(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "T. Lucretii Cari De rerum natura libri sex; ad exemplar Gilberti Wakefield, A.B. cum ejusdem notis, commentariis, indicibus, fideliter excusi"

Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http://books.qooqle.com/| 



I 

■ 



T. LUCRETII CARI 

DE RERUM NATURA 

LIBRI SEX; 
AB EXEMPLAR GILBERTI ^AKEFIELD, A. B. 

CUM EJD8DEM 

NOTIS, COMMENTARIIS, INDICIBUS, 
FIDELITER EXCUSI. 

ADJECTJE SUNT 

I 

EDITIONUM QUINQUE, IN QUIBUS PRINCIPIS, FERRANDI, 

LECTIONES VARIANTES OMNES; 

UT ET INTEGRJE RICARDI BENTLEII 

ANNOTATIONES, ILLUSTRATIONES, CONJECTURiE, 

EX IPSIUS AUTOGRAPHO, 
IN MUS^O BRITANNICO CONSERVATO. 



VOLUMEN PRIMUM. 



GLASGUiE: 

Excufkbat AndrcoB Dvncan^ Academia Typographva, 

VENEUNT APUD BELL & BRADFUTE; GUL. LAING; 

DOIG & STIRLING; £T ARCII. CONSTABLE & SOCIOS9 EDINBURGi: 

£T ANDREAM DUNCAN, GLASGUiC. 

1813. 



I 

I ■ 






I : 



i 










HONOBATISSIMO 

GEORGIO JOANNI 

COMITI SPENCER; 

VIRO, 
LITERARUM HUMANIOBUM, 

STUDIO, ET PATROCINIO, 

£MIN£NTISSIMO^ 

HANC T. LUCRETII CARI 

EDITIONEM, 

IFSIUS MUNmCENTIA, 
ORNATAM ADAUCTAMQUE, 

ANXMO ORATO VIOQV*, 
D« 'Dm D. 

aniSreas duncan, 

Acad. Glaae^. Tjpog. 



f •• 



LECTORI 



HUJUSCE EDITIONIS, 



S. 



%%%^^^i%%%»%^<»^»»%<%%% 



Quio in hac T. Lucretii Cari editione expectandum) paucis 
accipiat Lector eruditus. 

Poetse Textus, qui vocatur, ex Recensione Gilberti 
Wakefield, A. B. reprsesentatur; prout scilicet, ipse, Vir 
doctus et acutns, atque supellectile non tenui, ad ejusmodi 
munus fungendum, instructus, edidit, forma majorei Londini, 
Anno MDCCXCVI.-VII. 

Viri docti ejusdem Prsefationesi Argumenta, Notas, Com- 
mentarios perpetuosi Indicesi caetera, id genus, omnia quibus 
editionem suam ditavit et instruxit, ingenio ejus atque indus- 
trise accepta grate referentes, in hanc nostram transtulimus* 

Synopsin prseterea singularem, eandemquci ut nobis videtur» 
utilissimami Lucretii vetustiorum quatuor editionum, in quibus 
Princifis, FERRANDiy cum Editioue Bipontina primai per 



'9 



VIRO 

Seculi Sui 

JLLUSTRISSIMO, 

et 

VERE HONORABILI] 

CAROLO JACOBO FOX; 

Megantioribus Ingenii Dotibus 

EMINENTISSIMO; 

Eloquentiae Veni 
Copiosas, Fadlis, Inafiectats, Vividas, Sublimis, 

PROFLUENTI; 

Virtutibus lis Omnibus 
Quas Virum Politicum Exoment» 

CONSUMMATISSIMO; 

Sed Ob Teneros Affectus Animi 

HUMANISSIMAMQUE BENEVOLENTIAM 
IN PRIMIS VENERABILi: 

HOC VOLUMEN 

Nobilissimi Poets Carminum, 
£ Non Ignobili, Uti Sperat, Editione, 

£T FOETA88E 

Cum FOXn Ipsius Nomine 

In ^vum Serius Perennatura, 

Vovens Omnia Faustissima, 

DATy DICAT, DEDICAT, 

GILBERTUS WAKEFIELD. 



TE salvere jubet simplex, si rastica, Musa; 

Angligenxim, Foxi! gloria, robur» amor. 
Qu£, succensa tuis animi virtutibus, audet 

Desuetis Latium carmen inire modis ; 
Frorepensque humili caligantique recessu, 

Opposito ratilum provocat ore diem* 
Sed neque^ quod sociis cursu comes ire neg&rif 

Deflexo, intrepidus, propositique tenax; 
Diunque leves animos timor attentaret inanisy 

Institeris rectam fidus, ut ante, viam: 
Sed neque, quod referas, quem mirabantur Athene 

Torrentem eloquii, vel Cicerona tones; 
Quod rapidi ningues jam lingua profundat Ulixis^ 

Jam manet Pylii liquida mella senis; 
Diunque Iqgis blatero tumidis spumosus abundat, 

Fecundet sensus viva medulla tuos; 
Non tibi, quod populi primos, populumque, loquelis 

Suavibus arripias ;-— hoc leve surgit opus. 
Nescia mentiri, blandiri nescia, Musa 

Materid dotes nobiliore canit. 
Quod mala^ qus lacerant mortalia pectora ssevis 

Unguibus, haud cordi sunt aliena tuo; 
Quod, male damnatis scelerato judicis ore, 

Ingenuis caussam nobilis ultor agis ; 
Quod cuperes, belli reserantem claustra cruenti, 

Sacrilegam heu! frastra continuisse manum.— 



Quot dedit inde soror gemitus, dedit anxia mater ! 

Quot patriae lacrymis immaduere genas ! 
Mille diem viduas fletu, noctemque, £itigant: 

Flangit amatorem multa puella suum. 
Quas strages Stygiis nigra Mors amplectitur alis ! 

Tam largd nunquam luxuriata dape. 
Pars mutilos plorant artus; pars vulnera saeva, 

Quae cum corporibus commorientur, alunt ! 
Undique Fata volant: putrique cadavere fultum, 

Polluit innumeros putre cadaver agros. 
Scilicet haec placidum non dedecorasse putatur 

Christicohhn feritas sanguinolenta gregem: 
Quosque sinu demens fovit, pavitque, Magister, 

Hos bene discipuli dextra trucidat oves ! 
Dira Fames quanto populos captarit hiatu ! 

Dum tenuem oravit debile vulgus opem : 
Grallia! quae, depulsa tuis feliciter oris, 

Angliaca insiluit vindice regna pede. — 
Quos tibi tunc gemitus, Foxi ! peperere malorum 

Tantorum caussae !— quos peperere sibi ! 
Optasti quoties, cohiberent fcedera mundum 

Pacis, et unanimus consociaret amor; 
Talis amor, qualem lux ille, et glori^, nostri, 

Vel cruce jam pendens, ore profudit Homo. — 
Senserat Oh ! utinam, qui primus cuderit ensem, 

In sua conversum viscera primus opus. 
a2 



Feralem Oh! utinam, deamas qui militis arma, 

In tu» nutrires fata, Tyranne, gregem.-— 
Tu, Foxi! perstes: vigilaces exsere curas. 

Prodimur: imperii machina fessa labat. 
Queis, adverte, notis Aurora crepuscula tinguat; 

Utque novo rubeat mox oritura die. 
In te forte situm est, an sol fulgentior ibit, 

Obruet an noctis densior umbra polum. 
Fausta sed eveniant! lux ocyus irriget alma 

Squalentes campos, et loca pigra situ ! 
Jam certent, male fida cohors, Poenseque, Metusque, 

Totaque barbaries, occuluisse caput ! 
Nascentem haud nullo te vidit lumine Musa: 

Sustulit, ac tepido fovit amica sinu. 
Prima setas medios inter nutrita lepores: 

Jam pueri Aonius proluit ora latex. 
Tu non injiceres volitanti vincula menti, 

Sed sineres spatio liberiore frui. 
Dilectum Phoebo Phoebi chorus omnis amarent: 

Reptarentque sacrum, te praeeunte, nemus. 
Omnes Castalidum neque cultor humillimus annos 

Vomere sic sterili solicitaret humum. 
Horrent magnanima^ regnum servile sorores: 
. Heu ! lyra terrores inter, et arma, silet. 
Anglica non Latias novere palatia Musas : 

Ista domus friget, Graia Camoena ! tibi. 



Has, decus Aonidum! atque leporum magne repertor ! 

Si tu, si veUes forsan adire fores, 
Tu, mihi per longos soles vigilate, Lucreti ! 

" Ecquis es?*' audires, " Efier; etunde venis?'* 
Jurgia, avarities, sitis insaturata cruorum,-— 

Quem datis, aut Charisi, Kerisive, locum ? — 
Quoferimur? nolim, preme te, spatiosius erres; 

Curriculumque tuum, lingua proterva, tene. 
Tu mihi principium, Foxi ! tu carminis idem 

Auctor eras medii: tu mihi finis eris. 
Prosperum iter facias ! placidoque en ! accipe vultu 

Dona voluntatis qualiacunque meas. 
Et te digna tamen : corpus sublime Lucretii 

Vel tantum poterit condecorare virum. 
Et te digna tamen; nisi, qui tenuissimus ofiert, 

Deprimat egregii nobile vatis opus. 

G. W. 



aS 



AD LECTOREM. 



LlEBITUM, scite Lector et erudite! Lucretianonim caimi- 
num, curis meis eaqx>litorum, atque, justas recensionis ope, ad 
pristinum cultum nitoremque, in quantum per scriptos codices 
atque mediocritatem sagadtatis meae et doctrinae licuerit, refor- 
matorum, dudum promissione susceptum, tandem tibi, sed se- 
rius aliquantulo quam vellem, spe trepidus, et, si quis unquamy 
diffidens mei, repraesento. Sic profecto se res habet: quum 
animum ad has pretiosissimas Latinarum Uterarum reliquias ex- 
omandas primitus adjedssem, jucundae magis relaxationis, quam 
negotiosse virium contentionis, mihi munus spondens, non nisi 
de breviore commentario cc^tabam: postea tamen, c^ris li- 
mine vix inito, hunc et amplissimum philosophum, et gravis- 
amum poetam, tanta commentitiarum lectionum feditate deve- 
nustatum deprehendi, ea adulterini scabitudine sermonis mul- 
tis de caussis incrustatum, ut occasionem, haud instrenue obe- 
undam, sed plane dignissimam mihi videbar nactus, in quam 
iacultates onmes qualescunque, tum eruditionis tum ingenii mei, 
studiosissime collocarem; nuBos labores defugiendos esse, nul- 
lam non libenter efferendam esse solicitudinem, mecum statuens, 
si modo fiructus inde aliquis bonis literis forte fortuna provenire 
posset. Tandem vero, re gradatim procedente, ac materid se 
ladus, ut fit, in omnes partes aperiente, cum tot tantisque 
difficultatibus mihi esse conflictandum vidi, tam propter moles- 
tias operi tanto proprias, quam innumerabiles adventidas ex edi- 
torum priorum vel socordia, vel inscitia, vel temeritate denique, 
vm^ f^f cumulatas, ut de conatus mei succcssu, adhibitis etiam 
studio improbissimo et sedulitate morosissima, plane desperarem; 



vui AD LECTOREM. 

debilitatus animi, atque co^tis audacibus pene consteraatus, dum 
naviculam meam, iihmensa cujusdam vastitatis solitudine fluc- 
tuantem, tremebundus contemplarer: 



maria undique, et undique ccelum ! 



Et enim, mirentur licet inexperti, vere mihi dicturus videor, ne 
unum quidem ex illis omnibus, qui per aevi flumen ad usque 
nostra tanpora devoluti sint, scriptoribus Lucretio minus emcn- 
datum vulgo manibus lectorum teri; aut in cujus textu, quem 
dicunt, concinnando magis susque deque habitam vetustorum Ur 
brorum fidem passim senties* Nam, ut concesserim, Cari nos- 
tri argumentum non ea esse amoenitate, quse turbam lectorum, 
de rerum natura et abditis philosophiae parum solicitorum, suis 
illecebris sponte trahat; simplicitas tamen orationis purissimae 
inaffectata, ingenii lactca ubertas, in omnigenos lepores late dif- 
fluens, sincerissimus insuper elegantiarum poeticarum gustus, 
nativo quodam sensu rectissimo delibatarum; et varietas nume- 
rosa versuum, lapsu facili decurrentium, et melle Musseo vere 
contactorum: heec omnia severitatem subtiliorum disceptationum 
deliniunt usque adeo, ac devincunt, 

Molliter austenun studio fallente laborem, 

ut nemo sit ingeniis non fucatis, atque elegantibus, dcmerendis 
accommodatior; nemo, qui diligentiam fideliter tractantiiun 
pleniore proventu remunerabit. Nimirum, si rcrum, de quibus 
disputat, obscuritatem et jejunitatem liberaliter intuearis, Lucre- 
tius auctor est philosophiae po^cus longe longeque dilucidissi- 
mus; nec sunt, nisi rarissimi, in opere toto loci, qui desidercnt 
interpretem, aut lectorem modice perspicacem morari queant: 
hoc autem, ob depravationes potissimum, poetae non imputan- 
das: id, quod expertus usu rem, tutemet haud ssgre confltcbe- 
ris. His igitur de caussis, vehementer equidem mirari soleo, tam 
paucos literatorum hominum exstitisse, qui versaverint Lucretia- 




AD LECTOREM. ix 

nam naturam rerum; tam paucos, qui pro meiitis admirati 
sint artificem Musarun consmmnatissimum, et post Ennium, 
(cujus operum jactura vulnus longe altissimum et immedicabile 
prorsus philologiae infiictum est) Latinae poeseos parentem: sed 
miror vehementius, etiam paucos ex iis paucis indolem s^li Lu- 
cretiani percepisse: vix enim, confidenter loquor, vel unus re- 
perietur criticorum doctrina celeberrimorumi qui felicem in eum 
conjecturam periclitatus sit: quod in operis decursu, et maxime 
incredulis, liquidissime patebit. 

Caetenmiy ut mea in hoc officio explendo subsidia singillatim 
persequar; Lucretius noster primum post renatas literas typis 
evulgatus est Brescue^ per Ferrandum^ sine anni mentione: de 
quo libro tamen inaudivi tantum ab hominibus rerum typographi- 
carum, et cxemplarium veterum, callentissimis. Hujusce editi- 
onis ne unum exemplar quidem in Anglia asservari creditur: et 
de iM nihil amplius comperti memet habere &tcor. Lucem vi- 
disse perhibetur circa annum salutis M.CCCC.LXXIL 

Editio secunda, in fc^o, quas vulgo princeps existimatur, ad 
calcem sic inscripta est: 






T. Lucretii Cari, poetae philosophique antiquissimi 

De rcrum primordia natura ad Memmium 
'' Liber sextus et ultimus explicit fceliciter. 
" Paultu hunc impressit Fridenperger in VeronA, 
^ Qui genitus est in Patavid Aks magrue, 
•* Ab incamatione Christi: MCCCCLXXXVI 
*' Die vigesimo octavo septembris calen. octobris.*' 

Quam sit omni gencrc corruptelarum refertissimus hicce liber, 
apprime tamcn utilissimus, nostra lectionum variarum recensio 
satis indicabit. Aliquoties profecto, scd rarissimey vitia quaedamy 
longe crassissima, prudens silentio praeterii; nullum omnino u- 
sum habitura, sed nitori nostrarum solummodo paginarum deho- 



X AD LECTOREM. 

neHaniaito fediHiiiio fiiteiBy cipttitDnipoiTO tirihiini lecluiBiofc 
StCf nrfinpK gntiay u pu eon m ofrndiftn pio 
pram$pn>pr€msj9tqaehtgmKe€ubutnio^^ 
tieeaoae: qaod mbHo winm monaidiim liabeo, ne 



piJQi edidoaeaiy qmun milii fcffBenn obCakrit ne proprio le» 



tampCnoaHiiiii, ct exqniflCiBamis» omnegemB, libris adimplecft» 
Clatton CmACHEKODE: rir cgregieet aocontedoctiiSyaedpfop- 
ter mormn ampliciam candidiadmam soaritatem, etanimiben^ 
iiitaffm homine litento cKgnaiiiy kmge laiidatior; qoam onnibaB 
qaidem mortafibns fdene senqper solety mflii antem etiam peco* 



Opcimi <jimlcm viii bnmaiiitas me deriiudt insoper monstnp 
tione F^nute editioiiis, qme tertia est, et ffifroi^ai ./ApoiKacarl 
procmrata prodiit apod JkbtM^ qaartae fbrmae, anno M. D. Mon- 
stratimie dizi; nam asns aiterior sup ervacaneas iiiiawt, qaum 
profiteatur editor, se naDam exemplar antiqaam adhibuisse ma- 
no acriptam, aed confarmaTisse teztam ex Veronensi; pa r aD e lis 
aKcMiim scr iptonim lods, cum Aristotdis operibus, aliisqoe 8cri{^ 
tis veteram, in sabsidium convocatis. 

Denoo typis cosos est Lucretias Venttiis^ in iisdem aedibus 
Aldinisy forma duodedma, anno M.D.XV. ex recensione atque 
casdgaticHiibus Andrea Naugerii : qui nuDorum interea librorum 
MSS. praesidio se sofiiiltam essepraedicat; et stJummodo ^* cur- 
« sim didtur, propter ipsius oociq^ationes, et importnnam im- 
** preseomm festinationein, tamen accurate, recensuisse.'' 

Ad Jldimt jnioris normam Juntina potiasimum composita vi- 
detur; qme luGem ridit Florenti/t anno MJD.XII. in qua licet 
exomanda Pehns Candidus se << vetustis exemplaribus coQatis'' 
osum glorietur, et *< obdis Pontani MarvUicpe temere inducta 




AD LECTOREM. xi 

expiiii^aBdo adhibitis," memini, me non nigi paucas scripturae 
diiaiqMaitias deprehendiBse, quoties qperae pretimn habnerim 
eim oomponere ciun hac AUind: quas pariter nihili, gi criticam 
commoditatem spectes, iaciendas puto. Exemplar Juntimtm^ anni 
lfJ).XL quod m^oaorant Havercampus et Fabridus, nesdo 
qoam ob radmiem ad hunc annum referentes, ipsissima est hsec 
editiOy de qu& loquor; et, cum Aldind consimili» me possessorem 
habet. 

Intereay cum magno commentariorum apparatu» Lucretius 
prodierat '< BononUej ex ergasterio Hierom/mi Baptista de Be^ 
** nedicHs Platonici Bononiensis^ a Joanne Baptistd Pio editus, an- 

no Domini M.D.XI. kaL Maii.'' Opes, quae sibi ad emendan- 
dmn Lucretii carmen competerent, Pius ipsemet sic percensuit: 
^ Contulimus, non sine aerumnis vigiliisque diutinis, codicem 

* Veneti Hermolai, et Pomponi Romani; codicemque non om- 
nino mahun, qui servatur Mantuae, in bibliotheca quadam sub- 
urbanfiy qui fiiit viri non indocti, gentis darissimae Strotio- 
nnn« Non deftiit Philippi Beroaldi, praeceptoris quondam md, 

^ nunc coHegse, impressus quidem, sed tamen perpense exami- 
**natus: Codri quoque, grammatid Bononiensis; cujus copia 
^ mihi per Bartholomeum Blanchinum, virum eloquii excultissi- 
^ miy fiute est: MaruUique poetse industria mira castigatum, non 
^ defuit exemplar, Severo, Monaco Placentino, graece latineque 

* perdocto, Musarum athleta, non gravatim offerente. Ex qui- 

* bus, sicuti Zeuxis, ex quatuor diversis corporibus, unam, et, ut 
^ arbitrory integerrimam, formam Lucretio praestitimus." 

Optiniae frugis haec est editio, et nobis per fidelissimam dili- 
gentiam tractata: nec addubitem tamen, aliorum exemplarium 
testimoniis devictus, quin Pius ad arbitrium, nec admonitis lec- 
tcnibusy poetae contextum plurifiiriam immutaverit; et, an levibus 
de caussis hanc sententiam inimiciorem pronundem, penes alios, 
peilectia onuiibus ac perpensis, sit judidum. 

9 



xii AD LECTOREM. 

Obertus Gifatiius uberibus magis, quam accurate doctis, com- 
mentariis, indicc tamen philologico perutiliy Lucretium instnudt. 
<* Scripturas Teterum Ubrorum plus quam octo se perpendisse'' 
jactat, et nactum esse ^* non paucas emendationes, variasque in 
<* poetam nostrum lectiones, quas vir docdssimus Antotiius Gold^ 
<< inghamuSf homo Anglus, ex libris calamo exaratis in patria 
<^ sua studiose ac sedulo coUegerat," uti Gifiuiius opinabatur. Hoc 
utcunque sit, limato judicio, sine quo frustra Cridce exercetur^ 
desdtutus iUe vir, diUgens quamvis et eruditus, parum contuUt, 
me saltem judice, ex quo Lucretii contextus emendatior evase- 
rit 

Non aUus post hos esse videtnr editor, qui contextum Lucre- 
tianum ad Ubros scriptos exegeriti prseter Lambinum^ Creechium 
nostratem, et Havercampum. 

De Lucretio primus istius triumviratus doctis animadversioni- 
bus prseclare meritus est; Lambinum dico: quiususest, ut ipsius 
verba proferam, ^* in Lucretio restituendo, Romsquidemtribus 
** Ubris MSS. uno Vadcano; altero, qui fuit Gabrielis Faemi; 
*' tertio, quem Scipio Tertius NeapoUtanus ei commodato dedit: 
^^ Lutedae vero duobus, uno Memmiano; altero, Adriani Tur- 
^^ nebi Ubro, ad Berdnianum codicem diUgentissime et accura- 
^^ tissime usque ad Ubrum sextum duntaxat comparato." 

Equidcm non is sum, qui virum ingenuis ardbus penidus im- 
butum, ct amatoribus Lucretu necessitudine multonun officiorum 
devinctissimum, fidei sublesdoris Ubenter arguam: nefits tamen 
csset, et crimen pubUcum, dissimulare, multa mihi in hoc munere 
dcfungendo scrupulum super hac re, manu scripds sciUcet exem- 
plaribus Lambini, non lcvem injecisse; in quae lectores ultro oc- 
cursabunt, et de quibus suum judicium, hactenus submonitos, pras- 
sdterit integros excrcuisse: res igitur a me relinquitur in medio. 
Hoc interca de plano nidlus dubitaverim affirmare, me neminem 




AD LECTOREM. xiii 

noviaae» qui oontextum scriptoris cujuslibet, auctoritate membra^ 
narum leviter conculcata, propriis conjecturis inferciendis, per ef- 
fiisiorem lioentiam, atque inconsultam magis temeritatem, passim 
praefiractius vitiatum et deturpatum dederit. 

Creechii in Lucretium merita longe inferius jacere, quam 
quod vulgus soleat existimare, memet habeo persuasissimum. 
Eum alicubi, ut Gassendi plagiarium, Valckenaerus insimulavit: 
ea vero utcunque se res habeat, certe iniquior esset, qui laudem, 
utilibus gus ad illustrandum Lucretium coUectaneis philosophicis 
acquisitamy cuperet deterere, si modo, quse dtra controversiam 
sumpserit aliunde, promptiore animo ad auctores primos referre 
vir ingeniosus ille se paratum ostendisset. 

In maxima parte meritorum Havercampi pono, quod codicuni 
Lugdunensium diligentiorem nobis collationem repraesentaverit, 
et amid sui Preigeri nonnuUas animadversiones, eruditas illaf 
acutasque, protraxerit in lucem: nam doctissimus editor de peni 
proprio paudssima, nec ea quidem magni pretii, deprompsit 

Verum enim vero, ne quisy mores meos haud expertus usu 
oensurse severioris fortasse postulet, libet Emesti judicium, su* 
per hac re in bibliotheca Latina Fabricii factum, vice propug 
naculi, subjungere: '^ Omnino hoc opus suum peritioribus noi 
** valde probavit Havercampus. Inter omnes editores principa 
« tus debetur Lambino ct Creechio; huic ad intelligendum max 
<* ime, iUi etiam ad criticam rationem. Sed, qui has res rect 
*' tractare possit, is, si suscipere novam editionem velit ax^iliui 
^^ ea, quse hodie peritis probatur, et cujus exempla recentiori 
<^ temporis habemusy magnam laudem parare sibi possit Se< 
^* absit usitata nostris temporibus festinatio, et lucri cupido." 

Ha& sunt omnes editiones Lucretii, quantum equidem intd 
lexerim, ope codicum MSS. procuratae; si modo singularer 



xtv AD LECTOREIL 

excqMas, de qiill mox dioetiir. Nihfligitiir tandemsiqMr «t, niri 
ut eiqx>iiam, quibiis denique novis adjumentig soffUtiiSy qoibiis 
pnesidiis animatn», ac ▼aHatus, ipflemet ad hoc munnB exseqiien- 
dum, grave profectOy difBcile, et aemmnoeinn I aooedere non ex- 
palliierim. 

Jam deoem fere anni liqMi sont, ex qno Fahri Locretiiim e- 
merimy fomue qnartae, qaum bibliodieca Ricardi BenUeiij qui 
gnmmi Bentleii yolontatem testamentariam exaecutus est, et mag- 
n& ex parte librorum haereditatem adiit, auctione pubfica diven- 
deretur. Higusce exemplaris primas plaguhe notationem aequen- 
tem nescioquis 



** Hic Uber est Eicardi Mead: notae vero MSS. in margine, 
<< sunt magni ilfius critici Ricardi Bemtleii, ex ipsius codice 



Vir magnus nimirum, inter paucos doctrinae o^piis instructns» 
sed sagacitate subdfiore^ et acutissimi ing^iii 'velocitatibusy quo- 
dam modo suis, criticonim omnium, me judice, praeceHentissimuSy 
difigenter yersaverat Lucretium; sed neque fibros manu exa- 
ratos» neque vetustius impressos, nuQum denique praeter unum 
Fabri exemplare, videtur adhibuisse; quum saepius imitado- 
nespriommpoetarum margini alleverit, Lambino et afiis jam du- 
dum occupatas, cum lods quibusdam Diogenis Laertii pervagatis. 
Animadversiones itaque, quas ille coryphseus criticorum subinde 
sparserit, non erant severiore judicio perpensae, secundisve cogi- 
tationibus maturatse; in uno autem atque altero loco per acumen, 
vere Bentleianum, quasi divinitus vir summus rem expedivit: 
quae suo tempore comparebunt; nam supervacaneum esse arbi- 
tramur, immorari rebus, in operis decursu lectoris sententiam 
subituris: quam ubique Uberrime de nostris exerceri velimus. 
Vero quidem simile est, notas plures Bentleianas in Lucretium, 
et laboriosiores illas atque castigatiores, in manibus adhserere 




AD LECTOREM. xv 

Bicardi Cumberland; qui ex fiUa est Bentleii nepos, et haeres aviti 
ingenii oertisfiimus. AUorum etiam librorum, pretiosissimia avi 
sui commentariis perscriptorum, solitarius possessor est inge- 
niosissimus ille vir; quorum usum mihi per alios petenti prorsus 
den^;avit: illaudabili sane specunine caninse cujusdam malignita- 
tis; quum nec ipse copiissuis uti veUt, nequealiisutendasimper- 
dri. Haec autem non videntur gravius dicta, atque inhumanius, 
qnam res postulat literaria^ et ipsa Ratio suffiragiis suis compro- 
babit. 

Codicem chartaceum manu scriptum^ in folio, nitidissimum, 
vetustum, et (^timas notse, quum solus castigatissimis et antiquis* 
simis exemplaribus saepiuscule consentiat, ex publica bibUothecfi 
mihi Alma Mater, quondam mea, Academia CantabrigiensiSf 
subministravit: opes suas haud invidens eruditis; neque, ut soror 
ejns OxomensiSf exemplo nimis erubescendo, thesauros Musseos, 
qui debent, ut aer etsol, omnibus communes esse, propriis parie- 
tibus, indusos dicam, an abditos ac sepultos? in setemum conti- 
nens. Hic autem codex olim erat Askewianae bibUothecae »fipiAi«f- 
unde pretio redemit Academia. Tractationem ejus mihi impe- 
travit amicus meus, semper ac maxime eolendus amandusque, 
RoBERTUS Tykwhitt: qui me tynmculum CoUegii Jesu^ abhinc 
annis quatuor et viginti, rude jam tum donatus, favore suo spon- 
te prosequi non dedignatus est, et etiamnum profecto fovet 

HtXXtnt ifiinm riy *m linFmf ^^H^t9 iXttfMU 

Hujusce exemplarisy quod perfunctorie nimis mihi videbar 
evolvisse, et inconsulto citius remiseram, ulteriorem usum a doc- 
tisaimo protobibUothecario, Ricardo Farmer, obtinuit Geor- 
Gius Steevens, vir ingenio et eruditione poUentissimus, cujus 
fiuna mei prseconii non indiget; mihi vero nunquam sine et ho- 
norisy et amoris, sensu nominandus. 



xTi AD LECTOREM. 

Secundos, milii coQatuB, MS. codex in MiuKo Britaniuco ser- 
vatur; fimnA miDim^» manbranaceuet pulchre scriptus, seculi 



Eadon iMbUotheca instructisstma tnihi tertium exemplarc MS. 
atatiG gusdem cum priore, suppeditavit, chartaceum, in quarto; 
qui deficit tamen infelidter cum versu 232. libri tL Scatet er- 
roribuB sdiptionis codex iete plurimis; sed orth<^raphiEe vestus- 
tioris pras cseteris omnibus, saltem meis, tenacissimus videtur. 

Tertium denique MS. librum, cfaartaceum, et form£ simili, sed 
seculi sequ^tis, eidem bibliothecse debeo. Recentior est profec- 
to, quam cui tuto, reliquis diBsentientibus, con£di possit: nec ta- 
men hic etiam omnino fructu suo camit 

Sed et alium insuper scriptum libruin, de quo nihll cogitave- 
ram, mihi pemiiBit evolvendum vir humanissimus Edvardus 
PooRE, cumpromptiBsima benignitate, alaudabilibus in bonas lite- 
ras a£feclibuE derivata. Nimirum manus recentior hunc codicem 
exaravit; quum vero cujusris impressi typis libri non sit apogra- 
phon, sed codicem quemdam MS. cerlissimc in exemplar habue- 
rit, non Bpemenda est ejus auctoritas, quoties antiquiorum libro- 
rum lectionibus in subsidium accedat Utrum plures sint Lucre- 
tii codices MSS. in bibliothecis Anglicb, vel publicis, vel priva- 
ds, plane nescio: et caussse sunt, qua theologicae, qua politics, 
cur noBtrates eniditi non sint ad me fovendum, et conatus roeos 
promovendos, nimis propensa voluntate: has autem, quod im- 
penassime Isetamur, ac serio trinmphamus, jam jam evanescentes 
video; ut, exorto sole, matutini rores evt^rantur: quod ideo in 
transcursu monitum volui, ne nimis incurioei fortassis, aut indili- 
gentioris cujusdam, crimen apud aliquos, calumniis inbiantes, im- 
merito subirem. 

Anno M.DCC.LXXXVII. Lucretius impressus cst VicmniB 
ad codicem Findolxmensm, curante Francisco Carolo AUer, gym- 




AD LECTOREM. xvii 

nasii Yindobonensis professore. << Exstat hic codex membrana- 
<< ceus in bibliothecfi Caesarea Vindobonensi, et seculi MD. 
*< scripturfi nitet quidem elegantissima, sed multis adeo vitiis fe- 
*< data, ut in calce operis longam satis yitiorum seriem iis homi- 
<< nibuB adjungerem, qui codicum MSS. vitiis delectari, verius di- 
^* cam, nugari, consuevenmt.'' 

Sdlicet inter illos nugatores, qui scripturam ipsissimam vetusti 
codicis, sive sincera sit, sive demum vitiosa, fideliter repraesenta- 
tam velint, egomet nimis velim nomen profiteri meum: et gradas 
ago libenter maximas, habeoque, huic nugatariy quod vitia hujus- 
oe codicis notaverit; quum genuinas aliorum libronun lectiones, 
atque haud dubie Lucretianas, saepiuscule confirment Utinam, 
rv{«yfl Ynnt! somnus tibi, tuum munus exsequenti, non aliquoties 
snbrepsisset; nec commentitias recentiorum emendatorum divina- 
ticmes loco xntiorum codicis^ in contextu nimium nimium negligen- 
ter, uti vehementer suspicor, reliquisses: quod sane te subinde 
quidem, quamvis inconsulto forsitan, fecisse, mihi est in omnium 
longe persuasissimis. 

Unum hoc maceror^ et doleo tibi^ Carole ! deesse. 

Idem editor non est etiam dedignatus adscribere codicis alteri- 
us vitia^ nugatores criticos ex abundante demereri cupidus. Hic- 
oe codex, in eadem bibliotheca repositus, continet *< fragmenta 
** Lucredi ex libris, ii. iii. et vi. a ver. 743. usque ad finem; et in 
"^ principio secuH xiv. exaratus videtur." 

In brevi notitia literaria de variis editionibus Lucretii, quam 
professor iUcy deliciae nugatorum, sufie praefixit, mentio facta est 
exemplaris in bibliotheca Vindobonensi, Venetiis impressi per 
Theodonm de Bagazonibus^ anno M.CCCC.LXXXXV. quam 
editionem equidem nunquam vidi: sed eo minus hoc infortunium 
dolendum est, quod expressa sit ad editionem Veronensem, judi- 
ce professore nostro; quum ^^ multis in locis^ atque adeo in lacu- 
** nis, cum illa exacte conveniat.'' 
VoL. L b 



xviii AD LECTOREM. 

Jam yerOy quo meliiis cavermus, ne moles inutilis editioni not* 
tTBB ex prolixis repedtionibus accresceret, et pretium pariter in- 
cenderetur; libros illos, qui varietatibus codicum MSS. sint in« 
structi, et ipsos codices tractatos nobis, compendiariis characteri- 
bus significandos esse duximus: quorum nunc in ordine rado red- 
denda esU 

V. ed. liter» designant editionem iHam Veronensem^ de qu& 
modo, quot habuerim dicenda, dixL 

B. designat codicem Bodleianum Qxonii, cujus accuratam at- 

que novam coUationem se nactum esse gloriatur Havercampus; 

nam Creechius prior adhibuerat. Cum hoc codice et editione 

Veronensi tanta est consensio varietatum, ut valde suspicatus sim 

dolum aliquan coUatoris; neque prius hac suspidone sum solutus, 

qyam ad secundum librum meas animadversiones continuaveram: 

tum demum vir amplissimus, Gulielmus Jackson, B. D. in Aca- 

demia florentissima Oxoniensi prselector Grsecse linguae doctissi- 

mus» cum quo forte fortunfi in bibliopolium quoddam Londinense 

conveneram, et super hac re sermones csederem, fisdsam et iniquam 

opinionem, isto de codice, non ex vanis rationibus susceptam ta- 

men, me benigniter dedocuit. Re ver& in bibUotheca Bodleiana ille 

codexhodiequeasservatur; sed non magnam vetustatem jactat, ne- 

que multffi firugis suat, quse re&runtur, variadones ejus: ideoque 

non modo minus pcenitet indiligentius recensiti, sed angor levius, 

inhumanissimas bibliothecse Bodleianse leges, omnibus mortalibus, 

levissimo saltem contactis sapore doctrinarum, odio atque execrar 

tione prosequendas, mihi liberam tractationem gus haud permi- 

sisse. Mox, ut augurari soleo, illucescet ille dies, quum doctoe 

homines et literarum penetralia pudebit, se tam diu barbaris his- 

ce conditionibus patienter esse coUigatos. — Casterum, satis saltem 

constat» exemplari Bodleiano, et editioni dictae Veronensi, unum 

codicem, velejusdem prorsus fimilifie, prourchetypo primitus ex* 

stitisse. 




AD LECTOREM. xix 

G. Ooiia^jnafmm esttragmentomf Ebvercampo atquealiiseru- 
ditis celebratumy setatem attingens 800 vel 900 amiorum; quod 
infiuiste tamen explidt cum versu 454. secundi libri. 

P. Pii est editio Bononiensis, de qud supra. 

Vind. literse exemplar Vindobonense^ modo memoratum nobisf 
indicant: Q. vero, fragmentum codicis, ibidem dedaratum, quod 
indpit ad lib. ii. ver. 658. interrumpitur ad lib. iiL ver. 614. nec 
prius de novo exorditur^ quam ad lib. vi. ver. 747. devenias; un- 
de ad finem libri condnenter pergit* 

L. litera prior liber MS. membranaceus, duorum pulcherrimo- 
rum ac vetustissimorum, quondam Isaad Vossii, qui in bibliothe- 
c& universitatiB Lugdum Batavorumasservantur, a me designatus 
est; 

M. autem literd posterior liber: quorum varietates recensuit 
Havercampus. 

O. codex est Domini Poore» supra laudati: prius autem ad pa^ 
ginam quadragesimam volumen hoc progressum est, quam hicce 
liber mihi in manus venerit. 

o. Cantabrigiensis liber est: 

A. n. et s. codices Muscei Britannici, ad ordinem recensionis 
nostree, super illis habitse, in prsecedentibus. 

Valde laboravi in orthographia textus Lucretiani constituenda; 
ut tn^cfiutmn nitorem illum, ac florem femigineum venerandse ve- 
tustadsy importunis correctorum manibus passim detersum, in 
quantum sana grammaticorum priscorum judicia et subinde codi- 
cum auctoritas suffiragarentur» redaccenderem. Res hasc erat 

b2 



XX AD LECTOREM. 

ostentationis quidem parvae, sed perquam srumnosay et multe 
diligentias ac industriffi, ut rationes gus ad liquidum perduceren- 
tur, et aliquo tandem modo constarent sibi: sed haec diligentia et 
industria, nisi simile negotium fungendbusy non comparebunt ta- 
men. Pro officio nimirum habui multam et ingratam operam in 
hac re ponere; sed, tands tenebris haec tota rado involuta est, ut 
malim lectoris ad indulgentiam confiigere, quam censuram pro* 
vocare. Quodes &x librorum scriptorum mihi praehiceret, in 
phurimis haud dubitabam sequi: sed multa simt adhuc in hac re 
recdus consdtuenda; de quibus meo judido manus trepida non 
ausa est obsecundare. Quum vero sentendam meam in commen- 
tariis super hac disputadone ssepenumero interposuerim, non ne- 
cesse est, ut in hoc loco tempus teram; itaque ad alia me transfe- 
ram, cum te ad Vossium demandavero, de hoc orthographiae ne- 
godo scite statuentem, in art gramm. L 43. init. atque, prout in- 
genuum virum decet, commonuero, unam et alteram dictionem 
esse in primis plagulis aliter, atque in sequendbus, memoriae vido, 
exaratam; quamvis secundas partes ageret impendio viriliter per- 
diligens inspector qperarum; cujus acmnini non paginse solum- 
modo, sed commentadones meae, tempesdvam aliquodes expur- 
gadonem debent. Nihil autem dissimulandum duxi, quamvis 
hae minutiae turbam lectorum probabiliter efiugiturae viderentur. 
Libenter sperem, simplicem hunc errorum leviusculorum confes- 
sioncm edidoni meae convenire; vel plures et crassiores fortasse 
virtudbus suis redempturae, nisi parend suo nimium blandiatur, 
nihil suis viribus parcend, ut in manus hominum quam emenda- 
tissima veniret. 

Nil cumulaty verbisque nihil fiducia celat : 
Fucad sermonia opem mens conscia laudis 
Abnuit — . 

Porro quum Virgiliiun» poedcae composidonis artificem abso- 
ludssimum, Lucredus noster, ingenio poetarum Romanorum 
maximus, (nisi fortassis unius illi de pahna merito contenderint 




AD LECTOREM. xxi 

hgariosisaimi Nasonis ubertas et amplitudo) magna ex parte, 
quantus est, efiecerit; veniistis hominibus me rem valde juom- 
dam &cturum esse credidi, si Minciani vatis imitadones undique 
conquireremy et cum exemplaribus suis apposite commissos spe- 
daSter exhiberenL Hanc esse mei laboris partem nullo modo in- 
fractuosissimam, ab ostentatione licet longissime remotam, depu- 
tare soleo; et amoenissimam futuram hinc institutam comparatio- 
nem hominibus elegantioris ingenii libenter auguror. In hoc o€- 
fido multa sunt, quas diligendam eluserint doctorum, qui se ad 
hanc rem ex pro&sso contuliss^nt; et segre, nisi ex compertis, 
credi poterat, poesin Virgilianam quam penitus imbuerit, quam 
meduOitus incoxerit» orado Lucretiana. Hunc autem ex abun- 
dand fiructmn hac coOadone provenisse mihi vehementer gratulor, 
qaod hinc complusculis ulceribus Virgilii, sanitads spedem men- 
tiaitibus, ideoque diffidli et periculosa tractadone, medelam effi« 
cadssimam admoverequiverim: unde apud quicquid esthominum 
▼enusdorum me gradas ingentes initurum spero, confidoque. 

Jam vero, non alius est poeta, in quem licentia cridcorum, in- 
geniis suis temere indulgendum, saevius grassata est, atque in Lu- 
credum; aut quem corrupdorem docd terunt arbitrariis emendar 
torum interpoladonibus. Nos, auctoritati librorum scriptorum, 
qua potuimus, et Ladni sermonis sincerae leges sinerent, fideliter 
obsecud, et subinde per leviores ex ingenio mutadones, de rado- 
nibus ad codicum vesdgia religiosissime subductis, dmidiuscule 
progressi, depravadones innumeras profligasse, ac venustates 
seraionis quam plurimas, demortuas plane condamotasque, imo 
deperditaset obliteratas, nobismedpsis saltem videmur resuscitas- 
se. Neque enim interea non opere summo cavebam semper ab 
iM temeritate corrigendi, quam vidosissime usurpari quibusdam 
Lucretii editoribus animadvertebam; et nolui committere, ut in 
hac vituperadone inconstandssimus omnium homunculus haberer ; 
et ea reprehensio, quam prioribus haud dubitaveram illinerey in 
a^ut proprium denuo redderet. 

bs 



xxii AD LECTOREM. 

Casteniin, de commentariis meis, quos muhis Tigiliis et impro* 
bo studio contexui, praecipua mihi felicitas condnget, atque pro- 
podti, quod animo semper eram contemplatus, tunc demum com- 
pos fiam, si rationes sic videbor in notis condnnandis prudenter 
attemperasse, ut eas nec docti fiistidianty et intelligant tyrones 
fiructuose; atque hinc adeo, sicuti ait ille, utrique rei sdenter oc- 
cucurrerim, ut mederi possim quum satietati, tum ignorantifley 
lectorum. Quantillum denique sit iQud, quod indefessa diligen- 
tia consequi vahierim, probe sdo: nec tamen animi judidum, sa- 
cramento literarum liberalium Ic^time obligad, et humanitads 
pleni, reformidem; neque ita siun profecto ab omni laudis appe- 
titione alienusy ut non valde cupiam secundae aliquid opiniohis 
mihimet acquirere. lividulos autem censores nostros nihil mo- 
ror; homines, veris literis aut leviter contactos, aut^ quas arripu- 
erint, pravis afiectibus dehonestantes: qui doctorum conatus» illis 
displicendum, ex professo deamant deprimere, et fovendis hono- 
randisque Musarum assedis nuDam qperam imperduntur. Quo- 
des vero cessaverim, et intendonem animi videbor remisisse, mi- 
hi vehcmenter gratulabor, ac cum meis studiis felidter actum 
esse ezistimabo» si, liberalibus atque vere erudids errores benevole 
monstrandbus, malignam cavillatorum intemperiem potero lucri- 
fiu^ere. 

In universum sane» hoc vel in maximis omnium a memedpso 
obtinendum esse arbitratus sum, ut ne quid me putem sdre, quod 
nesciam; quaeramque semper addiscere, quod ignorem: quum 
•cndami minus prodesse perite quid fiKrere, quam obesseperperam 
fecissc. ^mirum, in his temporum angustiis, nmo debet admi- 
radone commoveri, nedum indignari dd)eat, si, laboribus suis 
vicdtantes, et re fiuniliari ardore vigiliis addicdi nec non (quod 
rd ci^ut est) inter librcmun vetusdorum raram nimis nimis so- 
pdlectilem tenebricose dispakd; si sdUcet, his ino(»nmoditatibu8 
pressi districtique, quaedam emittant nimium deprc^^erata, neque 
ad unguem prsesectum, quemadmodum vdkmus. 




AD LECTOREM- xxfii 

Alia sunt insuperi meas vitae roticmes attingentia, et magnam 
apud mentes benignas humanitus admissorum excusationem ha- 
Utma:— de quibus tamen mefius tacere puto, quam questibus 
ambitiosis inaniter indulgere. 

PorrOf ne me fortassis» ab tali puerili ^tXMvrui remodssimum, 
lector existimet propriis ingenii fetibus plus aequo delectari, quod 
eom toties ad Silvam meam Criticam remiserim; docendus restat, 
me compertum habere, ex usu literarum maturiore, plurima in 
istis lucubrationibus inveniri, qua3 sint juveniliter temeraria, «• 
w^iffv0n prorsus, et homine critico indigna; sed quae in sitientem 
bxDiBdy rure tamen abditum^ et a libris sermonibusque doctorum 
digunctissimum, &cillime jpossent cadere: sunt autem rursus plu- 
rima rite excogitata, qualia viros harum rerum callentes jucunde 
morabuntur, et astatem ferent: ea potissimum, quae in Novi Foe^ 
deris monumentis explicandis atque illustrandis occupantur; alibi, 
nisi &lIor9 haud temere reperienda: quod serio triumphamus. 
Non enim ii sumusi qui sacros libros vel cum nobilissimis ethni* 
corum veterum in eadem trutina velimus ponere, aut eodem stu- 
dio commentandos, ac meditandos, cordatis saltem hominibus au* 
tumemus: ^aah yi mm iu^ 

X^vrftf xi^^^jaWff hcMT^fJi^i fyyMC^Mfr* 

Jam vero, prius libet brevissime disquirere, quam huic prsefar 
tioni finem ponam, utrum Lucredus noster alia ingenii monu- 
menta quaepiam literis mandaverit, quse in hoc sevum non perdu- 
ravere. Certe, eum in animo habuisse de situ et qualitate sedi" 
tm sanctarum^ quas numina deorum tenent, de tenuissimd iddem 
ipsorum natura, prorsus intacdli, nec admittente tactum udque, 
nec vidssim exercente; — ^non perfimctorie disserere, suo ipsius 
etiam testimonio liquidissime coQigitury in lib. v. verr. 147 — 158. 
qoum argumentorum propositorum seriem, qui sequitur, versus 
daudat: • 



xxiv AD LECTOREM. 

Qu» tibi posteritu la&go 8bbmonb probabo. 

Sed enim an absolverit promissum, et ingens opuS) quantivis 
timandum pretii, ruinae temporum oppresserint; an consilium 
mutaverit; an rursus id agentem mors interduserit acerba; nul« 
lus equidem de plano affirmaverim. Commentaria sane Servia- 
na, ad VirgiL JEn. vi. 596. suspicionem injidunt haud levem» 
hos etiam, quibus fruimur, libros sex De Naturd JRertm aliqu& 
tenus imperfectos ad aetatem nostram descendisse: de qua re 
paucula submonuimus in nostris animadversionibus ad lib. iiL 
ver. 991. quo se lectores conferant: 



*XH** )f fUt %9TI9 



Aliud carmen, Lucretio relictum, olim exstitisse, Varronis testi« 
monio saltem probabile efficitur; cujus verba, prout leguntur in 
lib. iv. sect. S. de ling. Lat non pigebit adscripsisse: << A qud 
<* bipartita divisione, Luciubtius suorum uniuset viginti libromm 
*< initium fedt hoc: 

^ JEtheris et terrs genitabile qusrere tempus.'* 

Si sanus sit hic grammadd locus, nec nomini proprio scripturs 
vitium insideat; qua voce, quo fletu, tantum literarum infortuni- 
um, nuQis artibus medicabile, lugebimus? Tempus! vastator 
omnium, tibi profecto felix, nimium felix, visus est Musarum 
chorus, haec si dona propria fuissent; nam Lucretium meum, vd 
ingenii viribus, vel degantia doctrins, cuivis veterum fortiter 
opposuerim: 



quis est crudelior in nos 



Te Deus ? Ut semper gaudes illudere rebus 
. Humanis! 

Denique, ob* grandissimos operis hujusce sumptus, mihi gravis- 

3 



AD LECTOREM. xrv 

sime incumbentesy prius volumeny ut anteciu^rem quendam, qui 
pubHcam opinionem speculari quiret, et gradam aucupari, neces- 
sum habui praemittere: et actum est profecto de fortunis meis, et 
edidonibus poetarum yeterum per sudores meos in fiiturum pro- 
curandisy nisi sit hoc specimen lautis judidbus liberaliter excep- 
tum: quod sane yel ad omni luxu typographico condecorandum, 
quo pulchrius yeniret elc^antibus formanun spectatoribus com- 
mendatum, f^yparatus ne sumptuosissimi quidem cessayerunt. 
Interea, candide lector, et erudite! indices duo, alter criticus 
omnium in commentariis notabiliorum uberrimus, et alter locu- 
pletissimus yerborum» libro scxto subjidentiu*. Quse supersunt 
antem» prelum strenuissime exercent, et paucis abhinc mensibus 
hoc yolumen^ Deo fityentey insequcntur* Vale! 

E Musaomeo 

prcpe Londimmj 

Novemb. die xx. 



i 



TESTIMONIA VETERUM 



DE LUCRETIO. 



M. T. CICERO, 
In epistoUs ad Q. Fratrem^ ii. 11. 

JLUCRETII po&nata^ ut scribis, ita sunt mulds luminibus in- 
genii; multae tamen artis. 

Sunty qui negatioms paiticulam tum poBt icribit infeninty ^ngularem per 
andariamj contra librorum scriptorum fidem: e&dem oper& Ciceronis judido 
acertnsnmam injuriam fadentesy et ingenium Lucretii deprimentes malignis- 
nme. Nimirum, opinioni Inter criticos receptae disertissimus togatae gentis 
tadtus occurrit; que volebaty ingenii vim et artifidum scribendi in eodem 
homine rarissime consociarL Hinc pendet Oyidius» trist. ii. 424. 

EnniuSy ingenio majnmut, arie rudis, 

Sed neque acutissimam et elegantusimam Tanaqiulli Fabri conjecturam, U- 
tOy rice Uoy temere contra codices equidem receperim: nam yulgata sunt ac- 
curate propria, et connexa. 

Non minus igitur Ciceronis ipsius, quam Mard fratris» sententiam favora- 
bilem habemus, tum de nativis ad iUuminandam poesin Lucretiani ingenii 
▼irtutibusy tum de magoa solertis artifidi poUenUi, cultuque dicendi lima- 
tiore. 



xxviii TESTIMONIA VETERUM 



CORNELIUS NEPOS, 
In vitd Atticij xii. 4. 

Idem L. Julium Calidum, quem, post Lucretii Catullique 
miortem, multo elegantissimum poetam noetram tulisse aetatem, 
vere videor posse contendere, — ^in proscriptorum numerum a 
P. Volumnio — relatum, expedivit. 

M. VITRUVIUS POLLIO, 

De architecturdy ia:. 3. 

Item plures, (qui literarum jucunditadbus instructas habent 
mentes) post nostram memoriam nascentes, cum LUCRETIO 
videbuntur, velut coram, DE RERUM NATURA disputare. 

P. OVIDIUS NASO, 

Amorum^ i. 15. 23. 

Carmina SUBLIMIS tunc sunt peritura LUCRETII, 
Exitio terras cum dabit una dies. 

Tristiumy ii. 425. 

Explicat ut caussas rapidi LUCRETIUS ignis, 
Casurumque triplex vaticinatur opus — • 

SEXTUS AURELIUS PROPERTIUS, 

Elegiarum^ ii. 25. 29. 

Aut quid LUCRETII tibi prosunt carmina lecta? 
Nil juvat in magno vester amorc senex. 




DE LUCRETIO. xxix 



C. VELLEIUS PATERCULUS, 
Historice RomaruB^ ti. 36. 

Quis enim ignorat, — ^floruisse hoc tempore — auctores carmi- 
num, Varronem ac Lucretium; neque uDo in suscepti operis 
sui carmine (f. stamine) minorem CatuUum. 

L. ANNiEUS SENECA 

LUCRETn nostri meminit, sed citra poeseos vel laudem, vel yituperium, 
de tranquill. anim. sect. 9. et in epbt. xcv. cx, 

C. PLINIUS C^CILIUS SECUNDUS 

Similem LUCRETII mentionem fecit in epist iv. 18. ut prior AvuncuIuB 
ejus, Caius Plinius, in prsemissis lib. x. Historise Naturalis; quse tamen sus- 
pects sunt auctoritads. 

M. FABIUS QUINCTILIANUS, 
De institutione oratorid, i. 4. 

Nec ignara philosophiae (grammatice potest esse perfecta), cum 
propter plurimos in omnibus fere carminibus locos ex intima 
quaestionum naturalium subtilitate repetitos, tum vel propter 
Empedoclem in Grsecis, Varronem ac Lucretium in Latinis; 
qui prsecepta si^ientiae versibus tradiderunt. 

Idem ibidemj .r. 1. 

Nam Macer et Lucretius l^endi quidem, sed non ut phra- 
sim, id est, corpus eloquentise, &ciant: el^antes in sua quisque 
materia; sed alter humilis, alter difficilis. 

Maoifeitissimum est cuivis contentius intuenti, magnum rhetorem non de 



TESTIMONIA VETERUM 

laudibuB Lucretiiy ut elesantu poHkBd, detrahere ▼oluisse, sed orationem cjus 
lubtiiiorein ease, atque nxMMmrt^f, ut argumentum quoque nimis austerum 
et exile, quam quie ubertatiy magnificendiey et amcenitatiy sermonia oratorii 
consummandis pulchre unt accommodata. Meminit iterum Lucretii scrip- 
tor ille fiructuonsnmusy ibid. iiL l . yiii. 6. xii. 1 1. 

C. CORNELIUS TACITUS, 

Dialogo de oratorihus^ sect. 23. 

Neminem nominabo, genus hominum signasse contentus; qul 
Ludlium pro Horatio, et Lucretium pro Virgilio, legunt. 

P. PAPINIUS STATIUS, 

Syloarum^ ii. 7. 76. 

Cedet Musa rudis ferocis Ennii, 
£t docti fiiror arduus LUCRETIL 

Statius autem potissimum respidt Lucretii lib. l. Terr. 137. 145* 989. Et^ 
ne in sequioris Btatis scriptoresy qui Lucretium laudibus extulenmty evage» 
mur latius» otium ndbis fecit immensa Barthii doctrina: cujus nota sdlicet 
•d F^>inii locum plura scire cupientibus consulenda est. 

Q. SERENUS SAMONICUS^ 

De medicindj ver. 614. 

Hoc poterit quartus magni monstrare LUCRETQ. 




ARGUMENTA. 



IN LIBRUM PRIMUM. 



IN ipso operis prindpio Venerem invocat IL Deinde, a ver« 

45. ad ver. 159. libros suos de Rerum Naturd dedicat Memmio: 

Epicuruniy cujus rationes sequitur» coUaudat; ab illius doctrind 

impietatis invidiam amolitur; et hujus et sequentium librorum 

argumenta breviter proponit. III. Tum rem ipsam aggreditur, 

docetque a ver. 160. ad ver. 265, ex nihilo nihil fieri, et in ni- 

hflum nihil reverti, posse. IV. A ver. 265, ad ver. S29. minuta 

esse quaedam corpora, quae, Ucet sub sensum non cadant, mente 

tamen possunt condpi; et e quibus res omnes componuntur. V. 

His corpusculis a ver. SSO. ad ver. 4S0. subjungit vacuum, seu 

inane qpatium: et VI. a ver. 4S0. ad ver. 48S. probat nihil esse 

prseter corpus et inane; reliqua autem, quse videntur esse, ut 

pondus, calor» paupertas, bellum, &c. esse tantum conjuncta vd 

eventa, proprietates seu accidentia, corporis et inanis. VIL Do- 

cet a ver. 48S. ad ver. 528. prima corpusculaesse perfecte solida; 

ideoque aver. 528. ad ver. 6S5. insecabilia esse, minima, (neque 

enim corpus in infinitum dividi potest) et aetema. VIII. Ddnde, a 

ver. 6S5. ad ver. 712. refutat Heraditum, qui ignem, aUosque, qui 

aarem, aquam, aut terram, rerum omnium prindpium esse sti^ 

tuerunt. IX. Tiun a ver. 712. ad ver. 829. contra Empedodem 

demonstrat, res non componi e quatuor dementis. X. Demum, 

a ver. 829. ad ver. 919. Anaxagoram refdUt. XI. Postremo, a 

ver. 919. ad ver. 1050. docet, universum esse ex omni parte in- 



xxadi ARGUMENTA. 

finitumi corpuscula esse numero infinita, et inane nullis terminis 
comprehendi posse: XII. et a ver. 1050. ad ver. 1110. libri finem, 
deridet illos, qui existimant, esse aliquod centrum in uniyerso, 
quo gravia omnia deorsum tendant^ dum levia sponte sua sur- 
sum ferantur. 



IN LIBRUM SECUNDUM. 



I. AD studium philosophise, quae sola lenire curas et animum 
metu liberare potest, Memmium suum a ver. 1. ad ver. 61. Lu- 
cretius hortatur: inde II. de seminum, seu atomorum, affectioni- 
bus disputat, quarum prima est motus ; moveri semina ex rerum 
generadone demonstratur: motus vero hic est deorsum: onmia 
enim semina sunt gravia; cum autem concurrant semina solida, 
necesse est quoquo versum a se invicem dissiliant; ita quaedam 
semina aliis implicantur, quas arctius conjunguntur, res duras et 
densas constituunt; quas laxius, res moUes et raras: qusedam au- 
tem semina nunquam coalescunt; sed, uti ramenta pulveris in 
radiis solis videmusi perpetuo motu per inane feruntur, et alia 
corpora subinde percutiunt et agitanti ad ver. 140. III. Cele- 
ritatem motfis seminum deorsum tendendum explicat ad ver. 166. 
* IV. Inde pro more suo quasdam scommata contra illosi qui 
providendam agnoscunti intexiti ad ver. 182. V. Tum argu- 
mentum repedt, asseritque, omnia corpora deorsum tendere, ad 
ver. 215. VI. Deindci semina deorsum tendentia a recta linea 
pauUuIum dedinare; nisi enim declinarent seminai nihil unquam, 
saltem nulhun liberum agens, oriretur, ad ver. 293. VII. De- 
mum docet, eodem motu semina jam ferrii quo ab aetemo fere- 
bantur; nec quenquam huic opinioni diffidere debere, quia mo- 
tus non videt, cum ipsa semina percipi non possunt, ad ver. S32. 
Secunda seminum affecdo est figura; docet autem VIII. semi- 
na non esse ejusdem figur»! quaedam vero rotunda, quaedam 




ARGUMENTA. 

iquadmtiif quiedam bevia) et alia aspera, hamata, &c. Aiseque os- 
tendity quas figuras amara, quae dulcia, quse dura, quae moUiacor- 
pora» oomponunt, ad ver. 476. IX. Hanc figurarum varieta- 
tem non esse infinitam» semina tamen ejusdem figurae infinita; 
nempe rotunda esse infinita, quadrata, &c. ad ver. 580. X. De- 
mum ostendity res non con^ni e seminibus gusdem figurae; et 
vsriis argummtis probat, concreta omnia variarum semina figu- 
rarum continere, ad ver. 728. XI. Deinde docet, semina nul- 
hshabere qualitates» quas sensibiles vocamus; colorem utiquef 
«aporem, frigus, calorem, &c item, sensu non donari; quamvis 
res ooloratae, sapidae, calidae, fidgidas, et sensibiles, ex iis compo* 
nantur, ad ver. 1021. XII. Demum, infinita semina per infini- 
tom inane volitantia infinitos mundos constituere, eosque mun- 
dos augeri aliquando a seminibus ex infinito delapsis; aliquando 
etiam, avolantibus ininfinitum seminibus, deminui etdissolvi: ut 
plantas et animaJia nascimtur, adolescunt, senescunt, et ordine 
vao demum intereunt; usque ad finem libri. 



IN LIBRUM TERTIUM. 



HAGTENUSy duobus nempe superioribus libris, naturam et 
afiectionea, quas dicimus, atomorum, rite explicasse sibi visus est 
poeta. Nunc quatuor reliquis libris ea, qusB ex atomis istis fiunt, 
attentius qieculatur: atque, uti par fiiit, primas detulit partes a- 
mmse et animo, de quibus hoc toto libro jam disputat Hunc 
autem auspicatur Ubrum ab Epicuri laudibus, quem a ver. 1. ad 
ver. 94. praedicat primum docuisse, non a deo, sed ex fortuito 
atomorum concursu, mundum himc, et omnia fiiisse iacta; atque 
inde hominum mentes a deorum, mortis, et poenarum post mor- 
tem, metu liberasse: hoc autem unus Epicurus feliciter perfecit, 
quod aUi philosophi firustra conati sunt. Pauca haec de Epicu- 
ro praefiUus, docet a ver. 94. ad ver. 1S7. animum et animam 
VoL. I. c 



xzxiT AROUMENTA. 

partem esse hominis, ceqtte ac pedes, manus, brachia, caputy et 
rdiqua membra, et non habitum vitalem totius corporis, seu omni- 
um partium corporis congruentiam, concentumque, qualem quir 
dam veteres philosophi harmoniam dixerunt. Ne vero minus dis- 
tincte disputare videatur, dum vocibus animus et anhna promiscoe 
utitur, a ver. 137. ad ver. 161. docet, animum et animam unam 
quidem rem esse, animum vero prsecipuam esse partem, et in cor- 
de resideie, quippe ibi metus, gaudium, etTeUquse passiones, quas 
animum sequuntur, sese ostentant; dum anima, in quk locomo- 
tiva fiusukas unice sita est, per totum corpus sparsa, ad nutum 
animi movetur: inde a ver. 161. ad ver. 177. demonstrare conaf 
tur, animi naturam esse corpoream: animus enim tangit animam, 
quam movet; anima autem, corpus; nullus vero, nisi inter cor- 
pora, contactus est A ver. 178. ad ver. 323. docet, corporeum 
hunc animum componi e seminibus minutissimis quidem, tenuis- 
simis^ et maxime rotundis: et, si rem ipsam spectemus, e calore, 
vento, seu vapore, et aere;. et alia insuper re, quas ex tenuissimis, 
minutissimis, etmaxime mobilibus, seminibus constans, estsensus 
principium, et origo: quo modo tamen calor, ventus, aer, et 
quarta illa res innominata misceantur, explicare se non posse U- 
quido fatetur. A ver. 323. ad ver. 350. asserit, animam et cor- 
pus ita conjuncta esse, ut sine utriusque pemicie separari non 
possint: deinde, a ver. 350« ad ver. 370. non solum animum, sed 
etiam corpus, sentire affirmat, seu potius totum animal, rem e 
corpore et anima compositam: post haec a ver. 370. ad ver. 417. 
refutat opinionem Dcmocriti, qui singulas animse partes singulis 
corporis partibus appositas et conjunctas esse docuit: et, ut olim 
aflirmavit, animum esse potiorem totius compositi partem, sic ab 
animo potius, quam ab anima, vitam dependere, et salutem ani- 
malis conservari, asscrit. Deinde a ver. 417. ad ver. 841. ani- 
mos et animas nasci et interirc cum corporibus, viginti octo argu- 
mentis dcmonstrarc conatur, et transmigrationem Pythagoras 
obiter deridct Dcmum, a ver. 841. ad ver. 882. mortem nihil 
esse docctf cum post mortem nihil est mortali animae timcndum; 



ARGUMENTA. 

imoi n anima immortalis (ut Platoni visum est) oonoedatur, mor- 
tem tamen nihil esse, cum anima separata non meminerit, se un« 
quam antea exstitisse. Froinde, ad ver. 906. ridet hominum 
▼anam de sepultura solicitudinem: deinde demonstrat^ mortem 
non esse malum, quia mortui non indigent istis bonis, quibus vivi 
gaudmt, neque isds doloribus afficiuntur, qui miseros mortales 
cniciant, usque ad ver. 94S. Vitam etiam ipsam non esse desi- 
derabilem, quippe quee nihil novi afferat, sed easdem semper to- 
Iq>tate8 usque ad nauseam subministret, ad ver. 990. Ne vero 
istse fid>u]£e, quaspoetse narrant, deinferis et pcenis post mortem, 
terreant mortales, inde ad ver. 1086. omnes illas commodd inter* 
pretatione elevat. Unde, usque ad finem hujus libri, monet, 
plerosque mortalium inepte et absurde de morte queri; cum sa- 
pientissimi hominum, etpotendssimi ducum etimperatorum, vim 
dine necessitatis senserint: ac docet, ideo mortales vitam solicitam 
etinquietam agere, quod hanc mords contempladonem refiigiant, 
et inq>te votis omnibus eam vitam expetant, quam aliquando 
amissuri sunt, quse nullam novam voluptatem afferat, innumeris 
vero doloribus et periculis obnoxia reddatur; praeserdm, cum 
vivendo nihil detrahant de tempore mortis, quae manet omnes in 
stemum* 



IN LIBRUM QUARTUM. 



QUA supra libro primo usus est comparadone Lucredus, ut 

Memmii sui animum tandsper a contendone relaxaret; eadem 

himc librum quartum a ver. 1. ad ver. 26. auspicatur, ut audito- 

rem sibi docilem reddat, et attentum. II. Libri hujus proponit 

argomentum, quod ex industria cum superioribus connecdt Cum 

enim primo et secundo libro abunde docuerit, quse et qualia sint 

rermn primordia, quibus figuris disdncta, quo motu ferantur, ac 

Gseteras res procreent, libro vero terdo animae atque animi natu- 

C2 







ARGUMENTA. 

ram fiisiuB explicaverit, merito sane a ver. 26. ad ver. 4^« hanc 
aliam sabnecdt diq^utationem, de sensadone tam vigilantiumy 
quam dormientiunu Quam disputationem ut ex ordine absolvaty 
8 simulacris exorditur» quorum ope omnem sensationem fieri 
contendit Docet itaque, IIL a rerum superfide tenuia qusedam 
et subtilissima simulacra mitti, quae passim per aera vditant^ 
sigillatim tamen sub visum non cadunt, nisi a q>eculis, aut aqua, 
repulsa, in oculos incurrant, a ver. 46. ad ver. 108. IV. Subti- 
litatem horum simulacrorum demonstrat, et subinde exiguitatem 
primordiorum confirmat, ad ver. 129. V. Simulacrorum duplex 
distinguit genus, alterum eorum, quse sponte sua generantur in 
aere, qualia nonnunquam videmus fieri in nubibus, modo gigan- 
tum, modo montium, aut etiam beUuarum, imagines imitantia; 
alterum eorum, quae a rerum superficie avolant, quasi tenues 
rerum exuviae: et deinde a rerum superficie has exuvias perpetuo 
oriri docet, et ea motus celeritate per aera ferri, ut vel luminis 
solaris jactum facile superent, aver. 129. ad ver. 216. VI. Quia 
visus omnium sensuum primus habetur, ab eo exorditur, quem 
ex ttmulacrorum, seu imaginum, incursu fieri docet: interim 
autemesqplicateaomnia^ quse advisus caussas spectant; variaque 
de visu problemata proponit, quse rite solvit et explicat, a vec 
216. ad ver. 471. VII. Ne vero aliquis ex phaenomenis modo 
explicatis sensus fidladse arguat, illorum dignitatem copiose ad* 
struit, a ver. 470. ad ver. 524. £t subinde scepticos, prsecipue 
a ver. 479. refutat: et demum asserit, omnem veritatem fidei 
sensuum inniti. VIII. His ita de visu disputatis, cseteros sensus 
aggreditur; ac primum docet, vocem ac sonum corporeas esse 
imagines, quse aurem pariter feriant et auditum &dant: vods 
naturam atque fonnaturam explicat Cur eadem vox perdpiatur 
a midtis, rationem reddit; quid sit echo, quomodo fiat, a ver. 
524. ad ver. 618. IX. Deinde de sapore, et gustu, de odore, et 
olfactu, docet; quid nempe sit sapor, quid odor, et cuir non ab 
omnibus sentiantur. Cur dbus idem aliis dulcis, aliis amaruSf 
fiat; cur odor aUus aUis sit magis aptus; et vox aliis terrorem 




ARGUMENrA. «xva 

incutiat, qiue alios juTet, sakem non terreat, a Ter. 618« ad yer. 
725. X. De imaginatione atque cogitatione agit, quas per te- 
nuiflsima rerum simulacra, seu imagines, quae in mentem incur- 
rant, fieri pariter ait; inde varia de cogitationibus problemata 
propcmit et explicat; cur, v. g. videamur in somnis videre illos» 
qd jam mortui sunt: cur simulacra rerum, seu imagines, videan- 
tor nobis morari, dum cogitamus ea: cur subito quisque cogitet^ 
qofle lubuerit: cur in somnis cemamus imagines moveri, usque ad 
ver. 820. XI. A ver. 820. ad ver. 904. docet, linguam, oculos, 
aores, nares, omnia denique sensationis organa, prius nata esse, 
quam eorum usum; secus vero in artifidosis rebus, quae pendent 
cx praevisa indigenda. XII. De somno et insomniis agit; inw 
pjmisque docet, qua radone fiat somnus in nobis, et in caeteris 
«nimantibus: scmmiorum varias assignat caussas, et demum ad 
res ven^reas ddapsus, a v^. lOSO. usque ad finem libri, de amo- 
re, sterifitate, fecunditate, et aliis omnibus hanc materiam attin- 
gentibusy liberius forsan et apertius, quam nonnuDi vellenty dis* 
putat; sed philosophis saltem, vd in his tractandis, videtur esie 
indulgendum. 



IN LIBRUM QUINTUM. 



I. L AUDES Epicuri, cui propter inventam et explicatam phi- 
losophiam plus debent homines, quam Cereri, Baccho, Herculi, 
aUisque divis, quos grati venerantur, ad ver. 55. praedicat. II. 
Deinde, in ver. 92. proponit totius libri argumentum, cujus par- 
tes postea expUcat: et III. ad ver. 157. terram, mare, codum, so- 
lem, ddera, mortalia docet, nec, quod Stoid putarunt, animata» 
dd ipsius partes, aut sedem et domicilium deorum esse, quod vul- 
gusexisdmat, asserit. IV. Ne quis mundum a diis fiiisse fiictum, 
atqae ideo immortalem credat, ad ver. 2S6. varias rationes con- 
gerity tam a natura deorum, quam a vitiis hujus mundi, ductaa^ 

c 3 



nacviii . ARGUMENTA. 

quibus probare conatur, hanc compagem non a diis constitatamy 
et mortalem esse. V. Ad ver. 417. quatuor dementa, terramy 
aquam, aera, ignem, e quibus mundus constat, nasci et interire, 
et proinde mundum ipsum aliquando inc^isse, aliquando etiam 
periturum, arguit; variisque aliis argumentis oonfirmat, hanc com- 
pagem nec ab aetemo exstitisse, neque iuturam esse immortalemu 
VI. Ad ver. 510. agit de primo mundi exortu; et singulis gua 
partibus, prout graviores aut leviores sunt, sedes suas et locos as- 
signat VII. Ad ver. 61S. multa de ooeli et siderum motibus 
prqponit, at nihil certi decemit: deinde docet, cur terra, cur to- 
ta compages, quod corpus grave est, nuUi fimdamento innixa, 
pendeat:* solem denique, lunam, sidera, metitur; atque illa nec 
mqora nec minora esse, quam nobis apparent, pronunciat. 
VIII. Ad ver. 770. varias utriusque solstitii, aestivi et hyemalis, 
caussas reddit; quo modo nox fiat, cur aurora solem prsecedaty 
cur dies et noctes vicissim sese si^rent, cur luna vultum et fi- 
guram variet, cur denique sol ac luna edipsin patiantur, dispu- 
tat IX. Deinde, a ccdo descendens, herbarum, arborum, a- 
vium, brutorum, hominum, origines describit X. Ad ver. 8S5* 
monstra quoque, mutila qusedam atque imperfecta animalia, nas- 
ci concedit; sed Chimaeras, Centauros, Scyllas, reliquaque poe- 
tarum portenta, suaviter deridet XI. Demum, a ver. 922. ad 
ver. 1090. primorum hominum vires, rudem vitam, cultum, vic- 
tum, ingenium, mores, domicilia, matrimonia, describit; et do- 
cet, imde sermo, voces, et rerum nomina. XII. Tandem, post 
ignem in terras a fiilmine delatum, cultior vita facta est, et victus 
mollior; pacta et fiBdera inienmt homines, agros partiti sunt; et 
pulcherrimi, aut fortissimi, reges constituti sunt; &t brevi, ortd 
seditione, respublica emersit, ad ver. 1160. XIII. Indc, adver. 
1240. disputat de deorum metu, et ortu religionis; quam divinse 
naturse, et caussarum naturalium, ignorantise acceptam refert. 
XIV. Qu£e'sequuntur, metallorum ortum, primas bellandi artes, 
ards textrinae, agriculturse, musices, ct aliarum artium, ortum 
atque progressum continenti usque ad finem libri. 




ARGUMENTA. 



IN LIBRUM SEXTUM. 



PRIMI triginta tres versus hujusce libri oontinent, tam ipsa- 
mm AtheBarum, quam Epicuri Atheniensis, laudes. Sequitur ad 
ver. 95. qualem ab Epicureo philosopho exspectes, argiunenti 
hujus libri esqplicatio: et de meteoris dicturo primum occummt 
tonitrusy fulgur, fubnen; de quibus diligenter (Hsputat: et de- 
mum istos deridet, qni, n^Iectis caussis naturalibus, ipsum Jo- 
vem fulmina jaculari existimant, ad ver. 421. His subjungitur, 
(nam prester fulmini affinis) a ver. 422. presterisbrevis explicatio. 
Deinde, a ver. 450. ad ver. 53S. multa de nubibus et pluvia; 
pauca de iride, de nive, vento, grandine, pruina, et gelu, dispu- 
tat Si terrae motus caussas velis cognoscere, a ver. 542. ad ver. 
606. habes fuse explicatas. A ver. 606. ad ver. 638. de mari 
poeta disserit: inde ad ver. 710. de JEtxiSi. Sequentia, ad ver. 
738. Nilo destinantur. Deinde, a ver. 738. ad ver. 840. de A- 
vemis, aliisque terrse tractibus, qui sunt hominibus, cervis, corvis^ 
eqiusy et aliis, noxii, disputatur. Deinde, a ver. 840. ad ver. 905. 
de puteis, variisque admirandis fontibus, agit peijucunde. Pos- 
tea, a ver. 905. ad ver. 1087. Magnes lapis diHgentissime expli- 
catoE. Postremo, usque ad libri finem, de morbis et peste quae- 
dam disserit; quibus subjungit elegantem atque uberrimam sane 
descriptionem, nec minus eruditam et accuratam tamen, pestis 
iUius, quae tempore belli Peloponnesiaci Athenas opere maximo 
▼astavit^ e Thuc^didis historia desumptam. 



TITI LUCRETII CARI 



DE RERUM NATURA 



LIBER PRIMUS. 



T. LUCRETII CARI 



DE RERUM NATURA 



LIBER PRIMUS. 



<>%^^^%^»»»» 



.^jNEADUM genetrix, hominum divomque Tohiptas, 
Afana Venus! coeli subter labentia signa 



Ik Berum NaiurA. Imo, T. Lucretii '* Tiii. 127. caprigenHm^ ibid. iii SSL 

Cai RcmmNatun: nfde deleta lu ** omnigenHm, ibid. viiL 698. Sic cceU' 

ipie, T. 556. Ita Chridii TVicfid, non de ** coliimi pro ctdicolarum (JEn. iii. Sl.) 

Triftihif^ &c Sed boc videatur ease *' et trinundtnHmf Cicero pro Comdio: 

Xiw»riMf n Mu irtfttfy0rtf*9 : nam ip- '* ampAoriZm, pro afnpAorarum; et ^im- 

II Epicurus libros suos inscripsit irtft *' adi2m, pro JEneadarum^ Lucretius in 

^mtmt*: et Empedodet^ vtft ^p^ttt rttf ** primo ▼ersu: 

0»fM, libros iiL Suidat: et Oc^us Lu' •• ^jiMifiSm genetiiz, homlnitm divAmqoe to- 
omu, «i^ r«# r* n«»r«f OiirMff. Sic «luptaf.** 

ctitmnostcr mox, ver. S6. Bkhtl£iu8. Sed falli quidem potuiflse grammaticum 

Hae autem luoem ii\|icient iia, qus in secundo ezemplo nos nulli dubitamusi 

MBct datuii sumus inferius, ad iiL 15. conferas Plaut. Epid. i. 1. 16. nam alia 

Vcr. 1. JEneadHm, In proclivi fuerat corradeTe in re tenui nimu anxii laboris 

pmusiio^ ita acriptum esse ad Grscorum esseL 

ta rmin slio nfm Asn^, quorum imita- j^^ JEneadHm genetrix. Ita ann». 

tioBem in propriis potisdmum nominibus ^^ ^^ auspicatus est Ennius, ut noster 

pn^Lstinisolent affectare: praesertim, iiocopus: 

einn nrinima sit in bac dedinatione ca. ^^ ^^^^ ^^^ ^^^^ ^^^^ ^ ^^„^ ^^ 
^ patrii pluralis oontractia Sed alia nostri, 

^ocBOi^ et salubria quidem, Prisdanus, Ut me de coelo viaas, co^«, parumper. 
fib. til p. 731. " Est autem quando Bentlkius. 

** goictinmi pluralem quoque per cond- Sed bunc locum Faber d jam praeceperat, 

** BODcm proferunt, et maxime in compo. ut mihi etiam Ovidium, trist ii. 26Z qui 

'*AtiB et patnmymids, ut Qraxugen^m^ aperte nostrum subsecutus est: 

** po Orahmenanm. Virg. Miu m. 550. jBneaddm genetrix unde dt dma Femu. 

A 



L 



2 T. LUCRETII 

Quae mare naTigerum, quss terras firugiferenteLiy 
Concelebras; per te quoniam genus omne animantum 

Hinc proprie imprimis in epig. 85. rwnerim equidem hoic gkiMe, eC rab- 

lib. iii. AnthoLLirt. Burm. rer. penult. jectas ejusdem libri potius ■mplectar: 

•criptum legitur; " Ahna, ^fiwrufm: Almui, (ulw^.-'* 

Vfauridmtedcnti Mij/r«w/«£Mcrr4«iIf >b alo adlioet; gmeinci nniUo magif 

ServUt: hoc finci tnmdDubte nocet. mmmn «l— Hinc est, quod non Vemu 

Statius forte an buc req>ezerit, Silv. L 3. tantum, procreatrix rerum et animali- 

11. um, nominetur pdetis alma^ led Juno 

Ipis mami miptnn genetrix JKneU dadt, pr a t erea, tari* pnesidens gadaJUJtm»^ com 

LiindoademJsam,etduldprot>katend>entem. Tdluie onNi/DorfiU^. 

Ibid.Aonuifttmdto^M«tN>/tt|i/<u. Hoc nrid. cedi. H«c ortbographia sempcr 

de dimt generaliter poUus videtur dio- niihi visa est sincerissima, quum cofiiai 

tum ad populares de illis opiniones, at- Latinorum nihil sit aliud quam Grscom 

que rotunditatis gratii, quam quod sit ^y^ jjon dissentit Varro de ling. Laft. 

£[ncureorum rationibus affine: non ideo \^^ 5, q^i huidat ex antiquis poeds «* oi- 

ad morosiores oraUonis proprieUtes exi- cc ^^ coAutn, cava caii^ caU djfpeoi Ci. 

gendum. Quc disputavimus autem nu- cc ^um enim clypeum. £t Ennius itam 

per in nostrft Silv& CritidL, tom. t. p. u ^ cavadonem, cceli ingentes fini' 

49. ad S. Matth. xxvui. 18. super hac «• cet.** Videnos infra, ad iv. 172. VeCna 

locutione, nobis otium excusate fiidcnt sane glossarium in difersum abit: — ■* Cm* 

nunc jaro, ad opusculum illud studiosos «< kun, §wfmmt r^-t:^ •■ Umtaie sdlioit; 

philologos cum bonA lectoris veni4, re- cum mulUs aliis, quorum longa fticrit et 

mittenUbua. inutilis diligentise recensio: nisi quod Fli- 

Sed totum hoc exoidium nihil proximi- nhis, nat hist L 4. non sit alentio pi^ 

us attmgit, aut potentius illustrat, ver- mendus, cui prius Varronis anrHit «^ 

sibus quibusdam, hymnum in eandem nion. Marius Victor, in gen. L 64. 

Venerem aospicantibus, Homeri dictum; qu» drdte vaito 

quos certe Canis in ocnlis habebat: CentegU «thethnn.deducto htoc nomlBe,c<eIaaD 

!!«#•, fMiim«« i^ n^vxfvr» Af(*amip i. e. operculo tegit magno, concatie, ra- 

K»trfti4(,4irt^utmirtyXvM»9t/Mft9t^ tundo: si mentem poetsi satu BMtyior, 

%m T wufMmrrmr» ptkm xmrmBni^m «m4(«mw, nOStram sententiam f^fffr^^^ e i ^ ^ F i Ipfffiftr 

OMwvr « ^uwtrtmft nmt ^^m «■«rr», dicta ad ▼. 201. 

H^Umu^w^r^.^^Uu*^' y^ 3 ^^ naufgfTttm. Koilnmi 

n AXi FE .er- /-v-.^ rfm^ k.Ac«*. «ubsequitur Arienus, nitidissimni poda, 

Ita veiTOs ulUmus leni medidni pcrsa- et omnmo dignus, qui prodeat oraatior et 

nandus est. Vulgo, n«#/» t in^Miasime emendaUor in manus hominum, or. mait 

undequaque; et contra justas linguse ra. ^g^ 

tiones, prout videbis, si perlegas statun taortuetfoateprimoMV^; 

sequenUa in isto carmine. atque rursus, eib. desc. 631. 

Ver. 2. Jlma Venut : ut Virg. JEn. L At, qoi nmvigen teUw dhcedit ab eedm^ 

618. X. 332. Vetus elossarium: •* Al- Innumewgente^populorumeMmteamlll^ 

„ . . Arvatenent. 

ma, «Xim,.- cui convemret mterpreta- gic eUam. ut aUi porro, SeduUus, paadi. 

tiom mox veniensver. 41. carm. lib. iiL de Christo mare superam- 

-— petent pladdam Romanit, inclntn, pscem : buJante: 

et de tole quem vocat atmum Flaocus, ^. ^ \. «.-*. u w n . . . 

/ . *^ Miratur stupelacta cohon, mb csUe pedeitil 

carm. sec. Avienus, Arat progn. didt, jviw^rriupstufaievia/. 

" ris incUta aolii:** sed infitus ao- Ibid. terrat fiugfferaUtii: mfUftu 99^ 




LIBER PRIMUS. 3 

5 Concipitnr, visitque exortum lumina solis: 
Te, Dea, te fiigiunt ventei; te nubila ooelii 

ft^ifmt Hom. IL S. 122. ;^l«i« rvX». Tibullua, usiu Tocabulo, nuhi Tidetur ita 

Uru^ H. r. S^. Henod. Theog. 5S1. corrigendui, eleg. ilL 5. 29. 

fi^icCMr ut ibidcm, rer. 693. £t in bis At vobis Tusck ceUbrMtUttrJittmina Nfmph^ : 

fM yi«> baruin. dictio&um orthographia, quae pUnior est et rectior locutio: mlgo, 

fiug^ertHieiSf nobis etiamamdet; codices numina lymp/uB. Variare dictionem Ca- 

licel, opinor, ut omnes certe nostri, unani- nis Toluit, ad iL 346. et interpretis quasi 

ni fflwTHM frugifirentU ezhibere sole- in se munere defungi : 

lot Nec immerito sic statuimus, tam Et vari« volucrw, UBtantia quae loca aquimm 

_____ ^. -^. ._. CwKfWr«i»/,circuinr^)a»,funtd«iue,lacu«que; 

inplCT anuquitatem scnptur», quam Et,qu«A'rw<f«/n«nofaavla,pervolitantei: 

fflmmoditatrs cgus; quas dqjanter exhi- ^j ^^^ notata. Unum igitur sunt 

WthisTCfBibuaTerentianusMaurus, p. ^^ccUbr^ ei pervolgani, ad auctorit 

8895. accuratua in primis et perpoUtus ^^^ ^^^ mentcm. 

^^^'r^- Ibid. per te genus omne anmantUM 

fleOvrii,Pterrii,etOaMH««cribimutplufaliter Concipitur. Euripides, HippoL 447. 

■aBCfllmimncad(Ui£,iedperaumetilcutluit, "^ ^ 

Lsctor ttf mm dngnlarem nomJnartvum tciat, ^tir^ y tt mt9if\ un T u ^m^m^n^ 

f(lMqiientem,qiiipiloriiaBpedmiliiedltur. KAv^, KMr{«r' «rcvr» )* m ravrv tfn. 

lUl^gfanus: Tulgo, et fct^; tenore or». Sic legendum: urrtVic^ctiif. Bentliius^ 

tioBis minime natuxali: re Tero et inter- £t prorocat Tir summus ad Orid. £ut iT. 

poiilioncm in primo Tcnu, a Putscfau innuens haud dubie Ter. 91. ubi VeneriM^ 

cAioDe, quA aoli utunur, exulantis, ad»- alma potentia laudibus efiertur ui carmi- 

mctri ncccssitates postulant ne nonnihil, opfaior, uigenio Lucretii de- 



DniqiBC, Toce Jrugfferens non aliusfor- bente: 

tMK, qui Dobis exstant, Latuiorum usus nia quiaem totum digni«ima temperat orbemi 

mijrugifer aliquotics oocurrit, ut TCteris lUa tenet nuUo regna minora deo : 

foSt» in fincmcnto apud Martialcm, li. Jan<iue dat ctth, terrte, tudaWnu umdis: 

^. Perqne <uo« i$»ihu condnet vmne gemu. 

Hla deos omnet (longimi enumerare) creavits 

Atton te u wiue le^ terrar/ruglftrMl : lUa «ati* caunat, artMvibuaque dedit : 

mMm epigrammatarium nullus equidem "^ "***" *°^°' hominum contraxit in unom, 

I— j _^ i_ . Etdocidtjungicum parequemqueiul. 

UidaTCfun, auribus suaves sonos magm. q^ genus muu cfJ7olucru,u, tM Nauds 

tcoiquc sannis ita morose prosequentem. voluptasf 

Yer. A, Omceiebrat : Le, uno tempore, Nec colant pecudes, tilevis abdt Amor. 

•IqDetiiidSoperA, haecomnia, mare,terras, Haec apertissima lod totius Lucratiani 

it aera, fircqucntas permeas— incolis— imitatio, et potissimum Tcrr. 4^ et 6. ««^ 

igiUs; (Td co nfr e f uenttUy ut loquar cum rwttafuirtu propositi, confirmant su^ndc^ 

I^odoitio, pciist -i 9.) hsBc enim vis est nem meam, quam constructio impeditiar 

miposi t a B dictionis in hoc loco; quam ^ iuTenustior semper animo ingerebat, 

Ovidbn iUustrabit, epist xt. 11. non sine sensu manco nimium, de oor- 

AmPliaoncd^Ani/divemTypboldotiCtnx: nipteU secundum versum Lucretii insi> 

«tibid. ver. 57. amor. ii 16. 37. met iv. dente; quam sic judicem tollendam esse: 

46L mide infdicisBime quidam solicitabant ^EneadAm genetrisc, bominum divAmquc ve- 

M. il 21& '°P^> 

^ ^ .. . AimaVenut! caelixK^/flabentiailena; 

Biaiiiciicca,priaifrlr6ermMfontibut,Ide. Quc mare navigerum—- : ^^ 

^*^*">Aia, Ti. S^ — " fai itinere ceh^ndo L e. " sub tui potestate jacent omlum ct 

"luhil prodeat riam nosse, nisi conatus '< ignes aetheris; tui^ inquam, quie con- 

*e rires suppctant ambulandL" Con- ** odebraa, non coelum tantummodo, sed 

«dM ibid«B cditoris Farjsfaii notasL «« maro ctlam ct term." £t nisi quis saga- 



T. LUCRETII 

Adyentumque tuum: tibi Buaveis daedala tellus 
Submittit flores; tibi rident sequora ponti, 



dor probabilius mliquid extuderit, atque hujusce acriptune noritate, se q[uideiii la. 

reoeptaB fcriptionis literis prozimius, quod cupletissimoruin testium m^^^h nullo 

▼ix speres, hac emendatio in portu nari- negotio defensurs. Viam nebb steniat 

gat. Nobis adspirat Halieutioon firag- P. Nigidii luculentissima suffiragatio, ho- 

mentum, Ter. 4. minis in disdplinis doctrinarum nmntnm 

CoBptantem, Fentu tdma, fove I Ne itaret Inerti pnecellentis, et auctoritatis maxlma, apud 

MachtoamoleYacani,fiWprimuincandtdu8JK*gr A. Gellium, xiii 25. " Si h%yuM amiei^ 

ifJ^ fiicWan rfddogemmavteOlyinpo: ,, ^ ^ . ^. ^^ . ^^ 

Te fecunda sinu Tettus amplexa reKdit, »»v»« i«wi«'M, mujw, uuiuu wh» 

Ponderibiufundatamb:-tufetibiuaogei ** extremum: tanyieiohimagnei^kiam^ 

Cnncta nxii : totot pariter tibi partuitt orUt. *' cdm casu multitudinis recto, t\ fTt\ anle i 

Neque abnegat sufEragium Fhomutus, ** scribendum erite; atque idipiumliKi- 

de nat deor. cap. 24. KmXurmt }c ii A- *' es in similibus.** Flura de hac re spar- 

f^m rUumrmj ^w «"« uf* ry vf«»y> »«u i» sim leguntur apud Teteres grammatiooi» 

Tff y^ tuu ^mXa^^ mv ^tnmfuf mumt Bu^ quorum locum in Putschii coUectandt 

fuHmi. Jam Tero non intempestiva acces- conTenientissimum chartis meis ilhm 

ierit pars fngmenti ex Euripide, quam ram, sed fidsis numeris pagin», adeo ot 

oonsenravit Stobanis, ecL phys. cap. xii et e manu penitus sit ekpsus. Ubnifl 

Athenanis, xiil 8. quum credibile sit hu- scriptores, omnia suorum tempomm pn>- 

jus nostrum haud immemorem fiiisie : nundationi temere aooommodantes, gar- 

TnfAfftin^9xk^^^i manse antiquitatis vestigia pa«m ab«»- 

Axx' »)* M> Mrwf, »h /uff^mmi m», ravere: infra tamen, ver. 251. V. ed. B. 

*0m «fMu, «4^ Umt iMfxtnu— . mrX. Lb M. plane dant ingenuei: ndeas etiam 

Eit autem (Edipi firagm. xvii ed. Mus- Scaligcri ad CatuUum initia notamm. 

grave. Olim ad tertium usque casum in td^ 

Ver. 5. Proportio sermonis et oondnni- dinationum aliarum se propagavit hsc 

tas figure mihi persuasionem incutiunt, scriptura, ut abunde netum est : quum 

6b vertmm visii utique, Lucretii manum vero nuUi distinctioni oommodae inde coo- 

posuisBe: suUitur, non idonea satis apparet causM 

— vliitqoe exortum OmmM aolii. iUius eatenus retinendae. Qui vero de 

Subacto judicio lector quivis perpendat Nigidio modo memorato, et, omnium 

committatque ea, quae nuper disputavimus consensu, dotibus ingenii cumulattssime 

ad Virg. ^n. vL 829. ediiionb nostrae. instnicto, plura velit sdre, is adeat, mo- 

Haud his ipse diasentit Lucretius, ii. 577. neo, Rutgendi var. lect iii. 16. 

Quem puerei toUunt, vUentes luminli oroj. Quinetiam, codex noster A. versum, fo- 

Neque Claudxanus, de laud. StiL u, €5, "T»» transpositis, ad hunc morem exhi- 

— — vitxque, et lucu, in ipio ^' 

Te, Dea, te ventifmgnmt. 



Quibuscum ManOius conspirat, l 581. C»tenim, docte monuit Preigerus, qui 

— — ^— fiigicntis limmm stlu. f^ mensuram notarum qus de Lucretio 

Nec fadt nihil jam ventura vox, lumine^ bene meritus est, Claudianum huc respex- 

nimis cderi recursu, ver. 9. nec nihU op- jgse, de nupt Hon. et Mar. 184. 

timorum hbrorum varietates, lumine, G. ^^^„ ^^^ j^^a recedunt 

Lte M. et numina^ V. ed. subseratum aU- NubUm: clareicunt purii AquUoidbus A\^m. 

quid sonantes. Ver. 7. Quod comparet in codd. B. 

Ver. 6. ventei. Hic praefiuklaquaBdam L. M. Adventuque tuo, non est, mihi cre- 

oportuerit, ut aures lectorit depreoer, de de, quod existimabant editores, divcrsa 



LIBER PRIMUS. 

Flacatumque nitet difiiiso lumine coelum. 
10 Nam, gimul ac species pate&cta est venia diei. 



■ed gqrmaniiHiinm Tetiistttis inear- uti Tera eC el^ganter cutigaTit Betthius^ 

n^tc fleriptio, pro AivetUuanque tuom ad Pono, luec imitatur etiam Maniliiu niag« 

■olitttn IneTitatnn, adtfentiique tudf data. no cum lueoeaBu ad iii 652. edit. Bent- 

Kobia in operis decumi aaBpius illucescet leii, qui minus fdidter ad locum novare 

tancbfis enimpena hujusoe idntillula ▼&- voluit : 

ritatiB. Tunc ptlm um mlti pelagoi contteniitur undi» 

Ibid. dadala tellut: i e. nmni artificio ^ variM audet flores emittere tellut. 

«anmi. frngum. et •ifaomin, m piDgen. '^'^v^^ »oIucmmqu. ga.mperp.huto 

ct e iom ans ;— rgum omnigenarum cum in Venerem partumque rult; totumqoe canort 

▼arietate sosTissinlA qpedosa artifez, crea- Voce nemus loquitur, frondemque vireKit in 
trizqoe. Adsit vero Calpumius^ ed. ii omnem. 

^ £t mirum ftiiaset sane, si prorsus inobser- 

ttlitetlam certantibyt ama eit "^ pneteriisset tanto cultu, tot gratiis, 

Dtfrfafanectareoao^intermittereflorei: Tersiculos magistri Viigiliua. Sed non 

imitatus nempe Tersum notissimum Ma- prsteriit, borumce citra controrersiam 

rani% gea iT. 179* Qui Tero teUuti hoc memor, ad ed. iv. 23. 
epithetom affizerit, si nostrum ezdpias, Ipntibiblandoa/viiim/cunabnlajlm.* 

ndhdnm reperio; dum tamen toz ipsa tam et in prioribus, Terr. 1 8 — 21 . 

GnBcis scriptoribus, quam Latims, pas- SuimUttit igitur Talet, ezquisitiore sen- 

sim ftequentatur. su, '' e gremio mittit— ^ sub aolo fiidt 

Jam Tero, quum deflorilnu tantummodo ** puUulare— eztrudit;*' ut in AnthoL 

agatur, d^edala sit simplidter/Jicto; nam Lat. Burm. lib. iii epig. 255. de Jore in 

dmdalam Circen Virgilii sic reprssentat bovem Tcrso: 

Valerius, Alg. rii 211. Nunc erat a torvi tubmitten comua fronte. 

ttc, ot ent, mutata deam ; mentitaque ^ft/ Occurrit etiam in hoc sensu subdere, ad 

Festibms et maglcA drctn Tltanlda virgl. ejusdem AnthoL lib. iv. ep. 106. quod sic 

Hcaiodus, Theog. 878. ymuf av^tfuueuf. fateberis probe lectum esse, atque inter^ 

Yer, S, Submtttit Jlores. Homerilocus punctum: 
ofarersabatur nostro, ad IL S. 347. ubi 8l/na:/iM proprio /«Wa/ de germine /rtfi»/, 
unum ez Veneris Lucretianse offidis ha- Sir^tfra/sparsiadebitaseminibus; 

bes, non infimum iflud, neque instrenue. "aaccntur tumulo formas nova meads, honore^ 

, , , • . 1 Etlepor, et8uavi«#fnii«i«iiid/»<f. 

nMhercule! neque rursus mjucunde, ez- 

•ratatum: Vulgo, aubdity et reparat; nullo sensu: 

TunV^xl*^im^fu»f^wm„, ^ firmaSy nova messit; ui fomuB sit in 

hM0f^flifnurm,tUMf^,n^{mMif9$f, P"™^ ^^ pluraU, insdte: et gramina 

JUmfm mm fttmXmM«f, nequitiee, quod toto epitaphii soopo refu- 

£t imbedllius ad rem non fiuat, etiam tatur, bellissuni, Jupiter! et gravissimi 

Tenustate parum cedens, Hesiodus, dum Aldmum edam Avitum, iv. 299. transe- 

Veneris natales canit, ad Theog. 194. untes emendabimus: 

EmTtCnmthnifmkn$ut' f^hrmn Nudaticolle8,fpoliat«roboretylvK;^ 

Jlffnf m fmin»mf «ifm. Pclion immensas twnmiuU vertice quercut. 

