectivum 
dexetr nune pro adveroio poni 
docttit. Id autem Livio familia* 
re elTe, infra dicam ad 22,^%^^. 

j^nimi mutto ptus mititum it$m 
peratori reconcitiarentur } Lega 



Digitized by 



Google 



3o2 



T. L 1 V 1 1 



ut^ medendis corporibns^ animi multo prius mili- 
tumimperatori recoiteiliarentur; nec quidquam ad 
salnbritatem efficacius fuerit, quan^ quod grato 

8animo ea cura accepta eft. Refecto exercitu^. cum 
hofte congreflus haud dubia spe sua militiimque, 
ita fndit fugaritque Samnites^ ut ille ultimus eis 

9 dies. conf^endi signa cum dic(atore fuerit. Incellit 

deinde^ qua duxit praedae spes^ yictor exercitus; 

perluftrafitque hoftium agros, nuUa arma^ nunam 

lovim, nec apertam^ nec insidiis^ expertus. , Adde- 



wutttpriusy noniKutiQ ptus. GE- 
LEN* Pall. duo auimi muho prius 
forftdehettati mititum imuerafri 
ncoucitiareuiur. GEBH. lAudptus 
demum mihi obTium fuit in ed. 
MedioL aoni i4^* priores, quas 
vidi 9 ut et omnes tcripti multo 
prius cum Gelenio praeferunt;. 
V. supra ad 2, 56> 6. Deinde ani- 
mi mutto prius forte debettati mi- 
titum Vofr. A. et Lovel. 3. Sed /o- 
ret dehettari^ vro forte debettati, 
' praeferunt Leid. i. et Lovel. 4« 
' animi mutto prius foret rebettati 
mititss hoYel, 2» Deinde militutu 
/ imperatoris Florent. Leid. i. et 
Harlej. i. mititum dceH in Gaertn. 
qui tam en e tiam imperato ris pra e- 
fert. Hinc coucitiarentur Leid. 2. 
LoveL 1. 3. Fortug.. et Hearnii 
Oxon. N* ac B. 

Quam quoA grato ammo ea cura 
accepta efi] Vox ea non adparet in 
Vou*. a. et LoveL3. ^rum recepta 
eft Lovel. 2. Faullo ante neguic» 
quami pro nec quidquam^ Leid. i. 
V. supra ^d 9, 189 5. ne qudm 
Florent. 

§. 8. Refecio exercitu^ cum liafte 
congressus haud duhia spe sua mi» 
tiiumque^ spe mititum suaque ha. 
bet PaL sec. GEBH. Similiter 
Lcid. a. LoveL 1.. Fortug. et Ha- 
verlu Sed insuper refecto exerci* 



io LoveL 2* V* supra ad 6» 869 4« 
Fraeterea ^«1« li^fte congressus eft 
VolT. 1. Leid. a. LoveL i. Harlej. 
3. Portug. et Hftverk. 

Ita fudii fugavitque Samnites^ 
ui itte uttimus eis dies] ira fudit 
fugamtque Fragm .Hav. ira fuit /»- 
gavitque Gaertn. a m. 1. irafugit 
fugavitque a m. 2. ira et ita sae- 
piffime a librariis confundantur. 
V. ad 24) 16, 1. fudii autem et 
fuit commutantur tupra hoc Iib* 
c« t3v 5. ac fudii ttfugit 28, 17» 
6. Deinde ui itte dies utiimus eis 
dies Harlej.2. ejus^ pro m,Gaertn. 
a m. 1.^ 

§. 9. Incessii deinde, qua duxfi 
praeaaespeSy victor exercitus} Ih^ 
sepsit deindf Lovel. 4* in contex- 
tu. Td deinde dceft in LoveL 3. 
et VoflT. 2. Tum qua duxii' pede 
spes Haverlc. Deinde victor exer* 
citum Lovei. 3. Motpertuftravit^ 
pro pertuftravitque^ Harlej. 2. 

Nutla arma , nuttam vim y nec 
apertamt nec insidiis, expertus2 
njutta arma nuttamque vim habet 
Pal. 8ec. GEBH. Flor. nec ex in^ 
sidiis. J. FB. GBON. nUtta arma 
nuttamque vim etiam Harlej. 2. 
Male. Supra 3, 10, 14. Nuttum 
terrorem externutn^ nuttum peri^u^ 
tum esse. 45, 37^ 6. Cui crimen nut" 
tua^j nuttum probrum dicers pote- 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Cap. 3CXXVII. 



3o3 



bat alacritatem^ quod dictator praedam omnem e« 
dixerat militibus: nec ira magis publicfiy quam pri- 
ratum compendium , in hoftem acuebat. - His cladi- i ^ 
bus subacti Samnites pacem a dictatore petiere : / 
cum qiio pacti^ ut singula ycftimenta militibus^ et 
annuum ftipendium darent; quum ire ad senatum 12 
juin elTenty secuturos se dictatorem responderunt ^ 
unius eju^ fidei rirtutique caulTam suam oommen- 
dantes. ita deductus ex Samnitibus exercitus. 

XXXVn. Dictator triumphans urbem eft ingres- i 



rai. (^ttbi vide.) lo^ sa, 6. Ui um 
^nimt , unu tptemig vivertm* Alia 
•imilia supra v. ad 6, 39, 9. $Xy 
ouod Gronov. ex Florent. prq- 
lerty in nullo alio mihi obviam 
fuit. Non tamen displicet. £x a« 
liis autem excidifle potuit obvo- 
' cis praecedentis sonum haud mul* 
tum diversum. 

$.10. AddthataU€rita$$m^ quoi 
dictaior praedam omnem] jfdderai 
Florent. An voluit librarius Ad- 
diderai^ Sed reliqui vulgatura 
tuentur. Deinde omnem praedam 
Leid. «. Lov. 1 . Portug. et Haverk. 

Nec ira magis pubticay quam 
privaitm compeHdium in hoftem aeue» 
bai^ nec iram magis pubticam Leid. 
1. nec ira magis quam pitbticam 
Florcnt. nec ira magis quam pu» 
hlica Harlej. 1. nee magisr.pubt* 
81 ve resvubtica^ Hloclc. Voxjvm- 
htica deucit in Lovel. 2. I>einde 
privatum commodum VoIT. 2. et Lo- 
^el. 3. quod ex interpretis gloflTa 
natum vidctur. Caesar 7. belli 
Gall. 43. Capti compendio ex dire* 
ptis bonis. 3. bellt Giv. 33. ^aeter 
impttaias pecunias, suo eiiam pri» 
vato compendio serviebant, 

$. 11. Pacem ab diciatore petier^ 
a dictaiore Florent. VoflT. a. Leid. 
duo, Lov. 1 • 9. 3. 4> Klock. Gaertn. 
Fragm. Hav. omncsque editi antc 



Gronov. Dcindep#/fV#rftii/LoveL 
4. peiierttniFrai^m. Hav. Sedtota 
vpx illa exsttlat a Leid« i.. . 

Cum quo facii^ ui siugufa.ve* 
ftimenta mittiibusei annuumftlpeiem 
dium darenf} Vox quo non adpa*^ 
ret in Florent. eum quo pacii suni^ 
sinfuta veftimenta habetLoveh3« 
Deindei#/ annum ftipendium Leid. 
1. i» annum ftipendium Haverk* 
Supra hoc lib. e« a, 4. Exiempto 
inde exercitus Romanus deduduSf 
annuo ftipendio ei irium^ mensium 
frunienioaceepto, ftipendiumineum 
annum dixit 9, 41» 7* Siipendiuuo 
exerciiui Romano ab hofte in eum 
annum pensum* 

§. 12. Secuturos se dictatoreml 
Praenomen se omittitur in Fragm. 
Hav. ut mox suum in Portug. et 
Haverk. lessentj se ituros dictatO' 
ri Veith.} virtutisque^ pro viriOti* 
que , legit Gaertn. 

Ita deducius ex Samniiibus ex* 
ereiiusl ReferuntPall, pr. etsec. 
e Samnitibus, GEBH. Idem mihi 
etiam obvium fuit in VoflT. 2« el 
Lovel. 3. Deinde itaque dedueius 
legunt VoflT. i. Leid. 2. et Lovel. 
1. ac 3. De quo errore infra v. 
ad 21953,7. ita reducius Gaertn. 
PaCrim deducere 9t reduceri commu* 
tari) supra dictum eft ad 69 26, 8. 

$. !• Triumphans urbfm eft in^ 



Digitized by 



Google 



8o4 



T. LIVII 



Mis: et) qaum se dictatura .abdicare yellety juITa 
PatruiBf priuaquam abdicarety consule$ creavit G. 
Sttlpicium Lougum iterum, Q. A^inilium Cerret^« 

num. 



grtssus;, e#, guum si dieiaiufa^ 
V9X urbem omittitur in Uarl?)* i« 
« quo etiam ut et ab Fragm. Hav. 
exsuUt xd 9i, Mox priusquam ak" 
dicarti S0J addito pronomine} 
praeferunt Fortug. et Haverk, 
priusquam st abdicarsi Harlej. %, 
Sed quum 'mox praeccflTcrit, 
melius hoc in aliis non exftat. 

C, Suipicium Lougum iierum} 
Fraenomen abeft a VoIF. 1. Leid* 
9. et Lovel. 3. Cu, Suipicium vo- 
cantHearniiOxonienses. Similis 
divcrmtat etiam supra eft hoo 
lib. c. 15) 1« ubi tamen, ut et hoc 
loco, recte Caji praenomen ser* 
vant plerique libri.* Non modo 
enim Cmaei praenomen in gente 
Sulpicia inauditum efty sed in 
lertio etiam consuiatu in Faft. 
Capit. anno cnxxxix. vocatur C« 
SrLPICJyS.SER. F.Q.N. LON^ 
GFS. quem eumdem, sed non 
adckita .tertij consulatus nota , 
memorat etiam Livius 99 s^* i* ubi 
recte tantum non omnes codicea 
in praenomen Cajus conspirant. 

Q. jicmiiium Catreiauum'] In 
plerisque libris jluretius legttur 
anno ab urbe condita cdxxxv* 
Clnfra^, i5^ 11.] Sed e^o Aeiius 
ubique de hoc Gaeretano legen- 
dum puto. Auius, quia pr^eno* 
men eft, prorms non quadrat» 
jluiius fortaflis magis quadra- 
rct) quod quidam subftituerunt. 
GLAR. Ctrreianum ex€ap. consu^ 
libus et Tet. lib. SIG. Vetuftim^ 
mae edd* Cerreiauumt quod ex 
Capitolinis faftis confirmat Sigo- 
nius. Pal« pr« it eiauunt^ sec. Ceu^ 
iauum. tert. Teeiauum habent* 
G£BH. Immo Auiium , ut recte 
SigoninsetPighius, quietinter- 
positioitcmiftam» Auiiumquidam 



emuates kaheui^ putat eife al> ftu- 
diosb 9 qui tamen scripserit jftm 
mitium quidam , tanquam notius 
nomen. Certe 9, aa, 4* MSS. ubl 
jluiius^ non jlemitius. J. FB. 
GRON. Omnes libri mei Q. Jt- 
mitium^ nisi quod '(}. Aemitiium 
sit in l^eid. 1. et Q^. Jemitium in 
' Portu£. ^ et Haverk. De copula 
hac addita quid sentiendum sit, 
supra V. ad i, 17, i. Praeterea 
recte vi^os doctos Q. Auiium re« 
ftituiffe exiftimo; audaciam ta« 
men Clerici, qui ita etiam in con- 
textu edidit, probare nequeo» 
quoniam omnes adversentur huic 
lectioni codices scripti. Insuper 
Teeianum VoiT. 2. et LoveL 3* a 
madu a. quum antea Teenatanum 
scriptum fuiflet. Centanum Por* 
tug. et Haverk. Ceranum Harlej. 
9. Tereianum Lovel. 4* Terenianum 
Voff. i.Leid.2.etLovel.i. Terren» 
ianum Gaertn. et Fragm. Hav. 
Terreianum LoveL 1. Cerretanum 
Lcid. i. Harlc). 1. et Hlock. cum 
^dd. Rom. anni i47a. ac Parm* 
quod rectc Sigonius in contex- 
tum recepit. 

$. 1. tfuia de eondiiiouihus ttgtm 
ha/ur} Id eft, res haerebat, non 
conveniebat. ut 10, [ lo» 8. ] Dt 
socitiait haud abnuuni barbari; 
dt mtrcede agiiur^ i^ua pacia «c*. 
ctpiaque etc. Poffes alioqui lege. 
te ambigebaiur^ Terent* Heaut. 
[3, 2^ 9I.J 

— ^ ^ Simus ei Criio 
. Ficini nofiri Itic amhiguui di 
finibus, 

Juftinus i^ [lOk] bum de regno 
amhigereni, Feftusin Siivii^ Cum 
iuier eos de regno ambigereiur* J. 
FB* GROIY* Vutgatum in omni' 



Digitizedby 



Google 



LIBER VIII. Caf. XXXVIL 



So5 



nunv Samnites^ infeota pacei quia de CQnditioni-a 
bus agebatur^ uiducias* annuas ab urbe retulerunt. 
nec earum ipsarum sancta fides fuit: adeo, poft* 
quam Papirium abiife inagiftratu nunciatum eft^ ad« 



bus codd, supereft* Id tamen di6« 
plicet; nee propitts video, quain» 
quod GronoTio in mentem venit, 
ambigebatur. quo rerbo Liviut 
saepius hoc tengtt usus eft. Infra- 
ZB, 3s« i4. r#r6fV poiius dt iis^ 
quM ambig$r4Miur f disc$ptareni» 
41» 39» 6. Miud diinds ambigiba* 
tUTt cum quam muliis irausirsi. 
Bailem autem conftructtonef qua 
lioc loco, 3 9 71 y 7* Agrum^ 40 
quo ambigitur, finium Coi%»lano» 
rum fuijfe, 40 > i5« 4* . (IwmadmO'- 
dum nee uune speraro regnum , uee 
ambigere umquam d$ eo forsitan 
d^heam* et 42« 39, 5* Ambig/mdo 
de Coelesyria eaujam betti so ha^ 
hiinrum euifiimabat. Etiam sine 
praepositione 21» 31^ 6. - Regni 
certamine ambigebam fratres. 

Nec earum ipsarum saneta fides 
fuit} eorum ipsorum Harle {• 9. qua- 
•i ad Samniies referendum sity 
quum ad inducias referalur. In- 
ira 9f409 18. jld Perusiam^ quae 
ai tpsa indueiarum fidem ruperai, 
dimicat, 3o, a^y n* Quumquidam 
faeis peiitae^ atii induciarumfi* 
dem obponerenin etc.aSya. jfbiiSf 
qui-vetiijfeni paeem^ ei spem paeis 
et pdem induciarum viotaiam ejffe* 
4S)43»4- Fideindudarum interpo- 
siiaj tegati Romani in Boeoiiaus 
(comjoaraii suni, Ita fides foederum 
3, 181 3. Perieutum ipsum^ diseri' 
^menque ae sociales Deos , fidemque 
foederum id poscere. Mox factafi' 
des Harlej. i.Portug. et Gaertn. 
ficta olim scriptum fUeraty quod 
infaeta mutare facillimum fnit» 
Certe f&cta eft in Harle}. a. Simi- 
liter aliis locis Ubrarios errafle, 
infra videbimus ad 10,9) 3. san* 
€ta fides eft inviolata, religiose 
servata. £nnius apud Cic 1. de 
Oific. 8. . 



Nutta sancta societas nee fide$ 
regni efi. 

Et ipse Cic. moz. ^ Vi diffieittimttm 
sii sanetam servare societaiem, 

Abijfe maeiftraiu nunciaium ejtl 
abiijfe LoveL 4* HarleJ. s. Portttg» 
Gaertn. et Haverlt. V. ^npra ad i^ 
4 » 1. Tnm notmm efi Lovel. i. 