Intereo, circa Lucretii locum Tolitabat Vulgo insulsissime legitur, cum mittat. 

mens IVopertii, i 2. 10. Ibid. tibirident tequora ponti: *< emol- 

Adspice, quot submUtat htmtu formota colores: " ^^^ nempe fiuctibus ad pladdissimam 

ei Calpumii, eci riii 32. '* usquc et hilarissimam crispitudinem; 

Wc cantare libet : virldei nam subjiat hetbm ** *^ complanata superfide et ^tmxufuftf^ 

MoUiiager,lattq^etacetacmtwoiiuie: " ut niteat pontus, lucis splendore non 



T. LUCRETII 

£t reserata viget genitahilis aura Favanii; 
Aeri® primum volucres tei Diva, tuumque 



tt oonfiuo ac depofdtto, led pure reflezo; 
** ta» ▼iuB gnrtulebundiiit;" nem ytJiff 
mAtpUnderet ut Romeni» edem ridert: 
adeMHom. IL T. 96S. HofsL od. it. 11. 
6. nem cui non dictus est hic Hylee? 
Hinc cefHee .£ecfaylum, Pram. Tinct 90. 



wmnm t% 



Av«HiH«rEAA2MA: 

cnm quflme editoree pukfare coQtulenmt 

Cetullum, Ixii. S73. de meris undis mol- 

liter crispetis: 

QpB tsnte pfiinuinf ciBincnti flsBiinc pnliKy 
Proce dnn t ; lcriterqoe«Miant plangore c u Mtmt i. 

ApoUonides non intempesttrus ederit; 

ciijue comiptissimum epigremma apud 

BnmdL anelect in notis qus, p. 159. ae- 

cundo distidio sic emaculendum esse diz- 

crim: 

Atf^ V mfafi t% IIONTOS, Aiw ZifnpM «^Mim, 
A^ Anf wr» «mm», FEAASAS. 

Aocedet Leonides Alenndrinus, eing. S8. 

OwT, II fm FEAOaiA s«ram(fnM FAAHNH 
KTMATA, mm iMPummm ffmm ftfm Zi^h^, 

£t Euripides, ftagm. inoert 206. 

Ajw/Manr 3i IIOPeMOX » f^uNi FEA^ 
Suariter etiem Oppienus, haL ir. 334. 

KTM ATOl mMftrmfm rEAIll iA X«C^ «^Cif. 

Hinc pendet elegantia CatuUi, bui. 67. 
^piem alii secuti sunt in faoc usu dictionis. 

OmiUa quB, toto delaUa e corpore paarim, 
Ipdni ante pedei jfvcf kx nlli odltidtbMt. 

Abesse non debet his delidis poedci ser- 

monis ButiliuS| itin. u, 13. 

Adridet pUcidum ndSk criipantibui tequor: 
qui sibi in proposito habuit Virgilium 
«mulari, lod hujusce felidwamum inter- 
pretem, JEn. viL 9. nam TeTfoum veibo 
ridetur respondere: 

-— - spUndet tremuh nib lumbu p»mtus, 
Heliodorus, ^thiop. Ub. ▼. init — kuw 
wnmfutrt tm yn$ frftwnefunt, mvftm ;^«- 
ftmktt innrfix* «^> mu ein IIPOSErEAA, 
Tff wfmfunf, Sed ex hoc materioB pelego 
cnatandi tempus est, ne lcctor nimietate 

raeeum obniatur. 

3 



Ver. 9. niiet dfffuto iumine embm» 
ConfiBr iiL 2S. et Homerum, IL e. 554. 

Nostrum seltem Pftidentius ▼idetor m- 

qpezisse, oontra Symm. U. 830. 

— — — aolii radioi colluminat omnei 
Dj^^ jr^lfMisre locoi : 

et Tersum suum hinc Silius fijrmaTit» xiL 

638. 

Pargatuiqiie mUet, diiawili nnbibai, teiker, 

Unde eruerit Pius numinej perum 

mendoeam esse scripturam, id satis 

▼el csBCutientibus. Nesdo quis, AnthnJ. 

Lat. Burman. L 72. 63. 

Ut tamen Inlssoi PapMaB lervetii amorei, 
Vincula'ilc mlxtii caute conitringlte ramli» 
Ne t^msm serml per ftoodei Immtimm Tltaii. 

Sic reponendum: nam ▼ulgari «Att^fi» 

raL Ipee Carus, iL 211. 

^K^BM— iB-et htmutie cemserit arva : 

ubi nos ridendi sumus, et locus Aricni 

ad iiL 1057. Huc etiem wpectent, utpole 

cjusdem prorsus eigumenti, Tenns noa 

insuaves in ejidem AnthologiA, tL 89. 9& 

de Venere; quos sibi oommunicatoe non 

egre feret lector siqpore lauto contactns: 

Adiident late toto revolantia mnndo 
Sldera, blandito domlnam venerata aereno. 
Ipia levi reddem cunu, mltiitima dlvAm, 
Ventllat adflatu coetum, Zephyriiqae rcmiarii 
Mulcet agroi, lenlque smtis adicmlgat snri; 
Protinui nt llquidum PhOBbi jubar oce rtdauiif 
ProgreMamque deam docuere dementafirrendo. 

Male Burmannus conjectat blandiiu tn 

secundo versu. £t tatit^ L e. tegetif de 

meo dedi pro mendoso astrit. Airewti' 

gat tatit nempe: quo non potuemt ele- 

gantius. Rescripsi quoque reclutity vioe 

recuttits et vere, ni iaUor. 

Ver. 10. tpeciet vema diei. Animum 
advertat lector conversionem rect» ooo- 
structionis summo opere Lucretio aflecti^ 
tam, tpeciet verrui diei, vice tpedet diei 
vemi^ vel veris: ut Propertius, iiL 20l 28. 

lAretrtumgiue tues, docte Meoandre, emles : 
pro iKorMiii iibrorum taiet. Hsbc fiirmu- 
k niiiiiii («mfili docCia riris incuiiit 







LIBER PRIMUS. 7 

Significaiit Initiim* perculsae corda tua vi. 
Inde ferse pecudes persaltant pabula iBeta» 

BencB penuaaiaaem; frastra. Fbumdft- ^^ ^^ V^o aura, ▼oluit Hontio suo 

bimiis Riper hac re inferiitt, ad ▼cr. 475. ^«rre^ «d od. IL 8. 24. aed infeliciflBimo 

et limile ezemplimi videas ad Orid. met. «emplo, Bentleius. Verum enim vero, 

ir. 814. Ftono, V. ed. «iiiMito#, pro ««m/ ut saspiwime permutantur oro et ottra in 

^ libris omnibus, (vide ad ▼enr. 40. 74.) ne 

Ver. 11. genitabais. Sic omnes uno ^^^ dissimulem, scripsiase Lucretium 

canensu nostri. Avienus, OTb. desc. 377. «on ▼erear tandem contenderei 

Alten piilntiir^Mtf«M/i/ ore nrvmH: ^* rwerato vigeC genitabilb «1« FamH. 

Idemin Arateis,ver. 1833. ^^ "^ P"™^ ^"^^"^ «^ ^ 



Solen Natxixa, et renun genitabUu ordo: 



ii4a 



IndeArvonij 



«4 
4« 
•« 
M 



et xn alio looo ibidem, quem proferemus Qpk pl^gafeamdU allt aspnufntoibus agroa, 

tnnen infira, sub yer. ISa quo se lectores Barbara montivagot tellut extendlt Erembot. 

conferant Amobius, lib. iv. p. 14e. Lu- ^° Maittairii vero coUectaneis ▼ersus se- 

cretiani sermonis indefessus assectator: cundus sic eihibetur nobb: 

** Quis est enim, qui credat, si modo ag- Qua plaga/aaoiio/ alit almosjlmetibiu agrot: 

noscit ac percipit, ▼is istius potentia ^onge comiptissime, si audiendum sit ez- 

qo« at^^eniiabiki habuisse partes De- emplar, Dionyshim dico, ad ▼er. 968. 

um-^?*' Varro, de ling. Lat i^. 3. Ai»rfu fwtumv wm^m^minrm ^htt Eft/^Cm. 

Lucretius suorum unius et ▼iginti li- ^ oontractione aqtros, consulas Sidoo. 

** brorom initium fedt boc: ApolL ii 419. xxii. 131. Viig. Mn. iL 

** Mthak et teme genitaiik qnxrere tempos." ^79. Stat Tbeb. L 622. Frisc perieg. 481. 

Habent autem G. V. ed. B. L. M. geni^ Sic aspretum'-aipre€b-^ipretudo. His 

taliM: quam tamen ▼arietatem breviori admonid, scriptorem iogeniosissimum, 

scripturae imputandam dixerim, quae nul- Palladium Rutilium Taurum, in libro dt 

lo negotio in hujuscemodi ▼eifois turfoas insitione, ver. 67. emendabimus: 

det Tadtus, ann. xv. 44. — " exitiabUis Castaneae, septos aspn vaUasmtie, fetus 

« superstitio ruisus erumpebat:" sed duo ^*^^» ^ P***^ P**"***=" ""*** °°"^ 

codices habent exUialis, De similibus ^"^' velamine: vide nos ad iv. 591. 

coifusiombus, vide Oudendoipium. A- ^ P^™ nhmmm loquitur poeta. 

piL met. pfooem. p. 9. Quod, si genitalis ^ ^*^'" ^"'■'' ^'»««"- ^"^ 

dnce» sit lectio. sequens auro depra^ata locum. sed non ita presso pede, mstiterat 

cst, ut ex vidatis metri legibus bene m^ maximus Mantuanus, ad geo. iv. 51. 

nifcstum. Hmc, si gravissimorum MSS. putam liyemem wl aurew egit 

... ji .. . .,, Suh ttm»t ctelitmque rsttvd iucf reclusit. 

pODden obsequendum arbitrens, non ille- ,, , . , . . 

pide iq»«>eri. profecto ad bunc mo- H««l imnu» elegMtem ,n luc mrtene •• 

m^ , prsstitit Valenus Fiaccus, l. 655. 

^ -»_ 1 ^ ..*•..• ^ M^ Emicuit reserata dies, ccBlumque resolvit 

Nam, teol ac spedes patefacta est vema did. ^ ^. ., ^ .,, 

t <^ i~ 9 Arcus, et in summos redienmt nubila montes. 

Et reserata viget, ^mi^o/ir cura Favonii— . ,... • ^. . i. ,. 

Ubi cupientibus hanc nguram exemplis 

Hoc sdlicet constnictionis ordine : « Si- aptissimis iUustratam adeunda sunt, qua 

<* mul ac spedes verna diei, genitalis Fa- wdtdus et Burmannus docasshno Uibore 

▼onii cura, patefacta est, et viget resera- congesserunt 

ta:" i. e. illud ver. quod curant etfo- ibid. viget aura: ut rursus infra, iil 

tent ZephyrL Virgilius, geo. ii. 263. ^g^ 

optima putri ventus, et «fr, 

Arva solo : Id venti atrtmt, gdkteque pruins. £t calor, Inter se vigeant^i 
VoL. L B 



M 
U 



8 T. LUCRETII 

15 Et rapidos tranant amneis: ita» capta lepore» 
[Inlecebrisque tuis omnis natura animantum] 

et hmc mendB e SQio tollenda ett, Puiu In re pronus aimili, Thomioaiis nogter, 

ziL 7. oelebnms itidem amores avium, Luareti- 

DumRhlpKaif^fra/Aqunoniiflaniiiia: anie dictionis potestatem assecutus est, 

vulgo, rigent ; qu« voz ibi inepta est, ncc et eflBcaciA cum ieiici8sim& quidem npne- 

minus ad L 588. ubi eandem medidnam sentavit: 

fiBcerim : And iUver every fcather with deUght. 

Thradiu hw Boress scopulot, Immitia regna, Jam Tero paratior acceaseris ad percipieD- 

SolushabeC;semperquevi^,nunclitonpukat, ^g^ Sophodee phraseos venustatem, 

Niinclp««all.plangitrtrldentibui Alpes. ^^^^ ^ ^^^^ scholiastarum commen- 

Ver. 12. Hunc locum, et aUum, u. ^^ evolvisses, ad Ajac. 693. E^ 

991. Sutius expreasit. Fctiim loquitur: ,^,. qu« veiba sic transtuKt conditor 

Quasegonongente«,qua!nonfacecordajugaviJ Thebi^dos, i. 493. sane quam feliciter : 

Alltuum pecudumque mihl, durlque ferarum 

Nonrenueregreget: ipwm In connubla Terr« Irttuque /fer artus 

JEthera, cum pluvib rarc«nint nubila, «olvo. "^'^ *"• 

Bentleius. Compares cum his nostrum, iii. 28. 29. 

Ut etiam Calpumius, ed. xL 26. J^dem Sutius ulteriorem operam navabtt 

CervamarerfN«luitur,taurumformottjuvenca; nobb ex ejuadem poematb v. 445. Man- 

£t Venerem aenwre lupae, sentere leKnae, tuani vestigiis, ut semper, diligenter in- 

Et, genus a&ium, volucres et squamca turba, h«rescens: 

Etmontes,sttvseque: snosbabetarboramores. « _^. _,_ . ^ . 

. . ErgoiterumVentts,ettadtusceri<ia^era/aauiitf 

Ceterum, ut id moneam, etai senus, vel Lemniadum pertetuat «iw.- 

ilhid dMa voiucres non pneteriit inad- Fructuose restituatur etiam hsec eadem 

spectum idem Virgilius, ad ed. iiL 69. voz Senecae, Thyest. 822. 

-m.^— mirue quo congesiere pabmbeu Trepidant, trepidant pectora, magno 

Hos secutus est Manilius, L 237. FercuUa metu. 

jKrUqutaAxmtvducrts; ^ulgo, percuita; minus efficadter et 

et alii. Hinc suavissime noster Fdpius: tempestive mlnus: sed non est cujusvis 

Or fetch f V airiai eagU to the ground. tenuiores discrepantias verborum subtili- 

Ver. 13. initum: M. UUtium; sed V. ter discemere. Valerius Mazimus, L 8. 

ed. A. n. nutum; errore fadllimo, et 3. ezt — *' inopinati monstri percuUa 

prorsus inutiliter. Receptie lectionis sin- " conspectu:** quam lectionem summo 

ceritatem monstrat Ovidii locus, fast. iv. ctun judido vindicat Torrenius, omni- 

91. ad ver. 4. jam allatus. no consulendus. Nimirum, haud rsro 

Ibid. perculsa. Creechius dedit post a^ evemet vel percuti, vel percelli, iu loco 

Uos quosdam percutsa, sed invitis libris convenire, ut nemo prudentior confiden- 

scriptis; et certe suadent aliud omnes ter ferat judidum: scd memineris tamen 

nostri. KiXXii» utique est rtix^t ^f*X**^» '^"^ propric significare, ** in quadam par- 

auctore EtymoL mag. in voce Njv;^tA4f: ** te corporis ictum pati;** hoc autem, 

et perceliimur^ cum agiutio quaedam vio- ** membris omnibus commoverL** Vide 

lentior, vd Uetitise vd timoris, membra Bentldum, ad Horat epod. zL 2. non per 

omnia percurrat, et concutiat Sed ne omnia tamen satb accurate disputantem. 

desideres Lucretii peritiorem interpretem, Ver. 1 4. ferte pecudes lectio est librarum 

quam se prastitit Vii^lius; qui sic vide- omnium, tam manu scriptorum, quam 

tur enarravisse vim dictionis perculsa^ in typis excusorum; sed Bentleio non i^ju- 

gea uL 25(X rii suspecU: nam rarissime consodantur 

Yionne \illestVittotdiremorpertenteteqaonaa haec vocabula; et passim inter se oppo- 

o»f:^r<i,siuntumnotasodoradtulltauri.f nuntur/ifciirf« etfera »ud univenoa, et 

5 




LIBER PRIMUS. 

Te sequitar cupide, quo quamque inducere pergis. 
Denique, per maria, ac monteisy fluviosque rapacekf 



loliitos metri lcjgibas» et induaos. Unde huic aittem facto m Oridius opponit, met 

lobaitar olMecatunii emm Bentleio scri* x. 143. de eodem Orpheo veHM £Mdens: 

bnti : Tale nemi» vate> attnxerat s Inquefenaim 

iwit» §ggfg gi Mfiiiifi I CondUo, meditu turbae, volucnmiqoe Mdebat : 

itqiie anicitai&ti, ver. 164^ ^ic enim locus iste legi debet, «tque inter- 

AfBieota,«ix]i]ealte^M(M;genusomne/mMj pungi; videas me ad Silv. Crit iL p. 16. 

CB potenft auljcciaae, v. 1057. Tertullianus, in libro de judicio Domini, 

Omptcwdu mstas, cum deniqQe «ecla/fiwvai: ^^* 



ct Viigiliiiin, geo. iv. 829. 
Ukcpetudesjmaeatn, vlrot, gemitomne/rr«noii: 

cmn Statio denlque, ut finiam, Theb. x. 
141. 

nBni auni aolo vtlucrei, pecudfjqaetferMsqpet 

Fipllcar. 

kA^ -*: . • 11^1 ««« qusB noncapio: animit vero, attm; vide 

Adeas etiam noatrum, iv. 1191. v. 229. , *^^ ,,., '. . 

Lucret v. 237. 1229. Hilanus m gene- 



8ub ditione dedit ternu, «Jiiaii/que volantum 
PemtataM geau»,et pecudmm genus omnt^rranMi, 
£t genus aBquoreum, et deformia monitra na- 

tantum. 
Ita rescribo ez coi^jectur&, pro 

— — — — — .-^^ ojiimArque volantum, 
Pennatiim^ gtnm: pccudi 



8ed emendatioai Bentleianie, quam seor- 
nncgomet extuderam, prsBcipuam auc- 
toritatem conciliare videbatur Mantuanus, 
adgeo. iii. 242. quoniam sit locus iUe ex 
pofeao, nti satis liquet ad imitationem 
Gniiiostri oQmpositiis: 
OBuie adeo genua in terris, hondnnmque, /irra- 



si, ver. 11. 

Gcns hominum./eatif/que/rr^r, miUe atque vo- 

iucres 
£t quK per liquidos discummt agmina campos, 
Omnia per temet. 



Sed in his Hiiarii versibus, pro ** mitte at' 
** que volucres," rescribi jubeo: 
— - pecudesque fer«, moUesque volucres. 

It geaas xquoream pecuda, pictcque volucres, Marius Victor, in gen. L 1 1 9. emendati- 

bi fiBiaaisncmqae ruunt : ^. ^^ ^^. 

abi i«leg»s qum diximus in editione nos- ^ ^^^ ^^^^^ moOegenus, tmxere vl- 

tia, 1000 Maionia explicando unice inser- gorem. 

rientia: nam admonendus restas, /rraf Ibid. Vulgo,|HT«u^tU.* U,penaltanij 

psrsepvoomnibua animalibus probissime antlquiore formi; atque, opinor, vere: 

naupaii, vd victssim pecudes: adeas iL quum usitatum nostro sit vocalem simpli- 

1060. Stat. Theb. i. 339. ne sim nimius dum verborum in oompositis non muta- 

tn infinitA re. Hinc cnim vero fortassis tam dare; quod, qui eum triverint, fate- 

fiMRt, cui non displicebit aliud tentamen buntur. V. ed.pertuUansi et mox araiur, 

aoBtnim, et minore cum dispendio recep- pro amneis, 

tnmnlitcrarumexcogitatum: Ibid. ;>CT-«aZ^an< |Ki*iifa. Avienus in 

Udefere pccudes peraaltant pabula laeta : Arateis sub finem non incommode comp»- 

giufialiori sensu m fire, quali nempe rabitur, in tenui materie pcSta miniine 

BOiler ad ti. 370. contemnendus: 

Ad ana qoiaque/crtf decurrunt ubera lactis. Et, A persuUens arles lasd vhis herbas 
Enmos apud Nonium, voce pulvis, ilL 



157. 

lamqne/w pulvis ad coelum vasta videtur. 
Sed, lationibus omnibus aocurate subduc- 
lis, nihil in Luoretio demutem; nam 



Adpetat, aut sese subtoHant saltibus ha e di ■. 
Ver. 15. rapidos amneis- Virgiliui^ 
^n. xi. 297. 

aaxamorantur 



Cum rapidos amnis. 

Bcntleiana dirinatio Martialem, ad speo- Unde quivis videat Livium esse corrigen* 

tK. xxL etiam oonigendum postularet: dum, ad xxiL 5. — *' motum terrae, qui 

MMtk iii.iiff»m« ptcadma gcom woaeferanm: ** multarom uxbium ItalisB magnas partcs 

BS 



10 T. LUCRETII 

Fmndiferasque domos ayium, camposque virenteis, 
20 Omnibus incudens blandum per pectora amorem^ 
Ecficis, ut cupide generatim seda propagent 
Quce quoniam rerum naturam sola gubemas, 

** prottnYit, «vertitque cunu rapidot am" i. e. *' quidque enaacitur, ubi ejus ctt ma- 

** net, mare fluminibus inveiit" Et oon- ** teries.*' 

jectunemefle sufiragantur codices emend»- Ver. 17. P. B. et n. pro 7V0 ^moiii^ 

titdmL Vulgo, rapido, O! duras au^ dant ^mocuh^.* firustra. UndeTeroFi^ 

res Drakenborchii, quibus haud impinge- us habuerit tuum quodque xenX^ 15. pro 

ret ingratus vocalium istarum intoLerabi- capta, nullus dixerim. 

Ushiatus! Ver. 18. Jluviotque rapaeeis. Maio, 

Ver. 16. Versus extra cootroversiam gea iii 142. 
adulterinus et insititius, quem non agnoa- /mwqu* Innare ropocis. 

cunt P. V. ed. B. A. n. X. n. neque qui- Seneca, Phoeniaa. 71. 

▼is alius, opinor, codez : ideoque, ut reji- — heic rapax torretu cadit. 

culum onmino, unfrniff circumscriptum Conferas Avien. oib. desc. 432. Hoi 
▼ohiimus. Alibi non adhibuit vocabu- «mulatus est Orosius, ut qui poetarum 
lum iUecdfrii Lucretius; nec tamen mul- locutiones exquisitas studiosissimc compi- 
tum velfan huic aigumento attributum. ^^0*»: hist iL 6. etlocum dabimus since- 
Egomet hefde nihU omnium liquidius rescriptum, et explidtum: •« Nam unum 
perspectum habeo, quam occasionem corw ** regiorum equorum, candore formAque 
niplelR. Coram oculis ponamus sincerum ** «xcellcntem, transmeandi fidudA per- 
lo^mQ. *' suasum, qul per rapacem alveum offen- 

Itiaiptilcporc ** " ^*^ vortices attcdlebantur, abreptum 

Teiequiturcupide,quoquBiu|aeiadocerepers^ *' pnedpitatumque merterunt:" vorticei 
IdlMrarius nempe non potuit concoquere nempe. £d]tur vulgo, merterat : nam ni- 
illud quamque serius, et extra ordinem cum fedt lihrariis et editoribus vox wrU' 
fBHim^ veniena. cet extra rectum ordinem constructioiiis 

Atqui eandem comtnictionem jam dedit ponta; quod nuper vidimus et Lucretii 
poeta ad iii. 1052. commentatoribus eveniase. iViadanum 

Dcnique, DemMritum port quam matun vetuftw «xdtabo, in peri^^, ver. 77». 
Admonuit memorem motui langucKere mentif, — — — nam latior intut, 

8ponte sui leto caput obviua obtulit ipw. Sangaiii rrvisjiwutt vidna rapads. 

Rectum sdlicet fuerat Democriiut: et ^"'«^^» ">"' ^ ita esse reformandum 
tantilla res vel acutiasimo BenUeio fhoidi «^ emendationem meam, vd solus Dio. 
fuit Quid autem ? ai et alterura exem- "y""» ostenderet, ver. 81 1. 
plum apposuero in re pervulgatissinul, ve- ^*<*^ w«-«» »«<* i^* 2«yy«<*-#- 
niamne concedet lector? Terent. And. * ^° fidissimus omniuAi interpres ne U- 
_qI^ ^ tum quidem unguem soleat evagari; ut 

Id m negodi credidit «>lum daii, *^"*°* "^*''^ scriptoris peculiarem, qui 

Populo ut placerent, ^uas fedaet fabuias. ^ ^<*- ^iO. similiter habet flumen fiuvii^ 

Inserviet etiam nobis alter locus ipsius ^ ^ ^®^' ^^' "*** *"""'*• Eidem non 

Cari, huic simillimus, iL 318. «^* medicina facienda est ad ver. 909. 

« ..t.^^ . «* .. j Huju$ ad auroram rtvis devolvitur akii 

. ^ Hanc etiam oorrectionem exemplar G 

etmoxvemens,adver. 171. - .^^ ^^. 

cum flagitat, ver. 984. 

Inde cnaacitur, atque oras in lumiois exit. w^ % ^ 

Materies ubi inot fsmMfM ; ^^ ETPPErma ftftrm' 





LIBER PRIMUS. ll 

Nec sme te quidqaam dias in luminis oras 
Exoritur, neque fit lastum neque amabile quidquam; 
25 Te sociam studeo scribundis versibus esse, 
QuoB ego de berum natura pangere conor 

wffurng nempe, pUnu $ tnoUm^^^Uiut^ Ver. 84. H«c quodam modo Comicum 

ftifiits: Tide me td Soph. FhikKt 491. refenmt, ad Plutum, Ter. 144. 

flnriiii antcm aUit ripU ett equA tenui K«i, vn Ai\ w n y^ im x«f<c<M, nmi utOm^ 

flnvinB, et inftm situst adi Virg. JEn. zii. H x^^f ««%«»w«-i, Itm n yiytMu, 

75S. Caeterum, ex infinito locorum numero 

Et obierf Mt lector, ad Carum redieni, r» Veneris delicias in libris ▼eterum ooUau- 

Mflnffif respioere ssBvionun pecudum w^ dante, instar omnium sit suavisaimum 

BB^ ct m cawpot vhtfUeu ▼idsaim mi. Nossidos epigramma; cujus duldasinuB 

tiannn, in ver. 14. puelluUe e£btis lubentiflaime subscribo, ct 

Ver. 19. domM amwn, Virgilius, gea deosculor lepores : 

»• 909* 'AImv ith» i{MT«f ' t^uTH Immfm «mtt» 

A ntfcm s iin iP dftmtr ffffwm • Erm' m'* mfutfKr ^ irrvr« s«m «« /uiAj; 

al^ adeo de quietibus omnium anima- T«vra ktyu N««ir»r' t»« V k K«r«ir »« t^tkmm^ 

finm. Exemplo ait Valerius Flaocus, ut ^ «^» ">»•* •»*• «*« p^«- 

fio&sonct illiiitrem, Argon. iL 73. Ver. 25. terHmndis: n. et S. tcriben- 

JtanqwrabEoadnblotAtlaiitkUiignet ^i ^ audiendus est Frisdanus, lih. i. 

4ftctateri motisqae tracei ab oviUbus «rii p. 558. *•* Apud antiquiasimos, quotics- 

TWa, iMMjque, pctont. t« cunque nd sequuntur in his verl^ quse 

Mbor so b d iihitar e Burmannum de voce *• a tertia conjugatione nascuntur, loco e, 

aUei: vide noa de Stat Theh. x. 370, in- «« u scriptum invenimus; ut fadundum^ 

fta, ad vL 1234. sed maximos aestus det «« legundum^ dicundum^ vertundumi pro 

didio motitt in qui ezpediendA nihil pro- «« faciendum^ Ugendum^ dicendum^ ver- 

movent Heinsius et Burmannus. Tu in- «« tendum,** 

tHpMKis vdUm moiit, te moventilmt; e Hune vero Lucretii locum imitatus est 

looino sdlioet se eiciitientibiis ad pri« Gratius, in ipao limine cyn^etic&Q, ita 

nsm loceni, qtus ezterret noctumas fe- certissime rescribendus; ut ipee partim 

ns: medias vocia reflezo sensu, quam eram oonjectando assecutus : 

poprielatem nobis oontigit primis probe Pottamt^ro^lanvik^wulmnprqfictu, 

peroepisae, et multoties asseruisse atque Te8odun,Ratiol rebi» imnpwre gercndb. 

lindifaise^— De scripturift vero JFrundife' Quie sunt venustissiina. Vulgo legitur 

rai, vide ad Tar. 1 19. in editis, a li d mdiutque profecti; odiosd 

ym,%^ineiUientperpectoraamoreni: cum scabritie oratioiiis, ct structura». 

soliti copstnictionis inversione pro, incu- VorrOy V. ed. ttudio, 

ttentamarepeeioras i e. percellens: vide Ver. 86. Rerum Naiurd, Auctor Ci- 

■os ad vcr. 13. et ad Eurip. Herc. fur. ris, in versibus quantivis pretii, et quos 

67. magniloqui Maitmis superhissimum judi- 

V«r. 83. Nec: n. non, Idem diei^ dnm nuUo modo dedignatum easet, ver. 

|ro diat: et, vioe orati n. et X. Aoroj. 36. 

Ibid. in luminit orat, £nniu8, ann. i 1**^ ^ vellcm, Juvanim doctiadme 1 rlta 

~ j__t_.j t-.. . , , Purpureoi inter «olci, et candida limaft 

Tliproduxirtlno.intni/«si«ixf«. SSa. c«mld. o^ pul«ntia blgm 

Etinnilifer Maicsepius, etomnesalii, MtfvmYrMi magnb intexere chartb. 

tHB pedeaCrea, quam numeria indusi; ut Cieero de llnn. i. 19. ** Nisi autem remni 

■Mlcitiim luerit atque in«^|^yf«p oooge- ** naiura p efs pe c U erit, nullo modo pote- 

iwidii «ttnplis immorari. ** rimus scDittimi judida dcfcndHC.** 

B3 ' 



12 T. LUCRETII 

Memmiadae nostro; quem ta, Dea, tempore m omni 
Qmnibus ornatum voluisti excellere rebus: 
Quo magis aetemum da dictis, Diva, leporem. 
30 Ecfice, ut interea fera moenera militiai, 

Fer maria ac terras omneis, sopita, quiescant. 

IbiA pangere: ut Eimius prior apud IItgmimDirdjmte,L«a,dea»; amiiiafeiix 
rii* Tiio*. Almw^ « 1 c Ctil Natnra dedit, nuUo renuente deonim. 

\AC iux,aispp.i. 15. Ille,foroauditwciimduldaiWwrrtor», 

Adspkdte, O I ceivet,fcnis EnnU imag^lnif formam. iEquabat PyliK Nelela mella lenecta: : 

HelcvoitrAm^«ilmaxunM/«ctepatTum. Ille, ubi luspend patres, et coria vocem 

Unde pluFes iUis succedentium. Todus Pwtnt^ ot canto, mMktbt corda senatite. 

oimtionis color mihi haud levem persu»- Vulgo, ducebat; nec absurde proraus: led 

sionem incutit, hanc vocem redonBndkm ViTgilii vcstigia Silius indefessus legit 

csae Silio, ad Pun. zii. 389. quamvis pTe^ Sic autem ^ne'idos divinae conditor, JEsi. 

ne sciam receptam lectlooem suo Ibco es- i 155. 

se probatJMimam, et optimis scriptoribus Itte regit dictis animoa, et pectora mulcet. 

firequentatam: Addas lEu, vii. 39. 

Nonequideminnumerasaedca,totqoeliorrida Adsoet» ripii volucre», et flumini» alvco, 

factm^ JEtliera miUcebamt amtu. 

Sperarlmtantodignepronominererum Forro, liquidissimus est atque numerosia- 

PinV^rr. necJJdi/beUantumcquarecalorem. ^^^ y^ ^ „^ ^^^. ^ eUsionem 

Vulgatumpoiuffrvderebusminuscog- iUaaiin medio quarti pedis, sane peiju. 

nitis, et ab intelUgentii populari recondi- cundam, impensissimo cum affectu am- 

tioribus, rectius usurpatur. Nec mirum plezus est, et «mulatus, Mara 

est poetam, de Ennio dicturum» Ennia- Ver. 30. Ecfice ut. Hoc dncerum ea- 

nam dictionem adliibuisseu H« voces U- se, et ab ipsius poetae roanu, nego equ^ 

brariis permutantur etiam ad Seren. Sam. dem, ac pemego. Ocyus reponas. 

de med. 1. Ecfice, at interea. 

Ver. S7. Memmiadm : L e. Memmio^ Vinculum oonstructionis ad moUioran 

ftuniUAMenmiorumoriundo; ut iiL 1047. aeriem veiborum impendio flagitatur;- ne> 

Sdfiadn^ betli ftdmen, Carthaginis horror, que dubium est, qnin ezquisitior stmcti»- 

Ossa dedit terrx. rae forma librariis scriptoribus imposuerit. 

Ibid. lu, Deoy voluuii exceOere: ut de Pariter Ovidius, ftst iil 683. omisso ut: 

Antonio Mus& epigramma VifgiUo as- i|^cf , Dii studio simOes mAmiim in unum. 

criptum, ver. 5. Apuldus, met i. p. 31. ** Eflfed, se^pMU 

Cui yhttu ante alios, Dlvi, DivQmque sorores, *< tur:'* ubi videas Oudendorpium; 



Cuncto, neque indigno, Musa, dederc bona. Jq pervulgat4 re, et omnSMis vd pueruUs 

Ver. 28. Omnibus omatum rcbus. Ho- notisdmi, quid operosis opus est ezcm- 

meri vestigus insistere videtur, ad Odyas. piig ? vide nostrum, vi 231. et noCata no- 

A- 725. bis ad u. 1003. et ad Viig. ^n. v. 5a 

Umrmm «iftri)#» xtxtiffam t» Lm»mtmt. Inveniemus, in opere decurrendo, Lucre- 

Undc refeUendi sunt, qui ez ruderibus tium minime abhorruisse ab hac elUpsL 

cod. G. ora latum^ eradere volunt prala' Qui legere volebant Et face, morbum 

tum, vel altatum, Gratiis renuentibus. quidem deprehendenmt, sed remedio •- 

Ilis autem Lucretu versibus facQe dize- rant infelioea. 

rim mentem Silii intentam esse ad Pun. Ibid. mamera: P. XI. munera; V. ed. 

zv. 456. neque locum el^gantem huc ube- B. S. tMmmi. Locum dtat Lutatlus ad 

rius tralatum, et scriptum distinctumque Stat Theb. iii 295. ubt lectum invenio 

emendatius, lector kpidui damiuiTerit: ^^ iera m^gniai** ut putem, pro miM*0» 




LIBER PRIMUS. 13 

Nam tu sola potes tranquilla pace juvare 
Mortaleis: quoniam belli fera moenera Mavors 
Armipolens regit, in gremium qui ssepe tuum se 
S5 Rejicit, aetemo devictus volnere amoris: 
Atque ita, suspidens tereti cervice reposta, 

qaod fortaae ffenuinum. Sic Luctnus, Tumma,iitcoMuetumfadleamof«mc«nefei, 

T. a " bcIK «uma." ut etuun Siaiustiu., «^rf'^««««".flen..quamfammariter. 

Tadtus, LiYius L 42. .d cujus etiam C«teruni. hmc loco supenrement sntis 

ixxTi. 31. consuU potest de hisvocabu- «"^«^oda aiustratio rersus quidam in 

& Drakenbocduus. Dictys Cietensb, i. Martem, Anth. Lat. Bunn. i. ep. 86. 

16. ipsissimb Terbis:— " ad munia mili^ «^ ^*=«^ ™«™ revocandi, ut polttii^. 

•• tfttf festinaient.*' post Tacitum, ann. xv. ^ «eant : 

11. SimiUter variant libri ad Ter. 33. Mctibi.portpugna.^pa«tot«npilM 

-- —, -, . Amplexus /n^iM/, vlncU Mcura. Cythere I 

Ver. 31. sopUa. Dictys Cretensis, t. q^ ^^ galelquenibet ; tu, pukher in rre, 

10. *' Ita, sopiio jam exinde bello^ passim Incntb bt vuUum radiantia lumina ferro : 

(( uti quisque partium Toluerat, nunc L e. praestringis oculos splendoribus ra- 

** GiSBd cum Trojanis, rursusque hi apud digntibus ab armorum ferra Vulgo, 

•* nares, amioe agerc." trilmit, et e vultu. 

Ver. 32. Ad l c. StatU, ubi vetus e- Ibid, devictus. Ita G. V. ed. B. P. L. 

namtor nostrum laudat. Lucretianosver- M. A. n. :g. n. ut quae venia v^ devino 

susslbiimitandospoetasumpsit adhunc tus concedenda sit, non equidem dis-. 

"*^™'*'« cenio. Poteras sane interpretari demnc 

O! mihi beDorum requies. et sacra voluptas. tus per impeditus, ut apud Macrobium, 

Unaque pax anlmo ; joll cul tanta potertat Sat vl 4. Furius, si sit locus integer, 

mvonm>quehominumq«»mei.occurrer^ ut est perelegans: 

hnpune, et medii quamvis in c«de frementea '^ ^ 

Hotanbtere equo», hunc emem avellere dextrft. Ate, gravi tubito drvinctiu vulture, habenas 

ft«geru.«umloaunP«pimiexdUvit ^^rJrS^^c!:""™""^"**""^ 

y«. 33. Voce. heUifera desunt in n: j.» Statius fortassU huc &ci«. Theb. i,. 

ct hic codez pro qui sape m sequente ^57 

fersu dat persape, Sldonliaque timul nectebdt vuhura Mavon. 

Ver. 35, R^icit: V. ed. B. L. 2. XI. Nam minus convenit, ob vocem volnere 

BeficUi A.autem B^Jficit: non omnino in Caro, VirgiUi locus, ^n. vul 394. 

male, quum m gremium bene steterit quamvis hinc expressus sit: 

p>0 m grfmio; vide Silv. Crit. v. p. 31. Tvan ^tm ^temo fatuT devinctuj amore : 

etinfra, ver. 250. sed kctionem vulga- et ibi variant itidem codices. Saltem 

tun malim, fadle detortam ex Reicit^ consentientibus Ubris haud videtur eun- 

vd Beiicit^ in alteram: et fiivet Luta- dum obviam. Eadem de caussi, r» 

tins, ad 1. c. Statu. Porro, r^icere m vulnerit nempe inteijecti, ad aliam lec- 

gremium efficadssima est locutio, et vi- tionem asserendam non Apuleius fificit, 

vidius depingit fesdnationem et avidi- met. ii. p. 98. satis cseteroquin tempes- 

tatem Martb se in Veneris gremium e dvus: *< Serit blanditias; invadit spiri- 

beUi tumultu abripientis, et quasi jacu- *' tum; amoris profundi pedids aetemis 

lantis. Floros, L 14. qui floribus poeiids " alUgat** Ita distingucndum. SimiUter, 

amat suam orationem oonspergere:^** in p. 217. ** Adjuro per dulcem istum ca- 

** confertisBimaje hostium ttlBJaculatus** ** pilU tui nodulum, quo meum wnxisti 

Tempestivus etiam obrtniet Terentius, **spiritum.^ In transitu emendabo Tibul* 

And. i 1. ]09k lum, L 1. 55. 



14 T. LUCRETII 

Pascit amore avidos, inhiaiis in te, Dea, visus; 
Eque tuo pendet resupini iqpiritus ore. 

• 

Me retinent rk/MR formooe «IncU pneniB. Retpldt ille tamen, moOi cervia f^/Uxmt. 

Vulgo, cum putiditdmA locutionis oog- £t opportunam operam naTabit Suidai^ 

luit» congerie, vinctunu M«ro, ecL x. in voce /{«IfMi, neKio cujiis kudani ▼»- 

69. '* Omnia tnncU amory Vulnere siculum: 

wefKm Tero legat apud eundcm» Mxl z. fi ««^. m mnHm* m nr 'PAAmoio TPA- 

842. xil 640, 945. XHAOT. 

Denique, scriptor in Anth. Lat Burm. Caterum, optime admorit Phagerus On- 

i. 72. 77. de Martis «t Venerb amoribui, dium, met. x. 558. ubi laudant Lucretium 

LuCT«tium ridetur respexiiM, adeoque interpretes; 

noetram lectionem firmat: Inqae dno jtivenli podti ccrvice, renldw.. 

flc alt : ac medUi Intenerit okuUi vert^lB. 

^™ JS^!^'*''^'^'*'^'^ s^"» «■■«» *» """"i"" «°^ "t «»• 

V«r. S6. tereti ceniee, lecundario tig«ur, ad Pun. tH. 322. 

Tidc nos ad iL 596. ir. 592. et alibi plus jti^ manu ipolia, et ronmtia cjcde, Maraxefc 

semel: nam propria potestas dictionis, Ita interpunxois emendate, et csste scrip- 

tew, vd tenuiter et equaUter rotundato, ggris. Vulgo, capta,- sed VirgiUo SiUus 

potiuB Venerem attingeret» quam ama^ oculossuosnunquam demovet; et itaiUe, 

sium ^us durum ac robustum. Non g^ iy. 53. 

negligenda est imitatio Mantuani, luoem Et doo, npim aMmr, dlverso ex hoite tropsea. 

his iigiciens: JEn. TiiL 635. Ver. 57. Putcit vitus. Cicero, Philip. 

Illnm, — r^ rr-i-frr rf^nmm, zL 5. ** — ^in ejus corpore lacerando at- 

Molcerealtemot,etcorporafingerelIngui: ** que vezandoy cum animum satiare 

qu« tamen Ciceronis ex Arateis, omni «« non poeset, oculos paverit suos.** Jus* 

genere poeticarum ▼enerum florentisBimis, tinus, xxL 5. de ezsule Dionysio: *< — quod 

Juraveris eum potius hausiase, sub initio « emere non poteiat, oculis dcvorart .•** ubi 

Aragmentorum: plura de hoc loquendi genere interpretaiL 

Obttipum caput, et hrtH cervke r^ftntwm^ Noster iterum, iL 41 9. 

Obtutum In caudA nuOorii ligere dlcai. __^ tcuhs q^iApmscert ponunt: 

Grotius dedit m caudauu Quam inftli- et, nostri memor, Claudianus, in Rufin. 

dter! Anne aliter Oridius, ftst it. 517? L 164. 

8ubmliM>quegenu,vultutii«taM«{afdIv» lUecebrii capltur, nlmiumqae etatt» «wo 

yiipi^ Pmteihir tmtuttu : 

Aut elinn Viigaiu^ JEt,. xiL 70? ut P«J««*«»f«»««ex.agnifiatioiu8wo^ 

poite cnttta libenUut, unde non dubi- '"'^ nnmrum. pto k ;«af,- unde 

W .d bMC ttormem eiigoe ATienum. "*""• P''^' » P~I«i««««m L«in» 

Amt, 494. ungu«admi9sum,ad AntlnL Lat.Biina. 

ir. 48. nenitio nullo toUu. Sed inl»> 

>««»)«ttllUccnn«.n>liace» ____«__ • :_; .. . 

l»t,fnjlf—^. g™m|iro&i»mBm»cnptiODem,gi.l«lec 

Nee minu. e«t idem M«o onponunu., *«^^^ ™» «t pori»im« «»W. 
•d JEn. xL 622. do «gn»U-bu. et fortibus ««». « ««n»"» d«n».m.. «iu« mmunB 
bdlMoribu. wta fiMien.: «mendetncem j«n nunc«be.t: 

Optlme, nnitaid vltam com morte, SabeU; 
jamqueprapinquabantpoitii,ninaiqueLatlni VtUicdettpotinsmoiteiecutatui: 

Clamoran toUunt, et w > Wa c*tt« rtflectunt. Kunc etenlm vi\ a, nnnc im/t&iims Kvom 

I...^.«dolnI««,l-mftmg.,„, «TS^ta^.SC^'::^ 
Maniliua, L 334 de MiptDtit gphittdli: Cum Supate, aectar^Mw, ct ambrosiam. 




^» 



f 



LIBER PRIMUS. is 



xxuuc MI9 jLrivHy luu recuuBiiieiu curpure 5 

40 CircDXiifusa super, suaveis ex ore loquelas 



Ita distiiictinn oportuit, et rescriptum. *' semper quidem spiritut meus ex te 

Codices et fdicibus, Tel fidelibus, pro ** peperuUtj sed nunc vere, arbitror, m- 

quilmsdedaviiteditoresef^ictu#; male, ** cro et venerabili ore trahitur:*' i e. 

qoum nullus sit comparationi locus, si per te solum vivo semper, sed nunc po- 

prior vita fuerit isto nomine indigna. tisdmum; ut vix videar ipsum aera vi- 

Hscestmensscriptoris: ** Mutasti vitam, talem haurire, nisi per tuum os. Hinc 

** Sabelli, cum morte. Vitam dixi? Imo, est quod addat statim: ** Servatus a me, 

'* vivere nune demum incipis; nec vivere *•* vitam mihi dederis:*' quasidixerit, **• Si 

«• tantummodo, sed in rebus etiam beatb ** tuum apiritum e£9averis, unii efflafals 

** vivere; et pro dignitate tu& nectar pos- ** meum.*' £t eadem est Lucretii inter- 

** oere.*' pretatio. 

VuigOfpatciM: fedissime. Horatius, sat Quid autem? puto rescribendum esse in 

ii 8. 8S. Lucretii versu ori>, pro ore : quum etex* 

Qpod Ai pttenti non dentnr pocula. plicatior videatur hsec scriptura, et magis 

Sed est &i tritissimiB dicendi formulis. poetico colore. Huic favet suspidoni 

Qui fwo ad Silium, Pun. iii 202. versus nescio cujus recentioris in Anthol. 

arduaqwerft, Lat. Burm. i. 72. 19. hinc exasciatus: 

Sdtatnr, patb 5 terratque uiguentia membra itcprecor^Muwe; dum Mars, dum blanda Cythere, 

l^ao teat, ec qoocnam populos depascat hlato : i^ j^f^ trahunt suipiria crebra medulUg, 

cum Heinaio rescriberet depascmty aper- Dumque intermbcti captotur spirittu oris : 

A^ 1^.-.! :.»^». ..^»»:^^ «r;» :»a»»^ Carmine rf«/ci/og«w Vulcani vinda ptrate. 

t0 loa tpsius pcopnetati vnn mferret, ,r » . ^ 

^ «^ WMAM. ;«.•<».*»:« <>«t:»«..i^ Vulgo, doctiloquo, et ducta: rmvr^X^ymt, 

aC omnes veneres imaginis extmgueret, ^ , rn \ «... 

^ . ,. ^ j. j .^ Ordo est: •• Trahunt ex medullis sus- 

IBC saltem ludice; ut audiendus sit po- ,, . . . . .. ^, 

♦;«- 1,.*. ^A- ««.♦:-«•«.„. :ii« n^...^ P*™^ ^® suguntur mvicem." Nos- 
tiiis nac vice acutissimus ilie rtomano- . . .' . 



Adde, in priorem emcndationem, epig. 

Deniquo, VirgiUus est Lucretio pro more ^4^ ibidem : 

coomiittendus, ad ^n. i. 464. Duldloquu calamo» Eutcrpe flatibu» urget. 

aitM»i«ipkturi^<«t<inani: Ver. 39. corpore: X. pectore^ quas vo- 

ct Martialis, ix. 6a 2. ^ ^^^^^ \S6nin confundere; sic ut vi- 

/fljtrxif nsoUet pueros, MKafqoe ciMnfilf . j . ^* ^ ^ • o^ .*• a ..mi 

y^r ... * . 7 ^ 4 dentur etiam commutat» m Statu AchilL 

Ibid. mhiani. Idem scnptor m An- ^^ 

L 228 

dwL Lat modo memoratus, haec il>idem , '. vi- • *^ 1 *. ^ ». um 

^ Ipea dehinc, toto resoluttun corpore, AchlUem 

^™^ * ^* •* • (Qui pueris topor) ^monii de rupibus antrt 

HH hiter floiei, ftirti vdamina, tectm, Ad pladda* deportat aquas. 

tf|iKterJUmiVenerem,loftMqueaxdoretrem]Kit. Libri, pectore : nec male suo temp(Nne, 

Ita rastigamlum prototo; nam Maronem ged omnium membrorum resolutioni vix 



csprimit, ad geo. iiL 25a apte satis. Ovidius, met x. 368. ubi 

Koaae vide^ ut mm trmtr ptrtentet eqnorum yidendus est Burmannus : 

'^'* — _ cunuque, et corpora •omnus 

Vcr. 38. JS^iie.* V. ed. Atque: et pro Solverat. 

^ender, XI. pendeni. lihid autem Atgue Addas Sedulium, v. 350. 
Veronensb editi(nus error videtur ope* jod»ia comtat ademptnm, 

ffwum, enwe suo felicium fortasse, pro Qwemnof devotoportamMA«/orf,Chri«tum. 

Agme / ut Viigilius, JEn. iv. 79. NonnulU Ubri habent corpore. 

pendaqat itenan nsnantfa ab ort. Ver. 40. Ciramjusa: i. e. te circum- 

Hi^osoe venAs non expaliuit imitatio- fundens: ut Maro, Mn. 'd, 383. de mediie 

nem Q. Curtius^ liL 6. 10. '* Rex, inquit, vods Gnecorum potestate: 



16 T. LUCRETII 

Funde, petens pladdam RQinanis, induta» paceoL 
Nam neque nos agere hoc patriai' tempore iniquo 
Possumus aequo animo; nec Memmii dara propago 

Talibus in rebus conmuni deesse saluti. 

45 Quod super est, vacuas aureis mihi, Memmius, et te» 
Semotum a curis, adhibe veram ad rationem: 

Ne mea dona, tibi studio disposta fideli, 

Iiindaii»,deiMbetdrcttmfundliniirannls; VerbodtatiiipieniiniMitarlociit, 

** nonnediMos utique dicumfimdimus." Scstunentejutfetiath^uadtas 

Pulchre, atque apporite, AchiUes Tati. ^ 8ermonh t«x. 

ua, vL init AXA. ^, ^.Krar^ r^^ Ita emend«idum; ut or* vulnens: aper- 

M ^ « ^ tune acilicet, unde ebulliebat senno. 

XOI nEPIKKXTXOAI. *"» dictiombu» Ubraru : ut non probe no- 

Biid. tuaveit loqudas Funde. Maro, tum eat nemini, qui has Utems vel labria 

MxL. T 84S primoribus attigerit His acyungatur Se* 

— i fimditqfie hai ore hqudas : d"^'"» denique, iii. 63. 

Pressius autem Focas grammaticus imi- Et vod patefedt Iter, nexuque toluto, 

tatus est, loquens de VirgiUo, in Anthol. *«"^ ^^ P^" ^"^'^ ^^ ^"^^ 

Lat. Burm. ii. 186. ^ fortaaw l^ndum, pro tacUau 

Lata cohon aphun tubito per mra, jacentlt Ver. 41. Funde petent: U. Fondepoiei: 

Labra ftvis tejOt, dukesfusnra toqueUu. ei verissime, ut opiner, Ulud Fonde. 

In eadem Anthologia, v. 149. de Phi- jbid, placidam paeem. VirgiUus, iBiL 

lomeU: i 249. 

Et «lavl Uquidum gutture pande melos. Nunc, placUa conportus pace, quieKit. 

Certissime rescribo, funde: quaj venus- Ver. 43. nec: sic L. M. n. vulgo n^ 

tasea Graecarum elegantianim fontibus quej et ordinem exhibcnt verborum A. 

emanavit Sic Hesiodus, opp. et dd. 581. ^t n. meis saltem auribus jucundioran: 

^%rmnm^ PoMumusKquoanhno; MiraimtiiW7«r darapio- 

■^V^ Ai»){«ff i^^^MMr, >jyvfipf mmrmxMr mmim' pago. 

et rursus de eadem cicada, scut. Herc. Pro not, V. ed. eot. 

397. Ver. 44. Cogitabat fortasse de hoc 

Kw rt wm»nf*»i*H rt mmt fimt XEEI ATAHN. loco Flaccus, In exovdio epistolse ad Ao* 

Hinc emacules hymnum in ApolUnem, gustum: 

Homeri dicturo , ad ver. 1 85. ta publica commoda pecccm, 

— — ^— -^— » f«M )i ^•i/uyi Si longo aermone morer tua tempora, Caaiar. 

XcurwMrwrX^KTfVMwwxoy^KElf/A^C^Mvwy* £t post hunc versum venhmt ver. 57. 

vulgo, %x^' confer Lycoph. 5. nostrum et sequentes quinque, in V. ed. A. 11. X. 

iv. 579, 583. In hac figura noster Po- ^ A. qusB mihi suspidonem spoote o- 

pius quam feUdter •rtrsX^* bortam firmant, male eosdem mox eaw 

Isitfortheethelinnet^iir/AurAroa/; interpolatos, quum teneant in secundo 

Hinc elegantissime, ut solet, Amobius, Ubro stationem longe conmiodioi«m, ae 

lib. V. p. 1 85. ** Nonne miUies optati- pUmc suam. 

« us fuit elinguem fieri atque mutum, Ver. 45. Memmiut. Ita P. V. ed. 

•* atque tcaturiginem istam vocit amit- n. X. 11. ut noster infia, venr. 412, 1051. 

** tere, quam Deorum nominibus res ap- Vulgo legitur, Memmiada. A. autem 

** pellare turpissimas?" Nec minus Pru- omittit voces et tf, et sic ordinatint^rom 

dcntius, peristeph. x. 552. versum} 




LIBER PRIMUS. 17 

Intdlecta prios qoam sint, oontempta relinquas. 
Nam tibi de summA coeli ratione deumque 
50 Disserere incipiam, et rerum primordia pandam; 
Unde omneis natura creet res, auctet, alatque; 
Quoque eadem rursum natura perempta resolvat: 
Quce nos materiem et genitalia corpora rebus 
ReddundS in nJdone vocare, et semina rerum 

<^iodiiiper«c,<|UMo,vaeuttinIhi,MeinmIoi, Denique, pro Semotum^ scriptum est in 

* n. Scroorum, 

BC ot rMoquitar etum in :g. Carfenmi, ly^^ ^cua* aureis: ut Pkutui, Tri- 

A. nct r» Semotum sequentis venfts, ^^ p^^ 1 1. 
MMt Snuotim^ quod mignini pne se 

IM ven neciem, quum stt aayerbiorum tr .^ ^. 

k. IniiMnliuiD Mge. uborim. Lucre. „ ^^" f" ^"^" l^ Dc^~ 

«o: « AMiTMmi. iMhimimitim, «UcuU- '^°""> '^'*^ T»'**' '"^ *«»*»• 

«tf„^btaditto,c.terT«im.contcmptim. ^'^'L'' ^'^. °'«*'P>»^ •»■»»1" 

«hTtim ™™l-.»!m ™in..f..!™ m.v AppoHte A. GcUiu», T. 1. imt. «'Quum 
"jiiiiim, memDnuim, mmutatim, miz- << «m «. ... 

« tim, modentim. particuUtim, propri- P^^j«^»^ '°q"»^ ^^'^^ n^onet, 
H^ mua».»»!. |«r«cui*um, propri ,, ^^ objurgat; o/iWve quid disci- 

"tnn, pedetentim, raptim, summatim, ,, ,. j- ■ .. . . . 

«ZZL-^Z , r ^ , "pbnarum dtsserit ,** h e. spargit in 

•* tiactim. tuimatim. vintim. Et operae j. -r» . . v ® 

.. -^ • j _. auditores suos. Froprue significationis 

pRtiDm tucnt ammadvertere, «uam spe- , ,., -, * « 

MiZm^ endut, «1 hunc codi^ "'^" !»PP«^t«.t ex Viurone et Colu. 

- . meUa lexica vulgana. Hinc cum quarto 

.j-^ , ^^ purissime adhibuit vocem Terenti. 

QpDd«p«e«,«.«^^,v.cuttmIU,Meminl»s ^„„3 Maunis, p. 1389. 



i a corii, adhlbe veram sd ntionem. 8i tam tenues rts tibi aic disstn venu, 

Ei illA aoton £nniM adveibiorum, modo ^^ "^ teaebnu. 

■miimirim wcensitA, superest aliud, apud ^<^ ®^>^ Cretensis. i. 3. *< Ezpug. 

AndwL Lat Boiman. lib. ia epig. 199. " °*^ ^"*PP« domum regis, eversum- 

fiod ac melius confirmatum oontexenti. " ^^* regnum, et a/io in talem modum 

ba kxics commendamus. Quum vero " ^"gu^* d»5ertf6an<.** Qui moz ad 

pdftiiitium itt baud vuigaris eleganti», ^P' ^^* ^^ ^^^ locutionem: « Z)». 

drite» akius icpetitos venus, et non " «"»«*'w<4 jam per universam Gradam 

liil ■DGcrioteii '*/am^, omnes Pelepidae in unum con- 

ScBBpcr momlltias, semper, BaiiliMa, decoiw, " veniunt.*' 

tanpcrcompoiitasarterecentecomas, Ibid. Ditterere incipiam, Virgilius, 

Itcomtosaempercultus, unguentaque aemper ma i. 5. 

IMfitfioIiciti^rsMlavideremanu, 

VoBamo:iuylrcll»,miIiiiequaBcomit,amica HUic cmure inapum. 

8e dcc, inomatl «implicitate i/a/m/. Ibid. primordia pandam, Idem, .£n. 

Loaim videas; nam fateberis sententias ^'^ 723. 

ita duporitas in editis, ut tiirl)etur clau- 8usdpitAnchiaet,atqueordiiie/iii,;Ki:a/Miu/£f. 

nlinun reqKmdentium concinnitas. Pro Ver. 52. Quoquey solus Seneca, ep. 95. 

ttoBia, vulgo omnia; pro promta etiam, alii, Q^ove: vide ii. 63. retolvat: P. et V. 

CBato, ilUspidA repetitione { et pro valenty ed. retolvit, 

mlei, Propertius, ir. 6. 5. Ibid. perempta retolvat, Simillter Ma- 

OifMi aifAr date. ro, nostri comes indifiduus, geo. vr, SOl. 



18 T. LUCRETII 

55 Adpdlare saemus, et hsc eadem usurpare 
Coqpora prima, quod ex illis sunt omnia primis. 
[Omnis enim per se divom natura necesse est 
Inmortali sevo summa cum paoe firuatur, 
Semota ab noetris rebus, sejunctaque longe; 

60 Nam, privata dobre omni, privata peridis, 
Ipsa suis poUens opibus, nihil indiga nostriy 
Nec bene promeritis capitur, nec tangitur ira.] 



plagbquc^ffifii^ leguntur in V. ed. A. II. Z. Si in hae 

Toii«pertotegf«n/*rviiirtiirTkcer«pell«n. rtirtione reveim po«ierit poeU, iCa ert cipi- 

Ver. 53, 54. geniialia corpora — semina enda, noo ntis leqiuuater continua, lor. 

rerum. Idem Maro, ibid. ii. 384. - monis aeries, et potestas argumenti: *' £z 

Veretument teme, etietdtMlia jemina potcunt. <* illia, iiM m^m ^ primis corporibua fiuBt ct 

Hcc autem, cum Vacui doctrinA, erant ** exoriuntur omnia; non ex artifido deo- 

• Democrtti thesauris Epicuro prompta; ** rum ducunt originem, ab humanu rebiii 

nam de illo sic Diogenes Laertius lucu- ** longe longeque sejunctorum, pace fin^ 

lenter, ix. 44. A§»u h mvrif rc2i* A^«f *' entium immortali, nec se terrenis uIU 

%gHu «wv ix*n artfMtj jmm Mtf§», K«i ** tenus iromiscentium.** Erat etiam len» 

rmg artpMi h airu^ umi naru fuytt§f tentia Bentleii, intrusos esse huic looo, 

MM wX9i0§f fi^t^hu )f f V rif iXf Inu^mf, nulU cum tempestivitate, memoratot ?ibw 

Mtu §¥r§0 wmrra rm 99ym^f§mrm yfvvf v, a^, cuSb £t maigini MS. XI. manus TetuMiar 

Simpt MfM, yn9, baec illevit: ** Hi sex venus ex «ecundo 

Ver. 55, usurpare: l e. yocare — nomi- " Hbro in hunc locum transUti sunt, noB 

nar»— nuncupare. Cicero, in Timaei firag- " poet» operi, sed scriptorum ignocan- 

mento, cap. xi. ** Deinceps Jovem atque '* tiiL" 

*( Junoncm, reliquo8,quo6firatresinterse, Ver. 65,fede, Isidorus, origg. i 96L 

** agnatosque, usurpari atque appeUari ** Fedus^ quod est deformis, per e lolam 

«•▼idemus.** Idem de ofiic. ii. II.— ** scribendum: /onIm, quod est pacHmi, 

•' quem C Lslius, is, qui sapiens uiurpa- ** cum ee diphthongo scribendum:** qni- 

«««nr, fircgit*' Ennius apud Nonium, bus astipulatur Beda de orthognpUa, 

Tace TumuUi: *P"d Putachii coUectanea, p. 2335. 

Qfdi hochkdamorb*? quldtumnltlett? nmne» "Ver. 64. Bdigione, Ltteram nangcmi- 

qui utwfat menmr namus in simiiiter oompositis per nmnmim 

Sic, opinor, scribendus est et ordinandus Lucretium, antiquiori consuetudini bm^ 

▼ersus, ut qui sit iambicus tetrameter «««- rem gerentea. Fabius, instt orat. i 7. 

rtiXnurH* ColumeUa, ▼. 6. 1 1. — ** tabu- *' Semivocales non geminare, diu fint 

** Uua instituenda sunt: hoc cnim nomine *< usitatissimi moris.** Adeo ut neutiquam 

"«ujtftfTNin/agricolcramostruncosquepro- sit #i»<li«»nily Donati opinio in Tannt; 

« minentes." Xnd. proL 25. ad quem, si tanti lit, tero> 

Ver. 56. quod: n. quidem: error a cipia& 

^tiom manavit, interpretatione m quod, Haec orthographia non geminat» lit« 

brevius et indistincte acriptl fefellit librarios ad Homeri hjmn. in Ccr. 

Ver. 57. Alienum locum occupant yer. 7. 

haud dubie hi sex venus, et abesse dicun. a>A« r' mimftmv, f§im, umi Mfmm, ^rmmmim. 

tur qiiibnadam libris tummanu scriptis, hufmf mfuii^MMms 

tum editia rfoentioribai: certa non hic qu» Tetus erat scriptuia, poitcrioribiii in 




LIBER PRIMUS. 19 

Humana ante oculos fede quom vita jaceret 
In terris, ol^ressa gravi sub Religione; 

65 Quce caput a coeli r^onibus obtendebat, 
Horribili super adspectu.mortalibus instans; 
Primum Graius homo mortaleis tollere contra 
Est oculos aususy primusque obsistere contra: 
Quem neque &na deum, nec iulmina, nec minitanti 

70 Murmure conpressit coelum; sed eo magis acrem 

aftifui>mn§9 mixtata; i. e. «v ^««X*»o; sed ** illi, quos tanto opere Religio terreret, 

iuctte literas icritMe diviBenmt; unde er- '* non dubitavit tamen obtueri, ac fortiter 

Rxr ortus est Auftutfm /uOim*».' qui non *' obsistere» nullo duce, et exemplo nul- 

ktuit Ruhnkenium. " lo.** '^^gilius, 2En, vr, 277. 

Pono, Prudentius in loco cultissimo, con- MortalU visw medio «ermone reliquit: 

traSymm. i 514. oboculoshabuitLucre- et similiter ibid. iL 605. Pedo Albino» 

tium: vanus, Anth. Lat Burm. iL 12L Ter. 20. 

Tonc primum, lei^ dodlis, soa aecula Roma Diirevocant, rerumque vetant cognoicere finem 

Enibidt : podet exacti jam temporit ; odit Mortalet ocuhs. 

PrctBltot fedii cmn reUgionUnis annos. Sulpicius Sevenis. l 33. " Poscente au- 

Ver. 65. regumibus: V. ed. B. religiani. .. ^ Moise, ut Dominum in majestate 

^^. ** proprid videret, reqponsum, Formam 

IWd. cali regionibut. Maro, gea u. .» Oei mortalibus oculis perspici non pos- 

*"^ " se:** ubi, ut in Lucretio, antithesis se- 

Oun etiam co/i r«rioff«fli in cortice ttenant. j i ^ Ji ^ . •• i 

Anobius, «haSrgentes. phrMto pro ««•J» °°«»°<»» "*» ntortahum oculorum et 

mm «ripuit: Mb. ri. p. 195.-« iu wm- "P*??* ""'»«^'^"- . , . 

« mii cK Ttpmibu, dMcre." ^^ '•**"• ^°"""' P- > ^»- "• ^^ 

Il»d..4to«feia«.-Le.cputcoramocu- ''"^' q«;Pd Primo wpectu cuivis ido- 

•• ^,. un. u * .. • • neo cleirantianim arbitro arndere possit 

fii mortauum ezhibebat, et quasi m os ^, ^. ^ 

. ^ A *: •*. , j r . Noster, iv. 326. 

ingerebaL Antiquitus, pro ostendebat, ' 

inpodtione non eliquat& ad voluntatem ^^' ^^ ^*"^» ~"^ ^ "~'"'' ^^'' 

mem sequentis: nam se inscitissime de- "^' ".?« ^**^**^ SimiUter Vupliui, 

denmt lezicographi atque editores, qui in -^"' '*- ^* 

dnas voces ivere fissum r« ostendo etob^ ^*» '^«^"™ ^"*' "*^"^ '««^ ^"^ • 

tendo. Ijttitantiua,uL27,6atostentabat; qui locus maxime huc facit, omni ex p«r- 

Dec inal*» . te conveniens et germanissimus. Gellius 

Ver. 66. instans: quasi parata esset in- ^^ Regulo, vi. 4.—" adversus ictum soUs 

▼dlare, et arripere, viribus desertos, et " oppositum continebant, atque intendere 

onmi pnedusos fiiga; sic ut iUi VirgiU- " "^ "^"«» ««*'« cogcbant" Hoc insu- 

ano Liguri evenit, JEn. xl 702. P^' favorem dirtioni Nonianae condliat, 

te nullo jam cumi evadere pugn« 0"«^ "^ videatur simiUus Ubnirios scrip- 

Potie,neqiieiiur<m/mreginamavertere,cemit. tores mutaturos cxquisitiorcm dictionem 

Ter. 67. Graius: V. ed. B. A. n. 2. ^mdtfre, et multo minus obviam, in /o^f , 

gnanu .* frustra; nam semper oberrantin quam vicissim: neque velim negUgatur 

propriis nominibus exarandis Ubrariorum erudita Bentleii nota ad Horat epist i. 1. 

calami: vide ad ver. 724. 28. qui tamen ad od. i. 3. 18. me deterret 

Ibid. tnortaleis oculos. Quasi dixerit : ab aliquo novando, libris non addiccnti- 

** Qnaams easet aeque mortalis, atque bus. Hoc etiam fadt Germanicus, quem 



5» 



T. LUCRETII 



Inritfit animi virtutem, ecfringere ut arta 
Natur» primus portarum daustra cupiret. 
Ergo vivida vis animi peryidti et extra 
Processit longe flammantia moenia mundi; 



dizerim, ob similltuduieni aententis, Lu- 

cretium in animo habmase, lub soorum 

ingrevum Anrteonim: 

Nunc vaait oMdmcgt in ctUum tettert t/vihu. 

Ad illuitrationem yero Lucretii Aldmus 

A?itus opcram <^gregiam navabit, hr, 220ii 

Cum sublto, dauib foribua, tamen aliger intrat, 
Conaplcuus, claro retplendem nunchu ore. 
Hofreaclt, vbu tanto perterritiu, henM ; 
MortalUque ocuiw perKmam ferre fupemam 
Vlx valet ; et pavidi detorqumt lumina vultus. 

In primo versu vulgo legitur tunCf quam* 

▼is tum in e^em periodo statim pneces- 

scrat: mendose. Error erat facilis ez 

scriptur& breviore. £t ultimo verBu, de" 

torquentf pro detorquet, scripsimus; tam 

el^gantiA sermonis, quam proprietate, cas- 

tigationem nostram deposoente.^In ver. 

68. V. ed. abtistcre, 

Ver. 69. neque, Sic V. ed. B. P. et n- 

aliiytec* et tertittm nec omittit n. Ne- 

que potui non admittere cgrcgiam Bent- 

leii emendationem fana pro famat nude 

ascriptam, ct indefensam, sui ezemplaris 

maigini: quis enim temere dizerit legiti- 

mum sonarephrasem yamafidlm^ Quam 

▼ero pronus error fuerit ezscriptoribus, 

quivis eztemplo videat Lucretius ipse 

appoaitissime, ad v. 73. 

Et quibus Ule modis dlvdm mctus Inrinuarit 
Pectora ; tcrrarum qui In orhl sancta tiietur 
fiatuit Uciu, lucos, aras, simulacraquc divdm. 

Ubi tamen editio princeps, per eandem 
oorruptelam, /ama ezhibet 

nud. minitanti murmure. lisdem to> 
dbus usum video Marcum Tullium in 
Arateis; et eleganter quidem, ut omnia 
ubique, ille mortalium eloquentissimus: 
Nec metuunt canos mhiittui murmmre fluctut. 
Gemello sermone Flaocus, od. il 1. 17. 

jMxa nunc miHoci murmure comoum 
Peis iiingi s aures. 

Ver. 71. Hanc constitutionem Tersiis, 
quam ez auctoritate librorum dederim, 
proprium acumen ingenii priui ezpedi* 



rat. Verborum oidiiMOi p w i i e nt 6. B. 
L. M. A. n. S. scdus s. coi^jectiirBm iiw 
xmit, effringere scribens pro co nfrin gerti 
quam tamen neceasariam reddidit codieom 
modo memoratorum latia In P. V. od. A. 
n. 2* ordo est ▼erborum, Jrrit&t virtuUm 
animi: XI. irritant, Terenttus, Ad^h.' 
L S. 8. phrasem effringere clamtra pvrkk» 
rum stabilit: 

Fares ^ept^ atque in sdci imiit 
Alienat. 

Idem fadt Seneca, Herc. iur. 47. 

iiffregit, ecce ! Hmen infemi Jovis. 

Uvius. zziiL 32. <* Nec minore intiit Hf 

«( quam foris,/wrf<!e effriagebamtur** Plai»» 

tus, Amphit. iv. 2. 6. 

— Pene (frtgijtit Htatf faribus cer£uu, 
Tadtus, ann. i. 81. ** Adcurritur ab uni- 
** Yersis { et, carcere effracto, sohunt Tiii- 
*(cu]a.'* Petronius, cap. 7a. ** Itaqot 
** vigiles, qui custodiebant fidnam regio- 
** nem, rati ardere Trimalcfaionis domum, 
** effregerunt januam sulnto." Q. Cufti- 
us, iv. 5. 17. ** Qumnque, portd effraetif 
** cohors Macedonum intrftsaet'* AldeM 
Lucan. vl 574. 

Mihi videor discemere cauwam ordinii 
verlwrum, qui in libris obtinet Librario 
cuidam, non indocto prorsus, indderak 
cogitatio, finalem t vods inritdt meliaa 
sustincri ek caesura potuisse, qu« in teitii 
pedis prima syllaba longe usitatiorem lo- 
cum habet, et agit validisBime. Pofro^ 
pro utt A. eti et in venm sequente ciip^ 
rff 6. B. L. caperet n. Prisdan. z. Tulga* 
tis oonsentit: et L viL habet fidi ad w. 
86. quod serus monea 

Ibid. Inrit&t animi viriutem. In hM 
sublimi deacriptione daborandi, nnlliM 
equidem dubito, nostrum in oculis lute- 
isse leonis Homerid imaginem, ad IL T* 
168. 



,te- TiTMnh m Z%t% ei ufuh^ ettm mij uf m mH' 




LIBER PRIMUS. 



21 



75 Atque omne inmensum peragravit mente animoque: 
Unde refert nobis victor, quid possit oriri, 
Quid nequeatf finit^ potesitas denique quoique 
Qua nam sit ratione» atque alte terminus haerens^ 



Oltff h «AMfflf tt MM M%MK ■^lflrtfilil 

Mamtnu, U 1* mwm t n rf nm /tmxt^m^^mt. 

Inrit6i autem contiscte pro huntami^ ut 

▼idetur; et lic iterum noster in vL 586. 

-»— quM exltiM hkc' animal 
DufMrM/ urbcb. 

Ver. 73. vivida vis animi: qaam Amo- 

biui, libi T. p. 179. yocat ingeHii vivaci- 

iatem^ et ip§e aliter nominavit supni acrem 

viHuteM oaimi. Virgilius, JEn. xL 386. 

-— »— i— POMlt quid inxHda vtrtuSf 
EaEperiare UceC. 

Pro vivida, n. vividasy errore crasao. 

Ver. 74.Jlammantia maenia mundi: L e* 

flamma» «therias, quae vallant mundum. 

Loeo luoem impertient optimi versus Ma- 

nilii, L 149. 

I!gmis in ^etherias volucer se n»tulit «roji 
Smnmaque complexui steUantis culmina catt, 
fUmmarum valte naturac maenia fedt. 

Ita l^endum detexeram cum Bentleia 

JLoDge aliud est tetkerug aura ; illas nem- 

pe, quibus vesdmur et vivimus mortales; 

ut Viig. ^n. i. 546. Noster, vL 86. 

Qbx snpra caput ^kerHs cerauntur in oris, 

Manilius Ovidium secutus est, met L 26. 

fpum convexi vis et line pondere ceeli 
Emicult, summdqw lociun slbi le^t in arce. 

£z boc autem Lucretii versiculo non ni- 

hil stilus Papinii libavit, in silv. iv. 3, 156. 

Rris, qni vagus Hercules, et Evan, 
VUra sideratJlasH$aeumque solem, 
Et Nlli caput, et nives AtlantlB: 

ubi Ibrtasse falsi fuerint librarii scriptores, 

et ivponere debemus, 

U toa ddera, flammeumque callem ; 

ob manifestiasimam per omnem locum 

Maronis imitationem, ^n. vL 795. 

-.———» fuper et Garamantaa et Indos 
yro fe iet Imperfum . Jacet extra sidera tellus, 
Extra anni soUsqac vias, ubi coelifer Mlas 
Axem humero torquet, ttellbardentibusaptum. 
Hojns In adventum jam nunc et Caipia regna 
ReipoiMb horrent (fiviim ; et Mcotia tdlut, 
Et aeptemgemini turbant trepida ottia Nili. 
Mcc vtfo AUidiJ tantiim tellurls oblvit. 



Hilarius etiam in genesim, ver. 77. noa 
est huic Lucretii loco alienus, et ad hunc 
modum emendatus legi debet: 
Igneus ille jubar prccelso vertice tollit, 
Ore rubens patulo : cali perm^Hia fertor, 
Astrorum ductor,mundi vigor atque element&m. 
Vulgo legitur, dementa; nec puncta pro. 
be disponuntur. Forro, pro mcenia^ X. 
lumina; etpro mundi, A. mondi. 

Ver. 75. omn^ .* G. V. ed« L. "S, omnem. 
Ibld. peragravit mente, Cicero, de finn. 
iL 31. " Haec non erant ejus, qui innu* 
'* merabiles mundos^ infinitasque r^o- 
** nes, quarum nulla esset ora, nulla extre- 
** mitas, mente peragramsset.** £t satis li- 

quet ex orationis serie, huc oculos et Honi- 

titun convertisse, ex epist. L 14. 9. 

— — ^-— — — tamen btuc mens animusque 
Fert, et avet spatiis obstantia rumpere claustra, 

Ibid. mente animoque. Hdc etiam te- 
nus sequi voluit magistrum Mantuanus, 
^n. L 304. 



In primis regina quietum 



Ci 



(C 



Adciplt in Teucros animum, mentemque bonig- 
nam. 

Ver. 76. refert nobis victor. Lambinus 
optime: ** Ego referre hoc loco sic acd- 
" piendum puto, ut apud Virg. ^n. iv. 
"614. 

Egregiam vero laudem et spolia ampla 

refertis: pro reportare; ut sit translatio 
" a re militari.** Atque ad eundem mo- 
dimi, ut par erat, olim Pius. 

Ver. 78. Qud nam : G. P. V. cd. B. A. 
n. XI. quanium. 

Ibid. terminus heerens. Mantuanus, 

Mn. iv. 614. 

Et sic fata Jovls poscunt, hic terminus lueret. 
Hinc autem vim suam ac proprietatem 
mutuatur vocabulum heeret; quod agro- 
rum termini, seu lapides fuerint, aive ar^ 
bores, solo infigerentur, et inhetrerent. 

Ver. 79. pedibus suX^ecta. Credibile est 
Viigilium convertisse animum in hanc 
magnificam Epicuri laudationem e geo. ii« 



22 T. LUCRETII 

Qufi re Religioy pedibus subjecta» vicisum 
80 Obteritur, nos exaequat victoria ccelo. 

IDud in hiis rebus yereor, ne forte rearis 
Inpia te rationis inire dementa, viamque 

4901 qui loctts Lucraliaiio non oeflfierit simplid. Sic it pMnm mutttiir Rmft- 

wblimitate: nis, m ■criboitibiUi Vide Feitum, tt. 

FeUx,qalpotiiitrerumcognotcerecaii«as; " Endoiiiuniy initium:*' et eequenlilraiL 

Atque metiM omnis, et inexonO^Ue Fatum, Agnoacit etiam oithographiam notlnm 

Subjecit pedUms, •trephumque Acherontis.virL Valeriu» Probu», lic exhibens Tenicuhmi 

Ver. 80. OUeritur pedibu$, SuWimU ^^^ ^^ ^ , g„^ j^^ ^ ^ 

eit imago Tictorii, hosti domito insultan- tandum: 

tis,et8up«becalcanti»wbjacentcm. Ma- /«Ar^,rfj«^eri.;quodcontTa«piu.ifl^ 

ro, Mn. xiL356. j^ Lucretiu» alibi dare indupediH, ct 

SemianiiniteJ^uewpervenit; €t^ci»ito «nrfu/NNfi/o plus semel. German» anti. 

iMpresM, deactrx mucronem extorqoet. ... , . * 

,.... ... ^^« quitatis apecunen oomerrare Toluit Jnv»- 

Ondius, met Tui. 425. ,. ,__ 

^ nalis, X. 138. 



Ipie, pede impMt; emput exJtiahile presjU. 



ad hocte 



Vide plura in SilT. Crit l p. 102. Habet Romano^ Gndusque, ac barbarut M^a^mHir 
n.. opperitur. Erexit: 

Ibid. not exaquat victoria ctdo, Hinc, Ciceronem secutus, de div. L 48. in vitio- 

ignarus quid codices praedperent, propriis so yersu: 



Tiribus mendosam Manilii lectionem pro- Omnibut cura virii, uter eiset mdupermt$r : 
fligayeram, ad iL 542. et nostrum, iT. 964. Huc refeFas etiam 



ArtisutingeniodhrfDapotentiaiufKat, TOcabiUa indipiscor — indigena^-^ 

Bx4eque$uqaeftdem ceck mortalia corda : _^ 

i. e. " ut persuaaio et sdentia mortalium .< jf^dupero, •«-ir.rr*» ." Tetus gloaMnum. 

*« aequis passibus comitentur coelestiuin j^^. « jj^^^^ „^^. ,j^^^„,, „ ^^ 

«« signorum vim atque demonstrationem.*' " ^y." Qua nihili sunt Scribediviaim: 

Nam Carum vidctur oemulari phrasis. „^ ^, , i e. " Endo nunc potest «, nunc in ; 

Ver. 81. hiii : ita nostri codices exhi- cc ^^ pnepositiones utique sspius conter- 

bent tantum non constantiasimo consen- <c tuntur; ut didmus i^Mr/*iMi i» «-«Xi^ 

iu: quam orthographiam, ut vetustiorcm, c< ^[^ ^^ «■•Xi^»." Hoc voluit 



quo minus aequi debeamus, quam in I>ii graphus; et probo cum judido. Si pluim 

et consimilibus, nihil equidem caussae va- velis de his vetustatis reliquiis, adeas qa« 

leo discemere. Vidc ad v. 350. supersunt legum regiarum atque decem- 

Ver. 82. ra/iVmiJ inire elcmenta : sicini- vindium, verbo, de quo agitur, et inde 

re rationem^ Tcr. Phorm. et Cic. in epist compositis, abundantium. Ante vero 

Virgihus, -^n. v. 846. quam dictionem hanc missam fiiriamtii» 

Ipie ego paulliiper pro te tua mmiera Mbo, opene pretium fuerit Knnium co n rigere et 

Ibid. elemcnta : L e. prindpia — inida — supplere, annaL vL 
primordia: forte an ab tkvfif, tfnffut: ut ut primum, tenebrdi abjectei^ mrf<ifl<l»f 
semina noster, ver. 54. Orta diei. 

Ver. 83. Indugredi: sic optimi aliorum In fragmentis Ennii vulgatur inaUwbaL 
ct ex nostris, mutationc literarum facta, Ibid. tceleris quod: 11. sceleri fuia: P. 

quod praepositionibus solitum est in com- sceleris quin. 

podtione ; nam rectum fuerat Endogredi^ Ibid. iUa, Sic 6. V. ed. B. L. M. A. n. 

ab iy)«v communi, vel iy)M Dorum. Nos- S. XI. 

ter alibi endo per se, ut Ennius haud vioe Quidam male, olim. Nostcr, iL 633. 



LIBER PRIMUS. 



83 



Indugredi scderis; quod contra wBf 
Rdigio peperit soelerosa atque inpia 
Aulide quo pacto Triviai virginis an 
Iphianassai turparunt sanguine fede 



qoi Jovte i0iim 



llfifiM IB CRfti qnoadam obcuhaHe f erantur : 
itad T. $131. siniiliterlocutus est poeta: 



quodomnlt 



Lamlnnuft Uudat Tercnt. Eun. hr. 8. 1. 
Varr. de ling. Lat. Ub. ▼. 
Peperit yero, intulit pitravit; ut Maro, 
JEn. vL43S. 



tnfaus fn mammM convertitur UU aUmentL 

Anenus, Anit. phsn. 18S. ad moran 
Ckaoaia, qui frequentat hanc fbnnam 
lomoma in Aratdi: 



qui fibl i^fiMi 



• pott qnam iUt norercB, 



I— tuiam odib. serpnu vlctorii «b ictu 
O ccwliu lt. 

[bideni,w. 11S5. 

Ultinia, cxnileo produceni aeqoore puppim, 
Ab mlcat, maloqae tenus «k exerft, ^« ; 



abi, ob maio^ acripserim erigU; ut Vir- 

gOhis, Xjk, ▼. 487. 

Ingentlqae mann MoiMn de nave Sercftl 
tripi. 

Cooferaa insupcr de voce Ule^ ad quam 

ndeo, JEn. ziL 5. et interea emendabo 

Vslerium Flaocum, ri. 527. 

Biibtiki chlamyt ar|let acu, tremefiictaqoe 

▼ento 
implet equnm ; quoB ilU rotit it Ludfer olK/, 
(^KD Vcout InluttTi gandet producere cobIo. 

Volgo legitur, fualis rateis it Ludfer alit: 

portaitose satia: Tide Silr. Crit v. p. 79. 

INcl|s Cretenais, iy. 15. '* Ceterum, 

* Bbi eoleYiorem dolorem esse, quod non 

* ia eotamine, neque inluoe belli, Adiil- 

* Wi interfectua esset; quo fbrtiorem non 
"f WJwe quidem quemquam existere 

* ■unc^ Tel in pneteritum, excepto uno 
*8k HcrcnleL*' Sic legMidum: editi, 
t/Ate, £t ssspe scriptores utuntur idem 
fniOet ut Stntius, Theb. vL 857. 

|SB dadnm «thcriat «nlfM redltuni tnb anrst. 
^^trinsque IbnnulaB non rara exempla le- 
flntiura ocoliB incurrent. 

Ver. 84. soelrrosa aique inpia, Vooem 
Primn adhibnere et Ludliua et Afinani- 
■>» tfnd Nooium ; Apuleius, met x. Ar- 
Bobios, liixTL p. 189.—^* tanquam ingfias 
^ ffnBBBm «t aoeferoMi miptei:" «t aian. 

VouL 



Intontei/if^irmv mann. 

Ver. 85. TVtvM?.- n. Trivia: et post 

hanc ▼ocem, n. X. A. inteqjKmunt ad: 

nec sane de nihilo ridentur hac in se ad- 

misisse pulchri oodioes. Attende modo, 

quanto yenustior eradat locua, si ad haae 

scripturam levi castigatione accommode- 

tur, ut nominatiTus efficax Religio do* 

minetur totam per periodum: 

Aulide quo pscto, Trivial ad Tirginit aram, 
Iphianaiial turparit «angnine fede 
Ductorei Daionim deUdu, prlma ▼Iromm. 

Ubi nihil vhn patitur prsrter dictioneBi 

delectot; quum constet hsBc emendatio >y 

iKrporiMU uno tantununodo ductn calamL 

Sed de hoc tentamine riderint lectorei^ et 

in primis, quilms alii codices manu sar^ti 

suppetunt. 

n>id. Tritfitti virginit, Ita Mantuanua, 

^n. iy. 511. qui locus neqoe Lanabinum 

hituit: 

Tfergendnamque Hecaten,tTl8 virjiNi/ ora Dimue, 
Ver. 8& ^iVmassa?.* V. ed. Ipkia-' 

nattaio; £U Iphianatteo, cum ^ et 2: 

et fbrtassis yere. Idem Tolebat n. cum 

suo ipAiaiiaJso. 

IlHd. turpanuU tanguine. Vetns poet» 

l audatu s Tullio, adT.qq.iii. 19. pnedaro 

carmine: 

Itec omnla vldi inilammsfi, 
Priamo vl yltam eritari, 
Jorit anm sMtpastt tttfpan. 

Virgilius, JEn. x. 892. 

Sastgidsie turpsuUem, comptot de more^ capfllot. 

Sistatur liis insi^ Silius Italicua, zL 

199. 

victorutidem 
Lydis Romano ra/}^«rll ttagna fTMrr. 

& reponendnm dioo; nam omnia exanu 
pboria brtMitt l«v«arll. IdemilL17. 



24 T. LUCRETII 

Ductores Danafim delectiy prima vlronim: 
Quoi simul infiila, virgineos circumdata comptus^ 

Ex utraque pari malarum parte profiisa est| 

MKoniMltaloitfrZenru/ianguinefluctui: yer. 37. Pessimo autem conulio inqiu- 

et ibid. ▼cr. 697. fedare lacut; quas con- buBdAm editiooibus subdistinctum video 

similia sunt Kec aliter censueiim de post DanaHm, Maro, ecL iv. 34. ubi ad 

Senecs (Edipo, Ter. 177. epicam majestatem sux^t, et quasi prslu- 

Bis twpaUM tanguitu Dircen. dit ^neldi divin« : 

Vulgo, htrbatam : sed de hoc loco minore ^y^^ erit tum Tlphyt, ct altera quae vehat Argo 

pertinaciA contenderim, quam de Siliano, DeUctoj henas. 

quum hic scriptor se totum ad Virgilii Ver. 88. Nec flores honimce quoque 

imitationem composuerit Par hallucina- vemram non delibavit diligentissima M*- 

tio somniculosi scrib» Statium quoque ronis discursitatio, ad gea iiL 486. 

crimine inhones tis si mw »au»^nXtms tra- 8KpeinhonoreDeOmmedioif4tiiihottia,ci«rfai, 

duxit, ad Theb. X. 311. Imka dum vA^vtk cntumdmtur infiOa vittl, 

Inter cunctantis ceddit moribunda minUtrt, 

rnt u rbat mena» dinii liquor; undique manant, 

8ansninepermixti,caUcet. "^^^- comjttut: L e. cultus-— omatuil 

Barthio submoraae stomachanti ad voca- Festus de verbb. vett " Gimptum Afirani- 

bulum/wftirAo/, quisharum degantiarum " »« P«> «»»'»«'^ «» «*^» posuit" Gh»- 

idoneus aibiter sucoensuerit? Odus k- «n»™ ▼e^- " Comptusy »«>A«r«-ir^** 

bem ffdi fJFP^T»* eluas reponendo, Claudianus, de ri. cons. Honor. 525. 

P«f«i9^menca8dinitUquor. vestuq^, tt cmptia, cemii 

Neque tibi sit terriculo dictionis noritas, _/V^ * . _ . . ^ 

iurtrno» um «o «aJo u»udit» et « " '^' T^ ^1^»» et Mend». 

.* . j . ,.^ r *• <^™ Calchante — sacnnao adomatU. 

pfopna incude, quam ob uterarum Lati- . . , .... 

D.rttm D»ifi.«iu« »Ut«>i^ Idempo». Atqueh.ud^a«l.denm,poet«nnoi. 

in D0bili«mi p«t. Thebddo.. xii. 4ia f!'" '" ''"J"f <^f*''>m> "™^ P- 

Tocdnilum hH^u«eftmili«Bbi revocMun ^». ^^ ^V"^ d«»T»«e ex 

] celebemnu Tunanthis tabula, quam lao- 

„ * , , , . , . dat Quintilianus, ad insdtt orat il 13. et 

HaudprocuiInnenimonitTabantmurmuraripas, _,.. . 

Qai,/i«/^i/i»adhucet«uiguinedecolor,ibat: l^hnius, nat hist. xxxv. 36. 6. qui sunt 

L e. decolorante sanguine fedatus. Vulgo, lectoribus adeundL SimUem tabellam no- 

urbatus: sed indubitato est h«c emend»- «"Mtim laudat JEschylus, Agam. S4ft 

tio propter statim pnecedentem ver. 407. *»""<^ 'P«™ Iphigenia> mactatum deflcos: 

Vlcino tvrbata die. II^Mirr» 8*. ie t» y^m^. 

Ver. 87. ;>rima wrorttm. De hac for- 7«^* ®^- Latinitotem hujusce loci noa 

mula, ex Gnecorum penu petita, diximus «««ge^nt editores; nec miror, quum cro. 

ad Eurip. Herc. fiir. ver. ult Dictys Cre- diderim rationes ejus ncutiquam illis pep- 

tensis, V. 7. " Circumspidentes, laudan- *P**^ ^- ^ "*°^ «"^es proni sumna 

" tesque prceclara operum dvitatis «rjus." <ii«>ni«l*re, atque sUentio prartervehi, qu» 

Felidter audet Statius, Theb. xi 350. «*»*»"?» no^trumacumenposita. Stnio- 

Sophodeo more: turam sane orationis sic egomet expedi- 

non mater enim, non obftat ennti ^*^'"»» ^ ^»"<= ordinem verborum : *• Ib- 

Ulla Boror: te cuncta rogant; hic plangimus '* fula profusa est ex utraque malamm, 

*"*'**' *< pari parte:** i. e. aequa utrobique mcn- 

£t epportune Faber monet Ovidium, a- surft, ito ut hinc et iliinc ad *Tnn«urf» do- 

mor. L 9. plane suum ex hoc Lucretiano penderet, just& longitudinis proportion& 

expresaiasei ^^ Summa dmmm Atrides:" Ibid. /yr^/^ ett. Uaoc figuzm, a 






*. 



LIBER PRIMUS. 25 

90 £t moestam simul ante aras adstare parentem 
Senait, et hunc propter ferrum celerare ministros, 
Adspectnqoe suo lacrumas ecfundere civeis; 

Homereo lepannn foote prottuens, post huic rei minittri providiasent: sonituf 
nmentitim ooinium poStwum inrigavit vero ce^sroainuii fenrum, mtque acuentium» 
aiftt: IL E. 734w quos demumborrorctexcitaretpetri? Vir- 

imiAOll pm KATEXSTEN jm wmtfH m^ plius, ^n. L 656. 

•1«, H^ ceUramtt iter ad navb tenddMt Achite». 

Tf i nrrt w > Neque insuper absurdum est suqpicari, 

Hiae mihi videntur Servius et Heynius mendosam interpretationem n propter^ 

nunQs poeticam interpretationem impin- quodjuxta — ^irojx — valet, aliquid pnmio- 

pre Virgilioy ad ecL viii. 64. visse, et propagasae, quam impugnamus, 

— — — jmAI dnee Imk altaria tfittd : dictionem. De boc autem erroris genere, 

l e. fluiA—pensiU; quamvb non is sum, ^"«n g>gn»l »** «1«»P» ▼«» syllaba, ut 

qni negiverim la«4»» fuisse: sedinvenus. ^^^^^ P^ «*»*» P« •• probMa ▼«»»» 

tior est b«c ratio, crasaiorque. Idem, ^*aa*» ™«>«" "^ SUv. Crit ii. p. 3. et er- 

Sm. vfi. 488. '^ ^ **°^ ' maiime genuinb ortbogn^ 

aMBfta/faitexemomsbatcomaairr/!/. P'»»» contractioris fructibus. Non aUo 

Conftr Ovid. ftat v. 34a C«terum, |f«^ ^^^ Italicus maculatur, ad Pun. 

Sdntiio neutiquam manus dederim, huc ^ ^^' 
dtoqiicnti veraiim .£scbyleum in Aga- icdet acta mcdnlHa 

S qui eat numcro 247 su« edi- ^ dudum, atqueinopca penltuicoquitlntima 



tiiui; qBum Titt« in sacrifidis, ni fcllor. ^ f,^ ^;^^ ^^^ ^^^.^ ^ 

itttf iberint, noacvoco tinctae: neqne mibi Vltcen^ et exurit liccatai tanguine venas 

UD fiquidiaainie constat istum locum cir^ ^ longum ceUrata famei. 

(■BCBrri depravBtum. Vulgo, durantia^ quod non leriter torsit 

Voc 90. Ei: n. ttt. B. MarCt pro cu/- critioos, se undiquc vcrtcntes, et ezpedien- 

tes nihiL Noster Lucretius, vL 1 145. 

ftU aaJe arm adstarf. Hoc etiam jKitf&an/ etiam fauces intriuecui atro 

sumn fecit magni magistri non Satig$tme. 

dbripolua, JEn. iii. 150. Videas etiam ad ▼. 1198. Et celeraia 

— — vkl«i/*o««fei«i//«rrjacenti«. utique, pedetcntim properata, atque in 

Var. 91. ceUrare. Hanc ediUonis Bono- diem gradatim ingravesoens, ad ipsam rei 

■iadi lac&mem, longe kmgeque signa. veriutem. Quid vero cum celata feceris 

ttaw, atqoe loci acopo convenienUorem, »» ^ ^oco, voce improbe intractabiU? 

T|iiifaiiiiL arripio, lubentissime amplec- ^^ pos^ Heinsaum m animum venerat 

tor: tt qoam fmdii lapsu, propter scrip. celerata^ rioe ce/ato, ad Sil. It zviL 93. 

Mibievitatem, in vulgatiorem lectio- ^ "»^ ^^ novatum velim. Adi Dra- 

>iB|Csbr« acOicet, nostra deflueret, quis kenbordiii notam. 

■• ridst statim, et agnoscit? r» celare ^'®f:.^^ lacrumas ecfundere. VirgiUus, 

«flfMmagb eat poet« ezcusantb atque -*"• "*• ^^^- 

Cttttuntb scdua, quam omnibus ingenii Hector ubi est t dbdt : Uunmojqiu {fu£l, 

*iABi,et f f b fF' ^' "* •mTianmf maligni- ^ttc autem, eandem narrans rem, sic ali- 

Mii gnmter incondeBtU Quid? quod ^ ezpressit Naso, met ziL 30. 

PMib fiatex iis, quse sub ver. 88. oon- cMtumguc datura cruorem, 

'■'■01, obmipto capite stetiase Agamcm- «n«»iM ante aram atetii Iphfeenla ««i««nfc 

■■■(eoDfer Euripu Ipb. AuL 1550.) ne- De scripturft vero antiquiore eifitmderep 

9^ gJinim TJdere qiiiMSi etiamai minus ride mox ad ver. 1S6. 

C2 



26 T. LUCRETII 

Muta metHy terram, genibus submissa» petebat: 
Nec miserse prodesse in tali tempore quibat, 
95 Quod patrio prinoeps donarat nomine r^pem: 

Nam, sublata viHim manibus, tremebundaque, ad aras 

Ver. 9S. Muia metu: ut Mmo, Mn, *i*rf«»qae^«,iMtriiflgelMtlnore, 
WgA\ QuAUcet,aipectum;corpi]S9i(i«tiirtMittadMt. 

U6Lvtcm.muMmut^mtu, Vulgo, gui: Md locus ad VirgiUwm ili 

De illl^ JEschylus etiam didt, AgUD. 249. ^^* "• ^^ daris&ime exprimitur. Hit 

w^mwM i^«r« wmn^: iHpud tragicum «ccedat Cicero, in Arad pluBnomenis: 
Tero non metut impediit, acd miniatrorum Ev ytmn Yodtant,xtniJ6iu quod tdxm ftntar, 

Tiolentia, et iuTolutio vestimentorum. JuTencua, hist erang. lib. iT. 

nnd. terram tubmUta pelebat, Idem Ti]nc,^mi6tt/fiijrJ,regemdoinimmiqiie«dat8Bt 
conditor iEneldos, iiL 95. J*«>«« gentU. 

SubmUH temmpetimus. ATienus in primis, Arat. plwn. 185. 

KAL genibut eubmitta: Tide locum A:membn.^«ii, «*«««« rfnlrtm, 

Oridii ad Ter. 36. Silius, Pun. xt. 146. SuitentaMeferunt. 

Tum Tero capere arma Jubent, ga^mttpxt sa- Hasc igitur didt Lucretios; '* IphigeBiini 

*.^*°**"' ^ " toto corpore prostemi, in terrft defolo- 

9uouusjt ausunum. . . , 

^ '* tam, nisi ouod senibus sc^s aiibiiitMe> 

SimiUter PHnius, N. H. xi. 108. «; H^ .. tur.^atque^subTLur sola^^^ 

•«decaussa, mter imtui v^ nui tub^ Porro,inbacsupplidspuey«de««pti«ie, 

«•m«tfMg<mt^.nonpoasunt a Cur- crediderim poetam nortnun tinxiaae cA- 

tiu», iT. 6. aa •• Unqui ddnde animo, et mum in JEsdiTleoa fontes, «d Agm, 25». 

'*nf&m«i(ltgini» oaepit:** ubi Tidendusest • 

Gronovius. HaK autem non a^ me n * J» ^l__ *^""*^'^* 

commovent, ut non putem kmge elegan- n«*6ta«,*i«b»T» ^ 

tiorem, atque adeo pneferendam, nostri a, ^ * ^g ^^ 

oodids A. scripturam: y^^ ^ .^ ^^ ^^ ^^^ ^j^ 

MutametUfterTamti^eiutei/ii^iilxtffpetetMit. , ... .... 

Certe minus perTulgata tox est. neque '^^VVf^^f' m his angustus-m l«c 

adeononminusobTialibrariorumimporw ^^f' •"^^.,^ I*^> ^ ~ 

tunis solidtationibus. Nullo etiam nego^ dii^uUTmius ad SUt. Cnt it. p. M. h«id 

tio subindicare possumus probabilem pro- »""« f»°> P^^ fortasse perleg^i: qd. 

gressum comiptel»; tubnixa, tubnita, ^^^* ^ cumuUvimus fiructuosa ad tom. 

tubmitta: quo quid prodirius, atoue usi- ^* ^ ^^' ""^ eju^dem, ut de hac re>m 

tatius? Qui triTerunt veteres Ubros MS& ".^?*' *^ "' permissum. Aliter Viiw 

mhil duri in hac ole& reperient Livius, ^**** ^^** *** ^^^ 

xHv. 9. 6.—« stantilms primis, secundis qu« mulu vUlet ifiimaiair l* 

•' submissioribus, tertus magis et quartis, «e^ redit ad exemplar suum, ibid. xL 30«. 

'* postremis etiam genu nirit" Apud noa te m ^toB 

eundem, iv. 42. 5. ««— ubi tubnixut et Cogere condlimn, cum muro» adildet hortK 

«< fidens innocentiae animus esset.^** Sed ^i^e ver. 547. infira. 

nonnulli codices ezhibent tubmittut: vide Ver. 95. patrio: n. patria: et pn> dn 

Drakenborchium. narat, P. B. V. ed. donaret; n. T«Ob 

Marius Viciorinus de fhitribus Madiabae- daminaret; et idem, vice regem^ datrr- 

is, ver. 131. quem, punctis rectius oidina- g^f^ 

tis, et fadli emendatione, sic restituam: Ibid. princept, Ita Viigilius, Ma. ▼• 

At juyenli tadlo ndttehat murmurevocem : ^^ 

Ofanticimifii,paImaitaidciNitiaaitam} PrfnffAr wtr nmnro nillmmn 



LIBER PRIMUS. 

-h 

Dedacta est; non ut, solemni more sacrorum 
Perfi^cto, pofiset daro comitari hymenaso; 
Sedy casta inceste, nubendi tempore in ipso, 
100 Hostia condderet mactatu moesta parratisy 



27 



Fluct cditorai opportiine ooQtuleniiit 
Euiipidcm, Iph. AuL 122a qu«m notter 
aptimae Toldist: 

Vm.96. Haeauntez^sdiyloadum- 
Imb, Agnu. S39. 

II«rA«tf« «nfmm, 

Ifaid. wHbn .• ** quibus utique Tel oculo 
^'iMiipari fuerat indecorum ▼iigini; ne 
"dnm oonstringi manibus.** Hcc est 



VcE. 97. Deduda eU : e ihaiamo flcili. 
eit nperiorum cdium, in quo virgines 
indiiSK procul ab hominum oonspectu 
itan dqgcbcnt: unde pendet fortcase r« 
teKe, w. 99* Maro, ^n. vi 397. 

Jfl iBmlmin IMHi tkmlamo deducere adortL 
£tprapriiim cst in boc n^^ovocabu- 
In; Teicnt. Hec. l 260. 

•-«——• mxwtm deducU domom. 
lUhis. fii. 4w 31. itc fortasse castigan- 

Ot jBvenl jM l MBum virgo dcdocta nunito 
iflAdtnr tenenM,JUre mbente, geiuu: 



tisnempc flore tunc primum cokncs 
pnpBCQsapericiite. Vulgo, ore, Quam- 
iB IIB flit notior, quam .qu« muhis se illus- 
tnd poscat, neque iqjuwindiis nec intem. 
pallms fluperveniet po^tanim pater, 11. 
X.499: 

■W» ^ SK eAAAMON, hu^ inXmffue^- 



Vap.98. Perfectoposeet: n. Projerto 
^fomt: oonruptissime. 

0>di cbro htfmenmo: L e. alto— undi- 
fMndieiido: «||i^ AAMnpn. Viigili- 
tt>iEn.v. 139. 
Ind^ sbi ctera dedlt lOQitain fsifttf-^ 



Bemiror cquidem LamUnum; qui tamcii 
iifl est in Lucretium et Hteras hiimaniorea 
meritis, ut nunquam sit sine honore no- 
minandus; et, sicubi caligaverit, dormi- 
tans habendus est Homerus. 

Ibid. comitari: passiTe, ut Oridtus, 
trist iii 7. 47. 
lugetd^ tamen Ipie mco cemiSvrtfae, fhioniae. 

Ver. 91. caita: ut apud Enripidcm 
Acfailles, super hac ipsa hostiA Dianam in- 
▼ocans, Iph. Aul. 1574. 

A^f MTM adftM tuDAtmtm^jkttt h^. . 

Inceste vero, utpote humana rictima, ca- 
que modis indignissimis crudeliter atque 
indeoore babita. 

Ver. 100. HoUia mactatu, HoratiuSi 
od. L 19. 16. 

Maetmtd veniet lenior kostid. 

Ibid. mactatu parentis, .£sdiyhim 
pressb vestigiis Lucretius insequitur, ad 
Agam. 233. 

ErXm y m ^vmf ymf€m ^vj m fftt » 

TtnmiMmemfm «tkifdm mfmym, 

Km utm rfmXiMk 

His condnit Sophodes, Elect 532. 

Einf VAnif VTM «vr, h ^fifMie mtt, 
T«)f m» iftMifdm fMMMf 'EXXintm *rkn 
SvrmBimttti 

et Euripides, Iph. AuL 1 176. ab aliis jam 
adhibitus: 

Awmkm r\ m «umr, i f mw iieie rMmp, 
Amt mreumt tm flUAjr, »V «AAif xH^ 

Porro, vocabulum macto deonim saais 
dedicatum est; unde Oridius, in loco 
longe pulcherrimo et affectuum tcneranim 
refertiasimo, epist. Did. ad JEn. IIS. 

Ocddit Intemaa coqjilx wuutMtmsadmrme^ 
Et tceleiii tanti pnemia frater liabet. 

Ver. 101. dassi: G. dasse; n. dastis. 

Ver. 102. Tantum malorum/ In smi- 
lia epiphonemata sofet enmvere Viigiliusi 
ut JEn, m. 415. 
9 



28 T. LUCRETII 

Exitus ut dassi felix faustusque daretur. 
Tantum Religio potuit suadere malorum! 

Tutemet a nobis jam quovis tempore, vatum 
Terriloquis victus dictis, desciscere qufleres. 
105 Quippe et enim quam multa tibi jam fingere possum 
Somnia, quae vitas rationes vortere possint^ 
Fortunasque tuas omneis turbare timore. 

Tantum aevi longbqua valct mottfe ▼etotai f Apollinarem, tr. 414. ad imitatioMBi CIao- 
Auctor Ciris, yer. 445. diani propenaisaimum : 

Reipoiuat damor Utub, viituK|ue repente» • 
Ver. 103. Obscurior locus, et in quo ignavlB vel ^«, furit. 

yiz deprdienderis filum «ubtilius argu- Jtalegendum; noaparva: utin iEnc3de, 

mentL Quantum equidem valeam dispi- vL 89. 

cere, ita. conc^ienda est poetae mens: — i— — Attutia/Mjam^MrfMAchille^ 

'* Etiam tu ipse, moribus omatus, ingenio Natus et ipae dei. 

<« poUens, et excultus sdentiae disdplinis, Ver. 105. Bentleius in margine lic 

" ad omnem viae flexum oonaberis efiu- constitudMt versum: 

** gere veritatis vim, larvalibus religioa(V Qn^ppe etenim ^ multztMcomfingtreptsMMt: 

<• rnm fabulis devictus; nam multae sunt, temerarii quidem manu usus, neque pro 

*' et vitie rationes univeraas ab imo fundo solertissimi artifids acumine ac prudentift. 

*' turtMre efficaoes, adeo ut bene beateque Virgilius, gea L 176. 

** vivere nuUo modo Uceat. Quid mirum? Posjum multa lUn vetenmi praecepU Tclcm. 

*• quum in crassissimA caligine ignorantiaj i\y\± tibi fingere Somnia, Maio, ed. 

" versenttur homines, a vene philosophiae ^iii. 108. 

•* luce longissime disdti: quam in me Credhnus? an, quiamant,ird Obi smmAtJk- 

** suscipiam depromere et difiundere, si luntf 

** modo pmeccptis mds aurem velis pati* Pro et enim, V. ed. eeternum. 

** entem commodore: id, quod te maxime Ver. 106. tnrtere. Ita semper acribi- 

** decebit** mus, ne color ille «^;^M««r«nif rubiginis, 

Ibid. quovis : G. quodvit ; V. ed. XI. quo, procul dulno, venerandum hoc poe* 

quoquis. ma primitus ubique enitescerct, Lucre^ 

Ver. 104. desciscere: A. desistere. nostro nimis deflorescat. Vestigia bu- 

Ibid. Terriloquis dictis vatum. Locum jusce orthographi» pasdm manent bodie* 

ipsum perstrinxit Virgilius, extimuit lo- que,vdipsonimexscriptorumstuporeiMn 

cutionem, ad JEn. v. 5'i4. obstante, in dictionibus vortex et devortiim. 



Seraque /rrr(/?J ccclncrunt omlna a;<i/M. Ver. 107. turbare timore. Sic 

T^A*... »i^..«,^....i. i< T— «« - »» Mantiumus, JEn. xL 401. 

\ ctus giosaanuiti: ** lerro^ «rrM», ^rw^ti: ' 

ct, •• Terricrrjms, (im0ySf4fi»t." Ilinc ^ ~ -Proindeomniaoiagne 

- , -.„,..;.. N« <*•■• turbare metu. 

flmtnrrlrnr/ficiu Tcrentu, And.i. 1.142. ^r ,.„ • xr j ^ • 

.^ 1.M 1 ^cr* 108. nam si: V. ed. tl,jamu: 

ut terrUlcus MaruniM, cum tterterrtcrepo -^ , » xr j n . 

._f I 1 ou /M 11 j 1 1 et pro certam, P. V. eA B. certum, 
nostri, vl. ISJH. Claudlanua, do laud. v«- m . j- • • *^ j- /\_ 
.,,« >er. 111. restandi: l e. resistendL U- 



Stil. L 109. 

ifrrhtiiu •trldur vcnlentb Alanh 



vidius, fast ii. 749. 

— metioribus, Ardea, rettasp 



nam Ildnslo conjMianti/frriiufiMi «cquia improba. 

obtvmiHjrablt sobriusf AUUa tfldunlum SiUus ItaUcus, ri. 15. 



LIBER PRIMUS. 29 

£t merito: nam, si certam finem esse viderent 
.Slrumnarmn homines, aliqua ratione valerent 
110 Rdigionibus atque minis obsistere vatum: 
Nunc ratio nulla est restandi, nulla &cultas| 
^temas quoniam poenas in morte timendum. 
Ignoratur enim, quse sit natura animai; 
Nata sit, an contra nascentibus insinuetur; 



tom iSe pm» decon alta pmrk y^^^ j 14^ insinuetuf: i. e. se iiiBnuet; 

**^*^ ut Propertius, iil 7. 28. 
IfaBe aatem hausta flunt ex illis Epicuri, Et tlbl ad effectum vire. det C«»ar, et omni 
qnarum feliquias tndidit nobis Diogenes Tempore tasn Cacfles buinMeHtur opes. 

Laiiitiasin x. 81. Ewih rwrtt iXMt ^«r*. Apuleius, metam. sub finem: *• Adest 

m, %Mw %u utmwu9^ iri rm^»x** • *^V^ •* tibi dies, votis asaiduis eioptatus, quo— 

WHTmn mti^tmit '^vxtt ym«u— i» « per istas meas manus piiasimis sacrorum 

tf mmtm» « htMw mmt itf«th»f9, mmt uirit' •« arcanis tntinueris,** 

nmn, Mmrm rut fut$9t» Porro, huic loco opportunisnme Lambi- 

Ver. 113. pttnat timendum. Ad hane nus Arnobium admovit, hb. L ** Quid sit 

ftnnokm constructionis, Gnedscelebav « gensus, quid anima? Advolaritne ad 

rime finequentatam, se Varro composuit, «• nossponte, an cum ipsis satosit etpro- 

de re rust iiL 16. fin. *« ColUgendum eat .. creata risceribus? mords particeps de- 

«' in vas aliquod." Et Silius ItaUcu^ il u^^ immortaHuUs perpetuitate do- 

^ *« nata sit?" 

lliiiicfacMiara«Jtmi,nunclmprobafoederenipto VerAlS, dirempta. Vropomt perempta^ 

f«*^MMH(iMt,etbellumexitialecavendum, temeraria satis atque puerili conjecturA, 



Crcechius, ut qui poetae scopum neuti* 

911 locmn Tulgatissimum Maroms sibi qu^m attigerit Hanc autem habent 

imitandum sumpat, Mn. xi. 230. efficaciam vcrba, si rectc expediantur, ut 

———.———».— alia arma Latlnii elucescat argumenti nitor : ** Et, quoniarn 

(^nemida, iutpacem Trojano ab rtgepetendum: „ „7 dirempto (i. e. divulsa atque separata 

ntinribitur castiasime, et nos edidimus. «< a consortio corporis), tc/eosimulintereat 

Hacaotem 'rideturesaeconstructio, si res « nobiscum, et intercidat: nam in oon- 

in dementa sua resolvatur, et suppleatur «« fesso cst separatim corpus invcniri, 

ontionis series: « Quoniam dmcndum '^ quumputrescat^etmoxprobaturussum, 

** ettfiituras eue poenas aetemasin morte.** « mutuas opes sil^ pnestare- corpus ani- 

Haud aliter statuerim de Viigilii gea i « mamque; ita ut altenim sine altcro ne- 

160. (( queat permanere:** oonfer iii. 324— 

. Ukeniwm ec qoa sint duris agrestlbus omui : 35 1 . Rationem igitur complectuntur Tocea 

i e. -** Dicendum e§t arma etiam ea, quae morte dirempta; et condusionem rursus, 

** wit agrestibus.*' Vix ridentur autem simui intereat nobitcum. 

qosdem ratioms, qua», a communibus oon- Cfleterum, potestatem dictionis bene de- 

«mctiooisfarmulis satis abhorrentia, pro- darabit Cicero, Tusc. dispp. L 29. eC unft 

tuHt GeHiua, atque ad examen revocavit operA mentem Cari illustrabit egregie: 

ia L 7. Atticarum Noctium, quas lcctor ** Quod cum ita sit, certe nec secemi, 

adcat, multiplici doctrina suariter condi- " nec dividi, nec discerpi, nec distrahi 

tn. *■ potest (antmus) : nec interire igitur. 



so T. LUCRETII 

1 15 £t simiil intereat nobis cimiy morte diremptay 
An tenebras Orci visat, vastasque lacunas; 
An pecudes alia« divinitus insinuet se^- 

•> Sit mm interitut qiUMi dtaoofus, et loctun, nia noitri plus aquo n ohii mn ff tip Bb 

!" idCmlin, ac dirtmphu mmm pvtiuin, blftndumtur fetna, haad inscite et indodt 

'^tan* *^^ interitum junctione aliquA illustmrimus in I^t. Crit t. p. 74. aed d» 

** lenclMntur.**—- Sic legendum: Tulgo» boc inoomqptius ferent judidum cni^KtL 

direpiusi icd illud suadet Lucretius. Similiter Miltonus nostcr, Par. amiH. iL 

Ver. 116. Ipsissimas Tooes Ennii pro- 678. 

cul dubio nobu eihibet Lucretius; sed God and Mt lon eaceytt 

riri Tenerabilis monumenta, longe pretio- ^^^ '*^ °«>^^ ^*^"'*^ »»«• norihuiM: 

sissima, et setemum deflenda doctisquum ubi in Bendeii not4 firustra Bentkiiiili 

Latins lingun prindpiis explicandis utilb. qusnrasb 



aimam operam naTassent, nobis inridit Ibid. divinihu: Le. **ezlcgibasi 

Ktas wm t^fiu rm^, Superftunt tamen nau- '* ns» drcumductionia, diTin& ratione ooi»* 

ftigii reliquise huc probabilitcr pertinenteai •« stitutas :** unde Pythagonn, metempqr- 

Apud Nonium habemus Toce S^eut, choseos doctrinam proferens apud Orid. 

Xnfer&m vattot Mpeau : met XT. 143. de se pnrfatur ad huBC ino> 

et apud Varronem de L. L. ri. dum: 

jkkmuUtemfiatlx^OmtnMt^lBUm Et, qaonism Dnu orainoTet, •eqnar eta mo- 

quae luzata ridentur et fnooncinna; neque ventem 

RJte Dtuw^m^ 

laborem aane luaerim in ib coagmentandis ^^ Mmim^ 

cum ftagmentOb non aUuade, utputcm, Vcr. 118. £iiiiiiu u* iioater ceenut. 

distracto, quod nobis conserTarit Romaiue Fragmentum lod, quem &cile ooigeceriir 

pater doquentia», in Tusc dispp. L 21. *» animofuisse poel» nostri, per Cioero. 

ric distinguendum, scriboidumque: ois manum ad nos devenit, Acad. iL 16. 

AcktruHM templm alta, Ord psUkls, " At, cum somnlarit (Ennius), ita nar^ 

Lcthaea, nabUa, obtita ten^rets^ loca. *( rarit: 

Ibid. vattoi lacunat, Quam locutio- »« vkm Homenu adcae potta.* 

nem sic Tisum est Mantuano Tariatam Et Ennianum deliramentum non illcpidt 

dare, ad ^n. ^, 896. in praeoeUentissimis sugillat Peraius, wl 10. 

mijeatate Teraibua: ^^ ^j^ ^^ ^^ p^ q^ dertertult me 

Hlnc vla, Tartard quae fert Acberontia ad un- MKonldes, qubitus pavone ex Pythagofco: 

dat: 

Tuibldu. kuk ccno •Mi<4que 'miine,garga Horatium, \d adaolet, aecutus, cpist iL L 

JEituat, atque omnem Cocyto eructat arenam. 52. 

Ita reponendum cenaeam pro hic: et fa- Ibid. primut: adeo ut Naerium dranui* 

dlUmua eratlapsuaabantiquioreacripturii tum oonditorem, rudi nomue sermonia 

heic ad nostram emendationem. scribentem propiors, non rideatur po^ 

Vcr. 117. pecudet aliat : nam et homo annumerasse superiMus Lucretii judictinB, 

peeut cst, Horatio saltem teste, sat. i. 3. quod suo suffiragio cumularit auctorilaa 

lOa Horatii, sat L 4. 48. 

Cum prorepeerunt prhnb aninmHa tefrb, Ibid. ameeno Helicone: i. e. aiboribua 

Mutumetturpe^raM>— ; deiise consito, ri audiendum modo sit gloe» 

ne plures tcstes dtem; nam fbrte oom- sarium vetus: '* Ameenut, evetuet remn^ 

modius capias rf aliat pecudet, ut laxe emnftfnt:** quibus non dissident Hoiati- 

elatum pro aimpUce pecudet^ ad moran ana iUa, od. L 12. 5. 

gemeUae phraseos in S. Luae eraagdio, Ant In Miftrim Ac&mu 0rti .* 

xxiiL 32. nm *£TSPOI lae ««sa^; quem nec IklaniUus, L 4. Canim imitatus: 




LIBER PRIMUS. si 

Eniiiitt nt noster cedmt, qui primus amoeno 
DetuUt ex Helicone perenni fhmde coronaniy 
120 Per genteis Italas hominum quae dara dueret 



primiiiqiie novfa HtSemiM movcre de quA formuU videas Bentleiiim infta, 

Caiitilwl,cC,viridinutantetvertlce,ir/«a/. advL 1063. nos ad Mosch. id. iL 121. ct 

Vm. 119l er Hdieonc: V. ed. Il* ear /iico- quie adnotabtmtur ad ver. 475. hujusoe 

M.* qoaai soUt» aberrationis in propriis llbri. Sic Virgflius, JEn. lii. 199. 

iwminihaa tenaoes, etiam notisaimis ac VfmqiJutdtQaaiitfmum: 

plantssimis. pro ** vim deorum infemorum:*' ubl pro 

nnd. perenni Jrwnde: quam vocat Pli- spe me& variant in vooe infemam codioes. 

Bius, nat. hist. zvL 95. miemAfronde: ez £t judicari potest additamentum superva- 

Mfaon adlioet, cigus folia per anni totius caneum prorsus r« hominum, in versu Lu. 

vioes florent, nec paliida» nec deddua. cretii, ut in hoc Suctonii loco, iii 61. 

Ffnmde vcro antiquitus, ut supra, ver. 19. ** Nullus a poenA htminum cessavit dies; 

frmndiferas, et Ennius, ann. t. « silvst ** nereligiosus quidem, acaacer.'* Ubire- 

**fmndemV* Sosipater Charisius, lilk L p. ceptam lectionem tuetur Oudendorpius, 

105. " Frutj hv^vafrundis ; quod sic ab et fortassis enidite atque prudenter; non 

•« £miio est dedinatum ann. viL Rares- possum tamen quin existimem vocabulum, 

*■ cant Jrundet, non frondes,''* Velius de quo agitur, caudam 9)i trahere ineptia» 

Lo^gus, de orthograph. sub init ** Unde sime, et ezquisitum scriptorem ita consti» 

** in multis etiam nominibus vaiise sunt tuisse ab initio periodum : ** NuUus a 

** scripturae; ut fontes, fimtet; fW>ndes, *' poenA amnium cessavit dies:'* L-e. no 

frmndet." Nec mirum, si acdpiendum quidem unus: quod venustum fuerit, ef- 

ait ctjrmon Varronis, de ling. Lat iv. 26. ficazque. Nostrum denique imttari vo* 

** Fons, unde frnditur e terr& aqua vi* luit Sidonius Apollinaris, zzii. 178. rari- 

** Ta.** Hos autem mfxmiwfmtt ut erat ore adoptanda locutione : 

spcrandum, pasaim obliteravere librarii cum^ ^,^ Aomteitm glandcm Unqucntibw 

■ariptores; orthogn^hiam venerandnan. olim, 

tiquitatb eA, qu» apud suos lequales inva- Fulvifirugedatl,j«miccula fiilva pciirent. 

Ittcri^ per constantissimam pervicadam Nec tamen lauto lectori taedium, ut puto, 

•c summam insdtiam muUntea. Vide creem, ai locum Silii, ubi h«c formula fe- 

plmm ad ver. 722. Viri doctiasimi, Vosai- fellit Hcinsiura, probe constitutum dede- 

tn «t Oudendorpius, vere reatituerunt C«b- ro, Pun. vL 336. 

nrcm de beli. dv. iii. 58. *« etiam frus ez nubc» «ubito cum dcnaa Laconum 

.- . ., • is . ,., *i «, j:«*i««««, Saxo«i«latebri«!ntcnttmiadpr«liacircum 

•• arbonbus defiaebat: quam dictionem ^^^^^ ^ ^^ ^^^^ 4 ^ ^^ 

in Tulgatae kctionis proliziutem, fruct^ Ordo est: •• Nubes funditur « hitebris 

dioo, pronissmiA nunu hbnmi eztensum .. ^^ intentum.** Vulgo, iniento: 

faeot. Ut vero ad propositum revertar, (j. ^. .Wen/om, m^ faDor) cassa construc 

Td mscription» lapiAbus mcis», vestus. ^.^^^ Hdnsius, P««t2m; quam conjec. 

t«n orthographiam fidebus tradentes, lo. ^^^ i^cus Lucretii refelUt His etiam 

eupletissimie manent testes, quantam m p^j^^ j„ ^^ ^^^. 659. commit. 

bac provinaA graasatoonem sibi permise- ^^^ ^ ^^^ ^^^ elegantioribus ac- 

rintezsariptorumnatoa censcri possit, quam ut leviusoilam emen- 

Ver. 12a Voz homxnum abest » V. , . ^ [? . .«r^* 

dationem nobis acceptam referat: 

•d.^vicecfti^,n.iY/«crt. Hunctamcn.immcn«otorrentemfluminc.vcrtit 

Ibid. genUit Italat homtnum dixit nos- j^ g^adcm Borcaa, Ijorrendo flamlne ttBW. 

tcr per inveraionem poeticam, sibi fire- hcuI mbcroahominet,habitantquifiniliusillii, 

«Iuentatam,pro5«ii««//o/onimAoiiiimi».- A«re4aiiiii««wtriiti,nimioqueilgorei 



82 



T. LUCRETII 



£t si preeterea tamen esse Acherusia templa 

Ennius aeternis exponit versibus edens: 

Quo ncque permanent animae, neque corpora nostra; 



Q)M> pereant pecudes pariter ^«^qoe vinmm, 
N1 propere linquant tua rura furentibus auris, 

Vulgo, damnatit cum ezaecrabiU qiu^dam 

»«jMf«wf ' et Eurii, venu secundo con- 

tn stante, et luculentissimit yerbis Dio- 

nyni, ver. 678. non minus renuentibus: 

—.— kunn h ymtm AHTAIS 

Biid. qua dara dueret: L e. «Ajmi, ut 
ad hanc phrasim exacte loquebantur po»- 
teriores, '* quae audiret dara.'* Glossa^ 
lium vetus: ** Cluor, U^m.** Ennius apud 
Konium vooe duet : 

FergaUAs tme chuhat onuifaim miierrimus: 
audiebat nempe— •nominabaiur: unde m- 
dytut illustris. Plautus, Trinum. ii. 2. 
S8. qui et alias vocabulum adhibuit, non 
prarsus rarum, vel prisds vel serioribus : 

___ dum vivit, victor victorum cluet. 
Hinc, ni fallor, caatigandus est Ausonius 
in epistolis, zvi. 

*~ Nam conral iitermtu cluet : 
vulgo, iBtemum. Nec minus erat in usu 
contracta fonna duo, »Xmi», conjugationis 
terti», ut supra in Plauto, quam dueo, 
aecunds. Exemplum sistatur e Pruden- 
tio simplex, cath. ix. 807. 

Dexter in parentis arce qiU clitu virtutibus : 
i. e. poUes ; ut in Anth. Lat. i. epig. 73. 

foce Thalia cluetu soccis, Dea comica, gaudet. 

Ejusdem Anthologiae epig. 144. lib. iL hoc 

admonitum vocabulo, macula penitius im- 

but& non pigebit eluisse, ver. 1 1. 

Hot inter, juvenlle decens^ led honore leniU, 
BiMeno ceinu, Symnuche, fasce chds. 

Vulgo, dtfcus ; constructione nulUL Nos- 
tra emendatio venustatis est exquisitisai- 
msB. 

Ver. 121. Et si praterea. Quasidix. 
erit poeU: ** Quanquam, ut erumpat a 
«■ me in immortalem virum vcra vox, vix 
«• sibi constare vidoatur Ennius, aut sal- 
** tcm nugas •fllitire, cum fabulis de se- 
•t dibua infarorum oommiacens doctrinam 
<« Pythagortam mctMnpsjrchoNOS «t effi- 



** gies hujuaoemodi oommentua, qu» oe- 
c* que verbis describere, neque animo 
" comprehendere, cuivis fiidle est*' His 
autem non intempestive apposuerim oom- 
mittendam Masonidis vanitatcoi» ad Od. 
A.60a 

Tm h /MT yrtmfm fiim 'HfMA«Mp, 

qusB J. Caesaris laudibus plenisaime a^ 
commodavit Naao, fiut iii. 701. ubi Vea> 
ta loquitur : 

Ipia virum rapui, sbnukureqae nada reOqql: 
QuK ceddit ferro, Cae«ria usubru foit. 

JUe qnidem, cato posUus, Jovls atria lervaty 
Et tenet in magno templa dicata foco. 

Ibid. templa: L e. altas cavemas: vidc 
notata ad ver. 1013. et iL 28. 

Ver. 122. edens: V. cd. cgdent: imde 

mm inconcinne omeris sic refingere: 

£t si pneterea tamen eae Acherusia temfla 
Ennius Ktemis ezponit verdnis ; eatem^ 
Quo neque permanent animae— . 

Malim tamen equidem duos, qui sequnn- 

tur, versus pro Ennianis capere; nisi ci«- 

dibilius sit Lucretium re^icere distichon a 

Cicerone conservatum, ad Tusc dispp, L 

16. Bentleio acutissime emendatum, et 

cujus priorem ipse sponte ad eundem mo- 

dum castigaveram: 

Undeanimx exdtantur, obacurx umbrc, ^ierta 

ottio, 
Alti Acheruntis, fuso sanguine, mortuorum ima- 

gines. 

Sed csedssimis caedor sum, si non adhuc 
pede defidat vcrsus prior; quod demiror 
Bentleium latuisse. Sic redintegrem sane 
egomet: 

Undeanimc excitantur,obacurae umbrx,aperto 
«froatio. 

Tum demum trocfaaSd pedibus rectis sta- 

bunt: et, quum libri consentiant in ^^faUo 

** sanguine,** forte an scripserit F.niiiMt^ 

**faUi sanguine:** L e. privati sanguina 

Virgilius, 2En, vL 401. 

— — — licet ingens janitor, antro 
JEteroum latnns, exsuugms terreat umbnu. 



LIBER PRIMUS. 33 

Sed quaedam simulacra, modis pallentia miris: 
125 Unde, sibi exortam, semper florentis Homeri 
Conmemorat speciem lacrmnas ecfimdere salsas 

i. 

Imo, rebufl, ut fit, inter flcribeiidum, alU duis; vide supra ver. 119. i. e. €Ptemi. 

alii, luoem aoceodentibus, ita scripsit £n- Ovidius, ex Pont iL 10. 13. 

ntus : Tu canb ^emo qukquid restabat Hmen, 

■ wuB nngnine, mortuonnn fansgtees. £t ex orto, vd ex ortam, edidit Piu& 

Cioero, de divin. ii. 64. codileam descri- Ver. 126. speciem: lilMXw— membr»- 



nam — cortioemp— effigiem: vide It. 34^ 

Tenlgenam, hefblpradam, domlportam, jan- ^^- Claudianus, laus Seren. lia 

gmtu ausmm : Qu^lque datur,/ra/m jpeciem tOA reddlt adempti, 
€t Avienus, oib. desc 602. haud inye- Ibid. effundere: sic L. M. A. n. 2. XI, 

misle: nonnulU et fundere dedere •. P. cuifundere, 

Uk «laoQdam Fython, tramactu» arundlne mem- ^aro, Mn, x. 465. 

Iff^ I facrmnaiqae ^ffudit inanb. 

UngMi et cmsms, prolixa vohmdna tolvte. Vom^ probabiliter judicat Havercampiui 

Atque hcc emendatio versus Lucretii, ad illud etfundere merum esse m^^titwfMt or- 

Ennianum distichum compositos, propius thograi^iia», leviter vitiatum pro ecfundere: 

atttngit quod scriptum volul In minoribus oo- 

Ver. l^. permanent : G. n. 2. n.iter- dicum literis vix possibile est « et c dis- 

mameaia; t. perveniant. Sed permanant tinguere. Vide Cortium ad Sallust Jug. 

unice venustum est, ettenuissimbfluidis- xiv. 11. Sed has scripturas vetustioris 

que imaginibus impendio oonveniena. Ita formas caligine crasussimi mersit impor- 

r, ui. 699. tunitas et indiligentia scribarum. 



Permmure mdmam noblt per membra nlere Ibid. lacrumas salsas .• i e. r« «r/x^» )«- 

Ovidius, ex Pont. iiL 3. 93. *e«» Homeri, Od. A. 153. vide Silv. Crit. 

. ille eit tenue» £lapsus in aurai: "*• P- ^^^' ^' siniile finxit de Agamem- 



ct Lucanus, iiL 35. ^^^ •^•'^y P<***» »**»<*• '^- 

ric fnta, TffiiEit K^MtV iytXiyUK,^mX»ff$uMrmimM^yCm. 

. Mrw, per amplexus trcpldi dUapsa marid. Ver. 1 27. Ccepisse et : G. V. ed. B. M. 

Ver. 124. simulacra modis paUeniia n. X. ceBpisset; V. caspisset et. 

miris, H»c totidem vcrbb integra trans- Ibid. rerum naturam. PauUo aliter 

taUt in usus proprios Mantuanus, geo. L Viigilius, geo. iL 483. 

477. ._———._ natur^e adcedere partis : 

— — — et simulacrat modis patUutia miris, et inferius ibid. ver. 490. 

Vha«bob«nmminocti.. rmim cogno«:ere r««x.^. 

Oaudianus in Rufin. i. 128. ^^^^ ^^ ^^^ eipandere. Maro. 

iim»i!a<rg cotoni ^n. vi. 267. 

FaiRda, defiunctasque vident mrrare figuras. _ . i.. . * _. ,.^ 

• Ptfn^Irrr rfi alti terri, et caligine, menaa. 

Fro migrare^ quidam codices, mugire. Exemplum compositi expandere in trans- 

I^ego: lato sensu non invenio: unde haud ab. 

' deftmctasque vident muHre figuras. surde suspicari liceat, solenne vocabulum 

Confer Virg. JEn. vL 492. Hor. od. ii. poetie, exponere dico, hic esse rescriben- 

1. 21. cui Flacci formul» multa similia dum. 

obvcnantiur. Quum vero loqueretur Maeonides, et la- 

Ver. 125. semper fiorentis: mutmkwt, crimas efiunderet, intelligendus est inde 

nt sertum, quo coronatur, foliis non ded- ostendere voluisse Ennius, non imagina- 



34 T. LUCRETII 

Ccepisse, et renim naturam expandere dictis. 

Quapropter, bene quom superis de rebua habenda 
Nobis est ratio; solis lunseque meatus 
130 Qua fiant ratione, et qufi vi quaeque gerantur 
In terris; tunc, cum primis, ratione sagad, 

riam promu atqiie eTanidam fuiae hanc dique disputationeg: quae pvouide pro 

defbncti spedem. Quoraum Tero lacri- pottulatis quibundem sunt ti^i^m^^^^^ n^ 

mas eftunderet Homenit? Anmiaeriasifl- doctrinas capitaliores, hic reoensitaay itU 

tius illaetaliilis regionis deflens? ut Acfail- neri stemendo potissimum inservientilma. 

lesprior, Od. A. 468. Ver. 131. tunc: sic libri [rnmtantissi 

BkX«i^ m\ mrnfVfH mw, ^^rmtfm «u^ ^' "^ quum in tum et tunc perpetoo 

A»leir«^MXiift«,^/Mi/8i«m«Aivifii, codices iuTeniantur variare, rem, tithriUtii 

H trmn wtmtimn mmrmfiifMMigt m»mMt9. haud Kstimandam, et ipsi consnlens et 

Ver. 1S8. tuperii de r^mt: quas ad lectoribus, rilentio ^«teribo, oontentua 

hunc modum explicatius dedararit ad t. optimorum exemplarium auctoritatem se- 

85. quL Mihi sane Tenus sic castigatus pl»> 

rrtmiinMlh, ceretmagis: 



QuK iupra caput «therib cerauntur In oris. m xmi»', tmu^ in primk, ntk>oe i 

Ver. ISa solit lunaque meatut. Vir^ Et, ^ fides Haveraunpo, quidam MSS. 
gilius, J£n. TU 85a dant la /irimw; sed quos vdit, pbae 



• ccfiqoe memtus do. 



1^«*^"*«* "*"<»• Ver. 132. coiute*.- n. 5. anutat: 

et Lucanus ettam, ix. €. tra tenorem temporum, qui serTandns ert 



————— temi loter, Imuequt meutuj, inoorruptus. 

Oridius insuper, met xv. 71. Ver. 134. Terrificet: editiones dum 

' qu* *i^*ra lege mearent. cum Bodldano codice TerrificetU : et m»- 

Denique, cum multis aliis, Cicero, Arat. hercule illi numero unitatif, ri attentiua 

progn. init inspexeris, aliquid inest durius, quam 

Ut cum Ijma means Hypcrionis obficit ort>i. quod &cile castioris vir judidi ooQCOXcriL 

Ver. 130. gerantur, Sic onmes nostri, Versui sic reformato non oflfbiderem: 

et aliorum, codices, ciun vetustis editioni- £t ^ ^^ noblt vlgUant&Kit obvls, mentcli 

bus: sed audacter intrurit, et exemplo Ternficent-^: 

pessimo, Lambinus, dtra necessitatem, r« i. e. " et quam ob caussam terriculaments 

genantur vulgarium editionum. Neque cc -^ simukciorum visibus nostraram 

a mei aententia BenUdi judidum disoes. ,» mentium obveisentur." Lector nasu^ 

sit. Summo opere nugatorium agerem, •& ^ judicet. 

siintaUredisquireremperscriptoresauc Ibid.niof*aa4^c<*».- utTerentius,Hec. 

toritatum cumulum : suffidat igitur Na- lii. 3, 5, 

sonianum ringulare, met xii. 62. ____—« alio "^-r^rv^ 

Ipts, qukl in cah rmaii, pelagoque, genUWf Morbo me vlnmmi a^fectam, 

Et tellure, videt j totumque inqulrit in orbem. Sed rariflsime plenam phrasim poet» sal- 

Qii^ vi Tero Mantuanus etiam, in materi& tem exhibent Propertius, iL 21. 1. 

simili Tersatus, gea iL 479. Juplter, a4fecUe tandem miierere^iMar. 

Unde tremor terrii, quit vi maris slts tumetcant. Ibid. tomnoe^ tepuUis, Hic ita Lam- 

In hoc autem operis proporiti breriario, binus: ** £x Ennio: 

Qon attingit Lucretiui libri primi ncuh- ^Nuachoitea»riaodoinitd,i«snM9iir/i^ei; 




LIBER PRIMUS. S5 

Unde anima atque animi constet natura, videndam: 
£t quae res, nobis vigilantibuB obvia, menteis 
Terrificet» morbo adfectis, somnoque sepuhis; 
135 Cemere uti videamur eos, audireque coram, 
Morte obita quorum tellus amplectitur ossa. 

<* BC ct Viipliiis, Mn, ii. 189. tiua. Prior Silio, Tttes idem diTiniis, nmi 

■* Invadont urbem, smmo vfnoqne ttpulum,** immemor magistri, ^n. ▼• 31. 

C«tenmi, mamh Bentleius, *■ aomnoiv .* " » quK Dardaniam ttUus mlhl senrat Aceiten« 
id tamen irix memontu dignum Tideri lxi^tt\iAxicYAacgrtmUc9mpUctUurosta, 

poHit, niai quod nolim p r a t t ennittere vel Sed in hac elegantiil oommendandil quis 

leviaBimam tanti Tiri auapicionem. mollisaimum Meleagrum aequipararit? e- 

Vcr. 135. Cernat: B. cemimur. Pro pig. dx. Brunck. analect 

«tf, V. ed. n. n. «f.- ttB.audirecoram- Aaa> n rtfwfuu, FA ^tmr^ rm wmM^iu 

fMe: olfenans ntique poaitione, quam hic Hft/^ ntt KOAnoi2, MATEP, ENAFKA- 

obtinet r« ^, non ingrati Lucretio, ut AI2AI. 

nt «nibus magb fiMtidioaia inaequentium Plinius autem, nat hiat. ii. 63. et locunl 

poSftanim ininua jucundA. Vice coroiii, V. coram nobis, et eum, qui mox veniet ad 

cd, cofanaiii exhibet Ter. S5S. cum ii 997. illuatrat felidaaimft 

niid. Cemere coram. Mans ^n. ii 53a conTenientiA. << Sequitur Terra, cui uni 

qul naticvrMi me ctnurt letum «< rerum naturaD partium, eximia propter 



** merita, cognomen indidimua matem» 

Ver. 136. MorU obUL Infrjquentior u venerationis. Sic hominum ilhi, ut 

hac est nominb ac vert)i consodatio. Si- c. calum dei: qu« no» nascentes exdpit, 

militer autem Terentius, And. i. 3. 18. tt ^^m alit, scmdque editos susUnet sem- 

Uatntmorttm: ** per: novissime, cofn/^/^xa grmto, jam a 

nbi sic Donatus: " Plene dixit, quod nos »« reliqui natura abdicatos, tum maxime 

•* tbiU tantum. Viigilius (-«In. x. 641.): « ut matcr, operiens." Vetus inscriptio 

•• UtrU ubiUt quakt fama ert voUtare figunw." in AnthoL Lat Burm. h*b. iv. ep. 334. 

Konnulk congesat exeropla Drakoibor- dj^.^ p^^r. Ttaus, al-vo cmpUcttre, sancta, 

ciniia ad Sil. Ital. ii. 574. nobilissimum Osjva, quorum in hoc nomina sunt lapide. 

locum, Venere Gratiisqiie eUboraturo, et Ita interpungirous, ut rcdeat tancta ad 

dignissimum sane, qui, politus mek casti- Tellus; et rectius fortasse, quaro in editis. 

gatione, nativis honoribus efiulgeat: Ausoniuro dcnique in transitu emacula- 

FcHx, Murre, neci», patriique «upemite felix ! turo dabimus, Id. vL 14. huc fadentem: 

At no^ Sidonii. famulatummatribu. acta.. ^^ ^^^ ^^ ^^„,^ ^^ „^^ 

Poft belH caaus vartique pericuia ponti, Exercent memore.. tbitd jam morte, dohrtsi 

Kaithago anpidet vlctrix : tandemque. /«^rrmi ^^ ^ ^,^ revocant^ herolda. Kvum. 
ffocu obitd, LibyaB gremio captiva jacebo. 

-, , ikr ^ ^ In vulgads legitur doloris, et abest que, 

Vulgo, tunremum, Mantuanus autem, , - ,^ ° , . **. , .. t •. * 

® : . : .. ^ , ' •. ^ Mukus est in hac locuUone Taatus, ut 

cuem in his versibus ter soltem iroitatus . <. . , ... • _^ j: 

^ _ . . ^ ,_ j 1., j Qiu fuent colore poetico sermonis studlo- 

cst Pumoorum scnptor, haud ahter ad ^ . _ *^ . . . ^ . 

-, . -,- sissimus aflTectator, et in pnmis amantisai- 

JEn. VL 513. _-. .... *^ 

mus VircnhL 

— ut nr^mnam falaa inter gaudia aoc/rm _,_ °^ . . ,r ■! « -, 

Egerimm, nottL Ver. 137. antmt : V. ed. R n. aiuiNiu.* 

Oremio autem TeHuris, ut quie matemis ^"i ««n ^*^*^ variaUoni vel v. 98. vel si- 

«Actibuainainufoveat,etuhiiscomplec- milis Virgilii structura, ad iEn. iv. 96. 

Cirtuf; sicutin looo coram poiito Lucre- Ar« aw adeo/a/fi/. veritam te mosnla nortm-. 



36 T. LUCRETII 

Nec me animi &mt, Gniiorum obscura reperta 
Difficile inlustrare Latinis versibus esse; 
Multa novis verbis prsesertim quom sit agundum 
140' Propter ^estatem linguae, et rerum novitatem: 

Porro, dat edam X,Jallunt: finistn. '' obscum in lingui LatiiiA dfludde ex- 

Ibid. obscura reperta: i e. ** doctrinas '^ ponere; pr icrt im, cum lermoiiii iao. 

*' subtiUssinias, quas e reconditioriiyus Na- '* pia et ipsarum rerum novitas me ledU 

*' tura penetralibus deprompserunt Gntd. ** gant ad dictiones ina^yyt^f badenua, 

" philo^opbi» rqjertores;** qui voce usus *' atque ideo ab bominum communi in- 

est ad iii. 1049. in carmine divinitus csb- *' tellectu remotiores, procudendasb' 



lato: Ver. 141. tperata: n. tpreta . Ob 

Adierefintores doctrinarum, atque leporum. commutationem eam, de quA ad iL S. de- 

Ver. 138. inluUrare: l e. non tantum dit fortasse noster: 

in novam atque inopem linguamtransferre, Sed tus me virtus tsmen, et spectMta voloptM 

Terum etiam. tenebricosas illas diadplinas 8u«vh s midti K : 

ita luce perftindere, ut evadant clariores. «^ »*»"» videtur aibitrari, vohiptales •- 

Horatius, art. poeL 44«. midti», diu jucundisBimo oommerciopev- 

panmiclariilucemdarecoget. ceptas, impujisse ad has vigilias laborioni^ 

Sub initio Academicorum Maicus TuUi- ^^ gaudiorum ftiturorum qiem; qiuMi 

us:— " sum ingressus res eas, quas tecum diffidere posset amid sui studio ac oon- 

««simul didid, mandaie monumentis; 8tanti«, nisi ulterius amorem ejua cum». 

«« phOotophiamque veterem illam, a So- ^^^^ offidi tesdmoniis, atque eis quidcm 

«« crate ortam, ^f »*• /iterw in/ia^fr." amimnosis, demereretur. Viigifius» JEn» 

Ver. 139. MuUa tpiom tit agundunu ^*' ^® '• 

De hac sermonis formuU satis dedimus ad ^*"*»^ tandem i tuaque, spectata psienti, 

, . ^ Vlclt iter durum irfetas l 

ver. 1 12. *^ 

Ver. 140. egestatem lingua: « quum Dccemant autem pro aibitrio de bac e- 

«» Romanonim ingenU has phiIosophi« mcndatione lectorcs lauti : saltem aemula. 

«« partesnonaccesserint,etverborumcopia *"'" »<*«™ summus vates hunc locum ad 

«' non aliunde veniat, quam ex rexHJtitis ^^ ^"** ^^^ 

*« virorum doctorum disputationibus, ad Sed tua me 'virtus, tua tenis dldita ftma, 

«« multiplices obortas cogitationes dccla- Cognatiquc patre», et «ancta oracula divom, 

, ,. . r j- • . Coojimxerc tibi : 
«« randas undique vocabula disquirentium, 

•• atque conformantium.** Seneca, epUt. ^ *1"^ normam credibae est, vel ex hoe 

LVIII. '* Quanta vcrborum nobis pauper- ^"«^'^^ *«»» ^"«« istoscastigandos epi^ 

«• tas, imo egestcs, sit, nunquam magis ^*^"* ordinandos: conferas velim, si le 

«« quam hodiemo die intcUexL" «^^" P^«^^ ™«»" SUv. CriL iv. p. 189. 

Oetemm, in ediUonibus ad hunc modum ^^'^ voluptas Suavis amiciiiee. £pi. 

locus exhibetur, aspcctu prorsus indecoro, <^^ «°^^ "^ ^° ommbus, oonsentieni; 

dtranecessitatem: ^« ^ ^^ Diogenes Laertius, x. 148. 

^- ., , , ^ , ^ , ,w 'il» « r#f <« r«#ftrji(iMi^ir«4 ut mv r» «Xe 

DifficileinlustrareLatinis versibutetse, ^ -^ 

(Multo novis vcrbi» prasertim quom sit agen- ^'» fiasim^terf,Ta, «••X» f^iytfTn irriv n r«f 

dum,) ^iXtat Hmwtt, Quam ytmfm* sic OTnatn 

Propter egestatem linguK, et rerum noviutem. magnifico suie orationis convestivit Cioero, 

Viaro nos inivimus speciosiorem, ut haec Acad. i. SO. «« Restat locus, huic dispu- 

demum sit argumenti serics, et clausula- " tationi vel maxume neoessariua, de A- 

rum nexus: «« Sdo dlffidle eise res tam «« midtia; — de qu& Epicurus quidem ita 




LIBER PRIMUS. 37 

Sed tua me virtus tamen, et sperata voliiptas 

Suayis amicitiae, quemvis ecferre laborem 

Suadet, et inducit nocteis vigilare serenas, 
Quaerentem, dictis quibus, et quo carmine, demum 

** diett: Omniuiii rtram, quas ad beate tem, «•« perpeti ac pati SBpinime valere 

** ▼tfendum Sapientia oompanTerit, nihil facere, longe notiasimum est Atque in- 

** eae mijus amicitiA, nihil ubcrius, nihil super ex probissimorum oodicum Taria- 

^ jucnndiua" Imo, sentiebat Epicurus, tione, atque constantissimi Maronis imi- 

Mj MTi^ f«X9 w§Tt rtiniitwim' Diog. Laert. tatione, qui nihil ezquisitioris in Lucredo 

X. 121. quam sententiam suo suffragio intactum rcliquerit, aut intentatum, non 

oommendat Paulus Tanenais, ad Rom. temere mihi videor colligcre dictionem 

▼. 7. *T«ii^ y^ rv myahi r»x» ^*s »»* efferre iUi esse redonandam, ad JEn. xii. 

rtXfUf «MTtlsMif . 635. 

, Ver. 142. guewwit: G. M. quamvit. — 8ed quh, Olyinpo 

^errt: sic G. Vind. V. ed. B. L. M. A. Demysam, tanto» voluit te tfferre laboresf 

n. 2. n. ut pene inducaris affirmare, r* Dict» membrans perferre^ sed Musis 

perferrt editionum, quod ob reconditiorem multum indignantibus. 

potcitatem dictionis efferre videri non ab. Ver. I4J. nocteit terenat: L e. pure 

lurdepossitex interpretamentistationead tranquillas, ut loquitur Horatius; nuUo 

mari^em se in textum promorisse, odi- strepitu, nullis perturbationibus, nl«x«»- 

torum temeritati, Tel certe quorundam /*wquippe quum mortalium cur«nube 

acrSMmim Teondiae, esse imputandiun. soporis obtegantur, et altum sit undique 

Lambinus admovet quam opportune peri- silentium, et tranquillitas: 

odien auctoris nescio cujus ex Ciceronis MifM-w» n ^wx» «wm» 

ondone pro P. Sextio, cap. 48. " Sed te Ki«t«u, xm-w ^mfuttrm. 

^ id, quod multi invideant multique ex- ApoUonius Rhodius, iv. 1058. 

*• petant, insdtia sit, inquit, postulare, si un^. «/niTti;» 

«* tu lahorem summi cum cur4 efferat Nt/f i^^ «rd^irri, ««nu«rAnrt »i «■««•«r 

<« imnum.'* Ubi quoque scrupulum in- Tmcuifjutt: 

jedt Grflevio tox, de qua satagimus, tcn- L e. omnem tellurem terenavii. Ciccro, 

tanti afferat, Neque aliter pocta vctus Tusc dispp. iii 15. " Frons erat—fran- 

spud eundem TuUium, Tusc dispp. iv. " quilla ct terenar Quid, quod terena 

29. quem emendatiorem dabimus^ et in- vidcatur noctis perpetuum epitheton ? 

oiflEensiorem metri, ex vulgata lectione Ennius, ann. xiv. 

^**™**"*** » Omne« obciaei, obcenaeique, !n nocte sereni. 

NeqoetamterriblUsulurando/tfffioert, Conferas Virg. geo. L 426. TibulL L 2. 

Necwn, nec Iri <»»tum invectum malum, g^. cic Arat. ph«n. 169. 

Qood non natura humana patiendo rr/rro/. . ,., i-i. i ^ . .. 

Akter libens amplexus essem Creechii 

Factio nempe est ret, r» Euripideum «•«. nostratis suspidonem, ipso Benlleio non 

/##.- Tulgo ratio l^tur. Sic Plautus, improbatam: 

^^ "' ^ ^^* noctei« vigaare jeveraj : 

L. Neqoe cdepol tibl do, neque quidquam debeo. sic enira Lucretius ipse, iv. 46 1 . 

CQnaehjec/Ktioeft? Nondebesf «^ ,^ ., ., ^ 

*V . t.t ton\tm audiret tevera stlentta noctU 

Apuleius de habit doct Flat. phiL sub Undique cimi conatent. 

ioitio:— <« materiamr— figurarum capacem, Ad Nemesianf ecL i. 56. 

^^ faaionifjie subjectam : " L e. qua$ pos- Blanda tlbi vultat gravltai. et mite iertnA 

aei artificem manum patL Rursus au- Fronte lupercUium ; 



S8 



T. LUCRETII 



145 Clara tuae possim prsepandere lumina menti, 
Res quibus obcultas penitus convisere possis. 



in divenum abeimt critici, hic aerend^ ille 
autem severA, praeferens: ego recepte lec- 
tioni standmn putem ; yideasautem Bur- 
mannnm, qui docet haec vocabula aliquo- 
ties in libris commutarL 
Porro, super hisserenarum nocdumlucu. 
brationibus, non incommoda sunt, quie 
leguntur in Greds Anecdotis Villoisoni, 
L p. 295. ita constituenda: tuu ym^ mt i» 
mrnrt ^nrfinait ^u ^^t r« «sr« ^miiamr 
tu^^mf ym^ tS *9tnrmt v 1/ mX\§ rt m» »i>»- 
r« i««Xi«'«v, II ^tm T» tv f^»fU9 i» mim/, mg 
mmt Ev^txm^ftsff 

£m n (^nn) imus #«^. rm mtrtt trSu ft^ t tm ' 



NoD pauca e cqbIo depeQciM ifKQa, lepeate 
Exorltur, pamdau Inlaytfia lomlna, V^go. 

Vulgo, caitden» : unde Grotius, comipte- 
lam oomiptds fediMime aocamiilaiii^ 
eandent iUuthi iumine, 8ic autem ynd» 
simplice Carus usus est ad ▼. 656. 



• nMesm Matuts pcr 



^theris auronun dcfot, et 

ut Cicero, Arat phien. sub llnem, etalibi 
etiam in superioribut ibidem : 

dmul, cum Immimm pmmdk^ 



II«»r» r» 0WwUum wmrt /uMim i{iHyr»inw. 

Vulgo, iw^irxirM, trochaSco daudicante. 

Ibid. nocteis vigilare, Horatius, sat L 
8. 17. 

noctu lAgdt^t *4 ip<lB» 



Mane: 
et Claudianus, de belL Gild. fi49. ci:yus 
et Preigerus meminit: 

-»— ^^— — »— *— diacatqne coactus, 
Qwu t/igilat Veneri, castrii impcndere noctes. 

Ver. 144. guo carmine, Olor A^cia- 

nus, geo. iL 95. 

.—.»—.——» et qtto te ctrmme dlcam, 
Rlueticaf 

Ver. 145. Clara: 11. Clare.-~menti : 
P. mentit: sed mendose. 

Ibid. prcejmnderelumina : i. e. ** lumen 
*< exhibere, quasi de fronte speculc, qiue 
" tibi, per tenebrosos erroris fluctus naTi- 
*' ganti, viam prannonstret" Virgilius, 
cuL 15. 



Ipae feram dextri retiiiet. 

Ideo autem pandere^ quod 
puncto dato profluentium, magb ct magjb 
^plietur atque expandatur ^^^rvihi, 
Hinc proprietatem suam locusPerm nan. 
dsdtur, iii. 2. THnrtmstrt^ exomatasi 

— — Jam darum maoe ftneitns 
Intmt, et anguttas ««taM& lumloc rJMw f 

dilatat utique, ndiis perpetuo d i^giyli . 

bus. 

Carterum, looo Lucretii, ooram poeitOy ia 

primis convenit, et egregie inaenit, qoi 

legitur in ▼. 776. omnino gemellus: 



• et Mperto Imnimt rumm 



—«-— — »— ^-^— qui Pama^ rupes 
Hlnc atque hinc patuli pr^pandit comua fronte : 

ubi pratendere malit Scaliger, non satis 
idone4 de causs&. Cicero dictionem ad- 
hibuit in duldssimis TerBibus Arateorum: 

Et post, hibemi pntpandent temporis ortus, 
Admonet, ut numdent mortales semina teiris: 

quem, ad hanc normam exact^, TeriaBim& 
mactabimus ibidem emendatione: 



Omnia contmunt clard loca '^»d ida luce, 
Cum his udliter committi potest el 
tisaima Valerii Flacci phrasis, ingenio nml- 
tum simili, Argon. Tiii. 248. 

»c pingues tum candida/canu pcr aoni 
Expiicwt. 

Plinius, nat hist ii. 9. " Non sumus pro- 
*^ fecto grati erga eos, qui labore, cunaqiM^ 
<* lucem nobis aperuercy in hac hioe.'* Ila 
distinguendum, ut fiidlius intdllgaiiCnr 
Terba m hac luce ad priorem partem ■»- 
tenti» redire. Sed an legendum?— » a. 
«* peruere in ocdutoV* 

Ver. 146. penitut: G. peniii.^.^.em^ 
vitere: P. convitceres n. eomisere, 

Ibid. convitere: L e. adirp attingcw; 
et alibi noster Tocem adhibuit, iMm bk 
propatulo jacentem, aut alicubi temov !•• 
gendam. Tullius in Aist phm. ■e, 0> 
pinor, comgeiidua: 



LIBER PRIMUS. 89 

Hunc igitur terrorem animi tenebrasque neoesse est 
Non radiei solis neque lucida tela diei 

Jam abnal ot aupero se totum lumine Cancer ductius dare volui, ut inde confinnetur 

E^i^extanj^loctahdaMv^corofiM, recepta lectio ad il 804. ubi no. uberiores 

EtiocftcMn^caudA tenusinfenipuppii. ^ '^ ., ,« , .. , . 

effundimur, contrm Bentleu emendatio- 

Vulgo legitur <ato, intdeivbili plane »««•. ^^^ Ad locum te recipi«L Hucetiam 

^ £t erroris fadllima est declarandi conycrtebat oculos VirgiUus, geo. iiL 357. 

j* - Tum jot pallentii haud umquam dUcutit umbnu, 

. , **"" ,7 ^ .* .?! "^« In immena4 autem materie loconmi hanc 

mcurioae virguuL aut etiam obuterata ve- ^i ^ ^ ^ ^ .^ 

. . ... . , . elcgantiam attmgente, satis sit unum m- 

tustatis situ, ubrorum provemt depravatio. « -rr • • i _^ 

• . . . *^ ^ f, supcr Homen vcrsiculum pervenustum 

De hoe errons uberruno fonte, vide Burw .^duxisse, Od. E. 479. 
maim. ad AnthoL Lat l p. 6, nec fortasse 

«. i^ A^- » ^u • V - --^ 0«^ *»*■ iDms ftuBim AKTI21N EBAAAEN. 

male fecuset editor, qm hanc scnpturam r"'^ 

per tolum Lucretium restituisset ^^ *™^° occasione versus quosdam, 

Ver. 148. iela diei: vide nosad Eurip. *«^ *»"i"8ce figur» exempUi dantes, 

Herc. fiir. 1095. FigurA usus est Marius ^^-^ter depnivatos, recte constituam, 

Victor, comm. in gen. L 101. cujus ver- ^ emendatissimos exhibebo. Avieni vero 

«cuK, exquisitissinul sane respersi elegan- ^^ ^ ^™*^ prognosticis. ver. 1566. 

tiA, vitiati leguntur apud Maittaire, corp. ^ "<>"• o™ cavo «imili». medioque recedeo» 

I>oett.sedfoTt»s»ope»nmitantummodo '^r^^''"!^'^^^^''^'' 

Z .- ,. \r, "X^ "^ auitralem porrecto stdere partem« 

incuili, nam aba edlUo non noblS suppe- Aut bore» ri^ jacuUtmr lumme signa, 

tit: EtventoetpluvliareparatAinlucecarebit. 

Floritnuaetheribvarioto/i/Ttfr^colore*, Vulgo; Orbe, quatt vei; tt luminit igne. 

Bt magi. ornati. nc re«P|endere tenebrfai, Venun in priore loco distinctionem vidit 

CautnaJ/ojritupuitirutilitdum/^taf/^/tfmau/ ^ . ,.«,... , 

Fuia micant. etiam Grobus, sed infehcissune emenda- 

Quis autem in hac figurA Pmdentium ^ '^ ^«- *^ Virg. gea L 442. 

supcmvit? ad Hamartig. 86. ^er. 149. Natura sjHiciet, Natunun 

^ ^. .. scilicet magnifice ^»»tt*^awHU. ut supra 

Ant, il fnsca polum fufftidit palla serenum, «... ^.^ n 

Oppodtos quotict radlomm spicula nimbus Religionem, ver. 64. Sjfectet ergo firma 

Igne rcpercuaso mentitos spargit in orbes : est, vel imago, ut nuper, ver. 1 26. Homeri 

L e ita spargit, vXjictUios efibrment tolet, 1*cciem, 

Interpres non intellexit: qui laudavit Ca- Caeterum, in Pii ediUone ad hanc nume- 

tbcm. iL 5. haud minus elegantcm locum. «>nim seriem disponuntur versus: w. 149. 

— ^Expreasit nostrum imitatione minus ^^^. 153. 154. 155. 159. 150. 151. 156. 

amlMguA Ausonius, Mosell. 269. ^^'^- ^^^ ^^» 

Exialtant udae super arida saxa rapinc, ^er. 150 Verborum in hoc versu talis 

Xaci^mque pavent leUlia tela diei. exhibetur ordo vulgaribus editionibus : 

locum et Lambino laudatum esse Prindpium hinc cujus nobis exordia sumet : 



inteUexL quo quid turbatius, atque magis incom- 

Ibid. tenebrat Ditcutiant lucida tela, positum, sperari possdt ? Rationes, quibus 

Hanc locum in ocuUs habuit, opinor, Se- nixi sumus, in verbis aliter digcrendis, vel 

neca sub finem epist ciL *' Aliquando validiores videntur csse, quam quae tali 

*' Naturee tiln arcana ret^entur, discutic' suffidant inconcinnitati anioliendae. Nos- 

** tur ista caligo, et lux undique clara perm tram dispositionem luculenter exhibet cdi- 

*' eutiet, Imaginare tecum, quantus ille tio Bononiensis; et voces hinc cujus trans- 

** nt fiilgor, tot sideribus inter se lumen posits reperiuntur in Vind. V. cd. n. et 

«< misoentibua.'* £t «rfnmr^rMy pro- X. atque, uti su^icor, in aliis codicibus, 
Vot. I. D 



40 T. LUCRETII 

Ducatiant, sed Naturas f^^edes, Ratioque: 
150 Quoius principium hinc nobis exordia sumet; 
NuUam rem e nihilo gigni divinitus umquam. 
Quippe ita formido mortaleis continet omneis^ 
Quod multa in terris fieri coeloque tuentur, 
Quorum operum caussas nulla ratioue videre 



quonini teadmoiiiuiii siluerit editonim in- *' supentitiosus, nilu] eaw Divis impoMft* 

diligentia. Hunc autem non prtiuntur ** bile, ita finibus angustiB indusot mofw 

ordinem meCri necessitates. Noo igitur ** tales tenet, ut noo audeant expotiaii, ct 

judicandi sumus rem inconsulto nimis, et " veras rerum caussas iuTestigare; 



pro arbitrio, administraaa& *' dabilium omnium confectioncm paticiH 

Porro, subobscurus est lod sensus, et im- *' ter alque inoonsulto divis attribucre i 



tio constructionia. Sic rem condpiendam '* tenti.*' £t eat, ni fidlor, ab vmatorii 

arbitrer: ** Ctgus Rationis, Tel Pbiloao- re tralatia Quid Yelim, aatis qwricC Viiw 

** pbi», prindpium ab hoc, quod insequi- gilius, ^n. xii. 749. 

** tur, axiomate exordietur, Tel suam in- mcluMm vehitl d quando in flmnine nactai 



<* Btituet profectionem.*' Viigilius, iEn. Cennim, aut punkeK jeptumfomdSme 
iv. 284. Venator cunu, canit et latratlbai, initat. 

qa« prima ex^dU sumatf Conferas Nemes. cyneg. 303-«)9. 

Ver. 153. Quod: n. Quom: nmc&^ 
plicet. 

Ver. 154. caussas. Audio Fabium instt 



Ver. 151. Vulgatisbimum est boc efilH 

tum veterum pbjrsicorum, quod sic Aris. 

toteles extulit, quem susdtat Lambinus: . ^ ..,>.,, j ^. 

-. . « oratL?. ** Quidf quod CioeroDistes^ 

T» yty9§fn$f§» t* fin t9ret¥ ytyftHmij mivmTtr .... „ . r ^ 

« ^ ** ponbus, paullumque mfra, ferc quoties 

_ _ .* ^ T> • — «» * htera media vocaJium, vel sulnecta 

it»9rts H ir%»i Ciwitff. Persius, lu. 83. ... \ '^^ 

** longis eseet, gemmabaturf ut coiuso.* 

^groti veteris meditantet somnia, Gigni ,. „„^ «,«^« «♦ : ^ -tr* n* 

De nlhilo nlhU. in nihilum nil ^ re^. ^"** °*^*^ ** *P«"'"» ^ Virgibum ^io- 

„, , .^ . " que scripsisse, roanus eorum docent." 

riura super hac re petentibus mandem v"— ie« j- • 

^ , . . , «, . ^^^' *^^' oivino fiumme: u e. nutu. 



Homerus, II. A. 528. 



Gatakeri commentarios ad Marc. Anton. 
iv. 4. eruditione multiplid pro more lo- 

cupletissimos. Nec tamen addidisse me Mymn^f «• «^< NET3E K^mm : 

pigebit boc dogma ez Democriti ibntibus et Viigilius, JEn. vii. 592. 

cmanavisae ; qui sic opinatus est apud Dio- saevK nytu Junonis eunt rcs. 

genem Laertium, iz. 44. Mali* i» ru fa,n Plura vidcas super hac voce ad ii. €32. 
•frt ytft^fmi, ftnh us r« /i« «v fSu^iWci. In Ver. 156. Ad hunc locum magnaeden* 

quantum autem Democriteus fuerit £pi« tur turbae in codidbus. Versus 156, 157, 

cunis, docet Plutarchus in libello adversus 158, desunt in n. duo priores in Vind. 

Colotem, non longe ab initio, et stoma- et verr. 157, 158, 159, in V. ed. B. A)i- 

chose Cicero siepius in philoaophids. us est ordo versuum in XI. ad bunc mi^ 

Ibid. divinitus: i. e. deorum potestate. dum: verr. 158, 159, 156, 157. Sed ez 

Quasi dizerat: ** Redacti scilicet ad ind- ^i» discrepantiis nihil efficies ad meliorem 

" tas, auctores tanti miraculi deos infe- ^od constitutionem, quam quae in vulgatis 

** runt: hcc autem res eztra deonun, quoa obtinet. 
sibi fingunt, potestatem jacet** Ib.'d. nihil, Sic V. ed. R Vind. vulgo 

Ver. 152. continet: i. e. " metus hic *><'•' ^d nobis statutum est semper aiAil 

3 



•• 



LIBER PRIMUS. 41 

155 Possunt; ac fieri divino numine rentun 

Quas ob res, ubi viderimus nihil posse creari 
De nihilo, tum, quod sequimur, jam rectius inde 
Perspiciemus; et unde queat res quaeque creari^ 
£t quo quaeque modo fiant opera sine divom. 

160 Nam^ si de nihilo fierent, ex omnibus rebus 



«ribera; tun qood codicit ita pkninique quente venu, looo nil, Vind. V. ed. X. 

fihibwnt, quam quod frequentiasinum nihili ut paaaiin. 

Bthoc fiioere oomicis tragiciique, in quan- Porro, noster tantum non Terbum Teiiio 

tmi «upersint, Romanorum ; lingui ad- transtulit Epicuri dogma, prout eztat in 

fiost dtatiore vooes hiyuscemodi Teteres LaertiD, x. 38. n^rtw ^v, irt whw ytn» 

ifcebaoL Sic apud noitrum trisyUab» rma» n^ §fr»f wmw ym^ s» wmtraf iymr^ 

■mt vehemeniery ii 10S3> oriundt, ibid. «», rtn^c««i»ff yt eliv w^»sh§/up»p, Unde 

990. nec uberrima non est « m i l iu m ex- Uquidiflsime constat fiitilem esse Tariatio. 

anploran seges, legentibus passim obria. nem cod. M. dantb ai, pro nil^ in Ter. 161. 

Ad Lurantun, t. 431. vice r» eompren- et Tana arguitur cogitatio HaTercempi, 

4a«f, plene scribitur, et emendadus, opi- distinctionem post egeret toUendam ease, 

iisr,eoii9yr«Atfmiaic<,inTetusto codice, qid utsequentis Tersiis sensus hinc sumeret 

publicaB bibliothecsBest in Academia Can- ezordium: quod riz operae pretium fuerit 

tabrigiensi, quem nos contulimus. Sed animum adrertisse. 
«nditis Tidebimur procul dubio morosio- Ver. 162. e terrd: n. et terrd : atque 

m et infrnctuose loquaces, si diutius huic loco possety Xl . possit, 
ici immoremur: ergo missam fadamus Ibid. mare: recentiores, ut plurimum, 

•hem nunc jam. dicebant ntart. Priscianus, Ub. rii. p. 759. 

Ver. 157. guod teguimur. Recte: r§ ** Vetustissimi solebant hujUscemodi no- 

lnni/u»n, t§ ««'«^v^inv.* ut tL 808. *' minum ablativum etiam in e proferre. 

aiEaiti rnnir. luriqtic, icqtiuMhtr. ** Varro, antiquitatum humanarum xii. 

Bemtleius. '* Ab Erythneo mare ortL Idem in Fun- 

Nam L. M. kgunt. sequUur, Sic etiam " ^'''' ^'^ "'«'* "^^ ^'^^^ **™- 

VngiUus, Mn. l 342. " Atadnus quoque didt: 

** Cingltur occono, Llbyco wure, flumine NHo.** 
Quibus et aua ezempla subjiauntur ez 

et aUi bene muHi non raro. pj^^^^,^ Lucano. OTidio, atque aUia, apud 

Ver. 15a et. Libri plures, ut: frustra. i^g^ igctori, qui pluraTult, petenda. 
P. leqocntem Tersum omittit; ct sane tuto Ver. 163. Scripsit noster, aut ego fid. 

daiderari poterat: in X. ita scribitur: Iq, ^^ nusquam aUas, ob iuTenuste toties 

Bt qno queqoe modo fiant line numine divdm : repetitam eandem dict i onem genut : 
mmeris oerte condnnioribus, sed haud Squamlgerum^faw: 

dobie-ad Ter. 155. ez arbitrio Ubrarii con- ride u. 343. et nos olim ad Vlrg. geo. iiL 

Hitatis. In B. ne habemus pro sine: im- 243. Ausonius, MoseU. 135. 

de tcntare posdt aUquis, Nunc,^ciM equoreum, cdebrabere, magne SUure: 

Uqao qoBqne modo fiant j operUe Deorum : ^ simUiter ^pist zzt. 1 9. — Porro, totam 

Md assentientem habuerit oordatiorum periodum, qtue nos diu multumque frus- 

ntminem. diomttm, pro dtt^m, 11. tra habuit ezerdtos, punctb incondnne 

Ver. 16a JieraU: 11. fent: et in se- dispositis misere cffeotam el tantum non 

D9 



L 



42 T. LUCRETII 

Qmne genus nasci posset: nihil aemine egsceL 
E mare primmn bomines, e terra po68ct oriri 
Squamigenmi genus, et volucres: erumpere odo 
Armenta; atque aliae pecudes, genus omne, ferarum» 
165 Incerto partu, culta ac deserta tenerent: 

Nec fiructus iidem arboribus constare solerent^ 
Sed mutarentur; ferre omnes omnia possent 
Quippe, ubi non essent genitalia corpora quoique^ 



diiperditam, nitori fuo atque ordini, nt- mulaett oimtioiU8Lucretian»,aKtissoper« 

tionibui validianmis fulti, restituimus. que nobis ad ver. 475. et looos ibi noCatos 

Sic eibibet editio HaTercampi: illustratB, ^pecudes^ vd greges, alianm 

Emare|iriinumhomlncs,eterTipoMetoriri firarum^ tam mitium et beifais Tesonti- 

Squamigerum genus, et volucreii erumpere um, quam ferodum atque camiTonnmi; 

^*^^ vide supra ver. 14. £t phrasim gemu 

Arments,at(ioeBiUBpeciidet: genuiomne fe- * ^ • m*^ ji.m„ «^ j • 

JZ.-/L "^ ^ omne Lucretius smiibter adhibuit adiv, 

739. 
n>id. mifNpere corfo. Sic absolute Maro, 
ffao iv 78. Oiiuwfmauquonlimpflnimjiiimlsmiferuntiir: 

o 

trgo, uW ver nact» lodum campowiue petentk, "bi videas quse dixerim, et iL 194. iiL 222. 

Krum^mtt portb. S67. v. 607. locos gemellos conferas. 



Silius etiam Italicus, xii. 4J9. 



Ver. 165. tenerent, Ita G. P. V. edl 
B. L. M. A. n. S. ft. NonnulU, feneref, 

snguitli e fwidbw «quor ^^ auctoritatem Ubrorum. 

SnmpUKop^t» Inter : j^^ .^^^ ^^ .. L e. " pecudesmi- 

et rursus viL 955. qui versus meliore sunt «c tiores ex feris nasoerentur, loca deserta 

distinctione excolendi: •• celebrantibus ; et vidssim fene bubus 

I»— glliccnte malo, et qoaMsntlbut Kgra ** et ovibus, culta pascua tenentibus et 

Armentbcapluac«utK,plngueicereflammK u hominumamantibussocieUtem.progig. 

Coepere, et, vlncens fumo», erumpere vertex : „ ^ »» a ^ • «vi 

*^ t » ^ r- cc nerentur. Auctons scopo nibil aper- 

" aammsB uUque a4jutfli atque venUlata ^^^ ^ verborum ratione nihil evolutius; 

" armentis, capita sua undique jacUnU- ^^ mirum sit Havenaunpum ac Preigeram 

•• bus." Conferas eundem ad Pun. ix. ^epastu, loco partu, cogitavisse; sic to- 

614. In iis autem lods, ut in Lucretio, |^ proprieUtem argumenU perditum 

contra usitatissimam Cari consuetudinem, euntes. 

et vulunutem Oratiarum, pronomen $e Ver. 166. Xecfiuctus iidem arbaramt. 

infiOidssime vult inferdre Heinsius. Vi. Mantuanus, gea iL 89. horumce venmum 

deas utrobique Drakenboppbium. Amo- haud prorsus immemor: 

bius, ftdissimus Lucretii imitator, lib. u. ^^ ^^urih^ ^a^ ^«h^i. ««.►•u^ 

._,-._»,., . , -., . N9n emaem mntrwus penoet vinaemia nostrii— k 
p. 51. ** Quid m Pobuco idem PUto? 

•« Nonne— rursus erupturos homines td- ^^^ amttare.- L e. ordine uno at^ 

•• luris e giemio scribit?" lu ManiUus, imperturbato sUre. ViigiUus, JEjl m. 

iv. 587. 518. 

TotklemventldepaftnHulbdem cuncta vldet «do cwufarf tereno : 

tnmp un L L e. proprii in positura tranquiUe starei. 

Ver. 164. iUim pewiu firmrwm Ibiw Ver. 167. firre ommes emmia postent. 




LIBER PRIMUS. 43 

. Qul posset mater rebus consistere certa? 

170 At nunc, seminibus quia certis quaeque creantur, 
Inde enascitur, atque oras in luminis exit, 
Materies ubi inest quoiusque, et corpora prima: 
Atque hac re nequeunt ex omnibus omnia gigni, 
Quod certis in rebus inest secreta facultas. 

175 Praeterea, quur vere rosam, irumenta calore, 
Viteis auctumno fimdi suadente videmus; 



Totam clamHilam aibi sumpsit mutuam Hbrarii cujusdam, yel lectoris, interpreta- 

IHig^iua, gea ii 109. mento, genuinsB dictioni secreta affiza 

Hec Tcro ttnrnfirrt omnej mmdapossimt, "SoaHer iiL Q64. 

Vcr. 1 68. genitalia corpora : i. e. oorpo- __ nihn ot secermer unam 

ra primordialia; aemina rerum, ac mate- poadt, nec spatlo fieri J^ftAsa potettai. 

ries: adi lupra, Ter. 51-^7. iL 61. adeo y^ j^^^ Pr^terea: G. Fropterea. 

iitimportuni»im4sitvanitoteGas8endus Male: nam argumento novomunit ratio- 

«inpoaere volens semina, pio corpora. ^^ ^ ^^ ^ tempeitivUate rerum 

Ovidius, met xr. 239. . ^ ^ .- ^ 

^ ducto, super pnore aigumento generHu» 

<2patQor Btemnt gemuRa corpora mundua rerum niza 

^*****- Ibid, guur, Prisdanus, Ub. i. p. 5ea 

HiBC corpora gemtaUa, seu primordia, «» Apud antiquos fiequentissime loco ck 

vocat Epicurus apud Diog. Laert. z. 41. «« syllabs, quu ponebatur; ^ut guum 

mr$/Mt ftiutroiif pygut: L e. semina cor- <« pro cum, quur pro cur,^* £t cst sdlioeC 

porum insecabilia, bis verbb usus: lifrt contractio rv quare, 

«f mfx»t^ mrefitws afmy»me9 tMU emfAmrtn Jbid. vere rotam. Virgilius, gea iv. 

f«f. 134. 

Ver. 169, maler certa, Maro, JEn. vi. primu» vere rosam atque auctumno carpere poma. 

^^ Ibid. frumenta calore. Hinc ez inge- 

Anddai generate, Deiim certissima proles. ^{q ^gjpg emendaveram prius Claudianum, 

Ver. 170. quexque creantur, Sic P. V. qoam codices quosdam consentientes nc^ 

ed. B. L. M. O. A. X. ft. Alii, quidque vissem, ad Rufin. i. 8. in pulcherrimia de 

creatUT. n. habet, quidque oriantur. providentii Dei versibus: 
Has antem varietates, quo melius oocur- .........^....-. qui lege moveri 

rant tcdio lectorum, cultissimi scriptores Sldera, qui fruge« dMso tempore na«ci. 

adamant. Xenophon, anab. i p. 49. ed. QuivariamPhccbenallenoju-eritigni 

r y r Complen, solemque 8UO : 

Hutdi. EmiMls EMEINAN itmmg rout. ..... 

«u EniXITIXATO « rr^«.^ t^'?' ^ ^' «^» ^*^^' propnoque. 

Ver. 171. M. «aic^hir, absorptA, ut fit. Editi, d^verso, quo nihil auctons scopo 

Uteii e, ob sbnUem finalem praccdentls "^* contranum ezcogitan pater^ ne 

dictiooisL— Et, de constructione lod, vide- *^"^ "^^ Virgihanum. gca ui. 149, 

m dicta ad ver. 16. '^*'*^ mendbus Mtat: 

Ver. 174. secreta: l e. separata, vel qui ibid. ver. 116. emendationi nosti» 

divi«: unde ratio petenda est varia» lec- commodam operam navabit: 
tiodis Havercampo memorat», diversa Dit/irr artwwibut patri». 

utique; quod mendosum est pro divisa, Ver. 176. Vices aucumno dat B. «x 

D3 



44 T. LUCRETII 

Si non, certa euo quia tempore semina renim 
Quom confluxerunt, patefit quodcumque creaturi 
Dum tempestates adsunt, et vivida tellus 
180 Tuto res teneras ecfert in luminis oras? 

Quod, si de nihilo fierent, subito exorerentur 



errore, ni fallor, conferentis oodioem, neque ad hanc lecticnein, afgomend cumt: O. 

nimiam aimiHtudinem literarum < et c in temen, V. ed. B. L. M. O. habent, ptis 

minoris scripturK formis intento aatis ocu- unde non incommode rellngas locum, !»• 

lo lustrantis. yissimas per mutationes, ad banc Dor« 

Ibid. siiodenle» Ita G. B. L. M. A. n. mam: 

le. n. iuadere, V. ed. mdante autem P. « „on. certs «lo ^' tempore .cmfaa mimi 

cum aliis, hebeU nimium atque msata ra- 7^ confluxenmt, patefit quodcnmqoecreatar, 

tione. Nos dedimus, quae si cum bac Dum tempesutes adsont— . 

voce conferenda dixeris, idem mutes i. e. " si non id, quod creatur, cui aiia ae* 

X^vTM xA^»^»* Umni*Ui' tnmCtim: ** mina suo tempore tunc coofluzere, noo 

longc magis poetica, atque a vulgari pe- " « ostendat ob anni tempestatem, peco- 

destris orationis wsu remodora. SuaderUe *' li«ri*« convenientem?" 

vero, quasi blandis vocibus coropellante, Nec imperite tentat Havercampus: 

et commodiaaimam se effundendbus spon- ^l non certa, suo^r in tempore, lemina renmi-% 

dente tempestatem; ut Viigilius, geo. iii. Sed enodata magis sunt recepta, et vel faia, 

522. ^cl meis, longe pneferenda. 

Zepkrris cum 1»U -v^cantibus Ktsi ^er. 179. adtuni: l e. favent, opitukop 

^ , . ., . . tur; ut probissimi Latinitatis auctoras 

SaJmasium eqmdem cum fesdvo conatu, , . , . •• 

T^ , . . passim : unde pene inducor, ut medium 

sua dante, loninun valere jussenm; et ^ , ,. .^ n ^i • «^ • 

_ .^. . ,•* . ostendam digitum Dentleio graviter in- 

Cnedi» n« ju<toum nec lepor contMe- t^^i„,„^^ ^ ^^^05 obtcmpemn, «I 

«t, luAmie protanti. Horat artpoet lOl.quumnonftdlecot^ 

Bono. iunc eiorms, Dei pn>dic.t omni- „„ , ,3,^ ^^„ „d^ i„ ^ 

potentum gr.Ti»imi. yemTMi. bc su.tis- „^^bi«ii. «nipt^n, neque diffidUm, 1». 

■unu SeduUu., quos si attulero, gr.ti.m j-^ore vultu: 

non minlmam a lautis lectoribus inibo : 

1 1*1. 1 UtridenHbusadrident, ItaflentibutaJliaHC» 

psscn. carm. jid. i. 

Himumi vultuj : 

Tc duce difficilis non est via : subditur omnis 

Imperiis natura tub. rituque soluto '• «' V^^ *"'**» ^ quam^is ■nHitl». 

Transitlnadver8as,jussudomlnante,flguras. n«m se paratos exhibent» Idemibid.W. 

81 Jubeas mcdiis segetes arere pru&iis, 205» 

Messorem producet hyems ; si currere muttum Adsi^rare, et adeisi, clioris erat utiU^i-«. 

Vemali sub sole velis, florentibus arvls Sed judido suo fruatur per me lector. 



Sordidus impreaas calcaWt vlnitor uvas ; Ver. 1 HO. oras : M. horaSy usitati 

Cunctaque divinls parcbunt tempora dictis. tione: Bentleius maluit attroa poit F»- 

Pro arerCt scribendum fortassis, horrere ; brum ; ut teneras auras conjungerentur. 

spicis sdlicet : et has voces aliquoties con- Nobis neque arridet phrasis aiiraa Iwmmity. 

fundi discas ab Heinsio ad Ovid. met iv. neque anit novare in hoc looo, vel ambi- 

777. guae magb constructionis timor, vel imi» 

Ver. 177. quia. Sic P. ct quatuornos- tatio Virgiliana, quam statim suo tenqpo* 

tri : neque melius proccdere poterat, quam re lectoribus nostris proferemtis. 




LIBER PRIMUS. 47 

Huc adoedit, uti sine certis imbribus anni 
Lsedfioos nequeat fetus submittere tellus; 
195 Nec porro, secreta cibo, natura animantum 
Propagare genus possit, vitamque tueri: 
Ut potius multis conmunia corpora rebus 
Multa putes esse, ut verbis elementa videmusy 



Cioero apud PliniuiD, nat hist. xyiiL 61. juge longe mittere, interpretante Nonia 

• libris de div. L 9. Silius, Pun. ii 52. 

Jam ▼ero temper viridto, leinperque gravata, populfa, secliMiue. propaget 

Lentibciii trii^ aoUtt eit gnndescere fetu. Regna ferox. 

Ipae Mniu», ibid. ix. 54. " Si tempcs- ^****^ vit(mque tu^i: L e. a fame atque 

«• tire ■atientur, grandescere et partus,*- •^"« infortuniis, quibuscum mortaUtaa 

ColunieUa, iL 2a " Ut potius in ared, et J"<^ ^^^ defendere. Ovidius, trist. 

«« io acerro, quam in agro grandeuxint *^' ** ^^* 

** frumeota:" qui habet edam plus semel ^^^ mi«?rum portl tHtam, muroqne, tuerit 

imgroMdeseere, ut Aodus pergrandescere ^^ ****"• ^* ^* ^^- 

apud Nonium. '^^^ ^^' vitam ; tu, quam dedit Qle, tueris, 

Ver. 194. Uetificos fetus: ut Uetas se- Ver. 197. Id est, " Satis liquet suam 

getes^ Virg. gea L 1. Apuleius, met. vL " subesse unicuique rei materiem, propria 

init *' Per ego te Jrugiferam tuam dex- ** primordia, unde exoriantur et augmen 

«« tram istam depiecor, per latificas mes- " sumant: quum vero res eiedem videan- 

«• jsim cwemonias." Exstat etiam vox " tur ea suppeditare, ex quibus multa 

in Ennn rdiquiis apud Ausonium. '* a nim alia grandescant, non absurde putea 

EtyehM ita scribimus, non per « duplicem " etiam multa esse rerum nonnullarum 

fitnam: vide A. Gellium, xvi. 12. fin. " communiapnndpia.- tantum abest sdli- 

CMnun, digni sunt, qui lectoribus pn>. " <»* ^^ nuUa sint principia, et e nihHo 

ponantnr integri, non intempestivi versus ** omnia proveniant!" 

cx Sedufii paacfa. carm. Ub. 1. ver. 37. Ver. 198. elementa: L e. verborum se- 

Kdamoaavireta mina, vide ad ver. 82. nempe literas. 

Fksrentam temper nemorum, sedesque beatai, Horatius, sat i. 1. 25. 

Ferladceiintfateplo.: ubi lemina vit» ut pueri. olim dant cruitula blandi 

Dlvkiia animantur aquis, et fonte «upenio Doctore», elementa vclint ut diK»e prima. 

Mjt^fSeaim teget tpinii mundatur adcmptii. 

« , , . ... ^ Ver. 200. parare : " Mmru^ttmZu*» 

Sedkgenm, gemunamt€e; quae sabcet ^. -, „ .\' ^ . _ JT* * 

r^. *• II . j efficere; docte et apposite Lambmus: 

xn Tizctis nemorum florent, modo memo- .... . . ■,. . . 

., . , ^ i*i. mihi tamen persuasio msedit, antiquiorem 

ZBt»: ut idem etiam de segetCf bb. v. ver. _ ,. ^ , i.. .. 

150. Roman» Imguie formulam. bbranis, pro 

captu suo nova et vulgatiora callentibus, 

— .fedundaotemcomalato^vrMtiirmenem. obrutam sublatere. Scripsit nimii^im Lu^ 

Ver. 195. secreta cibo: L e. separata a cretius, cum unius litenilse discrepantii: 

dbo. vd privata dbo. Simili regimine Denlque.quurliomine.tanto.natuniA»'^ 

dictknis fididter usus est Ausonius, Mo. Non potuitf 

••**• ^^ Pomponius apud Nonium: 

' quum prsBbuit horai, si pnegnans non et, paribu numqoam. 

«Krrf«xhomimimc«fif.flagrantioraMtn«. Diomedes grammaticus, lib. L p. 578, 

Vcr. 196. Propagare genus: L e. genus ** Pario, cum ez hoc dicamus infinithrum 



48 



T. LUCRETII 



Quam aine principiis ullam rem exsistere pcMee. 

200 Denique, quur homines tantos natura parare 
Non potuit, pedibus quei pontum per vada possent 
Transire, et magnos manibus diveilere montets» 
Multaque vivendo vitalia vincere secla; 
Si non, materies quia rebus reddita certa est 

205 Gignundisy e qua constat quid possit oriri? 



'* partrt^ ■pud Tetens parirt dictum re- 
" periinui; ut «pud Enniuin: 
** Onparirt tolcC gcnus pcnnh condecontiim.'* 
Notter ipM limiliter locutus est etiem in 
V. 985. 

Tritua ipM jMrif, iM/nrique dKdala remm. 
Ver. 901. Commode aatb Lambinus: 
** Qualis fingitur Poljphemus m Virgilio, 
•• Mvu iiL 665. 



M 



graditurqne per cqoor 



**|unmedlum, nec dum fluctua Istenardna 
tlnxlt.* 

Ver. 909. maniXnu diveUere. Idem 
Maro, Mvu il 99a 

tUeilmul amiiiMf tendlt ^kwflrrr nodoa. 
£t credibile est Lucretium prsdpue at- 
tingere Xereis facinora; qui» giganteA 
quAdam pcrmotus immanitate, montes dis- 
ddit, et itinere pcdestri transiTit maria. 

Ver. 903. rivendo fpineere, Hanc quo- 
que locutionem transtultt Virgilius in 
^nelda, xu 16a 

Contra qto mvMl» vki mca firta. 

Ibid. vitmlia mda: quaHa ncmpe ri- 
Tunt communis pWbcs bominum: wir4m 
watla TocaTit Mantuanus, in loco hinc 
•xprenoi neque Prcigemm latcnte, gco. 
il9^ 



Tidetur Tocabulum per e simplicem; 
etyma Varronis et Isidori, a temihu ct a 
aefuendo petentium, pto ineptisaimis ha- 
bere nulhis dubitem. 

Ver. 904. fuia: V. ed. fum; M. fM. 
n. Todbus tnnspositis rebnu quia: ct A. 
omittit ecf . 

Ibid. reddita: L e. simplidter data» il> 
tributa; ut noster multoties^ et prior Ei^ 
nius, ann. TiiL 

Ingenti radit cuno, qoi reiShu tefmo ot : 

et postea, cum multis aliis, Viigiliiii, MtL 
T. V7. 

— d prlmi 8alk> mltefMr luMiOfek 
'* Reddere, dare:** Nonius» hwiiMii keai 
Plaut AuluL L 1. 6. 
Sic etiam referrtj pro ferre^ aoctor ckf. 
in Msecen. obitum, Ter. 90. 



B. Sigmamditi 



Mttka 



Inmota manct* multoMiae acpotca, 
Tohrvm doraado jMvla» Ttedl : 



«bi pcmutatkMMm habce maximc Lucre- 



Atqoe aqnfiam roUme 
tcqai» 
Poak amaturo Tina trfrm JotL 

Ver. 905. Gignmi 
unde nihil ezsculpa 

Ver. 906. mikilo: sic V. cd. B. A. n. 2. 
Vind. qui ct nika dal. Vulgo editnr, Mk 
AUbi <fiximu& Pro dr, habct n. a. 

Vcr. 907. fmamdo: A. f la Qngff .* 
V. cd. fiur. 

■cmhfe 
^eli ■ * 
illam: 



riila; Tidc noa ad Tcr. 475. h^iuscc Ubri: 
nam hic cd oido TCfbovum: ** Vindtque 
«« mulM» ncpoica» Tohem» dum dunt» 
** fitr muHa «ccuk TiionwL** 

IbiiLaMAt.^ Lcw 
poiii ia pcraa maii iiwk 



hosl3vos: 
quo 
V 



%,m. 



Sk 



LIBER PRIMUS. 49 

MQul {gitnr fieri de nihilo posse fatendum est; 
Semine quando opus est rebus, qno quBeque creatas 
Aoris in teneras possent proferrier auras. 

Postremo, qnoniam incultis prasstare videmos . 
210 Culta loca, et manibus meliores reddere fetus, 
Esse videlicet in terris primordia rerum; 
Quse nosy fecundas vortentes vomere glebas. 



O. V. ed. L. M. n. X. XI. oeteri, Ibid. e$$e viddicet. Pkouni fuerat, 

fmmU: flt JLffffifrt, « Videre licet esse." Terentius» Heuit. 

lUd. tgmera» awra» dSns^ ut aSira tene» !▼. 8. 16. 

fiB, iL 145. i eu malleiii, facile ceden- id amlcg dabtoif . Ch. Sdlica 

m, NiiHiiim ■eqgitnr Phidentina, h*. Dsturum: 

91, i. e. acire licet, ut noster ii. 468. Videas 



UbcnBetaHrmi peoetfec meditatlo cmlym : *^ Westerhovium. 

HpiTcboaL 121. puldiro loco: ^**^ autem? Jacet in comiptelA Lucretii 

-ild«.«qnlt«rconvld.plnu^ ^i"^'"*'^' ^^t^ t? " '"^* 

'^ Bodleiano codice exhiben. Me sponaore 



iMidhiinditnupeniaedltorRomanua. ^^V^^''^'' 

MBrViigiUiu, JEn. ix. 69Sl E«e vfcleUcet ta f«i/W/ primordla remm. 

* ... Hinc eat, quod atatim dicat poeta. cimiM 

jmmpettemermm: adortut! diei nempe et lucia, e caligine 

iMeiHeintto^quiomninoconsulendu.. P«>^~«- Maro, ^n. vL 267. 

dndM esemplorum aegetem. Avienua, „ ' ^ »ltd UrrA tt cangbu menm. 

j^ ^ Redeas ad ver. 180. ubi de terrafetu lo. 

hlcffnfrjrr, ^^ gemeUA phrasi, in oras lumitUs 

MMBteqpe snvli conactlo. ' veniente. Conferas Claudian. in Phibc 

Ver. SKkfiiue,' O.fiti: et, pro reddere, «* ^^^^ «>»«• ^- ^ Ho"*- od. ii 2. 2. 

fBicbtt Gifimiiia reddiers quam baibare! ^tatim sequitur terraH, minus venuste, si 

irfMlw«tomiiiiio, mejudioe, qui n». *tetur receptas lectioni 

«pta lectioiiem veKt extnidere; si quis ^^' ^J.^' «»rteHtes vomere glebas. Ma- 

iMnbocniOTbotentetur.eicommendem ">, gea iii 525. 

RlViiiiain divinarionem; quld Twmre terrat 

_^ .. . -_ InverHue mtki 

«^MM.ctinaiiBKHmalorei Ainvliettii: 

«^ LocKtiiis. a 617. ^ '"^ ^"!. <»n««»^ *«« 

n«m^aam^to««,U«M.,i^: ^^"t*^ « '^'^ n«nu ftu-e «fe*«, 

«M«on.,g«,.iT.199. U«^^lo^p^i^;,ttcrras^ 

^ ^ mterpretatione margmali se m contextum 

aat/^iiljdb»<rfiiitf. insinuaase. Vide modo incondnnitatem 



a • MJwuuBaeie. tiu« uiuuu mconcmmiaiem 

WniMua«mt«.«iisamiolocoab.tmeD. «^tionis, . castissimi poef poemate 

dnr-.Borra, locutiom manibut reddere, Umatissimo maxime aUenam: 

Minieiitiarime committetur Mantuani ^ 

r^tm m;»!»!. «•« 5* tf\A. Adfmwn^flultdevexoponderecervtx. 

W geniMmaaimn, -flin. ix. 704. (Juidlaborautbenefiictsjavantf QoUvomare 

■ ■ neqoe qtfm jacwto vltam flle ie^jyf. terrtu^ 

VcK 811. At terriis ponit poat rsncm Ver. 213. tubigentes: B. M^tiigeiilM. 

Q'-^ ffiMiii, B. — <iiRiM.- L. M. JCfniMs; «, ut saqpiaMma, 



52 T. LUCRETII 

Si penitus periniit eonsumens materiein omnem» 
Unde animale genus generatim in Imnina vitae 
Reducit Venus; et reductum dasdala teUus 



Ver. S3a Punctum Bentletus rf gitme-' L e. poriui nurniniiiMi Aywiw f«o 

TtUim poetponeDdum jubet, sed onmino topkum^ mmrtfim^ neque lapiddanmi uA^ 

male: hoc enim dicit poeta : ** Unde ani- fidis K^citstum, atque eipolHiiiii; m. 

'* malia, suo quodque genere, in lucem brum denique, ad ii i t T t pratatHWffin 8U 

'^ reducuntur ; et pabulis, cuique generi donii Apollinaria, ▼. 86. 

'* convenientibus, sustentantur V* Confe- — i— . scM famM fub panike lafkL 

iBs ver. 165. Coofer his nostram SOr. Crit, ▼. p. lA 

Ver. 231. ingenuei. Sic soli castissi. cum Drakenborchio ad liv. ir. 901 

m& orthographiA B. L. M. ingenii^ V. ed. £rgo, fontes ingenui snnt iDtigri ct il^ 

ingemti^ P. de qu& lectione sic Bentleius: ceri fontes; mer» «ra^iriymit ip^og lab 

«< Quidam codices ingeniti, Optime. rse; noo turbatie, noo cott MPl it». NoUb 

«« Unde mare, inquit, tui fontes et flu- ridetur nimis aigutum r» ingeniii. 

«< mina extema suppeditant et integrant ? Ccterum, qui Lucretio est ybiu M^nnmi^ 

«« Vide ver. 1031. ii. 591. vl 613." incertus auctor Cops vocat mrgiimm^ 

Hactenus rir acutisaimus ; omnino infeli- ver. 15. 

dter, neque prse libiisintegerrimisaudien- Et quK virgme» Ubau Acheloli ab mum 

dus editori cauto ; qualem ab immutatione LiUa vimind* adtnUt in calathb. 

teztiks fadle deterruerit Tel unicum Au- Immerito suspectas habuit has fixas 

sonii testimonium, in MoseU. 65. Heinsius, sed probante BuimaoDO ad 

Vupiemhingenuua^tatmfoHtUmjhetbK Anth. LaL i. p. 71 4. Quid 



Vibrante. patixmtur aquas. proprium did possit epithetum J^^afAi. 