Mreeii ad bettandum animi 
sunt} Beciditultimum vocabulum 
Pal. sec. qui item cum Camp. ed^ 
praefert ereeif, Alteri duo codd* 
MSS. pr. ac tert. porrecti, Placet 
arreeii^ retentum editione An- 
dreae. GEBH. porfecti ad bettan^ 
dum animi sunt Voff. a. Leid. 1. 
Lovel. a. 3. Gaertn, et Fragm^ 
Hav. ««rmlf ad btltum non suni 
hoYti(*%. erecti ,ad bettandum ani* 
mi suni VofT. i. a m. a. Leid. a* 
Lovel. 1. Harle}. a. Portug. Ha« 
verk. et Hearnii Oxon. B.. et C» 
CVeith.j idque praefert CU Cor. 
te adSall. Jttg. a3, i. ubi taepis. 
airoe.haec vocabula confundi do« 
cttity de mo etiam v. quae nota. 
vi ad Silii a, a68. An forte hic 
adrecti datum eft propter adjun* 
ctam praepositionem ad? ouod 
Corte ibid. de loco Salluftii su- 
spicabatur. adrecti tamen ser. 
vant optimi Florent. Harlej. i. et 
Klock. contra ereeti non tantum. 
eft in Neap. Latinii, verom inatt- 
■per ad rebettan4mm : quod veruin 
videri poft^etv qaoniam modo p'a« 
cem petierant, in^ttciasque cam« 
posuerant. Sed v. infra ad 40» 
38, 5. Singularis exftat lectio in 
Kloch. qui praefert arreeii adsue'. 
iis ad bettaudum animis : quomo. 
do adsuefaeere ad atiquid dtxii Li. 
vius supra ad 3, 6ia> ii. ct adsu9m 
tus in atiquid a49&i9* 



Digitized by 



Google 



3o6 



T. 1*1 V 11 



Srecti ad beUandam «nimi sunt. C. Sulpicio^ Q. 
Aemilio (Aulinm quidam annales habent) coHsuli« 
bus 9 ad defectionem > Samnitium Apulum nomm 
bellum acceflit, Utroque exercitus miili. Sulpicio 

4Sdmnites, Apuli Aemtlio sorte eyenerunt. Sunt^ 
qui non ipsis Apulis bellum inlatum^ sed socios e« 



J. 3. C Sufpicto\ Q. j^emiiio 
{AtitMm quidam annatis habtni) 
coHSMlibus] W«//»w. Icge« Nec e-. 
niin de praenomine ({uiutus am- 
bigltur, sed de nQmine gentili f 
jitmitiusttc^ an Autius^ dictus fue- 
rit. GELE?9. puaeftio eft, anaU 
tcr consul ()• Atmitius ^ an Q2 
Autius Ctrreianus iaetit^ Julium 
▼ocandum ,e(rc, et Livius et Ga* 
f itolini scriptores con«entinnt« 
kft enim is, qui poft magiftere* 
quitum in proelio bccisus eft. 
Livius K^, [11.] et Gapitolinae 
tabulae. SI6. Locus hic Livii 
non parum mihi «uspeetus cfi. 
Q, Autitim enim fuiffe potius^coU 
>egam Sulpicii ^ iit verisimile, 
quod co tempore consulam altei^ 
plerumque plebejuseflesoleret; 
«leinde cognomenCffT^/airfrJ', de 
quo nihil dubitat Livius, Aemiw 
liae genti insolitum et pereeri. 
num sit. ^. Jutium igilur et hoo 
loco scripsiflTe Livium puto, et 
quando secundum ipsius <$onsa* 
latum poftea 9, Ct5, it.] recen-' 
let. Nomen \Autius iit rarum eV 
tgnotum, ita quasi incorrectum 
a sciolis in Autus vel Aemitius^ 
tton secus ac in Diodoro Cl. i8. 
p. 64i*] Mariano et Gafliodoro 
perperam in Attiuif et Livii 9, 
[i5» 11.] in Auretius mutatum con. 
ftat. Immo verba haec, in mar- 

Sine apud consulum nomina a 
udiosd aliqn6 annotata, (^f#. 
iium quidam aHuatss haheni ) si- 
milium culpa in hiftoriae contex- 
tum irrepsilTe videntur: ut ma- 
IHn Livii verba sic legere: C. 
Sutpicio t Q» Autio ^mstUibus 0d 



defeetioHsm Sammtium etc. quam^ 
sicut nunc habentur, C Sutpicio^ 
Qs Atmitio (Autium qttidam atmthm 
ttt habtui coHsuttm) addeftciiouem 
SamHiiiutft etc. Diversitaiem e. 
nim annalium Livius pauUo anle 
potuiffet commodius annotare, 
91 quae fuiH^et, ubi magis accu- 
rate nomina^ item consules : sed 
et iftic male pro Autio supposio 
tus Atmitius eft. Autii aintem ab 
jfuto praenomine dicti sunt, u€ 
Mareii a Mareo^ QuiHciii a Qmh» 
cio^ Sexiii a Sexto^ PubtitH a Pum 
htio, Frequens enim hoc apud 
Romanos fuit. Quod ob eam cau- 
•am ad|icio, quia Jo. Guspinia- 
nus , vir aiioquin doctiffiftius , 
Diodori et Gaftiodori ezemplaria 
corrupta sequutus, ^«//«xpotius 
apellandum censet, et Autium vo- 
oem nihili putat. PIGH. in An« 
nal. ad ann. cdxxt. p. 345. Quem. 
admodum ante Gelenium ede- 
batur, ejusque adnotationi prae.^ 
fcriptum eft, legunt Florent. VoflT* 
a. Leid.i. Lov. a.3.4. Harlej. duo» 
Portug. Kloclc. Gaertn. Havcrk. 
Fragm. Hav. et Hearnii Oion. N. 
ac G. Reliqui autem tantum pa- 
rum df fferunt ab eorum lectione. 
Nam Cum SutpicioQ.AtmitioAum 
htm quidam auHatts habtnt cons. 
eft in Vofl*. i. Cum Sutpicio pro 
Atmitio Autum quidam aHt$a(ts tta^. 
btHi coHs. in Leid. a. et Lovel. i. 
-^uamvis vero Pighium rem ac« 
letigilTe , et loco mate adfecto 
salutarem medicfnam adtulilTflr 
^enseam, probare tamen nequeo 
consilium Glerici^ qui, eiecta 
veteri lectione» conUztiuii Livii 



Digitized by 



Google 



LIBER Vm. Cae. XXXVII. 



807 



jtts gentis populos ab Samnitiam ri atque injoriis 
defentos scribant. Getenim fortuna Samnitium^S 
rix a se ipsis eo tempdre propulsantium bellum, 
propius ut sitTero^ facit^ non Apulis ab Samniti- 
bus arma inlata, sed cum utraque simul gente bel« 
lum Romanis fuiiTe^ n^ tamen res uUa memorabi- 6 



ad Pighii coniectarftm 9 i§Tifcift 
omnibtu Mftis > em«ndavit. Pri- 
•cam itaque scripturam , donec 
jntegrior codex aiinnde eruaturt 
cujtts veftigia tutins sequi pofll. 
revocavi. 



Sutpich Samnhis, ^puUa Am^ 
mitio sorte svsneruui} Lege jfputi 
^emitic^ non jfputia» GELEN. 
Maliro j^utio, ut dixi. Accedity 
quod pro jlemitio Diodorus Cl* i8. 

}>, 64 1.] ATKiov^ Gaffiodorus ^#« 
ium vocanty niendose. SIGOIV. 
forts 9v$Mrunt Lovel. 4- V* ad 
38 9 4o 9 i3. sorts vtturuHi Leid. 
1. Sed prioris vocis litera fina. 
lis pofterioris initialcm interce<*> 
pit. V. ad 29» ao, 4* -^puti Aemitio 
sorie evsuii Fragm. Hav. An voluit 
librarius Aputia Aemitio soris svs* 
nii ? ut ttltiroa yocis Afutia lite? 
ra interccpta sit a prima vocis 
f equentis. Certe Aputia Aemitio 
4orie epsneruni fuit in edd. ante 
pelenium. Ita locutio &iiMiff/#x, 
jlputia formataforet.ad similitu- 
dmem eoriimy de qiiibus supra 
dixi ad 7» ad, 9. Sed reliqui codd. 
yiilg^tum aervant; quace etiam 
nihil muto » sive potiut Gelenio 
' consentio. 

f . 4. Socios ejus gsniis poputds} 
Id eft , socios populi Romani A- 
^uliae popuios: in amicitiam e- 
nim paulo ante venerant una cum 
Lucahis. SIG. 

f. 6. Cstsrum foriuntt Samniiium 
win a se ipsis so ismpore projsutsan* 
gisnn Mlum'] Sed ifuomodo vixa 
ts ipsh propnUaMinm hsttuikf qi|i 



ftatim sequente anno.tanto e,xer* 
citu Bomanos aggrelti sint? aut 
quomodo Apuli tam cito defccis« 
aent, qui superius [c. a5,3.1 u^ 
sa GumLucanis in amicitiBmRo^ 
manorum venerant? imb pofte* 
riore libro (latim poft initium 
fc. a,5.] ^OJir as fidetss sasii ap- 
pellantur. Haec ut Livio divisa 
•int temporibus, iudicet lector* 
GLAR. ak se rvifVLovel.4, Tum 
eodem iempors V off. i. Lovel. 1. et 
Harlej.a. V. ad iO)io,6. Beindft 
proputsaium bettnm LoveL 4* P^' 
putantium bsttnm Parm. ed. Ce* 
terum verba vi aiqus injuria dem 
fsnsos seribani, Ceterum fortuna 
Samnitinm. desunt in Leid. 1. et 
Lovel.3. Cttlpa librarii ob vocem 
Sasnnitium repetitam. V. ad 9« 
11, li. 

NonApntis ab Samnitibns armn 
intaia} a Samniiibus Voflf. 1. Leid» 
a. Lovel. i. Ga6rtn. Haverli. et 
Fracm.Hav. Deinde intata arma 
Leid. 2« et Lovel. 4. arma non tatn 
Lovel. 3. PauUo ante proprfMf^ 

Ero propius^ VoflT. i. Lovel. i« 
arlej. et Fragm. Hav. V. ad 4, 
17,5. 

f. 6. Agsr Apntns Samnitanqna 
snaftatnnSl Pal. scc. Samnitimqu§ 
tvaftattts. ad quam lectionem ai« 
Ittdunt quoque reliqui duo Palh 
Male autem Camp. edidit Samni^ 
mnqns vaftatnm* nam ita ele§(ant 
verbum subtrahit Livio. 169 i5. 
Omnia spaiio quinqus msnsium s* 
vaftarnni* a8f 6f Ssgetibns tamsn, 
fntu fmm pfpt matmiitusm srtmt„ 
U a 



Digitized by 



poogle 



3d8 



T. LIVII 



lis acta: ager ^pulus- Samniamqpae eTaftattim: ho« 

' ftes nec hip) nec illic inrenti. Romae noctarniia 

terrpr ita ex somno trepidam repente cititat^m ex« 

civit^ ut Gapitolium atque arx, inoeniaque et por« 

7tae, plena armatotum fuerint. et j^uum concursar 



maxini$ im sinu Jimiafu^ §vafia$§s, 
Sic legendttm e Pall. duobua et 
prttca ed, eo^dem Itb. 44« •^'^'- 
§scai aliquando vixata tam diu h 
talia ; uratur €vaft$turque invicem 
Afriaa^ quam lectionem ex unico 
libro Rhenanuft pervertit. UtUur 
eo^verbo bis Livius SaySS. 35, 4« 
Ubi tamen Pall. vaftata simplex 
•altcm agnoscunt. GEBH. VoiT. 
C prior, ] 1161^% Pall. Sammtium» 

Sug cvaftaius, . Commodius, ut vi* 
etnr. Adde tamen^ quae dtci- 
mus lo, ao, i. J. FH. GRON. 
SammiumquM cvaftntus Haverli. 
SamMitumqui wdftatur Hariej. s* 
Samnitiumqui tvaftata Gaertner. 
SamnitiumquB cvaftatus Leid. a. 
LoveL 1. et Portug. Samniumqus 
waftatus Voff. a. et Lo veL 3. Sam* 
mtiumque vaftatus LovcLs. Sam» 
mnmqut vaftaium Florent. Ver* 
biim compositum, quoLivittSiiti 
amat , prae simpltci recte Geb- 
bardo magts placet. V. infra ad 
32,33, 14. In codioibus autem^ 
({ui simplex j^raeferunt , litera 
initialis intercidlt ob finalem vo- 
cia praecedentis. V. supra ad a, 
44) 6* Utrum vero praeferatur 
Samniumque svaftatumf anSamni» 
tiumqussvaftatm^ non ntultumin- 
terefTe exlftimo, et utrumque et«- 
iam satis Livianum videtur. 
Qiittm tam^n observem , .f>r|us 
•uperelTe -in pluribus ac melio-« 
ribus libris (i^ CBim praeferunt 
Leid. 1. Hariej: i.Klock. Pra^ro« 
Hav.Love1.4« .eodemque ducunt 
vefiigT^ Floreat.) idomnino prae^ 
ferendum exiftimo: quemadmo* 
dujm etiam fecjt Gronov. quo nos 
retplcere )ubet, ad Livii 10 ^ 
ao, 1. t. 



Hoftss nse kicj n$s ittie imwfsti} 
fkoftes nec ubi inventi PaL sec. At 
prinvs et tert; hoftes non hie nee 
tttie inventi. GEBH. hoftes nee iU 
tinc invcHti jfiiirGaertn. hofte nec 
hic nec ittic invento Harlej. S. ko^ 
ftesnecuH inventi Portug. Haverlu 
et Hearnii Oxon. B. ataue in mar- 
gifieN. pro nuUo in loco^ qua 
voce alibi sacpe Livius usus eft. 
Non tdrnen horum codd. aucto- 
ritas satis gravis videlur, ut iit 
fidem habeam. hoftis inon hic nec 
ittic inventi VoIF. a. et LoveL 3. 
Scd plures numero et bonitate 
meliolres libri vulgatum tuentur. 

* Noctumus terror ita ix somno 
inpidam} nocturnus pavor Leid. 
a. Mox moeniaque etportae ptenae 
armatorum , pro ptena , Lovel. a. 
et Gaertn. ut adfecti vum proxirao 
conveniat; de quo supra v. adS^ 
i§, la. Sed et vnlgatum, quod su- 
per eft in reltquis , Livio usita- 
tum eft. Ita infra9,38»^i. if»//0 
atia caftetta vicique aui deteta ho* 
ftititer y aut integru in poteftatem 
venere, Etiam Salluft. in Jug. ^7. 
^ttae toca et nationes ob catorem 
aut asperitatem^ item solitndines 
miuus frequeniata sunt. ubi v. 
Cbrtium. 

$. 7. Qitum concnrsafnm clama^ 
iumqtfe ad arma omnibus tocis effeij 
Vet. Vi}), conctamatumque adarmam 
f SIG. Flor. Rott. Voff. prior con^ 
cursatum ctamatumque, J. FB, 
GRON. Vocula^prima cum deficit 
ia Leid. 2. Lovel. 1. 3. et Gaertn. 
intercepta a prima syllaba 8e« 
qttentis> quemadmodam eontra 
pjrtiiia. syUab* seq«cittii c«cidil 



Digitized by 



Google 



LIBER Vhl.CA». XXXVII. 809 

- - ■ - ■ - '— — '-- — ■ - • - 

tnm conclamatumque ad araia omnibiis locis eJTet^ 
prima luce nec auctor, nec cauiTa terroris compa- 
ruit. Eodem anno de Tusculanis FlaVia rogdtiohe 8 
populi fuit judicium. M. Flayius tribunus plebis tu^ 
•lit ad populum^ ut in Tusculanos animadyerteretur j 



ob voculae cum gtmilitttflinein in 
Ijeid. 1. qui eam servarat. V. su- 
pra ad 3, 69, 6. Deinde etamatum^ 

Sif«Leid.duo,Lov. 9. 3.4* Harlej. 
uo, Port. Gaertn. Kleck.Haverlt. 
Fragm. Hav. etHearniiOKon.ri. 
€lG. Quum tamenLivius in bis 
€0Hctamar9 plerumque adbibere 
aoleat, compendium scripturae 
ictamaiumqu$ effecifle, ut prima 
ayllaba excideret, verisimilius 
videtur. V. supra ad 3,5o, ii. 

Nic aucior, me eaujfa ttrroris 
eomparuit'} apparuit Lovcl. 4« ct' 
JB[aver](. comparuerit Voff. a. a m. 
1. An voluit librarius eomfarue" 
runt? Reliquis tamen codicibus 
difl^ntientibus, nihil mutandum 
duco. Fotius enim eft, ut exifli- 
memus, librarium scriptum cre- 
didifle comparuUt; nam saepiirime 
nota bac perpcram vel addita, 
veLomifla inMftis peccatur. V* 
9d 40, 14» 11« Getcrum verba 
praeccdentia omnibus toeij ejfet^ 
prima tuce nee auctor deficiunt in 
Vofl'.«. etLoveL3. 

" J, 8. Ftatna rogatione poputifuit 
judieium ] Fabia rogafiome Harie). 
1. qui mox M. Fabius praefert; 

Subdpollerius habent etiam Vofl*. 
uo* Leid. duo, Lovcl, i. a. 4* 
IIarief;i.Gaertn.Klocl(.et Fragm. 
JHav. quod ferri nequit , quum 
.|;eo»Fabia fuerit patricia^ adeo- 
queM. Fabius tribunus plebis es- 
•e non potuerit. 9"^"^ paflim 
Jiterae b ^lv commutatae sint., 
primo Ftekbia^ inde Fabia scri- 
'ptum «ft.. Alibi eliam in his no- 
minibtis permiscjsndis peccarunt 
librarii« « dxempla supra habui- 



mua hoc lib. c. aa, 2. Praeterca ' 
/uiepoputfjudieium^Voriu^*etUam 
verk.' Vocem popuii ignorant 
multae ex edd. vctt. neque^ante 
Aldum in aliis reperi, quam in 
Farm. etMediol. anni i5o5. 