Sufla^getur etiam Phidentius, catbem. iii ^„, , Clemens Alezandrinus, iHom. i. 

^^* p. 321. y$i9 «'«M^tvMif memorat: sed nuoi- 
Fundit o^/ ager fivmiM/, . _^ ■? u i s t» ^ae 

Dlve. arSifmc ^eti. : «"« appoatus est iEsdiylus in Pen. 615. 

,. ^ ubi caasae constructicmi pcr cmendationam 

1. e. puras, simplices, natiTas; non arte ^ ., . . , 

.^ ^ , , « . ^,. .,. faalem subvcmendum est: 

qiuesitas, et labore ; ▼el, ut cum v irgiuo 

_J «lua. ipM volcntia rura ^^" ^^«^ nAPeENOT nHTHl WTA, 

Sponte tulere lui. Vulgo, ^sta. Homerus, II. 0. 4S7. 
Simiiiter Boetius, lib. iii. mct 1. init UUyV mxxsin Bu^gt. 

Qui icrcre ingenuum volet agrum, Orphcus etiam, Argon. 338. 

Liberat arva prius fhitidbus. Amt^tif r* m^tfu/f, A»^ MIFA x< " #W{m • 

Neque abludit lepidus Juvenalis locus, ut idcm alibi plus semel. lUe BanDan- 

qui neque Pium Utuit, aat. iii. 20. nus subdubitat de phiasi libata amne, p«r 

In vaUem Egeriae descendimua, et speluncaa se nimirum minime ambigenda; deqao 

DiJsimiUs veris : quanto praestantius enet ^i f^ctit locupletissimus testis poet» nOi- 

Ntunen aquae, viridi si margine duderet undas , __, . . , j . «i^ n s-j 

Herba,iSiii«.««»vlola^marni.ra/«M««' ter, ad v. 26L ubi de rod«Ui*u# ftummi- 

GrangBus pro prastantiut conjectat praf *>"» *™* locutus: 
tentiut i quod probem equidem, carteris, ^^ ^rra tibi motur et aucta recresclt. 

uti nunc leguntur, stantibus: scd loci Quum vero nuDum efficiat UudabOcm 

color mihi aliter persuadet veri essc simi- sensum in hoc loco, quem tractamua, iita 

lesdirinationesnostras: dictio, legendum aio: 

quanto prMtantiiia uset virglneo liUta Achdolt ab ungut 

tlumen aqxic : ^^* 



LIBER PRIMUS. S8 

SSO Unde alit, atque auget, generatim pabula pnebens? 
Unde mare, ingenuei funtes, «ternaque longe 
Humina, sobpeditant? unde flether sidera pascit? 

& de UUii iiadem Bropcrtii», L Sa 39. niid. trtema, Hcc lectio, qiuuiliTis 

iUfirytim rrnfm inirrflltrT mffwi - Mne predi, oodid Z. debetur: nempe 

ut piior CirtaUiis de/oiv, Ijl 43. queiii ••»•« «••r-^, ut Heiiodui, opp. et dd. 

Frapcrtiiis lectatiir : 795. 

tmwi cmfhu deAonat wgid : m»mm wt/rfun m m)A tff *§9 iiaif: 



JflB f«D p— im idem valent carpere et ut ibidcm, Ter. 548. 

mtrti nnde oxpliaitur Eimii ▼ersus lau- w^rmfi*!» mtn mnm^rrm. 

artaimiie^cujiistamenrationesperspexit Ennius, apud Macrob. vL 2. 

"'** * Coiutitere amnej perttaus, 

lhriafift<fiu popoH, Suadxqiie medalk: ^^ ^^^ impendio signatis usus est Lu- 

i.c««qoem ai adigas e populo, idem ^^u,. ^|^ Um^^ , i^ •* flumina, 

" fiBBii, ac d carpas floris gemmulam." «, ^^ ^ tantum spatium decummt, ct 

Fiadm, OL L 9a cc indefeaso pede!" De confusis vero 

M-i—— Mi»* ^mrmf it» vocibus telemus et extemtu, vide Burm. 



anth. Lat i. pp. 932, 448. et Draken- 
ftrro, Lucretii Ibntes ingenuot Cato in ^^^- «^ ^iv. L p. 67a iis coUata. ad 
Did^cidtiiaimopoemate,co«to<nominat, ^«^- 286. His autcm commodissimus 
m^ gO^ supcrvenict Silius, iv. 692. 



j ! et, Lydla, daldor Ulb ! *«^*^ ^^ ^"^ "~^ ^^^ 

HtttAJmUs, et, feilx nomen, agelU ! ^"^*" '''"" * 

Trtaahl iiilKras,dcKetHUteinoiite,capeUKi Qvidius etiam. amor. iil 6. 2a 

(MbioakcmincarpetiipabuUfiorf. ^ *i. ^ , « ^w 

Tu potnii, npu emue caparibus, mtnu^ 

■cknd didne l^endum: oonferas verr. S&c rtemuj eas ! labere fine tuo. 

W,«8. Vdgo, moWa noto. Apud Sta- Et Avienus, Arat ph«n. 49. 

tani, ■hr. u. 1. 44. ^^,^^ ^j^ 

t^pniqiie loper mnf/. Quem festina citb urget Natura fluentii , 

.^ . * , . . . Lapiu CMtinuo : 

«■lcmici Don adultenm, et nitore na- 

«wB. «» focsto, commendaU. Tacent «"" ^"*^'°' '**"•'• *°* 

**■!«•» Adi porro lUMtnun SUt. NOTp.tfW«Mtu.«lManimx«TT' •*»»«• 

*»j^^ "^ Rupit Tarpdas, hoate premente, viat. 

w». ▼. p. 158. 5i fj^ rtemuj, casum fortaaie putarcm : 

Drtpi^ nt n. codids scriptor, distinxi „^1 plura Burmannus.— Et concidcras- 

<a ticri; tx quo pendet utique vem lod ^^ ^ ^„ ji^^j ^^^ ,.„^,. ^p^ 

Ma^ntatiQ. Ait noater: " Unde mare, pr«ter tion aliunde deducti, per canalca 

nOt ibntea, unde flumina suppetunt, «.iUcet; adeoquepoets menUporum con- 

^«tmfflduntur?"— Nam id doctrinae, ^gmat. Idem Rutilius, ver. 104. 

«W» ct flumina ab oceano derivari." ^otaque natrvo momia fmUe lonant: 

P«WBi inoommodum est huic loco. et j, ^. ibi nato, ingenito; ut edam Proper- 

«Wannm. Vide mox, ver. 54a dc voce ^^^ j^. 4. 4^,^ scripturA veroyiiiUff, 

«BwTiW; uti aspoTadtus, et alii lo- ^ide ad ver. 119. 

Vmm. £t jam videoLambinuminivisse Vcr. 232. eetker: L e. ignium thesau- 

»Wtti viam, aed neminem sequi voluisse, „»3 et habitaculum. Ovidius, mct i. 26. 

9>od pcrtinet ad vocabuli ninpediton/ in- , : ^ ^^ .. ^n 

'' /^nM convesd o/i/, et dne pondere, coeU 

Emicuit, summdque locum sUil leglt In ar«#. 



54 T. LUCRETII 

Qmiiia enim dAetj moitali corpore quae mmtf 
Infinita stas consmnpfie ante acta, diesque. 
235 Quod, si in eo q)atio atque ante acta astate fuere, 
E quibus haec rerum consistit summa refecta; 
Inmortali simt natura prsedita certe: 



Vide noatrum v, 499. quam opinioneni, Quid mutem prohibet ad 

ut qu« pervagador at, atque omnium fere rcstituendum eandem occaaioncm ani> 

philoflophorum, non dubitaWt in hoc looo pere? Pun. viii. 109. 

pmumptiase. — — nec dbseisstm thalamot nl* naKBa "**"— — ^ 

^a. I. 608. iu certi«ime c««Hi>°da., ^^^ ^^^ omne. libri; «d B. te»« 

utd.turu.«im5et«ncteju»repo«m, q,adem unguem mori. .* SiJio . Itow. 

me m l»nc ememktumon propno m»te decede«, qui ric de «xtan Tant». ^ 

penreniase, quum pnor Hemaus attigent: . 

In IreCs dutn fluvii cufTrat, dun rnontibus uuibi k ,,__^_^ fluctuiaue atrot AnutMU aealHt. 

Xiufivitftefi/, conve3Ui»liMdumalderaA<vcrf. « , , , . 

£t de hac emendatione non rHinqualiir 

Pter similem promii comiptelam meliores dubitandi locu», cum On^ua acciMuit, 

libri dant nudahanty pro nuda dahant^ ad jq^ jj|^ ^09. 

Lucretv.969. Quod autem objidt Hey- inde ni,.nt alil r«piii velociu. «rrf. 

nms de coni^xn, aane leviculum est, et n,y ^,^ ^^^^. j, j^ ^ j^ 

fedle poctie concedendum, ut miQe alia ^^^ usitatiasimo poetia. Rectum noalio 

non alio colore commutatae locutionis. ^,1^;^ ^ ^, ^^^^ hujuace libri: 

Caeterum, fons clausuUe, quam illustra- lo sM^jhi 

mus, est Callimachus, hym. Del. 175. ut infiniurtAr: 

alii quoque dudum observaverc : cujus excmplum prior Enniua exhibuemty 



«) tfti^iBfAM quod lcgitur apud A. GeUium, ix. 14. 



Tb^iTir, iflt»m vXurrm Kmr r^« ^nxikMtrm : Postrcmac longinqua duj confecerit «tef : 

L c. ^tf»«Xi0»rM, jyatcuntur errabundi, ubi diei stat mfxm^w^ pro diei, Non 

Ver. 234. consumpse : V. ed. B. n. 2. multum abludit Virgilii formula, ad ^-"r 

consumjnisse. Hujuscemodi vero con- ix. 447. 

tractiones, eUam apud illorum poetarum ^uUa dui umquam memori voa eximct ^v. 

acripta, manibus puerorum frequcntissime ,, , • • «^ « ^» . ^. -. 

, "^ ' . \ .. 7* Haud accessenra igitur Bentleio diecntL 

volutata, passim legentibus ingeruntur: - ' 

vide Drakenborchium, ad SiL It. xvL 84. ^^^ 

g:>^.i * 1 ^ • /H/S«i/<r «tascoMumpaeantcactaiiri.' 
SMngularc tamen exemplum, praetcrmis- 

aum cditoribus, non pigebit attulisse ex "^ P^*^ ^^ *^ morosiores pedottii 

Officu» Ciceronis ut locus iste tragici o»t»onM consecutiones violenter exigcn. 

neado cujus cmendatior cvadat. Exstat ^** "" aliter, mox marcuerint utriusqiie 

in iii. 26. linguae bellissimi leporea. 

Quod. n! Palamedi. penplcax prudentia ^'«^" 237. Ita luculenter atatuit Epi. 

Isthu percepset malitloMm ojtuHam^ curus apud Diog. Laert. X. 39. Ka» fmn 

Fide sacratac jus pcrpetuo fallerct. ,^ ^, ^., .^ ^^^„ ,, ,/„ ,,^ .^ «^ 

Vulgo, audaciam, quod alicnum prorsus mu Ttmt t^m- «/tt ymf trrtv ut i furm" 

est : Tocem vero malitiosus cum astutu» — C»XXi«* «-«/« ymf r» wmf wh* w^», tst i 

wemitM—faUaz, et similibua, centies «v uttXSsf myr» nf» ^ir«C«>.if» wsmnuf, 

Cicero oopulavit Explicatior est in hanc rem I^ftbagonf 




LIBER PRIMUS. AS 

Haod igitQr poBsimt ad nihiliim qiisque revoitL 
Deniquei res omneb eadem vis causMUjue vdgo 
240 Confioeret, niai materieB aetema teneret 
Inter se nexu, minns aut magis indupeditai 
Tactufl enim kti satis esset caussa profecto; 



«▼. 959. qul miiltiim AnMMiw, lib. i. p. 98. ** Chriilii*— «• 

hMb ioipatiet Locrttio: «« tohit et Tidt, qn» perpehUs nexihHi « 

^m^im^^m^mtm^m^ Tenaoi^ iioTttrfac ** lAiBobiJi iiMnHit oiOQMittte dlfWIIC" 

BstfBtailMfcpantlfatanifigant: *' ta.'* 

llte pcik te tanto «iiiidqiitm, mihi cradtei JViaii «11801 Iflwwl, llt M«fo noii dhH- 

husimIo; 

ledTaftat, £Kienunw noretj naiciqiie vocatur nilHter, ^n. viiL 589. CamfUim teneth 
bcipere CHe aliiid, qoam qood lait ante; mo- Ibid, indupedtta, Sic O. P. Vind. V. 

_^ ^.. ^ od.B.L.M.A.n. «111 endepedita^ vel 

DeriMreWadidcm: cum 4ot bnc fovritan lUa, . . ,j. ^ ^ ^^ , _, - 

HKtramlatallluc, summA tamen omniacon- *»«iip«f«e, ut 2. Tide BOi fnpemii» Od 

«ant. ▼». 83. £t rectv oonHmctionla forat 

Vor. «58. potmnt revorUi nam con- »»«'»P«'«to*f nempc m, Ter. 939. aed in 

«mditur en primitus ex nihilo Teniaae: ««rt™» g«>»» ««• ^«^11. «^ Hderim, 

UnemeHt. Vii^us, gea iL 319. lolet in hia noster. Simiiem vldero ert 

▼ariefionem in Terr. 916, 917. nam ordo 



^ . ^ ** pedBta nexu minus aut maffis inter ee:** 

Haud igitiir pottg ad nihihim, imlo, qms* ...... 

.. T .• *mt res m sua pnmordia, mox in noraa 

que vBTorti : more minime Lucretiana ,, '^ T: 

«, ^^ j • Mi speaes coautursB, sed interiturflB nun* 

Ver. 939. eadem mt: lUa nempe tis '^ ' 

Bodo memorata, Ter. 954. Tetustatis, et ^**"* 

__. .. . . .^ • _.!* uM A Ver. 942. Titctus: 11. ItfCfiM; P. V. 

laHacti tempons, exitium inevitabile tan^ , ^ . ' . 

j > j. ..* u> ^ 1 .^ ed. B. A. tractus: non probo; soccumt 

oaa md u cen t is. Hmc enam eiucesat •« . . 

tamen Horatius, quem apponam, huc 



—mm re eonficeretf Tods Iraic rei po- . . « .. 

Mi»mdieM« No«er. iiL 959. f^"» "«^ ob«««<P>«»dum. st ii. 6. 

fin. 

atlbi noo mmis corpiM jam marcct, et artut 

OVKfJ languent. — — ledme 

ba VirgiUus, iEn. It. 599. Imperio- trehU Prfuerpina, 

9mn •ubiiM ImmeriB, cimfichen itieti, pa- ^^ ^^^ n«^= " ^ "^^ tangeret Mon, 
rcntem. " omnia perirent: et mortem Talerct in» 

Adeas etiam JEn. xl 85. ct Ennii Ter- *' ^^ »*<» ^on ctemis TelTctustas, tcI 
tam nuper admotum, sob Tcr. 954. *' »^ demum qusBTis caussa." 

Ver. 94a niti: V. ed. B. n. nee. IWd. tatit cautta: l e. tuffident caua* 

Ver. 941. nexu. Sic Vind. A. n. X. "^ idonea; nam Tocabulum tatit •djtc^ 
qni habet n«rum in margine: casteri, **^ offido fungitur, omnium generum ac 
aem, tcI nexas. Placet quod in coo- numerorum: adeasea, qum congessil et 
teitn exhibuimus. Lucanus, iT. 189. diqputaTit StaTerenus ad ComeL Nep. 

Epaminond. cap. 4. Hinc emendandus 
est Terentius, And. i. 1.3. 



Ilanc adcf , ittemo complectens omnla tuxu. 

Mamlim, iL 163. ut acutissime rescripsit 

llMiLii_t „. — Rcdeo Inde Iratut, atque SBgrc ftrcni i 

^""^ Mec satU ad ob|argandum cemut. Dlceret, 

llli<M|^eiKf«iBettta!teraobrachiaiM)re. Q^fccl? 

Voi.. L £ 



Si6 



T. LUCRETII 



Quippe, ubi nulla forent aeterao corpore ; qnonmi 
Contextum vis deberet dissolvere quaeque. 
245 At nunc, inter se quia nexus principiorum 
Dissimiles constant, aeternaque materies est, 
Incolomi remanent res corpore, dum satis acris 



VulgOi eaugsm: sed Dooati oommentari- 
us noitnaii tuetur divinationein. ** Mire 
** ezpresut indulgentiam patris erga fili- 
*( um. Erat, inquit, cautsa ; aed pro 
** amaritudine objui^gationis noo erat tatis: 
** hoc est, non idonea videbatur.** Vix 
aliter legere potuerit grammaticus. Ci- 



** conropt» pnetezturam, hoc ct^ ecKpmr 
quod, antequam advcniaet pchralic^ 



ct 



<f 



Cf 



pnetezuerat «t disponierat; nunc imi- 
tata Natura Penelopen rstezit» q|iiod 

**priu8 texuerat" Cui noa i ^w l i i ialia 

auribus obsurdesdmus. 
Ver. 249. redit abest a n. qpii et iUs 



cero, de Ipgg: i. la ** Quod argumentum prie se fcrt, pro uUa. 

** satis est, nuUam dissimilitudinem esse Ver. 250. corpore. Sic A. IT. X. A« 

** in genere:** ubi oonsulendus est Davi- ratione nimirum ezquiait& magia eC poifti» 

sius, Lucretii non oblitus; ut Burmannus cA: alii corpora, quod vix probca, aiit 

etiam, ad Virg. JEn. iii 348. qui nobis colori dicas loci consentaneom, nam H»- 

otium fecerunt teriam wfs»tir§irMU noster: eorpug iptar 

Vcr. 243. ubi: P. ibi. — €BUmo: M. Materic potest ipsam MaterianL Appo- 

4etema,-~quorun£ vulgares editiones, eo- site Virgilius, et eleganter, Xjl viL 630k 

rumi vanissime et insdtiasime, contra FUimhuicjuscu Launii; quopukhrioraker 

oomia manu scripta exemplaria, et vetus- Non ftift, excepto Lanreotit ctrptn Itowi. 

tio» typis excusa. Nec minus ad rem fadt JEn. vi. 7S7. 

Ver. 244. vis quteque: i e. *' vel par- Meraagitatinolem,etmafnoiecw]^nibOBC. 

** vissima; quippe quum res non magis De regimine vero minus vulga?!^ qpiod 

*< aut minus inter se nex» forent, sed librariu ideo imposuit, nos plenA maaii 

** fragili corpore et imbecillo, vi cuilibet contulimus ad Silv. Crit iL pp. 56, 

** obnoxia: nam nihil est medium inter ]32. et v. pp. 30, 31. qiue videoa, 

** SBtema primordia et maxime disaolu- et nuper dicta ad ver. 56. hujusoe libci. 

««bilia; nequc vel levissima caussatio Credibile est alios codices «ippeditaviaat 

«* fieri potcst, quin quovis tempore, et cx nostram lectionem; sed, qui refarunt nif. 

" impetu quovb, partium sit discidium, fmgia membranarum, nimio aont pro- 

** et interitus.** pensi ad ea tacenda, qu« videntiir afaauiw 

Ver. 247. remaneni corpore, Ovid. diora, quum captum suum superent. Ali- 



mct iii. 493. 

Nec corpuj remanet, quondaxn quod amavcrat 
Echo. 



ter non cxpediveris illud Statiannm, siW. 

i. 2. 109. 

teOure CMdintem 



Excepi, fovique rinu : 
i. e. in tellure, cum rectum fiierat in fcf* 
lurem. 



Porro, loco acris, P. B. actis .* et in versu 
insequente, vice pro, P. V, cd. B. A. pr^e: 
nec non P. retcTtOt pro reperta. 

Vcr.248. InedWoneBoDOnienrivcr. Ip»«» L|Kretu noU<mm «cViigflh» 

8118 ad hanc formara comparet: pnese i, geo. 

— — — huc reddi deinde, ac reaohita referrl, 

Vit obcat, prrtexturd cujusque retextd : Omnia. 

oonstructione minus cnucleata ; quam ta- Ver. 251. pereunt: Le. oculia homi» 
men ita declarare Pius est aggressus : num, et priore forma, tantummodo; io 
■* Cum Natura retexuerit cujutque rei aliis oorporibuB statim naacitari. Hac 

9 




LIBER PRIMUS. 57 

« 

Vis obeat pro textura quoiusque rq)erta. 
Haud igitur redit ad nihilum res uUa, sed omnes 
250 Discidio redeunt in oorpore materiaj. 

Postremo, pereunt imbres, ubi eos pater Mxher 
In gremium matris Terrai' prfficipitavit: 

iMlt FlnlUtlBiii, cb plac. phiL L 84. BC OmmipmtuAUher^ttnnBncaam^Bfiitns, 

r» i0m fnm ^ITNAePOIXMOT m 

p»fan wm/ut/rmw ut^ftmtmitn, um r»y- et Avieiio, in Anti phKnoiiieiiifl: 

jMff MM MmufMt utmywn^ ytnnn 2i Erldanamque pttrem, nalbx Jrvii mimipveuAs^ 

mm fhfm§ » u9fmn' « yu^ umrm wmn i( ^^ recepenint. 

aU^mmhMs um/rm \% wwtvt tu ^vmt^fm^uM 

nMm (yMriK utiqiM et flipf ) ym#liu. Ex illo fbnte ColuiiielU bibeiit, x. 904. 

lCiiltt» iMie cu m itupore hme ultima M«xlimi.lpiedetoi,poAoJamlWmlne,fiUtox 
veddifit iulnpne; qu« iUia, qui Lucreti- Acriakmeo* veteici imitatur amores, 
imi vil • limiiM lelutaferiiit, itaneceaw InqueiinusMatriiTioteDtodeplultlmbre: 

mI SBt plifflf I ut me pudeet Tffttinff d^ «. « «^ « 

^ I ■- jjjjj nonnulli libri, defiuiL Eadem tox 

». . , , debet eidem oedere in Avieni Anteia, 

Hkmemlociu, m quo ▼eruunur, loco- ,^^^ 

^«■^ > - — . 1 » ver. 1595. 

pMtiMimni est vcnuitetum poeticarum: 

ct, m ienliWtiM ipectea, le|Hdaa in Omnlbui hit dgnk In tenam ie^aif fanber 

primii; dve twmnnia gntiaa, longe oom- Plnrimui: 

pniitiMimi; ^n% ▼ersuum condnnitatem, . •»_ . ^ ^ ... ..^ 

Lji_ m \ • • !• * «• *** Prudentiua, cathem. ul 78. 

qnmi fraatim qiumveni eliquatoa molli^ ^ 

UiS ailifioem lo^tur meloD MuaaBonim Art>or omn, tremefacta, •onm 

***^irffTT ntktlTmtTr DedduogravisifRArr^air. 

VliA, pater JBiher~-^MlrU TerrdL Ita ^ ,, ,. ^ . ^. . 

fl«imdma,dapl«xphiLL6.A/in«raf Adda. bcet A.umum, foK iv. tct. 8. 

fm»%U^mmrut ^ Owfum &rmfxu9, Unmf Protinus,lropulsuaventi8,circnmtonat Atlier» 



li h rr renM li, i fut OufmMtt n«mf, li» Et gelidus nimias depluii imber aquas: 

«» tmt «M* j fa rs w tuxwmt 0Wiff»mrmf tx*m 

««r i >• r,. Mmt. U » ><xmAu «HH ubi«ctedqrfi.*«/«crym«mPropatii. 

««. Mi «a«M. ^^ "^* Cannepeterua aawnt. £«t loco- 

N«MIWiiionini Mmmb T»uum. hinc tioni» ii»iKt»A> mil.i in mmtcmreTOcit 

admteatafam. Td puetuloi cradun ft». pefeleg»"""» •««»««> Hin". 1««" «»*ig^ 

tim neortirtun». geo. ii. 885. f "» "*•'»'" 'W^'^ "' ""*»• "^" 

leYandum, nat hist x. 54. '* Sucus e 

TtaB nter «mnlpotfns f ec u nd l s fanbribaa JEther ** plagA manat, quem qpobalaamum vo- 

CeqH«^lnfrcmiDmlaBtcdeicendlt,etomnes « cant; auaTitatis eximiae, aed tenui ffut- 

MaMBn iBt, macno coomixtus corpore, fetus. ,< a . ... , . ,» , .» 

^^ —6-« *~ , ,, ^ ploratua:" l e. lacrimuU destiUatu& 

QDid wtfQ iiU velit hic r§ omntpotetUt Libri dant, phratu. 

pamm video. Reacribeiidum haud dubi- Tenram nc alloquitur in hymnii Homo- 

tantar dicam, ct diatinguendumi rua : 

Tam Ftter, oaml/amu feomdli Imbribus, .Cthcr: Xsu^ ^un fitnmf, mktx •¥••* m€*fMfT§s, 

GdpnmlOy viiL 35. Td, ii malis, Nemesi- Accedat etiam Euripidis fragmentum, 

4B0| hovttlm: poetia et phyiicis antiquis passim lauda^ 

£2 



58 T. LUCRETII 

At nitidfls surgtmt frngeB, iwndqae virescimt 

ArboriboB; cresciait ipeaei fetuqiie gmvantur. 

255 Hinc alitur porro nostrum genus, atque feranun: 

tum, et Lucretio certiirfiiit obim»- 806L lii^itttee Ubri, li^iiido imiiiins «ii 
tum: Papiniut: 

Ef^ fUf ia/ifii Tmi, W m» ^nfm «li^ liMMhf/, et tdbt mmkomm^ aibatt» vacflnk 

E^ r i #v^ OiVM<r, «AiK»/MMr Exhk Tero Biiptib Ateii TelhiiiiqM 

0/*C(v, wwuf iw Tmm», ftftifcm jm. pendet Marii Victorft loeut, ia gta. H. 

*Or' mt h 0\tftfux9mm ut rAvrm ^ 19^ qiiem ti tdduxen^ noii dnbiMai» 

Tumm»^wmgrmm4mrftf9^ kftm^ quitt ob ringultiem ^(ut degitttini flrfU 

'09» fiftum iyrummi ^m^jiu, ymg. l«ctor gntitt st btbiturut: 

Fundut ertt JEK^ut tpttd Adientnmi, Ttim ae decoctb AI(k/ ptacoiMiint ^tbii 
xfiL 4. et tlioik citiut Tenut probe ooniti- fafeto tniovltvaftot} qnota^w^to 

tutoidtbo: QBltumldi 



Bsititlt, ct motiB «idaiii trepidivltaiiith. 
£{f» fm kym OvfmMg TigaiMu }^tnm' 

EfMr li Tmuu kmfaCmHu ymftm «vxK»* ^^' i^^^brei JBtker pracipUQtii. AiWK 



OjpiCeir y* M^ wNMvvw OnB i > «wm^ biut, lib. iiL p. 115. ** Deum eigD dt6t> 

Emrvi FffMMr* 4 >« «««wm C^mvk «« mu i i ntim yeibi uniiii mom 



m^Xm w%fit0Mmt, mmt Cm AiyMfDp*». «» ctmpot ctdtTeribut tggertre, ■a^oi- 

Sic puri«me kgitur frtgmentum tpod ^' neot yr^),»torg tarreniei ^r An fli 

Euitttbii commenttrioi in IL ». p. 967. *'*' «««««m. n«q«« tdmodum pncrilo. 
T^tM nempe »im» sitr^, vd telo; ^*'' 252. ^fnrtuii» IWrat Ifm^ 

quod turpictthim: ride Etym. M. in Ki»- "*"'» ^^ "*• ^^' 

ruu^. EvNMMVf ▼€«>, hmnore pUni: stemimuroptat«^r«iiM«rffari/adwidt«. 
per irXfi^/»iff«f «^fi^v interpretttus eat £u. 

ripides, ubi nipra: ut Homerus, Od. Z. ^»^- pracipkavft imfcnjt. Idem. fliii 

29S. '^- ^- 

mhMr,n,fmu.m^hi^^. — — eft»! d quando gttndtae «Ja* 



Trochihioot in pcrrigilio Venerit, ver. 59. Vcr. 255. naida fruges: L e. qu« ni. 

numeria fiUtot, et ex Stlmtsii ctitigttlo. tent, eo quod Uppit, tribulitqot, tt 

nibus ftlfloiet, iic condnntverim: noxiis quibusvis heibis tc sufibctntaMi, 

Cra.erlt.quoprimu.iEthercopulavltnuptla«, «int expurgtt». Mtro, gca L 153. 

£t Pater totb creavlt verno* annum nubibui. , ^ ., ^. ,. 

In tlmmi maritm Imber flutit alm« conjugli, , - ., , ^ taterque «/«iIm «Ite 

iiiirfctuimixturomneia/errmagnocoipSe. Infdix loBum, et rterile. domiitmtur .v««i. 

rwbtbiU, ni fWlor, conjecturil tentttu. " ^"* ^ ^**™ "^*^ debe«it" Seiw 

ru. sum Stttium, P^igero hic tdmotum. ^"*- Oridius, fiwL iv. 928. 

iiiv. I. 2. 1 85. jtttrU opes tuteautf inqulnet annt dtm. 

ipiumlnconnublaTerr» Poeto vetus iqmd Cic Tusc diqip. E 

Atbera, cum pluvHt tmbeseunt nubila, Mdvo. 5, 

Vulgo invenustior ille legitur, rarescnn/. ,«, et tl In kegetem mBt deterloram dtt» 

Lucrttium nostnim ut tUbi» itt td vcr. Atr^r/.tamenlpaifaiptentttiii 



LIBER PRIMUS. 



SQ 



Hinc laetas urbeis puenim florere vidmus, 
Frundiferasque novis avibus canere undique syhras: 
Hinc, fessae pecudes, pingues per pabula laeta, 



Hbcprabe inteiprateiis Virgilhun, geo. 

iL Sll. 
At nidii mltair InpalM vomerc csmpoi: 

L 9k hilari lidet fecunditato puiam ex 
cnhiiiA apfciiim jndttitur. Ausonius, 
MoadL 15a. 
—«—*.«.— praprioque niUmt Pangwi Zjfit». 
A» GcHius, xiL 1. ** Ac ssppe Tideas ar' 
" lomn leetam et niientemy in locum ali- 
" om tran^KMitam, deterioris teme suoe 
* deperisse:" ut UHtu segetes^ Virg. geo. 
Lh 

CdnuBi, numeris horumce dulcissimo- 
nni Tcnuum condnere suos voluit ad 
cnmcm claustilam ille idem summus ar- 
tiCB modulationum poedcarum, qui Lu^ 
octnralumen semperhabebat replicatum, 
el iDdefesB ocuH scrutationibus periustra- 
bst, ad ed. z. 53. quamris coinmune nihil 
viBqm looo cum sentcntia vidasim inter- 



Hlo VbglUum me tempore duldt «lebst 
Pirthenope ■tiidfis, Jtorentem ^obiUi «I». 

Cicero pro ArchiA poeta, sect viL <« H«e 
** ttudia adolesoentiam alunt .**' et ent 
tunc temporis adolescent Marok Pscun- 
us, apud Noniimi, iz. 6. 

Poftqoam ett emeniut frugum^ et floris Liberi. 
Sic legendum: Tulgo, honortUui, 

IbUL puerHmJhrere, Mantuanus, JEn. 
▼ii. 643. 



quibiisltala jam tom 



>tciierisqoe roeot inckiere amores 
Aiboribai : creacent ipsas { omcetii, amores. 

Vmfm adeo, qnasi poeseos ejus blanditiis 

imiilns, ct plane i<rr««/uMr, ultra qiatia 

cnmcoli Lucretiani non iUe quivit eva- 

Vcr. 254. Jetugue gramntur. Idem, 
9AiL4Sa. 

■ I fetu nemos omnc gravejcit, 

Vo: S55. ITriic.- V. ed. B. n. S. Hic: 
ct V. cd. aliteTt pro aiitur, 

Vcr. S56. puerCm. ^ V. ed. B. n. et 

^■iaiBe: cartari, pueris. Regimen sdli- 

ttt oqpBtins displicuit librariis, nihil 

|Mr vttlgBRa doctis sapere. Flcrere 

^^ tAmndmres cui noUoni convenien- 

li*fanis est gignendi casus. Ezemphim 

■iflkit Manilius, ai modo ainceritati suas 

iWitaBtur, iv. 687. 

''ttina terra riris t £« fecundinima docds 
<Hr aae k^ieniks^ Jtorentei «rit Athcme. 

B>» «actior tott ad iinem geo. iv. 
Viigaias: 



JfUruerit terru afana viris : 

Statius, Theb. ▼. 54. 

fiorebat dires aluautit 
Terrui 

et Aodus in Menalippo: 

^— Qnisnam/«r«m Uberitm invidit meAm i 

Graecas el^^tias aemuUtL Lurianus, 

Scyth. 9. iu restituendus: — t^eet w>m sw- 

TMf MltfMir, 

A>#i«rsif etyeJeit «"«rff, s/f eAAAOI irsXif* 

Malis vero, sit rejhrere absoluto podtum, 
ut in Virg. geo. u. 6. Jioret ager; et pen- 
deat genitivus puerAm a voce latuty ut 
Uetus animi, VeL Faterc. ii. 98. ubi plura 
dant interpretes ezempU, et Sii. ItaL zviL 
308. latissimus ira: nos autem priorem 
viam potius ingredimur lucentiorein. 
Denique, codez e nostris A. pro mrUs^ 
habet herbas, et in margine variatioaem 
ru pratis, loco puerisi unde non iHepidus 
versiculus ezsistit: 

Hinc iKtas kerbat pratit florere vidcmus. 
Horatius huic ledioni est, et scopo lod, 
inqpendio appositus, od. iii. 18, 9. 
Ludit herbato pecus omne eampo. 
Reoeptis tamen acquiesoendum arixtn^ 
mur. 

Ver. 257. Frundiferas tylvae, Ennius 

apud Macrobium, ri. 2. 

onmesonabat 
ArtNistum frcmittt tjlvai Jruttdata. 

Ibid. omNts omcrv tffkat. Rf^geras 



L 



£3 



60 T. LUCRETII 

Corpora deponunt; et candens lacteus hmiior 
260 Uberibus manat distentis: hinc nova proks 
Artubus infirmis teneras lasciva per herbas 



opportune oommmt illad VirgfltBnimi, tcrpretatioiii totus aocoKffm. Mm^ 

geo. iL 3S8. JEtL tiL 108. 

Avte tnm reiMMSf mvibtu wguttm canorii. Ouform lab ramif itpmtmt aiborii ahs. 

BmiL novU ambut: Tel implumibiu ct £t ippositiMime CatuUus» xxxiL 8» 

modo natiB, ut intelligatur tox de gwri- (^mcm mater prope Ddkdn 

entibiis tantummodo pipilantifauaque; cui D^i«* oH^Mn. 

conveniret inteipretationi Virgilius, -fin. I*»A coMdau iacteut Aacmor. Vidilv 

xii 475. refbrmidayisae Vlrgilii nugcstaa ^iliMli 

pemiiialuatrialuttnthiraiido, «mplicitatem, ex antiquitate purianBil 



XV. 79. 

nec vobit lactms humor 



Pabulaparval^eiu,iifi2Miue/«9tMcite/etcai: petiti, res per suas p r oprie la tes ingeoitai 

Td, minus stricte, generis nori fetu, ad dwtinguen! potissimum adamante. Sie 

letatem cantionis articulat» jam progres- Homerus, IL A. 434. 

aa m^i t X y/MMU FAAA AETKON: 

Ver. S58. fessa. Hsbc est, quantum et, ne plures excitem, Theocritus, L 58. 

oonstat, omnium librorum manu exara- — wp«irT» ;ay«» AETKOIO FAA AKTOX, 

torumlectio; et oommodam satis admittit Levi^^ ^ ^^^^^ vestigiis Tibulhis do- 

interpretationem. FeMsa scilicet, onere clinavit, iiL 5. 34 

gotaDdi fttO. jam grtriori^ u4>ole m.. ^, ^ J^ ^^ mto, „«,: 

tumc».!», et «taUm emtend.. Mfitm „, he«le port Muonem, gea a. 177. 

Bcriptura, quae unde yenent nescio, nec . , ^ " „ 

J . ^ ^ mvem inplebttnt mulctrmSm vaay. 

qua mtatur auctontate, Bentleio placmt ^,,, , ^ . o> ^«ji- 

*.., . ^ ..... jt ' ^' ' ■*"'^' ioctcus humor, Sic Ovidiiia, 
Mihi autem ven simiUor divmatio in 

mentem inddit, qus» fortasse lectoribus 

■"'"*"*• Erlpitur; nec mella, thyml redolentia il 

Hinc/iM-rpecudapingue«perpabulaI«U Ver. 260. UberOnu disteuiu. 

Corpora deponunt. »«■ ^ » • ^, 

'^ Mantuanus, ecL iv. 21. 

Viigilius, JEn, i. 21 4. et alibi : ,p^ ^,, ^^^ ^^^ ^,^^ ^^.p^ 

— ^— ^— — ^— /iuique ^ herhmm, Ubera. 

Inplenturveteri.BacchL Ver. 261. infirmis: X. fn/enw; pniw 

Atque in hanc herde scripturam summo sus inutiliter, et inauditi fortaase pennn- 

opere mea sententia propendet, et in con- tatlonc. 

textum admissam lubentissimus viderem. Ibid. artubus infirmis, Dilatavit cogi- 

Distinctiones autem eas dedi, quas postu- Utionem Maro, gea iiL 187. 

lat vcnustas, et recept» lectionis ratio, Atque haec jam primo, depuln» ab ubere matrih 

ut ordo sit: " Pecudes, pingucs jter pa- Audeat. Inquc viccm det molUbus ora capMi, 

« buU;" i. e. ope pabulorum : aUter om- '"-^«'^«^» ^«1"« ''^^. «*«» »"«*» «^ 

nia fuerint inelcgantissime coacervaU. Et ^** ^*^^ «* interpungendus, ut flkpida 

ea potestas pnepositionis dictie pervaga- <^o°«»^c^on« ambiguiUs eritetur. G^ 

tissima invenitur. mcllum locum Lucretii, iiL 7. libet eliam 

Carterum, pro leeta, n. scribit, kgteB: *^^^^' 

male. Virgilius, geo. iiL 385. — aut quld nam /rrmtt/i/ facere «rf«*«/ hoMH 

" ° Consmiile hi cursu poadnt, ac fbrtis equi vis) 

fuge/tfMfitf/^rta. Ex his enun duobus lods distidion ef- 

Ver. 259. Corpora deponunt: sdlicet finxit epigraromatis scriptor in AnlhoL 

cum parturiunt Bintlkiijs. Hujc in- Lat Burmanni, lib. v. ep. 14. 



LIBER PRIMUS. 61 

Ludity lacte mero moiteis perculsa novellasr 

Haud igitor penitus pereunt quaequomque videntur; 
Quando alid ex alio reficit Natura, nec ullam 



AAadoiit M«di tremuUi cooatibiis agni, puro, ex ingenuis natune fontibus per 

Lacteola«iDe animas lacteut bomor «Ilt. meMcas scaturiginea exuberantibua. Ele- 

Tidfli i^ngnlae pene Lucretii vooes huic ganter Sidonius ApoUinaris, epist iiL 10. 

piplo intertextas. Sic autem scribendum — ** ad meracutimum scienti» fonUm 

a^ minim^ cuxn violentii, si sis scripturae •* laudabili aviditate profidsdtur." £t 

Imieffis memor; bUmdi, pro pavidi: nam ipsam mentem Lucretii varietate haud 

^piod vnlgstur eum matribut, vice conati' injucunda Nemesianus eztulit, cyneg. 

lat, Salmasii ert misera oomiptela, libris 327. 

foiuentfiMis, nec volentibus lingua gratiis. Mox lactu UpOdos tendm super tdditfimn* : 

Canis, ii. 390. i. e. puros et integros suco& 

Et ntiatl Mgmi ludtmi, bUadtque coruscant. Ibid. menteis noveOas: L e. tenerms, ut- 

Ibid.lajc»sa.* Le petulans, etimpor- pote recenter natas. Sdle Lamhinus 

iBDa in ezaultaodo, ut Donatus ad huic admovit looo poetam ipsum, ad iiL 

Tcrait Heaut v. L 72. voluptuosa, ludi. 766. 

bluidiL Sdlicct in tenero UMerasare corpoce memUm, 

Ycr. 263. percuUa: i e. quod ita per Pulchre G. Nasiaazenus, vit p. la 

snua membrm diditum irrigetur. ut ea ^^^, «4^... «« XA0AZ0TXA2 m- 
paottlat, pemitiat, vel pertentet: vide 

Ms iuperiua, adver. 13. Sicoptime scrip- ^® »**»^ propoataj phrasi cogitaripoterrt 

tam eilubeBt omnes, prsHer Vind. qui, iUustrandae convenientius. Huc ftdt a 

■t editi quidam^ imbedUiter, nec vcnuste, ^' ^' 

jMrcKMo.; gustui tamen Craecfaiano sapi- ^*'^* "'' »»^^^ ^v^* ATAAO^PONA, wmm 

diiune. Audacter fecerunt editores, qui munK. 

dt ^ffiff y B m U m ^mihrftni» nKvi^m ivgrintiiH Confer Theoc. xiii. 48. — Caeterum, ver- 

Viigim JEn. L 513. sic certo certius scri- »««ni series, quibuscum nobis res est, 

y^^. animo Frudentii obversabantur ad c»- 

^ .... .1. . *i.^ Ihem. zii. 112. 
Obitnpoit dmol ipte, aimnl percuisiu Achatei 

Itffifidqne,atff»que: Transfigit ergo camifex, 

ot aiem ibidL ver. 502. Mucrone districto furens, 

Utoo«tadt«n^«./aii/Wi.pectns. ^^I^^I^Z^. 

NoBler, V. 1222. 'Locum minuOs aitubus 

_— — percuUi membra liaisfr. Vlx Interemptor in venit, 

Loocnm erat persequi locos innumeros, Qno.plagadescendat^si«w/ 

Mioguiii f» po^ , JuguloquenuUOTpugloest. 
Qnde-exduierunt editores indignis moois 

bDc vocabnhim; sed quse diximus jam Poteusplaga: L e. plenus ictus vdiemeas- 

loiic^ ec in priore versu modo memorato, que, qualem intulisse velit furibundua. 

boem dabunt atque adjumentum lectori- Sic legendumr vulgo mendoae, jMUensf 

\m hac volentibus ad examen accuratius quae lectio litem, neque iiguriA, critida 

iVToean; Imprimis audienda est librorum incendit 

pnborum vox; et suus gustus, et color Vcr.263. Haud: n. ^m/, errare maxi- 

niQs orationia, nnicuique scriptori conce- me usitato; V. ed. Hanc. per e u ntpeni. 

dadns: prster quae nihil temere novari tus, tralatb invioem dictionibus, X. et pro 

pmtitait vulgari quaeumque, nobu exhibet gaueco»- 

Vcr. 268. lacte ntero: i e. ■impliatiT que n. haud dubie idiquiaa, tantunriuM 



L 



6S T. LUCRETII 

265 Rem gigni padtur, nisi morte adjuta alieni. 

Nmic age us, quoniam docui nihil posae creari 
De nihilo, neque item genita ad nihilum revocari; 
Ne qua forte tamen coeptes diffidere dictis. 



oblitentM litu ▼eCoitatis eC ftupore libm- procul dubio idem voiebet, G. B. I* M. 

rionniu genuiiMB eiitiquitatis, quam Lu- S. n. ciBteri, aliud; qoam ad normam 

cretio nostro restitutam nuDC eaie denique sanea Kiibatur» nihil intare«e dicam; 

l^tii ledoribuB, et emunctarum, qualium quum cderitas Tods e flfer endie inttn%il 

deaideramus, narium, impenie gratula» dcbeat pro temperamento aoce wi aa e nimie- 

mur. Nimium, nimium ddlemus, inad- tati syUabarum: ridenosadYer. 156. Es 

tiam ■cribarum cum mfxM^$ hujuaoe- hac autem vooe r« u aolebant Telerea ei- 

modi iniemedna odia exercuisase! £ztim dudere: ride Sodp. Charis. p. 115. Dk>» 

controversiam jacet, poetas magniflcos, med. p. 3S3. Prisdan. p. 949. ad qoos 

quovenerabiUorispedeeniteBoerent^scrip- et alii dudum provocareve: adeaa etiam 

tis auis drcumdedisse trabeam quasi phra- interpretes ad Sallust bdL CatiL in ine. 

oeoB antiquioris, et locutiones afflectasK, Sic autem rescripserim periodum, qoHi 

quibus usurpandis fortasse jam diutius laudant historid istius uno ote 

desueterant homines «tatis sua. In per- ticorum grez : ** Alit alibi ttaiu: et < 

multb vodbua Utera o locum obtinebat ** tamen adrorsis TohMfibus conddenmt*' 

apud vetarea, quem v^ u posteriorcs de- In libris scribitur, Mianiei. Mid vciDpfaM 

derint Sic ^wu^folme», om in secund» semel restituit Terentio BentldusL £l 

dedinationis quarto casu,ybrlom pro ykr- sane, quantum egomet judido c o ns eq ul 

Ivfii, ^aoni, conjof, VeL Long. p. S216. Taluerim, in omnilius iis lods, numm 

cum nniltis aliis, qu» si velim reoensafe, rix numerabilibus, ubi quiSfquid^ etfiMd, 

luserim laborem. Queiquomque vero et brevia leguntur, u Utera negligebatur; ut, 

guoiiensquomque leguntur in legibus an- exempU gratia, in hoc versu: 

tiquis Romanorum, quas, si libeat, possis givc qtM Antflochum narrabat ab Hectore vlctw 

eonsulera Shnplexy-ompasaimrestitue. oUm fortasse scribdmtur, yu. Inde est, 

runt unanimo pene conaensu cntici : nihil j i- .• ^» *_ v-T^ 

. ._ , '^ , . . quod ahquoUes oiii non padatur disif^ 

igiturregenpotestcausssB, obquamsimi- • • i- JL* • -: ri^ i^is 

,7 - ^. .. ^ . nem, msi vocahs postenoris; facta vocabqn, 

hsforma m compositu nostro sit poiftaB . ' • -u lu^ j- • • 

^ j\ '^ ut postenonbus saepe factum, dueresi, m 

rT^ !L- • . u «. 1 . fallo'- VirgiUus, ecL riu. 108. 

Cum doctnn» autem hujusce loci con- ** 

sentaneus est Empedodes, apud Plutarch- Credimu* l an, qur axnant, Ipd siU •onmia fla- 

pUc. phiL L fin. ^ 

.,, » ^^*« . Q*" versus LucretU morem sequitur. Ne» 

- . ^ . que ahter exphco Statu consuetudinem, 

Bfnrm^ «M th vXiyMrir 3>«mm«i« rt\aum. ^ .. .... „ / 

AJUL* ^ ^ n. I,.ax^ « ^^. ^ «^'«^™» '» <^^'«°« '«•>•"' "* ^^' ^ 

S«v»' fv«v it fiftrm ffiutiwm •»l|{Mr«#». ^ ^^' 

-- , , - . Sperne coU rm»t9r« lyri : 
Vulgo mendose, «#1?.* sm autem, quod 

dedlmus, solonim sit Ucentia comiconim, •' ^ ^ '"*'^'» •"^ "• •^ prionun «i. 

reponendumjusserim: emplorum normam, neglecta Quime- 

liora habeat dicenda, eum non modo pa> 

1 -. MH AEN ^ i#t>» i^m^. ^^^ audiam, sed habentissime auscul- 

£t huic rationi veiba Plutarchi pr»euntia tem quoque. 

magis lavent; qui adeundus est Ibid. alid ex alio reficit. De hoc loGt 

Ver. S64b aUd; aic, vd o», qu» voz oogitabat ViigiUus ad gea uL 65. 



LIBEE PRIMUS. 63 

Qaod nequeiint oculu rerum primordia cemi; 
S70 Addpe pmteretkf quae oorpora tute neoesse est 
Confitesre efse in rebus» nec pofise TiderL 
Prindpioi Yaiti vis verberat indta pontum. 



Uiftt^mtMmOdt^imnndeii^ei^inlkm.'' ** bestkruniy nc plut nq^otti ftiit cum i^ 

iHptfflrinri^. «« miruti CMtfaaguK, qnwn inftyA." 

V«. M5. niti.' V. «d. B. A. T. nee. F€ao,eeqti€8diffi^f9o\mmtAmmamio. 

ijrtr, ad *« nctiMiiiie*' indainat pfD lii^yklaj, quali gaudent in primis Novi 

BnMni lialMnt nmiri, li ezdpiM A. 2. F«icrii flcriptorctL lUtioncm locutiooia 

i/ V. «d. ctf ««a; G. mfnfta; ««"i^ «t probe dedcrayi^ Cortiui, ad 

i;qMipooloriomTarictatcsinaiii- Salluit CatiL 7. 1. qui Tolcntibui plum 

» amt i l tpff t TntitmiTf IfintgniT. coniulcndui cit Vodi autcm ceepio^ aliii 

fMiMicslnbiiimua. icriptoribui probiiiimii ficqucntatv, «i- 

teaiMM Lncfotii lie doquitur Ariito- «mplum Virgiliui non reliquit 

ldiSBkLdegai.ctoomiptqucmdtat Vcr. S69. cemi: L c diitingui: nam 

haMtmi*Urwk$0ifmjuXXaytHfit' mmt cernere proprie Talct teftarare^ ct quad 

iffAyMfir. «JUlc ^»^ judidum fiMxre, ut do larinA, pcr foc». 

y«r.8M, J67. Ad PU cditionem hi tt™ «^ri dcmiisA fkctis agitationibui; 

lMiipraocBtHitur;nontamquodbac <^ju* sensiii exempla apud Oridium, 

COMlWb lod Dobii ez omni parte latii Plinium, et auctorn rerum ruiticarum 

kkl; foam quod arbitrio conjccturarum «▼emri posnmt Inde tranifertur ad 

nl i^iBC^ si poasit alitcr fieri, indultum ocukxrum facultatem, et cogitationei ani. 

nlHHt SU habcnt Vind. V. cd. B. A. ™- ^"^ autem dedi, ne quis in phrasi 

IL 1. a fvlgo, fw. Prt pumiam^ V. LucretianA ocvlU cemi redundantiam icfw 

d. A. ct MmnUi oodicM Pii, juandoi monis eat rituperrtum. 

Oltiinidi. Ph)«ail,ct^cfiite,omnes, Ver. 27a Jdcipe: n.cape. An Toluit 

•■lll V. cd. non, ct genitat: nihilum ^**^ *^P^^ Non probem. VirgiUui, Mn. 

^ pm «Oir, fola editio Pii. Clare ^- ^^^ 

^qMmodoTmiiccrtiisumicxr»- Xid/r, f-* pefsgend. prfai. 

^MJniiiCMiiimmii £n! tSn: ^^- ^^ pontum: M. G. coorius; 

Vind. V. ed. B. O. Cl.portus; IL S. /K>r- 

]>Myii,y«M»wdoQiiiMiipQMt<j<ari ^^ Nihil egomct Taleo extunderc cum 

™Mli|aii|iiekcBiXicsm#idiiJn/revocaTW^ .4 i _^. n < ^ 

rccepta lcctione ullo modo comparandnm. 

OMnai Bire c iim in yy genitat locuple- Ibid. venti mt verberat, Itn AiduM 

MaoMt argumento r« rv« desidcrari: in epigrammatc de Many&: 

i^ ob fanritatem scriptune, quom et fuo- Am^!!. ^^ncMf 'IMA220MEN02 »i^ ATPAI2, 

iriM pinim pcrmiarmtur, ut non dicam taji^, mt ^ t ^u t •» Xmnmt nrvH. 

tti Vind. darc ciim, quamrii horiaontaU Maro nmilitcr, JEn. ir. 249. 

teicdami ttrictur, f MOHMm podto ad venf pmismimr, et imbTi: 

■^Mm. 8cd pnNtitcrit in rc non undc idem, ob Ycnti particuks tocc ezd- 

MniBonMnti tuticfem riam iniviiBe. ti^ai, et omnibus, quc oocummt, impin- 

V«. 268. i«? fnJ.- L c quA wtf-qui gentes. ad ^n. t. 150. 

■ mmi uuA ratMme— quo modo: ut _ ^ u^u.^.,.^ 

_. , ^ , . . »- Conionat omne nemm, vvcmque Inchan rolii- 

"«tontrafMtiMmiGnpnt Florui,!!. 15. tant 

VL la im^no molfanmc nilifl cxpcdhmt Llton: pmtsmti cones cUnnore renltant. 

^litlti cmditl: «< Scd, fuA maximc Ncqoe alhmdc pctenda cart Hotatii faitcr- 

"■ortifcniM naymm olcatincriaitfaim pfctatio, od. iiL 12. 3. 



i 

i 



64 T. LUCRETII 

Ingenteisque ruit naveis, et nubila difl^; 
Interdum, rapido percurrens turbine, campos 
275 Arboribus magnis stemit, monteisque supremoa 
Sylvifragis vexat flabris: ita pcrfurit acri 

^atruatverbermnngam. Q>»Us HTpetboreii Aqnllo qaom dcBlOii* «b 

Sed deg»otU8 poetanim hinc derivids in- '~S?**' «cythteqM hlemb, ^M^^ 



NuinU, 
finiti foret operii •tudioaius immoreri: in 

tfansttu tamen ▼enus ■cituk» Victorini de Ver. 974. rapido turbime: vX VngiliBiy 

fratribus Maodiabaeis, Ter. 500. emend»- ^n. xiL 855. ctleri turbime, 

bimus : Ver. 375. ttemit : codd. quidaiii HciBBi 

Qni legb Imperium cocli, temeciue. marl«iue ; Piique, unit ; volucve ncmpe tewii^ ^flam 

Sldeni qui coBlb, qul «Lu anhmmtia terrfe, lectionem codex Vindob. ««^Sbft^ oooa- 

^uoribw piKet, wmtum, qui verberet^mttru^ ^^i minus efficacem : ftnw ^Tp ^rfft tttBMI 

Vulgo dicumfertur, verberat auras. Noe cauasam mibi depreheadiMe Yidaor. Scs^ 

bene conjedase fidem fadct ipse Lucietius, ^i sdlicet Lucretius : 

^ ^^** Art)oribus magnb ifirtfTif : 

__ ^^ch«t««iue volantdi nam tempore pr«terito vhn ■ahllMiMffli 

#Vr6rrt6iwv«ii/Avemnt,pl«nguntqueper««rti: * , "^ , . ... 

t anden.. Ter. 566. '^"f U.mulmo««m«n »ipta. d^ 

ffantissimi solent depinffcre: vida me ni 
^i,f«lb«»da..utt«t.fr. g.,^ ^^ .^ ^ ^^ „ Hfac VlmiB», 

Ver. 873. difftrt: V. ed. au/ert, n. ^ . ^g^ penmvMU: 
difert, 

Ibid. rutV.' i. e. subruit, evertit Vir- quo m«xnma'motn 

gUius, iEn. l 85. '^^* ^^ • ^'^^" '««• 

Incubuere mari, totumque a sedibui Imb ^on alia est UuUoris ofmtioiiis formula. 

Uni Eurutque Notu«que ruuni^. quoe in reprehensionem atque impottiliii* 

Forte, tortum; ct idem MarkUndo pla- ^^"^ semihominum scribarum ftcOiua 

cuit, ad p. 52. epist crit. qui omnino ineurreret: unde veri Taldc aunOcm hsnc 

adeundus est Idem Mantuanus, gca i. «>^iecturam puto. Certe hinc corrign. 

IQ. dum est Germanid fiagmentiim in Aa» 

. ■..._< thoL Lat Burm. y. 51. 

—— — enmuusque rutt male pmgms arenK. 

U Evertit, dissipat:** Servius. Jupiter ett Ulo iKtm meige, ricubi toHi 

Ibid. nubila differt : i. e. dissipat— dis- ^^^^' flamma. proprio bene luddua occ : 

««:♦ V»..:... ;« a « j-^ ja - j xt • Nec pecus in felu fallit : nova tnrba rcpeate 

jicit Lnnius m Andromedd apud Nom- ^^^jj; ^^^ ^,„ ^^^ ^^ "*~- 

um, vuce visceratim : 

Vulgo, magist hic ubi^ et mugiet. Burmni- 

guine. tempom congruerent: infelidter. Coii»> 

tus noster scriptori venustolongeconTcoi* 

Sic fortasse m trochtf cos hi versus dige- ^ntior. Sed exemplum puldiriua noii 

rendi sunt: m^m tamen larfan/, metro ^^^^^ neque observatiom^us noatria iU 

consulens; ut idem Ennius apud eundem lurtrandis aptius, quam unum Adullia 

grammaucum, voce «nrt; Tatii, i 3. ed. Boden. T. ^.> 7«^ •|«<f*a» 

JB, «nit. franguntur hast«. terra sudat sanguine. ^^, ^ •T^J.«,r« uiirXcm nit .^Xm 

Quod neque Nicolaiim Fabrum ktuit, sic «^ r^mir». um, KATEBAHTIXE. Dig- 

If^ndum est Vulgo, «< Et sonit" Maro» nus est etiam, qui et hic legatur, prinoipa 

«»•">• 197. poStanim, a P. 58. 



LIBER PRIMUS. 65 

Cum fremita, sfevitque minaci munnure, pontus. 
Sunt igitur vaiti nimirum corpora caeca, 
Quae marei quBs terras, quae denique nubila coeli, 
280 Vemmt» ac subito vexantia turbine raptant. 



EUw y iCmwv mM/mt n» XmKmm MXXfi, Autem lectkmi quis cordatior poteik a^ 

B«^ «^ ESE2TPCYE, flMM ESETANTZ2* M« quiescere? Nonoulli conjiciuiit c&rttu^ 

ym^ pro cocrtut: quod friget IVeigerus nui- 

Hioe pRibo, ut nuigis efficacem, et ipsi luit Cbrtu, Tel Caunu: et eadem tox 

ici cooantaneam, lectionem oodids ded- nobis etiam in mentem venerat; aed parum 

mi aecoli in Musceo Britannioo, nobis placet, et multo minus amid cujusdam 

coQsti ad Vii]|pHi ed. l 13. md dirinatio onUuj, tam ob rqietitionem, 

lloipetrfaBfinii,cCdiilcla/i9«i}ii«/arva. quam quod a recept» scriptune literis 

Ibid. magnisf IL magnosf et, proxu- nimium decedat, nec credibile sit hanc 

premta^ X. SKpmot, parum absurde; sed dictionem comiptum scribas ituros esae. 

▼ulgirtam scripturam abunde tuetur imi- Quid autem faciendum est? Fortasse r« 

tatio Viigiliana, geo. iv. 4«X pontut^ l e. potus^ orium est ex /w/m*, 

Atdien»«qa.]bDry»lumclanu)rei»^rm<» genuin» lectionis marginali glossa, quum 



lofileruat flMnft/. 



dederit Lucretius: 



Kflome summA montium cacumma, ven- " ; Ita perfurit acri 

. *^ . « ^. . .^ Cuinfremitu,i«vitqueiniiuiciinunnureO(rsi- 

•ontm Yerbenbua potissunum exposita. ^^ ^" 

Ver. 276. vexat. GdMus, noctt Att iL ^oster supra, ver. 69. 

e. " Fexam gr^ve verbum est:-nam n^minitanH 

^ cpd fertur, et raptatur, atque huc atque Murmure conpressit calum. 

•* iUuc distrahitur, is vexari proprie did- Virgilius, JEn. iv. 160. 

•• .tur." Adi locum, si plura, venustatem interea, magno miKcri murmure calum 

atfne efficaciam hujusce vocabuli illus- indpit. 

tmtia, desideres. Hinc impetum vastio. Sed in re incertissimi siiffidat bactenua 



iiBacentis tauri non aliunde fortius daborasse. 

Juvenalis potuit, sat ziL 11. Ver. 278. igitur: 1. et enim; sed igi- 

qul 'vexMt nsKentl robort comu. *^^ "* margine. 

niid. vexat flabrU: ut Oridius itidem Ver. 279. nubila. Apage sis hanc im- 

de sen/u, met zl 435. bedllam dictioncm, quae Ubrarii aures 

cceUciaoque nuWla 'vtxasa : circumsonabat, et exquisitiorem lectionem 

ct Seneca, Heic fur. 109a obruebat: nam misere caderet oratio, si 

— — — ineenti P**' maria et terrai in cumulum violenticB 

Fexata Ntto, aervat longo* posuisset noster ** nubila coeli,** quas vel 

Unda tumnltus. levlssimis auris per aera saltem verruntur. 

Ibid. perfkrit pontut. Valerius Flao- Rescribas ocius, me sponsore: 

^^ ' QujB mare, quae terras, quae denlque eulmma cocll, 

Noctetctque «Hes vatda mare fluctlbas Inter Verrunt— : 
ftrfuni. 

Vcr. 277. mihaei murmvre. Horatius, 

cmL& 1.17. 

- . . — se pariter cum sole in culmma ceM 

%un mmc minaa murmmre comuum -_^ „^ '^ 

BLl -iitiuLUii.ir.uL Ertulit: 
Fefauiogis anres. 

Ibid. fNNUiM. Sic omnaa, quotquot re. et Manilius, l 1 15. 

pflrittittiir, mum scripti codioeai Huic «tdlanti» eu imiaa ca&. 



i. e. Olympum ipsum. Cicero in Ar»- 
teis: 



66 T. LUCRETII 

Nec ratione fluunt aha, stngcmque propagant» 
Ac quom moUis aquBe fertur natura repente 
Flumine abundanti; qiiem lorgis imbribua anget 



Addas Sutiuin, Theb. iv. 6B0. Ver. 281. JluunL Amicus mcui J. 

Tanpiiienit,medUcunvsoleni in ckMm wumdi Jones, Tigore dictionii, ut putnili pnm 



ToUt anheU die»- : contentuf, tentabat/Mniitf, ¥d rmmU: qm 

cum Boetio, lib. ir. met. 6. voces sane Mepius permiscmtnr; ct 



AdKpktmmmlculMihuicmU: nihil fkvere locus Viigilii ▼idM 

Juvencoque, evang. bist iiL Teiwis non JExl zii. 453. quem mox aUituil 

illepidos fundente: sub ver. 288. 

Sed enim inWtis libris nibil d e mu f adnm 

6icvobiifadetgcnltor,qaiaf/Miii«rdB/l ju,„^. „^ «r— --♦Sw, *.«««*• UmA^ 

Poiridet,imniite«aBvodpectorcfr«trum dixerun; cum pnnertun raccpCa lcctM 

Peccata orantum dure punire voletifB. moCui C€tco primoraiorum nt oonvtniaia 

tior, et similitudini, quc subiequitur, pul- 

Videas etiam Calpum. ecl. viH. 87. Sed cberrime pridudaL 

divinationi meae astruenda» sola satis eat yer. 282. jtc ita^nd. afiiooUMa m, 

imitatio Maronis, ad ^n. L 67. ^^ ^^ Verum fuerit fbrtame^ Qmm 

WtMd^iUmMria.Kterras.c^umqaepnifundum, ^^. ^ concUTSUS sfanilium dictkinim 

Quippc fcrant mpidi «ecum, verrautqae per f.. .. ,. .. 

Pono, non temere dixeris Avienum in ^^ '"^" "^' Exempb. qn»L-ii- 

Arateis, de Aquil& loquentem. bos Lu- ^»"" «uscitarit ex Viig. MiLix.8l7. it 

cretU versus intuitum esse, adeo reapon- 'P** Lucretio, ii 376. aUo HMCtaiit» it 

dent locutiones: ^««" «*^ °°*»* ^^ a^jufmit. Ap- 

positus aderit TibuHus, L 4. 18. 

Spumotum bte auirr cubruit ; omnia culi, 

Omnia terrarum, mox/aAra procada verrunt. ^^^^ diea awtfl «xa percdlt uqud t 

,r oo/> . -1 1 quem prcssis vestigiis Ovidiua i 

Ver. 280. omiinf.* quidamvoluercver- ^ "^ . ^*^ 

. . , cj . est, art am. i. 475. 

<un/, sed nescio quorum ndejussorum ' 

auctoriUtibus suffulti, pr«ter unum, V. Q^^ m^if^se^nxoduxumi qvidmMun 

, ... j. «> ~ Dura tamen iR0<ti taxa cavantur «nul. . 
ed. noc male; sic enim conditor ^nei- 

dos, iL 652. MoUit utique, ut aer et venti. Maiim 



nc -vertere uxum VictOT, gen. ilL lO 



CUHcta pater, fatoquc urguenti incumbere vdlct : Seu volucnun ex ipede, moUu quai a wUn e t a2K 

quem Lucanus imitatus est, ad Pbars. vii. Ver. 283. Flumine abundanii. Vfa«> 

58. NobismctipsLs sane parum arridet gilius, geo. L 115. 

illud epitbeton subilo, Quod propositurus Pneaertim incertii sl mendbua mmmh uHmdtat 

sum, bilum discrepat in lineamentis lite- ^^^- 

rarum: Accius in Epigono, apud Noniiim: 

«— — acrv^ovexantiaturbineraptant. Apud ofrMiiaii/m ant&quam aomen, et npUsf 

Ita Virgilius, JEn. iL 416. "o***« '«"«^»*- 

Adverti rupto ccu quondam turbine tetiH Valerius Maximus, iL 2. 3. « 

Confligunt. « felicitatis Arpinum unicum; aitei 

£t necesse est ille sit omnium lector *' rum gloriosissimum oootcmptoieiB. ■?• 

maxime incuriosus, vel in Lucretii car- ** abundantistimumfontem^ intueri 

minibus bospes, qui docendus est, poetam Ibid. ^iiem. Ite G. V. ed. B. A. X. • 

nostrum has vidnitates vocabulorum rupto nino verissime, ut reapectua tJKitua i 

— ra/tfan/— «tudiosius venarL Nihil ta- tur ad generaliorem dictieiMm 

men in Lucretio temere mutari dcbet in fiumine deHtesoentemj «tque ifai 



■*.- 



LIBER PRIMUS. 67 

MoQtibiis €SL akis magnus decursus aquai^ 

2SS Fragmina oonjldens sylyarum» arbustaque tota: 

Nec Talidei possunt pontes venientis aquai* 



pnhoisun: pergas «d ea, qpm mox di- poetae periculum sui ingenii fecenmt: U. 

ccndA 10111^ in Ter. 353. Quid mirum, £. 87. 

hi» aqaMdaKh ekfuite formulis liln»- e»M rm{ mfMnim, «»r«^ irXndim immv, 

liot ^recOldes esse l u d lfi ct tO S? Xaifuiffm,itr*m»mftmtM9im^ytfufmt: 

Ibid. iargis inUnibui. Maro, gea L S3. ^ y,ox imSmvi commoda est illustntio 

<^d«BetBdtl«xi»ic()BlodcmittttiiiiN»mi. ngstri commentarii ad ver. 271. do leo- 

Ycr. S84. MimHhut ear ai^i«. Idem tione feroM^.* et scholiastes ibidem lucem 

Gni disGipukis» JEn. vr. 164. injiciet scripturae aiema, nobis ex codice 

rount ir monHbuj amna, depromptaesuperius, adyer. 231. n«ra^ 

Hiid. deemnut aquat Ovidius, met ;g^M«^ Xiy«mi. •/ ^^ AENAON r« £^40^ 

^* *®S. t^tfTif^ %m }f }^tiftun0t wXnfHfAtft vir§ r«9 

; v«nenim»r.i««^n«ii ^^^ .^c^^ Hinc elucesdt vera lec 

, 1 «^ tio Maronis, seo. iii. 254b ubi me rideas: 
^^ yiMi aiiif «'•r«a«f, qualem Toluit " 

Flumina, conreptocque undi torquenda pontis. 

aS^ coff^jtdefus V. ed. L. M. Vulgo, moniii; satls portentose: nam Si- 

f nec cpinor, mendose, licet sas- i|„g^ indefessus Virgilii comes, non defen- 

in his voeabuUs exscriptorum det, ad Pun. iv.524.quilonge molliorest, 

et vari« Ibnna» r» icto et a tragico fastu remotior. Adeas velim 

TCOOitioribas non habeant locnm, nisi quo- locum, et ibidem Drakenborchii commen- 

lioB toiwium syllabarum quantitati con- tarios, plura conferentis Lucretio illus- 

HdMdotn rft. Accedat autem, ut locutio trando inservientia. Nobis statutum est 

', Mantaanus, ^n. v. 661. jn trivialibus pardus cvagari Claudiani 

.fimia^w,'virvau.U<«^, gemeUuslocm8uminacuri.^ueartifido 

perpoUtus, hic legi meretur. Exstat in 
poemate contra Rufin. L 296. 

fc^llMe kKt tton oUitus etiam ad iEn. x. ,|„diecu«hlbcmotunii«lu«cumvoTticetorr«ia 

8axa rotat, i/frfi/que nemus, pontesque revellit ; 



qsl MJTtf ntOHtis late Frangltur objectu tcopuli, qucreoaque meatum 

U9iiicratl»rfva«,«r^teqaediruUripis. Spamat, et iHij^ mootem circumtonat undi. 

Vt mtv» Cltodiamis, xvii. 237. ^^ "«*^« «^^ """«^ .^«o, volvii: 

vide superius, ad ver. 28a de vooe osTia. 

Tsmotea famnaiie/rfliiM/, laniaque minentur ^uUo negotio commutarentur exscriptori« 

Mih» .• Involvant •pomoao vortlce xy/a;a/. bus ^^ ^ volvo. Emendatiorem quid 

Fko laaw, forte fant/ ut Maro, ^n. L vetat Statium relinquere? Theb. vii. 315. 
19S. Aaopos genuine datur, digmuque vlderl 

laKulatermnconpsgibu^omne. Tunc pater, oftri^u cum torrentiadmua exit 

Addpioatlnfanlciimimbrcm: Pontibtu, 

qoM vocea librarii permnUvere ad SiL It Vulgo, abrupiit fontibut: illud potUibut 

▼L278. Lacan.L695. Lirium, et alios, etiam Barthioobver8atumest,etrya6«p- 

iMUnlnra. tit fiivet Viigilius nuperrime laudatus: 

Ver. 286. wdideipmUt, Hocex Ho- nec tamen nihili videntur fadenda, qu» 

penu trsnstttUt, qui fundus est ho- diximus ad Soph. Trach. 852. ad quem 

iimilitiidnd^ in qoS axomanda tot locum lector remittatur. 



68 T- LUCRETII 

Vim subitam tolerare; ita, magno tiuiiidiis imbri^ 
Molibus incurrity validis cum viribus, amnis; 
Dat sonitu magno stragem; volvitque 8ub undis 
290 Grandia saxa; ruit qua quidquam fluctibus obstat. 



Ver. 387. turbidut. Sic omnes libri; Mitem tuMdut u e>t pnprit, qai fartfl^ 

led ex coi^jecturA videnon reponendum cruare, ?el sordibiis aKb qngmJlb e t, d^ 

eve turgidus, et HaTercampus cmidem coloratus fluit Locttms, yu. I16L 

■cripturun ex VoMianis lecdonibus pn>- SMtiimMe Romaiio quam turbUm fbk lalpeaff 

tulit. Repetit nerope Lucretiui, et Taria- Quid autem.^ Varietati modo mmaauim 

to pauUulum ■ermone rem de noro iMf- codids nostri n. turhida niwM nOD d»- 

yumt gratiA dedarat: heic igitur turgidut bemus obsurdescere: latetenim, n! fidkr. 

imhri r« auget inUn-ibut, rer, 285. liquido proprietatis vetustioris Testigium, 

repraesentat, ut utrumque congruit H<^ locus Ovidii modo laudatus 

mereo itTmfuf xXntnru M. habet turbio; a^juvabit. Scripsit nempe Lucralin^ d 

n. autem turbida nirnbi, SimiHter de his quid acuminis mihi oontlgerit» nd 

torrentibus Oridius, amor. i 9. 11. modum: 



Ibit ln advenos monteh dupliutmi^ fiia&a _i.«i«. ita, magnofivfUtf 

MolUnia incunit magnli cnm vUiQi 



Horatius, od. iv. 12. 4. Sic apud Nooium, in voce Mmem, Itali 

Jam nec prata rlgent, nec fluvilitreiNint, habemus uUa anmiti Aocii, olMl 4Mutf»il 

Hlbernl nive tmriiM : antiquam amnem ; Nsvii, amiuff n^/hM ; 

cui conferas ibid. 2. 5. Varronis deni«iue, *< aamM» fumn oB» 



Monte decarrenf vdut mmmU^ Imbrei cc AUmlam dicimt eocdotem." 
Quem«ipernota.4/»rrrrfpa.: y^ ^ ^^^^, ^ MMAm: ^ 

etlocumOaudianiinpriorenota. Non quirf.m exemplaria typb eiciim d«t fc. 

aUud sentio de Silii loco, Pun. xvil 122. ^^^ „^ „„^ ^^ ^^ ^j^^^ ^ 

ubi legitur in editis turbidut: dJce consentiente. H«c autem Uocstfe 

— — — ^— ceu turpdus amnls, editorum in neminem sibi latlus i»M^!«lf^, 

Qid,.ylvai^ac««atrahem,pcrdeviap«cq^ quam in Lucretium. Voluit utique poSta, 

Volvitur, et ripM •pumantl ginKitc Uxac. ^ , _ . ^* • _ • 

> quo mistn in omnuHitdabaralum V!ib 

Idcm dictum Tdim de Senec. Here. (Et ^ ^^^^ ^ peipolitam aqiidiiliMHl 

508. et Ovid. fcst. ii. 206. adquemTer- ,p^ ^,,^ ^^ ^ ^j^ ^ 

sumvidendiMmtHeinriusetBurmHmui, ^^ „„„entibuss roluit udque nnas 

borum Tocdnilonm. commutMionein me. „o,^„^decuirere,utip,iu.fciiidiA 

moruites atque •Uu.tru.tes: quamv» «- ^^ „^^ «vidioribus. et ondoids 

empla, qu« prior attuieri^ non sint sati. ^^^ ^^ accommodato rei, d«b»M. 

opportuna, meo saltem judido. Haud ^ 

aliam fortasse medidnam pulchre &das ^^ ^^.^^ incurrenM. 

VirgiUo, ad geo. ii. 137. jEn. iL 496. 

Nec pulcher Gange.. atque auro tmvduj Hermu^ .ggeriln» roptia quum apameus amnli 

Laudibu. Itali* certent: ^^ obpodta^pie evlcit gargS^MT/, 

sic enim Claudianus. «i 32. ^^^ ^^^ ^j. ^g^ 

TSgus intmmujemt amn, 

TT • « isj • • ^ ImprobusutfractisejnindataMiJihtf amiilk 

Huic autem minus fidenm conjecturv, ^ — ■«— 

quum alia obstent loca veterum, qu» non ^^^ validit cum viribut. Enniiis tpad 

sunt hujusce tempori& Adeas insuper Nonium, ann. ix. voce iucton/. 

Heinsium ad Claud. epig. xx. 6. Amnis — — -vlrelaw&MiafMvMhtf hictaatt 




LIBER PRIMUS. 



69 



Sic igitur debent venti quoque flamina ferri: 
Qasdf vehiti validum quom flumen procubuere 
Qnam libet in partem, trudunt res antey-ruuntque 
Inpetibus crebris; interdum vortioe torto 



it» cniiii fbrlMns vefsai ot nipjj^endus. 

— vmBMs liigentein vhibus '. 



Obvia qucque ruitu : 
et ejinclein libri rer, 102. 



• subltam cett pastor ad amnem. 



Solpiciiis Seferus, sac. hist. i. 41. *« Sed 

** JiKdanis, Jlumen validittimumt tranai- 

•* lum pffohibebst." 

Ver. 889. mH»iu.' n. touitum: unde 

fivtMis legendum: 

Dat stmUum ampMiit» it itnigem. 

ViigiUus, gea iii. 199. 

masaaMqat sMurtm 
Dtuiwjhm, 

Idtm, JEn. iiL 453. 



dabit menOna» 



A f b o i t w i i , i frn f w qu eiatfa; mrf omnla late : 
Anle volaBt, jMufMaque fenmt ad Utora, venti. 

Ibid. Ligo: 

■ vtlvmsqae nib andb 

nilt} qoAqmdqiud flactibiMob- 



i» cu dugicit, detuibst. Qjuidquid, i, e. 
^pddqiiie, ut snpe alias. Ovidius^ met. viii. 
da apro Caledonio: 
1Ber«ir»fpargltqoe canes, ut quiique ruenti 



BlNTLEIDS. 

Bis aotem ne mica quidem Bent]»aiue 
wgarifaris inesty et nihil efficaciae ad bunc 
locom ezplaiiandum. 

Ibid. volvit sub undit, Virgilius, ^n. 

Lioa 

I nbltot Slmols conrepta tub undis 

tcaca vfrftm, galeasque, et fortia corpora, voivU, 

Vflr. S90i quMdquam: sic P. Vind. n. 
X q uiaimque; V. ed. B.— «arteri, quid^ 
fmid, Oido lod et plena constructio sic 
ae habent: ** Ruit (L e. diqidt, evertit, 
** c& tii) qui quidquam obstat fluctibus:*' 
«abintdlecto tantum pronomine. Nihil 
plaiiius: et eodem res redibit, si legas 
fuHfuid g nam qu» lectio anteponenda 
■ty haiid temere dixerim. Valerius FUo- 
€oa|iiL5a3. 



Spumantem nimbit,/Mc/«que arbusta ruentem. 

Ibid. Grandia taxa voiviL Maro, ^n. 
xL529. 

Si ve instare jugls, et grsmiia ifoivere saxa. 

Ver. 291. ventijlamina, Sic Juvencus, 
carmine nec rudi, nec inscito, sub finem 
lib. L hist evang. quem adhibebimus, ad 
plenioreih intellectum Lucretii non nihil 
fiuaentem: 

Qui vero auditu tantum mea jussa tenebit, 
Diverrisque procul factls per lubika perget; 
Hunc rimilem fadam, volucrl qui fuldt arenl 
Fundamenta domAs : cul mox ut.^4nR«M veni^ 
Et pluvi^, eflfusls caepere Incumbere rivis, 
Omnis subverso procumUt pondere moles, 
Insequlturque gravls tectorum strage mina. 

Sic legendum: vulgo, pluvia, 
Forro, ^ro ftaminay legitur in 'B.Jluminat 
procul dubio mendose: et solent hm vooes 
in codicibus permiscerL In Catonis Diria^ 
ver. 15. 

Ipss non sylv« fit)ndes, non flumina montes: 
Jlamina volebat Heinsius, et alii: male 
omnino; videnostram Silv. CritLp. 14?. 
quibus multa possent adjicL Tolliusmale- 
bat fontet, pro montet, ponere, cum mox 
sequatur, in ver. 18. 

Pednt et sylvis frondes, etfoHtibus humor: 
et manifestiflsimum sit, vel in priore venu 
cum ToIIio sic legendum esse, vel in hoc 
reponendum montibut, Satis etiam li* 
quet nihil demutari oportere in Theocrito, 
viii. 57. 

r 

tk»%^%n fsju x**/*"* ^K*' MMMT, 'TAAZI T 
ATXM02' 

quod probat etiam Vifgilius, et nonnihil 
favet meis rationibus in Catonem prae Tol- 
lianis: ecL vi. 56, 



at sl formosos Alesds 



Mntibus his abeata videai t^umkia skca^ 



70 T. LUCRETII 

295 Conripiunti nq^ideiqae rotanti turbine portant. 
Qua re etiam atque edam siint venti corpora caeoa; 
Quandoquidem &cti8| et moribus, aemula magnis 
Amnibus inTeniuntuTi aperto corpore quei mmt. 

Ver. S98. ptom Jiumeni Hoc ordine Tocebiila vortex eC vertat rwi n n iW i U ^ ^ f^ 

voces exhibentur in G. V. ed. B. I* M. dent: hmc recentior tantnmmodo t^ iOi 

S. A. nectttbcMMBTidelMtiirmotindi «item irctustior, orthogmpliia. 
cum editoribus tnnqpoatione ▼ocum. In Ver. 295. rajridei: lic coodmiiai, ct 

A. lic comperet Tenus: suaviore constructione, P. TindL V. ed. 

QuK vdua v^Uitam canaJlMmiMM procobaere: B. L. M. O. A. TI. T. H. eC omnca fidm 

et sic in n. rotanti cum V. ed. Vuigo, rapido ct ro- 

Q;nB vduti ▼alidum cum/MMM cm procnlMere. tantiai sed quibus auctoritatibiit lue leo- 

Ibid. vduti fiumen procuXmere : ut de tiones suffulciantur, non coaslat F9 

fiuetu Virgiiius, gea iiL S40. scriptura, in codidbos fidclioribui, vk ait 

lm]naiietoiiatperiuu,iiequelpM ipee, reperta, nobis impense piaoit; cC, ri 

Moote mlnor^rsaMiM/. suifiragium alins quilibet oodez iililllliiil^ 

Hanc autem sbnilitudincm habuisBemus "> contextu posuissem: 

etiam in Claudiano, a editores ejus se n^AKiue rw««iw vortice pottmt: 

satis oculatos praDStitissent, da vi cons. omli nempe, ftdle ex supcriorflNii 

Honor. 469. ■en^- 



mediumqueperho.tem, IWd. /H>rten/. Sixnilem 



Fiami9atusvirtutepU,proprUtqueMhitif dam huic Teibo tribuit ad ir. 445. ct 

Immemor, ec itricto prottmcni obvia ferro, feras Viig. 2Ejl i. fin. gea iv. 594. 
Baibara/iMMMtecuitteiitorlacunu. y^ 297. et: mc P. Vind. V. cd. & 

Ita prius ez divinatione certissimA per- L. M. X. n. alii, ac: n. autem» de: et 



spexeram legendum csse, quam me ad pro moribut, P. B. motibus^ ndmm 

syllogen variantium scripturarum in fine et vice magniSy n. magis. 

cditionis BurmanniansB convertissem, ubi Ibid. moribut, Simili tralatloBC eb 

comparet ez codidbus nostra lectio, pro hominibus ducta Columella uws csl^ 

fulmineoi utsane saepissime commutantur in prsfat. 25. *' Cadi et anni prmmUa 

voces: vide nos infra, ad ver. 1002. Secat « moret intueatur:*' imde noitne oon- 

autem proprie die fiuminilmt : adi nos ad jectur» in Virgilii gea i 335. robur i^ 

Y. 273. cedere videtur: 

Ver. 293. trudunt: V. ed. et B. ten- Hocmetuent,f«riaMr«i,etdde»a,aBrva: 

dunt: unde non absurde fiic locum con- ut idem ibidem, ver. 51. 

stitueres, si quid noTandum foret : Ventoa, et varlnm €mS prcdlicere SMrva^ 

tunima re>, ante ruuntque *''* 

Inpetlbus crebris. Neque alitcr Hinius, nat hist. znr. 5w— 

Ver. 294. torto: G. B. toto, usitatiasi- ** »d cali mores, soUque tngeiiM.'* 

ma permutatjone : vide supra, ad ver. 273. Ver. 298. pti sunt : TU quid sint^ HH»- 

Sedulius, iv. 224. dose utrumque. 

DJ«:lpull,»loterrl«r«identemaglrtTo. I»>"^ «^- "• ^ °»^» manifca», 

VndoaumpetiereMlumf fluctuqnetumente quod oculis usurpari poaaiL Viigaiiii^ 

TMa laborantem jactabant «quora puppfan. j£]|. vL 406. 



Sic castigandum : vulgo, torva, Sosipo- ap^famom,qUlvertelat«bat. 

ter Charisius, p. 68. et alii grammatici Vcr. 299. Tum: P. Vind. V. ed. B* 
nugantiir, dnm diffcrcntiam aliquam inter s. XI. Cunu 




LIBER PRIMUS. 71 

9 

Tom porro varios rerum sentimus odores; 
SOO Nec tamen ad mureis venienteis oemimus umquam; 
Nec validos sestus tuimur, nec frigora quimus 
• Usurpare oculis; nec voces cemere suemus: 



Var. 300. cemimia: A. credimut. £t Vulgo, calidum: led, si Td ipsam rei Teii- 

■mmoptfe minMr, lAicretiom non eritare tatem, vel contextum poet«, perpendas, 

anbigaitatem illfpidein voluisse, scriben. non calore solis, sed dariiate poieniiore^ 

doMrtM. Prudentiflsimum est de hac re Luriferum viz negabis prsgimTari Ori- 

QjoiDtiliaiii judicium, et imitatione dig- dius, met. viL 9. 

«■imim, ad instt viiL 3. ^' Vitanda CanOi^tatettkvaMt X/eduigiuu 

* in primu ambiguitas; non haec solum, nam ordo verborum in Lucano est: *' Di- 
<*-^ incertum intellectum fiuat, ut, »c em, validum, L e. efficacem, ah igne." 
•• Ckremetem audivi percuuitx Bemeams Solere Ubrarios in his vocabulis tuibare, 
«led illa quoque, qu«, etiam si turbare te Burmannus certiorem fiunet, ad Ovid. 
« noii potest sensum, in idem tamen ver- met. xv. 324. et Dnikenbordiius ad SiL 

* bonnn vitium inddit: ut, si quis dicat, it xv. 337. Idem Naso, xiv. 352. 

« ruum a te hominem Uhrum ecribeniem: ^^^^ ^^^ ^H^ ^ ^,,^ 

«aam,etiamsilibrumabbominescribt ibi pariter Hber unus MS. cfliiao pnebct 

« piteat. male tamen composuera^ fece- ^^. amand. iu. 543. 

•« latque ambiguum. quantum in ipso fuit " .^^^^ p^^^ ^^^ 

Sad re vera Ovidii testimomum de Enmo jjioc languidulum Propertii ve»um fadlc 

«^D&apartempoetamnostrumroc. ^^^tes, iiL 23. 17. 

hMimr fem poterat: 

*^ Niinc demum valido femi reripiidniu» 4tstu. 

tnam,fDeentomM^n^ertenulu. jj^^^ ^^ Arnobius Ub. ii. p. 57— 

Ver. 301. tfalidot: L e. utcumque ve- ». g^ i^ lemperatus et medius, ut nec 

haBcntes atque efficaces sint, in oculorum ». frigoris hyemaUs sensum, nec ardorem 

MlMam noB cadunt; multo minus, si u ^idum perpetiatur aautis." Neque 

■hione Teniant, visu nostro sunt arripi^ pulcher locus Ven. Hon. Fortunati nobb 

MdL Argumentum a fbrtiori condudcns. nuUam operam navabit, dignus qui poU- 

Iti icposueram ei iugenio; et postea tior l^atur: viiL3. 1. 
Arinationi mese subscribere inteUexi vidi- 

qia codices scriptos B. et A. Csteri, co/i- ^ tempertates, et turblda nubila ccell, 

dmf noD absuide pcr se; sic enim Hora. <2«io» «let tofcito tena rjg^egf*»: 

UBi, nt L 1. 38. Flamine sub rapldi nira gnvante Noti j 

Succedunt iterum veroalia tempon mundo, 

— _cumteneqoe/€rwii«i*i#ii/ Gnrtaque port glaclem provocat aora diem. 

Dcmoveatlucro: 

«ahid efficad» multo minus opportune. ^" ««»°«^ ^^ ^ scribitur y«o.. L 

EsndemponocastigationemLucanoquo. ^9^' ^ m quarto, seu, msukissune. 

910 non denegandam esse, baud «gre Apuldus, de mundo: 

Mnntur omnes, nisi qui pronundent SpWtu»ertcuncti«.vafirfiMque«tJupitervii/. 

«m sensua soos veibii appodtis efierre Hinc proprio acumme corrcxenun Vir- 

noUo modo quisse. Locus, de quo cogi- giHum, geo. iil 459. nam c et f vix dis- 

tBnns, in iL 724. legitur, ubi de die ap- tinguas in codidbus: 

pnpinquante loquitur : Profuit intetuos ^tstus avertcre : 

Mi^afaqae latent ttdte, -i;aiSJ«aque/efugIt ^ verissima est emendatio, ct lod scopo 

Lodlcr ipu diem. oommodianma. Idem jam Hcmsio vene- 

V0L.L F 






72 



T. LUCRETII 



Quae tamen omnia corporea oonstare neoesie est 
Naturfi; quoniam sensus inpellere possunt: 
S05 Tangere enim, aut tangi, nisi oorpuB, nulla potest 
Denique, iluctifrago subpensas in litore, vestes 
Uvescunt; eaedem, dispessas in sole, serescunt: 



nit in mentem, et nne huc lectionem 
claie exhibet penretufta editio penes me. 
Ibid. tuimur. Non usus est hac voce 
Viigiliiis extra paitidpium; nec tamen 
Statius •Tcnntus est, Acliill. i 131. 

Ntmque mihi Infeftot utero modo contuor tmet : 
quem locum, et elium Lucretii, iv. 225. 
commisit in GrammaticA mk Frisdanua, 
p. 838. pro bujusoe Tocabuli exemplis. 

Ver. 302. Usurpare oculit, Sspius ita 
noster locutus est Flautus ad eundem 
modum, Tiinum. iv. 2. 4. 

Advenloex Seleudi, Macedonii, Aiift« atque 

ArablA, 
Qpas ego neque aciiAr, neque pedHnit, umquam 

uturpmtH fad», 

Apuleius, de deo Socratis, initio: '< Quos 
*' quidem deos coelites pardm vitu utur^ 
'* pamut^ alios inteilectu Testigamus.** £t 
ibidem, non longe a fine: — " saspenume- 
** ro auribus suis uturpant vocem.*' Ao- 
ccdat etiam Rutilius Lupus, de fig. sent 
et eloc. L 13. sic, nt faUor, leviter casti- 
gandus: '* Nam Chanremenes cum ho- 
'* roinibus armatis ad eum veoit: cum 
'* venisset, sine ulU religione domum qus 
*' expugnavit: expugnata domo^ vi fami- 
" liam abstraxit: abstractam, tormentis 
" omnibus excrudavit: crudatam, vinxit: 
" vinctam, in publictun projedt: putOy 
" ne suum malefidum tacitum lateret, 
*' sed, dum pnetereuntes prostratam fa- 
" miliam viderent, et ab his rem gestam 
" audirent, simul et oculis et auribut 
" scdus ilhus uturparent.** Vulgo legi- 
tur, transpositis vocabulis, oi domo^ quod 
proportio dausulanim et sermonis unitas 
Bon patttur: pro puto, pr^tdoj et pro 
dum, cum : sed perlegas locum integnim 
veUem. Araobius liU vil 238. *« Dii 
" cnim tx utaris pvodcunt, ct habcntdies 



" laetos, quibus eis adscriptimi est auram 
" uturpare vitalem:** ore sdlicet, ct naii^ 
bus, hauriendo spiritu. 

Ver. 303. corpored: V. ed. B. ct n. 
carpora^ fadli fessis vd indoctis abeirip 
tione. 

Ver. 304. tentut inpeUere, Hinc Vir- 
l^us, pulchre memor ai&a, sononui 
vehiculum, natur& oorporea constare, ad 
geo. iv. 349. 

— .-.— Iterum matemat impuBt amis 
iMctw AxytsO. 

Videas ctiam ibid. 305. Mn, xfi. 618. 
Hanc ekgantiam Statius invasit, TlMb. 
V. 555, 



bnpuUt. 



• ArgoUcat tUmlahu flebilii msru 



C( 



«< 



Ver. 305. aut^^uUa: n. 
cceteri omnes, et: sed testimonium A. 
Gellii, noctt Att v. 15. mibi non videba^ 
tur negligendum: " Vetus atque peipetiia 
'* quiesdo inter nobilissimos philosopb»* 
rum agitata est ; corpusne sit vox, an 
inoorporeum. — Corpus autem est, quod 
'* aut efficiens est, aut patiens : id Gneoe 
'^ definitur, r« )^^i»«», H flr«r;^«r, ^mftm 
** irrf. Quam definitionem significare 
" volens Lucretius, ita scripsit: 

** Tangere enim, amt tangi, nid corpos, nnOa 
potest res." 

Quibus commode committas ea, qu« lui» 
bet noster in iv. 529. et sequentibua;. 

Ver. 306. subitenstt : O. A. n. tutpam* 
MP, et ita S. in margine : ncm proba /a 
etiam omittitur in Aw — teretcuwt: V. cd, 
n. se areKwU, 

WAdLjiuciijrago litore: L e. ry «srgr m^ 
fiMT^^X^yt atque MmfiMT^myu Sophodii, 
(£d. Col 1241. 1243. TdtuUianus^ IB 
cannine dc Joni et Ninivc, vcr. 39. 




LIBER PRIMUS. 73 

At neque, quo pacto persederit humor aquai, 
Visum esty nec rursum quo pacto fugerit aestu» 
SIO In parvas igitur parteis disspargitur humor, 
Quas oculei nulla possunt ratione videre. 
Quin etiam, multis solb redeuntibus annis, 



lilBCy HfiKi ticsilt amiiii •jhra tnb 
ktn 



iitiioertadMHicntcdBloqiicfretoqaei Tinimiit Tenibus Avieiii, AnL phan. 

1578. 

— — il tctro cnmioT orbc ert, 
.,j. "-T, •kT • «A l/w/crt pluvUi tellui, InlUtaque cehai, 

AUtcrtamenNfmius: •« &y«actf poutum Aggcre devicto, •upcrabunt flumina ripM. 

**pR> aiccatur, quod flerenitM sicca sit ^^ t.> «j • u 

V _ , ». . ^ Neque ambigam equidem, quin, hac et^ 

am dictione tenut, magutrum tuum Vir- 

"IMgDc, /iicfiT;«roiiin>eiMelnlitore,vettes .,. i «^ oi j :; m 

"UtZ^^Ld^ dk^ in ^ J^^t.- «^« ^ol»*"^ effingere, ad.geau.ll 1. 



cKdcm dispensK hi lolc acrcKunt. 

Noo male, nec inTenuste, ob mutantes li- «^ '«^^ nimbu» arcuB 

>,__. , . ..... n ^ TolBtur: «t/^iOM/ spumit, flatuquc •equcntum. 

laro tennmos ex varus mdies fluctuum *^ h ^ 

Ndpfocationibiis: sed Tero est similius, Vulgo, humescunt: nam distinctionem, 

nriorem Tocem, ut fit, usitatiore extru- ^"«" commcnti sunt nonnulli inter has 

am esse, ad gustum insdtomm librari- ^«*s, mera esse grammatioorum nu- 

oram, omnia ad doctrin» propriie mensu- gatorionun somnia loci multi scriptorum 

iwn aocommodantium. probissimorum arguunt Aliud edidt, eC 

Hoc autem epitbeto Lucretu monitus, oamino gregi reUquo contrarium, incer- 

Jbutifrago. dicticsiem invalidisslmam ez ^ *"<^' ^® differentiis vocum, p. 2«06. 

Euripidejusserimfacessere^etlociveneres ^ PutochU; qui, si tanU sit, consulen- 

wilectionerevocat&elucerefecerim, ad <^"» ^ ^^ Homtium, sat ii. 6. 7a 

Hwwffl. 1 173. librarii haec vocabula permutavere. 

... Ibid. dispessa: Suetonius, viiL 19.-* 

' ' , ^ •* ^* dupantam dextene manus palmam. 

c « r-* c ^ > ^j quorundam exemplanum vanetatem, 

i. e. Iiiloru fracti et dtmorti fluctibus ro- ditpentam^ oorruptelam esse genuinae leo- 

dataNis^ exesi: vide nostrum mox, ver. tionis ditpettam vere judicat Oudendor- 

931. iv. 831. vL 926. et nos ad v. 237, pius. Plinius, nat hist ix. 3. — *' aibor 

Honcius, od. L 31. & « vastis ditpanta ramis:** qusB Cioeronii 

Non rara quc Liris quieu est ** patulis diffuta ramis,** de orat L 7. 

i#«nirf , aqul tacitumus, amnis. Ibid. jcrefcvn/. Philoxeni glossarium: 

Ilslocus istescribendus, etdistinguendus. " BnfMM^* aresco, teretco^ sooesoa*' 

Vcr. 307. Uvetcuni: ^. X. Udetcunt; Alibi vooem in hoc sensu non reperia 

Md posterior vulgatam lecdonem margini Ver. 308. .^ ; V. ed. n. Ac^-^umor: 

iOitsm ostendit. £t Gellium esse aus- L. M. umor: unde tentare quis posset 

Q»hsndum putavi, docentem in noctt, uwr; sed, opinor, auditores tardos habi- 

Attxx. 15. veteres dixisse ;ias«ttm a/Min- turus. Varro, de ling. Lat iv. 81. fin. 

^ noQ pansum: nam vix fieri poterat, ** Uvae, ab tttN»rv.** Isidonis, origg. xviL 

9Dio casta scriptura pcr librariorum ma- 5. " Uv« dictae, quod intrinsecus uivore 

luii cx dispensa tandem disjtansds prodi- '* sunt plense, sudque, et pinguedinis.** 

fit Pii editio habet candenti; omnino Itacastigandum: editur, Attmore. — perse* 

ttotia probabilitatem, et Nonii insuper derit: V. ed. pesens erit, 

aifiagiuni. Ibid. persederit kumor aquau Hinc 

CTnriciml. Vox legitur in tu»- Viigilius, geo. iiL 448. 

F3 



74 



T. LUCRETII 



Annulus in digito subter tenuatur habendo: 
Stillicidii casuB lapidem cavat: uncus aratri 
S15 Ferreus obculte decrescit vomer in arvis: 
Strataque jam volgi pedibus detrita viarum 



I ubi fr^ldus imber 
Aldus ad vivum persedk. 

Flinius, nat hist xriL 37. 4. " Pniinae 
'* perniciosior natun, quoniam lapsa per- 
*' tidet, gelatque.** Accedat etiam Ovi- 
dius, amor. iL 6. 32. 

Pdlebatque dtkn slmpUds kitmor ajiut. 

Ver. 309. Vitum ett. Sic n. plene: 
n. Vitu* esi: nobiscum fadt Pius, dum 
csteri editores Visu est exhibent, ecthlip- 
81 liter» non subindicata: at pravo, n! 
iallimur, consilio. B. fugeret. P. eutut: 
▼olens, ut videtur, quartum casum numeri 
pluralis: male. 

Ver. 310. dittpargitur, Hanc ortho- 
graphiam antiquiorem nobis consenravere 
V. ed. O. A. n. casteri omnes ditpergi^ 
tur: si modo, quod Tiz putem, ut in re 
ad eorum judidum levissimi momenti, 
suas partes lustrmtores oodicum fideliter 
administraTerint. Codex Leidensis vere, 
ut exputo, scribit ad Mn, xL 617. 

— ^— — -— et vitam dhpargit In auras. 
Vide nos supra, ad ver. 14. V^etius, de 
re miU iiL 15. *' Sed melius est plures 
*' ades facere, quam milites extpargere.** 
£t ita iUe alibL 

Ver. 312. multit: P. V. ed. n. mul- 

tum: mendose. 

Ibid. solit annit: omatu ex poetico, 

cum sol sit anni dominus et rector. Hinc 

Virgilius, gea i. 5. 

' Vos O ! clarisjima mundi 

Numinm^ labentem coelo quc dudtis annum : 

ad qucm locum conjecturam Fabri in ver- 
su Lucretii, olim pro tolit, quondam im- 
probavi ; et sententiaB non poenitet Idem 
Maro, Mn. iii. 284. 
Interea, magnum sot drcimivolvitur annum, 

Ipse Lucretius apposite, v. 999. 

Multaque per coelum so^u volventia lustra. 
Ibid. redeuntibut annit, Idem Mantu- 
anus, ^n. viiL 47. 



ter denis urbem rtdeuMtHms 



Porro, hunc locum intcgrum Sulpichis 
imitatus est, apud anthoL LaL Buimaau 

ui. 97. 

Decidens scabrum cavat unda tolbm ; 
Ferreus vomis tenuatur agiis ; 
Splendet adtriu^ digitos hoaorana, 
Annulus auro. 

Sic et ipse videram sibilantes veniculos 

tersi poet« castigandos esse. Vulgo, le- 

nuatut^ et ac trito^ distinctione ad tfiewiA 

po8it&. 

Ver. 313. halendo .• L e. dum habetur, 
vel gestatur. Viigilius, gea iL 5S0L 
Sed plds In morem ad digitos lentetdt kakenda. 

Ver. 314. StiUicidii catut lapidem ca* 
vat. Sic Bionis fragmentum, ufai Doa lo* 
cum alium Lucretii attulimus: 

Porro, vix oper» pretium fuerit admomi- 
isse, n. dare Stilcidiique; V. ed. ct 
Viud. StiUicidiique : et, ut nos curavinMtt 
imprimendum si^;^su««f, sine contiac» 
tione, Sliilicidiiy L. M. 1. 
Versum Chairili protulit Lambinus: 

Htrfmt tutkmfU fmut iimrtt trhX>xim, 

Ver. 315. obculte decretcit tmmer im 

arvit. Lucretium respexit Ovidiua, amor. 

i. 15. 31. (vide Bentleium ad Hor. od. L 

12. 45.) 

Ergo, cimi xilicesy cum dens patlentis aratri^ 
Depcreunt aevo, carmina morte carent. 

Eleganter legit Servius, sed memorie 

fortasse lapsu, ad gea L 46. 

■- occulto decresdt vomer in arr/e. 

Hinc autem vexatisamum locum Haiatii 

corrigamus, od. i. 12. 45. qui plane in 

animo nostrum habebat: 

CresciJ, occulto velut arbor arvOf 
Fama Marcelli: 

ut Ovid. in nucc, ver. 87. quem non cilOb 

quum sero videam hcc Honsio jgoi» 




LIBER PRIMUS. 



75 



Saxea ocmgpicimus: tom, portas prc^ter, ahena 
Signa manus dextras obtendunt adtenuari 
Ssepe salutantum tactu, praeterque meantum. 
820 Haec igitur minui, quom sint detrita, videmus; 



cirpliL At Hontii» aperte aeqiutur Ho- 
HKium, n. P. 53. 

Om* Ii t{«^ EPN02 mmf %^i^ iXmw 

zoFa »oionoAn. 

* « 

Enlidiius ad locum: fm^i yf r« i» i^. 

^ Mu fufml^nrm fvrm fimkt^m ScXXiiv* 

tm\i fm rmmorm^ Arm i»r^«^ umi, ttm 

fV mXXnXMn f«^»r«» rif tyyvmrt m^mtf- 

fnom, MaMmidis locum CatuUus Tersibus 

Liliiiis polchre adomayit, Iz. 39. 

Ut )bf fai leptis seerttus naidtur hartUt 
Ignotni pecOTi, nuUo convolnu aratro, 
- Qpon malcent anrse, finnat lol, edocat imbcr. 

Aooedat edam non incommodus An- 

CBQs, orlx. desc. 1038. 

i-i^— — — per inhoqrita cujtu 
Aqaora s«cr*t9 ▼ttam prodnsurat agrt. 

Oridius, quem et alii laudaTere, Lucretii 
vows cum Tarietate suaTis8im& ezpressit, 
in art am. L 475. 

FcneiH adririwo conamnitiir annulut mu ; 

&italt artridiil ▼omer aduncw humo. 
(tMU magli eit saxo durumf qidd moUhu undl i 

Ooa tamen moUi aau cavantur aqui. 

Hinc etiam Theocritee orationis proprie- 
tHN, editoiribus minime perceptas, peni- 
ttui diqpezeris, idyll. ziiL 31. 

■ »Bm Kimirm 



Tifidb nimirum drcumstantiis, aratri at- 
tritu et amf^tudine suloorum, boum vires 
atque ezoellentiam solertissimus poeta de- 
damvit Eleganter tamen, et erudite, D. 
Heinsius iu§»9§trt proponebat; de qua re 
oos uberius disputavimus in Silv. Crit vt. 
Pp-58, 59, 6a sedTheocriti lcctio non 
ioumitanda est His autem ezorsus Avi. 
«num castigabo in orb. desc. 354. 

▼oaere qtne duro, qoae longi pondere aratri, 
SoBdtavit hmnum ; quae rectu tdndere sulcis 
l^dhirem docuit ; qoK, metans partibui aethram, 
IMIAt oMqoo aolem decnrrere coelo. 

Tdgp lcgmit» eadere et ceden$. 
^pm Lncntii sententiam obiter qnidem, 

F 



aed omatisBime, sed felicissime, protufit 
Virgilius, geo. i 46. 
— — — et, sulco adtriiust iplendetcere vomer, 
Ver. 316. Strata pedibut detrUa viarum 
Saxea: qiuD ez liquefiictis montium ar- 
dentium ^jectamentis, oongelatisque, coni* 
posita fuisse probabiliter putantur; unde 
Juvenalis, vL 350. quem depravatum le« 
gere est in J. Sarisb. de nugis curialium, 
vui. 11. 

siScem peiibus quafco/Uerit atrum: 
unde edam Prudentius, contn Symm. 
582. 
Qoiqiie tentsVicem variii diicurribut atrmm. 

De eodem RomsB pavimento Ovidius in- 
telligendus est loqui, ad art am. iiL 91. 

Conteritur ferrum, sUices tenuantur, ab um— . 
Ita interpungendum, ut voces ab utu u- 
tramque clausulom respiciant 

Ibid. Strata viarum, Virgilius, Mxi, L 
422. 

Mh^tur portas, strepitumque, et strata viarum, 

Ver. 317. ahena: V. ed. harena. 

Ver. 318. obtendunt: B. ostendant. 
ScxTba fortasse voluit, ostentant; quod 
in se habere vividioris aliquid et signatio- 
ris videri possit. 

Vcr. 319. tactu: non manuum solum 

contrectantium, sed ctiam labrorum sdli- 

cet, dum turbie salutatrices deosculantur. 

Ilunc morem lepidissimis versibus Pni- 

dentius pnestrinzit, contra Symm. L 208. 

Lucretii, ut putem, non immemor: 

Mox, hmnerii podttu nutricls, trivit et ipse 
Impreiids silicem labrisi pueriUa vota 
Fudlt, opcsqoe sibi ctrsd de rupe popoKit : 

quae est ingeniosissima emendatio Heinsii, 

pro aecat atque edam verissiina. ffimm-. 

ter idem Prudentius, perist iii. 69. 

Et male prodiga corda sid 
Stcmen rasiHbus scopulk.: *** . 

Ixxnim Ciccronis, in Verr. iv. 43. per 

solefttam tempestivam Havercamput ad* 

3 



76 T. LUCRETII 

Sed, quae corpora decedant in tempore quoquey 
Jnvida praeclusit speciem natura videndi. 

Postremo, quflequomque dies naturaque rebus 
PauUatim tribuit, moderatim crescere cogens, 
S25 Nulla potest oculorum acies contenta tueri; 

Ncc porro quflequomque aevo macieque senescunt: 
Nec, mare quse inpendent, vesco sale saxa peresa 



Biofit: de q«o lector est moneiidiis, oiii- quod aa tolerandum sit, aUi feruit jinfi- 

nia, qu» pratemiiMiinis suxn, in peren- dum. 

tfaesi debereponi; nem in iis, quibus utor Ibid. Imvida: V. ed. InMUu — firvp- 

editionibus, tota periodus prmTiute turpis- dimt : G. pfwdutei; V. ed. pntdmikf 

sim& distinctionis obscuratur, oomimpi. soliti permixtione in minusculis charao- 

turque. ** Herculis templum est apud teribus c etllnd. 

** Agrigentinos non longe a foro, sane Ver. 5S5. oculorum ades. Virgifius, 

** sanctum apud iUos, et leUgiosum ; — JEn. vL SOO. 

«•usque eo, judices, ut rictum ejus ac Qpsntum «i* poiient .«fi •enrare ■equentom. 
** mentum pauUo sit tUtriiiutj quod in Ibid. contenta .- i. e. ad medise tods 
** predbus et gratulationibus non solum usum, te caniendens, vi omni aovriiiie 
** id venerari, verum etiam osculari, so« connisa. Nos autem elegantiam ac pro- 
** lent'* Amobius etiam, lib. vi. p.20S. prietatem vocabuU ubertim dedaravimus 
huic loco illustrando idoneus superveniet: et iUustravimus in Silv. Crit iL sect 119. 
— ->*' hsBC sigiia, quorum plantas et genua ad quam lectores amandamus: 
'* contingitii eC contrectatit orantss." Ju- __ i^^i^, ^ ju« irrTv 
venaUs deniqoe, sat liv. 219. a,u m^tit^ u^^m /uStXn^*^*. 
Cerefls tMngetu atwmque,pedemqpt. Hinc autem, ut aUos bene multos in bae 

Porro, vice fneafiittm, XI. babet mean- dictione parum perceptos, probe inteUjgis 

tur. Prudentium, bamartig. 797. 

Ver. 320. minui: O. A. nimium, non ■giiaionHhiM nm»m 

prorsus inepte, si jungas cum detrita, et Ctmtenttm splni», reptasse per ardiia am: 

interpretcris valdej ut, •* nimid levitate,*' Le.se contendentem, strenue coUuctao- 

iu. 588. tem, cum spinis. Venuste et animoif 

Ver. 522. videndi. Lego, videndo: Suetonius, iii 7. '* Sed Agrippinam ct 

passive. Bentleius. '* abegisse post divoitium doluit, et sanel 

£t fateor equidem, me non posse con- '* omnino ex occumi visam adeo coiifni- 

strucdonem lod, ad lectionem omnium " tit et contumentihut oculit prosecotos 

codtcum MSS. et excusorum exemplari- '* cst, ut custoditum sit, ne umquam in 

um, commode satis expcdire; neque ex- " oonspectum ejus posthac veniret" H«e 

pediendam puto, quamvis interpretes ni- ^ potentior atque degantior membra- 

hil saldirosi atque ardui hic inveniant narum lectio, et omnino restituenda; eo 

Cum videre non male res procederet ad magis propria, quod ocuU dnt bini nn- 

hunc modum: ** Invida Natura pnedu- mero, ac mutuas. operas contocient, Ho- 

** sit nobit r« videre spedem,** vel for^ ratius, epist L 1. 28. 

mam eorum: sed a vestigiis scriptursB Non potsb ocifi!» qusntum cMrf«ii4frr Lynccok 

conununis nimium recedit Nihil igitur Lucani denique mentem, quam caUida 

restat, nisi ut interprctemur tpeciem ot- gens interpretum non attigeraiit, pkne 

dendi^ modum, vel rationem, ddeodi; capias, ad Phars. v. 684. 




LIBER PRIMUS. 77 

Qaid quoque amittant in tempore, cemere posas. ,/ 
Corporibus caecis igitur natura gmt res. 
S30 Nec tamen undique corporea stipata tenentur 
Omnia naturfi; namque est in rebus inane: 
Quod tibi oognosse in multis erit udle rebus; 
Nec sinet errantem dubitare, et quaerere semper 
De summa rerum, et nostris diffidere dictis. 



ammareconvohriceentei; comUtoniTethys largyrio placuit ad Virg. gea iii 175. 

llelnituU.p.ti.ccelo^«.iateneri: « Lucretius certe «r«o pro «fac. po«iH:" 

L e; operam strenuiniiiumi dans, et se bunclocum kudans. 

fdMmenter tendens, ut nuUis limitibus, nid. ^gco tale: Ausonius, epist ladi. 

ipso oodo inferioribus, contineretur. 27. 

IWd. contenta tueri. Memor erat lod jt nunc pamvit trtticum csko sale, 

fiilius Italicus, xiiL 441. Novuaque poUet emponu. 

coHtentU tutrit h^gp» vesco sale. Queedam MSS. 

EductumqoeteneYaginilnterTitutenaem. c«««i. tritlco, f f «le : 

Ver. 32& quaquomqite: n. ^tMrcom^, proinde hoc modo locus constitui potest: 

iFedistam scripturam castissime seryans; Et nunc paravit /n/icimi vetcum, et /iOmi. 

qnam, si meo jure res administrari cum Mq^j scriptor, ver. 97. 

boD&lectorumveni&potuisset, peromnem Hinc«ll.inn)ergitmica.i x«/r dun» aieia 

Locretium libentiasime intulissem. Sed, QaKOMadjidtur, 

uti fit, dum prave cauti imaginarios er- Bsntleius. 

racs evitare volumus, veris obretimur. Havercampus opportune adhibuit Ovidi- 

Ibid. avo senetcunt, proprio sensu; um, met. xi. 783. 

made senescunt, secundario et tralato, ut « ^copulo, quem rauca sulfederat unda, 

alii o|ttimi scriptores passim: quod tam 8e dedit in pontum. 

de ip^ sermonis formul4, quam de voca- ibiA mU saxa peresa, Sidonius Apol- 

buk>, dictum velim. £t erudite Faber Unaris, xi. 5. 

moneC hunc Luci^i versum ex Pacuvii ^ ^^ ,^j^ ^ ^^j^ ^ ^^^^^ 

Periboea videri effictum, quam laudat Exesl saU, montu tifex. 

Nonius im voce macor: jy^ regimine vero mare mpendent^ quasi 

— — corpuaque meum i«W, separatim l^eretur in mare pendenly haec 

Mxxtxn,mgcon,macoresenet. ^^^ simplicium verborum in coroposi- 

Ita fortasae in aoapaesticos pedes vexba tionem transvecta tantopere scriptoribus 

^gavnda sunt omnibus per omnes cujusvis generis dlc- 

Ver. 327. inpendent: Vind. B. n. X. tiones frequentatur. ut putidum fuerit vel 

impendunt: vesco autem deest in G. et in tyronum monitionem huic insistere. 

M. etejus vice n. datno«/ro, etX. vasfo.- Ver. 328. quoque: F. quaquet non 

quod subindicat difficultatem interpre- male, sed multo minus ad loci scopum, 

tandae dictioois jam a praeteritis seculis quam lectio recepU, facere videtur: poS' 

invaluisse. Nosmetipsi nihil ambigimus, set edam, pro possiSt idem P. et V. ed. 

id, quod simplicissimum est et cuivis ob- In K r« cemere onmino omittitur. 

^um, esse etiamverissimum; velle nemi- Ver. 329. cacii: Vind. G. M. ceesis, 

Tumvesco sale^ quod vescitur et peredit: qus vocabula confusa vidimus nuper, ad 

ct nihil ultra quatri debere. Idem Phi- ver. 319. In n. dcettgerit. 



78 T. LUCRETII 

S35 [Quapropter locus est intactus inane, vacansque.] 
Quod, 81 non esset, nuUa ratione moveri 
Res pofisent; namque, obficium quod oorporis exstat, 
Obficere atque obstare, id in omni tempore adesset 
Omnibus: haud igitur quidquam procedere possent» 



V«r. 330. slipaia: l e. rsyMriXir^m, ut modo noiter, T«r. 33a c» kk nmlte 

▼el rrafVMiM' qu» sunt Aristotelis toccs, alia consimilia nuHo negotio ei pbiribus 

wtft fv^ MM' iv. 9. eodem spectantes. Gnecorum scriptis accumulari poMent; 

Ibid. teneniur: l e. continentur, con- quibus tamen Lucretii locus maxiine pow 

globantur, et inter se cohaerent. Virgili- spicuus, et lector non desidioaus, patien- 

us, geo. iL 371. titsime carebit; tantummodo ad Tanam 

^ _ , . nuerilemque ostentationem emditiaaiB &- 

Tcxeiid«i«p«etlim,etpecwomnef«i#«Aoii; *7 ~^ 

cientibus, et molem pretiumque Timmd- 

ie.coeroendum,etstabuhscontmendum. ^is accendentibus. 

Ver. 332. cognotte: B. commufie ; n. y^ 337 namque: n. negue. erMatt 

cognatce, q^ ^^o/. L. et M . ett tU : quam lecdo- 

Ver. 333. tinet : V. ed. sine. Abwr- ^^^^ ^^ ^^ distinctione ad ert, prabat 

beri possit litera, et scripsisse Lucretius, Havercampus: sed quafis inde oonstnio- 

pleniore disdnctione ad finem versfts pras ^^ legitima sermonis enasceretur, udnaai 

ccdentJs positft: lectoribusilleapeniisset: egomeC dlriiiafie 

Nec sUu te errantem dobiure. nequeo. Sane, quum rix affirmes didione 

Similiter v. 1128. exttat omnes numeros proprietatis et da- 

. *, . , , . ^ j . janti» impleri, et litene t mcc adeo coop 

Prolnde,HMlncaifumdefenisaneuineradent. ....... . . 

similes smt m membranis, ut acemmo ob- 

Ver.334. iXrfumma: B. In snmma: ^^^ oculonim vix dignoscas, non male 

voluit opinor, /n tuvimam; nec insate, ig-jtpm. 

quum castae Latinitatis auctores non mi- 

, ^,..,^ ..i.ii__._ obficium quod corporis exdt : 

nuB m rem quafrere, quam de rc quierere, ^ "^ 

subinde dixerint. i. e. offido, quod in omni tempore ac loco 

Ver. 335. QuaprojUcr: quum prorsus oorpus defungetur. £<c</ nimirum «^cj^ 

nihil pneccsserit, ex qiio fiat conclusio, m^, pro m/, ut norunt omnes. Mdioi 

ncc facili sit hic vcn^us constructione, tamen et tutius stari vulgatis arbitror. 

sed impeditUK obscunisque, oratione sca- Vcr. 338. Obficere: A. ^fficere; aed 

biosus, ct ex omni partc putidissimus, iUud est in marginc. 

in Bcntleii sententiam baud invitus Ibid. Obficere atque obttare. Amobius, 

conccsserim, spurium pronundantis et lib. iL p. 43. *' Quod si non mentis elatio 

njicuhim; quod uncinis appositis d^ " — obttaret atque officeret, jamdudum 



daravL Nihil erat magis exspectandum, ** sdre potuiasctis, quid, aut quare, pn>- 

quam hsc axiomata sdolos esse illituros ** hibuerit fieri — .*' 
maiginibus librorum; et ca tandem de- Ver. 339. possent: iu n. verissime; 

airsu tcmporis in tcxtum migratura. quodex enarratione lod manirestuspatebtt, 

Ver. 336. IIoc Epicureorum dogma et constnictionem longeloculcntioremda- 

Sextus Empiricus sic diludde exposuit, bit ** Sinc vmcuo, rcs nulla ratione mo- 

ndv. logicoa, L 213. Mn tvrtr «ihi, 11)1 ** vcri possent : nam naturale offidum 

jMvnrif atfuXtf i<Nu, ««ir#f fin i;^«fr«r ru ** corporis, quo solet cuivis extnidere et 

MW/Minr emfuKTtt ut «v «^rmnrM, )mi r« ** impellere conanti obstare atque resis- 

rAfrM ^Xfsfn liNci, nm merm: i e. stipaia^ ** tere, omnibus rorporibus in omni temi- 




LIBER PRIMUS. 79 

S40 Prindpium quoniam cedendi nuOa daret res. 
At niinc per maria, ac terras, subUmaque coeli» 
Multa modis multis varia ratione moveri 
Cemimus ante oculos: quae, si non esset inane, 
Non tam solicito motu privata carerent, 



«' pon oonies indtnditus adesaet; adeo ** lum obscuribat.'* Seneca, Med. Tera. 

^ ut nulia corpoi» de suo statu poasent penult. 

•Kluliim amoveri; nec alteri utique ce* PeraltavadespatianiMcmistheris. 

** dentia, nec invenientia ▼idssim quse Hinc condnnius, ni &llor, Virgilius scrip- 

«• ilKs oaderentt quum nihil cogitari pos- asaet ad ecL ix. 29. 
•««it, unde prindpium movendi tcI ce- Cantantes /ifMma fereat ad ddera cycnL 

•• dcndi uHo modo snbnascatur." H»c j^^ ^ ^^,^ est eum Lucretu memo- 

•dam, sic condnnata, disertius rcpnesen- ^ ^^^^ ^ invenust» cujusdam tauto- 

tsnt ipsaa Epicuri dictiones, prout eas ex. j^, ^^ ^,.^ ^^ ,,.^^ separatim po- 

hibiMril Diogenes Laertius, x. 40. E, fin ^^^ ^^^^ ^^ ^^ ^^^ ^^^ 

«* i MMf, mm ^MfSf, Mi m^fi ^v^» o.^- ^^ ^^^^ ,,.^^^ p,,^ frequentantur. 
(«^S 9»m^ ux*rm XXIMATA iv» HN. y^ 343. MiOta modit muitU, Hanc 

AV^ EKINBITO, nmim wtf fminrmi «i- ^^^^ vocabuH dupUcationem. ad aures 

wm/um. locutioocm vero, yttidyiiam pro- hercle quam jucundiadme accidentem, ar- 

C£dtr€, vix opus est, ut illustremus: sic ^^^ virgiUi lepos, et frequenUvit U- 

aatem Terentius, And. ir. 1. 48. ^^ ^ alterum exemplum non pigeUt 

— — ^— — piimo pneestU panm : adtulisse. Geo. ii. 327. 
•t Viinlius, ecL iiL 94« Maptut alit, ma^no conmixtus corporG, fetus. 

hfdte, OTea, iMum pnceden : Mn, x. 842. 

Mqiie Horatius denique, sat l 5. 2a «^'«"«' "**»"^ '"^'«'' ^°'"^*^ ^'"^- 

m/cum^ri^lintrem Vide nos ad geo. i. 19a Ovidius deni. 



que, ne mmius sira m re minime exquisi- 

CflBtera onmia, et scripta manu, et typis ex- ^oris inteUigenti», met iii 60, 

pwiaa, exemplaria dant uno consensu ww- — — — dextriqoe molarem 

weL Idem n. flW, pro W, exhibet. er- «"tuUt. et «^«« ma^ conamine mirit : 

iof« in Ubris longe usitatissimo: et ducet, "^ ^^ '«^"» ^^""^* ^ Scheppcri ra- 

locDifofvf, in sequente versu. ^^^*^"* *"^ ^*^ «=^^ i^irdioreM 

Ver. 341. tublima: X. «tWmw. *8*^^ obverUm. 

Ifaid. tublima, mrecUy sublimut. Noni- ^^- ^' '^'"'^ '«^* *«^^ "««?«' 

vs Maitellus: " ^uWiVnw pro subUmis. ^^^^ "» «* ™*» inquietudine mo- 

•« Acdua Phoenissis: ^®*^ aliquis, cmciatibus agitatus, vel 

animi districtus acffritudine: in quo se- 

•«AntiKpeexhumiliiedeiiiMiiiMJRevolat.** . .. . . - ^. . j 

* nere nobis imagmem perfectissimam de- 

Ita certissime castigandum in utroquc lo- pinxit poetarum pater, II Xl. 5. 

co, pro ««.««. Priepositio arf tuto po- .rrp.^- •«. «« .^- 

tent omitti post omnia vert)a, ne uno Axx^^^srK^MmrmMUf^.mJJ^ymn^ 

quidem excepto, qu« motum de loco in ^rwrm. mJO^ ). «pm. 

locum significant: et sane pereleganter. 

Idem grammaticus ibidem protuUt in nos- ^<*^» ^*- ^^' 

tmn rem SaUustii fragmentum: " Nam Jofid/oawftisempcrjactatur. 

•• tertia tune crat, et tublima nebula coe- ViigiUus, ^n. xU. 404. 



'9 



80 T. LUCRETII 

345 Quam genita omnino nuDa ratione fuiflsent: 
Undique materies quoniam stipata quiesset. 

Praeterea, quamvis solidse res esse putcntur, 
Hinc tamen esse licet raro cum corpore cemas. 



nequidquam tpicuUi dextri ATSH2I2* » ymf •» ht^Hti umu «miAf» tt 

«»H«.*MM ^^ y Mtf§», 

l e. crebro motu tentat, ct luocussione. Ver. 346. si^uiia: l e. •« ita coodai. 

Hinc ists pervagatae locutiones «• terram, « ^^ ^ oQiQe spatium penitus 0009». 

«« mare, tolicUarer l e. crebro dere ac .. ^ corporea natura, explerelqiie; etlo- 

movere. Terentius, Heaut uL I. 52. ubi n cub nuUus vacuo, atque ezinde motui, 

meritis sannu Westerfaovius Eugraphii c« qyj ^ vacuum fit, relinqueretur." 

commentarios prosecutus est: 1^5^ guieuet: n. quiesmmt: non ab- 

Omnt»s9BcitoshMbtA: g^^^ ^ ^c insuper demutare ooDMdi. 

L e. celeriter et continenter discursitantes. tur: 

Bene Donatus: «' Nihil significantius di- Undique materU quonlam stipitt friestms 

** cere potuit Quid enim aiiud est wli^ quce quidem fiMilior oomtnictio HW 

** citarr, quam tuo loco moveref Solidtos possit 

" igitur habuit omnes domesticos, qui Ver. 347. Peigit Lucretius ez Ibrtiflrf 

** hinc et inde ad ministrandum distine- ^ mmfm, irftitmmp Vacuum ooochidaik 

•( bantur.'* Vide Wcsterfaovium. '* Non tantununodo Vacuum invmiliir, 

Ibid. priveUa carerent. Non sunt om. '* corporum omnigenorum prmiisezp«S| 

nia in Lucretio, sic ut nobis plus semel " et undequaque Uberum, atque intae- 

contigit admonuisse, cum supertnoris ju- *' tile; sed in ipsis ctiam cotpofflnis i^ 

didi morositate rigidius pensitanda ; ne- *' cuitates purissimas inene argunMotis 



que, ut qusvis dictio ad praBcisum Virgi- ** maxtme indubib pervind potesL* 
liani nitoris unguem castigata molliter Ver. 348. esse licet: I^ M. eiae licerti; 

efliuat, aequum fuerit ezspectare: his au- G. celiceret. Nostri codices nihil variaiit| 

tem ooncessis, Tumebo jure displicuit neque exsculpere valeo, quod vulgatis aa- 

phrasis, privata carerent; qui legendum teferri debeat Editiones nonnuUae ha- 

proposuit, privatajacerent: non insdte. ^"^ lifuet; undc monet HaTercampoi, 

Nec deterius tamen fortasse fiierit, priva^ «c legi posse non absurde, et distingai, 

to manerent: conferas iii. 548. iv. 396. v. locum: 

1120. genuinum vero esse, atque a Lu- Hinctamenetaellquetrarocnmcorpore: 

cr^til n»nu. quod daturu. «an. yix ^. ^J^^.^rl'^:.,^!;^!^::^:!^^ 
dubitem: 

— ^— motu privata, 'vacamU: 



Liquidos humor: et uberibos flent omnia snttii. 
Sed, ut taceam de voce diasyUabi cemaj^ 
post pleniorem pausam in fine quinti pe« 



L e. ouarentur. et inertia quiescerent dis, non temere admittendi ; hcc omnia 

De dicuonum autem i«co et carfo per- ^^^ 1,1^^ ^^^ ^ dissoluta, flumine 

mutatione. videas Ovid. am. iii 4. 23. et numerorum ingratissime cohibito, pns- 

"«*• "• ^22- fractoque. 

Ver. 345. genita nuUd rationejuissent: iwA cemas: B. cemes: sed de fide- 

nam, ex sententia Democriti, Leucippi, lit^te harum varietatum ez hoc codice ob 

et Epicuri, omnia fiunt et exoriuntur ex rationes in prolegomenU meis propositas 

atomorum movcntium concursu. De hac editione Veronensi non conaentiente, ve- 

re Aristoteles, f ur* ««^m,- iv. 6. ed. Syl- hemenler dubita 

burg..-Xiyeri Ji,— iri 4 iMfnrif, 4 ^urm Ver. 349. Ovidius, fast iL 332. 

r#flro, ir« •» nr mwm %' irri ftfm mmt lEaidia p«r tenebna Faunua ad aifira vtoit 



LIBER PRIMUS. 81 

In saxisy ac spehmcis, pennanat aquarum 
350 Liqiiidiis humor, et uberibus ilent omnia guttis: 
Dissupat in corpus sese cibus omne animantum: 
Crescunt arbusta, et fetus in tempore fimdunt: 

ftifaidm, T. 661. uberibai jI^ji/ omnla gnttii ; 

«— — — - nt vhv mOM nramHa muu ^^ ®^^ spemendum, sed longc longeque 

AAm, leret, camim imtiiiaiitb, aqiue. infra Lucretianas veneres locutio jacuiaset 

Vcr.85a/0iU.- V,ed.Jlueni; B. flw 1hi± flent guUis, Rarior constructio, 

nf; L. M.JUnt. quam annulatur tamen Auaoniua, parent 

Ibid. Lifuddui: i c; darus, splendi- prsfat ver. 3. 

dni» Ammmt, aibut: vide nos ad iL 39a FUta ^tbu laerymU. 

Et primam hujiace TocalmU syllabam Etiam Prudentius, peristeph. x. 705. 

prilsrprodiizit ad il 452. eC alibi, nec ^ r^ r 

an prioran in li^. Similiter factum T?"* ?**^* ?!!?!J!?! S**^^ 

iifiiiiis m fidei nibleations poematio apud 

AMk Lat Burm. iv. 76. ^^ elegantiam Lucretu voluit Virgilius 

iti^ ^ «M .^^t^ M B^j. ^M. reUnqucre prorsus intetitatam, gea L 480. 

acsK, ec vm paterai, ec ntfanaa meua, ,, ., ««.• i 

jtaitiblln^^masdo,«>ror,e»ivta.. de humidions aens effectu m miraculum 

j «« Ek / dhL" perverso; cum quo conferas Ovid. meC. 

Umu L^uiduM humor aquarum. Ar- 

Minif, lih. iv. p. 137. *< quam Nilus, Et mwtum w/afAiyswr tempIU ebur. 

** ■wimiis fltiminum, aquis generavit ex Puldire denique Columella, x^ 25. Ma»- 

* tipudis,** ronis memor : 

Ifaid. uberibu» guttis. PauUo aliter Aut/ow/ iflaCTyma/ putd non sede profundl. 

VhgiKiis, .«1 in loco conshnUi. et Lu- ^^ ^^^ ^^^^^. . ^ ,^^^j^^^,. 

CMii, at pittem, memor, geo. u. 245; distribuit, dispergit: nam vcteribus sijnire 

•-«—»« aqua eluctabltur omnis erat jacere et spargere^ auctore Festo in 

WlaCcKfrMiMlbuiitperflumina^^.- Prosapia. Nec videtur discrepare No- 

ifci toCiiis orationis oolor summo est arti- nius: *' Prosapiesgeneris longitudo, dicta 

ido adomatuik '* * prosupandoy ut proFerenda** Supare 

niL fient. Mul novi eleganUus, aut igitur est extendere. n. noster habet i)a- 

nabo gemeUum : nam, quod frequen- cipat, 

tte Gnecia Latiiiisque, )««(«« et lacry^ Ver. 352. fitusjundunt. PauUo aUter 

9m de saciB aiixirum et florum, nonnihU ViigiUua, gea iL 521. 

dlMrapat: in quo tamen genere libet ez- EtvariM/ofii//4rfai Auctumnus. 

fiiiritisBunam PUmi periodum apponere. e^^ ^ Lucretianam phrasun non as- 

irt. hist »L 54. " Sucus e plagi manat, ^^^ niiror. Anponit comiptela potest 

"qnem opobalsamum vocant. suavitatis ^^ ^etustioris scriptune ybndit brevius 

cimii«, sed ienui guttd ploratus Umis exanitae,/odi*^ 

psnra coUigitur m comua." Sic, nl prfsciaiius, Ub. L p. 554. "17 quoquc 

Mlor, kgendum: vulgp, plaratu, „ ^^ j^ p^^li^ m usu non emt, 

«OB «tlqoe mbertim^ ot spelunc^ Cari, «ed tenidter, « ged e contrario utebantur 0: unde Ro- 

Amobius, lib. viL 233. — " viscum est ex " manorum quoque vetustissimi in multis 

« oorticibus profluens— ^acrimodi// destil- " dictionibus loco ejus posuisse inveni- 

** htione ooalescens.** " untur; poUicum pro publicum, quod 

Valgariaingeiiupo^CaicripoItieC: *'testatur Papyrianus de orthographiA; 



u 
u 
u 



83 T. LUCRETII 

Quod cibiis in totas, usque ab radicibus imis, 
Per truncos ac per ramos di£Funditur omneis: 
355 Inter saspta meant voces, et clusa domorum 

Transvolitant: rigidum permanat fngus ad ossa. 
Quod, nisi inania sint, qua possent corpora quaeque 
Transire, haud uUa fieri radone videres. 
Denique, quur alias aliis praestare videmus 



w 

*' polckrum pro puldinmi, eolpam pro ** languidas, natunle est svide esnifarv; 

«t culpem dicentes, et Hercoiem pro Her- '' eihu autem eenim imber." 
** culem.** £x hoc autem Lucretii loco, Ibid. totat. Sic omnes libri, atque ont 

leviorem maculam abstergeas, quie Cicero- integerrimi Tjitinitate : nam ad ^B^-^wiMtffn 

nem ddionestat, de fion. ii. 34. •< Nos uatatiorem atque generaliorem, arfom 

** yero, si quidem in Toluptate sunt onmia, dico, in arbutta tadte oomprdienaam. i»- 

*' knge multumque superamur a bestib; spectushabetur: adi meaa a nim a df wio n gt 

«• quibus ipsa term fundit ex sese jxirtus '^ ^oph. Trachin. S6a quc siipim ooBtnli, 

*< varios, atque abundantes, nihil labor- a^ ver. 283. et Amobii locom» mb ftr. 

** antibus; nobis autem aut vix, aut ne ^•^* ^^ pnetermissis ad iv. 438L noK 

*< vix quidem, suppetimt multo labore admovendis. Haec figura mnitniftiflili 

** qusrentibus." Vulgo, pastus; at ho- acumen Lamfaini non efiugit, qui pnUre 

minibus, non tampastusy quMmpaHus, vel >Hu»travit etiam ex Hom. Od. li. 74, 75L 

fitus, telluris suppetunt Canis noster, ^ nostro vi. 757. Similiter 

iiL 993. iii. 16. 



————— alnui Hquenteis «_« i^ BPEMZ fU9 

Humonm» gutU- m«ter quom Terra rcccpit, ^ «>EPONTA r^ : 

Ftia parU nitklas fruge», arbusUque iBta. ^^ 

Neraesianus, ecL ii. 32. i- e. trtui* in fi^t^H complicatum. Neqne 

At mlhi Flon com»sp^enti grsmtae junglt. *^***' ^'^"«"* Paterculus, ii, 1 15. ubi h«: 

f j. j ^ formula non Bunnannum scdum. nd 

Jam fundere jwrtus maxime propna est « .^ . . .^^ 

, ^ . 1 ^ 'j iT^ etiam Ruhnkemum, at quem virum! iio> 

et pervulsatissima locutio: vide VirB. eea , , . ^7 , , *^ 

I.I3.Veri»ime«,t5tu««n.xdiTuuiSlc TZ "T " C««r «1 rftenm bdfi 

Ovidium. fast iv. 8& mmaUc, molem «umum .l^ «» 

'* contuut In qua regione, quali adiutora 

^^l^'^'»^'^^*^^^ ••legatoque fratre meo, Magio Celm 

Frigorl9asperita«v/W«quetefni^rt/; .. i- ii • •. • • ^^^ ^-«« 

** \ elleiano, usus sit, ipsius patnsqueqoi 

gramina sciUcet, et flores. Suf&agantur «c pr«iicatione testatum est, et anqili». 

tres codices manu scripti. Vulgo,;»/^; .« monim honorum, quibus triumphaiia 

cui lectioni fhistra Burmannus patrocina- «» eura C«sar omaiHt, signat memoria.** 

^' Sic, opinor, castigandum. Ruhnkcniiia 

\ cr. 353. ab: P. V. ed. B. n. o. malebat, donavit et donorumi quod mihl 

Ibid, cibus, de arborum nutrimentis; ^idetur loci miyestatem noo adaquaie, et 

quod exquisitius est, et lectoribus, hanim premere scriptorem. Hoc pacto, denique, 

venustatura sapore subtiliori contactis, se- maUm HoraUum inteti«etari. od. i. 12. 

dulo notandum. In hanc rem longe 4e. 

longeque elegantisaimus PUnU locus ex- n^^^ ^^^ ^^^ 



«ta^ nat hist xvu. 2.— •• Arbores, fctu juii«n «rf«i. rehit later Ignei 

**exinanitas,ctfbU€rumqooqiMamis8ioDa l.iuiamiam: 




LIBER PRIMUS. 83 

S60 Pondere res rebus, nihilo majore figura? 

Nam, si tantumdem est in lanae glomere, quantum 
G>rporis in plumbo est, tantumdem pendere par est; 
Corporis obfidum est quoniam premere omnia deorsum: 
Contra autem natura manet sine pondere inanis. 

365 Ei^) quod magnum est seque, leviusque videtur, 
Nimirum plus esse sibi dedarat inanis; 



i «. ** inter oomM tUUa»;** ut «tdtcj dio- '< manet." Vulgo^ nobilior; optinie Tero 

tioiiein indudat minus generalem. inter se conTeniunt vocabula, constaiy no- 

Ver. 354, trvncos: n. troncot, antiqui»- tabilior, clara. Sed tempus est de diTerti- 

jiKm acriptionis ante alias, ut Tidetur, culo regrediendi in viam* 

nwmbranaalfSS. servantiaBimus. Ibid. rigidumjrigu$: L e. quod hdt ri- 

Vcr. 555, Cum bis versibus bene com- gere: unde Persius, iiL 105. 

gifait Lambinus aimili argumento locos, inportamrigidMcalceiextendit: 

•t omioiie, ad iv. 616. vi. 951, 952.-— Pro mortis nempe yrigorf rigentcs. Dumviro 

Mmf» n. babet meat. Festos et Nonius interpretantur rigidum 

Vcr. 556. TrantvoUtant : n. Trant- ^frigidum^ et hic provocat ad Viig. 

•aCaiU.* H faunc erroris fbntem, nempe geo. ii. 316. egr^e nugatur grammati- 

wfltAmt vd fiterv, interpositae omissio- cusuterque. 

Bm, qiiotiaB quod supersit dictionis inte- Ibid. permanat ad otta, Paullo diver- 

gram atque l^timam vocem effidat, sius Mantuanus, geo. iil 457. 

anigjmua olim in Silv. Crit ii. p. 6. Vide- ■ Iroa dolor balantum la^nu ad mu. 



inferius, iii. 1022. iv. 435. Liceat Ver. 357. An ^ikv, vice quodf Bent- 
Bobb hanc rem uno et altero exemplo leius. Haud placet, ne ambigua evadat 
eonfirmatam dare. Marius Victor, in constructio verborum; nec necessaria est 
gen. iiL ita etiamaccuratiusinterpungen. mutatio, et hoc tempore contra moram 
dna: sermonis Lucretiani fieret 

Voces, tini qua^ omittit Veronensis editio. 



-f ccce damai vobfa ret promis Jn omnea ; ^ ^ , ^. , . .. 

TMqoe Inter spedea rerum. qi» ^«ntc moven- Oterum. non valet h»c condusio poeta», 

tnr, quum sonus propagari possit per sasptum 

Cafoca mcmbn qiddcm veatroa largimurin luus, locum, non meatuum vacuorum viik, sed 

QwaiMmam mterdioum vobia a langutac vifvo j>i< •• •• • «u ^ i 

'■TT^tr aedificu concussione ex aens vibrati pul- 

sibus, aera etiam extemum inde commo- 

Liari dant huerdum^ elapsis literis ict; et vente. Aliter, pro vacuo propugnator 

9mL Stobanis, eth. serm. lii. ed. Tig. noster admirabili cum solerti^, et versibus 

Lytmht, i fnrvf, Xn^uf msxf^ttXtfT^t •» rp omatissimis, digladiatur. 

acrs XMtfttnmf futx^ v^» Oi^jrar», «c« Ver. 35a haud uUa: n. aut nuUd. 

XTNE2TIAOEIS murv, i»uvii «rmf rtm Ad postcrioron lectionem egr^e consti^ 

r^m«^i»v, Hti n ivyttum »mt h tnnf»xn ^nt tui possct locus hoc modo, et omnino pro 

AlsMMi w§Xufti Eyfttf «V, i^, m ^«nrXi», Cari CQHSuetudine: 

rm^w»X%tft^omfuf,uAhi9mu0ffitt^iXiw Quod, nid inania dnt, qui posscnt corpora 

ntt MmMtUmn h X«^f , t^fmrfiyu, Libri, quaeque 

nmhsr ineptisabne. Livius. i. 24. «* Ho- Trandrc, id nulla ficri rationc vidcrc^ 

** ratios Curiatiosque fuisse, satis oonstat; ^^ nonnullb exempkuibus inventum est 

** nec ferme res antiqua alia est notabUior. 9^^ »»^» pro >»'; »nde tic condmM»: 

** Tamea in re tam dar4 nominum enor »' baud uUi ^irt ratkmevideres. 



84 T. LUCRETII 

Ut contra gravius plus in se corporis esse 
Dedicat, et multo vacuum minus intus habere. 
Est igitur nimirum id, quod ratione sagaci 
S70 Quaerimus, admixtum rebuB; quod inane vocamos. 
IDud, in hiis rebus ne te deducere vero 
Possit, quod queidam fingunt^ praecurrere cogor* 
Cedere squamigeris latices nitentibus aiunt, 
Et liquidas i^rire vias, quia post loca pisces 
S75 Linquanty quo possint cedentes confluere undae: 



Vice wderet sutem, legitur etuun vaU- corporum: et pro eiie, iidem 

rent: hinc non nude tentes ad hunc mo- metx, n. etiam grtum, ▼ioe gmnu; 

diim: Ver. 36S. iwciftcm.* its multo phmi fll 

.— ^»-*— haud ulli fleri ntkme v«/ffvr. castiores libri, G. P. V. ed. B. M. A. O- 



Interee, nihil est in Tulgatis quod dis|di- 2. XI. quibus aucto rit a tib us, nuM 

oere debeat, Ti mi^jore codicum addicente. necessitate, religioncm habui obrtm.. 

Ver.361. Codein. hunc ordinem ver. Ordo est: >« Etmultominus (prskfioia 

borum servat: " "«P*'") *""**" ^*»» ▼•cuum:" et iii 

^, ^ ^ , , his nihQ absoni anparct, nihil sakiHML 

Nsm, al tantumdem in lanK c/f glomere : « , ., , , . 

qu» pede sunt dmndio manca. Fortasse: ^^. ^.^^ fy,^)u^ ^io^ .tque ela. 

Nsm,altantumdemliiiaiMjrertglomere: gantiorem; sed de hb minutioribv iMa 

quamscribarumaberrationemTaldeusita- nuncdierumpaiumidoneijudicwldb«idl 

tam esse per operis decunum deprehen- ^^^^^ j^^^^ ^^^ ^on imio pfawuat 

^^^^*"'' poetae nostro, aliud autem aeri seq u entis 

Ver.362. Corporis: n. carjwrum; ut politissimis ingeniis. 

in scquentc versu P. Vind. V. ed. B. lyj, 2)edicat: i. e. plane didt^-«ffir^ 

similiter. Non probo, (confcras ver. 337.) mat-significat-demonstrat: cujus sa- 

quamvis in concessb habeatur vetustissi- ^^ ^^^.^^ .^ ^^ j^^ eiemplm praCnH^ 

mos m finalem aliquoties non elisisse; ut ^^^n, ^^ ^^ AlphesiboEA, altcrum n» 

Ennius apud Priscian. i. p. 556. ^j^ e«!dUi Annalibus: qu« ▼ideasi NiU 

Insignita fere tum mlllia mifi/irM octo agunt igittu-, neque uHo modo sunt aiis> 

Duxh. delectc. bellum tolerarc poteotelt. cultandi, qui receptam kctionem intam. 

Ibid. pcndcrf: G. V. ed. B. n. /loit- ix^ranter solidtatum eunt 

dere, facili errore. Pro /xir, n. etiam Ver. 369. Hoc modo distingiModof 

habct pars, versus Bentlcius dixit: 

Ver. 364. laniiis.* n. /Nani; et fortasse -^,.^ . , .^ ^ ^ 

.. ... Ettigitm^nimirum, idquodratkiaeMgaci 

mebus: " manet utique rf mani sua na- Quiertmu^ aUmixtum retn» quod taanevoct- 

" tura sine pondere:** nam vulgata lectio mus. 

iNanii, sccundo casu, a temiinationc com- Nos videmur nobismetipeis planioraB ft 

muni nonnihil ambigui, quod dispUceat, aminivissc: sednihil,autparum,intflreit» 

nandsdtur. quamcumque demum elegeris, ad poSUi 

Ver. 367. Ut: sic edidi ex ingenio meo, mentera, neroini non penpicuam. 

pro vulgari ^i; quum codices G. B. L. Ver. 371. ne: B. Nec.— crro.- V. ed. 

M. 11. S. habent Aut^ haud dubie volentes, B. tfcrc. 

opinor, 17.— cof^ioru.* P. V. ed. B. A. Ibid. deducere: l e. deonum daooe 



LIBER PRIMUS. 85 

Sic alias qaoque res inter se poBse moveri» 
£t mutare locum, quamvis sint omnia plena. 
Scilicet id fidsa totum ratione receptum est 
Nam, quo squamigeri poterunt procedere tandem, 
380 Ni ^Mitium^de^erint latices? Concedere porro 
Quo poterunt undse, quom pisces ire nequibunt? 
Aut igitur motu privandum est corpora quseque, 
Aut esse admixtum dicundum est rebus inane; 
Unde initum primum capiat res quaeque movendi. 



in iHBukm Tit» mlg»ris callem, s fiuti- IbicL aperhre wu. Idem Mait>, iEn. 

gjiilnipli, in quHms oommormntur Veri* xL 884. 

jjj^ PUk«phi.: «1, ii. 7. 8. Hinc p«cU»d«port«. 

gea lU. la Nec todit di^mrr i/MM. 

w cn in iBrtTJtm mccmn, modo vita ni- 

P^^ Ver. 377. sint: 2. nc ooUationes Hein- 

fcrfi if mgni deduam vertice Mutai . sian», tunt : et, in TerBU Teniente, n. non 

V«. 812, JingmU: G, Jigunt.-^ijne' ngnoachett, 

mme: ft. p ercurrere. Ver. 379. Hoc dicit poeta, ex concessis 

Ibii Ordo est: ** Cogor pnecurrere adversarii condudens: «* Quomodo pote- 

* ilhid, qpod quidam fingunt, ne possit te " rant pisces procedere, nisi cedentes latices 

"ivrodeduoefe:** i. e. prius cogor, quam " viam aperirent? quod tutemet etiam 

Ba|amento oommodeTaleamprocedere, '* confiteris. Atqui, hoc confessus, ti^ 

HMcnidam argumento et temerario i» " cuum una opera concedis: nam, nisi 

nft^ occ ur rere. " esset vacuum, et pisces moveri possent, 

Vff. 873. ntteniilna: V. ed. natentibus: ** nihil loci haberent latices, ad quem se 

■iBi aham vmrietas lectionis, quam me- ** reciperent. Ergo datur vacuum, quum 

nonft Hsvcfcampus, conatibus dico, haud ** pisces moveantur, et latices recedant.** 

Ui mendoae scritntur pro conantibus^ Ver. 381. Quo jwterunt: V. ed. B. 

«■ nktMHbtu interpretamenta Sic ab- Qu€e poterant: levi aberratione, ut arbi- 

idDli Viigiliiia, JEn. viii. 237. trer, pro ^ii^; nec deterior haec foret le^ 

Hnc^ nt ptona Jugo Ixvum incambebat ad ^o* 

mian, Ibid. quom, vel cuni; P. V. ed. B. A. 

Dnier,taadvemmiiii/«M.conciwlt. ^ ^ ^, reUqui», m^ faUor, vetust» 

Ibid. sfuamigeris: i e. animalibus. scriptionis, quam nosinhocvocabulopas- 

laeomitatft dictione sic et Pliniam usum sim exbibemus ad alionim exemplum, 

«■s ndeo, nat. hist xL 50. " Simili mo- quom^ brevius exaratse. 

*• do tfiumigeris atque serpentibus.** Ver. 382. privandum est corpora. De 

Ver. 374. Uquidat viat, Virgilius, hoc genere constructionis satis jam dixi- 

JUL T. 217. mus in superioribus, ad ver. 112. — ^Et ita 

itdltiierBfuidum. concipienda est tuec conclusio: '* Aut 

Qnod bemisticbium juvenis quidem ele- " igitur dicendum est nihil moveri posse, 

fiBtis ingenii ad oeleberrimum tontorem ** autadmittendumvacuum: sedconcedes 

Guitabrigiensem, manu celerrim& ofB^ ** latices moveri, et piscibus locum dare: 

am iDum peragentem, cum sunmu^ festi- ** admitds ergo vacuum.** 

filtta tnmrtullt Ver. 383. dicundum. It» ecriptum in- 



88 T. LUCRETII 

Venim animo satis haec vestigia parva sagaci 
Sunt, per quae possis cognoscere OEtera tute. 
405 Namque canes, ut montivagae persaepe ferai' 
NaribHs inveniunt, injectis frunde, quietes. 



Ver. 401. pottuni: ita A. a oolUitioiita ferai^ quam ad canes^ • l i q i umti ilo d^poi- 

Ilein&Uins, quam lectioDem« ut exquisiti- tius referri videatur, ut ipw Lucrctiui, iL 

orem sermonis ▼arietatem, redpiendam 1060. 

duxi. Alii pottum, £t conmemorando InytoiatictmmtHmgimimtuemefentnm: 

utique, ** dum commemorantur,'* ut ver. et ibidem Ter. 597. similiter. Senecaf 

515. quod fadliorem dat constnictionem Herc. (£t 137. 

cum «•« j)o$sunt. n. et Z. habent comme' vix gratuin pectri wttntiveg» ncmot. 

morandif quod superscribitur etiam in M. Videaa etiam (hrid. iuL iL S16. at ^«g 

Vcr. 402, fidem: P. n. quidem. Et pendet Statiu», Adi. i. 45a 

pro conradere, P. V. ed. B. A, X. XI. can' ^ ^^,, ^ 

tradere; Vind. contrudere : quod ultimum Mmtivtii^ dllecta dcB : 

Donpronu..bjudiGU>dumnd«tur.pla- ^^^,^,«^^0. Alqu* boe pgne. 

nbu. test>iDonu> n.ffultui.1. u Don «»et tf. pecuKuit» diipeAI. ««ndum 



on.ni cx p»te venurt. «t integn rKq>t. ^^^j^ Hi»e «item SiBum «nendAis 

lcct.0. Conradfre, qu«. undK,ue coU^eie ;„ p^ a. 996. loco ^.po«li«no: 

argumentorum oongenem et acenmm. 

Persius, vi. ult S^^J^^SL!^.*^ 7 ^!? ?^.'°^ 

' Venator dnmcta Lacoo, «nt exlglt Umber, 

Invcntiu, Chiyilppe, tui finltor acen-i : smre segax, e ctlU ferat ; pertenlta late 

Horatium imitatus. II. denique dat> con' Agmina prsclpitant, volucmfbniildtaet cervL 

diccrc. Vulgo, calle: ct hat vooes <^«"«fi'pdimliiT 

Ver. 403. sagaci, Hoc vocalmlum de etiam in Livio, xxxi. 42. 8. 

caHf 6uj maxime proprium usurpatur: un- Ver. 406. injcctis: vulgo, inicdatg V. 

dcacccssu decoro, utuihilsupra,fadliquc ed. /n Udis: B. intedis: volebant aiw 

in scqucntcm comporationcm Carus dela- dubio, injectis; naribus utique intramia» 

bitur. Plautus, Curc. L 2. 17. sis in frondem: ** se fronde intnidcnt^ 

Omem wnc hanc quidcm magl» par fuit : sagax ** bus;" pr« CUJUS lectionia d r g i Ht ii 

Nasum habct. sordet vulgatum : ct ita demum «*1— mIht 

Ennius, ann. x. apud Fostum, voce niWare, csse statui ; nec lepidi lcctorea non statim 

sic fortassis noii male condnnari possit; sunt oncerisaimam Lucretii acriptioiiem 

ct ipbc etiam grammaticus: agniturL Trivialc est, et ingenii aigaiiiB 

" Vcl, vchitcl qua emJo vincUs vcnatica pcmox ^ plc*»^ ^«> pueruli versificatoiia, «» m|0c- 

** Apta M)lctf M furtc fcro» cx n.irr iaj;.icti tasfronde : ca^tcris tamcn 13nis omnibuB 

** Somit, vucc >uA nictat, ululatqiic ibi acuta. iuhaTct. 

** rntlo o*.t ips:i gannitio:" r/tf/n/autem Conversam phrascos figuram, nempe aii^ 

ticntiiy ut iu rauca sonans Virgilii, ct si- quid naribus iM/Vcrrc, plus semd dedit 

initibus. Scribonius Largus: ct aeque bene did po. 

ViT. 10 1. fft'/cT(i docst in n. tcst narcs in aliqnOf vd la aliquodt i^ji" 

Ver. •K\l. tu.^ntitxi^^tv: B. n. niHdra^ct^ ori\- vidc nos ad iL 802. 

nou Bl»un!e; Viml. iM.in/n^i-i. VrofcriU, Naso lcctioni nostnc est appositut, flMt. 

15. fitiri; (;. I,. M. fraiv: volebant, iiL t!49. de canibus Actsona devoniiti. 

opiuor, /Ir«ri3, \. c. fcrArum : qu.iui lec- bus: 

tiouen» fortassc in ixmtextum consultius undiqucdrcumstantin^Aniueiiicar^rMM, 

»ilmi*>enivi« nl<^ quoil t$ rion'iini^<e ad Diiaccrant fjdii domloum sub imagice cervi. 



LIBER PRIMUS. 89 

Quom semd institerunt vesdgia certa viai; 
Sic alid ex alio per te tute ipse videre 
Talibus in rebus poteris, csecasque latebras 
410 Insinuare omneis, et verum protrahere inde» 



Ibid. quietet: L c «Miv«»X«f, ut Plato, ** rorum et pectoris usqpie ad umbQicuiD^ 

de legg. i iiiit. mmi iwJUm M mrm m» '* atque intortis villb adeo hispida, ut im. 

flw I » vms ri|^Mf hf^n %tn emiftu. ** bres respuant;— de quibus Sallustiui, 

Juvaoca» cfaag. hist iL 16. '* Germani irUextum renonHms corput te» 

VnlpBRis In nlta rapes exdit latebnm ** gunt:** L e. artissime involutum. Vul- 

Pmbct, et aerlb avUnn dat «ylva qtdttem. go^ intectum : at, cum tegunt^ quam pn- 

Hilarina, in gen. ver. 96. tide! De confusione vero dictioniun teo 

fgaftoiiDitnKto cobIo» patcr optfane, terrat tut et textut^ vide Bunnannum ad AnthoL 

Excolaeadgralaif: donaf et nuiaere opimo X^t. v. 133.3. 

&egna bomlmiin, pecodinnqoe larem, rMid«m« •• ^^ • ^«^ » -^* • 

^^qoevoIucAmr^ ^^- ^' in^Merunt vesttgta; pro ro- 

Plniea seriplores has ferarum domos cu. «Jmine usitaUori posterioribus, inttiterunt 

bOia Dooiinant; ut, exempli grati&, Livi- «''*'«'"• VirgiKus, ^n. xL 573. antiqui. 

«a Andranieus in ^uis^ hexametro apud onun formularum amanlissimus: 

Tfiinli Maurum : v^vm primb iniant 'vuti^ pymtb 

IntHterat'^ : 

DlrfBeodacbeqaosadlrclACKWfiacanes. ^ .^, _ . i. j 

_ - , atque itidem cum quarto casu, ut haud 

^^r^^^^V^V^^cert^^^ raro veteres comid, gea iiL 164. iEn. 

m <tetet qnoque Manus Vi^us. sub ^j^ ^^ ^ ^^^ Loco autem Lucietii 

fln^ t art gramm. eundem versum ^ incommodi sunt Nemesiani veisus, 

kndaDs. Possu quoque caca, ut noster, ^35 

ver. 4091. Kurms etiam vocant Gned, in 

m. ms ^ ' 1 . Namque et odorato noicant i;«/rtfia prato, 

qmbiia utique fer» jacent dorvuentes; un- ^tque etiem leporum lecreta cMbiSa moMtrant. 

^ fllBtias, Theb. xiL 235. Unde non improbabiU conatu Livium 

ItvflavkM, Mcnra vadi,MiiMo/qoe/«ranap Andronicum, nupcr admotum, tentes: 

Fneter.etboRcndbinaeaMcK&UiamonttTis. ^i_. ^ . ^ . m^,- 

^^ , , Dfange oaoruequom ad secreta cuMia eanem. 

libet losuper, dum m hac materie versa- .«r^ >t/xo i-j /-^ ii^r i-* t" j »r 

, ^. . , ^, Ver. 408. a/id .• G. M. altt; Vmd. V. 

Bunr, cmendare Vanum, apud Macrob. ^ t> r\ ^ ^ i- j * 

. • » -r *• *i*mauM. gjj^ g^ Q^ jj^ j^ o/iMd.* quorum postrc- 

mus omittit te. 

S?^.!^?Sr^ '°'*^ ^"^^ '^°"* Ver. 409. Ctfcos /aleftrar. Virgilius. 

■ ccftrlf potult cervK conprendere lustra, -v — o ^ 

tavk In abaentem ; et, clrcum veitigia lustram, -**"• "*• ^^4. 

JCthcn per nkidnm tenues sectatur odores. At Scyllam atch cohibet fpelunca latebru, 

libri, «etfr/tw— Cieterum, ut ad Lucreti- Ver. 410. Insinuare-^-protrahere. Sua- 

ism revertamur, non male legunt non- visdme perstat uti vocabulis similitudinem 

nulli, nec invenuste, convenientissimam suam, jam adhibitam, 

iMtextoj frande qoietet; attingentibus. Hae tralationes scilicet vi- 

qnos aceribius castigat Creechius, vir nec ridissime repnesentant animi sagadtatem 

doctrind, nec ingenio, pollentissimus. per omnes rerum sinuosos amboges inso- 

Hanc lcctionem equidem, pne vulgati, quentis Veritatcm, et ex abditissimo re- 

iniectasy longe malim. Saepisaime per- cessu tandem in apcrtam lucem protnt- 

mntantor ttfxtiu et /cc/icf.* etsichauddu- hentis. Sed necesse cst, ille naius sit 

bie cmendandus est Sallustius apud Isi- «yit> X«p«9wy, qui consummadssimam ubi- 

dorum, origg. idx. 23. quem laudat Prei- que nostri poeta* dcxteritatcm non mira* 

** Rcnones sunt velamina bume- bundus contempletur; diluddam in pri- 

G2 



90 T. LUCRETIl 

Quod, ai pigrarisy pauOumve i^eoesseris abs it^, 
Hoc tibi de plano posBum promittere, Menuni $ 
Usque adeo laigos haustus de fontibus amnis 
Lingua meo suavis diti de pectore fimdet» 
415 Ut verear, ne tarda prius per membra senectus 

mis Acnitttem oimtioiiis cum figuris lepi- Namqiie, iibi^^r»ite ert, et ubt cnncote, 

dinimis eC argumentfttione tubtiliflsima, *^- 

socccesu pronus InimitabiU, coDBodantis. ^'^- ^l^. Hoc: V. cd. B. Ific^^^ 

Ibid. verum: l e. ▼critatem, ut passim. P^^o: V. cd. B. L. M, O. Z. XI. dipianos 

Hinc Livium mendH puiges, zxiL 5§. 19. ^ demptanoi n. dempio: qoonim CDdex 

«• Gknriam qui spreverit, aerum babebit" "**"""• interpoJat ^uofue port Aoc— ^w*. 

De sinccritate hujusce scriptur» nemo ^***^*- O. permiUere^ ut paaim nvia. 

dubitaverit perlecto loca Editur, veram. ^ ^ ^ prsBpoBtioiiibua ob «v^^T^wMg- 

Ver. 411. «, P. ntsi\^^uaum : A, "™ »fnba>dl 
parum.^-reeestenss ita O. P. Vind. V. ^^ ^ piono: l e. plane; ot d^Mfc'. 
ed. R L. O. n. X. XI. alii, abscesseris, '*' "* ^^^ ▼•l^ "Wto adreibialitcr podtoi 
nisi quod A. recesserit.-^cbs: ita O. n. */»^««'»ttPl«»tiMS&Epid.v. SLSI, 
X. vulgo. aft.— rr .. O. n. X. te. Ptofro, ""*' ^"^'•^ perfhcili. sooat mMe fidU: 
pro w, Vind. 11/, fortasse hinc non ^**"* «««*"» •>»* ««mpl» citim mokaii. 
male: '"^ longioris investjgatioois fmTiit sii- 

pauUumM/abKCMerissbtre. Penngeri: ride dicU ad Tcr. 985. 

Scd mliil cst, quod in receptis repiefaendi ^^' ^^^ haustus: B. kauMUi me jo- 
debcat Huic form» versiks calcuhun ^**' ^^ deterius.-* .. sic G. P. Vind. 
suum apposuit Bentleius: V. ed. A. n. X. reliqui, dc; £t aiRiui, tcl 



Quod nisi pigmris paullumve abiceiKri. ab le. ^T?"'* ^' ^' "^^ »««»«; ut , . 
Qu« minu, sunt peispicua. ncque me ha. l^ ^' " Lingua ftmdet baustu. amm. 

bebunt appIaudcnteZ " "^~ ^"f^ ' ^«'**"» ^ ^»«^^1 

Ibld pigraris: l c. pigmveris, absolute "^ "^~ Ovidii, ex Pbot. iii 5. la 

pro Lucretii more. qui tamen in hac dic ^ ^ ^"**" '* '^^-^*^' blbuntur «poe. 

tione habuit auctomn Accium in Nonii ^^ ^"^ "~f* "^** ^ '^^^^ "^- 

MareelU collcctaneis, voce pigrare, ii. 655. . ,.''' ~"™' ^ "^"»* •*"^ 

neqtie lectum caste. neque probe inteliec !° ^*^"^ «^»» "«^ ^«^««n cooatitoeo. 
tum: 

MeUus fHgrasse, quamde propen«e. «t nefat : ""^ "**~ ^"^ **^ *^ '^"'*^ amael^t 

vulgo, ^MflTO. nuraeris claudicantibus. Et *** Post^riwclausula sit cpezegesisquiedam 

hoc vult poeta: " IMinor est culpa fcsti- P"0"*> sed in hoc nec voU cst, nec vc». 

" nationis, quam nimi« tarditatis. lUa **P"™» condnnitatis. Omne piinctum 

"cniminocerrimosetstrenuissimosmor. ^•°^^*>* et nitoris fadle tulerit codez 

"tiles non raro cadit; h«c autem non '^'^^obonensis, si tantc auctoritates oon 

" nisi baidis ct ignavis competit" De ''*n*<*viam: 

qud potCRtate rv meliusy te non pcenitebit ^*^"^ ^^ ^^*^ magnis e fontibas haustiis: 

nostrre Silvo? Criticic scctt Iviii. et ccvi. *" ^ tamen cditoris fidelitas noo caret 

consuUiisse. «* 2^'pro, tmfui, ««Ti»w«..-** suspidonis. Bentldus nudcbat: 
Philoxcni glossarium, ad nostri poetae Usque adeo i!ay;pi AaaoiM e fontibos amncb : 

Tnentem. £t dictionem fortassc non a- edictis ezemplarium MSS. valcre jussis; 

versctur Phiedrus iii. 6. 9. qui locus mul- et h«c loca, illustratiooi inservieotia, oiar. 

tum criticos ezorcuit: gini allcvcrat Ausooius, ptofeM. 91. 



i 



LIBER PRIMUS. 9i 

Serpat, et in nobis vitai daustra resolvat, 
Quam tibi de qufi vis unS re veraibus onmis 
Argumentorum sf t oopia missa per aureia. 
Sed nunc, ut repetam oceptum pertexere dictis. 
420 Omnis, ut est, igitur, per se, natura duabus 



BtfvrrmiifcenDiiIichH ttflaaue iimt vooeB. Lod denknie nuiTis- 

^»'^^', rimi non immemor erat Mantiunus, JEn. 

ut Hon. IL r. Hontius, tat l 7. j^ ^^^ 

-rodMt <^]SBluctantemaiiimamMJ«e«qaerfiflv«r«f«rfK/. 



mt hibeniiiiii. 

CknwBs Aknadrinut, •liom. i. in w- Afitaii«eti«» veniculut, utquimui. 

pUit>t: nM^»> mnx>m f^.n. « >. "^ '"'^ '^ himc bcum iUuminMi. 

„mym„^. Hm tuctenu. »ir docii»i. ^°°» ««««tu.. « Mn. x. 601. 
im iy, Ttun latebnu aninut<t pectut, mncrooe rediMUt. 

JM,famianu tmni$. Mait>, geo. iii Sed mi lector, te rogatmn vdiin, « quid 

4S8. tibi generod in lapvH mamilke parte lalial^ 

Qptf,dam«mMiiiIlirmnpuntiir/mfi&«ii-^ an quidquam frigidius, insuhius, aut o» 

Ver, 414. meo mavU: M. meos aiaois, diosius denique, atque ad nauseam fad- 

fftiri- xx. dicti. endam pukhrius comparatum, q[iiam il- 

Biid. diii dg pectore Jundet. His con- lud jMrcftu/ Quasi sdlioet proprium gk»- 

siniilia sunt, qiui oednit de oonsulatu satorem fieri poetam nobilem loctoribus 

soo TnlKus, £nn* L 19. erat expectandum, aut in illis nirsus tan» 

laque Academil mnbriferl, nitidoque Lyceo, ** "** insdtia praesumenda, ut quid sibi 

MersNf daras/acwMli^Mfvfi/arteii. tellet phrasis anima latebrat non quirent 

AfCns «st etiam Ovidius, trist. iL 335. assequL Ocyus abigas eo, unde pedem 

DMtis ingnM cst faimania CsBiaris acta infaustum promorcrit, illcpidum inteipre. 

Coodcn, materift oesuperetur opua. tamentum, eil de caussa tuto deliteseens, 

CompoDaa insuper Hcnt od. iv. 8. S. quod dictionis Fxtrusce sono formaeqiie 

Qnin imo, apud eundem Nasonem, cpist. non dissideat: 

m. lOa generalis est vod significatio, Tum latebrat animc, /Mf<u mucrone, rechidit. 

V^pOeni quibus libet animi cofporisvo ^^ j.^„^ ^^,^ il,.^ ^ 33^ 



En<e ucent lato voInQt« tclique latd>ram 

42DaBqiiemodo,ntpoMitetiamJovedIgnaTideri, Resdndant penitm. 

JMvM eias, niidi oiida recumbja humo. .^ ^«a j i* _ ^ •!• . 

_, ^ , „. ^, Ver. 418. mista: de Imgua sdlioet, 

Ver. 415. tarda ienectut: ut Vugilius, _^ „««^^ . «..& :„ „» «...w^ \^ ««w.*!... 

_ " ' per vocem ; qua m rc passim noc Tocami- 

£iLis.610. lum frequentatur. Satis dt Viigilii t«iti- 

XMbOitatrircsanfanL monium in loco non absimiti, ^n. iv. 

Ver. 416. Serpat, Hujusce vooabuli ^^' 

tnlatio lectorum oculis ad vivum figura- ^ "»« ^»^'« "«8** <*""• dmUtere m em-etf 

tOB exUbet ingravescentis asvi indeftssos et Amobu, lib. vi. p. 192. " undique ad 

ac tadtoa inceanu. Pulchre Juvenalis, " sc miuam vocem Deus exaudiet" 

epam huic loco Pius percommode admo. Non dissimiliter Graed ^ufw^ et Latini 

▼il, ix. 139. tpargere; unde aliquando dubitavi, an 

•bre^ MmfaxtXkxtzsenectut. idem Virgilius hinc sit reformandus, ad 

Ibid.ia^?c2attafrarMoto.quaaisdU. ecL uL 27. 

<XC ca rosr e oonduss, et vinculis oorporeis Stridenti miseruro stlpoli ditpergere carmenf 

implicit». El^gantiswna ast figura; lec- Nam quid sibi vdit r$ ditperdere in hoc 

G3 



92 T. LUCRETII 

Constitit in rebus: nam corpora sunt, et inane; 
Haec in quo sita sunt, et qua divor^ moventur. 
Corpus enim per se conmunis dedicat esse 
Sensus: quoi nisi prima fides fimdata valebit, 

425 Haud erit, obcultis de rd)us quo referentes 
Confirmare animos quidquam ratione queamus. 
Tum porro locus, ac q)atium, quod inane vocamus, 
Si nuUum foret, haud quaquam sita corpora possent 
Esse, neque omnino quoquam divorsa meare: 

430 Id, quod jam supra tibi paullo obtendimus ante. 
Prseterea, nihil est, quod possis dicere ab omni 



looo, Tix liqueC, et vooes niiierum et j(rt- ed. M. A. Z. reliqui, quo: et in 

detUi ntis imi^t poetae mentem, pre- yenu M. habet, te ferenUM^ noe T^en^ 

mendA peritiA cantorii. Vide SiIt. Ciit. te$. 

Y. p. 107. et judido tuo utere. Ver. 426. animoi: it» P. Vind. V. cd. 

Ver. 419. vt: sic G. Vind. V. ed. B. B. A. n. Z. rdiqui, mumit minusdoelft 

L. M. n. XI. reliqui, jam: et, pro per- oonttnictione, quam ett noetr» lectfcMiii 

tetere^ Vind. et A. pnetexere, Omfirmare animoa juidquam .* n^ L e. 

Ibid. repetam perlexerei ut infra, tL umrm rt irXnft^fn^ vm ie> ^iifmmt 

956. repetam conmemorare: quie sunt lo- V. ed. n. quo^mi A. quaquam^ Tni%M| 

cutiones, ni fidlor, longe rarissim». tamen lectione mai|;ini adscriptft. 

^er. 431. Conttitit in, Hanc lectionem Ibid. Confirmare animot, Vngiliui, 

pnebent G. P. Vind. V. ed. L. M. O. A. geo. iv. 386. 

X. Xi. et n. etiam agnoacit m. Alii. Con- Owine ^,^ firmens animum^ 
sistit. 

Ver. 423. conmunis: P. communeit; Ver. 428. pi&quam: sic P. ViDd. V. 

V. cd. B. O. n. communes: et dedicat ed. B. 0. 1. Tulgo, usquami 11. quicjuamm 

habent omnes libri vetusti, tam impressi, — sita: P. cita; n.scita. 

quam manuscriptL NonnuUarum edi- Ver. 429. quoquam: sic G. Vind. V. 

tionum deliquat Lambini fetus est, ut cd. B. L. M. O. A. n. Z. A. Vulgo, fva- 

etiam ad ver. 568. quam. Pro neque, H. habet nee. 

Effatum vero magistri ejus Epicuri, quod Ver. 4S0. quod: n. aliquid , stp t u s 

Lucretius in hoc loco poetice exposuit, ita vide ad verr. 532. 544. B. O. n. X. tU 

legitur apud Diogenem Laertium, x. 39, superat; arrept&, ut solet evenire, primA 

40. sic, ut videtur, constituendum atque dictionis sequcntis literiL 

adimplendum: T$ wav ifn r«>/i««, (r« /mi» Ver. 455, Quod: V. ed. B. IT. X. quo: 

yttf €uftMrm m i^rty xmt mvrn n mtHn^tt et, pro numero^ Vind. V. ed. B. P. A. n. 

f Ti «'«»r*rir ftMfrufu^ xmf hv mvmyKOff r$ X. habent rerum, sed ma]e.-wt7 tertia, cx 

•^ifXfi' rijt ktytffitijt fAUfrvft^mt, is «'ip transpositionc, n. 

WfU9»f r$ ^f$Htt) KAI KENON* u TAP Ver. 434. quodquomque: TI. quodcom^ 

ftti nv, • »t9$9 juu ^^A^p*» ««4 «NB^fi fvftv qu€ : etloco a/i^iV/, P. a/iW; nec insdte: 

«M|U«^«/ui», vx «y u^i ^» €vfAmrm ««ir n*, uit nempe id ijisum aliud^ r$ Xrtf^ rur», *' de 

)/ $i tmtfttrt, mmim vtf pmtnrmi «iyv/uiMt. '* quo loqueris, ut de re a corpore a^juno- 

Ver. 424. quoi^ vel cut : ac G. P. V. ** ta, et secreta ab inani; ab utroque v»^ 




LIBER PRIMUS. gs 

Corpore sgtinctum, secretumque esse ab inani; 

Quod quasi tertia sit numero natura reperta. 

Nam, quodquomque erit, csse aliquid debebit id ipsuni 

435 Augmine vel grandi, vel parvo denique, dum sit; 
Quoi si tactus erit quam vis levis, cxiguusque, 
Corporis augebit numerum, summamque scquetur: 
Sin intactile erit, nuUa de parte quod ullam 
Rem prohibere queat per se transire meantem; 

440 Sdlicet hocc* id erit vacuum, quod inanc vocamus. 

Praeterea» per se quodquomque erit, aut &ciet quid, 
Aut aliis limgi debebit agentibus ipsum, 

** ftH « fi yi ywy, et sui gcneris.** Porro, z. & ut alii non raro; unde mireris in- 

viee tf, V. ed. atL tcrpretes ad locum tam strenuc nugari: 

Vcr. 435. Angmine: Vind. V. ed. O. Principio,se(lcin}if<iiMroxopnebeatAor/» 

L agmiae, ut deamant librBrii verba inu. ^S^ ^S^- 

■Miocacumpcnrvgatiscommutare. Quam Fortasse tamcn Ilirtium Sedulius defen. 

nriatinnfm in hac voce minime omnium ^^ ii>> 7?« 

■linn ddMmus^ cum Amobius^ lib. viL quo» non mala ddtmotu pauco 

piS49. Luaetium suum segui maUet 8ed legto vexabat atrox : 

contim omnium alioarum poetarum consuc. et Hyginus, fab. 194. *' Post /Niucum 

tadincm: *' ei Epidanio t»ynm guid est " ^cmpat nunciatur Pyrantho, navem Co- 

ualiodaUatum nni magni augmims co- *' rinthum dclatam tempestate, in qua 

" hber?" Be terpentibus enim alia dictio ** Arion vcctotus fuerat" 

pMHm.uiuriMitur. Vidc ad ii 72. ^^^^ tummam seguctur, Rarissimum 

VfT. 436. tadut: wminrmmt nimirum; '«cutionis gcnus, sed ex translatione, ut 

** ■ id habeaty ez quo tactui fiat obnozi- P"^*'"» liominis tardius venientis, et se 

nnm** tandem turiMc comitum, qui, in trium- 

Vcr. 437. Corporit: ita G. L. M. A. P**"™ P"**» P""* egressi crant, imnus- 

X. n. reliqui, Corjxtrum. Indignaban- <^«"*»^ " ^^ erit utique ex particulis, 

tor utique scribarum natio, numerum *' Q*'® gregatim summam cujusvis corpo- 

ittan pio guantitaie: hoc autem saepius " poris conficiunt*' 

ftetum inrenitur. Sic Xenophon, anab. Aristotelcs, f «r* «»/• iv. 7. e$tfMi h iraktf 

viL p. OOOL ed. Oxon. • mfJft^f ofyyfiw, avav Mvrau Mut kwrw. 

qnod aliis est ct>, vd coptd, argenti, Ci- ^^* 438. intactile: umftt' ride ad 

OOD, in Verr. ii 72. *< magnum nume- ^^i'* ^5. 

^'nm frumentit vim mellis nuudmam." Ver. 459. transire: O. L. 'M.transere. 

Hiitiusy beil. Afr. 67. *' Ibi in campo Si quid lateat usus antiquioris, vel aliud 

** CMbria nnis positis, ipse, frumcntatum ^od libet, egomct ei protrahendo non 

" dicnm villas cum parte equitati^ pro- sum. 

" fcctns, magno invento hordei^ olei, vini, Ver. 440. hocc' id: voces transpositas 

** fid attnicro, parco tritid, atque recrea- exhibet n. 

** to exerdtu, redit in castra.** Itaemen- Ver. 441. gHodguomque erit, ut va- 

dandum: libri, pauco; codex unus, par" cuum; faciet guid, ut corpus. 

•»1 cs interpretatione sdlicet Columclla, Ver. ^2. fungi: Ji. fngi; O. A, 



94 T. LUCRETII 

Aut erit, ut pofisunt in eo res essey gerique: 

At fisu;ere) et fungif siiie corpore nulla potest res; 

445 Nec praebere locum porro, niai inane vacansque. 
Ergo prseter inane, et corpora, tertia per ae 
Nulla potest rerum in numero natura relinqui; 
Nec, quffi sub saisus cadat ullo tempore nofitroe, 
Nec ratione animi quam qubqnam possit apiscL 

450 Nam, qusequomque duent, aut hiis conjuncta duabns 

fundi^ ut hic moz edam, ▼«■. 444. — deft*- ny»CiC«««vw, Xcyv^MM. Q^i locas, quiim 

bU: V. ed. B. dMMU ad Lucretii intdligaitiam mmm o pfr e f^ 

Ibid. Jungi: xf^^m^imi, uii : et moz ciat, ct diligcntiaBme nt animadfer f nd u^ 

Ter. 444. Talet patL Sic Arnobius, ii. p. Latine redditum quam pcrqpicae dabimWi 

69. qui pluribus lods Cari nostri lucem *' Sed, prBler oorpus ct Tacunm, nifail 

dabtt: *' Omnis enim pasiio, leti atqiie " neqfue intelligi potest, Tel animo eQO^ 

** interit&s jauma est,** (oonfcr Tcr. 1105) *' prdicnsum, vel simile eonmiy (pm ao- 

<* ad mortem duoens via, ct inevitabilcm " lcnt animo oQmprehendi; quasi pio- 

** rebus aficrcns Jumctionem: quam si " priam naturam powidfn», ct non poti- 

** sentiunt aniiiMe, et tactui ejusatque in- " us rcrum Ycranim arridmi» Td •f)»- 

** ciusionibus oedunt; usu et iUis est Yita, " tus.'* 

«* Don mancipic», tradiia:** ndt iiL 984. Ver. 450. guegquomfue: n. ^immmi* 

Pbikncni gUiwriiim ; •* FumgUur dlBdii^ que, ut fere sempcr, in bac Yoce» ct oof- 

** MXfurm «ffouMf .** natis.— <dica^.* G. L. M. duobm: ct Am 

Ver. 443. possunt: ita Ubri TctiistiaBi- nostri onines usitatisBime scribunt kiiti 

mi G. Lb M. non temcrc repudiandi, cum qui an purus sit ardiaSsmus, edioere oon- 

Vind. et V. ed. Reliqui, pottinL £rit fidenter non valea De hac autem re qnid 

igitur ut potsunt phrasis finalit^ quod di- eTplorare quiTcrim, dabttur ad t. 55a 

dtur, non cauttalit, £< varietate intcrca antiquissiinorum eo- 

Ibid. geri: i. e. morcri, cresoerc, dis- dictun duotmt^ nihjl mutationis disqut 

solri, ct omnia denique sua, quscunque rendum; cum sit siinillimum Teri, Vbt^ 

sint, offida peragere. Epicurus, apud rios, ut in loco Talde perspicuo, po^am 

Diog. Laert. z. 67. r« )< «cm» vr» «-«mrau, menie prxcucurrisse, ▼eniens substanti- 

vr» vmhtvy Immrmt^ «XAji mirwt^ ^mv %t ▼um non sperantes, sspius utique subin» 

Uutm rit €ttpmgt 'wmftx^rmt, teUectum. 

Ver. 444. ^l.- B. n. jlut, Ibid. conjunctay r»fi.wrmftMrm' ut nm- 

Ver. 445. niti: V. ed. B. n. ii«c.' fa sunt rv^CiCnjMr*. 
quonim ultimus in ver. seq. corpora ter- Ver. 452. numquam: L. M. n. nu- 

tia transponiL quam ; ct ferri potest : nam, siTe dicas 

Vcr. 447. II«c, et quap statim Tcniunt, non esse separandum uUo locoy seu uHo 

es Epicuri fimtibus, ut eos nobis Dio- <rm;Hwnc, quid interiTit? jtemiciali : A. 

gencs Laertius apertos reliquit, derivan- iniciaii, 

tur. Sic Ulc, X. 4a Umfm h r«m, (^. Ver. 453. Discidio: n. Dittigio, 
futrm ncmpc, tuu «i m*) «#i» «rt twt^tnhimi Ver. 454. taxi: ita P. et nonnuUse ali» 

liMirM, nrt vtftXnwrmt^ »r» «NiX«y»f rts editiones antiquiores; ut A. quoque, nisi 

•yiXwrrMf, mt mmi* ix«f foeut A«^C«m- quod t derasa sit: reUqua omnia cxem. 

/UMh umtfutmrm rwrmf ewftwrttfutrmt • plaria, taxit^^^ignit: ac n«»«i« omni 

S 



lunn I tHriiii 



LIBER PRIMUS. 95 

RAm ea iiiveii]e8, aut honim eventa yidebiB. 

est id, quod Rumquam sine pemiciali 
potig est sgungi, seque gregari: 
Pondus ntei saxi est, calor ignis, liquor aquai» 
iiSS TactOB oorpcnibus cunctisy intactus inani. 
Servitium ocmtra, paupertas, divitiaequey 
libertas, bdlum» ocHicordia» caetera, quorum 
Adventu manet incolomis natura» abituque; 



efmipl ii T ia; ut plane nfairiain quo ut miea.dk craiwlaMinA expui^getur, et pro. 

aodD tt tueri valeat Tulgatum igttihut^-^ bis distinctionibus concinnius procedat: 
eakt: n. oo/br^— o^aia?.* P. VincL V. ed. 

R A. IL tmanms L aqua, solenni H<wtmitlubr»corporipr«betdbo«, 

^^* VarioMiue caii!rii/. Geyr cultori refert, 

"*'■*• Olui sulve, multiplcx hcrb» gcnut, 

ExUf autem vaiiatatibus lector nasutus Uvunitente>,atquefetusarboruin. 

•Mim inleUiget, ma cogitate interpoeuisse ^^ ^^ hortb et vohiptat niaxinui, 

f» Mt es ingenia Compendio sdlicet •Illi'''^!!!^!^!.'^?*^^!''^ 

, . ^ -11 j . i«grfi^8trepentl»vitre«Uunbit/i7«or/ 

■OVursi «natum est illud mxm, omisso t Sulcoque ductus, iirigat rivm /«/«. 

poiteoalitas dictiones, aaxVtt: nam con- 

MBMS libronim omnium in tgnist et non- Vulgo, uepe: nec necessarium videtur, 

uOonim lectio o^iuirvm, satis ostendunt, loco sic interpuncto, ut Heinsii divinatio, 

^■ilem constructionem totius versus Lu- Jructus^ pro adtus^ in conteztum admitta- 

cntim Toluerit Qui scribebant aquarum, ^^i °am ▼oces cultus et cu^ort sic divisae 

obriam cis volebant iie, quibus placult r§ ^^ offendunt 

^PiAm, et sonj, forma vocu iUat^ ne- ^^* ^55, Aliam huic versui construc- 

nuni in cimtroversiam vocandli; nam ai^ tionem noster maluit, ad qiumi prsBceden- 

H^nflTtrt^ir quidam, veteres in primH de- ^' quoque versC» ibant compositum non- 

solitos esse nomina genitivo ^^ scribae; sed inscitissime, cum non 

pcr a$ proferre, item dativo per aV; Aliud magis poesin oommendet, quam 

nli dooet Soiipater Charisius, p. 7. ezem- varietates hujusce modi cum judicio fac- 

fbm tamen terminationis oi in dativo, ^» i^ut a didacticis scriptis, ut sunt in. 

Bt pDtem, non ezstat Unde mox in genio minus hilari ac jucundo, satietatem 

gnmmatici loco error operanim sit ne- efiicacius defendat 

cst, ne ipse sibi contradicat: ipsum Ver. 456. jmupertas: si G. P. Vind. 

Porro, ne numenis unitatis in V.edO. A.n. S. n.reliqui, utinvulgatis 

V9ee 9091 lectorem quemlibet remoretur, editionibus, vocabuhi paupertas et libertat 

et oostrum de loco judidum videatur in- ezhibent ordine transposita Delicatuli 

frmare, sic ipse Lucretius, ii. 102. sdlicet ezscriptores quidam par pari jun- 

Hxc vaUdas taxi radicet- : gendum esse sibi pcr summam insdtiam 

persuascrant; nam contra, r« que, non 

imit etiam, quoties generalis diclio sit, alias in sentcntia adhibitum, duo nomina 

emidem etiam numerum vods ignif, ut prorsus aliena in&uavissime consodasset : 

a plnribus lods abunde constat. quod tamen cditores haud perspezere, 

Ibid. Uquoraquai: ut in carmine per- neque etiam absurdum esse, poetarum 

le|Mdo, apud AnthoL Lat Burman. iiL ingenia legibus, ez nostro arfoitrio cogiti^ 

51. 9. quod ez altiori petitum dabimus, tis, dtra necessitatem contineri. 




«6 T. LUCRETII 

HaBc solitei siunus, ut par est, eventa ▼ocara 
460 Tempus item per se non est, sed rebus ab ipsis 
Consequitur sensus, transactum quid sit in flsvo; 
Tum, quae res instet, quid porro deinde sequatur: 
Nec per se quemquam tempus sentire fiitendum est 
Semotum ab rerum motu» placidaque quiete. 
A65 Denique, Tyndaridem raptam, beUoque subactas 
Troiugenas genteis quom dicunt esse, videndum est, 
Ne forte haec per se cogant nos esse &teri; 

Ver. 457. Libertat: sic G. P. Vind. Ver. 466. quom: P. Viiid. B.A.TLt, 

V. cd. L. M. O. A. n. Z. n. u/, aeque bene : i. e. ** ooniidenm ddie* 

\qit, 458. natwra: abest in B.— o^ihi: *' mus quo modo^ quo neB^ wmmi^ di 

Vind. n. Z. habitu. '* his eventxs dicant ee eue;** quan de f»> 

Ver. 460. Tempus non est reb ut ab bus jam nunc exiitigniibus; et ob 

ijms, Hinc Virgilius, Mn, vii. 57. FRtionem temput^ utpote eventit 

Nunc age, qui reget, Erato, quc temporm r enm . tum, sit aliquod ccrtum, et 

** Quia, ut diximus supra, ad ^n. iiL nens. 

««587. secundum Lucretium, tempora, Ibid. Res gestas non ea» per se: fw 

«« mn ex rebut coUigantur, per se nulla ^^79, 48a Bintleius. 

««sunt" Serrius.-- Bentleius. Dio- Ver. 467. not: A. m t ^ E m : P. qBW» 

gcncs Laertius, x. 73.— r«f nfufmdtt Mm '"' Vind. n. contra. 

vait »«^, rvftrXt*§ftt9 xf*^*9 **" '*'»'f **" ^' ^^' y*""^*'* ^ pumdoi G. Of 

rm fuftftf i,s«evTtt It *m r$it T«/tri, mu "*"»» ^o^^ variatione, ut cwr pio antiquo 

rmit mwaiumti tuu jwwiriri, luu frartfn' 7""''» <^* «imili», ex mutata pronunciatiaM 

4)<«i> T< €vfjL<frmfM wtfi ravra »r«Ai», «vr« onginem ducentia. fuerunt: ita G. L. 

w», «rMvvTff, ««r ; xfouf n«ftaX0fttf, /»«^«^ ^'- mendoso unius literuUe duetn, 

Verba sunt ipsius Epicuri, atquc hoc mo- pro/u^ii/, L e. Juerunt. Reliqui, fitert, 

do distinguenda. Similiter Isidorus, o- ^^^^ *^^^ hominum. Maro, geo. fi. 

rigg. V. 31. «* Tempus per se non intelli- 295. 

«« gitur, nisii per aclus humanos.** Mulu virum volvens durando mcwIo vindt. 

Ver. 461. sensus: 2. tempus, sed vul- Ver. 469. abstulerit eetau Idcm 

gatum cst in marginc. V. ed. intcrpolat ditor ^neidos, vi. 429. 

^um post consequilur : et, pro tevo, dat Abjtulit ztiz duj^ 

n.eevum; i. c tevo. . .. ... ... , ^ 

xr A^^ rw. ^ r^ „ Amobius, bb. iii. p. 104.—«* 

Ver. 462. Tum: n. Cum; X. Tunc. .. . , r . ,- . » 

^nstet ' n ' st d ' d - Ti d ' ^^^^ abstultsset — ." 

v— Act ' J, . ^^'' 470. terris. Haec est omnium li- 

Ver. 463. quemquam: n. qmcquam: , * * . • . , . 

. . , . brorum, quotquot sunt, scriptorum lectia 

et ▼ocabula quemquam tempus transposita n _i • j- J^ , . f "*" •«««. 

dant Vind." n. "* legitur, t« rebus nempe, 

xr^- -^. * » -j* .. ^r. ... commentum est ipsonim editorum, noet» 

Ver. 464. jflacida qtuete. Viigihus, , . ,. ^ , . "^ l*^ 

JEn ix. 187 » » laboranu succurrere volentium. In bis 

autem angustiis, unde Luoretius, saho 

«^c/rfacWacontcnteTwrf.est. s^o argumento. et receptis lecaonibui 

Ver. 46£. Tyndaridem: U. Tyndari' pertinacitcr retentis, nullo acumine eitii- 

^^» cari poi^ moUiorem medidiiam podas 



LIBER PRIMUS. 97 

Qaando ea leda hominiim, quorum haec eventa fuerunt, 

Inrevocabilis abstulerit jam praeterita cetas. 
470 Namqoe aUud terris, aUud l^onibus ipds, 

Eventum did poterit, quodquomque erit actum. 
Denique, materies si rerum nuUa fiiisfiet, 

Nec locuB, ac spatiumy res in quo quaeque geruntur; 

Numquam, Tjmdaridis fonn« conflatus amore, 
475 Ignis» Alexandri Phrygio sub pectore gliscens, 

Clara adoendisset saevi certamina belli; 



eziidiiiaTi, reponendo — — — fadt ipae Terendam 

id£i« Ugiamlms in locum « regumilms; """ "^ ^^ ~° l«»d.^«W.. 

01 idaii vikat i«tm dicdo cum ^rfmrf ^^o fimue, Tetufldwmi Hbri G. L. M. 

Gfwsonmi, pojmlo genenOiter: ride nos fi^' «51"'^ "^ ^^* P^« «>"a®» "« 

ad Soph. Phikx*. 387. Hinc VirgiUus, "' ^^ «*^ *° "'^» ^^ auferendu»: 

JBa. T. 884. Nnmqiuin, Tyndaridii/omJ conflatos, mmoris 

Ignh: 

THtonciqne dti, Phordqoe extrdnu omnis. sed non sads causs» esae ▼idetur, ut a 

„ ...... vulgatis abscedamus. 

voecs autem mto et legio submde con- .*; ... ., . . «. 

. j, , *. j TT . . . ^ Ver. 475. Jtexandrt Phrugio pectore, 

haaL noe docuunus sd HoraL sat. i- 6. „ .^. ,. ^ __* ^ j . 

~^ . , ^ j . . • Poetice dictum est, et ad morem unice 

4 ez eertisHma emendatione: et m Lu- ^ . _. .... 

p.^* i^ —1 .«*5««. K-iw^ «n*-^ Ain Lucretianum, pro Phrygn jOexandnpec 

CRtu looo Tel antissims naoen poCest aic« •,. , « , ^ , ^ ... 

^ j _lZ r\i- • * '.V. *^' Vide supra, ad verr. la 12a uu 

Vide ad m. 1341. ^ 



FoBO, aigiimentum Lucretu sic se habet: , »n ■. r 

- Qoiaiaid transactum sit, id recte dicas P~. f^»^»^ Tyrrhenai tuba, 

«nl *e«mi»a< quisbusdam, vel ierris ^^"^ Ignu ghscens. YocBbalum glisco 

-^fAoBdMm (et restat nihil terdum) «tis Pervajpaum est; sed ^ et gemellis 

-««««; ea autem esse nuUo modo vodbus potissimum con^^ 

^ ,. . ^ .. u* summe propna Fulcfare de Sini ardori- 

«• recte diiens: ergo temnus etiam, nis , ,r i • t-i ».,« 

.. . _^ „ ' ,. j bus Valenus Flaccus, ▼. 372. 

'* conninctum, nii//ttm est; neque aliud 

... * « . . . — — — Ulum tanto non Hiscere coclo 

«• m natur& renun, pneter corjms et in- ^^ ^^^^ ^^„^j ^^j^ f^„^ ^^ 

J™ ^ _, Ubi sads mirari nequeo, Heiusium, ex 

Vw.474. con/»a<« /gm.. ElegM.Us. ,„ieute codicU/m6«, conjed-e «r*,,, 

ame d>ctum est, quum incendia «>lus ^ commutatio r« r ct t minutiori. 

aacitet Tentorum IIa<iM. llinc, ob usum .^„,,.._ „„_ „„i,„ „._;. ;_ ™„i- • 

.._. .. ... ■'. , '. scnpturo non multo magis m procuvi 

fiHvm fcbnl.mn m hoc negot.o. aura, ^^ ,«ret/.- cum p™»ertim 

Kci|»ent.um .tquc reddent.um, Virgd.us, ^^ ,„j ^^^^ ^^ Umgftviii clegwtior. 

gea I. 508. g^ jjjjjjj intactum relinquebat, vir om- 

Et corvK rigidum falco cof\flantur in cnsem. nium ingeniosissimus in hac solertia con- 

Hinc edam, si cum his comparare velis, '^''^ ^°**>^'- ^ B"™' *"' ^^' 

qu» statim sequuntur de vocc glisco^ ele- Creaclt arbor, gritcit arder, ramus Inplet litera*. 

gantiam Valerii Flacci, iL 27S. plcoius Hinc autcm videtur Sallusdus conigen- 

dagustabb: dus, Jugorth. 4. 6. ** Sdlicct non ccram 



98 T. LUCRETII 

Nec clam durateus Troianis Pergama parta 
Inflammasset equus noctumo Graiugenarum: 
Perspicere ut possis, res gestas funditns omneis 
480 Non ita, utei corpus, per se constare, neqae esse: 
Nec ratione duere eadem, qua constat inane: 
Sed magis ut merito possis eventa vocare 



** illam, neque figunmi, tantam ▼im in quam formam lequi tur Auiclliia Victav 

*■ Bese habere; sed memorii rerum ges- orig. gcnt. Rom. i 7.—** da 

*■* tarum eam Jlafnmam egregiis ▼iris in " tione eorum, qui equo dmrio 

" pectore gUscerCt neque prius sedari, quam '* bantur." 