Uf in^ Tuseutanos animadvertcre^ 
tur2 De Tusculanis nihil ante 1* 
7. ubi de Privernatibus ct Vcli. 
Hemis ita ait [c. i5, ii.] j^ceesm 
sit ad eam ctadem vaftatio Fomani 
agri, quam Privtrnates ^ Vetiterni 
deinde, incursione repentina fece» 
runt, SIG. LegendumjubentPalL 
tres tutit adyoputum^ in Tuseuta» 
ttos anintadverteretur^ excufla con- 
junctione n/. GEBH. To ut deeft 
etiam in Vofl*. 2. et LovcK 3. quam 
voeulam reliqui omnes servant> 
ideoque non ejicicndam censeo. 
Tum in Tuseutanis Harlej. 2. quod 
dictum videri poflct ad exemplum 
eorum, de quibus infra agendi 
locus crit ad 28« 43, 8. Sed vujU 
galum hic veriuscfl^ey aliorum id 
•ervantium consensus probat. 
Deinde animadverteret y nempe 
populus , Haverli. Sed , ita sae- 

Se scribfts lapsoft effcy infra vi- 
ebimus ad 10» 109 1. 

Quorum ope ae. consitio Fetitorm 
ni 3 PaL sec. qitod eOrum ope- a$» 
que consitio, GEBH. Eleganter et 
niagis ex formula mcmb/Thuan* 
Vofl*. rpr.] Helm. Ghifl. quorum 
jeorum ope ac eonsitio* Ducunt ed- 
dcm duo alii) quod eorum, Puia- 
verunt sujicrvacuum efle: non 
eft. Nam quorum eorum edj quo- 
rum ex iisTusculanis. EtsJ enim 
publioo consilio id factiim suspi- 
>€itk emt.^ »q^eitiQiiem tnmen ia 



Digitized by 



Google 



$10 



T. LlVll 



quoruoi eoronk ope ac consilio VelittaBi FririBma- 



•uetores eius cdmilii ad|alore<« 
que male alacres jjotius decer- 
nere iuftae severitatis erat, quam 
in universos et singulos; quum 
TiiE umquam etiam iii maxime 
populari republica res ejusmodi 
cunctorum pari consentu et ftu- 
diofiat. a3, afift 7- ^' ^xmitu 
JHlaMUU 9»i ••rum $x frga Cam. 
H$nsi essenu Sic nos ez Mftis. «69 
[34«*6. ] Exira quam qui sorum 
aut ipsi aut pareutss eorum apud 
hojles esswut. 38, [ii, 5.] jftioruju 
qui MPif s6mparebunt, quando^ auis* 
que eorum inventus fuerit* Ibiaem. 

2ue. Quae urbes , qui agri , qui 
omints Jetotorum juris atiquando 
fuerunty qui sorum L. quinetiof 
Cu, Domitio sonsutibus^ pofive eos 
€onsul$s subacti. Ipsum eft apud 
Plautum Trinnmm. 4) 3« Q^^ 
t^um eorum unus surripuit surron» 
ti eursori sotum. J. FB. 6RON. 
Memorat etiam Valerius Max. 99 
10, 1. M. Ftavius tribunus ptebis 
md uoputum do Tussutanis retulit^ 
(riiMVPeriKonius; ncc male, cer- 
|e ufitatius, etsi alterum etiam in 
Floro eft 3, s>9 9*) 9*^^ eorum con. 
sitio Vetiternosrriverutttesque rebet^ 
iutos dteeret. Ex bis vcrbis non ma- 
gis, quam ex recepta in Li vio tcri» 
ptura, intelligi poteft, rosationem 
tantum de auctoribut mi{u8 rei 
latam. Quae Gronoviut ditputaty 
•rationenoncarent, tedeft^ quod 
•contra diei polltt. Primum enim, 
Bon necelTe eral^ ineo»rogatio. 
ae tribunicia judicium populi 
•«onftitui: quia tibufur ^enerit 
quaeftionet fereienatutcontulto 
maeiftratibut mandabantur, ut 
1. aS, 3o* et 1. 409 &3» Deinde non 
^erotimile eftv populum Tutcu. 
lanuro paueorum fbrtaffe. quo^ 
rum ope ac consilio hoc factum 
fuerat, supplicio eximendorum 
cratia rem tam extraordinariam 
&eere volaiiTe, ut cum conjugi- 
but ac liberit Romam veniret, 
•t, voftcr oiataiaY •f^cim reoroai 



Iribu1)ut tappliear^t. Praeterea* 
nulla magnopere cauta fuilTet ce- 
terit tribubat antiqaandi legem, 
ti ea de tolis auctoribut lata fait. 
tet : in bot enim exemplum ftatai,* 
publice intererat, et juftae teveri. 
tatis erat; ted lex ab illis anti- 

Suata eft, quod iri omnea aine 
itcrimine taevire cmdele et in« 
bumanum videbatur; quemad« 
modum quum plurety ted alii 
aliit graviutt oeliqaerunt, fere 
tantum in capita et anetoret fa« 
cinoria animadverti solet. Deni* 
que , dc omnibus Tusculanis la- 
tam fuilTe rogationem, indicio 
tunt quum verba Livii^ ptus mi^ 
sericordia etc. vatuit 9 quae de 
paucit vix dici poflrunt, tum per« 
tinax illa Tusculanorum in tam 
atrocis pocnae auctores ira« Ob 
bas omnes causas hon poifum pro* 
bare tcripturam librorum, qui 
babent quorum eorumope^ etGro- 
novii interpretationem borum 
▼erborum. Nec tamen temere in- 
▼ectum elfe eorum arbitror» ae 
tuspicor, hic olim fuilfe quodeo* 
rum , ut in Valer. Max. ex eoque 
ortam varictatem tcripturae quo* 
rum ope^ et quorum eorum ope. 

Suod fuit tolenne in hac roga« 
[>ne, ut quum diet ad populura 
dicebatur, apud Liv. 4 9 4<^9 4* ^» 
1,6. 87, 57, 1«. 49» 16, n. Ce- 
terum non pofTum hic praeterire» 
quae de Tusculanis et L. Fulvio 
tcribit Pliniut 7. Hift.N.43. Efi 
et L. Futvius inttr insignia ejrm- 
pta. Nam TuscUtanorum rebettan^ 
tium cpnsuf eodem honore:^ quum 
transibat^ exornatus eft €onfeftim 
a poputo Romano: qui sotus eodem 
anno, quo fuerat hoftis^ Romae tri* 
umphavit ex fVx, quorum consutfue' 
rat. Hunc locum ^nemo , quod 
'tciam, explicare conatut eft» 
praeter Meralam ad Ennii Annal. 
I. i5. p. 553. iqui eum afd bane 
biftoriam de Tdscalanit et L. FuL 
^iuti, intequentit aimi e oiktttlem 



Digitized by 



Google 



L I B E R VIII. Cxwi XXXm 



3ift 



t^sque populo Rcmi^o bellum feQilTent. Fopulusg. 



nertijiere putat. Sed noit omnia 
in illius drsputatione aeque li- 
q^iia sunt y et gerit rem conje- 
ctuns quibusdanr, in quibus ne 
3pe€iet quidem veri ett. Eil lo- , 
CU8 plane singularis, ih qud ex* 

SlicandO) qui volet^ ingenii ac 
octrinae suae vires experiaturt 
Mihi, 61 ad boc tempus referen- 
dut efty nihil aliud dici poITc vi- 
detur, quam Plinium alios anna- 
les tecutum fuilTe. Nam, vel L. 
Fulvium, "vel ullum alium de 
Tusculanissolis triumphafle, nus- 
quam ^libi , ni fallor, proditum 
efl; acnequetum, nequepoft 
L* Fulvii consulatum, qui primut ' 
ex ea gente consul fuit^ Tuscu. 
lanos rebenaSe, et a Romanis 
Tictos eSe^ aiiunde conftat* DUK. 
^Morum iorum apud me supereft 
in optimis ac fidifllmis codd. Flo- 
rent. Leid. i. Lovel. i. et Harlej; 
1. Id autem , ut Gronovius mo. 
nuit, ponitur pro quorum ex iis 
Tuscuianis* gui g^rum hoe sensu 
frequens eft. Supra 6y 419 ^* R"^ 
eomm curules gesstrant magiflra' 
$us. ai, a6, 7. Cnsros adcotas flu* 
minis Hannibal^^ #/ forum ipsoruik 
^ui sidts tenutrant^ simut ferticit 
douis* 34* ^r 7« Conjuges reflitue» 
ret^ quae earum viros sequi votuis* 
sent. .4<>« 4i9 3* 4«^' iorum eirca 
Macram ftuvium incotebant, Mox 
eodem cap. Quits eorum pofuit etd" 
sequi^ deduxit caftigatos Pisasp 
4^9 179 B* Quibus edrum ipse scri- 
fsisset^ ut venenum dandum ctera» 
ret, 43» i4> S* ^^y f^* eorum in 
Itatia essenty intra dies triginta 
tn provinciam redirent, Gic. 8. ad 
fam. Ep. 8. Qui eorum stipendia 
emerita habeam, et mox, Quos eO' 
rum ex senatusconsutto cum impe^ 
rh in provinciaspro praetore mitH 
^porteret, Ita in Fragmento legls 
apud Gruter. in inscript. p. io6i 
OrEIl^E. FlUrS. EORFMx 
^^OIVS BBlT.et mot q^OirS. 
MORfrm. EX* H. JL, jiNTE. R 



S^PT. PETJTIO. ERIT. Et ita . 
emendat Gl. Jac. Gronov. apud 
Gic. 6. TuscuL 27. Quum ffl cu^ n 

]us earum vir mortuus. (}\i\ eodcni 
senstt accipienda exiftimavit ver* 
ba Liviiy quae supra 5, 34i 5* 
in optimis Mftis ita leguntur* ' ^ 
Quod ejus ex poputis abundabatm 
£t hoc modo etiam defendi pos- 
set* ledio , quae in quibusdam 
tcriptis et editis exftat infra 29 « 
i5, 7. Si qua earum numerum equi^, i 
ium exptere non poffet. pro quO 
nunc vulgatur, si qua eumnume^ 
rum. Verum a Gronovio diflfen. 
tiunt Perizonii pater et iiliu» ad ' 
oram «xeinplaris Livianit quo* 
rum ille, praefatus omnia se« 
quentia docere, de toto populo ^ « 
Tusculano )udicium factum efle^ 
praeferebat lectionem codicum, 
qui obferunt., quod eorum ope^ 

?uemadmodum apud me eft ini 
ortug. Gaertn. et Hav«<^. et a- 
pud Hearnium in Oxon. L. 2. ac 
N' CVeith.] At Jac. Perizonius^ 
etiam Tusculanorum Ijberos et 
coniuges poenae subjici monens^ 
scribcndum conjicit, quonidmeo^ 
rum ope^ quod mifai in uno tan« 
tum LoveL a. obvlum fuit. Gete^ 
rum quando. aut qua occasione 
Vditerni Priveri^atesque Tuscu» -' 
lanorum ope a6 contilio populo 
Bomano bellum fecerint» incerk- 
4tim eft. Referendum autem ad 
dBfectionem V«liternorum et Prih. 
3^rnatium9 quam describit Ly«> 
vius L 7, ad« ut ad marginem 
Livii Klqtcsbius.coirjecit, non vi* 
detur. Si enim eo tempore Ve* 
literni et Privernates auctoritate 
TuscuTanoruih defecerint, bajut 
criminis fam poenas dederunt; 
siqufdem Livius tupra narrat faoe 
fibro ^^ i4v 4« crinun r^bettrpnit 
Tusculanorum d pubtica frauSt 
in paucos Auctores' versum cflTel 
Ptoft ca tcmpfcra qu. dem Priveir- 
na^cs tterUM dcsciverunV, tefte 
Livio ^oc lib. c. 19. et teqq. re^ 



Digitized by 



Google 



Sis 



T. i-irii 



' ^[fuBCiilaniis ciim coajugibus-ac liberis Romam rc* 
nit.' ea multitado^ refie mutata^ et specie reorun, 

>otribu8 circuit^ graibus seomnium adrolrens. ptes 
itaque misericordia ad poenae Teniam inpetzBn- 
dam,. qaam caulTa ad crimen purgandum Taluit. 

ti Tribus omnesi praeter Folliam, antiquarunt legem^ 



miii BOB modo» id ope et eo«ti- 
Ifo Tateulanoraiii fretoi adml- 
Bifftj neque hoe loeo addidtt» 
•ed etiam Veliternos tum Priver^ 
natium •ociot fuiiTe non eonftat. 
Praeterea «irertf ## fmsUio habet 
Heamii Oxon. C. V* ad Ss* iif 
80. ff # a$gue comith Ha¥erk. 

yiUtifni Mv$rnatesqne pejfnh 
Momnno bettum feeissentl beltnm 
popnto Romnndfeeissent^OTtag. et 
Haverlc. Sed quatuor liaec voca^ 
bula deerant in Florent. quorum 
loco a manu recentiore additum 
eO defecissent : quomodo quis^ a- 
liquid omifljim a lihrario anim. 
•dTertens, non conBultit inte« 

Srioribus codd. ex ingenio, quod 
eerat, supplelTe videtur. 

$• 9. refie muie^a ei speeie reo* 

rnm tribu» circuit 9 genibns se om» 
mium ndootvens'} Vox mntata ex« 
eulat a VolT. a. Deinde spem reo» 
rnm praeferunt LoTel. i. a m. i* 
«t Gaertn. Tum eircuivit Haverk. 
Hinc sejenibus omninm alio 'or- 
dine Voff. 9. Leid. i. Lovel. a. 3.4, < 
Harlej. a. Gaertn. et Fragin. Hav. 
FViullo ante ei mnttitudoj pro e» 
muttitudo , Lo vel. a. et 4* V« ad 
4«i 5. 7- 

Ji. lo. Ptns iiMp» miserieordin 
poenae veniam inpetrandam^ptus 
iiaquemiserieordiaeHaLr\t}.2. De. 
inde vox inpetrandam deficit ia 
edd. Aldo antiquioribus , prae- 
terquam in sola Parm. JMox eaus^ 
sa non adparet in Leid. a. cuins 
loco eam pracfert Gaerln» V. in* 
fira ad 48, 681 \\. 



f • 1 1* Tribut omnesy praeier Pot^ 
tiamj antiquarnnt tegem} Tribemos 
praeter Pottiam Gaertn. VoxP«/. 
tiam deficit in VoiT. 1. et Haverk. 
Tum antiqnavit tegem habet Por. 
tttg- emiiquartmi tegem Leid. i. eC 
Lovel. 3. ac 4* antiquamm tegum 
Lovel. 9. antiqnare tegepe Vott.a. 
Gaertn. et Fragm. Hav» a m. a. 
Mox verberaios deficit in Leid. s* 
et Lovel. i. Deinde sub Rouumm 
iege belti exhibet Harlei. a. pro 
sub eorona. Male. Bello capfot 
eoronatos venditos fuifle, docent 
Gellius 79 4« BriiToo. de Formnl* 
L 6. p. 494« «t ▼iri docti ad V«- 
ler. Max. 9, lo, i. 

$• 19. Memvriamqus efus irae 
etc. mansisse ad patrum aetenem] 
Vocnla que non exlUt in VolL i* 
LoveL3. etHarlej. t. Tum ejus 
rei iraoj dnplici quasi lectione 
}uncta 9 Harlej. 9. Deinde in pum 
irum aetatem Lovel. 4* Insaper sV 
poenae tam atroeis auetereem^ pro 
auctoresf Florent. 
• 

Nee quemquam ex Pottia irihu 
candidatnm ferme datmuj Papi^ 
riam ferre sotitum] Cnmhiclocas 
in aliis exeraplaribus aliter at- 
que alitcr legeretur, ac jam de« 
•perata e jus elTet apud me cafti- 
gatio, Herm. Buschius praece^tor 
mens ex Valer. Max. ita reftitui 
polTe admonuit: nec quemquam 
est Pottia iribn eandidatum ferms . 
datnm*magijtratum snjfrsgiis Pom 
pitiae tribns ferre sotitnm. In hae 
enim tribu Tusculanos accep^os 
JB eivitatem plBrimiun potBilTe» 



Digitized by 



Google 



L I B E R Vm/ C A #. XXXVII. 



3i9 



f^oDiae sententia fiiit, puberfs Terberaios necari, 
conjuges iiberosque snb eevoBa lege beili ▼enire: 
memoriamque ejns irae TnsculaniS' in po^aae tam ta 
alaebcis BnctiHree laansiffle ad patrum aetatem oon- 
B;at^ nec quemquam £erme ex, PoUia triba candi* 
datpm Fapiriam ferre solitum. 