** virtus eorum famam atque gloriam adie- Ibid. pariu, Hinc Viigiliui, Mam u, 

** quaverit*' Vulgo, crescere; ex glossft, 238. 

ut putem; nam phrases Lucretianas ada- Scandlt ijttsMi marhina miiras, 

mat, ut est antiquioris orationis scctator, Feuarmu: 

castigatissimus historicus. Vide Nonium conferas ibid. ver. 9a JEn. Ti. 51& qni 

in voce glitcity L 83. auctorem habuit Euripidem, L c 

Ver. 476. Clara: L e. splendida— ful- Ex»v/m»'m«w: 

gentia, ut conslet cum ignit et adcendit' ct Lycophrona, ver. 34S. 

teL Virgilius, JEiu u. 705. ^ ^fmrm ^My/<m A4x«u 

•»»—-»— et jam pcr mcenia clarior ignu Hac tralatione llcentias abutitur TrjphiD. 

Aiidltur. prophiique Kstus imcendia volvunt. ^^^^ ^^^ 382—389. elegans tuiMn kiCM 

n>id. adcendittet tavi certamina belii. est, neque indignus, qui in trtnaconB 

Idem, ^n. viL 482. emendetur: 

— — — beltoque anfanof adcendit agresUs : Tit m^evr/tn X^xh «px**^» «^ *^ X^^f^* 




et rureus. ibid. x. 146. '^"'^*'" «rr^«rr.^ «A*«P^«^'Tno 

duri ceriamina beUi : ^, ^^ ^^^^^ «Aii.T««i ««^i^tvu. 

utalibisiepiussimilitcr; et scnva jrralia, y^^^^^ ^^^ ^^ ^^^^^ ^^^ ^^ 

tr >t^-f * « , i_ * « fof^rify et tota pbrasis tir< ^h^a 4frrH 

Ver. 477. clam, n. tam; abest B. — ,.j^ j,._^ :i„ . „ ,^^ ?^_j_ ____.. 

durateus: n. dura reus; Z. dura tenus. 

^Troianit: sic P. B. Vind L. M. O. 



vide Stat silv. i. 2. 109. unde egregje 
illustrabitur nostcr, v. 1.^24. 



n. 2. et elcganUssinie dicitur injlammare '^^ P*'"^° P"^' ut sxvU^Vcrtf. ab undii 

. ° .... Navtta, nudus humi jacct^ infans, indlgus omnl 

Trojann; ut summs smt inscmce postu- vitaii auxilio. 

landi, qui librorum rcliquorum lcctioni, _ r\.-j- _^ • -^^ j »■* .-» 

TfTV.. ... . _. . , . . ,r Porro, (hidius, art am. 1. 564. deTroia: 

TrMai salicet, nostram posthabuennt V. '^ 

, fj. . MUitibtu iTavidum lacta recepit eqmtm. 

IhxAHurateus. Civitate Roma non Deniquc, cum pouores videantur dactyli, 

mutatam Homeri dicUonem donavit nos- >«P»>"* "°«^ "«'* obstantibus, consultius 

ter. Od. e. 493. fortasse cxcudendum curavissem per disN 

resin Troianis^ ut Seneca, Troed. 824. 

'^ '^ '^ Muit Infectos TVof^r ruinis. 
AOTPATEOT, rM EvMf isrMqn n/f Aftsvi}- 

Ver. 478. equut: G. M. equots vetei^ 

i. e. Ugnei, ut ProperUus, iii. 7. 42. ^j^^^ scripturam, et fortassis in Lucrelio 

Vlctor PalladUB liineMi ard» equus. verissimam quoque, retinentes. 

Euripidi est lufut twws^ Troad. 14. Ver. 479. Pertpicere: n. Per^ice,'-^ 



LIBER PRIMUS. 99 

CSorporis, atque loci, res in quo quaeque gerantur. 
Corpora sunt porro partim primordia rerum, 
485 Partim condlio quae constant principiorunu 
Sed, quBs sunt rerum primordia, nulla potest vis 
Stringuere; nam solido vincunt ea corpore demum; 
Et si difficile esse videtur credere quidquam 

p9tm: V. ed. Vind. n. S. possii : unde ad Unue fabulam et viper» forsitan allu- 

obofitur fluspicio, his inter ae coUatis leo* dens, nec immemor Virgilii, gea ii. 379. 

iVff^t»», ita refingendum esse : Ubet etiam, dum in hoc sumus, emenda- 

Hnpid Mp^tdi ret g«t«i^ *»««™ ^^ Prudentium, psychom, 305. 

Ver. 48a ita uUi: ab«,nt a G. et M. ^^^y^^X^^"" ^"^"^ 

-HiMiitf .- ita G. P. V. ed. B. Vind. L. M. -. , ^ . • _^ . 

^t, n. et «>riba. meb molli».. ^"'«^ ^"'IT' "TT^' T 
^**" . -^ *• ea vox valct, tuperficiem ret tergere. Va- 

^*^^ **^' , ^ ,-. rietaa Vat. cod. perfringensy interpreta- 

Ver.481. dture: G. M. n. X. luerej ^^^ ^ ^^ ^^^ j^^ ^ 

L fisert: V. ed. duere, coale«*ntibus, ^ quam cras«j et nuDo cum judi- 

ot sape ahas, htens clmd, — quS: XI. . „. ^^ ^ ^«»«— :.w^,«. j u- 
'^ * ^ ' cio, ut mos est grammatioorum, de his 

fuia^-^anMat: B. Xl. constei. dictionibus Nonius Marcdlds egerit; et 

Ver. 483. Corporu: V. ed, n. Corpo- ,^^^i^^ j„^ „.ww«. _;-,«i'^ • 

- . f , . ,. ^ inazime, dum vocem sunphassimaB po- 

- men^ime; sed jam dictus est ^^^ .„ tot diveisas significationes dis- 
hic HjUs^erantur: V. ed. ge^ ^^^^^ Sed rem proprio acumme lecte 



«--,-,.. »^ . . . , intclligent nasuti lectores, me tacente. 

Ver. 484. Hi versusEpicun verba, sed jj^ ^^ lexicographis m omni UnguA 

oiltapoeticoadorTAta, repr»sentant.sic dictum esto. Adi nos, iiL 1057. 

m leguntur apud Diog. Laert x. 40. T.,, y^ ^^^ ^^ . p ^ ^ ^ j.^^ .^^ . 

em,mrm r. am" ^r» ^vy»^^t,jm J. .| ^ ^^ ^^^ ^^ ^pj^^^. yj^ y ^ ^^^^.^ 

ai^yymf^t «r-nw-w. r««rra >..rr««r^ ^^^^ ^ ^^ ^ ^j^^ j^^^ j^ ^ j^ 

^, Mi «^«.CXiir». margine O. et X. totus versus sic fere scrip- 

Ver. 485. concUio: xi. consilio,--^. ^^^ eihibetur: 
L. S. ftta; V. ed. gue. 

Ver. 487. Slringuere: ita G. L. M. re- ^"»»^ ** ^»»^^ «^ ***®^« ~ ^^***^' 

fiqui, flh'ing««.— fuim : n. non.—vincunt : Ver. 49a fulmen. Duo codices vetus- 

P. V. ed. evincunt. tissiml G. M. praebent^umtfn.* et, quam- 

Ibid. Stringueres l e. elidere— deterere V» non sum admonendus, pervicadssimi 

— jtemderc defringwre— desecaie. Virg. esse moris librariis scriptoribus has vooes 

JEn. viii, 62. confundere, pene adducor, ut huic lectioni 

e80«>in,plenoqaemfiaininecemk assensum largiar: nam flumen cadi ele- 

ttrtMpuntem rlpM, et plnguls culto •ecantem. gantissima fuerit periphrasis, et Lucretio 

«^Radentem, imminuentem;** Servius: digniwi™» '«V««rf/>/gurir Adeasmox 

m noster v. 257. ^^' *^^* ^* ^®^* ®* *°^ omnia, in u.383. 

aniniadversa nobis. An alios quilibet La- 

rtpa> rademtia fiumlmi redimt. ^. .. .. j- r i --«- »^.»»^ 

tinorum dixent cmi fulmeny nec negem 

Adsit Ausonii distichon, incomparabili equidem, nec aflSrmcm. Locus AWeni 

vnustBte, id. ii 55. egt in Arateis, ver. 775. huic disputationi 

Ne fortonstx ipatium mnnelabUe vltse impcnse commodus, quem distinguam ac- 

Fatall Umvrsu ttrimgertt uUa dle* : airatius: 



100 T. LUCRETII 

In rebus solido rq)eiin corpore posse: 
490 Transit enim fiilinen OGeli per seepta domoruiny 
Clamor ut, ac voces: ferrum candescit in igni; 
Dissiliuntque fere ferventi saxa vapore: 



nMnqniietenigeralto farvemikL Nan tmprolwviiieiii. a 

Coclo Arle» toUlt, qui Pbc&NM aftn duobiu .^^ «—:«•; „♦ »w... t ,„,.i ; 

Augentur. rutUat mbter Nerel. Pfatrix "«* «"«**• "* "^ LMOiHnui: 
EfBua, percurrent non mnltl jf Mmiini astra, TMBkaktqptfenftrvtnhm umm ^n/att» 



Efflua utique, se effundens pcr magnum '*^ DistOiwU mpore. AnMm^ 
cceli H»tium. Enmt fortaaae, qui o». ^ "^- P- laa—" hiibitudinem fictiUbiif 
jicient rescriUi debere luminu .• ct luo ju. " «ntribuit vaaculu, ne Jtammanm i^ 



dido per me fnuntur. " «^'««^ « "^' 

Ver. 491. «^oc; ita O. A. n. G.autera, C»terum, baud dubie locos faic in oeufia 

B. L. M. ti ad; Vind. V. ed. S. XI. ii/ «** ViigiUo ad geo. iv. 155. 

ad, Coi\jeceram, ad nonnuUorum libro- — qnum trhdi UenuctSaimiiim MfoveMM 
rum scnpturam: 

Cl«nori/«..acvoca.: ^^ ^93.aniabefactaiui: «c L M . 

led nihil eipuoor, cm cedere debeat re- ^ » r^ ^ . t r- j . - 

cepUl^o.qmeQnunip«umniffnigan. ^^^ Cum. fto n«or. n. rv». 

tem habet, ad vL 227. ,. . , ^ , . ^ ^ / ^ - 

Ibid. Conlabefactatus: L e. fictui cor« 

TraniltenlmvalldumliUmenperaeptadomo- niere. Veraus Ovidiani de HcKuI^ 

Clam ™j; «c voce.. «ibniente domum eaxoiam Cad, gfifidfli 

iwi. ••;.«, ,H M ««n «..u t«,f«« 1«! ^^**' cxpoaitam vim hHJuice dictiiMd^ 

inoaui etiam, ut aiii, non maie tentare ad ^^^ . ,._ ' 

bunc modum: 

... Nitltur hkc* humero (coelum quoque ledcntflB 

Clamor vfi il i;«*m. Et vartum motu cmlabrfactat onus : 

Sed haK leviuacula sunt, et exitOs incer- i. e. dexiro humere; confer Virg. iEn. 

**""^'- viii. 237. qucm in hb omnibus libentis- 

Ibid. candescit; ideoque parUcuUs ig- sime Naso sequitur: sic enim scn^endom 

neis permeatur. Non aUenus est huic est ad fidem codids ArundeUani Evul. 

etiam loco VirgiUus, ^n. xU. 91. gatur, humeris. 

£ju«ai. quemDaunoignipotensdeusipteparenti Ibid. rigor auri: ut Virgilius, ecai 

Fecerat, et Stygii Mnim/nii.tinxerat undi. 245. 

Ver. 492./<rrf.- ita P. A. neque aUter Tumferri rigar^. 

divinaverat Prcigerus, qui videndus est Carmen non infimi lcporis apud AnlhoL 

etiam ad U. 37a Egomct dudum proprio Lat Burm. iii. 134. macula emundabo: 

acumine hanc eram emendationem asse- _ , 

jj ^ ,,. ... ... Fanineam maribm nam confert Pvrrkba dai- 

cutits, adductus versu \ irgiliano, geo. lu. g^ ' ^^ 

S63, £t veluti in morcm miBtb arma movet : 

VEraquc dissUmmt x «fr • ; Q"* ^«" *^ ""<> ^ *«(r«' «nt strkta rigtre, 

^ f- ir • .^1 ». XT j. Sed «ohim reddunt boxea teU «onum. 
nam verc GcUius, i. 21. •* Non verba 

" autem sola, scil vcrsus prope tolos, ct ^^^° * »- «• i>.«»A.«^w in laminas vi 

«« locus quoquc Lucretii [iurimos, secta- '«aUcorum tundenUum ducta. Vulgo 

*»tumesscVirgiUumvidemus.** RcUqui, l««»tur, ««na. Persiui, sat. Ui. 66. 

fcro : nisi quod in V. ed. O. II. frro sit ^<^ baccam conchK rmiuset et stringerextom 

--ferventi: aic G. V. cd. 11. K M. O. Fcrventi* nw«« ciudo dc pulvere, ju«it. 

A. n. probantc ctiam Bcntlcio: rvUqui, Couipone his nupcr dicta ad ver. 487. 



LIBER PRIMUS. 

Conlabefiictatiis rigor auri solvitur «stu: 
Tum glacies seris, flamma devicta, liquescit: 
495 Permanat calor argentum, penetraleque frigusj 
Quando utrumque manu. retinentes pocula ritc 



101 



V«r. 494b 2^111 .• L. A. eum^--mrit: 
P. O. aeri: Vind. B. ocru. 

niid. giacieM €grit. Habes, loctor, egre- 
gue Tenuitatui lacudooem, et ingenium 
ft&iauiie audax pfBBdicantem. CUaciet 
mit.' L e. ** m, utcunque lit gdidwm 
^ rigidumqae^ ilammir potestati oedit** 
Homerus, IL E. 75. 

-^— TTXFON r Ua XAAKON tiwnf. 
Stalina» Theb. zi. 545. 

nic^ dolens nondoin, teiftrri/rigere primo 
Tentai, in dypeom tinbatot coIUgit artui. 

£t hla laiitJMimum Sidonii Apollinaris 

faculum apponi meretur, xziv. 55, 

8ea comia rebfaUIeonis aBstoa 
VeMt/ngm-e marmtnm penatM. 

HAA, Jtammit devicta, VirgiUus, geo. 
iiL560L 

— — — nec vtacen quitquani 

Ant undia al>olere poteit, aut i/incerejlamma, 

Ver. 495. Permanat calor, Egregie 

vno, atque ut optimum poetam decuit, 

camjluidut calor ait: redeas ver. 490. 

ct loooa ilH laudatos. El^anter in liac 

materie Catullus, li. 9. 

— ^— — tenuia lob artus 



EMgnntteamini 



Noo minore cum sublimitate Virgilius, 
qnam elegantii^ hanc tralationem extulit, 
ad JEiL X. 270. 

Afdet apex capiti, criitlsque a vertlce/MUM 
^auUtmr, et vastos umbo 'vonut aureus ignit : 

nt ««vomit undam" gea ii. 462. Sed 
Mix audacia Sidonii Apollinaris omnes 
procul a se reliquit, xvi. 24. 

Qpdque trtom quondam pueronun in faucc so« 

nasti, 
<^ioi, in ChaUbei positos fomace tyrannl, 
MMtcHa combusto madtfedijiamma camino : 

quaa refrigeraret potius caminus, quam 
lcdereL Quem sic, optimo cum successu, 
mus est Sedulius imitari, hanc ipsam 
httlnriam attiogens, carm, i. 21B. 



Seryavit sub rore pioi. 
Ita castigandus est: vulgo, camino, Co»- 
fer locum Euripidis sub ver. 536, hujusce 
libri. 

Ibid. penetraie fiigut: quaai jacnla 
tenuia atque cuspidatas particulas immit. 
tens. Pulchre Ausonius, qui in transcursu 
emendabitur, idylL viii. 10. 

Moideat Antxunnas /ripu twbHle pruinas, 
£t tenuata ntom cesset mediocrlbus SBstas. 

Vulgo, modit; ineptissime. £t sic fortaase 
rectius prior versus procederet: 

Mordeat jfutumnoj frlgos subtUe pruinis : 
respidt autem poeU Virg. gea ii. 321. 
£t suavissime apud ejusdem Ausonii edit 
Delph. p. 425. Q. Qcero: 

Pigra 8agittipotensy«£ti/a/vryr^or« terris: 
unde r» aculum gelu Horatii. Denique, 
Lucretium sic expressit Maro, geo. i. 93. 
' aut BoreK petutrabiUfrigus adurat. 

Ver. 496. ulnimque: V. ed. utrinjue; 
B. utramque; O. utraque, — retinentet: 
G, n. retinentis, 

Ibid. retinentes, Idem valet simplici 
tenentet in hoc loco. Ita Cicero in Verr. 
iv. 84. ** Sagittro pendebant ab humero ; 
*' sinistrd manu retinebat arcum; dcxtra 
** ardentcm fifuremprsferebat:** utnostcr, 
il 25, 

Lampadas igAiferas manibuj retinentia dextrb. 
Adde CatuUum» IxiL 63. 
Non flavo retinens subtilem vertice mitram : 

quem sequitur auctor Ciris, verr. 170. 
511. unde nihil est in Theocrito novan- 
dum, vii. 64. 

m^am wtfi nfmri ^TAA22fiN. 

Ibid. rite: L e. solenni morc, uti fit 
in conviviis et libamentis; cui usui quasi 
consecratur hoc vocabulum, ct omamento 
potttico tantum in hoc loco. sed venuste. 



102 T. LUCRETII 

Sensiinus, infliso lympharum rore supeme: 

Usque adeo in rebus solidi nihil esse videtur. 

Sed quia vera tamen ratio, naturaque rerum, 
500 Cogit, ades, pauds dum versibus expediamus, 

Esse ea, quae solido atque aetemo corpore constent; 

Semina quie rerum, primordiaque, esse docemus: 

Unde omnis rerum nunc constet summa creata. 
Prindpio, quoniam duplex natura duarum 
505 Dissimilis rerum longe constare reperta est, 

Corporis» atque lod^ res in quo quaeque geruntur; 

videCur insertire. Porro, leguntur paraU Nunc adeo, qam Ot dnbta Motciitk menti, 
lela in vL M9. ExpeHmm^faptmdt^ nimu ad ki htti, doocbo. 

Ver. 497. ii^uto ntre.- Huc respexit Ver. 501. ea: P. V. ed. €«^— m pm: 

VurgiUus, geo. L 385. p. aliquo.—anutent: O. X. XI. coMttt 

Certatim buso» humerlt ifi^iMiMv fiDre/. jjt septem versus aequoilea in TL nOB 

Et effectum, quem Lucretius denarrat, oomparent 

Ovidius ita tetigit, epist xxi. 2aa Ver. 504. dtutmm: B. tfiierMii.- tide 

Arsenti color eit inter convivia talii, supra, ver. 450. 

QuodtactumgelidKfifgorepaUetaquK. Ver. 505. Miror Lucretium pcnpkoi- 

Ver. 498. sOidi niha: n. ioiidum ns7. tati consultumnon tTiflaedictkmumiiifeiw 

Ver. 499. vera: P. V. ed. B. roro. sarum positu: 

Forte an vellent : Dinimillt hmge rcrum 

8ediprfac^«tamcnnitio-: jy^ consiare: A, prastare. Forte, 

nam aliquoties permistas esse librariis jterstare; quod, scripds fiiventlbus, Boa 

voces darus et rarusj disces a Burmanno csset improbandum. 

ad Ovid. met viL 622. Ver. 506. Corj^i^' Vind. V. ed. Cbr- 

Ver. 50a Cogii ades: Vind. P. V. ed. porum; mendosissime. In supcrioribus 

O. A, 2. n. Cognita de; 11. cognita de satis dictum est 

9^' Ver. 507. Esse siln per se: i e. ae lia- 

Ibid. versHms expediamus. Sic Maro, b^rc solam, sine rei cujus libet miztnrft; 

^n. vi. 759. Expediam dictis, Varia lec- sibi res suas habere, ut PUuitus plusscmol 

tio in B. expeditos fortasais corruptela sit est locutus; simplicem, a^ufhT§%, 

Tu expedibo, glossa» margini appicto; dc jy^ ^„^„^ . ^^ Mantuanus, JEo. n. 

quH veibi formft plus semel Nonius, ex ^46. 
Ennio Flautoque, 

IWd. ades^ paucis dum, Terentius, Concretam exemlt labem, ^nnraique rdlqpilt 

lAitio Andfi« • JEtherium sensum, atque aural tin^Sdt igDCfli: 

^^ ^ purum, extraneis omnibus libenmi atque 

AdeSf dum paucu te yo\o. ' „. « .. . 

expurgatum. His Servu commentanus 
Formulam sic immutavit Virgilius. ^n. ,^^ .„j.^^ „ &mp/icif autem, nostri 
iv. 116. nonnihil attollens et cxpoUens. c. compamtione. qui constat de lignoet 
ut gravioiem pocsin cohonestaret : .. ^^, j,j^ ^^ ^,^^ ^ ^ ^^ 

paucu, adverte, docebo: «c est et atcmus, quia simplex: omnia 

atquc itevum, ibid. xi. J14i '* enim rv>^fr«, id cst. composita, esituiB 




LIBER PRIMUS. 108 

Esfle utramqae sibi per se, puramque, neoesse est 

Nam, quaquomque vacat spatium, quod inane ▼ocamusy 

Coipus e& non est: qufi porro quomque tenet se 
510 Coipus, ek vacuum nequaquam constat inane. 

Sunt igitur soUda, ac sine inani, corpora prima. 
Praeterea» quoniam genitis in rebus inane est^ 

Materiem drcum soUdam constare necesse est: 

Nec res uDa potest verfi ratione probari 
515 Corpore inane suo celare, atque intus habere» 

Si non, quod cohibeti soUdum constare relinquas. 



** Mcthiiitttr: unde et atomot perpetuas Ver. 51S. genitit: Vind. V. ed. XI. 

* dieimt^ quie flimplioei sunt, nec redpi- genituss A. genitusls unde, quoniam P. 

" imt sectionem.*' B. A. non agnoacunt eil ad finem venCia, 

\9r.S08.qudquomquevacat: V. ed. B. l><ud deterius legas, et fumme probabiU- 

piteumque vocat. ter, ad hunc modum: 

Ver. 510L nequaquam: V. ed. lU qua^ 

fmmi le.kaut,piokaud:unde£iMtUMe Pnrtct«,qaoniamf«irt»»«/lnrebo.l«ia«ie. 

iiel^gendnm est: ,-„an^ eil.- Vind. V. cd. B. n. X. inanes^ 



«-»cA vacnnm kaud qiiiqann eomisHt huBic. 



ooalitis nempe vocibus inane *tt ut aupra 
genitu *tt codids A. qu» scriptura etiam 

Nam ▼oceicoiMfo et contitto confundi so- in vetustia exemplaribus excusis pasom 

bnt, nt moz nd ver. 873. obtinet 

Ibid. eocMMm inanes ut mox ver. 521. Ver. 513. tolidam: G. toUde: et abeat 

hme mtearets et imitatus est Virgilius, ett B. 

id Mm. xiL 906. quod Hayercampus Ver. 514. potett: B. potet: voluit for- 

prior monuit : tasee potit. 

Ver. 515. celare alque: n. cedere nec. 

flfaniliter Amobius, lib. ii p. 57. — ** loci ut A. in ver. 517. nec, pro niti. 

* iOiiBi liospitiuiiif quod habeat rem nulp Ver. 51 8. tectum : me P. cum collationi- 

** km, et sit inane ac vacuum." bus Hcinsianis, quamvb non satis liquet, 

Ver. 511. Horum coiporum primigeni- an hae pro varietatibus codd. MSS. an 

enni^ sive atxmiorum, uberrima exstat propriis viri maximi conjecturis, quas in 

tttqaie hicuTentisirima descriptio apud Flu- librorum margines manibus non parcenti- 

taidiumy de plac. phiL L 3. quam ideo bus conferebat, sint habcnds. Impense 

^ponam. Eirtnuftt NM»Xivf Ainfft^ »m- plaoet hsec lectio, pne reliquorum exem- 

ff» ^aifumfiT§9 fiA«r«fiir«r, if n rms «f^«f plarium r^ rcrumy dictione supervacaneA 

em fpMWy tfw/MMW X»y^ ^tatfnrm, a/t%T»x» proTBUS et ineptiL Fhrasis tectum cohibere 

mmt myttntrmy «7)i«, mp^mfrm, wrt SfMw^ir- vidssim respondet rnt cetarCt atque intut 

Mu Imi^iwi, urt \mirXm0fU9 tm rmt fuftn habere in ver. 515. 

AeCuvy ur^ mXXtiinnu' tnmt V myrm Xtyf Ver. 520. catera : 11. tgtema^-^dit» 

^tm fn r m, Tmtrrm fu» rm MnuHmt t9 r^ mt*^ toluantur: V. ed. dtMOttonlttr.* eC, in 

«S0 W «V »iMP liMH )• mmt m9rt r» mtuf m^ versu praecedente, XI. habct conttant. 

^ Uf th MM «w etfftmrm ttwuftt. Ver. 521. ti nihih vd nt/9 etaet: ac O, 

V0&.JL H 



■ •■■j. 



104 T. LUCRETII 

Id porro nihil e&se potesti nisi materiai 

Conciliumy quod inane queat tectum cohibere» 

Materies igitur, solido quae corpore constat, 
520 flsse aeterna potest, quom caetera dissduantur. 
Tum porro, si nihil esset, quod inane vacarety 

Omne foret solidum: nisi, contra, corpora ceita . 

Essent, quas loca conplerent, qusBquomque tenerenl; 

Omne, quod est, spatium, vacuum constaret inane. 
525 AItemis*igitur nimirum corpus inani 

Distinctum; quoniam nec plenum gnaviter exstat, 

P. et V. ed nisi quod hsc ett ImbetA; wd Ver. 5S5. AUemu: n. AUeriuti deqnl 

idiqiii omnes, tiquidem mhil est : et, pro oonftisioDe, vide Burm. ad AntboL htL 

tfocartii L. M. vocaret, £x his autem iL 247. 5. 

wietatibus non posRumus non ambigerc Ibid. JUemit: i. e. altermtim, pcr 

de recept» lectionis sinceritate. An ita vices. Virgilius, ed. iii 59. 
scripserit Lucretius ? ^^^ ^j^^ . ^^^^ ^^^ Ctfweme. 

Tum porro, siquidem nlhU ett^ qnod insne tv- Flenam locutionem Lucanus extulit ad L 

4ia 



C0ru, 



Sed longe commodiora sunt rulgata, et Htos dobfaun, qnod tcna,ffetamqBib 

nihil habent, quod tectorem remorari de- Vlndkat aUemu vidlms, 

beat, nisi dfscrcpantii tot proborum ei- y^^^ ^26. Editiones recentiorcs infer. 

emplarium moveremur. Sagacior aUquis ciunt ett post disiinctum, exemplaribus 

fortasse, quod probari possit, quibit excu- ^^^ adversanu^us, cum anUquisannis 

dere: no» dcsinimus. excusis; si excipias nostnim codiccm S. 

Ver. 522. nisi: V. ed R n. •wrc— qui habet rfiWnciiw; comiptelam, ut noo 

contra : V. ed. B. oncta.—certa : P. A. temere dixeris, nt dittinctuMt, tcI distine^ 

n. r. caca: et idem dictum sit de hac |^^ ^^. Sed Ubrarii ad inferendum ett 

voce m ver. 527. contra exemplaria sua longe fiiiasent 

Ibid. ccrta: l e. qua^dam; ut vL 785. promptiores, quam omittendum, iiadcffl 

^ ^ .^ _, ....._ retinentibus. — gnaviter: V. ed. naniier, 

w<r6on^«jprimunicfrfugTavisumbTatribiitaest: ., f ^ ,r. • -* 

Ver. 528. jtleno: G. Vind. B. pema; 

et Viigilius, gea 160, V. ed. O. n. X. H. pUna, — inane: L. M. 

B. O. A. n. inani: unde haud duliie de 

Continuo, has leget, Ktemaqoe foedera, certij yersus est condnnandus. 

Inponitt natura ioctj : 

Quc spatium plenom povint dlttinpMre kimd, 

ndeo ut non opus sit Lucretio interpokta Ver. 529. icta: B. iclutj V. ed. tciic. 

vocis vulgatioris ceeca^ ad plurium edi- Ver. 531. queunt: Vind. V. ed. B. 

torum voluntatem, oontra meliorum li- queant. — tentata: quidam oodd. Pii, te> 

brorum sufiragium. Vide mox verr. 527, merata: male^ — labare: V. ed. B. fl. lo- 

676, in quorum locorum priore idem fa- 6orf; fmaHi errcne. 

dnus editoresausisunt,obtrudentessuum Ibid. tentata: eleganter, ut alii noa 

cceca Lucretio, pro certa fidelium exem- raro, et in primis Viigilius. Exempl» 

plarium. sit ecL L 50. 



LIBEK PRIMUS. 105 

Nec porro vaciiuma sunt ergo corpora certBf 
Quae tqpatiam pkno possint distiiiguere inane. 
HflBC neque dissolvi plagis, extrinsecus icta, 

530 Pofisunt; nec porro, penitus penetrata, retexi; 
Nec ratione queunt alia tentata labare: 
Id, quod jam supra tibi paullo obtendimus ante. 
Nam neque conlaedi sine inani posse videtur 
Quidquam, nec firangi, nec fimdi in bina secando: 

5S5 Nec capere humorem, neque item manabile frigus, 
Nec penetralem ignem; quibus omnia con&ciuntur. 



K»vliiMta»Mipabakfecat. Ver. 556. penHralem: M. petndewi^ 

IkkL lakmre: ie.it» turiMri, ut parti- confaduntwr: V. ed. ctmjicianhtrg et» o- 

«leokmntia diacutiatur. Ennius aimd pinor, B. quamTis oompereet cum t varia- 

Mbniimi, voce e^ewtenia: tio, confitiantur, 

ldeui.Ubantar,uxMi c«neot» «dunt: "^^ ignem-^mnia canfaduniur. Ell- 

npides, Med. 1 187. 
L «. ite hbent aexe, ut dfddent, Sic re- 

■ribendum, pro I<UhU, X^nnrr /•• mftft mfmn fUtfUtH 9\»mH 

Ver. 538. «pr..- «: Vind. V. ed. B. •-»-^ '" "^ °^*^ °W>«- 
LM. O. A. n. S. XI. Tulgo, tupera; et Ver. 537. qno: «c, optnor, unirerd 

imtionabiliter, et nullo fructu. Variare oodices MSa et editiones antiquc: mira 

•nMMMm wum poeta liceat tamen pervenitate atque audacii editorea 

Ver. 533. conimdi: vide me ad iL suum quam nobto obtrudunt.^^Mtf7i(tf.* 

^^ V. ed. quttcumque, 

Vw. SS^fumdi: ac O. B. L. M. A. IL ftid. et ver. 538. guo Tam. Simili 

X XI. ml^ fiuU, P. tcindi, Arridere pronus colore oonstnictionis noster, in ir. 

ftHmwtkfindif niai tot libri maxima auc- 253, 



oootim starent, et facerct phraais 

. . . . , j •< • .•* • • et quento pltu «tri» «ntc «gitatur, 

aiMM BeeoMdo WTe desidenum dicuonis . . ^. 

Bon «liiid Yalentis m hoc loca Fundt r — « ^ 



nro potert li^per^' et labefactari, ita ut Ver. 538. Videtur legendum : 

piior tntura pereat Translatio est ab TSm msgli icil6«/ ».f c peiiitut.-Faber. 

«fiM| qu», semel humi effusa, coUigi 

Mqni^ et in priorem statum redintegrari. ^™®» *«» »'^- »• «• hu»ore. frigore, ig- 

Mei|Be ezempla huc fadentia non passim ^ Bentleius. 

VfiBtiwn oculis iogeruntur. Exspecta- Ibid. hit^ Tulgo: 2. kiits ut tantum 

m amom in boc loco scriptores librarios non semper nostri codices; quod suprm 

Jio fitndere magis obrium vocabulum diximus, ad ver. 450, 

iMim reposituros eaw, sapore poetico le- Ver. 540. utei: O. n. ui^~-docui, tint: 

^dntt oontactoa. L. doeuittent. 

Var. 535. negue: V. ed. n^c— £t si Ver. 541. niti: Vind. V. ed. B. IL km. 

oo nfa i a snpra, ver. 495. intelliges quam fuiste t: A. fuittent. 

Ispidi cum wietate sua immutaverit epi- Ver. 54S. redittent: n. dedittent; B. 

«rtifez orationia solertisBi. deditset. 

Ver. 543. nihiloque renaia: P. Viad 

HS 



'---"*'- 



106 T. LUCRETIl 

"Etf qao qusBque magis cobibet res intus inanet 

Tam magis hiis rebus penitus tentata labaacit. 

ErgOy si soUda, ac sine inani| coipora prima 

540 Sunt, ita utei docui, sint haec aetema necesse est 

Praeterea, nisi materies fletema ftiiMet, 

Antdiac ad nihilum penitus res quaeque redifisent; 

De nihiloque renata forenti quaequomque videmns. 

At, quoniam supra docui, nihil posse creari 
54f5 De nihiloy neque, quod genitum est, ad nihil revocarii 

Eese inmortali primordia corpore debent, 



y. ed. B. O. A. n. 2. nihiloqiunita: genere phraaB cstTadto» ct aEk 

unde dederit fortaaBe noster: pata; ut ei ad hiat. L 1. ** Quod, li vita 

De nihUo<iue fxcite forent, qiuequoiiiqDe Tlde- " ««P««^/' Vide pluim in GfVfU 

mut. oommentariis ad Ciccr. in Verr. t. S& 

c« V •!• a? "j ^^ ^ 1-w u C«terum, super boc nortri poSl» aigo- 

Sic Virgilius, JEn. lii 676. et alibi, hac ^ , _^ i .• • t^ 

. . - * 4 ^ mento locus exstat eloquentiasimua Ter- 

verbi fonna usus est: „. . , ,_ . 

tuUiani, de resur. cam. 12. cujus perafi» 

At geno* e «ylvli Cyclopum, et montibitt altis, tionem lectoribus anponam : •* Omnia in 

Exdtum^ niit ad portas.— « _^ ^ j ^ i • * 

*^ ** statum redeunt, cum abscessc rm t; om- 

11. nihiio qnoque nata ; 6. L. M. nihUo « nta incipiunt, cum desierint; idco ,fini* 

qwB ranta * f o r e n i : Yind, fuerini. *' untur, ut fiant: nihil deperit, nisi in 

Ver. 544. supra : sic P. Vind. V. ed. << salutcm. Totus igitur bic oido ttfo» 

O. A. n. X. A. et, ut putem, omnes alii, '* lubilis rerum, testatio est resurrectiottis 

nisif ut in re tenui, et momento nullo, ** mortuorum.*' Adi'Min. FeL xxxiv. 
tacere voluissent lectionum vaiiarum ocu- Ver. 549. solidd simpHcUaU: l. e. ita 

kti coUatores. Vulgo, tupera, absolutissime una, atque ab aliis omnibos 

Ver. 545. neque abest S. ut ett etiam sccreta, ut nec penetrari, nec frangi, nee 

A. dissolvi possint, qudcumq[ue demum vi 

Ver. 547. tuprenio tempore: i. e. cum adbibiti: ideoque letema sint necesse esL 
bora interitus accesscrit. £t notabilis cst Ver. 550. avom : sic G. et sane, in 

hujusce vocabuli frequentatio in cxtremis quantum liceat ex codicum Virgiliano- 

rerum dcsignandis: vide supra, ad ver. nim varietatibus, atque aliis quibuadam 

94. nonnulla hanc rem spectantia. Ca- locis veterum, judicare, boc antiquioria 

tuUus, Ixii. 151. scriptionis exemplum in bac voce diutint 

QuamtibifalUici/ii/f«iMln/«ii^»r*dee«e. permansisse fidenter dixerim; atque •- 

doo, Havercampo morem gerens, in no^ 

Pbrro. in pneccdente versu, V. ed. habet ^ ^^^ ^^^^ servandum statuL 

corpora, pro corpore, Insuper, pro jerwto, L. babet renovala: 

Ver. 548. tubpeditet. Ito s«pe noster perperam. Mihi qoidem sic videtur Vfi^ 

absolute, pro tnj^tat, uti Lambmus eti- ^ y^ rescribendus, vel inviUs libria» 

am dudum monuit Hinc recte capias transpositione tantummodo litcrarum fto- 

Fabii locum, instt orat i. I. — ** cum in- |^. 

** ofTensa atque indubitata literarum inter 

.- .. ... :«.. ..iiA ^ Nec ratione qoeuiit sHft, *m4»te per SBvom : 

** se conjunctio tuppeditare sme uiia co- ^ i i^ 

** l^itandi saltem morft pottrit** £z boc L e. agitata— jactata— pubata. Locus crt 



LIBER PRIMUS. 107 

Dissolvi quo quaBqiie siq>remo tempore pofisint» 

Materies ut subpeditet rAua reparandis. 

Sunt igitur soUdd primordia simplicitate, 
550 Nec ratione queunt alia» servata per aevom, 

Ex infinito jam tempore res reparare. 
Deniquet si nuHam finem natura parasset 

Frangundis rebus, jam corpora materiai 

Usque redacta forent, asvo fituigente priore, 
555 Ut nihil ex illis a certo tempore posset, 

Conceptum, summum setatis pervadere finem; 



inftrin^ Tcr. 635^ ad onmia gemelhia, go, Jlorem, Phrasis summum aiaiis per^ 

atqne hic integer exh3>eiidti8, ut compa- txidere Jinem valet, ** maturitatem fluam, 

ntio oa nm odi o r imtituatur: •• tpuan sibi mitura pnescripserit, com- 

At, T*'"»**'" Iragai naturft pnedita cooctant, ** pWre." Virgilius vocat avi lermmum^ 

nKrepat,Kteniumtemp«spotidaeinanere, ad gea iv. 906. et ex profeaao quaai ple* 

l aiiaini t ■ hilBw ia plagfa vexatm per ^vtm, ^ dedarat ad iEn. x. 472. ille optimui 

Optima Tero est voz verto in hoc aensu ; Lucretii interpres: 

canftrTLlS5.£n.vi.362.etBroukhusi- EttamfuaTurmiin 

nm ad Plmpert. iiL 6. 19. FaU vocant, wuUuqpit isH pervemi mi ^vL 

Yer. SSi. nuUam : P. V. ed. B. nuUum, - >, -^ u 

v« jen «...w^. P A «..w««*^, Et cum ry ««amwM/iMfm comnnttaa aE- 

vcr. 000. materuu: r, A. maienetfuef , ... ... • . «^ 

maieriefmei B,maieriams L. M. maieria: extrtma fob Jine lalMf lUw. 

ode rectiasime efiecta est recepta lectio, Non igitur erat causs», ut editores ilhid 

it in eomextu editoribus ooUocata; hanc Jhrem ex aliis Lucretii lods huc aroesa^ 

wuBk tibui I arione ni per hos libros fie> rent, libfis melioribus ac phuibus ftlttfr 

manus scribarum abeira- jubentibus. VideiLll29. 

Verc Gronovius ad Phuit. Caa. Ver.557. In hanc prudentisshnam, at- 

pniL 90» ubi libn dant comacdia : que veritads simplicissinua univenalem 

AaaMvaclvmilaont,animumadvortlte: quidem, aentcntiam dudum Pind^rua coo- 

(kir i tlar nomea dare vobh volo. ceaaerat; cujua vcrsus looge pukfaarrimi 

Et mei&m mutt, ut noatcr, ver. 45. hu^ ^ annotationibus, ut purporeus qpiidam 

JMOi laKi, mteuoM aureis, Hinc etiam V^^ aasuentur. Leguntur aotcm m 

mmm FjWMano», apud. Cic. de senect. 6, ^^ ^^- ^^ 

propno oorrexeram, post Lamp •fmhn tuf ym§ mX» em» 



<^vablimcatehrectaB<paBitareaolclMmt fmt mUig Uvmt, ^nmm)M 

i H a liT, dcmcatei tcte flcxere vkJ/ An ymrmi t f/ m mtme , 

?«%» ligitar. eta. ^ m^ »m kyffmm m^ 

V«r. 554. rwiiula .* P. Vind. V. ed. R pmntym^ 

OL n. X. fi grfi i cfa ^- foreni: G. L. M. Probe achoKasTw; T§ fufye^^mmem w 

J m tni. Xs» umi rett euiin^rtfttt /f^M* i#n, /ui TI 

Voc SSe,Jinem: sic P. V. ed. M. O. yt hi r$it u hfmfut mufumt- Sic repo- 

L,Jmis9 Vind. L. B. n. X./iie» 6. rvH- ncndum cft; mcndoie dmuMfc tUir, ^ 

HJ 



108 T. LUCRETII 

Nam quid vis citius dissolvi ptme ▼idemiUf 
Quam rursus refici: quapropter longa diei 
Infinita aetas ante acti temporis omnis, 
560 Quod fi-^isset adhuc, disturbans dissoluensqoey 
Numquam id reUqiio reparari tempore posaet: 
At nunc nimirum fiiBngundi reddita finis 
Certa manet, quoniam refici rem quamque videmnSf 
£t finita simul generatim tempora rebus 



rti yu Hesydiiui: Mn « yt* «^f y* hil, «ut ptmm, InterBit, qnidnliis 

ftmXXni ut apostolus, 1 Cor. tl 3. cujus nibus Tdis digere. 

ctiam memor ent Alberti: Ora uUn, Ibid. rdiqiio, SSereiiqiiai^ i¥. 974. iC 

in myytXwt Mfnw/U9; fun n yt fi m rim m, Ph«uniS, IT. 84. 12. 

Clemens Alezandrinus, Pcd. ii. 8. *0 ymf CwnrtHflHm poKcre^-i. 

mmfmrty nmrm rn ««^Mff, •X»ym mvmymF^ j^ i^ watiesBL et similibiis mos nitiqBil»- 

iu PfMif, f^n n FE r«f^ti». Sic legen- ^ ft^ j^ ndetur gcminMBe UterM; 

dum: Tulgo, ^ri AE. Error hujuscemo- ^^^ ^^ Plautum equidem» TrimmLir 

di de Flutarcbo toUendus restat ad finem ^ iq^^ Tescripaerim: 

tractatOs de educatione liberorum:-^- r „.„bdeitultldl«dl 

IXmt ^Xmt Imfnt wU rmt htXmt frmffn^ Solut niperfit prKter, Titepi rcfifte. 

rm» myunf twsrsf^f, f^n Tlyiln rmt uSmt. q^ ^ ^^ -^ comieos ob«mti(k 

mn eihibent. ,«. J«nbhclmi, yA. gic eti«n Gmd m parioribu. .«Ilooa«. 

Pyth. .««. aii.r-,m ^,« ,x,^ xf^ ^^ p^^ ^ 

fuw Tf^nty m»mifmty fmrt Vftptffuw 

rmmMrm^ m^ in x**f*f •"' ''^» wmfutrm \\ut O»'^*»* «A»»»»* wmar «yMM« wmxH mm: 

yiwrmt' MH TI ^ fmtvfrm FE, «XX* «- et in Dios. 94. 

«.rr- wmfrmf, Ito corrigendum dixerim. ^ y ^^ ^.^^ ^„,^ ^^ . 

Vulgo, ^uri dn fAtivrrm ru Sed vereor, , ,. . , 

ne nimii videamur ; et ledeundum est in ^*"*^"» «iperadditum singukre eiemplum 

^lg^ ez Homen penu sufi^dat, IL B. 1 13. 

Ver. 559. Infinita : sic Vind. V. ed. L. I>^ tmnfemrr wrtixm mmttmHmt. 

M. O. A. n. X. XI. reliqui, Infinita; sed Unde constantissimam sinoefiorum oodd. 

nostro perquam familiare est ad hunc Latinorum scripturam in vodbus ab icio 

modum in miyorem emphasim epitheU comp«atis, abicio~^nicio-^obiciO''-tHbi' 

congererc.— (imntf : P. omna n. omnes, cio—et similibus, quam rejiciunt editores, 

Ita capias verborum constructionem : nisi quoties syUaba contrahenda sit, vehe- 

*< Quapropter longa (imo) infinita Ktu menter susptcor in omnibus esae retinen- 

*< diei, (qu» est) omnis praeteriti tempo- dam, et vctustioribus potissimum pcetis: 

•* ris— w" Conferas autem ver. 234. su- sed unusquisque suo judido fruatizr. 

pra- Ver. S6^2, reddila; pro simplioe dala: 

Ver. 561. Editio Veronensis: Reliquo videas ad ver. 204. 

idnunquam, Optime. Bentleius. Sed Ver. ,563. refici videmus : L. M. reJUe 

ordini nostro favent G. L. M. et n. qui demus, £t V. ed. B. in sequente verm 

cum A. non agnoscit id, L. habet, A^iin- jit habcnt, pro JSL 

quam deliquo: P. Id reliquo nunquam; Ver. 56S, eevi Jiorem, Vifgiliiiii JEo. 

Vind. O. A. X. Id nunquam reliqmo. Ni- viL 162. 



LIBER PRIMUS. 



109 



565 Stare, quibus poesint sevi contingere florem. 
Huc adcediti utei solidissima materiai 
Corpora quom constant, possint tamen omnia reddi 
Mollia, qu« fiunt; aer, aqua, terra, vapores, 
Quo pacto fiant, et qua vi quomque gerantur: 

570 Admixtum quoniam semd est in rebus inane. 
At contra, si moUia sint primordia rerum, 
Unde queant validei nlices ferruraque ereari, 



> priKUtw /mv javcntai. 



£x Ilonw ro autem derivata hcc figum 
per imhenam Grcdom Ladumqae fluxit, 
Un. 484. 

K«i y ixif 'HBH2 ANeOX 

Vcr. 566. Huc: n. Nunc: Tide ver. 
580. 

Ver. 568,Jiunt: ita P. Vind. V. ed. 
K L. M. O. A. n. 2. fiant placflft edi- 
toiibusy inde totum locum, ni faUor, pes- 
nm dantilNis; leviasimo tantum puncto 
tdJUnU posito, et coofusis onmibus. Nos 
ita Kripsfanus et distinKimus, ut mens 
aiKtoris darissime eluoescat, nec indigeat 
iutenaetis. Porro, versus in oodd. O. X. 
it XI. ad hunc modum exhibetur: 

MolDs, qiMB fiunt : aquMj et alr^ terra, vaporet : 

coi mdoni kmge antcferenda est vulgata. 
Ver. 569. guomque: G. P. Vind. V. 
sdL B. O. A. S. quteque: nwle. — ^eran. 
tmr: ne G. P. Vind. B. O. n. X. et r» 
gaunUur aliorum librorum ortum put»- 
fcrim ez generantur^ quod legitur in Ve. 



dose: et statira Jc^ pro ^w— B. non ha- 
beteif. 

Ibid. quoniam. Non enim difiicile est 
concipere, res quasdam poose moUe» fieri^ 
si spatia sint in corporibus omni ▼acua 
materie. 

Ver. 573. L^o: 



VcrsCks autem 'tiaec est inteipretalio, im- 
pcodb fadlisy si ad utrumque relativum 
iUnd fuomque arcessatur: ** Quocunque 
* tandem pacto h» res moUes exsistant, 
** et quicumque demum vi negotia earum 
" oomigena administrentur.** 
Bcntleius obelo hunc versum, quasi a- 
dulterinum, confoderat; oculos ex prava 
▼ulgarium editionum constitutione cali- 
guesibi passua. 
VjK, 510, temd: V. ed. simul: men- 



nsm fimdttttt gmii 
Piindplo M/fiamM/i natura csreUt. 

Videver.615. Bentleius. 
Procul dubio, naribus emunctis viri, 
mortalium omnium acutiasimi, repetitsB 
dictiones, funditus fundameiUi^ dispUcu- 
ere. Sed hujusce emendationis noUem in 
me susdpere defenslonem : nam nihil ad- 
jumenti est cx loco, ad quem provocat; 
atque his vocabulorum consonantium ri- 
cinitatibus Lucretium ddectari satis U- 
quet, ut nobis in superioribus jam contigit 
observare: vide ad ver. 594. 

Ver. 575. poUentia : n. pakntia : et, 
in versu proxime veniente, pro condento^ 
n. habet cum dentOy quod est usitatisBi- 
mum aberrationis genus. 

Ver. 577. vireit: ex n. erasum est hoc 
▼ocabulum. 

Ibid. valida* vireis, ViigiUus, iEn. vL 
834. 

Neu patite va&JUu bi viicera vcrtite wa, 

Ver. 578. Hic versus, et sex sequentea, 
multo oommodius leguntur in hoc loco, 
apud G. P. Vind. V. ed. B. O. A. n. X. 
A. Vulgo ponuntur post ver. 635. edi- 
tionis nostr». 

Hoc autem modo poetK ratiodnatio pn>- 
cedere videtnr: ** Si tibi concedam non 



110 T. LUCRETII 

Non poterit ratio reddi: nam funditiui omnis 
Principio fiindamenti natura carebit. 

575 Sunt igitiir solida poDentia simpHcitate; 
Quorum condenso magis omnia condliatu 
Artari possunt, validasque obtendere virduu 

Porro, si nulla est frangundis reddita finis 
Corporibus, tamen ex aetemo tempore quaeque 

580 Nunc etiam superare necesse est corpora rebus^ 
QuiB non dum dueant ullo tentata perido. 



** eflse ferum frangeiidaram finem, mfhi Ver. 581. «o» dtm: A. «on 

'* neoeflse est Tidasim ooncedas, oerta esse dueont: L. M. cieanti Ylnd. O. A. n. 

*' oorpon^ qusB nondum diffiringmntur: queanii 1,potsinL — nUo: TLnuttoi L c^ 

«f hanc enim conccssionem tibi extorque- ab vlio, 

** bit ▼alidissimum oculorum tesdmoni- Ver. SS5. Ditcrepat: L e. Imk argn- 

** um. Ergo oondusio, quam yoIo, ne- mento distidet, non oongruit, cootiadicit; 

** cessario ezsuigit; tolida utique esse, ad veibum, aliud dicit ei, quod aigameo- 

** non oontra moUiay renim omnium pri- ti tui tenor postulaL 

** mordia: aliter eniniy undenam per in* Ver. 585. generatim: B. generatami 

'* finitum ctatis ante acta» tempus, cum L. M. generaim, 

** tot plagis semper tuditantibus oonflicta- Ver. 586. cretcendit: ita Vind. I* Mi 

** ta, in «Tum nostrum durare petuis- O. A. n. ut Ter. 555. Jrangendit rste.* 

** sent?** Hinc autem Uquidissime patet, ▼ulgo editur cum rdi^s, cretcendi^ 

nos, pnidente consilio subnixos, in hanc tenendi: ita P. Vind. V. ed. B. L. M. n. 

tranqxMitionem septem versuum, cum X. 11. probante Bentleio: alii, tuendi: 

quibus jam nunc versamur, concessisse. quie vox est in hoc usu pervagatier, ne- 

Ver. 579. qtutque: i. e. singula ea cor- que invitis membranis arripienda. Cicero, 

pora, ez quibus res peculiariter constant, nat deor. ii 54. *' Nam, cum tribus r^ 

atque effiduntur. Hanc lectionem pr»- ** bus animantium vita teneatur, dbo, po« 

bent G. P. Vind. V. ed. L. M. O. A. 1. " tione, spiritu; ad hsec omnia perdpien- 

A. reliqui, qtuedam^ editoribus avide ar- *' da os est aptissimum.** Seneca, Herc 

reptam, sed, me judioe, minus necessa- (Et 1 775. 



^ Q}Mt miten, dvatt, vitJif qaidlmcemhMactiiiisf 

Ver. 580. JS^unc: 11. Hunc ; nec mi- 

rum; nam Utene majusculie iV et H in ^<*"^» <*« h*brariorum aberrationibua in 

libris sunt quam similUmae.— n. inferdt ^*^'*'" '•'^ ^ tenere^ te conferas ad Bww 

et post ett. ™^ ii^ Ovid. fkst iv. 225. et Draken- 

Ibid. sujicrare: l e. superesse: ut \lr. **"*• '^ ^»^- ^ ^- 2. 

giUus, JEn. uL 339. ^'«^- ^7. Et: B. Sed, quod fluxit a 

&t,—queant: 11. queat, — Porro, punctia 

^ " f- » •' pcnsitatc disposius, ivi cautum, ne aho 

Ubi tuibas, quas det Senrius, de hoc sen- i^^eras dictiones j)erfaedera naturat^ quam 

su verbi, satis mirari nequeo, post Carum ^ tancitum. 

nostrum, atque Sallustium in GeUU col- ^'^^' ^^" tancitum per fatdera* Vir- 

lectands, i. 22. qui oonsulendus est, ne S^"^ ^'^ ^i* ^^ 

loDgior nuUo cum fructu aim. qul/«far«ftilmlDe*aiidf. 




LIBER PRIMUS. 111 

Atf qiUHiiaiii fragili naturfi praedita constanty 

Diacrepat, fletemum tempus potuisse manere 

Imnunerabilibus plagis vexata per aevom. 
15 Denique, jam» quoniam generatim reddita finia 

Crescendis rebus constat, vitamque tenendi; 

Et quid quaeque queant, per fixdera naturaii 

Quid porro nequeant, sancitum quandoquidem exstat; 

Nec conmutatur quidquam; quin omnia constant 
)0 Usque adeo, variae volucres ut, in ordine cunctae. 



anrttm habet ▼ocem quandoquidem, <* siam sententiolis Tibrmntibas pictam,** 

lis duabiu ad finem literia; et, pro Confer Pers. sat. ▼. 25. et nos ad Moa- 

eoiU, legitur nequeas^ mendose, in chum, ii 67. 

jan. z. sub fin. Ibid. in ordine cuncUe: liMtmr t» rf 

V. 589. conmuiatur: V. ed. B. com' j^j^ rmyfutny uti locutus est apostolus, ad 

leaimr} L. M. comitatur, — quin: i Cor. iv. 23. L e. ordine sic fideliter per 

L V. ed. B. quando: L e. qn. Pa- fcedera natui» in singulis consenrato, ut 

interest, utrum eligas. nullo tempore in eadcm volucrium dasse 

sr. 590. varia volucres: i. e. si inter- permutatio fiat macularum. 
■ sunt auscultandt, varia avium ge- Vcr. 591. Obtendant: P. V. ed. O. ^ 

. quam tamcn interpretationem in n. Ostenduntj ncc displicet— ^«imi/eM.- 

»M90 nullus equidem probaverim. In- Vind. genitales. Nec male; sed vulgato 

(as velim potius, picta, pulchris co- potius standum putem : generales utique, 

Qsdecors, wtimXm: quibus concinit guo generi propritim datas.—corpore : n. 

aeuliM versus insequentis. Virgilius, ^. corpori, cum vulgaribus libris editis: 

IV. 525. minus cxquisite, et ex indoctorum scriba. 

«.— - pecudes, pic/^rquc volucres, rum importun& correctione : vide iiL 634^ 

V. ed. macuia, 
tt ad geo. iiL 264. y^ ^^2 Inmutabiie: V. ed. B. /m- 

QnU fynces Bacchi varut—: mobilesj A^nd. L. M. O. S. Immutabiles: 

—, - ___, n. Imitabiles, B. porro, quoque materiai^ 
n iKn. 1. 323. ,. 

ordme mverso. 

tiuuulos^tcettiinefyncis: Ver. 594. ralione revicta, Persius, v. 

08 locis opportunus superveniet Ovi. ^^* 

oet. iiL 669. Ut premitur rattesu snimua vbtciqw laborst. 

fMniaiquejacentferacorpora/ton/Aeranmi. Horatius, od. iv. 4. 23. 

ique, idem Maro. gco. i. 44. ^ ^„^, l^^f" "^**™' 

^ubitu^eniemmnculis^vana-veritonum. ^^ ^^ BenUeius maluit represuB; 

"o, hinc explices controversam phra- quod vocabulum multo magis glossam re- 

Petronii, cap. 2. '* maculosa oratio;" dolet, et captum attingit librariorum, 

picta, et figuris affectate variata. Ci- quam recepta. Inanem prorsus operam 
, de dar. orr. 85. — " Lysias similem, insumpsit vir summus exemplis corraden- 
K> nihil esse potest pic/iu»." dis vods obvis», atque pervagatae, rejfres" 

Pctronius, cap. 118. — " controver- siti neque animum advertit, parononusl. 



112 T. LUCRETII 

Obtendant maculas generaleis corpore inesse; 
Inmutabile materise quoque corpus habere 
Debent nimirum: nam, si primordia rerum 
Conmutari aliqua possent ratione revicta, 

595 Incertum quoque jam constet, quid possit oriri, 
Quid nequeat; finita potesias denique qucnque 
Qua nam sit ratione, atque alte terminus hfer^is; 
Nec totiens possent generatim seda r^erre 
Naturam, motus, victum, moresque, parentum. 

600 Tum porro^ quoniam est extremum quoique cacumen 



am haud invenustam poetam capUvisse que^ vel c^jusquei sed G. L. M. habent 

dictionibus wctricet et revicUe; ut uno quoquei P* autem, Vind. V. ed. BL X. 

tempore tam milites, quam imperatorem, quodque. ResesttaneincertKdiTinatioius; 

cgr^pA laude insigniret Quos scilicet sed putem non detmus fore, neque pio» 

hostes Tinoere nequirent, consilium vidt, babilitati alienius, si vanum aic Defin|pBs: 

•t disdplina. Non discrepat Drydenus Tum porro, quonlam «t «t«mum ia f-n» c 
nostras, conatu longe felicissimo: cumen : 

The vanqmsk*d tfktw tonk opon her breast. ted, quoties erratnm sit drca pnBpositio- 

nem f n, cum ^-ox pnecedcns a HtenL m de» 

Vide locum ex Anthol. LaL ad fincm no- ^^^^^^ ^^ ^^ ^ doccndus? 

tarum in ver. 55. hujusce libri. y^^ ^^ C^rjH^ris: V. ed. n. Carjx,^ 

Hoc Cruquu commcntatorem non effugit: rum.^'liiut: fdc P. G. Vind. L. M. A. 

«« Mire autem revicta, quia supra dixit „. x. XI. Vulgo. est aliquod; B. iUud 

vtctrices, quod. Vulgares etiam editionea habent 

Ver. 598. toUent: ito P. Vind. V. ed. ^^^^^y^. quem verborum oitiincm nuU 

L. M. O. A. n. de qua scriptum saUs sit j^^ ^j^^^^^ ^^^^ vindicare. Denique, 

•emel monuisse.-|>o««i/ ; n. postint; P. ^ ^^^ verbonim: " Porro, quoniam est 

V. eo. pottet, cc cuiquc (corpori) cacumen iUius corpo- 

Ver. 599. Naturam: R Natura: et «. Hs, quod— .- Jam vero fuerint fcr. 

G. L. M. vocabuU motut et moret trans- ^^ ^^^y^^ .^ ^^^ normBm constitutus 

podU exhibent: minus concinne. j^ „^^ arridebit, nec migore cum 

Ibid. moret parcntum referre, Hoc niutationc: 
pacto Virgilius, geo. iiL 128. 

Tum porro, quoniam est extremum qifdqM 

Invalldkiue^rMN rtferant jtjmnia natl. cacumen 

Ver. 600. In lectionum ▼exatis8im& ° iiw, quoa—. 

Tarietate, nos, pro acumine ingenito pro- quibus equidem hoc volentibus non repug- 

babilitatem secuti, textum condnnavimus. nem. UUorum et iUorum statim permis- 

Jam vero librorum testimonia reoensean- ccntur iterum, ad ver. 612. 
tur, quo melius de conatibus meissenten- Ver. 602. nimirum: n. mirum. 
tiam lectores aequi ferre poterunt Ver. 604. se: abest V. ed.-^H>sthac : 

T« est, quod vulgaribus abest editionibus, V. ed. R A. n. X. postheec: UnUimdcro 

agnoscunt P. G. V. ed. B. L. M. X. XI. est Pius etiam habet concrslimi, vice 

Pro quoique nostro, editur vulgo quoiut' tecretum. 




LIBER PRIMUS. iis 

Corporig jBimf quod nostri cemere sensu^ 
Jam nequeunt; id nimirum sine partibus exstat, 
£t minum& constat natura: nec iuit umquam 
Per se secretum, neque posthac esse yalebit; 

605 Alterius quoniam est ipsum pars primaque, et ima: 
Inde aliae, atque alise, similes ex ordine partes 
Agmine condenso naturam corporis explent. 
Quae, quoniam per se nequeunt constare, necesse est 
Hserere; unde queant nulla ratione revelli. 

610 Sunt igitur solid^ primordia simplicitate, 



Ver. 605. esi non oomparet in M. ipsum serit vocem ci^us inter diminui et jam,^ 

in n. et pan in Vind. V. ed. B. M. X. Porro, G. eteditiquidalnleguntcfmifiKi.* 

Ph> nif V. ed. B. habent tunts et, pro mendose, neque huic looo satis commode. 

tma, M. tma, maiime firequenti permuta- Longe scilicet diversae rationis sunt dic- 

tioiie.— Csterum, nuUo modo displicet tiones deminui et diminui. lUa vult de^ 

wenm, prout integer diverse repraesent»- trahi^ vel deduci, particulis amovendis; 

tor in Bononiensi : haec autcm separari^ vel diffringi^ parti- 

. , ... ., Ver. 616. nununmni: Vind. n. niiii»' 

f" '«^'" V^^"*:, *^ °r?*^ ««. errore «>lenni Kiibuum. 

denmm perpensis, mihi qmdem venssima: tk:^ c «r j •k.T 

"T^* T . . IhicL parvisstma, Sic Varpo apud No- 

led m re mcerta, nec maximi momenti, „:..^ ,„^ . . « r»--.. • • •• 

-„ .... ^ nium, voce ric/um .- "Rictus»arw«imiM." 

nmlibecmutikternovare. Decommuta. ExempU ex recentiorum scriptb in lexid. 

tSBoiiemis et alterius supra dixunus, ad communibus memorantur. Noster alibi 

^•^^* similiter. Sic etiam Vegetius, de re mili- 

Ver. e07. Agmine: P. Augmine: vide ^^ ^ 8. « Sed nos disdplinam miUta- 

•d ver. 455— «w7»or«; V. ed. n. corpo^ .. ^ ^^^^ Romam debemus inquirere; 

mm .• et, in sequente versu, V. ed. neque^ „ ^ ^^ parvissimis finibus imperium 

'"^* *' suum pene Solis regiooibus, et mundi 

Ver. 609. Hterere: V. ed. B. n. flie- .. -^^^^ ^^^ dissepitr Sic. opinor, 1©- 

renss Vind. Habere.^nde: sic Vind. ^^^^ ^^^^ j.^ immutatis, pio 

V. ed..P. G. L. M. O. n. X. n. sed A. vulgato distendit; quod certe vitii affine 

inde: ii/est in vulgatis editis.-^anl.- ^ Lucretius mox, ver. 998. hujuac* 

sed nequeant contra Hbros editi plerique; m^. 
V. ed. n. queat, — nuttd : sic P. V. ed. B. 
A. n. reUqui, uUd; quod cum queant A«r ii//«^ coUcb, atque aZm mont«. 

stare ncm pot^t. Porro, argumentum, cui heic nititur poe- 

Ver. 610. Deest hic versus in O. A. ta, puerulis etiam, quos vel prima elementa 

Ver. 612. ex: A. etiam, — uUorum: ita geometria imbuerint, non ignotum est 

P. n. reliqui tamen consentiunt in tZfo- Ver. 617. partibus: Vind. rebus, 

ncm; quod si verura sit, valde saltem Ver. 619. pnefiniet: L c. pne illly 

fuerit ambiguum atque inconcinnum. quasi in qus fronte sdlicet, finem ponet, 

Ver. 614. nec: Vind. A. S. neque. — quem transgredi et peirumpere non liceat. 

iam.- ita P. A. reliqui omnes, tam, IL in- Ita leguntP. Vind. V. ed. G. M. A. S. n. 



114 T. LUCRETII 

Qufls minumis stipata cohserent partibus aitei 
Non ex iUonun conventu conciliata, 
Sed magis aetema poUentia simplidtate: 
Unde neque avelli quidquam, nec diminui jam, 

615 Concedit natura, reservans semina rebus. 

Praeterea, nisi erit minumum, parvissima quaeque 
Corpora constabunt ex partibus infinids: 
Quippe, ubi dimidifie partis pars semper habebit 
Dimidiam partem; nec res pnefiniet ulla. 

620 Ergo rerum inter summam, minumamque, quid escit? 
Nihil erit, ut distet: nam, quam vis funditus omnis 



ncque erat causaae, ut reliquorum perfiniet Ibid. nam .* l e. ** ai dizeris enim lU- 

ab editoribus omne sibi punctum ferret^— ** quam differentiam interoedere id, qood 

Porro, n. Dimidia, ** summum est, atque id, quod minimum; 

Ver. 620. quid: Vind. M. A. qnod, — ** oondudere licebit, parriasimam quam* 

e$dt: P. Vind. V. ed. B. O. A. n. X. ** que particulam «Bque ex infinilis paiti- 

utet: et, pro que quid^ n. quicquid, ** bus constare, ac omnem matew imi- 

Ibid. escit: l e. erit, Festo interprete; ** Tersalis congeriem: quod cC ftdcm sb- 

in cujus collectaneis leguntur etiam obet' <* perBt, et y&ret repugnat ratiooL Eigo 

cit et tuperescit, pro oberit et supererit, « nibil est in his re ver& differentis." 

cum ezemplis ex Ennio Attioque. Oc- Ver. 624. Quod: i. e. secundum ^piod, 

cummt insuper etcit atque etcunt in vc- uti passim locutus est noster, nec minus 

tustis legibus Remanonim. Emanavit omnes Gra*ci Latinique: vide supra ad 

autcm ez lonum ir««», quam MaK)mdcs vcr. 222. £t scquor in bac lectione G. P. 

usurpat dictionem; uti bcne Fabcr obscr- Vind. B. L. A. 2. vulgo, QuoL—^tio: 

Tavit n. vcro; V. cd. B. non; qui error ez ooid» 

Ver. 621. Nihil: sic G. L. M. 7. scd pcndio scripturs, ro, fluzit — vera: B. 

P. Vind. V. cd. B. n. Xilj quod idem natura, 

cst: yuigf},non,^HUttet: ita G. P. Vind. Vcr. 625. animum: V ind. animt. 

V. ed. R A. n. X. XI. reliqui, distcntj ez Vcr. 626. jam: n. item. 

correctione procul dubio scribanim, lec- Ver. 627. conttent: G. conttati V. ed. 

tionem nostram maleconcoquentium: scd B. L. A. 2. conttant. 

insdtissime, nam sic passim probatissimi Ver. 628. lUa: n. S. Ilh,—ette tibi : 

acriptores absolute loquuntur. Prorsus x. ettet ibi. — solida atque: M. tolidant, 

gemella est locutio, ne latius dispidentes £t, ad finem versOs, ett inn, comparet 

evagemur, Horatiana, epist i. 17. 44. Ver. 629. ni: scd P. Vind. V. ed. B. 

dUtat, tamaMOt pudenter, O- ^ n. X. H. tij et, opinor, vere, si 



An npfaM : modo probam sequentis versus scripturam 

L e. Aoc distat: qam est oonstructio plena «»^^"»*- 

bujuflce pbraseoa. — ^Pro ut insuper, G. aut; Denlque, si mlnumu In parteis cuncta reK>lvl 

quasi legendum sit, ^"^^ "*« '^"'^ ^*™" "■***" crcatrix-^ 

NlhU erit; kaud dlstet. Quum vero de sufiragiis codicum L. M. 

yicefundiiut denique, V. ed.Junditur. apud Haveroampi editionem altum ait 




LIBER PRIMUS. 115 

Smnma dt infinita, tamen, parviflsima qaae smity 
Ex infinitig constabunt pardbiui aeque. 
Qood» quoniam rado re^kunat veray n^^atque 

625 Credere poMe animum, victus fiiteare neoesBe est, 
Esse ea, quae nullis jam praedita partibus exstentf 
Et minumH constent natura: quae quoniam sunt, 
IDa quoque esse tibi solida, atque aetema, fatendum. 
Denique, ni minumas in parteis cuncta resolvi 

630 Cogere consuesset rerum natura creatrix, 
Jam nihil ex illis eadem reparare valeret: 
Propterea, quiai quae nullis sunt partibus aucta. 



Awtinm , licet tix ambigem eos reliqiiis oondum oolliia atque intenmzto; uti do- 

m leftagari, a oontextib mutationibiui cet noeter in u. 494. 
ningenio me oonsultius esse tempera- 

taram esistimavi. ^^ tomaH noiritttem corporb sagmen 

Subtequittir. 

Yer. €90. nahira ereatrix, Anthologia 

IjL Baim. iv. 47. 1. banc locutionem lis tamen, qui censebunt minime his esse 

^mfiitna*^ cgt. acqulescendum, non improbabilem con- 

jecturam propinabimus; unde, literis col- 

H«ied5lli.iitSnuHm«mbniieimtaitegaiit. 1«^"««"^ lectio recepta fkdle ezonn po- 

terat: 
Vcr. 6S3. hmJIu: it» P. Vind. G. V. 

d. R A. n. S. n. L. »d M. •,««,•.• edi. ""^ ""' "^ '«"•■ 

tons autem, exemplaribus scriptis, quot» "^de verr. 534. 747. 

qoot ezstant, redamantibus, ex ingenio Ibid. partibut aucta, Amobius, lih. 

dsderuntmtiAu; mentem po^ non satis iii. p. 105« *' Neque enim veri estsimile 

poipectam habentes. Lucretius utique 

opponere vult atomis, vel minimis corpori- 

Ims, ea, quse grandiuseida sunt et tamen 

rfmpliria, nuUit nempe aucta partibus; 

qnalia affirmatesserebusgignendisminus nam non tantummodo ad Lucretianam 

apta: rerum enim creatio non confit, nisi ontionem eflingendam se passim Amo- 

« oorporibus, grandioribus illis quidem, bius composuit, sed hunc ipsissimum lo- 

isd qufB ez minimis primordiis ooagmen- cum ridetur ob oculos h a b u i sse. 

tuitnr, atque in eadem resolri possunt. Ver. 634. pondera: V. ed. B. pondere. 

£x minimit igitur particulis non ulterius Ver. 635. quos: ita n. verissime, ut 

dirideodis, inTicem cohaerentibus, et com- opinor: P. Vind. V. ed. B. M. A. yuasg 

BiiscentibQsi, omnia producuntur; non ex L. S. XI. qua,~^erttntur: L. genunturg 

■ eoiporibus augmine migori, quie in mini- cujus tamen fides penes HaTercampum sit, 

na primordia se dissolri negant. quem necessario in his rebus sequimur. 

Porro, ex Lucretii sententii, aliud obstat, Ver. 636. rerum: A. tummam, 

qno mintta oorpofm, res omnes effiden^ Ver. 637. tolo: B. ettlo, An foluit 

afait gmidiora, et pariter indiridua: figu^ ccrco/ i. e. ex primordiit emcit ignis, tit 

las utiqaa omnigenas per se baberent, iofta, ver. 1103. 



* luberi haec firustra, aut improridam in 

* illis suaye ludere Toluisse Naturam^ ut 
< eos his/Mir//6iit aggeraretf quibus uten- 
( dum non est." ljege,partibutaugerets 



116 



T. LUCRETII 



Non pottunt ea qus debet genitalis habere 
Materies, varios connexus, pondera, plagas» 
635 Concunus, motus, per quos res quaeque geruntur. 
Qui^ropter, quei materiem rerum esse putanmt 
Ignem, atque ex igni summam consistere sdo, 
Magno opere a vera labsi raticme videntur. 



Ver. 638. Magno opere: sic wpwatU 
dictioiubui ezhibent G. V. ed. et s«fNHi. 
me nostri, cum aliii fortuM, b talia ao- 
curate recenaere visum esKt oper» pretium 
collatoribus. Nos autem, quibus persu»- 
sum est multas tenebras tam Grasc», quam 
Latina», orationi ex his verborum mixturis 
ofibsas esse, hunc scribcndi modum et ve> 
hementer probamus, et paasim exhibemus. 
PUutus, mil. glor. i. I. 75. 

Nam rex Seleuctis me •pert oravit mmxw m . 

Ver. 6S9. init : V. ed. iiuitis B. qniete: 
O. wUi A. tn. 

Ibid. HeracUlus. Hutarchus, plac 
phil. L 3. *UfmM>Mr§t luu ^lwwrmrt • Mi- 
Tmwnrtft ^fX*** *^' iX»i9 r§ wtf %m fnff§t 
ymf rm wmtrm yifirimtt mm ut itvf wmwrm 
rtXcvTf f, Xtywr «rX. quibus habet similia 
Diogenes Lacrtius, et alii, quas apud eos 
quaerenda sunt. 

Ibid. init preelia primut, Virgilius, 
viL 647. 

Prtanu jntf M/nmTyrrhenb asper ab orfai, 
Contemptor dlvAm, Mesentius : 

et idem, inire pntlia^ gea iv. 314. 

Ver. 64a aarus: P. Vind. V. ed. R 
A. n. X. Ciariut, — G. P. V. ed. A. H. 
omittunt obs quam mendam crediderim 
originem habuiase ex prima sequentis di^ 
tionU sylUbi: hoc autem commisAo, li- 
brarii Clariut scripaere, ne in metri leges 
peccaretur. — inaneis: B. AifmiiHos; V. 
ed. maiiof . Pro ofrsmraiii vero, P. oftsm- 
rant, 

Ibid. oftacicniiii linguam: unde per- 
muhis veterum rjMnmr* sive ienetfrotutt 
appelUtus est. Multa etiam de eo, non 
iqjucunda Uctu, apud CUmentem Alex- 
•ndrinum cemi pommt Talibua autan 



hic operam impendere nee eoufmut^ mt 
vacat; et infiniti aane Uboria caaat 

Ver. 641. graveu: P. Vind. V. ed. a 
2. Oraiit^ cui P. suljungit fui. 

Ibid. *« Qjuamde dicebaat tdnet pra 
** quam," verba Festi suDt In vooe, qoi 
laudat hunc ipsum Lucrctii Tcnum, ct 
exempU profert ctiam ez Livlo FnnU 
que. 

Ver. 643. auin.- A. cmii; ncc malc. 

Ver. 643. Invertit verbit: non reettm 
scilicet atque naturakm significatioBcm 
habentibus; ad alienam et inuatatam dU> 
tortis. Terentiua, heaut ii. 5. ]81« 

Imvtrsm verbm, cverwa ct f f lce a tnas ; 

ubi consulas, si llbucrit, vdcrca gf am m^ 
ticos et interpretes hodiemoa, qm tamcn 
satis ad liquidum rem perducere oon vi* 
dentur. — B. autem habet vertit, 

Ver. 644. Fera : B. Vota^-^Mle: V. ed. 
B. n. beUas A. vella: vide quc dizcrim 
ad. iii. 920. 

Ibid. tangeres cum vox »t corpmta^ 
atque adeo quit tangere: vide iv. 589. et 
seqq. Hinc, cum el^antia minlmc vul> 
gari, Lycophron, ver. 1452. 



Ti lAMXfm^ rXnfMm Mc 

Ejt uttfam utiftt^ ut wmirmi ATXIIAHTIAAS, 

Bmim^ mmt» '^mXXarm /nMfTmmtf mfrtt i 



Attt^Xnrt^t utique, fon» intactHet. Edi« 
tores non inteHexere, nequc probe cnar* 
rantem sdKdiastem audivere: htttrXnriktt 
mi %vt»§Xmt «'Xnrr^^iMu. IVopcrtiua, iiii 
L40. 



Gaodcet m toBto tmOm puella . 
uti videram cum Burmanno legcndnm 

11 rarta an icipeiMBt 



£t ra Mle 




LIBER PRIMUS. 117 

Heraditiu init quorum dux praelia primuSf 
640 Clarus ob obscuram linguam magis inter inaneis» 
Quamde graveis inter, Graios, quei vera requirunt.. 
Qmnia enim stolidei magis admirantur, amantque, 
Inversis quae sub verbis latitantia cemunt; 
Veraque constituunt, quae belle tangere possunt 



■oDiiim laudAtonim blandiloqiicDtUs. bendi lcges, qutfum TeCcraB erant obser- 

FmiiiB, L 49. ▼antiatimL Sic igitur ausim vel pignore 

jtev t«M«Tf«. cc BetU^ posito contendere Lucretium scripBiBae: 

Toti antem phrasi btUe aureis tangere e et lepWo qa« «int rfnlcato KmoTe. 

co miai io HBBpondel iila Persii c(iuBdem, Scriptum erat utique in membranis duca» 

ibjd. 107. ta, literA /, quod adsolet, supra obscurius 

^ . , . exarato; unde Ubres emnes mcndoBa leo- 

tenerai motdad rader* reto ... 

AHriemUu. ^* V^ circumfcrtur, nuUo negotio pc^> 

▼aserit Sidooius ApeUinaris» ii 10& 

Vcr. 64S.Jucaia: V. ed. Jurata: un- vcwibuB omatiaBimis: 
ds noo male sic tentes locum; nam quis 

fa%Bta, qufB portentosa plane Tideri poa- Te naicente, ferunt exorto flumins raelte 

dat, in se susciniet defendenda? DitlcaiU canctau vadfe, oldque liquorei 

' Ine per tttonitot, bsccA pendente, trapetai. 
— et lepido <paB mnt cwreia lonorc. 

Tacitiis,ann.Ll3.fin. «donecHateriuB De quo vocabulo consulas ihidem inter- 

« Augoatum oraiet, ejusque curatissimis P'«*«» «* ^ ejuadem epist. v. 4. cum cri- 

« pradbua prol e geratur." ^°^ «^ ^* ^^ ^' ^- ** ^co* r^»- 

Yide rursum, an veram Lucretii manum " »-«^" glo«sarium PhUoienL Adeaa 

BoUsptodiderit codex noster n. «**^ noBtnim supra, verr. 40» 414, 94& 

iL 473. eC, re diUgenter in animo vemtA, 
ctlcpldo(iine»ntfucaUcal.rr. ^ix ambigem, quin in sententiam meam 

B«e aulcm phrasis ect omni major ex- pedibus sb itunuL Nihil tamen in Lu- 

cc p tio oe , et centum similibus apud Ci- cretii oontextum hac occasione de meo 

CBro uem aliosque, vd tyroni in memoriam interpolatum voluL Virgilius, iEn. s. 

icditoris, ae fadUiroe tueri poterit: neque 801. 

f«mpKs cooferendis opus est. Sedre. ^^miMiw^ 

polet sacum lector, an idem Romanorum sspe tuo dmid trlitei ex arr recurmt. 

«BcniaaimuBsitcorrigendusinlib.iiLS5. Ovidhis, art am. iL 284. 
de OBOtore: ** Omatur igitur oratio ge- 

•* ncro primum, et quasi colore quodam . . .^ canninalector 

u ^ j- » tr t • Conmendet imki qaaHacumqoe jm*. 
•« fXjuco aua VuJgo, «itcco, i. e. suco: 

locutio eoim omari succo monstro similis His autem gemdk passim l^guntur. 

vidctur. Ver. 647. tmo.* sic A. n. X. sed G. L^ 

EnimTeia, ut mentem doquar, exquid- M. iiro; reliqui, wro; non male. — -puro: 

Ihu his aliquid sublatere dixerim: nam G. vere; quod ferri potcFBt, u indigera- 

ncmo temere mihi persuadebit, nec idone- mus. 

us hnrum venustatum arbiter oonabitur Ver. 648. denserier: Vind. densarier, 

pcrBuadcre, poetam nostrum, subactiBdmi n>id. caiidum: cujus Bdlioet, utcunqna 

jndicii scriplorem, sic sordide metaphoras modificati, sok propiietas color est. In 

pcnfnicrwiBBe oootm receptas -bcoe scri- vcno Bequeota» O. ca<lrai| pco 



118 



T. LUCRETII 



64/5 Aureiiy et lepido qu» soiit fiicata Boncm. 

Nami quur tam varifie res possent esfiei requiro» 
Ex uno si sunt igni, puroque, creatae. 
Nihil prodesset enim calidum denaerier ignem^ 
Nec rarefierii si partes ignis eamdem 

650 Naturam, quam totus habet super ignis, haberent. 
Acrior ardor enim conductis partibus esset: 
Languidior porro disjectis, disque supatis. 
Amplius hoc fieri nihil est quod posse rearis 



Vcr. 650. kabertfU: G. M. haberei 
A. n. herent, 

Ibid. tuper: i. e. etiain, ponx>; i;^ 
itfet: «dcM Ludani interpretes ad Her. 
mot 61. eC notttrun SUt. Crit ii. p. 54. 

Ver. 651. conductis: F,comjuncii$i quod 

Ibid. Acrioir ardor, Virgiliiu, geo. vr. 
409i 

Aut ecrrmJUuiuiut aonltum dabit : 
epitheto in efl^ctum e cauaak d^gantianme 
tn\|ecta 

Ver. 65St. di^fedis^ disfue supatis, Itm 
MSS. Pii, L. et n. di^iisqurt supaiis, 
M. di^fcciis sciqw /wmlii, P. O. fortasse 
rere: di^fcciisque superaiis^ G. V. cd. dis' 
jectisei Mparaiis^ R di^fedaiisque supaiisy 
Mnd. X. di^fcciaiis superaiisque^ A. dis* 
jeciimifue separaiisy n. 

Ver. 651. ifuod: P. fno, cessi constnic- 
tionc: ct^ prt» me dum^ in aequente, wtr 
dum^ ut IV «t NoniuH vtiam in Toce rarr. 
«iilM« quam per pariciairm in t et pgete tus 
«Ht, hunc ipsum Uudans Lucretii venum. 
Nihil iniefvct. 

Ver. 655. Tkmia fme^ densis: B. Tkm^ 

imfue cjt a%\ensis: et stmiUler, omtsao 

tammi or, V, «d. Viad. A. n. X. Tkmim 

fnkifw 4MVimM« : n. 

'I^^ta futi rv 

IKki ««v^: V. ed. n. /wwt.* mide Mtt 
t iwy « sic t^mM* coiMiim p«ee«l: 

Ver t^^ Mfwiftir 




Hoe et Qnod, initio ■eptenti»; ac aoliit 
est in niperioribus jam plus lemd iUue- 
trmte. EdiUnn» autem, ezemplo nunqusm 
setis improbendo, non modo dtm 
sitatem, sed cum magno diqiendio t4 
tatis, Buum jiique hi Lucretio obtmaeiik 

Ver. 657. Denteri: n. JDeiuari, aofitft 
▼arietate. 

Ver. 65S. imesse: sic P. V. ed. reBqoi» 
«K, Tel wuuee; unde feoerecritici r» 
aoiif, Tulgarium ,editiannm: coi 
lectioni ut cooBuhnm eant, ad finem pioii» 
me Tenientb rersib inlcrciunt cf, Vbm 
redamantibus; unde omnia fiunt imua ?i a 
et ioculta. Ita nos imprimendum con^ 
rimus, ut neque naturalis otdo ? e i bu i um 
turbctur, nequc constractio i mp e dia tnr. 
** Scd, quoniam hujusoe T"^>9TOBMfrlai 
** multa esse s3m contraria sentiunt, atqne 
** iidcm non admittunt Tacunm; 
** Bt, ut Tcram Tiam amittant, duai 
** braam atque < lifii i ilnn icfimidaBt n 



C4 



*• 



Ver. 65!k./a;»teitf.- Vind. B.yii;tal; 
P. V. cd n. T.Jug9amL 

Vcr. 6G0L nrrB mn.- L. ler rabt; M. 
; n. rerha wc mOa: ct r* 



iLS3& 





/ 



HBER PRIMUS. 



119 



Talibus in cauBsis; ne dum variantia rerum 
655 Tanta queat densisy rarisque, ex ignibus esse. 
Id quoque, d fiidant admixtum rebus inane, 
Denseri poterunt ignes, rarique relinqui: 
Sed, quia multa sibi oemunt contraria inesset 
£t fugitant in rebus inane rdinquere purum; 
660 Ardua dum metuunt, amittunt vera, viai: 
Nec rursum cemunt exemptum rebus inane, 
Qmnia denseri^ fierique ex omnibus unum 



->foM, delet& fempore, Td iDobwmiU col- 
latori, TirguU boriiontali super KripcA.^ 
rebmi: P. rfnim.-«-iiiaii«; ita G. P. V. 
cd. B. L. M. n. Edititr vulgo: 

Nec mmim cemunt, exempto rebm inani, 
Qnmiadenaeri: 

qam ut coaoedam fmdlioris esae construc 
tfonift, quam ee, qum nos edidimus; ipM 
haee fiicilitas, roeo judicioy si tesdmonium 
librorum ad trutinam aocuFatam revooe- 
tur, Don levem in se habet importunae 
mutationis suspicionem; et praesertim, 
quum proba sit, si pauUo exquisitior, lec- 
tioDum probabiliorum ratja Sic inter- 
preteris velim: ** Nec contra diapidunt, 
«« quid sibi velit vacui negatio, et hinc 
*' quam abaurda oonclusio Kcquatur: om- 
"^ nia acilicet denseri." Quo quid plani- 
us aliquis desideret ? quid oondnnius, at- 
que inculpatius? 

Ver. 66S. denaeri: Vind. n. S. dm- 
aort. 

Ver. 663. nihU: ita Vind. V. ed. L. M. 
alii: hb tamen observandis praestiterit 
anperaederB.— a6.* n. ad,r~^raplim : ita 
P. X. et rectiasimum videtur, quamvb G. 
& L. M. A. n. habeant raptis^ et Vind. 
V. ed. n. raptum. 

Ibid. raptim: L e. celeriter, ita ut 
emiasaB particuUe longissime decedant a 
corpore, quod eea jaculatur: qui videtur 
cflbctUB atipatia oorporibus male oonsen- 
tire. «« Baptim^ «(m^." vetus gloflMrium. 
Homerua» hymn. ApolL 374. 

VOL.1. 



/MMT «SmT «HAiiM : 



quod Virgilius sic expressit, gea i. 98. 

^~i-^_ rapidbit potentia aolk. 

Ver. 664. ignit lummjacit. Pulchram 
hanc locutionem in Virgilii carmSnibus 
indubitatis nusquam inveniri semper valde 
admiratus sum. In Culice,desolevenuate 
legitnr adhibita, ver. lOS. 

Qnl jacit oceanum JUmnuu in ntrrnnqae r^Mi« 

Nos sspius huic elegantiae sermonis ex- 
omandae qualemcumquc demum operam 
navavimus. — In sequente versu A. dat ear, 
vice e. 

Ver. QQQ. ulld : sic P. ct vpre, ut pu^ 
tcm, quamvis aliud quiddam sublatere 
innuere videantur G. L. M. dantes niiia, 
et Vind. V. ed. & O. A. n. 2. XI. unOf 
literarum ductibus prorsus consimiUbus. 

Ibid. potette: antique, ut Terentius, 
et alii priores, quos asmulari non dubitat 
Prudentius, Lucretii in primis sectator, 
peristeph. x. 803. 

Unam labantis diadpare ta^i diu 
Vos non peUtte fabrlcam corpuacali I 

Ver. 667. ccetus: sic G. P. L. M. A. 
ita ut voces igneit iVi c»/tts vf * U acdpi- 
endsB sint, quasi igneit coUectots V. ed. 
K A. n. catUf quae naturalior haberi pos- 
sit constructio, et t adhaesisse ez sequente 
verbo: sed Lucretius noster neque ad 
vulgaris sermonis rationes temere est r^ 
digendua, melioribi» libris dissuadeptibm, 



120 T. LUCRETII 

Corpusy nihil ab se quod possit mittere raptiin, 
.^Estifer ignis utei lumen jacit, atque vaporem; 
665 Ut videas non e stipatis partibus esse. 

Quod, si forte uM credunt ratione potesse 
Igneis in ocetus stingui, mutareque corpus; 
Scilicet ex nulla facere id si parte reparcent» 
Obddet ad nihilum nimirum fimditus ardor ' 



neque luec TarUtio quarti lextiqiM ctdb pafwrent. Sunt, qui Icgant, parie reper^ 

ita nura est, ut ob hanc cauaum de mu- centi quibus non temere aaKnserim: de 

tatione aliquA cogitare debeamus: adi verbo autem poreeOf coosulas Nonium in 

Silv. Crit V. pp. 30, 31. — Pro m ccettu vodbus porctf et jwrcel. 

autem, Vind. intextat; X. la tectu, et in Ibid. reparcemt: L & abetineant, ut 

margine, interitu, Hinc haud equidem simplez parcent^ ad morcm rmw teneo ct 

improbandum existiroem, retineo, ** Si nempe ab boc (adendo duUA 

'* nes ommno ezstingm, et, suam natu- 

i e. un4 quasi texturA involutos; stipatos .» nm perdentts, in aliamtiansire; actum 

utique.— «rm^ui.- P. V. ed. stringi^ non «« est de Heraditi philoacmhii.** Vods 

contemnendA varietate. TuUius autem in ^^^^ reparco duo ezemphnaicograpfais 

Arateis, sub finem: proferuntur; prius ez Plauti Tmc ii ^ 

Ut, cum luna means Hyperionb obfidt ort>i, 85. 

Stbiguuntmr ndfl, oeci caligine tectL 

Utinam a pr ln c i pfc) rei ttem psrriMm 11MSB9 

£t ibidem alibi, uti te docebunt lezica. ut tu nunc r«y«rct/ tuavik ! 

GlMsarium vetus: •* Stinguo^ rCi»»»».** . _ , . .,»,„, 

y. . j , -^ -«r* j -^ r^ postcnus cx Svmmacho, 1. em&t 33. •* Is- 

Ibid. mutare: ita Vind. XI. musare, G. f. . / * 

ta„^ ^^ T. ^us munens cmeram non rrfNrrcaiii. 

JL. A. n. i. mussare^ O. ^.massare^ r. ... ^^^ ^, ., <.r 1 V« ^ ... 

V ^ *i .. .' nr Ver. 669. Obctdet: V. ed. B. OccidUs 

\ . ed. et loco stingut mutaregue^ M. san- j 1. . . 

_ . . . . , quod malim.— niminim .• Xl. m «iror: 

guints areque, permixtis et depravatis vo- , ^ .... 

^•u X-1--1 1 1 . , . ^ nidera fortasse germansB anUqmtatk, «1- 

ciDus. rNihil exsculpo lectionc admissa , ^** .1. , .. 

, . ... mirom, una tantummodo utera discre- 

ct vulgan vero similius. . . . - . 

T .. 1 1 j . * m . t. pante; nam pnmarum ductus m formis 

Interea, loco lucem dabit Plutarchus, ... ... 

Tt ,.. ^. , , ., . minonbus prorsus udcm sunt. — funditus: 

Ilerachti raUones exponens, plac. phiL ^» ^ ^ ^ -_"^ 

- . . _^ •• I G. L. funditur.—ardor : al, (trbor, 

3. et, quie sequuntur, connectas us ad vcr. ,..,,», . >. .. 

r-TCk « 1.«^.:. * m Ibid. Obcidct fundttus^ mar tuun^ •• 

. „ vXurm. Virgihus, Mn. zi. 413. 
*»w/MWMuHm ra «'«»r«. Il^r*» ^» ymf 

Tt wm}^vf€tfteTaT99 avTUt tt$ «vr« rMrriX- «cmd agminc vcno, 

X0f*tffy ynv yttirimi' trurmt mmxuXMfittnf >^««i'w ocitu/wjuw. 

rn» yn» m r» sn^f, XTXEI 4«f ««••«- Ver. 670. et deest B. n.— cx deest G. 

Ai^Wm- «»«/v^»^i»if» }i, «i^ yinrimu Ite Vcr. 671. mM/a/um .• G. V. ed. L. X. 

corrigcndumest: libri dant etiani ^vrti, mutuatum: et A. in sequente veisu, 

nullo 8%»nsu. mt.Wc'. 

Ver. 668. «11//«. aic Vind. V. cd. B. Vcr. 673. aliquid: P. V. ed. aliquod, 

I* M. O. A. n. T. n. editi, «//a; P. tina. —<»///$.• i. c. ignibus, ver. 667. ita legunt 

— *#.• A. *«•.— ;)or/c.- n. ;jarfc.— fvjHir. P. Vind. V. ed. L. M. A. 2. reliqui au- 

ctnt: INI. ct Pius in notis, rtcrptanti V, U»m, Mi. 




LIBER PRIMUS. 121 

670 Onmis, et ex nihilo fient quaequomque creantor. 
Nam, quodquomque suis mutatum finibus exitt 
Continuo hoc mors est ilUus, quod iiiit ante: 
Proinde aliquid superare necesse -est inoolome oQis, 
Ne tibi res redeant ad nihilum fimditus omnes, 

675 De nihiloque renata virescat copia rerum. 

Nunc igitur, quoniam certissima corpora qnaedam 



Ver. 674w Hoc ▼enu Ltdne reddiintur utramvis dictionem aape indifTemiter, ut 

Epcuri vertMt i^d Diog. Leiert z. 41.— fortuns in hoc etiam .vergu, usurperi 

f«m 2t arriv mrtf^ mm AMETABAHTA, po«e, natunlioris esse usik r§ decedere 

SI HEP MH MEAAEI nANTA EIX TO in istiusmodi lods Ubenter judicaverinu 

MH OM oeAPmEXeAl. Si duo bomines domum Unquant» probe 

V«r. 675. gue deest V. ed. renata dixeris eos decedere; si alter alierum, dl* 

mrttoat: & nata retAreacat^^retcat: ^c>^ itinera carpcntes, accuratius dixeris 

G. I* M. viveaeali iuide non male tentes ®^ ditcedere^ mutuA sdlicet scparatione 

vigetcaL Juvencus, erang. hist ii. S04. ^*<^ Decedit terra, cum, navi in pda^ 

^ ,^ , gusproToctd,ex oculisenuiescat;</ijcff<2«e 

H«iei»iltam«actl;f«5Srrrv«c*rrcemmiert: T^ ^^"^ ^^ "» ^^ apenatur. 

Homerus advenict opportunus, IL A. 

cm bena oomparari potest Lucretianum 53a et differentiam significationis in Us 

iOud suptm, ver. 11. viget aura FavoniL verbis, de quibus disputotur, nobis com. 

In <|oaNBdam presbjteri ezemplaiibus modissime definiet: 

TidosiaBme excuditur reviviicere. Sed ^ , . ^ , ^1,.™*^..« . 

nihilcsBe inbocCeCan loco novandum, » f» T « 4l • » «* 

ad liquidum perduatur imitatume Clau- ^wr i% U wfs lotiu^ 

diani, in Prob. et Olyb. cons. 15. ^ 

AiiT/MiT^»* ittx^fi^n^af scbol. ditcetn» 

F^&m numenntur avi. scmperqoe nmMtd ^. , jdem ibid. vcr. 428. 
KofalBntte vlrmr. 

«... „. . . , •il*«^fW«r^AnEBH2AT0- 
Itt codices nonnulii, vtgent; nunus clo- 

gttiter, nec Lucretio sinentc Vide ad ^^^^^ «*<>>• ^^^»*^- Vide Davisium, 

^^ jgg^ ad Minuc. FeL 1. de bb dictionitN» probe 

Ver. 678. abitu. aut: B. iabitu, atque: d«»n*em. In glossano vetere pro syno- 

etiUud ukimum non damnem. ^* babentur ditcedo ac decedo: crisi 

Ver.681.rr/crr^.- n.referL-.-deced€re: ^^ ^"^ "^"" •«"'•«^ «vidii U>- 

ita K. a prima manu, sed ex conectione; «» csl, ilbi confusio particularum di# ac 

Vbd. dieeederes reUqui omnes, detcen- "^ magnam caliginem viris doctis offu- 

rfff». De lecUone autem nobis recept^ <^*' «* lectionis vitiosissimam pepererat 

mi Tidetur locus ambigendL Non ^o <li^ersitatem: et, quum iUustrandis supra 

nodono>ter]ocutus«»tadu.961. ^<^ inaerviat, coram lectori sistam, 

^ . quamvis jam videam et emendationem 

QBmn, qoo decurcuin prope jam sict, ire ct einrit ' ' . ^ ' ^ «^ 

et interpretationem essc Bunnanno pra»- 

Hinc, opinor, Suetonius, ut alii multi ve- occupatas, amor. iL 19. 9. 

terum in iisdem dictionibus, emendandus, Quiquc celer Nfli», lato (tilapsus ab alveo, 

in Otbone, sect. 11. — ** eos, qui ditcedere Peraeptem portaslnmariicxitaquai: 

** et abire cceptabant — b'* Malim, dece» L e. " se, dum labitur, ab uno lato alveo 

^ere: nam, licet confiteri sim paratus, ** in septem minoresdividens:*' uti veris- 

12 



122 T. LUCRETII 

Suntf quae oonservBnt naturam semper earodem, 
Quorwn abitu, aut aditu, mutatoque ordine» mutant 
Naturam res, et convortunt corpora sese; 
680 Scire licet, non ease haec ignea corpora rerum. 
Nihil referret enim, quaedam decedere» abire, 
Atque alio adtribui, mutarique ordine, quaedam, 
Si tamen ardoris naturam cuncta tenerent: 
Ignis enim foret omnimodis, quodquomquc crearet 



nme idem BunnanDus ezpotuit; ctii Uuis ad Statii Theh. ▼. 908. in codice 

cmnif elegantisiimfB restitutionis deferen. xiL quem ipie oculis usurpavi, pro m 

daett \\dgOt delapsut: et probo por<a« mole^ acripsit immole. Sunt interea de 

Bentleii, ut ipse sponte correzeram: por^ hoc genere infinita. Nondum nobia de 

tut tenori orationis non condnit bac 8criptur& penwiasum erat in operif 

Vcr. 688. alio: sic P. Vind. V. ed. L. initio; unde ad Terr. 81, Sa infelidicr 

M. A. n. vulgo, alia: ex correctione cu- obtinet praecedentium editorum moa. 
juadam miyorem penpicuitatem efficere Ver. 688. similaia : sic P. V. ed. R T. 

studentis; aed inconsulto atque inihictu- et collatiooes Hetnsianse; ad aatiquioivni, 

oae. jitio adtribui: L e. '* in alio loco ut aibitrer sane, usum; ideoqoe ▼ulgats 

** res addi, dum ex alio decedunt: et ita reliquonim fonn» jmailata prvpoocD- 

'* ftcilicet utrinque, Ticibus permutatis, dum duzL — uUa: P. Vind. V. ed. n. XI. 