Valeriut indicat«Lociift ell L 99 lo* 
^eallione. JACSOBIUSad mar. 
ginem editionittiiae. Vetuslectio 
•incerior9«#« qu»nfuamfermi exPct" 
Um tribu candidatum FMpirismftrre 
icSiium» GELESf. Mognntinus co« 
dex pro PMpiriam habebat suJFra* 
giuj quod melitts intelligitar. At 
iego locum corruptum valde ve- 
reor. GLAR. Locus non e&j u% 
censet Glareanus, mancus ac de. 
bilis# Quod ipsum sensus often- 
dit, qui ea hic Gum PoUia tri. 
bus nna Tusculanos condemnas- 
ftct, memoriam irae Tusculani in 
FoHiam tribum usque adpatrum 
memoriam eonservarunt : neque 
enim quisquam ex tribu PolUa 
candidatus Papiriam ferre soUtus 
erat« in auam pracsertim conje- 
cti Tuscttlani cives fttcrant» et in 
inia suffragia ferebant. Auctor 
.Valerius 99 [10, 1.] quam<iuam 
ihi Popitlia e& pro Papiris. j* 
^ExpUcare debebat» <|uid sil 
„ FapirtMH f$rr$ ; sic enim satii- 
y^fecilTetlectori. EgocredoP«« 
^ipiriam ftrrtf suffragium aP4« 
.«i^tria Iribu ferre.'' f SIGON. 
Lego^ mic fu^mquam fermc §x Pet* 
tia iribn eandidatumi magiftraium 
inPapiria ferre sctiinm. HLOGK, 
Henr. Glareanus in suis ad Li- 
▼ium Annot. scribit, Mogunti« 
num codicem non Pafiriam^ sed 
smffragiuhahere^^tf interpreta- 
lionem omittens, ait tantummo. 
do f se vereri locum corruptum 

eiTe* Q^^ii^ ^^^ ^^"^ 'P*® P®'* 
penderem, ineamveniebamsen* 
teatiam , ul Livium de Papirla 
lege verba faeere exiilimarem: 



fuere siquidem plttresPapinacIe* 
gesy pula de canseeruHome^ derefeeiim 
one iribnnarum ptebis^ de re tuemma* 
ria^ de irinmviris capiiaiibns ^ et 
poftremo Papiria tabeUaria de suf» 
fragiis^ qua cautttm, ul in jttben« 
dis legibtts j aut antiquandisy po« 
pulus tabeUa suffragittm ferret; 
quae lex gratiflime populo Roma* 
no fttit, ttt Iradit Cic.3. delesib* 
Ci6.] de eadem idem dixit in Plan« 
ciana [7.3 quod frontem aperiret 
hominum, meutes tegerel, da. 
retque eam Uberlatem, UI9 quae 
veUent, facerent; et Jn 3. Agra« 
ria, vindicem ^tacitae Ubertatisf 
et in CorneUana, principium ju« 
EiilimaeUbenatisappeUavit. Pu« 
labam itaque, sensum verborupt 
Livii effe, neminem canditatum 
el PoUia Papiriam legem ferra 
soUtum, hoc eft^ quando popu« 
lus per tabeUas occulta suffragia^ 
ut lege Fapiria cautttm fttcrat» 
daret» ad petitos honores pro« 
motttm .odio aUamm Iribaura» 
qttod sicuti ipsae omnes rogatio* 
pem Flaviam de animadverlendo 
inTusculanos antiquaffenl, sola 
PoUia cGnsuilTet, Tusculanorttm 
pttberes verberalos necari, con* 
juges Uberosqtte sttb corona le« 
ge beUi venire. At qttiim Livia* 
na dicta exactitts perlegiffem, dt« 
clionero illam Papiriam non ad ie- 
gem, sed ad tribnm reCerendam, 
manifefte d6prehendi,sensamqtte 
genuinum offe, Papiriam Iribum 
neminem fere poftea ex Pollia tri* 
bu candidatum ad honorespetito» 
promoveri paffam , eo quod me« 
nor effei immaaiffimac seattn» 



Digitized by 



Google 



8i4 



T, XI VII 



XXXYill. InseqoeQti atinoy Q. Fabio, L.FulTid 
consBlibils, A. Gorneliiis^ Arrina dictator et M. Fa« 
bias Ambnftas magifter equitam, metn graTioris in 
Samnio belli (oonduptai enim pretio a finitimis ju« 
ventos dicebatur) intentiore delectu babito , egre« 



tue • soU PoUU in TuiCttUnot 
•oos Utae« Tasculanos autem In 
tribtt Papirfa sttffragia tulilfo, 
probatCar.Sigonius exhoc loeo 
•olo t. de antiq. )ar.Ital.p. quod 
veritati consenianettm exiftiman. 
dum: si quidem -eos ci^es Roma» 
nos tkctosy et Ugiones ab Ttts. 
cttlo-dedaetas eonftat ex ipsomet 
Ijivio6, [a6fS.] iliiusqtte mos eft^ 
quum absolute profert, gentem 
aiiquam oivitate Romana dona- 
tam^ et suffragium quoqtte ob^ 
tinuiffe tandem intelligere ; sicu- 
ti e contra> si suffragandi jus u* 
na cum civitate non conceflum , 
id exprimere, utiS, [17,19.] ait, 
Aoerranis civitatem sine suffra* 

fio datam. Et rnrsus [c. 14, to.1 
ormianos etFundanos cives Ro- 
manos sine suffragio factos. et 
9, [43 9 a4.] Anagnmis civitatem 
tihe suffragii latione datam, quod 
pariter confirmari poteCb ex Va. 
ter. Max. dictis 9, 10. M. DONA* 
TUS. Nemo obscurttm Livii lo« 
cum melius illuftravit, quam 
Marc. Donatus. Pali. codd. vitiis 
obliti sunt, quoram pr. et tert^ 
mc' qu$mqHam ftrmt $x PoUia trtJ^ 
hu ganiidatum f§rmi daium^ Pafi* 
rism f$rr$ sctitum. Et ita ferd 
sec. Andreaeque editio, nisi quod 
pritts ferpii omittant. Ceterum 
Campanus: nsc qutmquam ftrmg 
0x Polti» tribu caudidatum : Pa» 
firiam mandatum f$rr$ soiitumi 
GEBH. V. Briffon. t. Form. p. 
i36. DUK. Quemadmodum Geb- 
bardus in Pall. duobus inventt, 
anihi quoaue ob vi«m fiiit in Leid« 
dttobus, Lovel. 1. 1. 3. 4> HarUf;' 
9. et Fragm. Hav. neque multum 
ilifferttnt Gaertn» «t uavorli. niti 



qnod eorum prior ^MfM^w pro 
qusmquam legat, pofterior /erifre 
omittat, et soiitam pro sotitum 
praeferat. uee qusmqUam ftrmt ex 
tfotia iribu caudidatum fsrms da^ 
ium uarium fsrrss sotium habet 
KlocK. nsequemquamfsrmtsxPot^ 
tia iribu sandidatum Fapiriam da» 
tum fsrrs sotiium Florent. £t iXsk 
orat in Heamii Oxon.N. nist qu€>d 
una voce transposita praeferat 
daium Papiriam 9 et Popitiam pro 
Papiriam in margine legaturf 
qttomodo fere in Valer. Max. suo 
tempore edi Sigonins monuit. 
usc qusmquam ferme sotitum erat 
in ejttsdem Heamii cod. B. reli- 
qnis omiins, quae etiam omitte* 
bantur in Portug. in qno tamen 
margini adscripta snnt. Ceterum 
ntram jam hoctemporeTuscula- 
ni itts Sttffraeii habttorinty qttem« 
admodttm Marc. Donatus cen* 
Sttit, incertttm ell. Primo enim 
non ttbique procedit, eos, quos. 
Livitts simpliciter Jtts eivitatis ao. 
eepiffe rerert , etiam iqs Sttffra- 
gii naetos fuiffe.Certe de Arpina.' 
tibus Trebttlanisque ait Livius lo, 
1, 9. Eodsm anno Arpinatibus TrS' 
butanisqus ^iviiat daia. At de Aar- 

Sinatibus poftea refert dl^Mf 7. 
}s Formianis Fundanisqus mumiei' 
pibus st Arpinaiibus 'C. Paterius 
Tappus iribunus ptwbis promutga' 
vit , nii iis suffragii tatio (nam 
aniea sins suffragio ttabtisram ci« 
vitaiem) esset* Idem etiam deTu* 
sculanis exiftimandum effe, eos 
nempe civitatem qttidem habuis« 
se, sed sine Sttffragio, indicare 
videtttr Feftus in v. Munieipitkm^ 
ttbi inter eos, qui participss fusm 
rmt ammium rentm Mmnnmsfua* 



Digitized by VjOOQ lC 



L I B E R ynL C A w. XXXVIIL 3i8 

gium exinrcttam adrersuii Samnitc^sdaKemuit. GaAre s 
in hoflJco incuriose ita posita^ tamquam pfrocul :^ 
abeflfet hoftis: quum auhito adrenere Sanuiitnim le^ 
giones tanta ferocia > ut T^lium lisque ad Aatio* 
nem Romanam infeirent. Nox jam adpetebats id 3 



g$ndum una €um Romamh eivibut^ 
praeterquam d$ suffragio fireudo 
mui magiftratu eafioudo, expVelTi 
etiam Tasculani namerantur. V. 
etiam Gl.Perizoi^. ad Valer;Mai. 
o, 10, 1. N6n diu pollea tamen 
Tttseulani jus suffragii et magi- 
AratuumRomae capiendorum ac 
eepiflTc debuerunt» st quidemTi. 
Coruncaniut tantum quadragSn- 
ta tribut antois poft hunc annum 
Romae consulatum gelTerit. Eum 
vero ex municipioTusculo oriun* 
dum fuilTe, docet.Cic. pro Planc. 

8. Adde, quae notat Jac. Perizpn. 
in Anim^dv. Hfft. c 5. p. 198» 

$.1. Q. Fahio"} RuUianum in. 
telligit, ex triumpbo Gapit. boc 
anno acto. SIG. Praenomen^o. 
mittitur inFlorent. Leid. i.Lov. 
3. 3.4« HarleJ. iltroque, et Gaertn. 
Verum M» Fahio praefert Hearnii 
Oxon. L. 1. M. vel C. Fabio, N. in 
jnargine. Sed, nibil mutandum 
tffc^ faftiTriumph.aSigoniolaa- 
dati probant. 

L. FuMo} FulYii cognomen 
Curvus exGapitolino ejus trfum- 

?bo. SIG. Pal. pr. Futiuo; sec. 
Uvio; ten.FuSirio.GEBU.Fai' 
vio errore librarii scriptum eft 
in Fragm, Hav. in similem cod. 
incidentes alii inde finxerunt Fta* 
vio r quod etiamnum praeter PaL 

9. prae(Vrunt HarleJ. a. Portug* 
Klocb. etHayerlc. Verum hicet- 
iam iidemfaai vulgatum tuentur. 
Ceterum inter duorum consulum 
nomina ¥Oculam $i interponic 
Haverk. V. ad 9, 17, i« 

Et M. Fabius Amhufius magiftfr 
gfuiium} Magifter tqaitum erat 



^mhuftusj RuWauus contul. jfni* 
huftum Ruttiani patruelem fuiiTe 
reor, M.AmbuftiFoniifi4itMax§^ 
mi filiam. SIG. Vemm ex il]6 . 
Fabiorum ftemmate ) ouod ipta 
Sigonius tupra dedit ad 4* 68^ ^* 
non Rullianum contulem et Am. 
bufium magiftrum eqnitum, ted 
eorum patret patruelet.fuiirete- 
quitur.Pighius in annal. adann. 
CDxxxi. p. 346. utrumque Marci 
fitium Numerii nepot$mv oeaYit\ 
tive eos fratret crediderrt , tive 
aVo eorum Numerib duot filios 
fuilTe putarity quorum quitqua 
-Marei praenomen habuerit, ex 
altero autem contulem, ex altero 
magifirum equitum natum, etita 
patrueles fuiflTe. Verum de eo 
nihil certi ftatui poteft. Vocula 
it deeft in Fragm. Hav. Paullo 
ante vero Sin J. Cormtius Voff. s. 
Stjf. Cornetius Leid. 1. etHarief. 
1. Si jf. Cornotius Gaertn. ^Sed 
quid addita vocula librarii indi« 
catte Yoluerint, non video. 

Condueim enim pniio a finiiimis 
jnvintus dieebaiur'} $i condusidVoff» 
s. etLoveI.3. Tum vox suvenius 
deficit in Gaertn. pro quo juv$n^ 
Jibus habet Leid. 1. Moz ditost» 
Plorent. Leid. 1. LoYel. i« et 
Fragm. Hav. V. ad 87, 619 7. 

$• s. In tioftico incurioss iia po^ 
siia^ tamquamprocut abejei tioftis} . 
Praepoffitionemiif non agnotcunt 
Leid. 3. etLovel. 1. Beinde abes^, 
set tioftisprocut LovcL ^.proeut ab^ 
efeni tioftes VolT. '%. etJLovel. 3. 

alc. V. ad 5) 5o, a* 

Vattum usquo ad ftaiionem i?e. 
imftrrMlb§ilum VoS» a. 



Digitized by 



Google 



8i6 



T. I.IVII 



<: proliibuit tatunflieiita adoriri. nec difllmulabant, oi> 

4 bi hiee poftero die facturos; Dictator , ubi propio* 

rem ^qie dimicatimirai Wdil^ ne mititttm rirtilti dam« 

no locu» effet» ignibus cfebris relictis, qni eonspe- 

ctum hofttqm iru0rarentur, sslentio legiones edumt: 

' nec tamen faUere propter propinquitatem caftro- 



hoYth 1. 3. Harl«$. a. Portug. 
Gaerta. Havevli. Fragm. Qav. et 
Heamii Oxoii. N. L. 2* ac B* 
£V^ith.] Alibi etiam haec voea. 
bula librarii commatarttnt. Ita 
apud Lucan» 4* ^^* 

— — #« • vttnris c$rnis veftisia 
vatti: 

pibi Mftum Thuan* satis antigniim 
$r€Uris heltia m,i, praefert. (*v. 
ad 22, 6o> a3.) Praeterea vocula 
«x^ff#ideiicitinHarlej.s. [Veith.] 
Paullo ante ii»fif subito adwsnerej 

£ro cum , Haverk. V. ad Epit. 
iv. 4B. circa fin. cum adveiuruiit 
jGaertn» 

$• 3. Nox jam adpetehat\ Male 
Pall. duo awarjehat* lo, ao. Etjam 
iux •dppeubat, c. %i. Eijam appe^ 
tebat tempus, c. 4a. JppMtens nox 
periculosa et suspecta omnia etiam 
victorihus faciebat. aS, a. C^mitio- 
r^m consutarium jam appetebat 
tempusi i7i 3o. '^fir wim Memeo* 
erum appetebat tempuf , quae cete» 
brari votebat praesentia sua, a8, 
lo. Cum comitiorum tempus appe^ 
ieret. V. 29, 10. initium. GEBH. 
mppurebea etiam VoflT. 2. Lovel. 3* 
4* et Fragm. Hav.> SedrecteGeb. 
hardus vulgatum proba^it. V. de 
hoc verbo mfra ad 10, 20, 9. So« 
lent autem haec verba confun^ 
dere Itbrarii. V. ad 3?, 32, j4< 
Sam nox a1iq,ordine eft in Har- 
lej. 2. Ncxium aetpetebat in Flor. 
Mor mfmimenta vel monumenta^ 
pro munimenta, Voff.-2. Leld. 1. 
Lovel. 3. 4. Ilade}. 2. et Portug. 
^epiu* scribas^haecvpcabulaia 



mmbranis antiqais confudilTef 
supra vidimus ad 4^ >o, 6. 

Nee dijimuiabant\ orta tuce^ 
poftero die facturos^ Deleo voeea 
poftero die. KLOGK. Baedem ta- 
men conftanter supersunt in om- 
nibus scriptis. Soii tantum Voff. 
2.'etLoveL3. legunt poftcrek die^ 
quod nec ipsum probo. V. sa« 
pra ad 1, 12, 1. Praeterea /4^#Jf« 
ftHm Florent. 

$.4« Ubi propi^rem spe dimicM' 
tionem vidit} propriorem spe Flo- 
rent. VolT. i. acLoveL 1. V. su- 
»ra ad4f 1796* propior speLoveh 
o* p*orem spe, id eft priorem^ 
Gaertn. V. ad 5» i5« 4« Idem et- 
iam codf- nisi^ pro ubi^ praefert. 
Mox mtti^i viriutum^ ]pTomitiium 
virtuti, Harlej. i. 

^ui conspectum koftium fruftra" 
rentur^ fruftarentur Leid. i.^ et 
multae vett. edd. Gommutantur 
etiam faaec verba apud Flor. 2 , 
a, 32. ubi V. qoae viri docti no- 
tarunt. 

Nec tamen fattere propter pro^ 
pinquitatem caftrorum potuit ] nec 
tamen fattere propinquitatem Leid» 
1. omilTa praepositione. Nihil 
lAutandum. fattere hic eft l|itere. 
V. ad 41» 2, 2. 

§• 5. Ita inftitii agmini^ »/, do» 
nec tucesceret, ptoetio ahftineret'} 
Vocula ita noA adpAret 5n For- 
tug. Dcin^e inficit agmini Leid. 
3. inftituti agmini Flot. inftituit 
0gmini Vofl.s..*9t Lov^. 3. s^nem^ 



Digitized by 



Google 



LIB E R Vm. € A r. XXXVIII. 817 

rom potiiit Eques extemplo insecatii^ ka inititilS 
agminii ut^ donec lucesceret^ proelio abstinerei, ^ 
ne pedeftres quidem copiae ante lucem caAris egre»* 
sae. Eques^ luce. demum ausua ineursare in lio^fi' 
ftem^ carpendo noyijfimos; premendoque iniqi«ia 
ad trahsitum locis^ agmen detinuit, interim pedea^ 



ni •cribarum errore. VJnfraad 
aB>46f iik Tum dQnee luaeret Por- 
tug. Haverk. etHcArnii Oxon. B. 
Sed iufescere, sive, ut^ibi unut 
meorum legebat, luciseiere^ etiam 
•upra in hac re utitur Liviut 4? 
28, 1. Et- JBm Incescebat ^ omnia' 
que sub 9culh erant, Praeterea 
iroeiio abjiinerent Hearnir Oxon. 
l^%. quo etiam ducitlectio Klocli. 
froelio abfiineretur. Haec enim 
lectionis varietas inde orta effe 
potuit, quod librarius pro abfti^ 
nerity id eft, abftinerent^ seriptum 
crediderit abftinereHj id ell> ab^* 
ftineretur. V. infra ad 38, 40, u 
(«ocutio autem tqu§s abftinerent 
Livio farojliaris eft, qui mites^ 
pedsSf tqpesj Ao^/xsimlliaqueplu. 
ra pro conlectivis babet V. ad 
35926,9. Ita codices praeferunt 
35, 11,7. Discinctus et inermis €* 
qutsj fraeterquam quod jacuta se* 
cum portant. et 37, 4i, ii. Equss 
insequendo tumuttum ac favorem^ 
equis cametisque et ipsis stmutcon* 
fternatis augebant. i^bi vulgopor. 
tat et adgebatnme editur. Ne- 
i{ue obftare debet, quod mox a* 
lia forma praeceiTeriit inftitit^ 
Ham, et id Livio familiare elTej 
antea probavimus ad 4, 16, 8. , 

Necpedeftres qufdem copiae] Vet. < 
lib. ne pedeftres quidem. Samni. 
tium autem copias intelligit. SIG. 
FraeterLovel.2. etHaverl[..om. 
aes fere, quihus utor^ codd* Si* 
gonio conseatiunt. V. ad 1» 
so^ 3. 

1« 6« . Sqmt iue§^ d$mmn\0usMS 



incursare in tioftm} Equts ausus tuca 
demum incursare transpositis voi^ 
cibus Florent. Deindc incursar^ 
hoftem omilTa praepositione Frag^ 
Hav. quomodo alibi Livium lo-* 
culum eOe, supra vidimus ad^6, 
36, 1« Hic tamen potior eft au^ 
ctoritas aliorum omnium, qui 
eamdem conHanter servant. Naa| 
ita etiam LiyiusLoqui solet. $, 70« 
4» In aversam incursaudo acien^ 
ancipiti terrort dijfipaffet ttoftes. $, 
36 , 7. Ducem Gattorunh ftroci^tf, 
in ipsa signa Etrusccrum incursanm 
tem f occidit. 6, 2^7 9* Quorum iu 
fittes incursatum erat. 25 , 35 r 8|* 
Nunc ab Urgo^ nunc iu tatera in- 
cursantes. 34,^i9t3* ttt^ursantes it^ 
ftationes eoruttt. 39^9,£i« Inagrum 
Fisanum , B^mpniensemque ita in* 
cutfsaverant* (^aa, ao» i^^a^y 
a5, 7-) 

Premetedoqut iuiquis ad transim 
tum.tocis c^gmen detinuitl premen^ 
do iniquisf sine copula quej Har« 
lej. Portug. et Haverli.^ Beind^ 
rttinuit idem Haverlt. Solent ▼eFf 
ba illa commutari. V. supra ad 
Epit. Liv.3. Sed vulgatum hic ve^ 
rius^ quod mor^ri, longiinmQ 
tenere notat. Liv« 27, 12, a. Ob* 
teftatu^ per titeras Marcettum , ut 
quam acerritno betto detiueret Jnanjy 
nibatem, 36, 89, 7.. Qui jam tertium 
ibi annum dubio detineretur betto* 
V. Broelibus. adTibulH 1. Eleg^ 
1 , 40.. et ad Propcr t. 3. Eleg. 1 » 4i «^ 
Addc Cel. Burm. ad CJuinctil. De« 
clam. 362. ubi etiam tff#iWr#, prp 
retinere^ viri docti reponendiani 
docaeront* . • _ * 



Digitized by 



Google 



St8 



T. LIVII 



ecpitem adtecotns; et totis jam copiis Samnis nr* 
7gaebat. Tom dictatory poftqaam sine magno in- 

eommodo pro{;redi non poterat, eam ipsnm, in 
' qno conftiterat^ locum caftris dimetari jnflit. id to* 

to, circwnfttso nndiqne eqnitatny nt rallnm p^e^ 



f • 7. Emm ifiumy im qu9 t»m/li* 
UrtH^ toeum eaftrit commuHiri jns» 
Sii\ Vetut lectio eft tocum cafirir 
dimrfari. GBLBN* Vet. lib. cem^ 
mumri jufsit, SIG. Getenins, ne- 
•eio an e libris, (quod cfedide- 
rtm) an ab ingenio , legere )a« 
bet iocum eaftris dimciari, Ad 
onod altudunt Pall. duo meliores 
focum caftris dimicari, GEBfl. com» 
muniri quidem Sigonins ex suo: 
•ed potiores apud mc, qnibus vit 
nec ingenio nec doctrina ▼nlga- 
ri Gefenius usus, eihibentes di" 
mriari: quam praesertim inve- 
arlffemus ipsi dimicari» 44^ [3696.] 
fmpsrai^ mssarentur frontsm ca* 
firorum, Ibidemque tc.S^, i.3 
> Poftquam mctata caftra impsdimsH» 
taqus cottocata antmadvsrtit, Gac- 
tar s. Gall. [ 19. ] Opsrs dimsuto 
saftra munirscoepsruuf, Otceros. 
de Nat; Deor. { 43. 1 jftqus ita di- 
metata signa sunt^ ut intaHtisde- 
scriptionibus divina sotsrtia appa' 
rsttt, J. FR. GBON. communirt es 
meis tantum servant suspectae fi- 
det codd. Hat^e), %, Portug. etHa- 
Verk. ut ctHeamiiOxon.L. 1. et 
B. dimicari\oK, «. Leid. 1. Lovel. 
L 3.4. Gaertn, Fragm. Hav. et Ol 
xon. C. dimittM Lovel, 1. a m. i. 
mstari lilock. dimstars Florent. 
dimetari VoflT. 1« Leid. s.Lovel. i. 
a m. 9. etHarlei.i. cotnmuniri ex 
margineacgloCTa natum videtur; 
cu)us loco dimetari verum eft. 
Infra 44« 7» ^- Sscundis caftris pei^m 
vsnit ad Dium ; mstariqus sub ip» 
id tempto jujfit, metari caftra pas- 
•Im apttd •criptore» obcurrit. 

Idvsro^ eircumfusoundiqueequim 
!«!«> su vsUtumpetarstur^ opmsqm 



inciperetj fieri n^nfoterai^ Sensa» 
eft: Dictator» ubi ultra progre- 
di se non sine sdmroo iitcommo- 
do pofle vidit, locum caflbris com* 
munirifuint: quum autem boftU 
um eqnitatuB circumfusus eflTet , 
ne id quidem fieri poterat, ut vaU 
htm poneretur, et opus inciperet. 
In quibusdam enim libris eft, pro 
pstsrstur^ ponsretur, SIG. Sigo- 
n\u% poHsretur, Id quod nobis oc* 
currit nusquam. Sed scribendum, 
ut vattus pstsretur: vel ut vattum 
pstsrsntt opusqus sncipsret, Ut li- 
gnatum irent, vallos caederent 
ac pararent, quemadmodum ali- 
bi foquitur. J. PB. GBON. Gon- 
jectura Gronovii non aliamratio* 
nem babere poteft, quam quod 

Jmtabat non Latine dici ftoc vat^ 
um pro Afc vattus: de quo ipse 
etiam dubitabam ad Flori 2» 18^ 
10. Nunc, nisi hic variant libri, 
sententiam muto. incipsrst^ pro 
inchoaretur) defendi poteft. Te« 
rent. Eun. 4, 4« 58. ^am tum in* 
ceperat turba iutsr eos, Gic. 5. in 
Verr. 8. Quumrosamvidtrst^ tum 
incipsre ver arbitrabatur, Liv. 9^ 
39, 5. Exspectantes , ut ab aduer» 
sariit ctamar et pugna inciperet, 
DUK. f>oif#re/ffr neque mihi inul- 
lo vel scripto, vel edito obviam 
fuit. Et certe vulgatum prohum 
eft. Liv. 3> 97, 4* f^icino mititi^ 
dum is arma pararets vattumque 
petsret^ cibaria coqusre jujfit, Sic 
juventus discurrit ad vattum psten- 
dum, Quid autem vatfus et vatlum 
diffetant, v.Groliov.3. Obs. i8. 
Fattus au^em memoratur etiam 
apud Ltv. 33» 5, 9. JUmanus teves 
$t bifurcos ptsrosqusy sttriumaut^ 
0»m ptttrimnm » qmattior rausonem 



Digitized by 



Google 



LIBERVIIL Ca». XXXVnL 



3i4 



fretur^ opusqu« ioiciperety fieri non poterat: Itaque^ 8 
vtbfi neque eundi^ neqiie manendi copiam effe ti'* v 
det^ inftruit adem, inpedimentis ex agmine remo* 
tis« iniWuunt contra et hoItes> et animis et Tiri« 
bfis pares. nuxerat id maxime animos^ quod, ign&^ a 



vafhs caidit, et apud auct. Epit. 
Liv. 57. Mititem triginta ditrum 
frumeHtum ad septinw vatlcs fsrt9 
vogsbat» Gonftanter tamea hoc 1o- 
co scripti et editi vattum petsri^ 
tur, quomodo etiam locutus eft 
Florus 2, 18. Fsrrspttnius vattum^ 
qui arma usseirsut* (* Gontra vat» 
/wjAuctorB. 4lex. c.a.) Siquid 
tamen mutandum^ pofterior Gro- 
novii emendatio magis placeret. 
Ita enira omnis mutatio tantum 
conftabit in notis compendiariae 
scripturae vel conf usis pstsrsi pro 
petsrety vel omiiTis incipsrst pro 
tnsiperst. Geterum opus quodiU' 
sipstet Voff. ft. Lovel.3. Harlei* S4 
Gaertn. et Fragm.Hav. Sed illac 
quoq^enotae, quibus quseXquod 
per compendiu;n scribuntur, Ba,e- 
pe in Muispermutantur. V. ad 1« 
41» 8. Deinde iroii>?frJ 0o##rai Lo« 
▼el. s. At a VoiT. s. tria haee vo» 
cabula exsulant. 

$• 8. Itaqui quum usque suudi , 
usqus mausndi copiam sffs v%dst\ 
Vetus lectio sincerior Jtaqusubi* 
GBLEN. Ita etiam omnes mei< 
neque scripturae differentiam cs 
OioniensibttS Hearnenotavit, nU 
si ex solo N. qui praefert Itaqus 
ut nequs, Sed saepe-w^etiiH com. 
mutari solent. Vide infra ad i^, 
i5, 1. Dcinde ir^rt^/i<f# Haverk. 
et Lovel.8. vidsteffe LoveL^. Mox 
inftituit aciem Florenl. et LoveL 
4* Sed inftruere in.hacresollem* 
ne verbum eft. V. ad%6o^3. et 
ad c. 8, 8. idque hic verum eSe 
inftruunt contra et tioftss^ ouud se- 
quitur^ satis probat. Solent au- 
tem vcrba inftitusrs et inftrusrs ft 
* libjrariis coafandL V. ad 4*4f4» 



Adde supra 5, 43« 9« 7» 3i, s. Mox 
voces aciem^ inpedimentis esf agmi» 
us.rsm0tis, inftruunt deficitint iQ 
LoveL 3. Sed exciderunt culpa 
librarii ob repetitum inftrusrs» V» 
ad 9^ 11, 11. sx acis^ pro sx «- 
gmius y habent cditi ante Aldum» 
Sed scripti Aldo sx a^tuins reftftu^ 
Cnti consentiunt» nisi qudd#Jta^ 
mins sit inFra§m.Uav« a uk i. 

Inftruuntur comtra st hsftss » of 
aeeimis st viribus pares"] Vetus le. 
ctio sinccrior inftrtamt contra* 
GELBN. Ita et omnes mei. V. iit- 
fk*» ad 394 ftftt 8. Praetcrea To s$ 

SrimolocodccftinLeidvi. secun" 
o autem in VolT. 1. Leid. a^ Lov; 
1. Portug. ct Haverh. V. supra 
«d a, 44) 3* 

$. Q. Attxsrat id maxims ani» 
«1105} Pal. sec. iitfir#rjiff#. Foitc le- 
gendum auxerantjd maximtonimL 
&EBH. Non unam ob cauflamGeb. 
hardi con}ectura dispIicet.Primo 
enim quum non tantum^Gebhardi 
reliqui , sed et omnes aliortim » 
Ht ct quos ego adhibui, codicet 
vnlgatum tueantur, toi huie Mfto^ 
cujus pefiimam iidem palTim ipsf 
traduxit, artius infaaCrere audar. 
et temerarium exiftimo. Deinde 
non aliis locis Livius t6 augsre 
fta3^ffriKo3f^ adhibuit, quamvis 
forte scriptores dentury qui eo 
modo usi fuerint. V. supra ad 3^ 
6, 3. neque in aliis verbia id fa- 
oere Livius veritus sit. V. ad i^ 
179 6. Denique augsrs animum vel 
c^rafor saepi us apwd noftmm ob. 
vium eft. Exempla v. apud Gro. 
nov. ad7,79 4. Adde, quae infra 
Mlanlor «d i»963,a* 



Digitized by 



Google 



8ta 



T. XI VII 



. ri loeo iaiqw, non bofti^ oeflum^ rAut fugientes 

10 ac territos terribiles ipsi ^eeiui fuerant*. Id aUquam- 

diu aei|iia?it pagnaniy jam psidem desueto.Samnite 

Glam<n*em B.omani exercitus pati. . At» kerculey illo 

die ab hora (tiei teitia ad octaram ita ancc^s dici- 

tur 



' Igfmri toco uUqw y «# « kofii y 
€offmtkl Si^oiiius malit gnarif attt 
i»«if igf^ari y hoc sensu ; auxerat 
Samnitium animos, quod non u 
gBAri se loco iniquo, non, ceffia- 
aeRomano hoftiy nuncRomauoa 
veiut territos ipst torribiles erant 

Secseeuti. Ferperam, meiadice* 
ihil mutandum } nec hoftis inteL 
ligitur Romanus, aed Samnit* Id^ 
ait , auperbos et plenos iiduclae 
Samditea fecerat, quod Romanis 
aupor tioote vasa coUigentibua 
profoctisqueab tergo iqftitera^ti 
^a^i-fugieatibus et territis ipsi 
terrentes. At Romani l^co ini* 
^quo deceJlerant boc regreflu» 
non celTetant hoHi Samniti| qui 
verae causae ignarus y tanquam 
ignaWa au« rerum de^eratione 
ad factum fttiiTety interpretabar 
tur, 7y £iS»,4*3 Sicubi toeo c$ffum^ 
si terga data kofti. J, FR. GRON. 
Ita quidem, ut Gronovius ait^ 
Sigonius conjecit in prima editio. 
|ie Seboliorttmk Sed poftea in rer 
petitis curis scholion illud plane 
omisitf eoqttt iconjecturam intemr 
peftiram ipse damnalTe videtur» 
Mox socmti fuirunt ) pro fueranty 
Portug. 