" fieri; hinc auctis rebus, iUinc decres- uUi. Sic autem loquebantur vctcra^ ut 

«* centibus.'* Qu« dilucida «atis sunt, Plautus, Truc. IL 2. 38. 
et oiaUonU solertia longius extia vulga- ^^^ ^^^^^ ^ ^^ cerpori rdiqueri. 

rera usum poati. Tuo potesut«n «/irm «fli csptaidi, mata ! 

Ver. 683. tamm : P. V. cd. O. A. n. 
tnntnm: si quid videam, haud dcterius: Ver. 689. rriV sicP.Vind.V.ed.etcodd. 

ardorem scilicet tantummodo; nihil aliud. nostri: vulgo geminant liteiam, saiben- 

— arHorit: O. M. arborit, — tcnermi: R tes reii; qualem scripturam in nullis, o- 

teHfrtt, pinor, libris vetustis coUatores inTenere. 

Ver. 684. <»iNNtiiiM/u.* P. omnimodut. — fwtsii: P. V. ed. /msart. 
— <rfo»W; ardor scUicct: ita P.X ed. Ver. 690. adjeciu: Vind. V. ed. A. n. 

li. Im M. n. ncc causam ridco rejidendi et r. o^*ctii; O. qfactmm. 
Icctionera sic ftrmatam. Vulgo, crtartm, Ibid. a({feciu. Hoc substantiTo Yhru- 

\"cr. 6S5. iia esi : absunt 11. et in rer. vius usus est, ix. 9. — *• quarum breTitates, 

Mi pnuime \-eni«nte, pnvbet n. iihWm. **^ aut crescentias, cuneomm atlfectms^ aut 

Ver. 687. Kcficiunt, Ita scribimus, ** cxemptus, in singulis diebus et mcnsi- 

ut, iu quantum fieri possit, et proprictas ** bus pcrBcere cogit.** 



patiatur, nobismetipsis nos constemujt: ilUs Ver. 69 1 . /vm» iptem : A. tiqme nepu. 
autvro, quibus mm usu cimtigit mcm. — ijriitrM .- V. cd. tt^i; B. ti fnet; \lnd. 



branas vctefw trivisw, «gw penuasum si^ne: n. si qnam: X. «• 

Ibfvt» quam sibi ipsi scriba^ awtradicant, Mnd. V. ed. B. rem t es^ e sse abest Mnd. 



rt antiquiorca fbrmubs stiidio quasi ob- V. cJl & .^. n. S. Quid sibi volnerint 

littfmverint. Kicmpli gratia, ut librarius har vvirtates, non daze video ; et inutifis 

Kteram pnrpositiums Analem ad vucabuU csset labaras acque eciam iBoenissimi, afi- 

iwarvcdciui^ priuuun cummode cnwUirM, cui cttumkodo iBsudaic, cum Tulgatc 




LIBER PRIMUS. 128 

685 Verunii ut opinor, ita est: sunt qusBdam oorporay quorum 
Concursusy motus, ordo, positura, figune, 
Ecficiunt igneis^ mutatoque ordine mutant 
Naturam: neque sunt igni similata, neque vJiae 
Prseterea rei, quae corpora mittere possit 

690 Sensibus, et nostros adjectu tangere tactus. 

Dicere porro ignem res omneis esse, neque uDam 
Rem veram in numero rerum constare, nisi ignom, 



bcdones idoiMis audoribuf niffbldantiir, omnino consulendis; ibi nam nobit om» 

ct oommodiaBimum sensum prabeant. nia, qu« dicenda habuerimus, praerepta 

V«r. 698. rerum nisi: V. ed. rem nec; reperies. 
TLnefue, Ihid. perdeiirum: L e. rectam Yene 

niid. Rem ofratii. Lego: Be verdf rationis semitam longe transgreditur; ut 

C MlliBii ii ft BiNTLEius. boTes, quoties e rectA sulcorum r^gione 

Nobis etiam receptSB lectionb scabrities protenriter aratrum rapiunt: adi nostram 

non omnino placet; sed de hoc genere Silv. Crit iv. pp. 58, 59. nam Xufmvwtv 

qnadam, ut alias monuimus, setati Lu- ipsi, qui deriTationem aucupantur, cum 

CNtiansB concedenda sunt, neque temere glossatore veterc, a GrsBoo Xii^, loco La- 

adsDiendBtionesconjecturalesfugiendum. tini /tra/ de qu& dictione te non pomite- 

Inde est, quod sagadssuno viro dissentire bit adiisse Nonium in voce Deiirare, et 

aoa erabeicamus. Isidori origg. z. sub literft D: cum Colu^ 

Ver. 693. Aicc*; P. n. koc, — ferddi' mellii, iL 4. 8. Hinc Ihro, liror, et UraHm^ 

nm: V. ed. B. A. perddiru»; n. delixui* de re rustictl scriptoribus. 
Forte an dederit noster, pro perdelirH in Ver. 694. conira tentus ab tensibus: l 

Ubds MSS. & ipsis quasi sensibiis abutitur ad tollen- 

. P^rdeftri etse vUctnr. Jum eorundem sensuum auctoritatem, 

Vide tamen ver. 699. dnm oontendit rem 6cri, non dtra sien- 

Ibid. kicc*: i e. hicces ut scribendum suum facultates perdpi«idam, quae tamen 

pwtamtis, et edere statuimus, auscultantes non sensibus perdpitur, neqoe omnino, 

Flrisciano, lib. ziL p. 948. «< Ce quoque ut videtur, ezstat: atque eodem temporv, 

*< lolebant per omnes casus vetustissimi ex aifaitrio, iisdem sensibus, alia perdpi. 

** addere articularibus vel demonstrativu entibus, fidem denegare non dubitat 
» pronominibus, hoc est, ab aspiratione Ver. 695. imd^.* H. nunc^mnia: 

•'indpientibus; ut Aicce, kacce^ hocce: n, omnio,'—pendeni : IX. perdent. 
**wa6e Aoc, quasi duabus consonantibus Ver. 696. ^iim.- P. Vind. V. ed. B. 

** ce sequentibua, solent poetae producere; Q. A. qui, 
*' ut, Ver. 698. ^iur nihilo: sic G. L. M. H. 

<• aoa erat, alma pareoi, quod me per teli, per rdiqui cum cditionibus vooes transpositas 

«•Erlnk-* ^^' exhibent, non paticnter ferentes r« nihilo 
^^' Virg. ^n. iL 662. locum spondsri iraplere, cum veri sit si- 
*■ et sie in antiquissimis codicibus inveni- miliimum ex vetustorum exemplpium 
«*tur bis c scriptum," Plui» invenias consensu, antiquos poetas haud aliter pas- 
ikip^ hac qusertione m annotationibus «« scripsisse, et lectores exsequavisse 
Hflmai ad iEn^os memdiatum versum, sylWjas celeri magis docutione: de qua 
libi nm finnatiorcm cxpoicenti, lcctor. ns in superioribua dictum est 

15 



124 



T. LUCRETII 



Quod &cit hicc* idem, pcrdelirum ^sse videtur. 

Nam contra sensus ab sensibus ipse repugnat, 
695 Et labe&ctat eos, unde omnia credita pendent; 

Unde hic cognitus est ipsi, quem nominat ignem. 

Credit enim sensus ignem cognoscere vere; 

Castera non credit» quss nihilo clara minus sunt: 

Quod mihi quom vanum, tum delirum, esse videtur. 
700 Quo referemus enim? quid nobis certius ipsis 

Sensibus esse potest? qui vera, ac fiilsa, notemus? 
Praeterea, qua re quisquam magis omnia tollat. 



Ver. 699, mihi: B. nisi, — quom^ re\ 
c <m .* B. A. tum. 

Ibid. vanum: L e. falsmn, xnaidax; 
uti mox, Ter. 1067. vanus erTor^ qui fal- 
Bitatem parit GdUus, xtHL 4w ** Nos 
« autem postcm ex ApolUnari didicimus, 
** tutiM proprie did, — ut Tetenim doctis- 
** simi dixissent, mendacet^ et infidos, et 
** leria inaniaque pro gravibus et veris as- 
*' tutiasime componentes." Mantuanus, 
JEn.u.8a 



Fln3dt,T< 



Ncc, d mbenun Fortuna Stoonetn 
etUm mtendacrmq^ tnprotM finget. 

*' Vanum^ faUactm:** Senrius. liem 
Terentius, Eun. l S. S4. 

8in/ii>Ma, ant tmmumy aut fictum est, con- 
tinuopslun ott: 

ubi Donatum pericgas, morosius ncc in- 
fructuose tamen, rationcs dictionis cxi- 
gentem. Oroaius, bist. iv. 1. *' Dclphici 
** illius vanissimi spiritus, et mendacissi' 
** mi nebulonis.** Apud Livium, x\iL 
S5. vanhfribus liieris sunt, ambitiose fu. 
catis, nec prarcisani vcritatnn scnipulosi- 
us obwrrantibus. Atque ita fere sem- 
per. 

Ver. 70a fuid: P. V. «d. ^od, 
Vcr. 701 . fuS: i. e. quo roodo ; ride 
Priscian. lib. xv. |x loil. 34. 8ic autcm 
lcgtmt P. Mnd. \'. cd. L. M. O. A. X. 
n. rdiqui, ^no. l^rum inlerest. Mox 
V. «l tititaut; ct ver. 703^ rehtt, 

Vor. 'lO^. IIoc dtctt poeto: «* Quum 
** Hcrsclitus ita cx wbitrio ifm «fanini» 



'* stret, et nibil esse in rerum naton, 
** practer ignem tolum, dicat; qnidnam 
** impedit, quo minus et dos widaiok im- 
*' periose cum iUo agamus, et omnia alia 
*' esae, nuaquam tcio ignem, affirma- 
•* mus?** 

Ver. 704. igneis; ut verr. 657, 667, 
680, 687. Vulgo, ignis, pairio casu sin- 
gularis numeri, ut structura orationis sit, 
« qiuun neget esse naturam ignis:'* quod 
nobis minus obrium videtiur. 

Ibid. summam: L. ignem; et G. M. 
decst : ut justa suspicio ccHTuptelic cujus. 
dam, quaro non tollendam H>eres, obmo. 
vcatur. 

Ver. 705. JEqna: V. ed. B. A. IL 
Xeque : 2. Xequa. Deinde, in ordine 
versuum, et cx eodem atimmento, kgitnr 
in A. ut in aliis quibusdam codicibus: 

Neque tgnem, neque aSra, ncquc humoreni, 
prindpiaesse; 

qus manifestisdme sunt mera sequentS- 
um capitula, stationem non suam temere 
occupantia. 

Vcr. TIO. ijisum: P. ijtsas; V. ed. if». 
sam; haud dcterius, si locus itA distin- 
gtiatur: 

■ at:t humorcm qud(]uomi;uo putarant 
nnpcT* re», ifjjm pcr »c terramvc creare 
Outni»—. 

tcrrttmK': B. tcrram^ue; H. "S. ttTTove. 

Ver. 712. X!:icno ojtere lomg€iiU\Trasse: 
i. cw ** magnam quasi operam dcdisBC pu- 



LIBER PRIMUS. 125 

Et veUt ardoris naturam Hnquere solam, 

Qoam neget esse igneis, summam tamen esse reUaquat? 

705 JEqua videtur enim dementia dicere utrumque. 
Qui^ropter, quei materiem rmun esse putarunt 
Ignem, atque ex igni summam consistere posse; 
Et quei principium gignundis aera rebus 
Constituere; aut humorem queiquomque putarunt 

710 Fingere res ipsum per se; terramvc creare 
Omnia, et in rerum naturas vortier omneis; 
Magno opere a vero longei deerrasse videntur. 

** tn, ut procul diveni a Teriute deeir*- looo tx^u: restituimus «uiem ez Diogene 

'* lent" Elegantiaaime. Laertio, yiiL 76. et poeteriorem emenda- 

Ibid. lomgei: bc L. M. n.-^eerrasu: tionem ante co^Jecturft aaaecutui eram, 

■e A. et G. 1*. derrauei M. autem, lon" quam apud hunc versiculoa inTeneram. 
gique derraue s & longeque emiua, Re* Ver. 716. terra^ aigtte anim&i B. ter- 

Bqui, ut editur vulgo, longeque erraue, ra, vento; ex gloasa; V. ed. terra^ atque 

Ibid. longei deerraue. £x hoc genere omnia; H, terraque^ atque anima» 
deganiiaB e^ quod dedJt noster in iii Ibid. animd.- vento, utv. 237. ubi noa 

464. videndL Noniua in ▼ooe: ** jhumat ven* 

Qalii edam, morbls In corporb trvhu errat '* *^ ^"«*** -*"' ^ 

wpe anlmm. „ Qliantum Igne^ anMKque, valent. 

Et sane formula est sermonia longe notis- u Varro Margopoli, wtfi mx,nt: Noctilu- 



** cam toUo, ad focum fero, inflo anim&^ 

Ibid. dterraue, VhgiUus, ecl. tiL 7. .c reviYiacit" Ita locua interpungendus 

Vir gregb ipse caper deerraverat, est 

xr •*«>• I- i*t.« ^ «. Ibid. imbri: L e. humore, re\ aqua; 

Ver. 714. Itquort: sic alibi noster ab- « . . - 1. 

, ^ , ..... TT j ut Enmus m fragmeDtis, p. 121. quatuor 

aolute plus vice simplici, pro aqua, Ilaud . . ^ , ' *^ ^ 

t^ TT ^ j — « ^^ elementa sic oomplexus. 

aiiter Horatius, od. lu. 3. 46. ^^ *^ 

qal mcdhiB liquar Quol par Jaifter, et Ignli, tpiritui, et gravli terra. 

SecemitEuropenab Afro—. Virgiliua, gea it. 115. 

Ver. 715." Opportunua in primis locus 



Ipieferads 



«t, atque nosU-o illustrando acoommoda. pigat liumo planta^ et amicdt inriget imbris, 

tisatmua, in mythol. acriptt. ed. Gale, p. 

«27. Tnt ii rmt ertxtmf ^yn^tf i| imr- Oridiua, epiat xtiii. 104. 

rtm rtmrTment, Infmr^t « nm vyfmr»$^ Et madidam siccaa rquoru imbre comam. 

tuu ^ffumr»$ um ^uxf*rnr§$* mt* )t m$ 

WfH aXXnXm u^X»ym$, ueu Mfecrm$, tm. ^"^ primordia idem Mantuanua sic 

w,nuJ:0fUfn$ r. wur Ef.inUnXn$ i^n «"""em^^ ^' ^- 32. nostri memor: 

9U iXm rwnrrmmi •!irm$' Semina terrarumqfait, anJM^rque, «Mrifque fuit" 

«ent, 
AXXmrt fUf pXamn mfx»fu»* ug J» krmrrm^ Et Hquidi timul igmi, 

^ * Sic etiam VariD, de re ruat L 4. 1. «• E- 

Malevulgo, m»ri$ pro mu^ix'; et mx^, « jus (cultura soli) principia sunt eadcm. 



126 T. LUCRETII 

Adde etiam, quei conduplicant primordia leruniy 
Amt jungentes igni, terramque liquori; 
715 £t quei quatuor ex rebus poaie omnis rentnr, 

Ex igni, terrfiy atque anima, procresoeret et imbri; 



«« qiue mundi €Me Eimiiis icribity ^ A- An marUf iit ** aa^fraetu» toUt^' h%, 

** 9«a, Terraf Anima, et SoL'* drcuitio: Cioaro. Bintlbius. 

PoiTo, ut imber in hoc loco aqnam gcne- Haud dubie in hoc looo, maris loon «n- 

ralitor, vel bumoram qucm libet, agniii- fracUbnu^ qoHnvis in utramqDO ptitcm 

cat; ita scpius aquam sdhibent auctores dictio indifocntcr spectet: ncc minun; 

pro imbre,- humore pluTialL Sic Demos- nam terrarum projectune maris drcniti* 

thenes in Neaeram, p. 1979. ed. Reiskc: onibvs ne c cs s e est ropondcant: co nfc ra s 

'TAXIP ymf, TtM^m» rnt ftmrn «^X», Valer. Flaoc. iL 452. iiL S77. ir. 7517« 

iMXnTf» mvruf vmfrat ttftXjhn. £t aliter pUn. iil 1. fin. Claudianus, in Frob. ct 

bunc versum dtat Senrius, ad Virg. ^n. OL coosulatum, 55. 

L 125. sed suo proposito tantum acoom- .„ _ .^^ , , _«..^ 

t» t~ Ilhim£rauivchktxaiM»iDori,traiitiiiieieaionH 

modate, ne constructio non constareL ^^^, ambifgu, AtlaateoMiac reccMit. 

Ver. 717. Agragantinut: sic Hbri cas- 

tiores et Yctustiores, G. Vind. L. M. O. ATienus, Arat 802. 

X. Xl. Agrigeniinut: n. Vulgo, .^^cro- Rriiaa cotant §MtftMt \ bus: 

gentvMu, ^ , , ™ V «nde eundem czplicem et condnncm ad 

Ibid.^mp«/acfef : de quo PlutanAus, ^ de«. 542. de NUo canentem: 
plac. pniL 1. 5. E^«^«Xnf Vitrmt, A- 

MM^vr^f , rtrrmfm-^Xtyu rvw vus, «••f, Fecundatque •ohon procnl : UBc semios cocit 

mimLsLm^ -r- /^ /w r inBore«ni;tcl»a«qdevagJi«|^«li»«/,W|Oor 

mtfm, vig^ yn9. Proaerit, et ponto septem /mw expUcat ora. 

Ver. 718. triquetris: Vlnd. trivelris, 

Hoc autem nomen a Lucretio sumpsit Audad cum venusUte, aqaor Nili, ob 

Horatius, Lambino non pneteritus, sat. «mplitudinem: et/«m«. ut Horat od. iiL 

ii. 6, ^^^ 29. 40. Rutilius, itin. iL 25. qui nullo 

modo solicitandus est : 



MUitibut promian, triquetrd 



Pr«MniaCaMar,anettItaIlteUuredatunii? In latum variii damnoM «n^artihfi tatrat 

Tyrrlieni rabies Adriadque mHs, 

IbiA geuU: i. e. uj,- l^buit, continuit. g.,.^ j^^ ^^^ «mendtioni. indi- 

po«ed.t: c»nf« u. 734. .». 49. VL 847. ^ ^^ ,„ „y ^ ^^^ ^, 

Maro, gea u. 122. ^ —oo 

' * atos : 

Aut quos, occano prcpior, gerit India lucoi. ^^^ ,^j Auwniu^ tiMU^ gurgite. ductor 

Sic genY/rtigM, Ennius in fragmentis, ct utpeiagt. 

alii passim similiter poetA. L c. gurgite se insinuante; ut idcm, ir. 

Ver. 719. amfractibus tequor: M. ac 227. 

fractibaquor; G. ac Jractibus Umgi, Vo- ..^_^ jj„,^ qui flexibus undam 

lebat fortassis : Aufidus, et curvo drcum errat gurgite ripas : 

— — — — Umgis amfractlbas xquor. et iL 172. non aliter : 

ll>id. amjractibus. An lUorisT ut Ac- ^"^ "P*^ '^' ^ ^^ "™- 

cius Eurysace: ^iu uc immutes, frigebit et languebit 

Super Occani stagna alt. patris, »^«« ^P'*^^ solitarimn Hludgurgiie. 

Terrarum antfrscta rcyiaam. Vox autem an^actus, m fallar, ex Grae- 




LIBER PRIMUS. 



127 



Quomm Agragantintn cum primis Empedodes esU 
(Insula qa&ok triqtietris terranim gessit in oris; 
Quam fluitans circum magnis amfractibus, aequor 
720 lonium glauds adi^paigit vims ab undis» 



cowtM ^^ w rri », rtH mftftfm^m, Ex hoc 
goMra voK ctt afl|/EnNi, apud Pomponium 
Tiffihmn, iU. fL mmbachUi i e. m^ achUi 
iB IhipiiCBtis Emiii, cC ooinia vocabuUi 
■militer oompOKta Romuii& 

Ver. 79a ad^targit: ita O. L. M. li- 
toi vcM dmpUda mfxa*»m wemtk: n- 
fiqpi, arf^wryit— etfntf.- P. Vind. V. ed. 
ROL^X lituB, 

TtUL gfameit undis: ut Sedulius, &L 
SS7. in Tcnibi» optimi pdSta lcpore di^ 

flb: 



• ctpotindePidiTiii 



tmic, noctiBOiNiaB 



Tenipofe» calaitai Dominiitiiipa' ambolat undaa, 
preoiitanra ired; flniciiqtie/wM/i/ 

I Jamhfhant mannora plantafc 



Ibid. gtamds adtpargii ab undii. Huoc 
fnmn in oculis liaboit AYienus, orb. 
dne. 5S3L cojus mera rudeni ez mem« 
bnyiis aic in primo Tenu l^guntur a|ftid 
Maitturiiim ; nec slla nobis auppctit 
cdilio: 

la voia re eanmi nmam w caper Yla flectunt : 



ii, pcri^. 384. ita ac 



Kadmrmt 



r t y wri ^ i f #if tri AX^ 



Undeadliiiiic modimi 
Afiani: 



Rupmi Itmmt prKtendi rupibui int, 

Porro^ niai Lucretius in omnibas nmpU- 
citatem marimc natnralcm ot inafltoatam 
aectaretur, putatiaaem acripaiaac; 

loidiim faafd/ adipars^ Tinit ab uadii: 

Tide Virg. JEn. vL 5S7. Ovid. cpiat z. 
S6. aed bic nitor ingonii magia fticcti 
loreCi 

niid. orrvs.* ita aspius noctcr in ae* 
queiitibna pro maria taltugine vooem po- 
suit: Tide ii 475. ▼. S7a yI. 65S, Item 
Maniliiis, y. 683. 

Quin etlam magnat poterunt celebrare lallnai, 
Et pootom coquere, et fomti lecemere virus: 

ubi animadYcrtas ctiam dictionisctffe6rare 
Yim Lucrctianam. Idem moz appdlat 
boc virus Ycr. 690. gemelli phraai, peiagi 
venenum, In looo priore pbirea editi ha. 
bcnt viret. Cypriani Sodoma, Ycr. 149. 

«— wM_MB^M^_M piagiie cremats 
PinueqMtt, 

Ver. 781. Jretu^ a recto freluM dedina- 
tionia quarts, ut etiam in yL 36S. qucm 
Tcrsum citat Noniua in Yooeyrefiim, ubi 
aimilia ezcmpla protulit ez Ennio, Noyio, 
Varranc^ ot Ludlio; cqjua ulttmt locos 
sic emaculandus cat: 



restituerim 



CoriiMMMa, etaallifketai: 



tttmmd 

Mqaatattt 

hiMJntm 



laocalia 
nr.lS06. 



mmim le c^rmU flectont 



^K^^vc^^a^o vOBeo # 



habaitLiicretiiim ibidem. 



Ultiaia terramm tellui «i^^vrxifarlndi 
JVacfitai/ oceanL 

Meqoe alibi reqpidcbat, eandem materiem 
tnMus» Claudianus, rapt Pros. L 147. 



editur vitioae^ nomnia. £t Ycnum, qucm 
tFactamua, adduzit Priadanua, p. 554. 
Pono, Gellius, Pio non praetermimia, 
noctt Att ziiL Sa Cioeronem laudat ob 
aolevtcm htguaoe dictionia usum; nec ipsa 
Yciba fhigiferia ez coUecUneia pigebit ad» 
moYiase: — ^*uc uti etiam M. Cicetoni 
** moUiua teretiuaque Yiaum, in quintA in 
*• Verrem, fretu acribere, quam freio,' 
^Perangutto,iDtpnt,fretudivisa: erate- 
** nim crassius uoK/iiaque, /jerai^giuiCtf 



ik. 



128 T. LUCRETII 

Angustoque frctu rapidum, mare dividit undis 
.^Ek>liffi terrarum oras a finibus ejus. 



**freto** Sic legendum, pro Tulgato ee- Axmmn^ldohrwttqfAtpi^ftmfontm, 

tuttiui, (ao iHvtnustiut f) quod nuduit Iiisuper,priutliccit,quainhiiicdigridiv, 

Gronoviui. ** Vastam «tque hiantem o»- turpi menda C a tuHi i nwm V CTim Ub— w^ 

** tionem*' habemui apud scriptorem ad Iziv. 179. 

Herennium, iv. 12. ita dictam, ni fallor, at.rpti!ltt % »ff 

ob ktiorcm lODum; in qiuun rem non Di/cfnwii/.pontltnicalcatttm^MdrBqaor. 

ijKipportum.. •cce.erH Theocritus, xv. j^^^, ^^ ^^^, ^ arridat hoc tW 

Bodalitium, ditcement dividiif Scribo: 

— — n AATTAZ AOIZAI mwmtru, __i__^. at, gniflle UHe 

Destrpms, pooti trucaleDtiini (ttvldlt Kqnor : 
Amobius, lib. L p. 36. Lucretii, ut paa. 
aim, mcmor, inter aUas vocabulorum m- ^ ^ *"^ «erpemi, sub montibaa. Vidt 



quivalentjum diacrepantcs tenninationea, ^'fr ^^' ^' ^ Avien. orh. desc. 87. 

habet : «« Non item fretus, et frctum." Error forte an ait ex redtatioDe derivatDai 

Adi Sosip. Charis. p. 103. Cartcrum, repedtio dictionu umdiM, pro 

Porro, hic est ordo verborum: «* Mare- q«^* ««^ «* >«» ™*^- ^- ««mniter ad ft- 

««quc, rapidum angusto fretu, dividit nemversiishujusceatquefinem pr»oed«B- 

" oras undis:" i. e. mare, quod rapidum *>»» ▼ehementer dispUcet, et depra;vilioiiii 

efficitur, vel celeratur, angustiis freti, susiricionem det Lego: 

fluctus comprimentibus: vide me ad Anguitoque frctu rapidnm, mare divkUtaWi^ 
Moschum, ii. 128. cditionis meae. Lu. 

cem infundent huic interpretaUoni versus Sic Euripides nEAAFIAI ATKAAAI, He- 

Avieni quidam, orb. desc. 640. quibus in !«"• JO^^. 1452. et apposite magia in 

tranaitu medicinam faciemus: Orestc, 578. 

Heic iter infidum pelagi ; miscrandaquc fata li lettm, ClKUttf w 

Involvere salo, fluctuque hausere voraci, Tmi/ftxptt**: AFKAAAIZ 

8«pe rate» : urgent anguitae marmora fauces, 'E)urru» mvmXm yfl^«; 
jfrtaque praecipitant propcrum confinia pontum. 

__ , , . post .Eschyli nONTIAI ATKAAAI, in 

Vulgo legitur, turgent, et Jrctam Neque ^^^^ ^ .^ j^.^^ emendaveram 

auenus est idem ibid. 397. ^. f • «<•* • w 

Priscianum, pcrieg. 353. nescius n i 



eadem inrinuatio pontl um et Schraderum in eandem emenda* 

Europam et Libyam rapido distermlnat ^siu. ^^^^^^ verissimam inddisse: 

Profuerit etiam contuUsse Vi,^. iEn. iiL «j^ ^ji^j Parthenopct domua e«t cattl«imt, fiu- 

414. — 420. Lucretii non oblitum, et Avi- gum 

eno vidssim observatum: nam, si omnia FertUia: hanc Poii/iMpropriisexccperat»^. 

vclim, nostro iUustrando inservienUa, huc Vulgo, undis: quemadmodum suavisiinie 

plene transportarc, ^^^ ManiUus, iv. 594. 

Ante diem dauso componet Ve.per Oiympo. ^^ ^^, ^^^^ ^^^^ ^^ ^^^^ 

Comparandus est ettam omnino Silius, Cingenti. medium /ijuWix «.^.xifc^. orbem. 

xiv. 1 1. — 20. elegantissimo carmine Vir- Ver. 722. JEolia: G. 1,^ M. 5. Ilalias 

gilium suum annulatus, et auctores, quo- unde rectc nostram lectionem editores 

rum vim magnam interpretes ad locum effinxere. Reliqui Ubn, /to/t«, ex inter- 

adhibuere. Rem eandem sic vivide Lu- pretatione, ne Sidliam lector intelligeret: 

canus exhibct, ▼. 234. cum enim temporibus antiquis tota rcgio 

3 




LIBER PRIMUS. 12J> 

est vasta Cbarybdis, et heic JEtneuL minantur 
Munnura, flammarum rursum se conligere iras^ 



JTalM andin^ teriA fivto pernipta, p«r- 8ulfumBvoatwitnemorifp«ropiMafiivfll«: 

ttetakduBdimlsisidnoniaipotisumum j^^^ bnmlxtli •trktentla •ulfum iamml.. 

ialMmMslML Ibi Vulcam et Cyclopum 

dom&t, antim adlicet JEoMb, tcriptoribua S>c reponendum aio: ut OTidius, m«t 

imiTmis decintata. H»cautemcoUigun- xilL 770. 

tBrexaclioiio, quodexlibrissuisnonnulli ffcwfastddatnssdJBtnsm; 

dipiompaefe: «*£a,quamJoca8tes,iEoG atque Lucanus, Phars. L 545. 

** fBi», ad lineCiim Stcuhim inhabitabat, ^, .... 

•p-adicf.^a/id.- 0.habetfi^c/«. <>« fen« .lo^ l«nr Muldber ^tnie. 

ndd. ierrarum: sic omnes libri MS& ^"*" ^* «^«* -*^' ■'^ ^ propriis 

at aotiquiorca editL Vulgo, terrai. nominibua longe numeroaissimee enore» 

Ver. 735. eojto Char^bdis. CatuUus, '^ crassissimos librarii scriptoras em- 

l^ j^ ▼er& Cujos alteri sit ezemplo Claudiani 

insignis locusy nuptt Hon. et Mar. ver. 

Qpm iyrtl^ qoae 8cf Ila Torax, «luae vasU Cht' 278. 



< Jam teTenerabltur Itter: 



Unde Viigilius, flores poeticos ab omni iiomenadonliunt^.^.jamRlienus,etAIbh, 

pale ooUigens, ^n. TiiL 30S. Servlet : In medios ibis regina Sicambrot. 

QfMBjitm» ant ScyUamihl, quid vsjtm Ckttryb- £x notis Burmanni disco, eum etiam ali- 

^ ^,_ ^- quid mendae sagaciter odoratum eaae ; aed 

ae toUendo non parem ingenue firteri, uC 

Ihid. JEtnMi murmura: ut idem Maro, hominem Uberalem decuit Lego: 

JEb. liL 58S. de hoc monte: Nomen adorabunt Cokki. 



It, famm qootiei mutet latut, kitremefe om- Hujuace Tcro generis depraTationum in- 

signius adhuc exemplum dabo, ex cjua* 
dem CUudiani de cons. StU. iu. 158. 

Ver. 7«4. rurmmM: B. runumque ,e : hujo, padfid. debemu. moribu. omoei. 



tt ar abeit G. M- Quod, vduti patrfis, re^nibus utitnr bospes ; 

Ibid. Jknumarum irat. Amobiua, in- Qnod sedem mutare licet ; quod cemereTbulen 

«tn& pbna, lib. iiL p. 109. •* Quantas, '-"^ «*» horrendos quondam, penetnre reces- 

ma * 

«Impiam, irarum Jlammat suffunde- Q^Mbi„« ^^ JUuHUmum, potemms Ortm^ 
•' itat ?'* alquc etiam pp. ISl, 282. temi 

Mnkiim •inr>nia est insuper poetae nostro Qnod cnnctl gens una snmus. 

tilT. IT. 4. 79. in simiU quoque Xl?!!^ ^;?^*^^ 

^^^ Qnod Ublmus, PhoM thodamnn, RamMuu Oroa' 

tem. 

■ ftactasubiyesbtoierigitin». 1%««^ oppidum est in ripis eodem nomine 

• JbaalaTrlDacffiBTolTensfaicendia/Mnn/. - .. . . , .... 

fiuTu positum, et mcolas regionis latius 

Sti Shidyractcu vix probent, opinor, na- repraesentat Probissime Tero oppomm. 

SBtioRaL An dedit igitur, tur JRomanui et Orontes. JuvenaUs, iii. 

. r«sca/ ubiVesbiuserigitiras? 62. 

Ubi lede praeferunt Tirl docti rs erigii Jam prldem Syrus in TSfrmm defluxit Ors««r/. 

iM J I a tiua reoepto egerit; quo tamen Ma- EnimTero, Uetitifl me non mediocri poatea 

tim Victor probe usus cst, in gcn. iL perfudit editio Burmanniana; undedidici 

188L IK Tarianim lectiooum reoenaione, Pha* 



130 T. LUCRETII 

725 Faucibus eruptos iterum ut vis evomat igneLiy 
Ad coelumque ferat flammai fulgura runum. 
Quae, quom magna modis muIUs miranda videtur 
Gentibus humanis regio, visundaque fertur, 
Rebus opima bonisi multa munita virfim vi; 



wm, pro passim^ in nonnuUis codicibua Ibid.Jlaiii»a7.- V. vLJUmmms B^/lm- 

inveniri. Vide supra ad ver. 67. mari; L. Jlamme; L «i Jtammm^ qnaB 

Ver. 725. emptoi: V. ed. n. eructotf fommm pro^/KoiRiiia? MBpiMme ditdtna^ 

etandqui oodioes Fii; protfrMCtatot, quod abernmtet, ut erat exipeclandumy Lucntii 

et ipfum in G. oomparet Noo amplco- eucriptona. 

tor, quamvis Gdlius, xL 7. verbum «mc- Ibid. JtammaH Jklgunu Pari cum an* 

tum habeatt quum eo nt icnsu, qui Lu- dad» venustate magistrum suum Maotu- 

cretii sane loco, quantum egomet qucam anus imitatus est, JEn, liL 571. 

diaoemere, nuUo pacto congruat.— ti/ . harrificbjuxtii«i-/ JEtnanifah. 

abcst V. cd. B. O. A. n. T. n. — ii< vis ^ ^ * , . . ._ 

^ . .. . , A.gre tamen aBqua laude pwawniar MMt»» 

evomat : G. L. M. vts ut omniat : adeo ^. , » . 

.. ~ , ... , . tionem alteram: qiue doq aotummodo 

ut rescnbendum ese yideatur ad hunc j .• * '• « , , 

^, modestue Lucretianse finesionge l ongaqiie 

traiiHgressa est, r« M ceelumferat idliecti 

F.ucibu.enipto.itenimx;ii»/T-MMfigneb. ^ o„„em casti sermoois pfoprietatcm 

Ibid. J'aMct6ii« evomat igneis, Viigi- riolat, L c. ver. 574. 

liua» JEXL Tiii. 252. AdtollHque globoa jbMmmn, et tiderm iembit. 

F^ucibus Ingentem Jumum, minbOe dictu, Vcr. 727. multis : n. mnft m ii.. ei arfi tr; 

FvMmt: P. V. ed. L. videntur, 

et ibid. Ter. 1 99. Ibid, magna miranda : L e. nt fidlor, 

_ magnum miranda, ut Virgilii Raucaire- 

On 1'omens ignu. ^ • •%- , , 

mens, et similia passim observanda. 

Ibid. crui>tos igncis. Ita Tuliiiis in Ver. 728. Hic et tres sequentes vcrsus 

Arateis, de Sirio: absunt n. sed in margine manus eadem 

.Astiferos validis rnrw^t/ flatibus ^i/. scripsit: et in hoc codice verr. 732:733. 

Et dignus est Virgilius, ad iEn. ilL 579. "^**- pr»cedunt verr. 73a 731. ut in G. 

etiam, qui coaunittatur: ^c"'* 732. 733. veniunt ante eosdem verw 

sus; cui porro codici hiatua est indcad 

ingcntemque insuper ^tnam, mg^ 



Inpodtam, rupiu/ammMm eiupirare caminii. ^«^ « r^ r . • 

\er. 729. Rebus optma botus: i. c 

Carterum, hunc Lucretii locum Ileinsius «•aym «>«^»» wtwXtif$0funi, uti Grscili»- 

ad SiL II viL355. mendociissimum vocat; quuntur. S. Lucas, L 53. Iluvmvrmt im- 

atque adeo audacissimis conjccturis conri- «•Xsn» «y«/«»9. Sic etiam Demosthenes, 

git, sed, me judice, perquam infelicibus. Xenophon, et alii: vide Suidam in Aymki, 

Adeat loctor Drakcnborchium, ne simus ct nos de hac phrasi, si libeat, in Silva 

nMO"- Critica, iii.p.118. 

Ver. 726./mK: P./miN/. Lcgcndum Ibid. fNic//a iNunila n. Virgilius, ^i^ 

fortasse: L 271. 

Ad coBlumqueyWwtf»/ (Umms! fiilgura rumim. -.«.^— longam umltd x-i mitmiet Albam. 

Vido meas annotationes nuperrime dalas ^^ "*'"»« «• ^*^> -*^- ^'^ ^ 

•d Viig. gea L 511. '^' « n«n* *»^ 



LIBER PRIMUS. 



ISl 



780 Nihil tamen hoc habuisse viro praeclarius in se, 
Nec sanctum magis, et mirum, carumque, videtur. 
Carmimi quin etiam divini pectoris ejus 
Vociferantur, et exponunt praedara reperta; 
Ut vix humana videatur stirpe creatus) 



Et Intagmm Lucretii ge nt witiam in hoc 
tmi ik aliii veibis oomplezus est ille 
utlfiHi MlertiMimiM, gea iL 173. 

Idff^ mmpM ^trtmtfmpm^ SatnrnU telliu ! 

Vfr. 731. tanciiun: quaa deus ali<iuis, 
diffMique interprat veritatis. Ennius, in 
frifiii.ann«L tl 

idMk Toeei prapilo cum peeior* tamcto, 
£t ndbiliflimum babemus sane pbysici 
g»fiHimi atqua doctissimi poetiB prae- 
conium; ciyus operm deperdita mirum 
oobis dflfriderium reliquere, fragmentis 
igfegib huc illuc sparsis v^ementer ac- 
eensum. MHidos autem in eum Diogenis 
LaMi Tersiculos appingere quid vetat? 
fiiL75. 

Hif M mfvnfm WMV AeAN ATON. 
Om %ftm y, in ft mv m imm fimXte te ff» AiT?v. 
AXmt, ymme ttm ^iO^ : 



.».*._» nec Romuk quonfkmii 
Ullo se tantum tellus jactatdt alumno. 

Vcr. 733. Vociftrantar: L e. " alt& 
■' Toce hoc laudibus ejus testimonium do- 
** quuntur;** ne r» repcrta huic verbo 
jungas, quod minoris bic saltem esset ele- 
gantis: vide iL 1050. Locutione proraua 
consimili scriptor ad Ilebneos usus est, 
iL 4i— Ji* mmrtift miteimMn, iri AAAEITAI t 
de $e loquitur, sese praedicat 

Yer. 734. vix humand stirpe: adeo ut 
Epicuro suo tantum non Empedodem 
excquet, v. 8. 

-^ Dems lUe fuit, Dems, Indute MemmL 

Ibid. stirpe creatus, Virgilius, JEn. 
Z.543. 



Volcani stufe creatus^ 



L & nt cum Homero loquar. 



Viilgo, mietmrm: et nonnuUi /*et0u9, pro 
Xmiur male Omnia ezpediet Horatiut: 



....»..^1«— ....—- Deus huuortalis haberi 
Diim cnplt Empedocles, ardentem frigidui Xt- 
nam 



L Sk vblens homines latere, ignem hausit 
d at ore m immortalitatis: mt r« {;ii>, mox 
Tocat ille idem Grxcua. 

Ibid. cnruiii.* L e. nihil habuit hxec in- 
iola, quod magis in delidis generi humano 
sit Putidum est, vel ob praecedens preg' 
tUrhu^, ocnnmentum Fabri, elarum. Rem 
«aidcm sic magnificoB eztulit Virgiliua^ 
J£n.vLS7& 



Caeculu»— s 

Vcr. 735. tupra: sic, nisi fidlor, omnes 
libri scripti, et pleraeque vetcres editiones. 
Vulgo, supera, £t hinc, usque ad ver- 
sum 785. desunt in M. 

Ibid. inferiores egregie: L e. valde, im- 
pense. Rhetor ad Herennium, lib. iii, 
■* At si quid videmus, aut audimus, egrc' 
'* gie turpe, aut honestum." Itaque egrc' 
gie turpe idem ferme fuerit, quod paullo 
post unicam turjiitudinsm appcllavit Fa« 
ber. Adde Terentium, Ileaut iiL l. 11. 

— » ego profecto ingenio egr^ ad miserias 
Natua sum. 

** Hic egregiet valde, nimis: non est ergo 
** ad laudem positum." Donatus. 

Ver. 737. invenientes: n. X. inveniente: 
et XI. pro retponta^ in vcrsu scquente, 
pnebet sponsa^ voce decurtata. 

Ibid. divinitus invenientes, lia TuUius 
satpissime locutus est, ut de orat L 53, 
** Itaque baec, cum a te diviniiut ego dicta 



«( 



II 



K> 



192 T. LUCRETII 

735 Hic tameiiy et, supra quos diximus, inferiores 
Pardbus egr^e muIUs, multoque minores; 
Quamquam, multa bene ac divinitus invenientest 
Ex adyto tamquam cordis, responsa dedere 
Sanctius, et multo certa ratione magis, quam 

740 Pythia, quse tripode ex Phoebi lauroque pro&tur; 
Principiis tamen in rerum fecere ruinas, 



Ver. 738. adyto cordit, El^^tor: Editii autem potiu» ■cq[ttie iccii dnm pnttm. 

neque multo «liter Statius, silv. iii. 5. £t veri timile eat, poiHam noilnim m^ 

S6» morem fuiase epigrammmrin> quod landift 

axainqueM»iiAr»«rr«fi»«/imii I^ogciH» Leotius, i. 12. neque incom- 

Noctediequetenet: mode jam nunc leotoribus apponemu^- 

quem ««piitur CU.odknui. rapt Pk». L «"T "^ iUurtnndum Ubri teoiDdi pro- 

^. . cemium, et ▼. 1 1S8. noo mlul uciat: 

VeneriMfli/tiAfiMfr«/Mnudat. A»<^i«wi,/««X*«~W**^ •«>»•¥«« 

Variat aliquantuium Prudentius, psy- ArXnrrw »»««• «fxm, mu «*%«*' 

chom. 6. T«f fMMT V i wX9Ttt ifm wm fimm MWXt^ 

Diswre,rexnofter,quoinllltepenerecttlpai A< U mmu ufunH rm» mtfm%m Om. 

UtataxvaaUqaeatnottxidtepectQruantn: Tvn HumX^m wtwvm vmn n rmfm U90m 

ut ibidem, ver. 774. pefpuichre: 

, _^.^ , Pro Twrt, malim rmtnrm^ ut ambwaum 

d turhida fratrem . \^ , ^ Tr ^ 

Meni impacaU «ub pectoru oderit «i/ro. entetur. Et nostnim bene commisit Ou. 

dcndorpius ad Lucanum, ix. 464. 
Keque cleganter minus Naso, mct xv. 

245^ Ille, deo plenus, tadti quem mente gereitat. 



augustK reicrabo oraatla mttitis. 



EfTudit, dignas adytis,« pectore vocei. 



Adde sis Juvcncum, evang. hisL iv. 48. ^er. 741. fecere ruinas, Horatius, mt 

ii. 8. 54. 

Sic vox velatur justae sub Imagine vitae, 

Atque adytu nuntu celantur sordida corda. Interea, nispensa gravis auhea rtiinas 

^ «. . In patinam/fffrr. 

Vcr. 74a Pythia: O. A. n. X. Phytta; *^ 

XI. Phitia; ct simili aberratione codex Porro, vice^c^r^, ^. facere. 

Stat. sec xii. in musaK> Britannico, quem Ver. 742. magnei tnagno. Has deliciat 

ipse contuli, ad Theb. iv. 289. et scribae ad orationis Virgilius etiam annuhituB est, 

Com. Nep. i. 1. 3. ct Lucan. vi. 425. — gea i 19a 

trijyode: M. n. trijxHii; Vind. V. ed. B. Aikif ^que cum »»^pM veniet tritura calore. 

O. n. X. trijHxiis — ex: L. a; scd abest ,. __ ., ^ - .,._^ 

. • tr- j tf j T» — ..» . Uterque Msranidem sunt secuti sauccC, 

prspositio Vmd. \ . ed. B. 11. X. ut que , ,, ^ 

. "tr j r . "I" j /• ; ad. IL U. 26. 

etiam V. ed. — jyrofatur: > md. jtrojertur. « 

Hoc ultimum non temcre contcmpsissem, — — fuym* fuymXMm rmsim^. 

n plures libri condiccrcnt, ut vox Pythia Vidc qus nuper notavcrim ad Bion. i. 8. 

non vulgaritcr ncquc invcnuste rs ratione — Porro, vice graviter^ TL. habet parOer, 

rcspiccrct. Virgilius, £n. ii. 115. Ibid. cecidere ibi: i. e. super ruinit 

. ^ , «u ui principiorum, quas ipsi fecerant, procu^ 

fiuspensi Eurypylum tcitatum oracula Phoebl r i i -» r 

Mittimus ; isque adjtU iisec Uistia dicU repwtat. buere. 



LIBER PRIMUS. 



iss 



Et gmviter magnei magno ceddere ibi casu: 
Primum, qaod motus, exempto rebus inaniy 
Conatituunty et res molleis rarasque relinquunty 
745 Aera, solem, ignem, terras, animalia, frugesi 
Nec tamen admiscent in eorum corpus inane: 
Deinde, quod omnino finem non esse secandis 
Corporibus &ciunt, neque pausam stare fragori: 



Vv. 746L adnuMcent in eorput, Simili 
Npmine Viigiliui, iEn. xii. 71i. 



Fon et VlrtiM wtiMtntmr in mmm. 



Orffcfains, qui nihil de penu proprio boni 
praCnfit, intciriM J m e lcgendum proponit 



Oiid. hume. IpM Empedocles: 



(Mi«mr 



Bentlkius. 



Vmus isle legitur apud Plut plsc phil 
L 18. £t quadrsginta versus sequentes, 
boc induso, non leguntur in M . codice. 

Vcr. 747. Beinde quod: Vind. n. 2. 
Deniqne ei; V. ed. Denique ei quod. 

Vcr. 748. /octuni.- Vind. V. ed. L. O. 
t, n. faeient : 1. faciunt, — ftausam: n. 
X. pauaa, 

paumwu In propatulo simt hu- 
dictionis exempla. Scd an Accius 
agnd Nonium ad Lucretii normam sic 
corrigendus est? 

ted jam Amphllochom huc vadere cerno ; et 
MoUt stmt bona pmua loquendi. 

Vulgo^ daiur, contra leges carminis, si 
nodD sit anapssticum. Addam Amobi- 
un, libL ▼. quem Lambinus admovit: — 
** cnm ab Jovis ipsius maledictis nullam 
** pautam facere vel exigui temporis qui- 
**vmtis?'* £t ex Anthol. Lat. Burm. 
cpig. 830 lih. iv. 

|Bi datut ett finb vit«, jam p»uta malonnn, 
VoMi, qoaf h^>et hoc, gnatam matrcmquei se- 
pulcran. 



l\i\d, fragari : i. e. fracturis et niinit 
corporum: ut vi 155. 

Denlque, sspe geli mttltusy>^f»r, atque ndna 
GrandiniB, In magnis Mmitum dat nuUbui altes 

L e. gelatorum fragminum cruptio: adeo 
ut fragor pro crepilu non sit nisi secun- 
daria hujuscc vocabuli signilicatio; inde 
ducta, quod rupla corpora soleant cn^rf . 
Isidorus, origg. xiii 11. •* FragornfnC' 
** tarum rcrum nominatus est sonitu — ;** 
quem locum corrigc ex Servio ad Virg. 
gea i. 357. 

Ver. 749. prorsum: n. jnrortus.-^mi" 
numum: V. ed. nimirum; XI. nimium: 
de quonim vocabulorum permutatione 
consulas Drakenborchium ad Liv. xxxiv. 
15. 6. ct nossupra, ver. 616. — guidjuam: 
V. cd. O. quiviti n. 2. quidvis, 

Ver. 750. videamut: B. videat: — id, 
n. ad, 

Ibid. extremum cacumen. 3Iaro, ^n. 
vL 678. 



dehinc summa cacumma linquunt. 



Ver. 752. ex: Xl. ei, — i/uod: B. O. A. 
n., qua. Quidam codices, qua, Optime. 
Alias legendum ease, habet, ** Extrema 
'* cacumina corporum eorum, qus integra 
'* visum fu^unt, sunt atomi, ct mlnimA 
** natura.*' Bkntleius. 
Scd viro summo nolim equidcm obtem- 
pcrarc, ne dilucide quidcm constructionem 
propriae lectionis, ita ut verbis poetae con* 
cinat, exponentL Ita capias structuram 
OFStionis et auctoris mentem: ** Est ex- 
*' tremum craasius cacumen corporibus, 
" quod nos vidcrc ((uimus : undc pronum 



186 T. LUCRETII 

765 Atque in eas rursum res omnia dissoluunturi 
Qui magis illa queunt rerum primordia did, 
Quam oontra res illorum, retroque putari? 
Altemis gignuntur enim, mutantque coloremy 
£t totam inter se naturam, tempore ab omnL 

770 Sin ita forte putas ignis temeque coire 

Corpus, et aerias auras, roremque liquorumy 
Nihil in oondlio naturam ut mutet eorum; 
Nulla tibi cx illis poterit res esse creata. 



Ver. 771. aHriat: P. V. ed. n. aSireats Vcr. 775. Quippe: n. Qm^fue^ y irf - 

quam ortbographiam, ut ctiam in atherf que: V. ed. L. A. n. X. fuitqmes VumL 

«u, tcio multis criticis placere, atque yeris- B. fuitquam^^-iu: IL uaUd cartw, P. 

simamhaberi; nobis autcm intcrea si nun- Vind. V. ed. L. IL XI. noii omninooao- 

quam quiTerint persuadere, non caussa tra Lucretii consuetudinem ; aed, fmiplv 

est, ut pertinaciae postulcnt, Gnecorum abundantiam quartorum oanium fjoMkm 

mifi»s et ms$tft§i in animo habentibus. — numcri, inhoclooominusdagantcr; adw 

liquorum: 11. Uquoremi A. S. liquorit: ut nihil novatum velim. 

quod probaverim, ut poetse nostro uata- Ver. 776. obtendet: Vind. n. otieuiitg 

tius in numero singubul n. ottendat. — mixtut: A. auuxiut. 

Ibid. rorem liquorum. Ilinc Amobi- Ver. 777. Hunc ▼enum, in OBminm 

us, lib. i jduviarum roret; et lib. vii vini vexatisumis, edendum curavimus ad oo^ 

rorety post Pindarum, OL viL 4. «^nXv cum, quotquot sunt, MS& et cicmplaii- 

)^rf. um vctcrum typis expressorum, fidem; 

Vcr. 772. ut: Vind. L. A. et; abcst exccpto, quod n. det quondam^ vicu quo- 

n. 2. dam^ ct L. manare^ pro manere. Quiris 

Ver. 774. eranimo: Pius, ex animoy vidct, locum posccrc simile aliquid Lam- 

disjunctis vcrbis; omnino male. — cum: bini conjcctunD, quam sequentes editons 

ita P. Vind. V. cd. B. L. A. n. n. rdi- uno conscnsu sunt amplczi: 

qui, cum vulgaribus cditionibus, quid. atque ard,^ cum rort nmimt. 

Nobis maxime arridcbit, quod antiquo 

excmplari aijusdam docti manus ascrii>. ^cd qu«nam cst litcrarum simititudo cor. 

scrit, lcviter hoc pacto castigatuni, pro ruptis dictionibus, atque huic emendationi, 

animo: ut digna sit omni doctorum puncto? Non 

dcterius ipsc divinaverim ad hunc morem 

Non animas ex non animJt non corpore corpus ' a ' 



ita ut dictiones non animd et non corjwre 
v^* \t accipiantur, ct «•• non in posteriorem 



et quodam cum rore x^ap^rts : 



clausulam ««•• »«*v acccrsatur. Si lcctor ^^ ^*** frcqucntissima est Lucrctio; sed 

lem attentiorc animo intuebitur, nulli du- ***** ^^^^ ^^^ conatus hicce nasutiori 

bitamus, eum gcnuinam Lucretii manum cuivis facict Veri putem similius, quod 

nohiscum agniturum esse; quum iniciuum ««luitur; 

st, et contra rationcm, de Iioc ffcncrc ali- 

., - •. , .. ct caudum aim rorc numere : 

quid acceptum referre scnbarum dehra- 

mcntis. Illud ar6oi vulgatac lcctionisvix >• e. caldom ; ct, supcrscripto /, eadom: 
honcstc satis caudam trahere videtur. quxe dictio videri possit strictius ons 

S 




LIBER PRIMUS. 137 

Non animans, non exanimo cum corpore, ut arbos: 
775 Quippe suam quidque in oGctu variantis aoervi 
Naturam obteDdety mixtusque videbitur aer 
Cum terra simul, et quodam cum rore» manere: 
At primordia gignundis in rebus oportet 
Naturam dandestinamy cascamque, adhibere; 
780 Ijnineat ne quid, quod contra pugnet, et obstet^ 

Quo minus esse queat proprie, quodquomque creatur. 
Quin etiam repetunt a ocelo, atque ignibus ejus; 



legtre ilepnirmt» codam. Sed fortaiais er- Interea, «zeiiiplum dcnderoirertn repeto^ 

tar fiieiit in yoce «/mic/, nec citn mem- bc abeolute sine futMtantiTO positi. Si 

bnnamm emendatiorum opem fadle tol- liceret hariolari, non male dixerim r^ 

ImduB. Peritioribus itaque ingeniis, at- poni poaae: 

OM iclidoribus ooojecturarum, yerBum ^, ^ ^ 

Ir ^ , ^ y. j ^/ , . Quln ns jam repetnot a c oelo ; 

diKatiendum tradimus, ad alia lauora 



libantitatme ez his angustiis procedentes. tcI fortaaib ad prohabiHtatem proiiiui ac« 

Ver. 779. cacam: n. ceram: yoluit, oesierim, si scribam: 
opinor, ceriam: et banc esse genuinam 
pdeUs acnpturam puto. Certam utique, ^^ '^ 

hm fiz» proposiUeque compotem, non ^ Viigilius tuebitur, Mn. tIl 241. 
inatiliter fhistratam, uti se res habet cum 

primoRUb nullam subeuntibus mutatio- hincDardsnu» ortn» 

Bon, led priorem naturam retinentibus, "^ '^^ * 

aac prvpriwm aUquid novo genere per Ver. 783. aura$ AerUi ut distingaaa. 

BditaFBm, ut oportuit, crcantibus. Vide tur sdlicet ab aurh oftheriu, proprie vi- 

far. lectt ad iv. 85. talibus; de quibus nonnulla in his ooom- 

Ver. 78(X Emineat: Vind. L. O. A. mentariis occurrent, nobis jam nunc la- 

n. n. Demineat: nec mifai pulchre li- borem ^r"*^»»^ Viigilius, JEn. v, 

qoet, Teteres non demineat sMjue bene 520. 
diiime , ac emineati X. Diminuati P. 

De numeros V. ed. Denumeroti B. De- o^rw tehun contendk In eww. 

Mnmerai^^-ne: TL nec. Arbitror equi- Vcr. 784. imbrem: V. ed. B. O. A. 

dtm ad hanc normam tutius l^ posse: ignem. 

tk nMmero ne /i/, qaod contn pugnet, et obttet. ^*>*^ *«»c -• i. e. ex aere. Seneca, nat 

qusestt iii. 20.—*' ex epiritu^ qui in o- 

Naa quoties t§ d in libris exaratur tf «< quam transfiguiatus est** 
Bt minimn literarum sit in hoc tentamine Ver. 785. imhri: Vind. V. ed. B. L. 

' motatio. O. A. n. Z. Xl. igni: et indignor toC ex* 

Ver. 782. Qnin: V. ed. B. n. Qjuan- emplaria in hoc errore.longe craasiasimo 

4»i uti passim permutantur.— <i/yit«.- n. consentirp. Veriia Heraditi apud Dio- 

0/. Porro, hoc Heracliti i^tque discipu- genem Laertium, loco nuper iaudato, sie 

loromi^ phuntum, invenias supra GrsB- se habent, impendio diludda: — «vMrr»- 

Oe expositum, ad Tcr. 667. et presaius ad /»im» mif» yniHm uhttf^ «fryviyMMir r« Sim^ 

Locretianam orationem in Diog. Laert. ut ytif rftwtrtau — a terrd: Vind. V. edL 

Is. 91. qaea Creechius etiam laudaTit A. S. A. m terranu 

K2 



188 T. LUCRETII 

£t primum fitciunt ignem se vortere in aontf 
Aeris: hinc imbrem gigni, terramque creari 

785 Ex imbri; /retroque a terra cuncta revorti, . 
Humorem primum, post aera, deinde calorem: 
Nec cessare hsec inter se mutare, meare 
A coelo ad terram, de terra ad sidera mundi: 
Qiiod &cere haud ullo debent primordia fiicto. 

790 Inmutabile enim quiddam superare necesse est; 
Ne res ad nihilum redigantur fimditus omnes* 
Nam, quodquomque suis mutatum finibus exit, 
Continuo hoc mors est illius, quod fiiit ante. 
Quapropter, quoniam quas paullo diximus ante. 



Ver. 787. mMtare, ut muUtri: sic alii ex nuIU luitune ooiistitadoiia Moi wm^ 

Bspius, et noster in oonsimilibus dicttoni- ter, Ter. 941. 

bus saDpiasime; adeas me ad ▼er. 398. et . _, 

Cortium .d Sidlust Jug. 38. 10. cu- Sedpodm./di/.cf.Teaesu.Triac.t. 

jusexemplum • Livio depromptum nihil Ver. 791. Ne: n. J^eo-^gantMri 

•d rem fadt n. reducaiUur. Et A. in ver. 795. habet 

Ver. 788. ji: mc P. G. Vind. V. ed. «ore, pro mor.. 

B. A. n. n. reliqui, De, Ver. 794. quoniam: a. ^noiuro.— yaur.- 

Ibid. sidera mundi. Locutionem exce- q. A. qui; V. ed. quod. 

pit VirgiUus. ^n. ix. 93. Ver. 795. Jn conmutatum: O. n. H^ 

FUIu.huiccontrmtorquctqui/W«^«»«iiii. commutaium, conjunctis yodbus.— iwm- 

unt: V. ed. verum, 

i. e. sidera cobII: vide doctissimum Doe- Ibid. Jn conmutatum: l e. In commu- 

ring, ad Catull. Ixiv. 205. qui locus sic tationem : sic enim partidpiis noster uti 

scribi debet, ut integra constructio per- gaudet: redeas ad ver. 385. et pergas ad 

maneat: iL 438. 

Quotuncettellu., atquehorridacontremuenint ^er. 796. usquam. H«c est lectio 

iEquora, conciujujque micantia sidera mundtu. membranarum omnium, atque editionum 

_, , ... ...... primarum: quam nullis idoneis de caussis 

Vulgares editi, concussit; sed divmatiom i «a j*a n. 

**,.. . _, . . ^, cum unquam placmt editoribus mutare. 

me« libn Vossiani veteres aspurant Hor- ^ j j -j*^ • 

'^.. Scd prorsus eodem sensus recidit, sive 

nda autem aguora smit " quibus super- j. . - tt a 

. . , .^ * dixcns rem quamvis nuilo tempore vana- 

« ficies homncata est, et auuuX^g. ex ^. . ,, , 

- .... . . 7 . tionem pati, seu nuilo loco. 

nutus divini conatatione; quasi vento im- 

peUente: videas ibid. ver. 271. ^er. 799. Bentleius legendum propo- 

Ver. 789. yado: P. A. n. Xl. pactoj *"*= 

quod usitatius est: sed meUonim libro- ^^^ ^, ^ ^rte creaHnt-r 

rum, atque etiam plurium, testimonium 

non ausus sum rejicere; quum pronum quod mihi etiam se objecerat; sed infeli- 

foret Ubrariis r« facto in pacto mutare, citer, nec dtra di^ndium constructionis, 

sed e contrario non item. NuUo facto : quae ad receptam lod scripturam pedibus 

i. e. ex nulUs rerum actionibus inter se— inoffensis currit ** Hac natur& corpor» 



LIBER PRIMUS. 139 

795 In conmutatum veniunt, constare necesse est 
£x aliis ea, quae nequeant convortier usquam: 
Ne tibi res redeant ad nihilum iunditus omnes. 
Quin potius, tali natura prsedita, qusedam 
Corpora constituas; ignem si forte crearint» 

800 Posse eadem, demptis paucis, paucisque tributis, 
Ordine mutato, et motu, fiu:ere aeris auram: 
Sic alias aliis rebus mutarier omneis. 

At manifesta palam res indicat, inquis, in auram 
Aeris e terra res omneis crescere, alique: 

805 Et, nisi tempestas indulget tempore fausto 
Imbribus, et tabe nimborum arbusta vacillant; 



** canititnOT; eadem «ct/icef, si forte cre- do rem tenuiase, quorum indefinita expo- 

** avcrint ignem, posse — " sitie de tempore opportuno loquitur. 

Vcr. 801. auram: sic P. V. ed. B. et n>id. tempore fausto: veris utique. 

plicet ob TarietAtem: sic saepe Virgilius Hinc oboritur lux Horatio, ad od. ir. 5. 

b unitittit numero. Libri reliqui, cum 18. sic haud dubie corrigeodo, ad men- 

editis, oMras. tem etiam, ut sero inteilexinuis, Thraso* 

Ver. 803. Jti: V. ed. B. X. Ac^^it' nisiilius Cunninghami: 

fnu: A. ignU: quam Tocem supOTcrip- Tutu.bo5ctenimrunipmmbuUt: 

tam babet M. Nutilt culta Cerct, almaque FatutUat : 

B^eret mntem •dTenorius EmpedocUu.: lcUmpori.fauUiOtm. Idemlyr.Ro. 

" At mutifcitum ert ro. omnes quatuor ^^ ^^^ ^^, j^ ^, „ 

**«K dementis deriTari: nam videmus 

- omnia de terrd suigere in adra, et sic ^^ ,^^ ^'^'*^^ ^^ ^' ^^** 

.** mitnri; nec tamen dtra Utpsus imbrium 

" ct calorem solis." n«c, inquit Luor©- Ver. 806. tabe: P. tabesi V. ed. tole. 

tius, bliens conccsscrim: sed indequid- —vaciUant: F.fociiianti V. ed. a. fa' 

nam secuturum est? Ista sdlicet alimenia ciUent; Vind. B. L. M. O. A. n. X. tw- 

Rram csM, non jmmordiai nam alia ciUenti adeo ut forte legendum sit indul- 

aUis aluntur: liis terr» quidem fetus; ^«1 in versu prroedente, quum ab iUA 

potu Tero, cibisque, humanum genus. «'•«i **<*"* omnino abhorreant poet«; mul- 

Ver. 804. e terra: L. et terrat forte, *© nainus noster. 

«r; n.ietemas^-^ique: Tl. aliquas. ^o»™. nonnuUi, vana de metro supersti- 

Ver. 805. tempestas indulget. Virgilio ^f^ moti, volunt tabi scribcre: sed au- 

patarerim haDC in oculis volitasse, dum diamus IMsdanum, lib. vii. p. 768. 

divinoa iUos versus scfiberet, quse legun- " Vetustissimi tamen, ctiam in quibus- 

tor in fleo. iL 345. " ^^""^ Latinis, qu» nominativum in es 

*' productam tcrminant, et parcs cum ge- 

Nec res hnnc tenerc poMeitt perferre laborem, cc netivo habent syllabos in hac declinati- 

S non tanta qulcs iret fr^uaquc caloremque .. , . , ..i .• 

liiler, ec exciperct cmH indMlgauU temu. " o»«. solebant producere abhmvum more 

'* quintJB declinationia, vel supradictorum 

Hinc liquido potet, ver imbriferum intel- ** Grasconim, ut a molet fame, tabe, quod 

ligiLiimtiOb et eoa itttcrpretas nuUo mo- "adhuc sic profertur. Virgil JEu, vi 

K9 



140 



T- LUCRETII 



Solque sua pro parte fovet, tribuitque calorem; 
Crescere non possint fruges, arbusta, animantes. 
Scilicet; et, nisi nos cibus aridus, et tener humoTy 
810 Adjuvat, amisso jam corpore» vita quoque omnia 
Omnibus e nervis atque ossibus exsoluatur. 



*'• 4S1. Lucan. x. 58. Jurenal. xt. 103. 
** Lucrctius: 

** ImbrfiHit, Mt tmbe, nimbonim nbufU xwdOrsf .** 

Malim tamen equidem in hia grammatici 
cxcmplis rem ad eflScaci» virtutcm cassur» 
potiut deferre : de quo Tiderint lectoreflb 

Ibid. tabe. Hcc degantia Viigilium 
non eflbgit, ^n. L 173. 

Et, «le tabemtis, artu» In Utore pontmt : 

L e. «* multi madrfactos aqiergine,** uti 
Sertins exposuit Pmdentius, cathem. 
▼ii. 107. 

Nec dc calcnte aole tabaamt nlvei: 

iramlatus Lucanum, x. 225. quem jam 
laudarit HaTercampus: 

Adde, quod omne caput fluTli. quodcmnque 

•oluta 
Pnedpttat Rladet, ingrcHo vere, tumeKit 
Priml /«6« nlvb. 

Plures ibi codiccs dant labe: de qu& 
pcrmuUtionc vidcas ibi Oudendorpium, 
et Burnumnum ad Quintil declam. IxiL 
4. Ukc autem ad Amobium immutan- 
dum non mc impulcrint, lib. ▼. p. 185. — 
'< ct cum dcorum criminibus labem imbris 
** e ccrlof ct tclluris significarc madorem?** 
quanquam locutiones Lucretianas nus- 
quom non vcnctur. Sic enim Auscmius, 
id. vi. 7. 

Ct tacltoa slne iahe lacus, ilnc murmure rivoa : 

L e. sine aquarum lapsu : quas signific»- 
tlonis hujusce confirmationes lcxicogr»- 
phis commendatas volumus. 
StAtius insupcr commodus Lucretio ad- 
movvri potcst, Theb. iv. 364. 

Pectora /«Ani/I tanle gravii: 
cum Svnccii, Alcd. 590. 



8oIe jam fortl, medloqoe vcrc, 
Tabt^ Xxnm, 

Conferas dicU ad SiW. Ciit ▼. p. 155. 

Ibid. meUlani: L e. nutant grmta, 
iroiidibus quasi defatigatis. Hanc vero 
▼enuatatem sic Maro puldiefrime ▼aria- 
▼it, JEn. ix. 437. 



/«jMve papavcffaritfa 



Demuere caput, plmvid cum toHQ irmvtmiun 

quibus haud supenracaneus accesKrit Ho- 
merus, fons omnium leporum poifticoram, 
IL e. 306. 



lUfVf* BPieOlfENH. N0T1H2I t« EIAPDIU- 
2IN. 

Ver. 807. Solfovet. SimiUter Amobi- 
us, lib. L p. 16. inu si modo sit errort 
fvdissimo Uberatus: ** Quis, nc fixa stn* 
** porc pigritiae stupescercnt dcmenU n- 
** talia, solit ignes constituit rcrum incr»- 
** menU fiturosT** In ▼ulgatb legitur 
longe insdtissimc: *' ad rerum incremen- 
** ta fiuuros." £t infclicissime pronus 
actum cst cum ali& hujusce famili« dic- 
tione in suavissimo carmine AnthoL Lat 
Burm. iiL 32. 11. quod transeuntes ema- 
culabimus, dc calidarum aquanun bal- 
neo: 

Innocuo«/e/iM membris parit intima telhia, 
Natununque pio temperat igne calor. 

Vulgo, yirt ua. Sic in epig. 35. ibid. et 
aliis istius libri pocmatiis : 

Hic fctKM artus viva lavacra fntmt. 

Sic outcm de sole priores loquebantnr 
Gr^ecL Sit testi Pmdarus, OL L 8. 

Mmil* 'AAIOT #*m 
AAA« eAAnNOTEPON 

E» A^uf^ 



LIBER PRIMUS. 141 

Adjutamur enim dubio procul, atque alimur, no6 
Certis ab rebus, certis alias atque alias res: 
Nimirum, quia multimodis oonmunia multis 
815 Multarum rerum in rebus primordia multa 
Sunt; ideo variis varias res rebus aluntur.. 



Ubi oofrigas hoc modo idKilittteiii prio- Vcr..813. ii6; IL t. tL-^e e rt it : n. 

inm Mmrm nir§9 t#» xf§9$f i|«Wi»ii MAAIZ- Ver. 814. muUimodit: ac Vind. P. V. 

TA. Libri, fmtftefmt, rel fminrmi: sed ed. B. M. ^ n. 11. adverbialiter tdlioet, 

nxibiilo posteriori rix diiridet ftmkt^rm ut alii sBpe: libri reliqiii, muUa modit, 

alte priRMm Uteram. Ver. 815. mulla: sic G. M. reliqui 

Ver. 808. non: P. ne.-^isint: ita ^^^ ^^, .c Pogta autem (Terba 

Vind. G. L. M. A. n. X. XI. reliqui, ;>of- .< ^^ Preigeri) maiiifeito captat hoe 

pbU^ — animanies: 1, animantit. lo fer- cc if^ omnimodam ▼ods higus multipli- 

•Die^ente,nMabertn. " cationero, et ralde ezaggerat quod di- 

Ver. 809. tener humor: A iyfm 2tmim c« dt" Ex hoc genero est ilhid Pauli- 

Hippocratis, humidut abut Celai. num, 2 Cor. ix. S.^Sm, ly nANTI HAN- 

Ver. 8ia A^juvat: V. ed. J^fuverint; toTE HAXAN mttrmf»umf ix»*r%t^ trtfie^ 

P.Vind. n.X. Ai^uvet: ride ver. 805.-^ „,^ n, HAN mymin, Ita legendum: 

wmitto: X. admitto^~<:orpore : P. V. ed. vide SiW. Crit iiL p. 118. Sic OemoD. 

R tempore: et Piu» scribere didt quos- thenes, conlra Arittog. L fin. K«i « hi 

dsm robores ex interpretamento sdlicet. rmvrm wmuf^ i|#» u/fnfAttf^ mmt 'AnANTAX 

Ibid. amitto corpore, Sic loquitur Tul- «ahaXI HANTA r' «tmIs itfxtHmt—; Et 

Sas, in«pi8toUl quAdam ad GaU. lib. rii. limiUter Pkto, subfinemMenexeni: nA^ 

*• Virds et corput amiti:'* et noster mox, XAN nANTXlN r«^ HANTA xftfn tmfw 

m. 1038. lAmbinus. Amitto nempe, xu«y r«iv/uiMi. Vide Hutcfainsonum ad 

ttkt&do^ siccato, et quasi pr» made Xen. anab. L p. 85. ed. Oxon. fonna ma- 

mnido. GemeUa est S. Matthaei locutio, joris. Sic atii passim. 

ap.TLcom.16. A<I»ANIZ0TXI ymf r« ' y^ gjg ^^^ . „ ^. ^ ^ 

wfHi^ ->rmf: m quem veiBum qu« ^ntissima est permutatia 

dedimus ad SUv. Crit ii. p. 10. et ▼. p. 9. «• o,^ n •*• j <«r 

•""^ . . r* I" Ver. 819. yttof .• B. omo. — te: Vind.V. 

pbrimum luas hoc Lucretu loco com- ^ g, q. ^, jg,^, 

imuiicabunt. Nec multo secus poUtisri- ' ' ' ^ ^ T,r * * 

__j_^ „._, ... „ o A^^. Ver. 820 Namque: V. ed. JVam .• at- 

mus scriptor Fhsdrus, m. 11. 3. de eu- ^ ^ 

, ^ que M. infert rt post terrat. 
Bucho: 

Ver. 823. Qfiin: V. ed. Qfiando; n. 

DanNan imecutut ert a»2/ij c«r:Ki'* QjMm^^iottru abest V. ed.— «rrjt^tti; 

Ver. 811. atque: B. flc— «rw/tta/ttr; ^- «"«^- 



ZL n. extoiuantur. Ver. 824. o^m.* sed G. Vind. V. ed. 

Ibid. extoluantur. Amobius, Ub. u. p. B. L. M. n. X. beUit; quam dictionem 

86w— ■* et, nisi vos appUcatis Dei prind- «^y vertibut sane conaodare possemus, et 

**pisnotion], a corporalibut vinculit ct- ip«>m Lucretium fautorem habere hac- 

** tolutot exspectat mors scva.** tenus, quod ita sibi soleat amantissime 

Ver. 812. Attfutamur: X. Abdicamur^ blandiri; ut in verr. 644. 932. 944. hu- 

sed in margine est recepta lectio; O. ad- jusce Ubri, u. 528. iv. 181. sed neque 

Jwttmur,'-'procul atque: voces inversas commodus sensus exsurgeret, etesset in- 

hibet M.— ii/iittttr/ n. (duni. suavissunA stnictur* locus: idMque lco- 



142 T. LUCRETII 

Atque eadem magni refert primordia saepe 
Cum quibusy et quali posituriit ocmtineantnr; 
Et quos inter se dent motuB, addpiantqtte. 

820 Namque eadem coelum, mare, terrat, flumina, soleBi, 
Consdtuunt; eadem fhiges, arbusta, animanteb: 
Verum, aliis alioque modo conmixta, moventur. 
Quin edam passim nostris in versibus ipsis 
Multa elementa vides, multis conmunia verbis; 

825 Quom tamen inter se versus, ac verba, necesse est 
Confitearc, et re, et sonitu distare scmanti: 



tionem UDpleciimur et tenemus vulgatio- dmur. Flinius, epist. iv. 18. ^* Qoem- 

rem. ** admodum magh approbare tibi poe- 

Ver. 825. te: X. «sw.— «emu; Vind. ** suro, quanto opere mirer cpigmmiute 

A. IX. versui V. ed. vonus: quod praba ** tua GriEca, quam quod qmedam «mu- 

Vcr. S^.permuiatoordhie: n. muiato ** lari Latine, et exprimere, teDtain? Im 

nomine, " deterius tamen. Accidit hoc primum 

Ver. 8S8. jit: V. cd. L. jttque: nem- ** imbedlUtate ingraii mei, deinde inopil, 

pe Lucretius fortasae scripserat, alio cum '* ac potius, ut Lncretius ail, egesiaie pa^ 

ordine verborum: " trii termonit.** 

M qtue sunt remm primor d l a \'er. 834. Principium : P. V. ed. B. 



Ibid. Bentleiuamaluit ac<Aii6ert.- quod, M. n. X. Principio; haud dubie senraB- 

utcunque majorem pne se ferat construo- tcs germanam scripturam antiquitalis; 

tionis fadlitatem, admitti in contextum vide ad. verr. 120, 146, S8 9. Hinc, opi. 

nolim sine libris. nor, SaUusdus restituendus est, opies 

Ver. 850. Anaxagone sententiam fusi- consuctucBnis egregius afiectator, Catil. 

us exponunt Diogenes Lacrtius in vita, et 3. fin. — ** ac me, cum ab reliquorum roa- 

Plutarchus, plac pbil. i. 3. sed dilucidio- ** lis moribus disscntirem, nihilo minus 

res sunt Lucretii rstiones, quam qu« sub- *< honoris cupidom eadem, quae carteros, 

sidio interpretum indigeant Porro, Gra^ «« fama, atque inridia, vexabat.'* Vulgo^ 

cam vocem Gnccis literiH exhibendam cupido. Eadem etiam medidnil locus in 

puUvimus, quamvis pluribus in libris, Anthol. Lat Bunn. L 169. 15. videtur 

tam scriptis quam editis, Latine sit exa- persanandus, ubi de Sirenibus et Llysse 

rata: sed, ut cditores fluctuantcs, in libro loquitur poeta: 

quarto, Gratco cbaractere dicUones mul- Tramilult scopuloe, et lnho»pita lltora, cl*«b; 
tas darent impressas, hic autem Latino, Illc pnedpites dcsiluere frctom : 

idoneie causs» non exstitere. H. sane i. e. de scopulis in fretum : scd post h«c 

deest omnino vox, ut etiam in ver. 834. verba, molum significantia, prspositio 

librario fortassis Graecas literas non cal- nusquam non omittitur; quod pluribus 

lcnte. in horum commentariorum decursu ma- 

Ver. 831. Graii: sic G. L. M. tl, nifestum faciemus: vide ad ii. 206. Edi- 

Crai: reliqui, Graci ; quod antiquius. tur, freto. Quod vero Burmannus et 

\er. 832. patrii sermonit egettas; hanc Heinsius lectionem prioris vers(b iverint 

vcrborum consodationem diffidliter ad- immntatum, et ille clns9cm transiiuisse 

mittentis: in cujus tamen junctune calli- scopuios sine exemplo dici affirmet, satis 

ditate nos Angli vel ipais GnBcia non vii». mirari nequea Anne aliter Iloraaus, 



LIBER PRIMUS. 148 

Tantum elementa queunt, permutato ordine solo! 

At, rerum qpm sunt primordia, plura adhibere 

Powont, unde queant variae res quaeque creari. 
8S0 Nunc et Anaxagor» scrutemur ifutft%^um^ 

Quam Graii memorant, nec nostra dicere lingua 

G>ncedit nobis patrii sermonis ^^estas: 

Sed tamen ipsam rem facik est exponere i^erbig, 

Prindpium rerum, quam dicit ifi^^fu^r 
855 Ofisa videlicet e pauxiliis atque minutis 

Osdbus, sic et de pauxillis atque minutis 

oiLi.84etl8.7?sed his non iimiio- Ibid. Oua ex Oitibut. Pulchre his ad- 
akbnir. ^juidem AnthoL iL 43. 1. lic morit Fius Virgilium, ^n. Ir. 625. 
'MripMrim t . Exorlare aBqali noitrii ex Mtbtu ultor. 

HoeeniiiiploinmielcoiiientkmtR. Verbe Servii, memoriter dtentis Lucre- 

Ikmowttpi w mt m fvimevinm, tium, ad hunc modum supplenda esse 

EldiMndemnoRDuncommodiu. cesti. i"«f^e™»jj»u^ «>lenne «t Ubr«riis. 
iteM ^» o^Q quoties ejusdem sit vocis repetitio, poste- 
^v ina. epig. XDX. ^««^ ^:**«^. j« & .i *• _, 



riorem omittere; de qu4 aberrstione vi. 

m ttm lm i mon BDa> mamit, deis Bentleium ad Horat epod. ▼. 28. 

IM. h^ jacei. Tel vacai. Hinc i! Secundum Anaxagoram, qui Hom«>. 

' tm^minJ ^..^^A^ r3«nn.nirM», ihiA^^ menam diat, l e. ommum membrarum 

twuflune emenoes vyermanicum liMflWBa .. . .«.^ ,. 

*lw.S75.d.i«,li!co, -jueexo-lbu,»»» ex-ngume»». 

** gutnem. ex medullis methUlas: nam 

jepiier eit UIo Utt^m mage. ** omnia pro parte sui transeunt in pco- 

rt». ._ j t . . " creationem. Lucretius: 

*mat, lmt9: de hac autem sermonis .. _ 

-i- ... w .^ . ,_ " Nunc md Anazagors •veniamut HomoBOme- 

■>|iuUa, Ji^fiier est iatum^ nos consu- mT^j» -«-«-«~«=- 

H «bohis effiiaoa, ad SUv. Crit ▼. pp. . . 

«,».«t]oco.ibidesignatos. Porro, ni , «^d. p««*i»« • TaMe pauos, l e. p«> 

«cseoZT^ elisi literA, qHiteTvod. ^.^7' ^^* "'^ ^* <^- ^- M- ^. Aic el; 

bei canpositb acddere soleat Paium Vind. P. n. X. rt «c. 

wfat, unde deprompseris exemplum; ad- , ^"- ^^' f""«^ • "^ «««T"»». «t 

A%iturexLirio,L5a7. -H«catque Accms, Ennius, et Varro apud Nonium 

"•Kt esdm pertlnentia:" nam plena *" "^ q»" potest oonsuU; atque etiam 

fcerit •oo.tn.ctio, «d «mdm. locum Cato apud Gellium, iii 7. Ex recenUori- 

«a«,|»rtmenl.«. H«c autem ad eru. »>«». ^oce usus est Petromus. cap, 59.« 

«ommjodidomlibentissimedeferimus. " P^ «»ol«centulo: «w^ iUi fer- 

V«.835.e.. Vind.V.ed.RL.M.n. "^**^^ **/ ^*^^ Burmannum; et, 

Xa. *; et tuetnr Havercampus elisio- ^T ^'^ ^""^' "^ ^***- "^"^ '^* 

■ib»p.rv.8.ti. ^lbteas; sed male. et ^. ".^"» ^" «*°- ^^' *^^- "*^ ^- 

«ttibamit laUimur. exemplis destitutus. ™«»^<*"»- 

- ^iin.Tr- V2«J A ^»^'!/.-. «♦ -.la.: HfBCiollconceMahomlnl: nam cKtera mutmn 

-*««««.. Vmd. A. iHittntfw; et abl». jff,pecu.obtinult; ventran, pr«conlla, nemw. 

^B I, ft, et J^ Krib» p«aum tuilMUit. Veoarumrlrof.etfpsnumcorporei»v«0i. 



144 T. LUCRETIl 

Visceribus viacus, gigni; saiigueiiqiie creari 
Sanguinis inter se mulds ooeuntibus guttia: 
Ex auraeque putat micis conaistere posse 
840 Auram, et de terris terram ooncresoere parvis; 
Ignibus ex igneis, humorem humoribus, eaae» 
Qetera consimili fingit ratione, putatque; 
Nec tamcn esse ulla parte idem in rebus inane 



Vulgo legitur, Ut, omniiini tanore waSkWigmtSam^ vam ii 

Ver. 839. Ex auraque: S. exkamqme. •ententii, quam iniTerim, non ebrt e nw rt . 

—i^t: n. jnUa^-^eit: V. ed. nucU: Pono, ut noster awiB micat dizit, Mimii 

et omnes in ▼enu sequente, Aurum. cius Fdiz ad eundem modum de otowj 

H»c nimirum ad Tulgarium editionum genenditer locutus est, Octnv. nct 17 

lectiones exq^us; quum Tero pkuie in- *' Quo magis mihi Tideotur, qfd Ium 

dignum sit aSra solum cz omnibus ele- " mundi todus omatum noo difiBft i» 

mentis promis negligi, a me ncm potui ** tione perfedum Tolunt, sed fiuMtu qai 

impetnure ut emendationem Bentlkia- '* busdmm temere oohBrentibus coi^bi 

NAM r^jiccrem, quam sic mimirit atque '* batum, mentem, sensum, oculoi «1— # 

iUustimvit criticus incomparabilis: *' Qiia- " que ipsoa, non habcre.** Ulil ftrle m 

** tuor dementa numeraL Quid hic a«- legendum, profectums ut Cioero^ me^ 

** Tumt Oculoa, credo, inteipretum pn»- iL 37. ** Pythagorei ez numciiB et ■» 

** stfinzit Micm aurei: ita /nuta joii* *' thematicorum initiis profiehd toIhb 

** H1MIIIX, Brudent psychom. 485. et/nu- ** omnia.** Addam denique Anahiiim 

** tiUa igneay Amob. lib. ii. Simplidus lib> ii- P- 77. a Lucretii Tesdgiis laro ab 

tamen de Anazagora: wmvrm r« «^»- 4teentem: ** Quid enim. 



u 



** ^i^, •;•» r# v^ »mimif,n XPTXON— «se auream tenam, quod in Tcnicnli 

•*»rX. Noster, rer. 853. ** coUis unius insint exigu« «icHZie, qui 

.. , . ^ . ^ " bus nascitur colliquefacds auium. e 

** Iffnb, an humor, an mr« ^— — ^ .. j • ^ . ^^ 

'* admi ra ho co n gregatione aoquiritiir?' 

Ilirc ille. Fieri quidcm potest, Simplici- qu«, quamvis in rem Tulgat» L>ftiopS 

um depravatis ipsius Lucredi codidbus magis faciant. non subtrahenda ezisUma 

deceptum esse; nam intcUigimus ez Gel- vi; et pulchre cum UUs committBS noa 

lio, vcl sua Ktatc difRcile fuisse in casta tnim, v. 1S54 IS59. 

scriptorum primariorum exeropUria in- Ver. 84a terram: n. terrot 

cidere. Sed obstat eUam emendadoni IWd. de tfrris amcreacere, Ptei son 

propoaits Diogenes Lsertius, u. 8. quem VirgUius dicUonem eztuUt, ed. vi. 84. 

Lambinus excitavit nobis: ubi tamen in ^ 

timilitudintm tantummodo hoc onnim ad- omnta, et ip«e teiier"L^S^^!lSl^*^ 
hibetur ; quod ncque in Lucretio suspid- 

onibus patuissc^ aut emendandum sani- ^"^' ®*^' ^° ^ ""^ repnaentan* 

ori cuiUbet fuisset; W- «^ ^^ « rm ««<i*»<» ^ind. G. L. M. A. n. X. A. lefi. 

^wy^r^. Xiy.^^ r- XPT20N r»..rr- ^»" «« eihibent adhunc modum: 



Mj, «vrwf •■ ra>» i f t uf t t ftn ftuMftn em^Tm* (f"^ ex SgniMit, bumoreni ex humofttMis eae; 

« r«> rvr.ia^rliu. qu« (ut id mooeam .ed secundum ex neque Vetonensb edsn 

in tranjdtu) nitiiUora sunt iis, qu« Suidas .gnosd^ et fadle uw Mun, in posterio- 

dederit, unde I^^rdi verba emendatum ^^ dausulam acceni potest 
ibat Casauboiiut. Il«c autem, re ipsA et Ver. 84S. Vocee tnaiHKmunt G. L. M 




LIBER PRIMUS. 145 

G^ncedit^ neque corporibus finem esse secandis. 
S^5 QuS re in utraque mihi pariter ratione videtur 

ErrBre; atque iDis juxta, quos diximus ante. 
Adde, quod inbecilla nimis primordia fingit; 

Si primordia sunt, simili quse praedita constant 

Natora atque ipsae res sunt; aequeque laborant, 
850 £t pereunt; neque ab exitio res uUa refraenat. 



idem parie^ ezhibentes; ted extra dubium cudone lucis actdeo maTiter eommittA 
fitioie.— ^Nirte/ n. pttrtem, — in abest n. Luorctianam illam superius, ▼er. 148. 
Koalu otique Yocabuli pracedentis sylla- . . 



Ver. 844. esae: Vind. V. ed. B. n. S. et ea, qu« ibi nostra sedulitas contulenC 

kmmg finali liteiA pnecedcntis vocis in Ver. 852. eefugiat: G. V. ed. I* M. 

•Bsnum locum pforectft, errore contrario n. ^fficiat ; sed plane incredibile est men« 

dii qoemnuperrime attigimus. dosam esse receptam dictionero, nisi quid 

Ver. 64d. Id est, In utrique re pariter sublateat, cui protrahendo nosmedpsi non 

«mity atque etiam " similem errorem sumus. — dentibus: P. V. ed. ceetibut: O. 

« Hcraditi disdpulis supra memoratis.** tubeuiuamtt A. n. tentibut; X. uUnii" 

HnBC ▼WBum, sic ut edidi, ex divinatione but. 

piua emendayeram, quam eodem modo Ibid. lai dentibut, Imaginem haud 

pime aoriptum intenerim in oodioe S* multo discrepantem finxit etiam ad v. 374 

ValgD imiiffimttur: — 377. quo te referas. Opportune Lam- 

— atqoe 118 mpen qnM dixfanni ante. binus Amobium susciUvit, lib. ii. — ** cum 

Viee «M iUi tmpera quotj habet G. iOit ** ab summo traditum teneamus auctore, 

•fr m qmof Vind. V. ed. B. iUitJura quod; ** non esse animas longe ab hiatibut mor» 

A. n. iOit Jura quot; L. iUit vira quod; ** tit etfaucibut constitutas — .** 

X. db' fnira quo; O. illit Jungi quod, Ver. 853. CondnnaTilectioneshujusce 

Hihfl wioerius est nostrft lectione. Tersus ex rationibus, qu» mihi videbantur 

IbidL iUitjuxta, Ita Livius, xxiv: 19. Teri simillinue, ingenio partim nixua, inter 

6v— ^ Fabius omittendam rem parvam, ac Texatissimas codicum Tarietates; quas 

'^juMta magnit diffidlem, abscedendum* ddnde recensendas offidum muneris sus- 

** que inde, censebat'* Priscianus, lib. cepti postulat. 

Xffii.pl. 1172. **-Juxta et prope, et dativo^ Ignit: G. M. Ignibut; quod certe nihili 

* et acnwafivo, junguntur.*' est fadendum. — tanguit an f anne otf h. 

Ver. 847. inbeciUa: L. M. imbecilia. M. Xl. tanguitf an ot: et hsec secutos 

2. ietbeeiUia; qu» confusio ex consunili- est Havercampus, disnresi in jan^lt 

bas literis, ut fit, exorta est iacti, ut in dactylum produceretur; quod 

Ver. 851. obpretsu. Vooem adhibuit in minime arridet nobis, ut taceam de er- 

loooaemKmis exquisitissimi Sidonius A- rore metrico in an: Vind. tanguitt an 

polliiiaria, epist. ix. 11. ** Ciyus lucit otta; non male, si ullo modo cum libris 

**aeuieo non soUt penetratur aut arena melioribus consentiret: P. S. tanguinit 

** aubtilis, aut humus fossilis ; sed, si saxd ad not; et alius codex in notis ejus, tan- 

••montia opprettu fontium conditorum guit ifiumt: V. ed. tanguit omot: n. tan» 

^ TanA oeletur, apcrit arcanum liqucntis ^inif annos; O. tanguen an otta; A. 

**dementi secretorum codestium natum sanguen ad not. Sero animadverti, editores 

^ violentior.** £t cum elcgantiMimd lo- BasUiensem et Florentinum, annorum 



146 T. LUCRETII 

Nam quid in obpressu valido durabit eorunif 

Ut mortem ecfogiat, leti sub dentibus ipsis? 

Ignis? an humor? an aura? quid horum? sanguifl an? 

anne os? 
Nihil, ut opinor; ubi ex aequo res fimditus omnis 
855 Tam mortalis erit, quam quse manifesta videmus 
£x oculis nostris, aliqua vi iuncta, perire. 
At neque recidere ad nihilum res posse, neque autem 
Crescere de nihilo, testor res ante probatas. 



15SI atque 1647. noitram mm priores derts aed in L. a primA maBO, rteUen^ 

inivuae. £t lane in prodiyi jacelMit er- teste HaTcrauiipa 

ror libnurii*, cum diuurum dictionum nud. oMiem: L e. contiB, mi^ «•#«, mh 

■imilium a» et anm coocunus fieret: Tide r%: unde Romena iroz. 

ad Ter. 835. Ver. 859. attget aiitfue, Cioa<o^ de 

Ver. 854. nbi: B. ibL — ^uo: L. m^ amic ad fincm:— ** ted nec iOa ewrfacli 

fMor; n. fno. ** lunt, ofoiat0*que potiiis el a^geiiliir eo- 

Ver. 856. faiuta, Sic locum simb sin- •* gitatiaiie et memoria.** 

ceritati restituimus ex ingenia Pro vul- Vcr. 66KX ei prior: A. ac. eaugmn: 

garium editioaum vicla, Vind. V. ed. B. Vind. L. M. tamguin, 

a A. n. X. dant caacla; unde lectikmem Ver. 861. Abeathk TenBs G. P. VM. 

nostram parce deloilam deHvavimus: n. B. L. M. A. X. XI. kgititr in 

inticta; repetitis sdlicct literanun ducti- et ex nostris IL £o omisao. mancns 

bus Tods praeeuntis. Pro n' denique, n. locus, ac nullo prorsus sensu, et 

dat III. Reliqui codices, si nobiscum fide- tione. Porro, voce alienigenut mu hnde i 

liter coUatores egerint, vi victa : quo ratio usi sunt Valerius Maximus et de re ms- 

nostra longe est exquisidor, et mori magis tica scriptores, ut alienigena ad snhitiiitifi 

aflftnts Lucretiana Noster, iii 814. fbrmam plures aliL 

,. . ^ , __, Ver. 862. Sive: V. ed. B. L. M. A. H. 

naftamm qula nmt expcrtia ; »k ut inane e»t, 

Quod msnet inuctum, neque ab ictu /ia^trw Sime.—cibos: V. ed. ^ n. cibo, — dieeni: 



hOum : n. licet, £t suspido est pravitatis in 

et alibi lepetitis ridbus. Statius, sUv. iL /*«^' "™ «r^^ in I^ core, et in 
I oi]9 gine Vind. rorr.- quamvb non per se (fis- 

pUceat pbrasis ammixto co r po r t .* oorpae 
omnU/M. ;«. ^^^j^ misceUo, et alienigcnis ex paitiiw 

composita Virgiiius, J£ja. xn. 855. 



Aut moritura, vUc*. 

Conivras eundem ad Tbeb. uL 143. et 

nostrura supra, rer. 444. ^^ 
£Wgant\Mr .\ro6bius, tibk ii. p^ 6& pbrasim 

Liicretianara irraulatiooc constantissima Verr. S65, 864. Esae ef.* L. 

efRngvns: ** Omnis enim passio Wti, atque Osso^: B. O. Ossa. 

•* int«>ritus, jamM «l; ad moiteiu ducens Ver. S66. pmientmr: oomcs librif jmte- 

•* ria» <t ineriiakaWm rrbu» allmns/«NC- tur; sed «pia de caussa emendare non 

t« iHMmn.'* dubitaTcrim, statim liqjucbit; ct noniBt 

V«. S,>T. **; li 11; 1. -Aija^.— rr- omnes, mut aticpem minus Tiokntam ncn 

fiMrrr. M. mviAtr. V. cd. & L. nhcr- po« fien, qam Ulcim a tenni tantvm 




LIBER PRIMUS. 147 

Pra g tcrea, qaoniam cibus auget corpus, alitque; 

8M Scire licet, nobis venas, et sanguen, et ossa, 
Et nervos, alienigenis ex partibus esse: 
Sive cibos omneis conmixto corpore diccnt 
Esse, et habere in se nervorum corpora parva, 
Ossaque, et omnino venas, parteisque cruoris; 

865 Fiet, utei cibus omnis et aridus et liquor ipse 
Ex alienigenis rebus constare putentur, 



dncla calami fupra exarato ugnificetur. truserat, necessaria visa est dictio a ▼ocall 

Vn emtiare: n. ium ttarti Tolens cum: incipiens: hinc Immfttt inTectum scribis. 

fideYcr. 818. Ver. 869. terram: sic G. V. ed. B. A. 

Ibid. Ex aiiemgenu rebuSf et non ex n. XI. reliqui, lerrat: nimioautem aibilo 

fonMnilHm»; quod aibi postulat i^^ufw nostre aures facile carere possunt, et hiec 

«ff dnrtrina, quam tuetur Anaxagoraa. varietas cjusdem dictionis lautis lectoribus 

Vcr. 867. venit: ita solus antiquiorum arridebit 

P. aec loci tenor universus de sinceritate Ibid. Si sunt: i. e. qwmiam sunt Sic 

Inguiee acriptur» ainet ambigi, quamvis S. Matthanis, iv. 3. Ei yt§t tt re eui, uirt^ 

6. Vind. 1«. M. O. ^ n. Z. n.. habeant ;»« •; xJt 0vtm mfrt yiftnrm: i. e. ** ^«m 

tnues V. ed. tanit; B. tanguiniit,^-mix' «* sit Dei filius, baec res potestatem tiiam 

ta: ac G. Vind. V. ed. B. M. O. A. n. Z. «< non superat." Salnnus etiam, epist i. 

•fiti, iiUKto. Error utique errorem peperit: 93. quem, hac usus occasione, menda sal- 

im vid aemel deteti horiaontali notA vod tem simplice expurgatum, admovebo: 
mttdmr auperacriptft, ne constructio labo- 

talLaliiUB lugujB grammaticas rationea scd, /i Tlredas um tetl provklus augur, 

hbiAwlari putabant, si neutro genere ad- (^iam verax vates In mala noitra fuft, 

JKlinim ad aubatantivos mascuUnos, cibut ^J«"* «* ^Y^^l ^»""^ mlhltri«te canebat, 

TT. « ■»> . .1. EmeMW, fcto jam meliore vagoT. 
tt lifnor, referretur. Ferperam; smuli- 

tar cntm livius, v. 44. 4. quem verissime Vulgati in secundo versu dant, ,/m»r; illo- 

corrigendum aic proponit Drakenborchius: pidissime quidem, statim post differor, 

** Qui effuao agmine tutventant, gens est, Virgilius, JEn. vL 355, 

''cui natuia corpora animofque, magna . ^ ^ , 

jT , , .,, _, , Tris nofiM hybemas inmenia per «quora noctis 

u nagis qpiam /rma, dederif \ulgo, ^rxi/ me vlolentus aqul. 