5. xo^^Ety korcids^ iiiodio} Ve* 
ttts lectio stncerior jit y htrcule* 
GELEN. Vet. lib. Et^ 4iorcule. 
SIG. £ty kercutcVoff, duo.Leid. 
dttOi Lovel. 1 . a. 3. 4* Harlej. dtto, 
Portog. Rlock. Gaertn. Haverh. 
Fragm. Hav. et Hearnii Oxon. L. 
3« R. et C. SaepittS h^e particulae 
in.Mllis comtttutaQtur. V. in(ra 
•d 36^359 7» Gelenii tam«n lectio» 



^oam servant Florent. (certe cx 
eo in excerptis nihil notatum vi« 
deo) et edd. ante Aldum, verior 
videtury ttt ita particttla j^t re. 
feratttr ad proxime praecedens 
jam pridem desueto Samuite ctamo* 
rem Romani exercitus pati, Vox die 
defieit in Lovel. 3. FauUo ante 
vero jam quidem desueto legit 
Rloclc. V. ad44»36, 9- Deinde 
ctamorem Romattum exercitus Por- 
tttg. am. 1. qui error nattts fuis- 
se videtur ex epitome scribendi 
Ro. exercitusn Aliud exemplum ^n- 
fra eft 9, 9, 5. Plttra v. ad 10, xo^ *• 

Jib hora dieitertia ad octavam 
ita aueeps dicifur ^ertamen ft*tiffe} 
Numquid ad faunc locum ezigeo^ 
da sunt ilia 10, 34« Ab horaquar^ 
ta diei • ad octavam ferme koram 
pugnatum. et 44, 37. Nocte proxi^ 
ma ab hora secuuda usqueadquar» 
tam Asrtim uoctis? An e€ baec di- 
cta credemus, ut 6, 1. Ab cendim 
ta urbe Roma ad eaptam eaudem 
fir^«mF JAG.GRON. Neque iUa 
loca ad hunc exigenda sunt, ne- 
que iiic ad illas quttm neque hic 
neque ibivquidquam sit» quod 
vcl sensum verborum implicet y 
vel Latine loquentium consuetu- 
dini adversetur. DUR. a^que ad 
octavam Lo vel. 4. Scd particulam 
usquoy qttam retiqui scripii et e. 
diti omnes nesciunt» ex giolTa in. 
terpretis adscitam pnto. Nam ad^ 
pro ttsqtte ad, eodem modo eft 
la primo et ttltimo Livii loco» a 
Gronovio hic landato. Et ita 3» 
32, 8. (luum adid spectator pugmof 
adftitiffotM c; aB».7. fygmattun^um 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Caf. XXXVIIL 



321 



— tur certamen stetifle^ ut neque clamor^ ut primo 
semel concursu efl; sublatus^ iteratus sit ; neque 81« 
gna promota loco , retrore ^ecepta ; neque recur* 
sum ab uUa" sit' parte. In 6uo quisque gradu pb- 1 1 
nixiy urguentes scutis> sine respiratione ac respe-^ 
ctu pugnabant. fremitus aequalis^ tenorque iSem 



sonsuh ad tuc$m e^. 4^9 SI9 1*, Coff- 
sut$s ad idttmpus iuffrovincias nou 
wxisrani, V. ad Epit. Liv. loti. 
Tum diciiur anceps c$rtanten Lov. 
a. Insttper /M//f# VolT. a. LoveL 3. 
etHearniiOxon.L. 1. Sed et hoc 
interpretis commentttm eft. (* 29) 
a, i5.) Gartitt8 7,4« Quumpugnam 
segnem utrimqus aequis ilirihus fia* 
re vidijfet, 

Ut neque ctamorj ut primo semet 
ccncursu efl sublatus , tteratus sitl 
nisi primo semel concursu eft suh' 
iatus Harle j. •%, ut prime semel con* 
€ursumeft^ suhtatus Voir.duo,Leid. 
duo,LoveL3.4« Harlej.i.Gaertn. 
Fragm.Hav. ct cdd. anteVasco- 
sanum« qui primus concursu eft 
suhtatus edidity consentientibus 
reliquis scfiptis, nisi quod rd eft 
detit inPortuf;. etHaverk. 

Retrove recepta^ neque reeursum 
ah ulta sit parte^ rectove recepta 
Ijovel.3. ititatove recepta Fragmi 
Hav. iteratove accepta rortug. Ha- 
verk. et Heamii Oxon. B. Tum ah 
iSta sit parte Leid. 9. V. infra ad 

f. 11. In suo quisqme graduy oh» 
mxi<i urgentes scutis^ sine respira» 
iiont ac respectu pugnahant) in suo 

fuisquis gradu Florent. VoflT. i. 
«^eid. i.LdveL 1. etGaertn. obnim 
Xfus urgentes Lovel. 1. Leid. 2. et 
Portug. a ro. s. obnoxius^ urgentes 
Portug. a m. 1. Haverli. Vo(f. 1. et 
Harlej. 9. ohnoxii urgentes Vofl*. 9. 
Leid. 1. Lovel. 3. 4* Harlej. 1. 
Gaertji. et Fragm. Hav. ^hnoxiis 
Li9.Tom.lF.P.lU 



urwentes Kloclt. V. aupra ad 6« i2,r 
^. Deinde sine respiratione^ sinereJ 
speetupugnahant VoiT. 2. nt mox boev 
cap. Procutab armatis sine praesi» 
dio, sin§ munimentoftare. 7, 9» 4 • Sieuf , 
carmim uttoj sine imitandorum carm 
minum actu» ubi alia vide. Aliia 
tamen adversantibus lini buic co« 
dici credere admodum ancepspu- 
to. Voces ac respectu desunt in 
Lovel. 9. Sed sine respectu pugnesm 
r#, ut sine nspectu fugere 39, 19,- 
7. Rex primo sjfuse ae sino rsspom 
€tu fugit. 

Tonorque idem puguao in defati* 
gationem ultimam aut nociem spo* 
ciabat} Forte adnoctem spectaham 
tur, J. FB. GBON. tonorque Fort.. 
/erifor^Nf Leid.9. tremorqueLoyeU 
9. De voce tenor supra v. ad 4» 
3799. Tum fatigationem ultiwaue. 
Vou. 9. indefatigationem uttimam^ 
inperite divists vocibus, Leid. i» 
Lovel. 9. 3. et Fragm. Hav. indefu- 
gaiionem ultimam Harlej. 2. Port. 
etHaver]i.Deindeaiy#iitff#w Neap* 
Latinii. Denique jpf^/ii^iiif/L^v* 
9. Harlej. 9. Portug. Haverk. 
^ragm. Hav. et Hearnfi Oxon.N. 
L.2.B. acG. ut duobtts singula- 
ribus fremitus tenorque addatur 
verbum plurale; dequo v. ad 1, 
3i, 7. Sed et alterum, uteisvpr^ 
bum aingulare jungatur, Livio 
noQ insoli(um eft. V. ad 37, 99> 
6. Eam autem lectionem quum 
tueantur certiores codd. illi et« 
iam controvcrsiam^ non moveo. 
insptctahat Leid. 9. Sed p/imft 
sjllaba nata eft ex vocis praece- 
demis litera fiAali. V. ad &> 93» 
X 



Digitized by VjOOQ lC 



3123 



T. I/IVII 



pugnae ia defatig^tionem uUimam aut noctem spe- 

i2Ctabat. Jam viris vircs, jam ferro sua yis, jam 

consilia du^jJius deerant: quum subito Samnitium 

equites, quum, turma una.longius proTCcta, acce- 

pilTent, inpedimenta Romanprum procul ab armatis 

siae p^aesidio , sine munimento ftare , * ariditate 

]i3praedae inpetum faciunt. Quod ubi dictatorl tre- 

pidus rtunciu^ adtulitj Sine moJoy inquit, sese prae* 

da praepediant. alii deinde super alios , diripi pas- 

lA aim ferrique fortunas militum, vociferabantur. Tum 



6; sj^ahtii^ fti ve sfirahat , Lovcl. 
4, V. ad34«37,3^ 
I 5. n. Sam ftrro sua vis , jam 
consitia ducibus lieeraMi} Vox sua 
deficit in Loveh^. Deindc jam 
dueibus cMsilia cdd. aotc Frobc- 
nianain anni 1^35. quasi bunc or. 
dtnem vcrborum servarc dcberet 
Livikis y quod praecefferat eodem 
modo viris vins^ /trro vis. At 
Fnobenio mutanti favcnt omncs 
acripti. ^ 

Turma uaa tongius provecta'] tur- 
ha una Votf. i. V. infra ad «5, 16, 
i5. Tum loHgius frofecta Gaertn. 
et edd. Frobenii aiini i535. cam- 

2UC sccutae aliae osque ad Mo. 
ium , qui recte iterum provecta 
rcftitutt. pc verbo provehi hpc 
tensu snpra vidimus ad bujus lib. 
c. 7,7. Solcnt autem saepc haec 
Tocabula commutart.' V. ad ai , 
a;4. provecta effietliArle). 2. etHa- 
verli. Paullo anle to subito non 
^paret in Harl^). 1'. 

$. i3. Sine modo^ inquii ^ sese 
praeda praepediani} Vocem modo 
non agnoscit Hearnii Oxon. B. 
I]|cinde ut se praeda praepediant 
non modo idem codcXf scd et 
Harlej. 9. Portug. ct Haverli. ejgle 
praedamy praepediani yoff,:i*Lcid, 
i«.Loyel. 9. ctHarlej. 1. se praeda 
praepediant cdd. aate Frobenia-, 



nam anni i535. ejftj praedapras^ 
pedianihoycl, 3. et Gaertn. V. ad 
4O9 96, 5. sine modo , inquiiy prae» 
da eos praepediat Lovcl. 4- 

Diripi pajfim ferrique fortunas 
mititum vociferabaniur} Vox pas» 
sim cxsulat a Lovcl.4* diripi pas" 
sim agiqtie praefert Klock. Utra- 
quc yerhdiferre et agere in dire- 
ptioAJibus usitata sunt y ac saepe 
conjunguntur. V, infra ad 33) i3» 
10. £(t tamen in illis ditferentid. 
aguntur enim pccora, nfancipia, 
captiyi;/?r»if/»rrc1iqua. V. Cor- 
tium ad Sall. Jugurth. 9Q>8. ^uuin 
autcm milites in cadris dcgentes 
vix habeant, quae agi^ scd quae- 
dam, quae/#rrf pouunt,^ vulga- 
tum, quod in scriptis aliis ut et 
editis conitantcrsupercft, vcrius 
clTe patet. Deinde fortuHasqut. 
militum Leid. 1. Gacrtncr. ct 
Fragm. Hav. Tum vociferontur - 
Portug. Gaertn. Haverk. et apud 
Hearnium Oxon. B. vociffrabani 
Lovel.4. Eadem iorma, vociferart 
pro vociferuri in Mdis supra erat 
7,19,14» infra 10,98^19. etc»35» 
i3. Exiftlmo.tatnen, librarium 
hoc loco pcrperam neglcxiire no- 
tam literae t suprascriptam, qua 
terminatio pafllvi ur indicata 
. fuit. V. infra ^d 10,10,1. Ratip 
cH non n^do, quia alii omnet 
cpdd. verbum hoc forma pain-* 



Digitized by 



Google 



LIBER Vm. Cav. tKSXSi. . 325 



Tidit, tam adpeUare, tum adhortari milites^ tribu- 
B08 principesque ordinum nominatim ad iterandam 
aecumpugnam rocare. Novato clamore, signa in-5 
fenmtur: et^ quidquid prbgrediebantur^ magis ma« 
gisque turl)atos hoffies cernebant'. Equeis ipse jam 
primis erat in conspectu; et Oomelius^ respiciens6 
ad manipulos militum^ quod manu^ qiuod voce 
poterat^ monftrabat^ TexiHa se suonim parmasque 
cemere equitum. Quod ubi auditiim simulque Ti«7 



noT. cul ordinem ▼erboram in- 
mtttanti faycnt scripti mei. 

R$5f$ctaHtts tko/fium antisigH»" 
fiox} rts peftntes Fragm. Hay. r#- 
if tfrljiffi Haverlc. Praeterea antt' 
signarios Leid. a. Lovel. a. 3. 4* 
Gaertn. etFra^^m. Hav. V. supra 
ad 4* 47i <• ^ox sign^ deficit in 
Gaertn. niorirs autem proadkor^ 
iari eft in Leid. 2. 



$.6. Eiqnoeumquiprogrtdiihan^ 
iurj magis magisqus turbatos ko» 
fits ctrneba^t^ Elegantior vetufta 
lectio tt quicqnid progrtditbantur, 
GELEN. Dictum» ut Propertio 
s. Eleg. 33>37. 

Jioc utinam spatitrt toco^ quod» 
cumqug vagabis, 

Cuftoditqne lianc lectionem sola 
Campant editio. Pall. duo inquo' 
cumqucprogrtditbantur.sec. tt qua^ 
tunquc progrtditbantur. Andreae 
<^ero recQnsio tt quocunque ingrt» 
drtbantur. GEBII. et quocumqut 
progrtdiebantur VofT. a. Harlej. a. 
rragm. Hav. et Hearnii Oxon. N. 
L. 1. ac G. Similiter etiam edi- 
d»t Aldus et rcliqui reccntiores 
usquC adGeleniura. tt quncumqut 
ingreditbantur edd. vctuHifrimae 
U9que ad Aldnm. in quocumqut pro» 
grtdiebantur Lov, 3. tt quicumque 
progrtditbantur Gaertn. tVdtb.] 



it qnocumqutgraditbanturVorXvig. 
Haverlc. et Hearnii cod. 6. Reh. 
qui cum Gelenio tt quidquid pro» 
grtditbantur 'y quod eo modo di- 
ctum eft, ut supra 7, 32, 6. ((uidm 
quid ab urbe tongius proftrrtnt ar^ 
ma. ubi v. Gronov. Praeterea 
magis exsulat ab Fragm. Hav* 
magisqut ab H<|rle). 9. [Veith.] 
Male. SimiliterenimLiv. eodem 
loco : JUagis magisqut in inbtttts 
gtntts tos prodire. Teront. Eun. 3» 
3> 1. 

Proficto quamto magis magisqm 
cogito, 

V. Mnret. 6. Var. lcct. i4. Bo. 
jium ad Gic. 16. ad Att. Ep. 3. 
et Graev. ad Gic. de Senect. 4* 
Mot primus^ pro primis^ Voff. a. 
Leid. <i. Lovel. a. 3. 4* HarleJ. a« 
Florent. Port. Gaertn. Haverli. 
Fragm. Hav. et ed. Mediol. an- 
ni i5o5. quam ABcensius annia 
i5i3. et i5i6» perpcram seculu^ 
eft. In sequeotibus etiam prae« 
positio in npn adparet in Gaertn. 

§. 6. P^txitta st suorum parrn^' 
quf ctrntre tquitum} ut tx ilta s& 
suorum Leid. 1. et Lovel. 4« «'^ 
vtxitta sui suorumque rtsfiict^ont 
tquitutn Lovel. a. vtxitta st suoruut 
iquUum parmasqut cerntrtXieiA. 3« 
vtxitta st suorumqut parmasqut 
cernsret tf^ttf#^'.B[arlcJ."«. ftrno^ 
ftt et^a(tal praefcrt Lovel. 4. 



Digitized by 



Google 



326 



T. LIVII 



8um eft, adeo repente laboris, per diem pene to- 
tum tolerati, Vulnerumque obliti sunt, ut haud se- 
quam $i tum integri e caftris signum pugnae 



cus 



8 accepiftent , concitarerint se in hoftem.^ nec ultra 
Samnis tolerare terrorem equitum^ peditumquo 
vim potuit: partim in medio caesi^ partim in fa« 

9gam dimpati sunt. Fedes reftanfes ac circumyen« 
tbs cecidit: ab equite fugientium ftrages eft facta; 



$. 7. Lah^ris p$r di$m pitt* io^ 
$um iohrati] Palf. pr. et tert. /a. 
horis j quem vtr diem peno iotum 
iuUrant. GEBH. Ita etVoir.2. et 




Lovel. 2. et4- tuterat Leid. 1. ct 
Harlef. 2. Praeterea diem iotum 
pene idem Lovel. 4. diem pene to- 
iam Haverk. Sed t. infra ad 27, 
s3, 1., Paullo ante auditum simut 
visumque eft Leid. i. Lov.4« Har- 
lef. I. Klock^ et Fragm. Hav. 
auditur simuJ visumque eft Har- 
lej. «. ' 

CoMcitaveriui se in kofteml Pro» 
no^men se malc omittitur in Lo- 
vel. 4- Supra 7 , 33 , 14. Accen^ 
si ira concitani se in hofttm. In 
verbis praecedentibus integri ca^ 
ftris , pro e caftris^ Haverk. # cd- 
ftris integri Lovel. 4* 

$. 8. Partim in medio caesi^ 
partim in fugam dissipati sunt\ 
Pal. sec. partim fuga dissipati. 
Vetuftifljmde editiones binae in 
fuga. GEBH. partim fuga dissi^ 
pati Portug. cit Haverk. partem 
in fuga dissipati Gaertn. et prae- 
ter edd. ^ Gebbardo memoratas 
etiam reliquae omnes ante Fro- 
beniura, qui demum anno i535. 
recte in fugam subftituit. Infra 
10, 14, 21. quia passim in fu- 
gam dissipati SuHi^ Qextrv^m vcr*. 



bum suni non eziUt in Lovel. 9. 
et Portug. 

5. 9. Pedeftres reftanies ac r/r- 
eumventos caeduni: ah equia etc.] 
Scriptura vetus habet Pedes r#- 
ftantes ac circumventos cectdii , ab 
equite etc. GELEN. Vix credo 
to ac eCTe Livii, qui scripserat* 
Pedes reftantes circumvenios coeU 
dit, V. quae dicemus ad 10, 35,- 
9. 99 [2,7.] S^^cei inter eos saiis 
pt^tens ctatfsus in medio campus 
kerhidus aquosusque* J. FR.GnO- 
NOV. Omnes quidem codd. cecU 
dit exhibent , nisi quod verbum 
hoc destt in uno Lovel. 4* ^^"* 
autem veram scripturam \ eflfe » 
etiam ex alio errore in Leid. 2. 
et Harlef. 1. commilTo patet, quo« 
rum librarii verba sequentia» 
ah equite fugientium ftrages eft 
facta: inier quos et ipse imperator 
eecidii^ .omiserunt : quod factum 
eft ob similitudinem vocis cecl- 
dit, Si enim caeduni scriptuni 
fuifTet, ita non aberraflfent. ISi^ 
hilominus iVif^r#j scrvant, aua- 
9i conspirattone facta, VolT. ouo» 
Leid. duo, Lovel. 1. a. 3. 4« Har- 
lef. 1. Portug. Gaertn. Klock. 
Haverk. et Fragm. Hav. Pedesres 
Florent. Sed recte Pedos Gele- 
niui probavit^ quod, niai ex- 
cerpta faltunt, fuit in solis Har- 
lcf. 2. ct Gaertn. Ceterum , si 
libri fuberent, .cum Gronovio 
voculam §c ejiciendam cense- 



Digitized by 



Google 



1 1 B E R VIII. C A i. XXXIX. 



323 



magiftro eqQitiim adcitO; FidestUj inipiky M. Fahif 
ab boftium equke vmiffam pugnant? haei^eHtihpediH in^ 
pedimentis noftris. j^dgrederi ,ifuod inte9 pYaedandum \S 
omni multitudini evenit, diffipaios: faros e^is insiden^ 
tes, rarosy quilmsferrum in manu sit, ini^eniefrequos-' 
qui dum praeda onerant, caedeinermes,' truMtamque • . 
illis praedam redde. Mihi legiones peditUmque'pugna ^S 
curae erunt: penes te equeftre sit decus. - - ' •: - 

XXXIX. Equitum acies, qualis qttW (^IFb* in-'^ 
l^ructillima poteft, inrecta iu dijQjpatos jnpe^^i^op*^ 



^a praeferant, verum etiain quia 
Livius verba deponentlatUtGram-^ 
matici vocant , numquam forma 
»cttva usurpare solitus fuit. V. 
quae supra notavi ad i, 17, 2. et 
7, 36, 10. 

5, 14. Fidts tu , inquitf M. Fa^. 
hi y ab hojlium equiu omiffam pu^ 
gnam^ Fidts, inquitj omiflTo pra« 
nomine #M, Lovel. 2. et Havorlu 
Verum id insimili locatione f^U 
desnt ^nLivfus addere solet. Ex^ 
empla supra v. ad 1, 39, 3. Dci^l 
de Magifttr Fahi Voff. 2, et Loyel, 
3. Marcelte Fabi Gaertn. Adeo et- 
iam^ in vulgatiiTimjs et qualibet 
pagina bbviis errare soliti sunt 
scribae. ' Tum ab hdftiitm equita* 
/irLeid. 2. etLovel. i. quod ex \n* 
terpretis expositionc jn contex* 
tum inrepsit, quum forte in mar» 
gine adndtatum fuilTct, tques hic 
pro equitatu usurpari^ quomo- 
do saepc cam vpccm sumi , su» 
pra dictum ed ad 2^ 20, 1 2. PauU 
io ante' Tun^ magiftro equitum 
Leid. 1. V. ad 2, 12, i5. 

Haetent inpediH inpfdimentis «0- 
flris. j^dgrederej-^ittique inpedit&s 
tnpedimentis noftris adgredere Har- 
Ic]. 2. et apud Heartoium Oxon. L. 
2i rVeith.] haerent. Inpeditos /n- 
pedienektis^noftris adgrhdere Gaert» 
aer. kaereut' inptiiti iHpedimtHtis 



noftris. Jdgredete V/ HearriniiO- 
xon.G. Infra \0^^,\i, ObjacinJ 
te sarcinarum cumuto haesere inpe* 
diti. 38, 49f 10. ffaerentem ad ikm 
pedimenta noftra exercituin hdrba* 
toruni circumvene)runt, 

$. i5. (Inod inter praedandum 
omni muttitudini evenit'} quod in-m 
ifrpretandum Leid. 1. H1ocl(. et 
Haverl(« Mdx prorarojpriorllo* 
cora^oibabentHar1ej.2l ctGaert» 
ner. Ita etiam pcccabatur supra 
boclib. c.i3,9.Pofi:eriori Vcrolo* 
co eadem vox exsulabat abHarl.2^ 

Equosque dum praeda onerat^'^ 
et quosque dum praeda aner^nt FIoi^ 
rent. Voff. 1. Leid* 1. et Fragmf 
Yl^v^.quosque dum ^praeda ^^erat 
Portug, QiHay^rk, et qnQsque dum 
praeda onerat Voff. z* Lovel. 2. 3« 
Hariej. 2. et quos dum praeda ona^ 
rat Gaertn. et quosque dum prae^^, 
da 0Mfr«if/Leid^2. etquosquey dum 
praeda onerautur^ caede inermes Lot 
vel.4. \ 

{• i6. Mihi legioHes peditumqm 
pugna eurae erunt^ peditumqua pu* 
gna mihi curae erit LoveL 4, qua* 
•ai singularis requireretur, quod 
proximum nomen eo oasu.pona^ 
tur; quum tamcn Livius saep^ 
verbum aA remotius rotulerit» 
V. infraad 37>6, 3« ' 

* f • s* ^taUs fttaa iffe>4nftru^k% 

X % 



Digitized by 



Google 



324 



T. iilVlI 



2 que hoftes 9 caede onmia replet. iater sarcinas 
omiOas repente, objacentes pedibus fttgientium coii<» 
fternatorumque equoirum^ neque pugnae, neque fa« 

3gae satis potentes^ caeduntur. Tum^ deleto prope 
equitatu hoIUumy M. Fabius, circumiductis pauUu* 

41um alia, ab tergopedeftrem aciem adoritur. cla« 

; mor inde noTus accidens et Samnitium terruit ani« 

mos; et dictator^ ubi respectantes hoftium ante- 

I signanQS y .turbataque signa , et fluctuantem aciem 



sima potijl ^ invecta} quatis gua^ 
sjfit inveetaj ceteris omims, sed 
Bine tensuy Lovel. 3. Mox repUta^ 
pro repht^ Fragm. Hav. et Lov. s. 

S* 3* Inter sarcinas tmiffas r#* 
pente objacentes pedibus'} Vocem 
cmissas inluftrat Gel. Burm. ad 
phaedr. I. Fab. iS» lo. adjacentes 
autem legunt Harle j. 2. Portug. et 
Fragm. Hav. solito scribarum la» 
psti. V.8upraad2,66,4*io,36f i3« 
Ohjacente sarcinaram cumnto Itaese» 
re inpediti, In verbis sequentibus 
caeduHt^ ^pro.caedMmtur^ Haverk. 
V. ad lOy 10, 1. 

f . 3. Circumductis pauttum atis 
uh tergo pedeftrem aciem adoritur} 
Pall. tres rectius pauttutum* 
GEBH. Lipstus 9. de Miltt. Bomi 
Dial. 7. scribit, se non negare, 
«/tfwcommune (equitibusBoma- 
nis et socionim) nomen eSe ; sed 
apud veteres perraro de Boma- 
nis dici : et tmum adfert locum 
ex Livii 2^<, i, ii. ubi ata de his 
dicatur. Verum eft, plerumqu^ 
de equitibus sociorura apud ve- 
teres dici. Tamen rursus Liv. 9» 
49> 1 1 . luvecta subito ah tatare Ro^ 
euana equstum ata. Et faoc loco 
atas deBomanis accipit ipse Li- 
psius 4. de Milit. Bom. Dial. 
6. quos hio designari ) liquet ez 
fine capitis superioris. DUK. 
paMukm €liam praeferont aoa 



tantum edd. Parm. Ald. eamque 
secutae aliae usque ad Gruteria- 
aas y Gronovianae deinde et re« 
centiirimae reliquae« sed etiam^ 
plerique scripti» exceptis tantum 
Florent. Fragm. Hav. et forta 
Klock. undo nihil.notatur, qai 
pautum ofientant. Alibi saepehaa 
voces commutarunt librani. V* 
infra ad 36» 998. Q^um tamen 
t^erisimiliusvideatur, scribasge. 
minationem literarum neglexiffe» 
auam eas perperanl iteralTe; a 
Gebhardo probatam et a Grono» 
▼io in contextum receptam lectio* ' 
nem servavi. Tota illa vox de- 
ficit inHeamiiL.9. Fraetereatf<^ 
tiis pro a/fVLeid. i.XiOvel. 9. 3. 4« 
a m. 1. Harlej. 1. Portug. Gaertn* 
Haverlc. et Fragm. Hav. Tum a 
tergo Gaertn. et editi ante Aldum* 
Paullo ante exercitu tioftiumj pro 
eqttitatu^ Portug. et Haverl. Ito» 
ftium vero deficit inGaert^* 

j. 4« Ctamorindenoyusaecsdens} 
Imo aecidens, Hoc eirratum et a- 
liis locis aliquoti^s obcurrit. GE- 
LEN. Becte ita emendatGelenf- 
us : neque aliter eft in Mftis, ai- 
si quod sollemni scribammpee- 
cato accedens sit in VolT. 9. Port. 
Gaertn. etHeamii Oxon. N. aeB. 
De hoc errore infra v. ad 91, 10» 
19. Praeterea Inde ctamor uovus 
liovel. 9. la verbis sequentibus 
0mfm9stirrui$ edd.. ante Jac. Gro» 



Digitized by 



Google 



L I B E R VIII. Ca p. XXXlt. 



8^9 



ut censuerunt^ miin^ et corpus Brutuli exanime: 
ipse morte yoluntaria ignominiae se ac supplicio 
subtraxit. Flacuit cum corpore bona quo^e ejus i5 
dedi. nihil tamen earum rerum, praeter captiros , 
ac si qua cognita ex praeda sunt, acceptum eA: 
ceterarum rerum irrita iuit deditio. dictator ex 
senatusconsulto triumphayit. Hoc bellum a con* i6 
enlibus bellatum^ quidam auctores sunt> eo3- 
que de Samnitibus triumphalTe: Fabium etiam in^ . 



c^tuum similitudinem frequens 
efi. V. ad aa, fl8, lo. Hinc fa» 
ctum steuH^um jussa nftitu$r$n» 
$ur tn Lovel. 3. 

§• 14. Fteiaies Romam\ ui e$fu 
su0ruMt\ mijfi^ ei corpus BruiuH 
oxanimel Ficiahs Romani Harlcj. 
9. et Haverli. Tum ui ansuerani 
Fortiig. et Haverli. Fecites Ro^ 
mam ciHsnerum dedendum corpus 
Lovel. 3. mijfi dedendum eorpus 
Harle}. a. CVcith.} Mox ipse e- 
nim morte^ addita media voce^ 
Love1.4* Sed alibi saepe similes 
particulae fulciendae orationi Li- 
Tianae \ librariis insertae sunt* 
V. infra ad 10, 39, 4* 

$. i5. Nikil iamen earum rerum^ 
praeier enptivos^ as si qun cogni' 
sa ex prtteda sunt^ acceptum eft} 
mc hoe tamen earum rerum VoflT. 

, s. etLovel.3. ilinc et si qua co* 
gniia Portug. et Haverk.cum edd. 

, quae Frobeniana anni i535. anti- 
quiores sunt. Tum sunt dcficit in 
Fortug. Haverl. et Fragm. Hav. 
Deinde exceptum eft Portug. a ro. 
1. accepiavere Lovel. 4« accepta^ 
exsulante voce eft , VoIT. 2. Lov. 
a. 3. Gaertn.Fragm. Hav. ct edd. 
Rom. anni 147«. aoParm. Paul- 
lo ante voees Ptacuit cum corpore 
hona quoque ejus dedi npn adpa^ 
Tjent in Haverk. hona ejus quoaue 
iedi alio ordine praeferunt ead» 
ante eamdem Frobeaianam. 



Sed ceterarum rerum irriia fuii 
deditio} sed redundat. GEL^Bf. 
Id ell, non acceptae res caetcrac, 
quae dedcbantur^ nec ex eo pa:^ 
conscquuta cft. SIG. 111 ud sed su* 
perefi; in VoflT. a. Lovel. a. 3. Har- 
Jcj. a. Gaertn. Portug. HaverJt. 
Fragm.Hav. ct Hcarnii Oxonien- 
8ibu9, quod optimi recte igno* 
r)Eint. V. supra ad69 33,8. Instt* 
per ceierum rerum Haverk. . 

Ex senatusconsutto triumphavit} 
ex senatusconsuttuForUig. Sed v. 
quae ante notata sunt ad 5, i3>5. 
Voces ex senatusconsutto non ad« 
parent in VolT. a. Lcid. utroque f 
Lovel. i.a. 3. 4* Harlej.i. Gaertn* 
etFragro.Hav. 

$. 16. IIoc Mtum a consutibus 
hettatumy quidam auctores sunt} 
Inter caeteros sunt Gapitolini 
scriptorcs, qui Q. Fabiumt ^. 
Futvium^ hujus anni consules^ de 
Saronitibus-triumpbafle, non di^ 
staiorem A^ Cornetium^ tradunt. 
$IG. ffoc hettoaconsutibus betta^ 
ium edd. antcAldum. ab consuti^ 
hus Portug. et Haverlt. Insuper 
debettatum Lovel. 4* Portug. ct 
HearniiOxon.B. V. infra ad£- 
pit. Liv. 37^ 

Fa hium etiam in Aputiam proces^ 
sijfe} Hinc apud eum, qui scri. 
pait 4e virif lUttftribud C Aurig* 



Digitized by 



Google 



33o 



T. LIVII 



, Apuliam proceffiire > atqi^e iitde magnas praedas 

egiiTe. 
s XL. Nec discrepaty quin dictator eo anno A. 
% Xjornelius fuerit. id ambigitur^ belline gerendi caus- 

sa creatus sit} an ut elTet^ qui ludis Romanis^ quia 



Vict.32.] gcriptum eft, Q. Fa- 
bium consulem primum de Apu- 
lis ^tXucerinis triumphalTe. Quod 
iclem exftat etiam in Gapito]ino 
triumpbo. SIG. Fabimm et tocum 
ifi Jputiam LoveL 3. Fabium in A- 
putiam tttam Haverk. Fabium i» 
j^putta etiamFortu^, Deinde pro- 
ctjfe Voff. 1. a m. i. prauejftjfi 
Portug. pirtransissi Leid. 2. et 
LoveL 1. 

$. 1. Nee discrepaHi, qutH di- 
€iator eo auHO A, Vornetius fueritl 
Pro Nec discrepaHt manuscripta 
exemplaria babent N$c discrepaty 
et quidem paulo Latinius. GE- 
LEN. Ita etiam non tantum om- 
nes codd. mei, verum etiam edd. 
Bom. anni 1472* ac Parm. Supra 
39 31)8. ^uum de tegibus coHviHu 
irety de tatore taHtum discreparet. 
ubi recte ita legendum Rhenanus 
monuit. V. quae ad eum locum 
notavf. Prdeterea M. Coruetius 
Voff. 2. LoveL3.4. Har]e)\ 2. et 
Fragm. Hav. a m. 1.^. ^. Come- 
iius , utraque lectione simul ex- 
iiibita, Voff. 1. Leid. 1. Lovel. i. 
a m. 1. etLoveL 2. Vulgatum.ve- 
rius eft } nanv KopvtfKios Avkot 
etiam vocaturZbnarae^. Ann. 24* 

$.2. ^uia L. Ftautius praetor 
gravi morbo inpticitus erdt ] Repo. 
nenda vox ex omhibus Mftis codd. 
atque cditionibus gratn morbofor^ 
te tmpticitus erat. GEBH. Vocem 
illam forte prima omiserat ed. 
Francof. anni 1578. indeque om» 
nes usque a4 Qronovium,.qui 
eamdem iteruni reftiturt. fit re- 
^te. Eft enim in omnibus etiank 
nieit eodd* deteniiii quodlk 



Ptautius Fragm.Hav. V. ad 38, 
36, 4* Ultima vox erai deficit in 
Leid. 2. et LoveL 1. Insuper in 
verbis proxirae praecedentibus 
ut ejfet atiquis, qui tudis praefert 
Portug. in margine. At insertum 
illud dtiquis^ quod in nuUo alio 
codice obviam fuit, sine dubio 
librarii vel interpretis eft emble- 
ma. SuHt qui^ erant quij fuernnt 
qui^ et similia Livio noftro aliis« 
que frequentilFima sunt.. V. ex- 
empla^ quamvisalteriusrei pro- 
bandae caulTa, congefta ad Livii 
42, 66;9. 

SigHtem fMtiendis quadrigis da^ 
ret"} Inter caeteras causas dicta- 
toris creandi haee etiam fuit, la- 
dorumRomanorum causa, quod 
eft, ut signum mittendis quadri* 
gis daret. Signum autem dedis- 
se dictatorem et praetorem, hic 
I0CU8 docet, consulem ^^ [ i» 6*1 
SIG. Adiri poffunt Coliimna ad 
Ennium p.22. Torrentius ad Suet. 
Ner. 22. Rubenius 1. Elect. 3o. 
Panvinius de ladisCircens. i, i4* 
et Bulengeriis de Circo c. 16. DUR. 

§• 3. FuHctusque eo Hand saue 
memorandi imperii miHifterio'] Le- 
gcrem magifterio. V. interpretes 
Suetonii. T. FABER. Videtur in- 
telligere illa, quae vrri docti no- 
tarunt ad Suet. Aug. 2. unde et- 
iam patet, iibrarios voces mini' 
fterium et magifterium commuta- 
re solitos fUiffe. Atnihilhic mu- 
to. Miniflerium enim hoc loco notat 
publicam curationem, sive itlam 
pperam, quam magiftratus reipu- 
^licae edunt. Supra 4)8,6. Jtfa* 
gis ntcfffdriam , quam sptciosi mh 



Digitizedby 



Google 



LIBER^VIIL Cap. XXXIX. 



327 



inter quos et ipse imperator cecidit..* Hoc^demuAi 10 
proelium Samnitium res ita infregit^ ut omiiibus 
conciliis fremerent, mnime id quidem mirum ejjif 
si inpio Mlo, et contra foedus suscepto, infeJHoribus 
tnerito Diis quam bqmtmbus, nihil prospere agerent. 
expiandum id bellum magna mercede , luendumque effe. 
Jd referre tantum, utrum supplicia noxio paucorurn, 11 
an omnium innoxio praeheant sanguine: audebantque 



rem ; ita enim Livium loqni 80« 
lere, aliis exemplis ad locum^ 
quem Gronoy. indicaYity pro« 
babo. Nunc tamen 9 quum om- 
nes scripti eam con(lanter tuean. 
tur, ci controversiam movere 
Bon audeo. 

$. 10. H^e itmum proiiium Sam- 
nitium rts ita infrtgit , ut omnim 
hus coHcitiis fremertnfi Hoc de* 
fuum proetio VofS, 9. et Fragm, 
Hav. Deinde ut im omftibus coh^ 
€iliis ita frimerent Portug. Ha- 
verk. et Hearnii Oi^on. B. ut om» 
nibus consitiis fremerent Lovel. 3. 
Sed indicatur communis respu* 
blicaconjunctorum totius Samnii 
populorum : quod concitiumy non 
tonsiliumj adpellandum effe, Grp- 
novius docuit infra ad 44« ^y $• i*^* 
fremefent eft in Fragm. Hav.>?r- 
marent in ed. Bom. anni i479* 
Male. Supra 3, 669 7. Deos tan- 
dem esstf et non negtegere humet^ 
naj fremnnt. 4, 18, 3. JHititi- 
hus caftra nrhemque s$ obpugna' 
lurosfrementibus, 6, 6, 18. Erecti 
gaudio fremuntj nec dictafore iim- 
^uam opus fore reipubticae^ si ta^ 
its viros in magiftratu kaheat. 89 
i3, !• Pednm armis virisque et 
tmni vi expugnandum ac detendumj 
senatus fremit, 10, i^» 19* P^ se 
quisque mites^ adesse atterum con» 
sutemy adesfe tegiones^ gaudio a- 
Jacres fremnnt. 

Jnpio hiih it cwttr0 fo04Ms shs» 



ceptol Hoc ait 9 quia paullo ante 
[c. 379 a.] dixerat : Samnites in^ 
dueias annuas ab urbe retuteruntf 
nec earum ipsarum sancta fides 
fnit, etc. Itaque subdit [lioc cap.] 
Brututus Pupius kaud dnbie erat 

Sroximarum indncisrum ruptorm 
IG. Mox Deis^ pro Diis^ VoiT. 
a. Leid. i. Lovel. a. 3. Gaertn* 
«t Fragm. Hav. Neque aliud vo- 
luit librarjus Florent. qui prius 
per errorem scripserat denis. 
Sed mediam literam mox cra- 
sit. 

$• 11.. Utmm suppiicia noxia 
paucorum 9 an omnium ennoxip 
praebeant sangnine} Ita ediderunt 
uterque Gronoviusy sed^^t vi« 
detur, operaram errore^ quem 
tamen etiara religiose Giericus 
servavit^ quum inter errata men* 
tionem ejus factam edfe non io» 
venilTet. Nqu tantum eiiim om« 
nes priores editiones et scripti« 
sed et ipsa ratio^ docent^ legen* 
dum effe noxiopancornm^^ an om» 
nium innoxio» noxius enim pau* 
oorum sanguis innoxio omnium 
obponitur». Soli Harlej. duo per« 
peram dedei;unt snppticio noxio ; 
at verba noxiopaueorum an om* 
ninm desunt in Haverk. Cetemni 
prior partf cula 4nbitandi ntrum 
exsulat a Portug. etHeamii Oxon* 
B. quae quidem omitti potest. V. 
•upra ad 99 89 8. et ad 8, 79 8. Hio 
lanien coaseiitiu alioirani om- 



Digitized by 



Google 



3ad 



T. LIVII 



42jam qaidam nominare anctores armorum. Unum 
maxime nomen per Gonsensum clamfintiam Bruf ali 
P^pii exaudiebatar. yir nobilis potensqae erat^ 
haad dabie proximaram induciaram ri^tor. De eo 

tScoacti referre praetores decretum fecerunt, Ut 
Brutulus Papius Jiomanis dederetur , et cum eo praeJa 
omms Romanay capthique ut Jtamam mitterentur; 
quaeque res per feciales ex foedere repetitae ejfent^ se^ 

t^cundum jus fasque reftituerentur. Feciales Romam, 



nium cocld* admoBCIy ne quid 
femero innovetur. 

jtudehamifut fttm qniiMm m^mU 
mar$ Muctor$s armoruml Gopula 
qu§ deficil in Leid. s. Deinde 
quiehm legunl Leid. i. el edd. 
ante Aldum. V. infra ad 89» 179 
6. Insupor ▼oeem armorum ne- 
glexil fcriba Harle}. a. 

$. it. Umim mmximt nom^n f$r 
eonsgnsum ctamantium Brufuti Ar- 
fii txauditbatur} Papia gens Ita- 
lica fuil. Itaque bello Italico 
Papius Mutitus inler ejus belli 
duces insignis eft. Appianus. 
alii. SIG. Bmtiti Pafi VoflT. 1/ 
ei Leid. s. Brututi Papi VolT. t. 
Leid. 1. ilarlej. i. et Fragm. Hav. 
Brututi Papri l^lorent. BrMii 
Papii LoveK 4* * m* *• BrutitH 
Papii Heamit Oxon. L. 9. G. et 
Barlej. s* Bruetutii Pafii Lovel. s. 
Primum nomen deficil in Lovel. 
1. Mox ellam $. aeq. Brutitus^ 
Brutitius^ Tel Brutittns codd. 
ifuidam, unns etiam Florent. 
Papus praeferiint) al hoc loco 
Brututi PapfrHn - et mox Bruiu» 
iMxPnpyWfifeditionesAldina an« 
tiquiores. Vir Gel. J. Gottl. Hei. 
neccius ad 1. Jnl. et Pap. Popp. 
pro Brututi scribendam putat Af». 
titi I9 4- P* &9* ubi contem Papiam^ 
efosqufe fgimilia m mutitorum, quae 
apud Sanmltet taniiireii mullit 



inluftrat. Praeierea tox nomom 
neglegentia librarii omittitur in 
HarleJ. 3. Insuper oxaudiebani 
Portug. a m. 1. V. ad 38, 40f >• 

Fir nobitis pottnsqm erat^ tkamd 
dubio proximarum induciarum rum 
ptor'^ nobitis fotensquo orat vir 
Voin 9. Deinde proximarum ru^ 
ptor indufiarum Portug. et Ha- 
verk. raptor eft in Fragm. Hav. 
Pari modo raptns el ruptus fre- 
quenter in Mftit confundit do. 
ouit Doel. Arntaen. ad Auct. de 
Orig. genl. Rom. 18. raptim et 
ruptim infra 9, 35j 3. 

$. i3« Dodorotur^ etcumooprat» 
da omnis Romana 9 eaptivique ut 
Somam mitterentuir] dedetur Leid. 
1« et Fragm. Hav. V. ad 9, 56, 
7. Tum et ut praeda omnis Romum 
na eaptivique Romam mitterenimr 
Harlo). a. 4t eufu eo omnis vraeda 
Romana Portug. et Haverli. T6 
Mt deficit etiam in Leid. 9. et edd. 
ante Frobenianara anni i535. 

((uaeque res per feeidtes ex foe» 
dire repetitae essem^ secundumjus 
fasque refiituerentur] quaequae res 
Lovel. 4* Tum votes ex feedere 
non adparent in Harlej. 9. Hinc 
secundum jussasque refiituertHtur 
Leid. 1. perperam duabus voci- 
bus cdalescentibus , et litera / 
in /-eofflmntata» quod 6b du- 



Digitized by 



Google 



^ 



Digitized by 



Google 



An den Bachbinder. 

Hebenftehender Hau]>ttitel mufs abgeschnitten iind Tomiu 
Quarttts Fars Fri^r vorangebunden werden. 



Digitized by 



Google 



LIBER VIII. Ca». XL. 



33 1 



L. Plautius practor gravi morbo » forte inplicitus 
erat, ^ignum mittendis quadrigis daret; fiinctusqueS 
eo haud sane memorandi imperii minifterip , se di« 
ctatura abdicaret. nec facile eft, aut rem rei^ aiit 
auctorem auctori praeferre. Vitiatan^ memoriam^ 



nifterii (nempe censurae) tfro^ir. 
fationtm intutHttSi Val. Max. 4f 
3« 9. J)t publico sciticit miuiflgrio 
ide legatis agitur) Hihit cuiquam^ 
praettr taudem admimftrati officiij 
acctdtre debtre judicantts. c. 7 , 3. 
JL.i?A^^i«»j,(tribunus plebis erat) 
si ad debitam pubtico mimfttrio sin^ 
ctritattm exigatur^ pofttritatis coHm 
vicio tactraudus^ 3, i3, i. de M. 
ValerioOorvo, qui plures magU 
ftratus gefnt; Suffecitqut iuttgris 
viribus corporis noH.solum sptcio^ 
siffimis rtipubticat minifttriis* V. 
Popmam ad Velleii Pat. 3, 4^9 4* 
Fabri confectura etiam Doujatio 
displicuit. Geterum fructusqu» 
kaud saut memorando imptrii mi» 
Hiftti[io PorCug^ mtmoranaimiHifte* 
rio imptrii Lovel. 3. 

$. 4« l^itiatam memoriam fuH9'» 
hribus taudibus reorl Hunc locum 
a Gicerone accepiffe videtur in 
Bruto C16.] Nisi qutm koHHuttat 
mortuorum taudatiouts fortt dttt^ 
ctaut. Et<t titrcutt^ hat quidtm ex^ 
ftaut, Ipsae tuim fantitiat sua quasi 
oruameHta ac moHumenta strva» 
banty tt ad usumy si quis tjusdem 
gtHtris oecidifftty tt. ad mtmoriam 
iaudum domtfticarum , et ad ittu* 
ftrandam nobititattmsuam, quam" 
quam his taudationibus hiftoria rt" 
rum^Hoftrarum facta eft meudosior, 
Mutta euim scripta suut in eisj 
quae facta hoh suut 9 fatsi trium^ 
phi^ ptures consutatus^ geuera et» 
tam fatsa^ et a ptebe trausitioHes , 
cum homines humitiores iu atieuum 
tjusdem nomiuis infuHdereHtur ge^ 
9tus, SIG. Muretus legebat/^ff- 
dationibus, Habet pro se usum 
tcriptorum Latinorum, Livii ip« 



sius aliis locis» Giceronis, Taci* 
ti) Suetonii , et aliorum : et di- 
sertam auctoritatem Senecae E- 

Jt\&, 103. j^tiud tft laus^ atiud, 
audatio, Hatcetvoctmtxigit, Ita^ 
que Htmo dicit taudtm fuHebrtmy 
std taudatioHim y cujus offieium 0» 
ratioHt couftat, Ibidem disputat, 
laudem etiam efle taciti bei|e sen- 
tientis , et bonum virum apud se 
laudantis. Sed hoc nimis quam 
subtile et philosophicum eft , et 
de tacita nujusmodi laude noa 
male dicas, quod de occuU 
ta musica Graeci. Grammattci 
pinguiore Minerva rem tra* 
ctant, ex quorum sententia, tau» 
datio tft rerum geftarum rttatio^ 
iaus stcunda txtftimatio (non ta- 
cite apud se bene de alio sentien* 
tia, scd seiisum animi cum aliit 
communicantis) rtcttfaciorum» I* 
ta auctor libelli inter grammatt- 
cos vetereS) qui Gornelii Fronto- 
nis nopfien praefert. Itaque ^uia 
taus a laudatione oritur, etiara 

5ro laudatione interdum dici vi- 
etur. Gicero a. de Orat. 84* 1au« 
dationem fori diftinguit a lauda- 
tione funebri, et hanc ad oratio* 
nis taudtm minime adcommoda- 
tam eSe dicit : ubi laus oratiouis 
eft laudatio forensis, qua orato- 
res in causis agendis utebantur. 
Et quod eodem loco laudatioHts 
scriptitare dicit, id Suetonio Ca- 
lig. ao. eft taudts componert ^ et 
Phacdro4* fab.ao. taudtm scribere. 
Ex his locis Suetonii et Phaedri 
vulgatam Livii scripturam adver- 
8us Muretum tuetur Gudius ad 
Phaedrum. De rc, quamhictan- 
git^LiviuSy V. Perizonium Ani- 
madv. Hift. c. 6* p* 207* et Span- 



Digitized by 



Google 



83« 



T. LIVII LIBER VIIL Gap. XL. 



funebribus laudibus reor^ falsisque imaginum titulis, 
dnm familia ad se quaeque famam rerum geftarum 
5 honoruinque fallente mendacio trahunt. Inde certe 
et singulorum gefta^ et publica monumenta rerum 
confusa. nec quisquam aequalis temporibus illis 
acriptor exftat) quo satis certo auctore ftetur*. 



lieni. dilTert.' lo. de praeftant. et 
uiu numisin* p. 8. pofter« ed. 
DUK. Pares querolas de falsis 
imagiaum titulis v. infra apud Li* 
viu*i 92, 3i9 1 1. Ceterum fumri^ 
bus iaudibuf VolT. i..LoveI. i. 4. et 
Fragm. Hay. familiaribus taudibus 
HarleJ. 2. Portog. Gaertn. et Ha» 
verl&.CVeith.] Sed vocehi/ffii#^rf- 
hus omittuintHearniiOiion.N.B. 
et C. In vocem taudibus conspi- 
rant omnes codices. 

Dum familia ad s$ quatqm /a« 
mam rerum geftarum etc. trakuut] 
famitiae Harlej.2. Haver1&.etHear- 
nii Oxon. C. quorum librarii ve» 
riti fuifle videntur, ne soloeoum 
foret famit*a qua^qus iratiuut ; a 
quo eodem metu etiam profluxit 



interpolatio in Portug. obvia» 
ubi am. 2. trahuHt mutatum erat 
in trakit, Verumy Livium r^ 
quisjug plurale verbum saepilTi. 
ma )unxi(re, supra vidimus ad 2« 
2297. Deinde yoxfamam maleo« 
mittitur in Portug. vox geftarum 
inHearniiOxon.B. copula queia 
Lovel. S. DeniqnQ fatteutifftgmda' 
eio^ pro fatlente^ legit Florent. 

$. 5. (fuo.satis certo auetwri ftt* 
iur} Libri omnes auctore. GEBtitf 
auctori operarum errore compa« 
ruit in e,d. Paris. anni i57S. inde 
in reliquis usque adGruter. qui 
anno 1628. auctore in ultima edit* 
recte reftituit* V. supra ad 7» 
6^6. Hae aulcm vocescum prae- 
cftdenti exftca desant inHarlej. i* 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by 



Google 



Digitized by GoOgt^j^J^* 






#*.*s^ 



^3tzedbyG00gle