({■«• ooQtra libros: et adventat, Plura _ .<..,. 

dcQpiaa exempla, Ubi satis ftciet Sano- ^^^ P^™ P'**'""' ^*"* ^* ^^ "^ 

lins, in Blinerv. iv. 8. qui nostrum etiam Charisium, iL p. 201. audivisse : «* Si fini- 

cx Livio. ut aeri vidimus. occupavit. " ^^ J W' ^^ "«'^' "f^^ "^ 

Bnim vero dudum aifirmavi, errorem er- " ««^» «gnificat, ut apud Cceronem: 

f«e gignl ; cujus simplex testis adsit Dio- " ' ^' mlustnmtur, ti erumpimt omma. 

d«ua Oailu., xL 89. Eersh »ms r. rt^ « mutet Catihna mentem. Sic quoque 

^ A *' et perfecto lungitur; ut apud Virgili- 

fU90t I» inh^ ^iiTftiru »ufuuft xut er§mt '^ ^ o > r o 

MU ruH mXXmt KATAATZE^I KAAAS " ^' 

MJMr^H^M». Vulgo legitur, MraXwrtri» " « potult manet accenerc conjugl» Orpheua : 

mmmt» Poat quam acilicet se finalis f in- ** adfirmat enim potuisse." Ubi notea 



148 



T. LUCRETII 



Ossibus, et nervis, venisqae» et sanguine, mixta. 
Prseterea, quaequomque e terr& oorpora crescont» 
Si sunt in terris, terram constare necesse est 

870 Ex alienigcnis, quse terris exoriuntur. 

Transfer item, toddem verbis utare licebit: 
In lignis si flamma latet, fumusque, cinisquey 
Ex alienigenis consistant ligna, necesse est; 
Ex alienigenis, quse lignis exoriuntur. 

875 Linquitur heic quaedam latitandi copia tenuis. 



varietatemicriptunB; qu» Maroiiii edi- 
toreshaud efiiigit. 

Ver. 870. terrif .* A. terras. 

Ver. 873. consuiant: V. ed. coiutoni. 
Deinde hunc aequuntur in G. Vind. V. 
ed. L. M. O. A. 1, n. hi duo versus lec- 
tiooibus levitcr variatis; ut in P. quoque, 
sed ordine inverso: 

Pneterea, tellus qose corpon cunque alit, auget, 
Ex aUenigenb, qoK l^;nb exoiinntur: 

quorum prior haud dubie adulterinus est, 
quum et orationis seriem interpellet, ct 
ab argumento lod prorsus alienus inter. 
veniat: postcrior autem verus est poet£C 
fetus; et verbis prax;edentibus, 

Tranafer item, totldem verbis utare licebit, 
non defenditur tantummodo, sed omnino 
vel conviciis dcposcitur. His dc caussis 
admittendum ccnsui. 

Ver. 875. Hunc ordinem vcrbonim ob- 
6cr\'ant G. L. ]M. reliqui scdlbus mutatis 
ponunt voccs copta et icnuis. Si vcro sic 
fuisscnt ab initio posita*, scribas turbaturos 
esse prorsus iucrcdibilc vidctur. Sic autem 
pessime Veroncnsis: 

Linquitur hlc tenuls copia qiuedam latitandi : 
unde tamen vulgarium libronim ordincm 
se recte non habcre suspicari licuisset 
Similiter posuit dictionem Maro, geo. il 

isa 

TenutJ ubi argUla. 

Ver. 876. ul: n. cx; V. ed. B. et: 
nec malc, si A. codicis lectio in scquentc 
versu una ad hunc modum societur: 



Id, quod AnazagorM dbi waaAi tt oibbBmi 

onuiek 
Re< pHtat inmixtsff rdM» : 

qun farillim& ooostructioDe decunrunt, ek 
meo saltem sunt gustui vulgatis aapidionu 
Ver. 877. Diogenes Cyniais, wturm o 
«'«#«, Mu ^M ^mvrtff KMU, dilit: tuu ytf 
I» Tf ttfTf *f%ms I4MU, JMU 1» ry Xmx^^ tSfTfS 
Mu T19 0ttpkm,rmf rtn Xim»» i» «'«#», \m nmrf 
mifOdtn «'«parv mu tymmt^ Msmfu^^nn um 
mviu\tfMJMn, BkNTLKIUS. 

Hasc habuit rir summus ex Diogeoe La- 
crtio, vL 73. atque ita castigata liquit. 
Dubito an vere: saltcm omittere debuent 
xa/, vel sic mutare, KA0A r«* etfuirmft: 
sed ipsius sentcntiie (rf>scuritas tcntamina 
emcndatorum periculosa facit. 

Ver. 878. Adpartrc: n. Apellarej— 
plurima : sic P. Vind. V. ed. B. G, L. M. 
O. n. Z. A. sed A. cum vulgaribus edi- 
tionibus, jtluria; cx temeritate editOTum, 
citra omnem necessitatcm. 

Ver. 881. minaci: sic Vind. L. M. n. 
Z. XI. minace, G; minacis^ V. ed. B. et 
ha;c ultima minutas eliam, vulgatam lec- 
tionem, posuit ad finem versus. A. autem, 
vice siej>e minacif dat semine nati, 

Ibid. minaci: ex oniatu poetico pro 
tcrribili atque formidabili, atque adeo 
mapto, graviqae, Cum codidbus pluri- 
bus, ro minacis non damiutvisscm ; sed 
longe exqiiisitius est, quod dedimus, et 
magniloquorum poctarum audacibus in* 
gcniis convcnientius; cpithcto scilicet ad 
qualitatem rci potius relato, quam ad 



LIBER PRIMUS. 149 

Id» qaod Anaxagoras sibi sumit; ut omnibus omneis 
Res putet inmixtas rebus latitare, sed illud 
Adparere unum, quoius sint plurima mixta, 
Et magis in promptu, primaque in fronte, locata: 
880 Quod tamen a vera longe ratione repulsum est. 
Conveniebat enim fruges quoque saepe, minaci 
Robore quom in saxi franguntur, mittere signum 
Sanguinis, aut aliquid, nostro quse corpore aluntur: 
Quom lapidem in lapidem terimus, manare cruorem: 

tpwn nm, Haod aliter eqaidem intelli- ob admiasum ver. 874^ cum maximl le- 
gm Viigilimn, ^n. viii. 668. gentimn incommoditate. Porro, inter 

lapidi et lapidtm interserunt m omnia 
— --ette.Catillna,mtiud vetusta exempUria prieter A. tam monu 

scripta, quam typis expresBa; et Utpidem 
l Ck in teopulo ? egrandi, ad auras distric- legunt, pro lapidi, P. Vind. V. ed. B. A. 
lOBi; in acopulo, qui se oppressurum esse XI. et sic edendum censuL Pro terimuSf 
iagwitibu» nrinb omnia minatur. L. M. terremut; O. tentiemi X. tenuem 

Vcr. 889. in: hanc habent voculam tn» mutat4 m in statione. Mihi sane, 
Vind. y. ed. B. L. M. X. H. abest reliquis. quamvis olim ex innata sponte suqndone 
IiitdBgaa autem, vel per tmesim Lucretio nigrum theta versui praefixeram, et spuri- 
«rftalissinnm, pro injringuntur; vel in um pronunciat etiam Bentlcius, memet 
fOboie, L e. cum robore; ut Graed «».• vide in omnia versanti persuasum est, optime 
Mi, SOt. Ciit. iv. p. 101 . Valerius Flao- libris stari posse. si accipias versum quasi 
aMLL641. P^ exegesin addi, stomachante scilicet 

nonnihil, atque irridente ineptias adver- 
_aim i^it» tilfidA NeptuntM in bMtk nnonim Lucretio, Dixisse Ulum putes: 

CBraleamlundocaputeztuUt. „ _.. ^ /sj • 'j' i i 

'* Du, vostram fidem! perridicula plane 

etiam ad v. 349. et ibi Bur- ** res haec est, quam modo declaravi; fhi. 

** ges sanguinem emittere! lapidem sdli- 
Ver. 883. Sanguinis: n., Sanguit. — «« cet, tn to;7i<l^ tritum, difflueie cruore ! 



n. aliemi n. alium^ ciun edi- ** Talia autem gpraves philosophos affir- 

tionSius Imdiemis, pro aliorum; male; ** mare non erubuisae!" Haec fortasse 

quad scilioet pnmomen eorum optime, ct lectores haud respuerint, cum at exempli 

ad opdmonim scriptorum consuetudinem, pessimi fadnus, nisi in re prorsus dq[>lo- 

nbintcUigi non poterat — qua: G. quo; rat&, et extra omnem cordatorum homi- 

n. CKM. num dubitationem jacente, surdos aures 

Hoic versui subjicitur in Ilbris communi- universorum codicum unanimi testimonio 

bas, qui aequitur: obvertere. A me saltem hanc contuma. 

, , -, , .^ ^ dam procedere nunquam velim, et pards- 

CiimlKMdiiapidemterimus, manarecruorem: . . '^ 

sime processuram qxmdea 

qoem judicat Faber adulterinum essc, et Ver. 884. herbit. Ita legitur in V. ed. 

natom ex glossemate, versiks 882. inter- B. L. M. O. A. II. n. reliquis, herbati* 

pietamenta E me& tamen editione ejeo- quae Icctio placuit editoribus: sed immeri» 

tnm nolui, sed in numerorum seriem non to ; quum sapiat importunam castigatio- 

feoeptomy ne in hac re perturbatio fieret nem grammatid minus docti, planiorem 



150 T. LUCRETII 

G>nsimili ratione herbis quoque, saepe deoebit 
885 Et laticis dulceis guttas, similique s^XNre 
Mittere, lanigerae quales sunt ubere lactb: 
Scilicet; et g^ebis terrarum saspe 



eonstnicdoiiem, eC ad fiigidiores oratiooii Dnd. ubera iaelu, TBmHni: 
pedestrislegetpropiusaocedenteiiifdeside- ..■iiij. jiiij.iu u* 

rantis. Ordo et structura sic se habent : qmi aecttrb mkerm hrtir 



** Ratione quoque consimili tn herbis» 

«« scpe decebat ees mittere— :** quibus Sed oliosum pkne et inen ert fflod 

nihil diluddius uit elegantius optandum ^ ^^» presturui aut pn|iiin ad tiil- 

est— «fecete/.- n.doc«6a/. gatam lectionem, «ndartt. Nam, ofiBflr, 

Ver. 885. laticis: P. Vind. V. ed. L. ««ri«w» ilK. mutum et tmpe peaii, 

M. O. A. n. XI. iatices: unde cogitan- «Hn/cfrqto» non dum. babcbuit. Bemt. 

dum est, an oontextus non debeat oondn- ^^^^^» 

nari,bacpotiaBimumcastisumorumlibit>- I^ocus ezstat in Tibua l 5. 4& Et poa- 

rum rarietate nos impeilente, ad scriptu- te™"*™ dirinationem ralde faigemonm 

ram codids n. qui suppeditat ^/if, pro «*» *^ aeuminis reie Bcntlaiani, qak 

gulta*; boc pacto sdlioet, si modo tokrari neget? 

poagjt: ^^- 887. friatis,- V. ed. JbamHts & 

tinatis; O. A. TLfricatits ut S. ctimiB 

Et 2«/t<r/, dokds fKlfi/, jianMique sapore, marsine. 

Ibid. gUbit terrarumfriadt: i. c; COB- 

ac enim codez M. rioe «v timUi. Iltec minutis atque dispulventis, uti Pina cl»> 

autem, utut nobis rideantur elegantiam gantissime Tocabulum exposuit FliniD^ 

Tcre poeticam prae se ferre, et Lucretio nat. bisL xxztl 39. de lapide qf nodm 

dignisaima, tutioribus posthabenda sunt. summe fragili: ** Ipse tam moUis» nt 

— tajxrre: n. sapor, " etiam digitis frietur.** Varro, de ro 

Ver. 886. gualet: Vind. X. quaii, — rustica, i. 9. — •• si sit terra alba, si nigra, 

ubere: Vind. J. ubera; B. rubore. ** si lcvis. qua^, cum fodiatur, iacile Jrte- 

Hic ordo est, et constructio: " Quales " '«»••" 1« terra generis contrarii de- 

«* sunt gutta lactis in uberu laniger» scribenda, vini dictionis friare Virgiliiii 

«« aw«." vel, si malis, «' Quales gutUe s»c venuste dilatarit, gea ii. 248. 

*« sunt ori lanifferse /n ubere lactis:** cui .... 

. . r -. j j r,.-. „. , PinRuU item qu« rit tellm, hoc denique pacto 

ratiom favet mox admovendus Tibulh lo- Discimus : haud umquaip, mambmj jactatm, /a- 
cus, et noster, ii. 370. tUcit^ 

Sed, picb in morem.ad digitot lentetdt habendo. 
Ad 8ua quisque fere decummt ubfra lacth : 

ut Varro mammat lactit dixi^ observante ^^"^ ^^^ superius, ver. 304. hanc ter- 

id Prdsertk '^™ friabiiem^ vel solubilem, sic descr^- 

Ibid. ianigera, Sic sine substantivo *^™^* 

Ovidius, met viiu 312. Nigni fere, ct preno pingui» lub vomere terra, 

Et cui^fr^ tolum^ namque hoc imitamur anndo, 
ProtinminnumerbeflTetus/aR^rrannis Optuma frumentis : 

Adtrahitur: 

o i-r^j. ,- q"os versus nequc Servius, neque aliui 

ut etiam Seneca, (Edip. 134. .. , .^ ., ,. 

quivis, quod sciam eqmdem, vel mterpre» 

iMMiitr pingue. malc carp.lt herbai : tum, vel editorum, intellexit Hoc didt 

et multoties Manilius. limatissimus poeta: *< £a tena, cui «i- 



LIBER PRIMUS. 15I 

Herbarum genera, et fhiges, fhindeisque videri, 
Dispartita, ac in terram latitare minute: 
890 Postrcmo, in lignis cinerem fiunumque videri, 
Qaom praefraeta forent, igneisque latere minutos. 



<* hiiii cit iwtiir& aolnbile, firumentiB mizi- edltionum suurum defnxmptefe: fide not 

^'iiM idones est: et ob hanc auusem ad TerT. 250. 1081. et looos ibi mcmoratos 

" •effioet; quod per ae habeat eam aohi^ hujuace libri. Non aliam recte retuleria 

** tioiiem, quam unice volumus, et nihil ad originem lectionem ponebaniur in hoc 

** iSad» aratrii exeroendis efficere. Fe- Vcgetii looo, ii. 13. — ** in qud censu, 

** Sdlcr itaque cum aratri offido terra» ** genere, literis, forma, Tirtute poOentet, 

** istius indoles oonspirat." Nihil verius *' milites miuebanlur" Centu vero, vice 

faae hitcipratatione. Conferss geo. L 94 er c^JifM, ne retrahas ad poUeniet juxta 

— lOGl £4dem operi ezpUnari potest, casterorum nominum rationem.— Hiuiuiitf.* 

Irtqua a temerariis coojccturis vindicari, V. ed. minutm: non repudiaascm miattfa, 

CdmneUaB locus, v. 4. 2. Virgilianum sed nihil ausim sine auctoribus demutare. 

icranm nomine Uudantis: ** Qu« (pas- Ibid. Diqiariita, Animum advcrtaa, 

** tiDatio) tunen ipsa pene supervacua est lcctor, ad acyectivum neutri generis sub* 

'* iis lods, quibus tolum putre et per se stantivos femininos potiss imu m respiciens: 

* moimlum est; namque hoc imitamur vide qua» notaverimus ad ver. 867. et Ou- 

** anmdo» ut ait Vixgilius: quod etiam dendorpium ad Lucanum, L 17fi. 

** pcifinando;** L e. quod facimus etiam V^. 890. /Mia»m.- P. mmmumu^Hie 

nempe, tam arando, quam et sequens versus absunt G. Ordinem ver- 

putrefacere glebas volumus: borum sic n. invertit: 

est igiuir lerra proprio in- j^^^ amirmqae vlderi. 

gnia friabflis, et mieveiiiens quasi com- „ ^ 

■odtote mA n.tui.fi bbore. .gricol.. Y^^^^ pr^cta: n.pat^fi^ 

Ibid. prafracta: mwuiuAM^fum^ a 

vr— oaa ^ A /t^ ftonte firacta; L e. firusto quolibet diapa* 

ytr,6SB,genera:A,genere:'-^ges: ^-j- ^ .. ^?^ 

/U-A|«i* o —y ^ yjjj^ Ovidius, met. ul 5S6. 

Vcr. 889. Dispartita: sic, probe et •oUdoqne rewllere/tmi. 

«BcndBle, A. n. yni\giOf Ditpertita: vidc Annotam pinum magno moUmine tentat : 

■d ver. 14. — flc.- sic X. Aldina posterior, <2»«» V^ o<» potult, pntfnctsm mUt In hoi- 

at Juntina anni 1512; P. Vind. V. ed. B. ^' 

n. «*, metri U^btts repugnantibus; A. gic foAaw» rcscribendus est iste locus. 

IL et vulgaies editiones, atgue. Nolim ^^ ^^^^j ^^ ^^ dumo-^ 

imcrca lcctor artntretur, me ignoFare La- TOo--^erra--*iiwco— dtw.- unus autem, 

tiaos noo temere admittere atque usur. quod sero inteUexi. lectum pf»bc^ 
pne r§ ac ante dictionem a vocali indpi- 

«ntem;8edvixcredamilluda^decrea- >utoqueeveUere«ftta.. 

eenpotuiaseintfl; potuiase autem in ac, Sed iUud tolido omnino tenendum est 

lomgC credibilius videtur: et vulgarium Amobius, lib. viiL p. 246. ** trahi aUoc 

Kriptorum leges non sunt ad libitum Lu- ** cruribut, et cUudicare, prafractit :** 

cralio irragandae. ut superius idem, lib. iL p. 50. Colu- 

PCrro^ omnes omni genere, nisi faUor, meUa, iL 2. 28. — ** ptwfractat ttirpet^ 

Bbri vctustiores habcnt terram; quod re. «« summaaque radices, quibus ager, arbus- 

tglmen qaum concoquere non quiverint ^ to consitus, implicatur, omnes refiodiat, 

cditorcs, ex proprio penu nobb r« territ ** atque^«r^a<ttr.**' quflepoctremasunt 

VoL. I. L 



152 T. LUCRETII 

Quonim nihil fieri quoniam manifissta dooet 
Scire licet, non esse in rebus res ita mixtasf 
Verum semina multimodis inmixta latere 
895 Multarum rerum in rebus conmunia debent. 



MmNiit imitetio ad geo. ii. 407. atque *' tempatetibiis et veniis^ dtmm crabrilA^ 

adeo rccqitam ibi lectioDem aaMnint: ** tibus, arbores agiUUm^ et inUr te tertmUa 

** ramoty ignem excitatenuU" OajjOM lod 

l>irri«fa«fiir vttem, «dtondens; fingltque pu- p^igeni. etiam meminit, ut et StMai, 

Theb. tL 109. minus ad rem. AM pono 

Duo codices, Proeequiturf recte impio- nortrum, t. 1095. AureL Vict. de m 

bante Bunnanna. lUustviL 1. 

Ver. 892. Quorum: n. Quo^^docei: Ver. 897. ««iimi caciiaitfia .• utdeor. 

n. deceL fto« Vif]gilius, si Virgilius, in CuL 141. 

Ver. 896. Ai: H. Ut, — itiquis: A. ig* IiMsque excedont sd jmimm McwiiiM lents. 

^'' Ubi summopere miror, elegantissmaBi 

Ihld. inquit. Lege, tii^iu^ Bent- ^^^^ excedunt Heynio dispUce» po- 

'•"'''• tuiase. 

At cedo mihi effiitum Anaxagone, quale y^ g^g . ^ . y ^fiog^, 

Yellem, et tua postulat emendatio; atque ^^ ^,.^ ^^^^, ^ Tumus in 

me habebis, Tel codicibus recUmantibus, ^^. ^jcganter: 
obtempeiantem tibi, vir pnestantiasime! 

ftid. la magnU montHms. VirgiUus, At -r-lu/u «quor putaMt x^ «ul.r. 

jEn. ▼. 449. Ver. 899. Jtammdi: L. M. Jiammm^ 

aolenni errore.— :/ii/jimml .* P. 11. iliBe- 

Ant lid in magtUt radkibiu eruta piniM. i .- • u-^ 1.1.^^ J— _ 

^ * runt: nequc elegantu» suis hsBC lectio des- 

Huic aulem loco illustrando Lambinus tituitur; conferas enim nobis dicenda ad 

bene oonsuluit ex Thucydide, lib. ii. hSh ij. ^g^. sed in hoc loco minus habet tem- 

yuf IV «firttv yXi», rftf^ra vw m»ifun wft pestivitatis, et felix Hbrariorum abenisn- 

«vrny, aw Tayr^f^ni wuf *m p>.»ym, vw* ^y^^ liidibrium judicari dcbet Itamox, 

«i«Tr ti9n*u Et opportiinc admovit Ha- ypr. 902. *• semina ardoris confiuxere" 

▼crcampus Suctonium, iii. 6. quem accu- gj ^pud Claudianumdc Seren» laudibus, 

raUus interpunctum dabimus :— ♦• digredi- commutantur haec vocabula, ver. 90 

** ens inde, itincrc noctumo discrimcn 

•* vitae adiit, jlammd repcntc e sulvis un- quacumque per hertxam 

.. j. ;- j tI •. Reptare«,/i»^*rrro«Bj cindendana»d 

*• dique fxorta^ adeoque omncm comita- ^J' ^ 

*• tum circumplcx4, ut I Jviie pars vestis 

•*et ca}nUi comburerentur.** Flamma Vulgo,/MJr«rre.' et scro intellexi Burman- 

autemctrctim;>/^racst«^«^fiAji^ff Gra». num proposuissc fulgere: utrum velit, 

corum, vel r» warm •^nXm^m/iLtff wvf lector eljgat; nobis ea varietas constnio- 

scripturis ad Hcbrajos, cap. xiL com. 1 8. dotiis placet. Sic dc rapt Pn». ii. \3fX 

dc quo nos in Silv. Crit. iv. pp. 227, 228. hxc graditur, itMata r^u: 

Difrnus cst etiam, qui excitctur Icctoribus, ^ .■.. ..,.-- 

** et Ovidius. amiNr. u. 5. 37. 
itruvius de archit u. 1. •* Honuncs ve- 

«• tcre more, ut ferw. in sylvis et speluncis Q"«>« rosffulgaiu Intcr sua liUa rnbct». 

*• et nemoribus nasceltantur: ciboque a- \'ide autem fulsere et Jluxere permutata 

*• gresti vescendo, vitam exigebant In- librariis ad Lucan. vi. 129.— ^/lorf.' B. 

'* terea, quodam in loco (an luco?) ab fulgure; O. rore; Vind. P. V. ed. n. 2. oJ 



3 




LIBER PRIMUS. 153 

At, saepe in magnis fit jnontibus, inquis, ut fdtis 
Arboribus vicina cacumina summa terantur 
Inter se, validis &cere id ^cogentibus austns, 
Donec flammai' fulserunt flore coorto: 



fijgore: adeo, ut im pleriflque cditioiilbus Pono, illud XmfMmifH Euripidis unS^ 

whihfatiir Tenus ad hunc modum: quaque iuculpabile est, et m ipsa dt» 

Doaecftdieruiit/«iiMi^/tfi(r»fvcoorto: morwiorem verborum dngulomm ezao- 

9»» lecepco Tix minu. elegantem dixe- *^~" **^ illu«t»tur Pind«a Siimlem 

rii. Voce.perturiiata.ordineVefoneii«. ^-^^ ^^ P««tonbu8 Vugdiam. de- 

^j. denm, gea lu 305. 

nec multo afiter B. 

Odocc cMTto fubeiunc fufpm flamnue. 
CMrto.* n. •corM#o».* nec displlcet. Vir* 



£t totum Involvit flammfci nemui— s 
Mactianus C^pella, vi 21. 
Tuqut ipus Jhi et, chiii et yX mm m n t ▲Amt. 



gaim, geo. !▼. 98. Atque, haud vulgari cum venuitate» 

^ „ , , Marius Victor, in gcn. L 98. 
duocnt aliae, ct fittgore cenucmnt, ^ 

></fraque, distinctii coelum pingentia Konis, 
Ibid./amfiMt/ore. Hanc locutionis ve- nonbus ^ttherHj varioa vibrare color ei. 

.«.laleai ex Gneconun fomibus «man^ ^^ ^^^. f ^^^ a Pro- 

w nonmt omnes. ^yUis, Prom. ^^^ j^ Tim«um. Ub. iii. p. 137. ed. 

'* Bas. sic ut illud castigandum puto: 

'^.TJT:.^^'^ "^"^' "'"''''^' "^^^ K-A,AH^^^.«.«^«r^«^iXnr- 

•nmn mlar^ «««#«» : g^ wvftum. wfnrrr^, mfu^if» IITPOX ANeOS, 

■c ut Dos (^ legendum proposuimus ac K02M0T ENiepaSKON mmXMftmtrt. 

diMinguendum, ad Silv. Crit l p. 91. nec In Ubris, «^n^^w unde critid, «^ 

paottet, fiiventibus schoUas t e «, et £us- S^rxu.* sed potius crediderim negligen- 

tttfaio, ad IL I. 212. Avr;^«A«f iv n^^ii- tem scribam simiUum ductuum nimietate 

lif ANeoS nTP05 Xiyu. Jam vero di- peccavisse. Et vulgo, »«r^v t»§f$temm%, 

Gtfe Fmicani Jlortm simpUdter, flamroa Cum locutione vero m$^fAii mmXmfut^tt 

non oonaodalA, longe foret, me judicc, conunittas Carum nostrum, iv. 172. 

insnlsissimum. Legitur vulgo, ^tXmu magna. c«r, conple«e coa/mm,. 

Ilinc etiam emendandum est Iniis £uri- 

pidw fragmentum apud Stob«um a ">"<^ •"*«" perdpias Flori venustates, 

Pindari schoUasten; (vide Valck. Am- «1. L 22. L " H«c est secunda »tas po- 

Bion.animadveis.p.l39.)inquodsingula. " P»*" Romani, et quasi adolescenUa: 

ri cumaudacii et successu nuHo.calamos " "^ maxime mgnit, et quodam fiore 

distrinxei« ScaUger et Vakkenaerus: '* '^»^^ ««^^ "^ f«*"i*- ^«. ^f ^ 

** rat, quaedam adhuc ex pastoribus fen« 

Urml%f$$^sTmu9,knym0^Xf»^' " tas, quiddam spirabat indomitum." Sic 

UmfmymftmXMfi^r^llmm^mi lcgendum : vulgo, virwti eleganter per 

^^^**' se, sed, an maxime vtruit elegantem 

Vidgo, mp TH' quod ferri poterat, sed ele- acriptorem deceat, valde dubito. De his 

gantissimo poeta unice digna est nostra autem vocibus permutatis, vide ad ver. 

dirinatia Fulchre Avienus aub initLo 675. supra. Sic Uvius, L 57. *' Si vigor 

Antpham. de Jove: **juventa inest:". et Hontlus, od. iy. 

L2 



154 T. LUCRETII 

900 Scilioeti et non est lignis tamen insitiis ignis; 
Verum s^nina sunt ardoiis multai terendo 
Quae quom confluxere, creant incendia syhis. 
Quod, si &cta foret sylvis abaccmdita flamma» 
Non possent ullum tempus celarier ignes: 

905 Confiurerent volgo sylvas, arbusta cremarent. 

Jamne vides igitur, paullo quod diximus ante, 
Permagni referre, eadem primordia saepe 
Cum quibus, et quali positura, contingantur; 



OUm juvenuu, ct patrlas vigor^ Jbid. etmftuxere. MuHam babet cl»> 

Et Ua qua, pro Uaque, ipse etiam pn» 8"«^ *»«^ Tocbulum de ignamt adhi. 

prio ex •cumine repoBiieram. ^tum: ridetti •nimadvenioiies meu in 

Ver. 90a SciUcet, Solennis eit nortro ^ ^ Aldmu» Avitus, u. 547. 

formula, quotieft, pottulato advenariioon- P*"^"*> "* ooooma: 
oeaao, subruere condusionem parat: vide ns^tigiut Jith m his 

supra, ver. 809.--C«terum, voces liput Qpae non aotixgit fenrcntto c ri mlna flc f , 

iamen inrenm leguntur in n. njnc emendate oonstituas ad Kbratum 

Ver. 901. ardorit: V. ad. ar6ort*f^ fidem Claudiani kcum exquisitisrimo 

terendo: U tenendo. ^^^ artifido perpoUtum. Imitatio 

Ibid. sfiRtRa ardorit. Ex Homero, Viigiliana; et credideris cum cum 

quem longo agmine socuti sunt hactenus ^^ ^ ^^^ concertare Tohiiase. Le- 

poBteriorcs, Od. K. 490. ^^^ ^ ver. 194. de quarto consulatn 

SnEPMA nrPOS #»:«», Honorii: 

Hinc Pindarus, OL riL 87. ciyus schoU- ^. ., , j -— venttirt potert» 

. ^ Claniit Aacanio, niMti qoum luce comsnmi 

astes ad Homcn locum ptovocat: Innocuus flagraret apex ; /luiJtqoe votat» 

. rertice^ fktaUi redimiret tempora camlor : 

snEPM* mtZm» ♦AoroS v. L e. fluidis vortidbus, vel vertidbus, (nam 

Virgilius, JEn. vL 6. **• ^*^ prorsus eaedem sun^ priore fbr- 

ma ad vetustiorem orthographiam com- 

Vulgo legitur, Phrygio. VugUius, JEo. 

umK> idcin |)endet ad gvo. L 131. ^{i^ ^<*o 

Metiaque drcu«lt folUs ifnemq^ rem^it. ^^ ^^ ^,,,^ ^,^,^ 

I\wro, locus cst Manilit ad Lucretii illu»- ^*» ^^ «■^' ^"^*- 

trationrm opere sununo fAdens, i. 854. Communem nostram himumitatem ez» 

«unt autem cuncth pennlxti part&H» ipKSi i*'^"* «* Hcinsius. qui r. Phrygio ante- 

Ac «Uke In durA, t- Minjue In «wfitf, acvlem ponendum arbitnUus est. 

Invenluni, cuin srH^, slM ««ttM. ertm^hir: Ver. 905. facta. Sic omncs scripd, et 

linlhu» luquc ail«o natura ert omnk abuiHUm. %u' i .• • » • . ^ n» 

^ ^ editi plurcs anuquissmu ; fan/a, nonmilli 

Ver. 909. fNam r^Hi^ium.- P. fam nim ci cditis: male^ fhcta ftamwta eat jam 

ftmjtert,' V. ed. n. cnmftmMrrti errore ad formata, eC in covpus vividum, oonlinis 

eun\ fbntem reANrendi\ qutm ad verr. seminibus globota: L e. «« si flamma 

885t ^ apeniimuik «« jam pcrfecta in tjMi dalilcaccrat» slft- 




LIBER PRIMUS. 155 

Et quos inter se dent motos, adcipiantque? 

910 Atque eadem, pauDo inter se mutata, creare 
Igneis e lignis? quo pacto verba quoque ipsa 
Inter se pauDo mutatis sunt elementis, 
Quom ligna atque igneis distincta voce notemus. 
D^que, jam quaequomque in rebus cemis apertis^ 

915 Si fieri non posse putas, quin materiai' 
Corpora consimili natura praedita fingas, 
Hac ratione tibi pereunt primordia rerum: 



" tbn enimpmt, et kte omnia iDcendiii Ver. 913. diMinad notemus: O. A. dij- 

** confioeret**—- o&tCKmdito .• 2. ascondita. tn»cta notamut, 

Ver. 904. hIIkiii temput: S. uUis lig" Ver. 915. wm: deest I«— ^iUoj.* n. 

mt i temp ut: O. A. /tfmm; etabestom- putes. 

tdno focabulmn n. cmn Vind Ver. 917. Hac: G..L. M. Htec L»> 

Ver. 905. voigo: i. e. ** pusim, indis- .tet aliquid; nec tamen hoic stationi jbxu 

«* oiminatim,'* probe Piui. Maro, gea atio convenerit: utinam bc licei^ inter- 

iS.S4fi. polare! 

————— nec ftmeni vttgo Hac ratlone tibl lurc pereimt primordla rerum; 

Tuimiiltainformeturri,itragemqiie,dedere. i. e. " hoc pacto biec consimilia pri» 

Ver. 906. Jamue: n. Xonne: ct A. " «o^ ^e quibus somnias, ad nihi- 

inleipoiiit et post igitur. '* ^^^ ^^^ funditus redibunt: nam quid 

Ver. 906. et: n. est] A. aii/.-«m/m. ** manifestius cst. quam ea nec cachinnis 

«eiifiir; n. c«Kiii««i/i»r, ut supra, ver. " co^cu^, nec lacrymis madescere?** 

818. Md ▼ariantium loquelarum jucundi- ^^^' ^^^ '"^' "• ut^tremulo: M. 

tM kpidinimo poet» concedatur:-4. e. ^^O' ^^ »« ^» codice, ut ipse vocat, 

•«cumqnibus corpoiibus, et quali modo «^«^«>d« vetustaUs. temulo: scd nihfli 

•• podtis, communes tactus habeant, atquc ^^^^ ^ ^^ varictas, qu« originem 

«• aocietatem.'* O. c(nUmiiaiili.r. ^*^* «* ^^ ^''«"^^ ^^"^ ^ ^ ^^ 

Ver. 909. motus: A. tactus, ^^ aliquoties sollta reprssentare.— 

Vcr.9ia imaala.* n. ««/to^-HWare; ^^^^^- Tl.eachtnet. 

B. crHorc; '^ concussa cachinnent. Jure- 

nrid. inter se mutata: lespecta posi- "^ "^ "^ ^^* 

fan» sdlicet, magniludinis, ac speciei; Ridttf msi^ cacMtm» 

non autem naturse, quse «tema est, nec Cnumtihtr: 

patitur mutationem: vide yerr. 237. 501. et Horatius, epist iL 2. 84. 

006. 

V— . nii a: -•- n !• t i* — — itatul tacltumim ealt 

Ver. 91 1. iignts: G. Imgnum; L. iig^ pienmwiue. et rUu popolmn quMit. 

uum: qu» yarietates quorsum tendant, 

non valeo diapicere. An, «• Igneis, et I>e contrario autem animi affectu simili. 

« lignum r Mox paulto abest n. *«' ^^>^*"*» ^^«"^ verissimo Musarum 

Ihid. mutatis elementis: partim scilicet "«^ contactis, amor. ui. 9. 12. 

qwde, aed potissimum positurd; quum Exclplunt«partllacryma«percollacspllH, 

lBi9or Utmrum numenis sit e consimili. OtMqoe yu,iuliu amcuiUnu «nmoz. 

bus utiiqiw dlrtwtH. Nonius fructuosc potest admovari: •* G^ 

L9 



156 T. LUCRETII 

Fiety utei risu tremulo concusaa cachhmenty 
Et lacrumis salsis humectent ora, genasque. 
920 Nunc age, quod super est, cognosce, et darius 
Nec me animi &lUt, quam sint obscura; sed acri 



•* chinnafr non de-ritu tantum, sed et de '•« iMnmit caimtftgen^. 

•» 9ono vehementiore, vetuttas dici Yoluit. Ver. 99a cUrita, audi. Idem, JB& ii. 

** Accius Fhoeniasis: 705, 

•* Sfanul et drcum //^^, iMMM/ifttf/ et jam per moBnto dkrMr Ignb 

** Exdu saxb, mbv» MNUuido 



** Cum crepitu cUngente cactdnnant.** 

eleganter et poctarum more, pro clariiu 

Sic lcgend. suDt h. Te«u. «.pndcL „^a«r.-C«t«nun. t>c <.«<*,, V. .d. 

Vulgo, magna sonaniilmt, insulae ac r«^ ^. 

r.X.y.f. confer Virg.gea L371. Seoec " y^ 92I, fallil: H faauni. 

Tioad. 174. Mallem etiam j^angmte: jy^^ ^.„. ^^^^ VirgiUus, ^a. nk 

Tide Virg. gea L 334. et similiter adhibi- «qq 
tam Catullo Tocem eackinnut ad ver. 8. 
hujusce ubn, nostram divinationem /Wbit- 

genu conArmantl Porro, de confusis vo. V^ ^oimm honiroce versuum suaviasimD- 

cabulis tono et ionoy nos ad Virg. A^n. "«« «eriem per eminentiorem simiUtodi. 

xiL 366. nem, certandi cupidus, sic efiSnxit: geoi 

Ver. 919. taltit: B. O. et Fius in no- ui- 289. 

th,faititi inesHe.—humecteni: U. hu- Nccsumanlmidubius,verbbeavinceremagm«D 

mectei. Qjaam «it, et angustii kimc addere rebus honorem : 

Ibid. lacrumit taltit: wmfus Uuft^t: Sed mc Pamasl deserta per ardu» dulds 

11« «nnrft vm- 1 Q#: KaptSLt amor ; juvat fre jugis, qui nulla prionim 

m supr» Ycr. iw. ^ Castaliam molli dlvertltur orbita clivo. 

Ibid. lacrumit humectent ora. Virgi- 

lius, JEn. L 465. Sic olim vidi rcscribendum esse in secun- 

. . do versu, iimarus juxta cum iffnaris maxi> 

la rgoQuc kumectat Hummt vultum: _. , , . 

me, Burmannum hanc emendationem 

et ejusdem operis xL 90. praecerpsisse. Liber unus apud He^mi- 

It lacmmanj.gutfuqw kumectat grandibu» ora. "^ °<*» adsUpulatur. Hos autem locoa 

primus commisit Macrobius, vL 2. init 

Ovidius etiam, ea cum mollitudine ear- y^^ 922. Percussit th^rso laudit spet. 

minum, atque mitiorum afTectuum tene- Huc respexit Virgilius, ad Mn. ix. 197. 
ritate, quie universaro gentem togataro 

longe longeque post se reliquil, neque vel ^.X^'; "^° '^'"" ^"""' ""^'^ 
£uripidi priroas cesscrit, roe saltem ju- 

dice; roet ix. 655. nec minus ad gea ii. 475. 

Muta jacet ; viridesquc suis terlt unguibos Me vero primum, dulces ante omnia, Af«i^, 

'*«'*>« Quarum aacra fero, ingenti>frcvii«i amore^ 

Byblis, et kumectat laajmarum gramina rtvo. Addpiant. 

Maronem subsequitur, ut passim, Statius, Haec etiam in aniroo habuit Horatius, 

Theb. iv. 591. ubi, poeticis furoribus instinctus, et vere 

.^^^ *«-^/^# imhrib^ ^ »*fr«^»iif , in simili materie versatus eo^ 

— — ^— .— — larrtj aumectant Omfrwut tra. ... . ^ ^ 

od. u. 1 9. 8. 

Ibid. lacrumis genut. Idcm MantUa- 

_ , -- ""~~"— P"ce, Libcr, 

nus, ALn. V. 173^ Parcc,xr«;imetuendef*rrie.- . 



LIBER PRIMUS. 



157 



Percussit thyno laudis spes magna meum cor, 
Et simul incussit suavem mi in pectus amorem 
Musarum: quo nunc instinctusy mente vigenti 
925 Avia Pieridum peragro loca, nullius ante 



qood ct Lambinus monutt Bcne interM 
Havcvcunpiis: ** Summe ekgani! quod- 
M qne pukherrime illustrat iUud Oridii, 

*■ Ut qoai pempiiiei teCiglne Bfcorolgcr haiti 
** Oredltur, boc Uluc, qoi furor egit, eo. 

** Queie muaa nottri Statio notata, dlv. 
••il7. 7«. 

** Docd /unr ardtmB LucretB,- 

Forro^ Tice Percussit, V. ed. Percursit 
habet 

Vcr. 923. incussit suavem amorem. Non 
malto aliter HoratiuB, epist i. 14. 22. 



f omix tlbi et uncta popina 



tnaOwnt urbis desulerium: 

nam yix invenies dictionem incutio, nid 
•d res injucundas et affectus inimicos, 
•13)1 adhibitam; vide supra vcr. 20. 

Vcr. 924. instinctus: V. ed. indistinc' 
tei; 

IlMd. quo instinctus: nempe amore 
^usarum. Non alienus est Valerii Maxi- 
mi locus de Platone, L 6. fin. " At milii 
" qnidem iU» apes, non montem Hymet> 
** tmn, tfaymi ilore redolentem, sed Mu- 
** Mnfni Heliconios coUes, omni gcnere 
** doctrinae virentes, dearum instinctu de- 
** pastae, maximo ingenio dulcissima ali- 
** menta summc eloquentias instillasse vi- 
«• dentur.*' 

Ibid. mente vigenli. Cicero, de finn. iL 
14. ** Homines mim, et, si aliis multis, 
** tamen hoc uno a bestiis plurimum dif. 
** ferunt, quod rationem habeant a natura 
** datam, mentemq^ie^ et acrem et vigen- 
** tem, celerrimeque multa simul agitan- 
••tem — ^" Nonius Marcellus, v. 44. 
*• Inter vegetum et vigens hoc intcrest: — 
**vi^etum corporis, vigens ctiam animiy 
** poasumus dicere, ut in multis.** Ilinc 
proprie admodum Horatius, sat ii. 2. 



Alter, ubl, dicto dtius curata, lopori 
Membra dedlt, veg^tu prMcripta ad munia 
surgit: 

L e. ahuri corpore, et ad diumos kbores 
obeundos vivida £t locus ita debet in- 
terpungi : nam cave referas rm dicto ct- 
liiM ad verbum surgit, cum commentatore 
Cruquiana 
Ver. 925. loca : V. ed. locus, 
Ibid. et ver. 926. nuUius ante Trita 
solo. Hjsc Oppianus, quem Land>inus 
admovit, imitatus est, ver. 20. 

Eyft»t »m Tfi^xuM» tirtrruimfiAt mrmftrf^ 
Tfl» fUfrm » wm rtt ijw tsrmnwtf mmieut' 

ubi consulas aniroadversiones De Ballu, 
et interpretes ad l^ropert iii. 1. 3. 

Primut ego ingrcdlor^ro de/onte Bacerdos: 

nostrum manifcsto respicientis, qui Ma- 
nilio praeluxit, stib opcrts initio : 



primu«que novis Hdicona movprc 



Cantibus, ct viridi nutantes vertice sylvas ; 
Hofpica sacra fcren«, nulli memorata priorum. 

Ita locum oportct interpungas: confcr 
Virg. geo. ii. 476. 

Ibid. so!o: i. e. fundo pedis. Isido- 
"'Sf origg. xi. 1. sic castigandus: ** Solum, 
** inferior pars pedis, dictum, quia co term 
** vcstigia imprimimus: sed ct solum didttnr 
** omne, quod aliquid sustinet, quasi 50//- 
** dum: unde ct terree solum, quod cimc- 
<* ta sustineat; et sotum pedis, quod totam 
** corporis molem jtortet," Vulgo l^tur, 
terra solum, et jwrtat. Confer Servium, 
ad ^n. vii. 111. v. 199. Varro, de re 
rust L 47. qucm suscitavit Faber, ita est 
ad libros MSS. exigendus: ** quo peciis 
** a prnto ablegandum, et omne jumen- 
** tiim, ac ctinm hominem: soium enim 
** hominis exitiiim herbae, et semitie ftm- 
** damentiun.*' Vulgo, homines: scd vide 
nos supfa, ad ver. 112. de hoc regimine. 



158 



T. LUCRETII 



Trita solo: juvat integroe adoedere fiiiiteist 
Atque haurire; juvatqoe novos deoerpere flores 
Insignemque meo capiti petere inde cormiamy 
Unde prius nulli velarint tempora Musie. 



n»d. mtfgros funteii: L e. ab iiso ho- 
minum int^prot-— quon nuUui attigit — 
nemint delibatoa. Hinc autem locum 
Cmaris intelligas, beU. dv. i 49^ — ** ioca 
** trans flumen tniegra, quo omnino C»- 
** sar adire non poterat:*' intada Kilioet; 
quorum pabulum, atque frumentum, ne- 
mo subduxerat. Hinc etiam mentem 
Sallustii, ad Jug. 6S. 3. de Mario loquen- 
tis, aperdorem daba ** Ita inter artis 
** bonas integrum ingenium breri adole- 
'* vit:" L e. ingenium, unde nihil decerp" 
terant prava studia— malis artibus non 
attennatum atque imininutum. Illud 
brevi^ in quo hcsit Cortius, innnit Mari- 
um soUto maturius suam animi firmita- 
tem adeptum esse, nullis iUecebris pio- 
gressus ^us impcdientibus, aut agentibus 
tzansvemmk Pukfare autem Petronius 
pofit neminen, c^i. 5. 



' det prlmos venibin annos. 



Minmumqw Hbmt felid pectore fontem: 

ubi pluribus de hac imagine interpretes. 
Faber etiam opportune Flaccum admovit, 
od. L S6. 6. 



— — OI qvK ftntibus Integris 
Gaudcs, apricot necte /oiYj, 
Necte meo LamUe cotomjn, 
Pimp/^r dulck. 

Omnia vidcs ad Lucretii versus delineata. 
— Vel integros pro purosi utpote quos 
nemo contigcrit ac turbatk^it, Cicero, de 
aenect 22, — *' sed cum omni admiztione 
•• corporis Uberatus, purus et integer esse 
** coepisset, tum esse sapientem." 

Ver. 937. juvalque : abcst 711« V. ed. n. 

Ibid. notxM decerpere Jlores, Horatius, 
od. iii. 27. 43. 



-^— — — meliume fluctus 
Ire per longoc fult, an rtcentis 
Otrpertjittsf 

Ovidius, fast. v. S55. 

Protini» bKrenttm ieterpd poDiGe/ 



Idem, lemed. amor, lOff. * 

^— ■™— ddectat Teneili mtctrptrt Jtsrts» 

Sic l^endum; non prmcerpert cum 
Heinsio, nec fructus cum libris nonmil- 
Ib MSS. Animo utiqoe cuhissimf vMli 
inhanebat Pindarus, Nem. viL 78. 

Km fttXt, mmt r« rtfn* ANeE* A^POAISIA. 

Ubi in tnmsitu leviter corrigias scboUas- 
ten: iru Mfn ENEZTI wmn. libri dant, 
iwien, Denique, rf»noooijloreff Lncretii 
opponere voluit Horatius suimi Undifut 
decerptom olivam^ od. L 7. 7. noaCri 
mor: 

Undique iecerptem froQti pnepooere «Kvi 

quasi fuerit poikis materies vulgatissima 
laudes Athenarum canere; uti locum op- 
time Bcntkius cepit, et expUcutt. ValcBt 
nuperus editor Londinensis cum suo Jk- 
dequcy scriptoris mentem nulla tmus at- 
tingente. 

Ver. 928. Libri nihil variant, ideoque 
demutem nihil ; sed mirari liceat in loco^ 
poeticarum venerum refertissimo, non in- 
veniri vocabulum exquisitius, et a ser- 
monc pedestri remotius aliquantulo, at- 
que etiam in hac re proprium in primis; 
nempe, 
In«^emqoe meo capiti metere inde coronam : 

literula simplice mutata. Viiplius, geo. 
iv. 54. 

Pnrpurcoaque mehtmt Jlores: 

Martialis, x. 93. 5. 
Ut r»M delectat, wuiitmr qu« polUcc primo \ 

eundem Maronem snnulatus, BLxk, zi. 
68. 
— ^— ^^— virglneo demessum poUkeflereui. 

Addam CUudianum, rapt Pros. ii. 15S. 

Nnrcissumffae metunt^: 
ct emendabo Sophodem, (Ed. CoL 708. 




LIBER PRIMUS. 



159 



990 Primum, quod magnis doceo de rebus, et artis 
Religionum animum nodis exsolvere pergo: 
Deindef quod obscurd de re tam lucida pango 
Carmina, MusflBO contingens cuncta lepore: 



T§fut «V, mt ff««r« «n ynf^ 

kXMmh x^ KEP2AS. 



VilfB, ^nfrmt^ miniis eleganter. Mo*- 
chniin. 98. 



■ W !■ aiyiwtf mtnm Xnfm KEHOL 
Stdxfin edam, Supik 674. lic l^endut: 



MHA', Afpalmv 



Sic castigandam ez oodice: ^ide qu« iioe 
commenUti nuper fumus ad cjuadem geo. 
i. 511. 

Ver. 93S. Deinde: n. Deniptet qam 
▼ocabula superius quoque Ubrariis com« 
mutata yidimus, Ter. 747. 

Ibid. obtcurd re. Mantuanus, JEn. zL 
543. 

Mtm millXio^scuri 



fm UP2BIEN 



il aG pawm: sed tempus est reoeptui 
coronam. Viigilius, Mn. 

- adcenn cerwiMi, 



tS.75. 



7a. 



Vcr. 9S9. orlartiU.* L. O. vdaruni. 
Hadi weUtrhU iempora, Maro, JEjk. t. 



Ver. 953. Mutao. Vocem eicepit 
Germanicus in Arat 319. de Pegaso^ 
versibus praestantissimis: 

Gorgonif hk prolci, in Pierio Helicone, 
Tertlce quum loinino non dum dec ur r eret aada, 
Mtuneoi fontei deictri pedit ictibiB haoalt. 

Ibid. coniingens lepore. Idem Terbi 
sensus est, qui Virgilio in gca iii. 448. ct 
alibi: 



> tritti coMtingtmt corptu amurcA. 



>««lt# matemi tempere mf/rto. 
Vor. 98a doeeo: V. ed. deceti B. 




lUl magmt de reiue. Horatius, sat 



mlMi nugi^ ie rtbus, aterque. 



Tcr. 981. omiiiiMi; sicomnes scriptiat- 

9*^<diti feteres: cujus in locum sufTecerunt 

cditoni animosi propriis magis auribus 

'"•mStfUMuu quam Lucrecio, atque ipsi to- 

rttad, oonsnlentes. Nobis non licet esse 

ten faatkDoab. Lactantius tamen legit 

•msi, inatitt L 16. si lldes editoribus 

^itada slL | >cr go : L. M. porgoi Tere, 

vtpmck 

Ibid. eseolvere pergo: i. e. paro, ope- 
M Hva Virgilius ad eundem modum, 
'SB.iii.58«. 



Neque aliter Flinius, et de re rustica 
scriptores. Amobius, lib. iiL p. 108. 
** Quisquamne est bominum, rationis ali- 
** cujus tajtore coniacius^ qui pilos et Ia- 
** nugines credat in deorum oorporibus 
** nasd?'* Versfis Homerici, in Od. B, 
547. memor ridetur fuisse scriplor cru- 
ditiasimus: 



irr* «Xiyif «y ter^tmim V f an hee u, 



Interea, hb quamris auctoritatibus sim 
sufRiltus, animi dubius adhuc pendco, u- 
trum hoc voluerit Lucretius, an coniin' 
gens^ vel coniinguensy a tinguo: quam 
sententiam Lambinus fidenter damnat: 
sed, non temerarii dijudicatione res est, 
nisi plurimos locos Teterum emendatum 
ire pro aibitrio Tolueria. Adsit Manilius, 
iv. 528. 

Nec tritte ingenium, aed dulci tifKla leporo 
Corda, creat; vodtque twnit, dtluntqoe te* 

nantis, 
loitndts «tdili»Mltff( 



160 T. LUCRETII 

Id quoquc enim non ab nuHa raticHie videtur; 
935 Sed, velutei pueris absinthia tetra medentes 

Quom dare conantur, prius oras, pocula drcumy 
Contingunt mellis dulci flavoque liquore, 
Ut puerorum aetas inprovida ludificetur 



Sk certMme ad membranarum teitimo- ubi locum poeta lepedtum dedit» atqm 

nium CMtigandus locus est Vulgo, dotet in quibusdem eiemplaribui QuintiliMd, 

o/lo. Eret nimirum taUatio res summi inttt iii initia 

artifidi et egrcgii leporis apud antiquos Ibid. tetra .* L e. amara, (Tide ^cr. 989l) 

quod ex innumerii auctorum locis mani- uti bene Nooius, Lucretii ▼cnum lan- 

festiasimum est, et norunt omncSb Quod dans: qui legit, ** Ac ▼cl uti ;" adeo at 

enim logat Bcntleius, ** Sed quid erit ;wc- vulgatum Sed^ quod tamen iion pirtafi- 

** tore nudc positum?** cx suo Hontio mus rejidendum, aegenrime quidem m 

■ibi hoc auferat responsum, ez epist L 4. tueri poterit. Vide Nooium. 

6. ne aliosadTOcem: Ibid. medentet: partidpium pro wab- 

. ^ ^ stantivo medid, ut alii non laio in utdU 

que hngua scnptorcs. Teali art fVlKin^, 

Grata lectoribusacceaserit Q. Curtii peri- chus, in Dian. 1. 
odus milcherrima, vi. 4. S3. — ** frequens 

•* arbor fadem quercus habet, c^fus folia ^ jL|u- 

*• multo melle tinguuntur; scd, nisi soik .y ^^ 
«* ortum incoUe occupaverint, vel modico 

•• tepore sucus exstinguitur:" ut staUm Ovidius, cpist. ▼. 147. 

noster, ver. 957. ubi nos plura: Quxcunuioe herba poteni ad opcm, mdixqDe 

nudenti 

CMtmiUMi melHs duld flavoque Rqinrt, utUb. in toto nMcltur ort)e, mca ctt : 

Kotanda cst autem locutio Curtiana, sn- uti vere restituit Hdnsius, pro medeudi; 

€ut exttinguitur: i. e. exhauritur atque quem videasc £t nosalibi dehac le; acd 

evanesdt; exquisiUore scilicct sensu vocis, joeus exddit memori*. 

Uti noster, iL 8i.>7. V„. 937. ^^^i favo: cditi quidam, 

lvaneic«fepaulUttai,/rti«wqw.cok«m. dulcit; et n.favi: non male; aed stari 

vulgatis malim. 

Ver. 935. Egregiam sane similitudi. ly^ C^ingunt meilit Uquore: Le. 

nem ex thcsauris sub nobis I.ucretius de- fartasac, Continguunt; prout videtur ae- 

prompsit, et qu» magnam laudem atque c^sse IlierooTmus in Rufinum, hoc 

admirationcm d apud wtcr» conciliavi^ alludens. quem Lambinusexdtavit: «• Id- 

certatimquasiscriptispropriis,utpannum .. ciito te veneni calicem cireumlinere 

qucndam purpureum, contexentes. Locos .. ^^ Toluisse, ut simulata dulcedo ri- 

tamcn umvenos Wctoribus coram sistcte .. ^ pessimum tcgcfet:" quibus vcitas 

nec (Vugiftjrum satis fuerit, et summopete etiam, Lucretium respidentibus, usus «t 

molcstum. Certiorc» autem fadendi saW Svmmadius in cpistoJis, codem Lambino 

tem sunt. me ivpositum malle .Y««, vice citante. llinc foite an cmgendus ait 

m Stti libvwtim; hoc, ni <allor, postulan- pUutus, Truc, L 2. 76. 
ttbu^ «cniKmh» ac structurw rationibus: 



M\l ncquc omnino ex cmcndationis pruri» *■ "'^ •"*•* l*nK"« f*^ rnttrm, atqoe 

«"'• '«"^»" «w.«fi«. suum Don .liKr i,„„p,^^ fcfc «« fiu. 
wmiiMMl >«nu» la coaicwu» aa n. 11. 




LIBER PRIMUS. 161 

Labronim tcnus; interea perpotet amarum 
940 Absinthii laticem, deceptaque non capiatur, 
Sed podus, tali &cto recreata, valescat: 
Sic ego nuncy quoniam haec ratio plerumque videtur 
Tristior esse, quibus non est tractata, retroque 



i9.nliimmeUe.- Yulgo, tiUBi quod ni- eriliter poeta noster sectari nobismetipns 

niniiii Tix toleralnle vifletur. aaltem, Adrasteam tamen Tenerantibus, 

Pomi, pro Qmiinguni, apud Fabium, L videtur; id, quod supra monere non re- 

cfcibemiis Agpiranty mendose pro At^ fonnidaTimus,,Teritatuiunice studiosi, ne- 

jMfyim/, ut probe judicat Lambinus, et que ad errorcs vel ipsius Lucretii, ex 

inlupictatioiicm fuisse rw Centingunt amore nimio suscepti operis, stulte cali- 

(Lc; eootiiiguant) itidem probe oenset. gantes. 

PUoiMiigioMMrium: «• Jspergo, $Mm^ Ver. d41. Udifacto. Ovidiusex Ponto, 

••#».•- et «• CanHngo^ «'«rrai.** Scribe, iiL 2. 102. 

Omtimgno, Sed hoc in dubio est, et nihil ^_.. ..« . »> , ^ ^^ 

-T* ,. . . . Cum tangant dlroi /«Ai/tfrt« Geta». 
coBldeoter ducenm: oommittas emm 

HflBL IL I. 214. cum imitatione Virgili- ^f^* *"*«™ binc caltcm bonus I^. 

aft. sea iiL 403. binus cum suo tactUy in contextum recep- 

Ver. 938. OfuL inpnmda: L e. ignara *°» P*' eam temeritatem interpolandi, qu» 

Hqiw incauta; qu» non potis est provi- ^ P^»™ *" Lucretium, quam in alium 

dcre, et prospiciendo sibi cavcre et con- ^«"^" «criptorem. permittenda censuit ; 

ialcro, quum nuUa rorum experientia "°^« noWllssimus po«ta tantum non Dei. 

coQtigerit Hac autem proridentiA, qua phobus alter noWs denique evaserit; 

cipnrteritia futura o^ligit, nihil magis lacer crudeUter ora. 



a bestiis distinguit; unde Oro- ^» "«""«1«« "«»»•! populataque tempora 
«B baud insdte, hirt. L l.— ** quasi vero Auribus, et tnuicaf inhonesto volnere naris. 

" ci leniis kumanum genus ritu pecudum ^r^ a^i « -o xr ^ r% -j 

. ® 1 . . * er. 943. reiroque : P. V. ed. O. tdeo^ 

** viZOTit, el tunc nrimum, veluti ad no- j* r u a • • j • 

.. . oii«; dispBcebant nimirum, sedimmento, 
«*viiii mvimdentutm concussum susata- . . ^. . i 

« t»..wJL -irJ«5UrU »» O,.- «.«t i«1«in. MCiataB voccs rctro abhorret, quas degan. 

«tanqoe, evigilant Qme sunt admo- ter defendit Lambinus ex Yirgifii JEn. iL 
OBm VMiiisla: neque ad locum immemor ° 

m haat& «ai H.vciaunpu*. ^'^ 

V«. 99». Xa4«r««.- L. M. Lab<^.- OUWputt. ««hKpK p«Iem cum voee rvr«rf« ; 

^ fio labiormm, inqiiit HaTercampus: "que » iUa pbmi Homerea, IL r. 3S. 
iao potius dizerim, demi, vel non ob. a^ r' Mxxnw •' 

mmA eall.torftu^ minutiore noti lite- ^ gemellum eM illud eli.m ilHd. A. <!a 
~ni r m membranis auquobes mdicante. 

Ver. 940, capiatur: Vind. O. X. capi- ^^ •«•^•mjnif— : 

.- ut n. in sequentc versu, valescant, quem pleonasmum sic Florus imitatus es^ 

fbid. deeejHa non capiatur: L e. mellis i. 5. fin. — ** prorsus ut consanguinea dri. 

Ifutn pnevio decepta, non capiatur morbo, " tas non periisse, sed in suum corpus 

•lqiiedeviiicstur,8edadsalutcmrecupere- ** rediiise rursus^ viderctur-.** ubi cadem 

tur. Lucretii mentem, cum pluribus aliis, de caussA nonnuUi scribae, quie illorum 

Boaatus ncutiquam tenuit, ad Terent fuerit insdtia, r» rursus oroiscre. Simlli- 

£Bii.iiL3. 9. Ilas autem proximitatum busautcmlocutionibiisscatentoptimorum 

^didas in cognatis dictionibus nimis pu- auctorum paginc. Vide nos ad iv. 31 L 



8l 



16« T. LUCRETII 

Volgufi abhoiret ab hac; volui tilH siuTiloqiunti 
945 Cannine Pierio rBtionem exponere noatram, 
Et quasi Miueeo dulci contingere indle; 
Si tibi forte animum tali ratione tetiere > 
Veratbus in nostris possan, dum penptcii omiMi 
Naturam rerum, qua constet compta figura. 
950 Sed, quoniam docui, solidisiiina tnateriajf 



IIcTchiu*, qui lacum H 



" osiarti ola Kinlibiur Semui: coofcr 

NbniamiDTOce TVute, i>. 455. fidHoitai mnurci 

Vcr.944. iwinbfaMlf.- ViDd.B.aui- Tdoluni: 

BrfvftmJt j n. Z. n. nianc loyMmli, ia- in Bnimo hiberu cdani hHi 

juDctii Todbin. Cicero, de daH) onloti- II. a. 919. Huc pstiiia 

bu^KCt. 15. lectio in Pcrwi pndogo^ q 



orCorad 



L & ilMm.- Hooi. IL A. aia. 

Vcr. 945. rotron™- L e. disdpliium— 
philoiophiun. Cicero, de Gdd. i. 5. " Ut 
" aulem a faciUimis Qrdiunur, prinis tc- 
*' niat. io medium Epicuri ralia, quK 
■' pleriique notiiuina esL" Sic ille mul. 
todei.— Porro, Vind. n. S. Carmina. 

Vet. 946. Hkc, et qua commentati ni. 
mu« in ver. 937. Piodari Itxnu tmpendio 
tempestivu» feliciter illustrrtrit, OL 1. 113. 
cujus conitmctioneni, proi^ui dcperdi- 
tun, sic opcra fadllimi refocei et redin- 
tegrei: 

Ktfm/ SLiftht Aw. 

KUnw A« AtMf^ afi«Hin>. HEAITI 

r iMHr> "»■" K ATABrExQN. w~r >. 

"•^fifX"' f^Jn- melU cmlinguent — 
irroruis. Scboliasten lic emendci: Ak- 
nmu- AHAOAEKEl, ■hitmMUh. Vul- 



Cmtiirc creda» PfgmstSam m 
Vulgo, mffDi; MusB indign: 
tibus. Illiun Tervicuium i 
patri, epig. 79. opportune E 



Bsf&r', ■•»*» KEKTAr E1 
Gratus etiam lectoribua mt 
superTcniet, nii. 8S. 



Sic legendum : Tulgti, ■> Aa^ 
6. ct i. 65. ibidem. 

Ver. 948. fwucn — pcriptc 
— praqrtcii .- qua TOcabDla | 
dUime ctmfunduntur, ct loli 
Pro libronim ptriptctS, ad C 
3B. uon accoaeriin equideii 
ponere Tolenti proipecl6, 

Ver. 949. ^u,- n. quani 
compla, nulc Fius rescriptUD 
ei pri^B, ul ail, exenipUrib 
tione cempia nilii) sptitu, nit 



LIBER PRIMUS. 163 

CoqMHB perpetuo volitare, invicta per fievoin; 
Niincy age, aummai quaedam sit finis eonim, 
Necne sity evolvamus : itcm, quod inane repertum est^ 
Seu locnty ac spatium, res in quo quaeque gerantur, 
955 Pervideamus, utrum finitum funditus omne 

Constet, an inmensum pateat, vastequc profundum. 
Qmne quod est, igitur, nulla rcgione viarum 



«flMf» pdStioo colore. Virgiliui, JEn. u vohatt sed biguKe, et etiam Yind qui 

^lil» plane, prout edidimus, exhibet, ut pene 

^t^^^M ..... ^ . collatores fides «it, omoino veHm. 

(^•tMamibUraltdegciiteMcenlot, ^., . ^ «... 

IMb nper g*if*«* et felid cmptus oUv A : ^'"* evoloamut : ut ot ncundltrimom 

, . RomuUdanim in Arateis, juTenilibus in- 

UmrtniCtiia.«ioni.tus.Festus:«*amp- g«,ii ^ere pogtici piolusionibu.: 
'*l8i,LeL oenatus: a GrsBco descendit, 

«4iadi|aoa»«r^diciturcem<mf." Et: »«>~»«8o»««<=n«l»«»toto.ex^«^auu.! 

** OmiiiMM Afinaaius pro ornatu et cultu "^ P"^ Ennius: 

**poniL'' De Mam^ aulem, vel »9ef^ Quli potb ingenteb onu rvthHre bellif 

Locretius. Adi sU animadTer. quajvelpuerinoruntViigiliumsublegissc; 

«mdltoa in F^cati paneg. Theodos. qui ad gea iv. 509. hujus dictlonis ex- 

AilpMt aeet iz. & emplum longe longeque venustissimum 

Ver. 95a aoiiditnma: n. tolidittime, exhibuit. 
— Et titDlua, qui sequitur, in codice Vin- 

liAuiMiMx^mi leoitur * — .— et gelidli hKc rvolvUse rab ajtrU: 

uti nos in editione nostra cerdssime scri. 

TbTAiiAmoHTo OAEOEPiEAs MENoiiA. bcndum csse, nl faUimuT, evidmus. 

^****' Ver. 954. qu€Bque: V. ed. quicquitL 

fmiaic acribendum atque supplendum — gerantw: P. V. ed. geraiur: nam r§ 

mt tMtm: T« Mf »*uf$w T§ ymf «•iri- genantur nempe, quod in hoc loco et alibt 

fmfutm «apff {*x**)' V^ ▼enturis examua- inter varietates lectionum memoratur, ex 

mt tmgoadent. ingenio est emendatorum, qui dbi in Lu- 

Ver. 953. mmmal; hoc optime efTece- cretii carmina nihil non concedi iniquis- 

nmt ed i tore a ez «mRma oodicum L. M. >inie arbitrati sunt 

lae entm emr scribis maximc in promptu Ver. 955. Permdeamut: B. Pervideat. 

jMrimt, et atepissime per omncm Lucre- Ver. 956. an: V. ed. et an.—^mteat: 

liimi BObia obversetur: vide supra ad ver. V. ed. paceati P. patepat. — vatteque: 

559L Aliam dictionem interponunt ad iU L. M. sed P. V. ed. B. A. n. S. A. 

kmie mndiim, «imima audi, P. Vind. V. ad utque^ legc carminis repugnante, ideo. 

iii <X A. IX. S. A. tummam audi^ B. — que de suo vel editores plerique supplc- 

aie L. M. reUqui autem uni- vere. 

^tunuLM* Ibid. inmentumpateat^vattequeprofun» 

Ver. 953. Necne tit^ evolvamut. Haec dum. Festus: ** Chaos appellat Hcsiodus 

iit tw i i wm a, ut opinor, Lambini restitu. " confiisam quandam ab initio unitatem, 

Ib n ooigectiirl, quum libri MSS. ad " liiantem patentemque in prqfundum : ex 

mam. depmventur. L. M. Nec tit evol' *' eo et xunuf Graecl et nos hiare dici- 

tMMU; F. V. ed. Nee tie evohamut; A. " mus.**— Lego (pro unitatem nempc) m- 

IL^I!k. Nectitevolvamutf B. Nec $i anitatem; ut alibi: «• Cavum a Chao 



164 T. LUCRETII 

Fitiitum est; namque extremum debebat habere: 
Extremum porro nullius posse videtur 
960 Esse, niai ultra sit quod fiuiat; ut videatur, 
Quo non longius haec sensus natura sequatur. 
Nuncy extra sununam quoniam nihil csse fafeendum, 
Non habet extremum; carct ergo fine, modoque: 
Nec refcrt, quibus adsistas regionibus ejus: 



«* dktum eCcjufltiiaiif^a/e.** Cogittamen itidem libimrii ad Livii nziL 18. SL flk 

dubiuure AitioImus lib> ▼• '* Noime digna scriptunm brerem. 

" res easet, propter quam irmtus et perd- Vcr. 938. Hamqma: M. nam yiub-^ 

** tu9— HDCS omnes in antiquc speciem con. bebai: n. debeaL 

** funderet MMila/M^" Bentlbius. Ver. 960. tJtra: B. mn/faw— Mt: IL 

Haec vir magnus. Sed vel (hridius nihil JuU^niat: L. M. fineat,-^: L.wL 

essc novandum in Festo satis declarabit: Ver. 961. Qito: P. V. ed. B. O. A. O. 

^»..^ .^^ h t ^ 1. guod: nec male: i. c. iecuiidiim fML 

Unms erat toto naturc tnutus in orbe, * / 

Quem dixere Chao» ; rudlt indigejtaqw matet: Ponx>, dedi openm, Ut per aiUlMlMVM 

et in primis Senecm, nat qucstt iil 3a ^'«^«^11 rationem clarior eva datpca» 

« Jam autem a primo die mundi, cum in "*™*' P~ vcMei^ mmime &cili tradM, 

*• hunc haWtum ex informi unitaie dis- ^*'" •dmodum obscura: •• Ranmi ol* 

« cederet, quando mergerentur terrena, " ^«~*" °»"* *» P^ *"*" «>^ 

«« decretum csL" Hinc Justinus de statu " tlitun •in aliter. «tremitalem aM^ 

nsrum chaotico loqui IntdUgendus est, " ^^^ "«*«* ^ In ^^uantimi n|« 

ad hisL il 1. 14. " C«terum. si mundi, " "*" '^^ expenentiA docemur, nofll 

«• qu« nunc partes sunt, al^uando unitas " ^»*^*^"* iwssumus esse rei extremitatem, 

" fuit-.** Hinc autem aperietur mens " "''^ ^^^' *^** ^' ""' f^^f* "* "^ 

obscurioris loci in Quintiliani declam. xiii. " ^°^ J^"*' *J"^, «=^ ^"^«"' "^* 

2. et ipse locus mcnda liberabitur, atque " P*"^' ^' ultraquod penetrarc nequesat 

plusuna quidem:-" respcclanU^s patri- " "^"*^ *"^^'"> ^"1"»^,^ P^ •**"'*^ 

" um laivm/' (conferas Virg. gea iii. " ^** "^™°^ "^""* ^""" •*'*^' ^ 

228. ecl. ix. 4.) " migraverunt veteres " ^"* "^^^"«^** citrcmum aliquod vd ani- 

"coloni; et lala: «>litudinis indiscreta " "° effingcre, vcl argumcntis qulbui 

^^unitas facu ct, ;>riiu quam ad apcs " li»>et dcclarare: nam. si Bngas hoc ex. 

" mcas divitis fundus accessit:" i. c. f.c- " ^™' *"* °*y*^»° «^^ subniitur, 

tum cst cAaoi ac solitudo. Edi solct /.e/ar, " ^""™ "«^ "*» "* "^» «^^^ *»" 

et ;K,fi. I)c confusis /af i« /^/u^quc no- " *™ **«^ »P""™ cxtremum locetur." 

minibuii,videadu.317. ^^'^ '^»'^' "«'«"^ jryiMiliir.- nempe 

Ver. 957. regiane viarum: O. n. ro- «^*^' VirgiUus. -En.viiL592. 

iione viarum; sed mendosc. Virgilius, 8tantpavidiBlnmuritiiatrcs,»caliiqi]e /#(«»- 

Mn. ii. 737. '«"• 

Pulvcream nubem. et fulgentis Kre catervst. 
————— notl excedo regiane viarum ; 

^ .... , 1 -mr _.• 1« ••• ^ ^ Hinc codicis cujusdam lectio multum 

et abbi plus semel. Martiaus, lu. 4. 2. , . . . «^ . 

elcgautue accenderet venuii in ^n. tL 

Romam vade, Ilber ; si. veneris unde, requiret; 200. 
AmiliB dicet de rrptme vit, 

Paacentes illc tantum prodire volando. 

Voces autem ra/io et regio permiscuera Quantum ade pooent oca/i tervare /«TtMiA. 



LIBER PRIMUS. 165 

965 Usque adeo, quem quisque locum poesedit, in omDeis 

Tantomdem parteis infinitum omne relinquit. 
Praeterea, si jam finitum constituatur 

Qmne, quod est, ^patium, si quis procurrat ad oras 

Ultimus extremas, jaciatque volatile telum, 
970 Id vaUdis utrum contortum viribus ire, 

Quo fuerit miasum, mavis, longeque volare; 

Tdgo, 9tqMeiUum; et utroque mellus, ni scnsut suos foitius atque diluddius cipri- 

&ilar, ftmit, hoc modo: mere : videaa me supra ad ver. 815. Miht 

^^i*.»— * Kle poi«t pcmB lervare sequentet. •"'«» ^"•» prastantisaimi tentamcn sug- 

Hoe dsmum abaolotss venustatis est. et «^^ ^^«^ ^** P^« oogitatiooem: 

Virmlianum, poetam nostrum nempe moram Romano- 

V«r. 96S. Mummami P. Vind. V. ed. ™n» P«*e cegnitum lespicere; quo sole. 

% n-\ mikil n. n. nil, Ilabent **"' *" '^"** eorum, quibus bellum indi- 

of, ad fliiem Tersfia,' n.*X. n. iit multss "^^ i*^**»" contortum mittere.-<e. 

lum: V, ed. celum^^^iat: tl.jaceat. 



Ver. 96S. quem: V. ed. quam, et Tbid. jaciai tdum. VirgiUus, ^n. x. 

pnttit ioeum.-^-pouedU : Vind. A. n. pot' ^^^ 

Vcr. 96& aiHHtf.* O. n. ette. Ibid. Dolatile telum, Idem iUd. iv. 71. 

Vcr. 967. »: M. «c; male, Utpote \\<fAtq\x 'VoiatUe ferrum: 

CMrtt, eontn LucretU morem, qui in ^^^ ^^ ^ ^^^ ,^^ 

cniBmasimpUcitatem sermomsa^ueper. .y^ ^j^ ^^ ^^. tantoscriticistumultus 

^icBtnlem per rectissimum judiaum exdtaverit, ne dubites. insigniter depmva- 

Aidioce aequitur.-:/in//um.. V. ed. iini^ ^^ drcumfcrri. et sic omnino corrigen- 

•*** dum: 
Vcr. 96«. pTocurrat: P. V. ed. B.per- 

amii fcdU aberratione ob scripturas ra- |^3^"*°*"' °^' ****^ '""^ '^"'"' 
lioiicm in his prsepositionibus breviatam. 

Cbmm, crcdiderim equidcm baud im- Lanat, stuppam, atque id genus levissi. 

nemorem vel hujusce loci VirgiUum maa materies non poterat honestiore peri. 

ftoi^ ad iEn. xu. 266. phnai et signatiore lectoribus depingere. 

Erunt fortasse, qui malint bdlumt etsane 

Oiait,ecsdvenoii«lasicoatoriiilnhoitli, Amim «j Arffum suWnde Ubrariis pcrmis- 

ceri novimus; sed nobismetipsis unlce 

Vox autem ex rei miUtarisusu tradudtur. prior placet conjectura, ut VirgiUo, siqua 

Tcsti sit Vegedus, iiL 1 8. '* Hic enim nt alia uspiam, ex omnl parte dignisaima. 

^ locus est, in quo tota acies gubematur; ^His Ovidius accedat, met vii. 841. 

• ex qoo rectus est, Uberque, procarnis." 8uinnitu«e«seferain,f#/i«iquevfl/a/i/rmW: 

•Sic etiam Lirius, et aUi porra ^ . . „.^ _^ • , ^^ 

_» ^ „, . ^_.. atque iterum siroiuter, art am. l 169. 

Ver. 969. UUimus extremat. Forte, "T* . ,^^ ' 

Vttle IV. 377. 

MMdiuextrenuM— . Ver. 97a Id validit: sic Vind. n. re- 

Bentlxxui. liqui omncs, Invalidtti forte ut impoten. 

Non auscultem: moris est enim Lucretio ti^t, promultum vaiidit. — utrum: Vind. 

oonaimiUimi vocabulorum congerie irferum; O. iterumi n. rerHm.— coiUor- 



166 T. LUCRETII 

An prohibere aliquid ceDses, obstareque, pone? 

Alterutnim fatearis enim, sumasquey neceaee est: 

Quorum utrumque tibi edugium praedudity et otnne 
975 Cogit ut exempta concedaa fine patere. 

Nam, sive est aUquid, quod prohibeat, ecfidatqQCb 

Quo minus, quo missum est, veniat, finique locet ae; 

Sivc foras fertur, non est a fine profectum. 

Hoc pacto sequar; atque, oras ubiquomque locaris 
980 ExtremaS) quasram quid telo denique fiat. 



tum: n. contorquei V. cd. eoniortimi "* dere atqiie •naeiillv* iWtwitifc*' Bk 

dcprmTmte, aed, ni fallor, loco genuini ar* litiri ▼etefe& 

chflisini, contortom : vide ad Ter. 834. Ver. 977. fini: O. M. fime. 

Bnd. validis contortum viribuu Man- Ver. 978. a: P. At. f t ^ttimm : % 

tuaniw, ^n. iL 50. pr oveeium. 

lloc autem dicit potta- ^ Si Qiilk ti 
Sk fiitiit, t/aBdis Ingentcm virihu luntUB— . _ ,. * ,\ 

Qmtonit eitrenntatein renini poiHm, Itlm 

** jaciat, atque aliquid prahilMl, ila itt 

Vcr. 971. Qfio: Vind. t^. ed. O. S. £1. «• illud tdum non progrediatiir, qao 

Quod, ut in Ter. 961. — iiuieu.- P. Vind. *> nim sit; aut rursui, n 



V. ed. majut: H. inanit, «« foras; pariter ez utroqne eveotn nAlB- 

Ibid. longe volare, Maro, JEn. xll 48a « tur, qui finem Telit mundo •tMomt 



voiai avk Imge. *' quum manifestum ait, id teliim noB a 

Ver. 973. tumas: P. V. cd. summat: " ^"* ''"«»™ "*™ *^» potuiaK." Qpid 
et, in «equente vcreu, I. pr^udet, ""^^ ^'''' ^^P^''^ ^ apeitiua.optari 



Ver. 975. excmpld: P. exaHpto.-^. ^^^*'- A"' ^l^^ impedxt, quo 

ler«r. r./mrtTc. ^'^^ temeritatis insulaissin» atqiie 

Ver. 976. prohiUat: G. /,roAfa/; Vind. ■"^■«" P'*"« intolerabilis portukndi sint, 

V.ed.B. I. M. O. A. n. X.pr<ebeat; Aurato et Lambino auscultantes. adhunc 

quas depravationes cclerior vocabuU pio- l"*^""» «* •*>^® Lucretianum textom 

nunciatio, ut du« syllalMB in unam eli- »nt«PoUnt"*bu»? 

quarcntur, ct mensura: vcrsus vis minor Slvc forMfertur,nonert««/«/ ^r^wl», 

inferrctur, extra controverbiam progenuit Nihil indignius unquam vidi factum; ne- 

Hinc etiam exorta est rw nihil in nil con- 9"« «Ha fuit sententia, ut 

versio recentioribus libris contra sincero- **"«» Bentleius noster. 

nim atque vetustorum excmplarium auo- ^ *^* ^^^* ^^cumque: V. ed. obil 

toritatcm, uti prius inonuimus.— <r/!ctoi.- T^» ^* ubipte, 

sic G. Vind. V. cd. B. P. L. M. O. A. ^'^^- ^^ <^^o * V. ed. B. aelo^^t: 

n. X. scd n. facint: et vcrara essc lcc- ^- ^^-./^^^^ «l»e bene: ct, nce Tefsi. in 

tionein, quis harum renim pcritus existi- ««qucnte vereu, M. habet JVnl, male. 

mator vcl hora» momentum dubiUvcrit? ^'"'- ^®^' consistere: i. e. constare— 

Editorea, dc suo, officiat. starc— esse. Iloratius, sat L 1. 107. 

Ibid. prohibeat ecjiciatque. Amobius, ■ mnt certi deniqne/Mf/, 

lib. ii. p. 48. ira. " ik-d ifficiant hsK nihil, Q"« "^"^ citraque nequk cmmsisUre rectitm. 

•• nihilque impediant, quo minui eis cre- Ver. 98S. Ecfugium prolatet: l e. fbf» 



LIBER PRIMUS. 167 

Fiet, utei nusquam possit condstere finis; 
Ecfiigiuraque fugae prolatet cqpia semper. 
Pfaeterea, spatium summai totius omne 
Undique si inchisum certis consisteret oris, 
985 Hnitumque foret; jam copia materiai 

Undique ponderibus solidis oonfluxet ad imum; 
Nec res ulla geri sub ogdIi tegmine posset; 
Nec foret onmino codum, neque lumina solis: 
Quippe, ubi materies omnis cumulata jaceret 

^fiopia tM&odl aabtt tdi volatum. Silius, Ver. 984. indusum: G. L. inclutm^ 

Vuii. SL 142. #m; n. koris. 

rtant «w, atquc honidaaacTa^ Ver. 986. confiuxei: sic P. M. A. cum 

Aote •caloj; bi«vJta«iae veUt mutabttb hom Aldin& McumU, et Florentini^ amii 1512. 

^^ ,, ^ . . ^ ..,. unde autem Tenm hanc lectionem du» 

Qoid autem haes cum isto mutabUis^ , • v • i • ^,.'**^ 

J7 .:. . __^ ^i • .1..1 posteriorc8hauaennt,planenesao:reiiqui 

jBorMw raipoituno, et loa acopum nihil ,. ?,'^ ^^ 

Mri^gmter VBgiUanum iUun,. iEii. «i T"" ""^" ^"^'^'' ~»^"'*- 

4M. «nino dlAnum es^ .tque huc tor- ^" ff^-^l' '*'• *«*, !' ««f!^' ""»*• 

.^ n • ? _^ . sat iL 5. 169. cum multisaliis; mquibui 

m&n aeqmt. Repoauenm, ct certissmie, ^ , ^ •• , ^ ,! ^~7 

i: ~7 . .*^ ^ ^. ' Varro, de re rust. u. 1. 6.—*« ut Arna 

iit aoip u tc m , minimam per mutationem : ., a ' , » . '^ 

>,^Jt..nn^v^tSLuuh^ ^^^' ^"*" (auream peUem) sibi 

Mtatandian. Thyestem subduxe quentur:" eUam in 

Nw BW temierit, qiiod sequioris tantum- pedestri onitione. 

modD leculi acriptores vocabulo utantur, Ver.987. catli tegmine:<faodcortinam 

imr bas UteMTum wetenim niinas; quum «^ ^*^^** Ennius. Vt noster autem, 

prMrthn interea veri &it similUmum, eos tog^to""» discrtissimus in Arateis: 

•I porianmia antlquionim fonUbus rivuloe Amplexi tcrram. cali mb tegmint fiilU : 



Ptero, Toi Lucretiana. quAcum nobis res «* simiUter alicubi in iisdem. Amobius, 

«K, ferta an sit Vegetio restituenda, de ^^ ^»- P- 1^2. •« Sub axe eaim nudo, eC 

TO miL iii. 6. *• IUud quoque vitandum, " «* tBtherio tegmine^ invocati si ftierint, 

•• ne per ncgligentiam, aliis festinantibus, ** ^}^ audiunC* 

*•«!& taidius incodendbus, interrumpa- ^^^ ^'<^ ^ «^ geri possei: nam 

•• tnr tf t^t aut certe tenuetur : continuo ««teries onmis ex longo temporead imum 

•* cnim bostes inter jn-okUata pervadunt" «ubsedisset, ez oyus motibus atque con- 

In fibria, prelata, vel interpolata: sed, cursionibus creantur omnia, ac sunmia 

qasm prooaB esMnt ih aberrationes scri- renim sustentatur. 

bamm manus, quoties syllabae similes Ver. 989. ubi: P. V. od. ibio^-^nateries: 

eonaBTerent, emendatrix Critice passim Vind. materias, Mox O. subsistendo. 

tcilatar. Aliud hujusce depravationis ex- Ver. 991 . requies: n. reges. 

«mplum proferre liceat ex fragmento oe- Ibid. requies data nuUa est, ViigiUus, 

eooom. HierocUs: Avgwuh^Ttfg V tgmt i ^^ ^ ^^ 

WfH Bartfm rtn tfyt^t Un ywtm^ AIIO- _ nec fibrto reqwies deawr utta renatls. 

MENEMRTAI, wamnmXsn rtf tnifn Xtytt* . , ^^ 

V«lgo, .,«^ CoBfc n-ttum. tu 1 166. 

VoL. I. M 



168 



T. LUCRETII 



990 Ex infinito jam tempore, subiideiido. 

At nunc niminim requies data prindpioram 
Corporibus nulla est; quia nihil est funditos imuBy 
Quo quasi oonfluere, et sedes ubi ponere, ponint: 
Semper in adsiduo motu res quaeque geruntur 

995 Partibus in cunctisy infemaque subpeditantur, 
£x infinito cita, corpora materiail 



Vcr. 99S. nulia ett: S. wUlis; Vind. 
O. L. n. XI. nulku, elapsa nempe t UterA 
cx •cripturA breri, qualem ezbibent P. et 
V. ed. nmUast.—nikil: sic caste VeroneD- 
lis, cigus editor m odestug ytnf i tytyfmw 
T» ff»nn Doluit — imum: P. O. Mnirai; 
de qok permutatione, vide Bentleium ad 
Hor. art peS^ 32. et Drakenborchium ad 
SiLIt.T. 118. 

Ver. 993. pomnt: Vind. n. :£,potteis 
0,poaciti XUpostit; \,ed, B.pottent. 

niid. tetUt ubi ponere, Viigiliut, JEn. 
iilSS. 

Qfumteqaiwmi qoore Ire jubci) «W poun* 

StdiSf 

Ver. 994. m nu>iu : i. e. ctcfn motu — 
tf Mifnni : redeas ca, qu» sumus commen- 
tati nuper, ad ver. 881 . Nimia cum teme- 
ritate ex arbitrio dederunt editores et pro 
tn, usum praepositionis ezquisitiorem doo- 
tioremque minus callentes. 

Ver. 995. in: L. M. qua; n. decst— 
infema: P. ^etema, Injema autem, '* ex 
** imo susdtata, neque ibi subsidentia, 
*' (Ter. 986) quod fiMcrent, si renim uUa 
** finis daretur: ex imo, inqiuim, non 
** minus quam ex alia parte quaUbcC'* 
Unde clare liquet, voccm infema loco csse 
pror«us neccssariam, atque adeo totius 
arjguroenti caput. 

Vcr. 990, ciia : V. ed. B. cito, 

Ibid. Kx imfnito ata: i. e. ex infinito 
tfmpore agitau atque excitata; ut sit plane 
putid» it^petitioni» crambe r« ^cma Bo- 
nonicnsis, atque communium cditionum, 
in Tcrsu pnrccdente. 
IVvro, lectomn edoctuin TcUm, r« ciiut 



sempcr csse, quod TocaDt paiticipiniBy 
adjectivum nnnquam. Hine loci ViigiP* 
liani ratio dlcgantior oitcnditiir, otmull»* 
rum etiam apudomncs aiictarca atioram, 
ad JEiL xL 714. 

Qn&drapedcBMiue, tUum fe rr atl eake^ fcf^p** 

nam Virgilium ipnm, atqoc imttalefcn 
^jua «wtfwti^cinMtin Silium, in tcipr B l CB 
grammaficonmi centum audaritati fink 
prgtnlcrim. Sic ille, JEn. L 316L 



Usrpslirce: 

bic autem, Pun. rii. 696. 

Arrati rnlcf, stqoe eAiii IsffsnB bsbcnl, 
Cunctsntem hmpelltbet equum :« 

et rursus ibid. xiiL 1 69. 

Et yunferratd rapiebat cake 'v e laHttm 
Taum comipedan : 

ubi Hcinsius cximiam locutioocm 
hat infdicissime sub con j ecturis mp p la »» 
tatum ibat, rectcobstantcDrakenhorefaio; 
nam in bac cdam clcgantia tibt cxcmplar 
babuit JEneidoB oooditoran PUnioonBn 
pneoo, .£n. riL 725. 

Tomoqoe ferocii 
umt rmfit p9pvUi : 

ct alibi quoque similitcr locutus esL 

Ver. 997. anU: Mnd. an; unde haud 
inrcnuste tentare possim ad bunc modmn, 
ct TiTadus» quasi ad ipsos adTcnarii sen- 
sus poi'ta coofidentissime prorocaret: 

ro^tmno, en 9cuBs ret rem finire vidctur. 

res rrm: V. ed. B. rrs jam; et pbires 
editi nxcs incpiiadme tru^Nmimt, rem 




LIBEE PRIMUS. 169 

Pofitremo, ante ocuIog res rem finire videtur: 
Aer diflflaepit coHkk^ atque aera montes; • 

Terra mare, et contra mare terras terminat omneia: 
1000 Qmne quidem vero nihil est quod finiat extra. 
Est igitur natura lod» ^patiumque profundi» 
Quod neque dara suo percurrere flumina cursu 
Perpetuo possint asvi labentia tractu; 



fVSCiliibcQteSffidelibronimMSSLpiideii- Nec miiiu* dB/a/miiiiikM bc poStik Noi» 

ter perum poathebitd. ter, yL 89. 

Ver. Si96. diuapii: n. diteepUs B. 8imttanpestatce,et/kteiMclar«caiieiMU: 

iiaoepdU >i col]Atori nt aedendmn, quod ut Lucanus etiam, Phan. t. 690. 

jBgre atiirmem. nec/«(fr»ciimint 

IJone ecribendum eit: 



Alrdi«epka«M#,ftt(tiicaSnji«*M. l^wwrere ▼efo /«mma optime et swpie. 

BxMTLKiUBt *™^ ^^ quis'deneget? adeo ut uno 
Avieni teetimonio me prmstiterit contineri, 

^pnbus ditinationibus paucos habebit Tir ^^ ^^g^ 1371. 

«mBmas assentientes. 

ir— 1/wi -iw^ •« jt '^ -^ ViarixazpnsteTetpercummtJluminattTXMm 

yer. lOOa wro^ aDest n.-^JMiil; n. PenUI«,etrlgfclaicarv«itlii6«iAirlp«. 

^^^^1002. fumina: V. ed. Jlumine; ^^J^ rigide stantes ob altitu- 

X. iuminaj n. ^Wmine; G. X. /«c/m,«a, **^ *"°^'^ ^*^ ^»**"^ 

«d ame paarim turbant oodices in his To- Ru""» ««^ >'«««« modo nos Luca- 

«alwlis; et, quum totus omtioms oolor ^^^^^ ^ ^um multis alib Vii^iKus 

miinqoe Gonveniat, «gre dixeris, utm ^^*^ ^°- "^ ^^^' 
lactio utri sit hac occaiione praefeienda: — '««^ c"™ ™Pt« cormco, 

>W«Miiii enim habuerit Tiridiorem intellec- '«"" "^ fei^percurrU lumine nJmbo.. 

tum, d poetae mentem similitudine sign». ^^' 1<X>3* potsitK.- F. V. ed. n. poe- 

tiori «fficadus depinxerit; aed flumina '**'^' 

fci ililalfini quandam Lucretianam atque ^^ labeniia, Hanc Tooem antiquis 

limplicitatem minime accersitam pr» se acriploribus de ^iwiimifriw usurpari, odio- 

ftvt, ideoque retinendam duximua. >^ essem, a pergerem exemplis asserere: 

AdmaThnus autem oolorem aermonis ^ocam tamen Claudiani, ut rectius oon- 

ntiique lectioni percommode congrueie; «tituatur, proferam. Legitur in Rufin. i. 

et, ai buifi latius dedarando paullisper im* ^^^ 

noranur, neqoe aberrabimus de proposito, ^ ""^ *'^'*'"*» " '«*^" momiura rM. 

et gntiam fortaase lepidis a lectoribus ini- Vulgo scribitur : 
bimis. Igitur bene dara flumina. Ita Hic evium canttu, labentlc munnun rivL 

^ntmij, Tbyest 555, Quae nemo toleret venustior; et, quod 

AntundiTaguaaurci dedimua. reponendum estvelinvitislibris, 

Oar» devehit alveo : ^ centum scribis obstrepentibus. Nec 

non versus quosdam Aldmi Aviti, iv. 

et ATicnus, Arat pham. 1009. ^^^ ^^l^ ^^^^^ admovisse; quum videa- 

hek equna eminet, heicque comantt *»» « imiutione Lucretu expreasus, atqua 

Cenrice ei^ltar^lar^ dator appocrtnet, adeo nostnun lectionem tueatur, locUs: 

M3 



170 T. LUCRETII 

Nec prorsum fiu^ere, ut restet minus ire» meando: 
1005 ^CTsque adeo pasBim patet ingens copia rebus, 
Finibus exemptis, in cunctas undique partds. 

Ipsa modum porro sibi rerum summa parare 
Ne possit, natura tenet: quia corpus inani» 



Oceiniiiqaenccr,iiota<collectuilnom, Tam,qaivltlfcfwdomltitPf«tiittopulws^ 

CootentiiB Mlito UbenA^Jlmmmm trmOu L«Ulaboffc,«g«»» «t penni, et/iii«i«r, etaiA 



Sofbuit,etcaDctiidiidnxitCrenafluentb. iK*frw/, et AdMwnenlo -ifrfKJw «rca, 

EToUt. 

cdert— ■icyWiiiaM ik/wr: quot \m ooUatioaes feUdaiiiie iDnitn* 

et ibUL 333. Imnt: 



ceieri volat inpete Imbau, iii«mait contra TyfThcaam mofmar, et ooiac* 

.^- . .j ..^ . Exriluere loco. 0»« tantum cartaMapooCo, 

Nec minim ci ▼idebitur hmc omma Toca- Qme bello rfc teia, Yotant \ qa« mMte csBlof 

bula tamjlttiiuiiiftiu, quam ^auiii;^, ^tamtefAfAcrw/mlnorimpetn^cf Jrvi/igai: 

oommuniter «quo jure coiiMntire, qui Twdiw aM cadunt, glomeranuir tardlni ka- 

animo aecum reputaTerit, de utriaque, ut ^_,.*''**' . .« :.--«-.*. 

, . ^ - — .f---, Tardiute«immorf««moi/jhflai«amoole. 

Jluidis^ poetas loqm: consilas ▼elim de 

boc annotatiooes noatm infra, ad iL 383. Sic castigandus ea^ a^ue in otdinem di- 

Pofio, cderitatem lapsu fiUminis optime 8«'«^"». ^««»» q»»^»»- Vulgo: 

significari, necesse est iHe sit in Tetenim Amnibut b7befiiisminoreit,iniiMrlmpetai%|il: 

poetarum scriptis hoqies omnium norisBi- nude nimis et indistincte. liber scriptns: 

mus, qui non statim reoordetur: adeo Amntbushybemitminor et JovkimpetutigDi: 

similitudinibus hinc petitis omnia redun- horridius atque incultius, quam quod Sta- 

dant Satis ergo sit, lectores amandawe tio imputari debeat. Interea, miror Bar- 

meos ad ea, quse contulerim super hac re thium ad hybemis amnibu* et flumma 

in Silv. Crit ▼. p. 41. et ad interpretes in tanto opere haesisse, ut tautologiam Ps- 

Florum, iv. 2. 63, ne in tririalibus et per- pinio non dubitaverit imputare; non m^ 

▼ulgatiasimis otium bonum contcramus. mor sdlicet, aliud esse ;^u/ui^«f armyMf, 

Contra, cderilati dedarandae primo statim aliud autem wruftff tuutn. Quid intenit, 

intuitu ^ttmtnum cursus minus accommo- discas, si Telis, a ver. 287. et annotatisad 

datus judicari possit; sed immerito, quum ver. 251. hujusce libri. 

ex iis, quae dicturi sumus, cumulate plana Hinc minus honorifice de eorum judido 

res efiidetur. PHnius, nat hist v. la sentire cogimur, qui statuunt ad Mrgihi 

de NUo: ** Insulas ita innumeras spargit, JEn. i. 317. comparationem vtnti ratioDi- 

<* quasdamque tam vastae magnitudinis, bus lod accoounodatiorem esse, quam 

«* ut, quanquam rapidd ccleritate, tamen fluminis. Adeas, quae nos ibi in nupera 

** dierum quinque cursu non breviore nostra poeta nobilissimi editione dixeri* 

*• transvolet." Egregie Silius Italicus. iiL mus, vetercra lectionem, eamque longe 

307. ad rem nostram fiMrii: cxquibitiorcm, in stationcm suam revo- 

Nec non Autolole», lcvlbus jjcns Ignea plantb j cantcs : 

Cui tonlpet cumi, cui cesscrit incitm amMu: loiBcrrmque fugi prxvertitur Hfbnm. 

II is animadv^sis, ne in longius hanc dis- 

Et rursum, nobis pcrcommode, ut nihil putationem trahamus, abunde patet, u- 

supra, ad xr. 572. tramque similitudinem proposito Lu- 



LIBER PRIMUS. 171 

Ety quocl inane autem est, finiri corpore cqgit; 
1010 Ut sic altemis.infinita (Hnnia reddat 

Ant etiam, alterutrum nisi terminet alterum eorum 
Simplice naturd, ut pateat tamen inmoderatum; 
Nec mare, nec tellus, neque oceli lucida templa, 



cretii ^gregie conTenirt: ntiones au« Vcr. 1006. Ne: n. ^c— ^ia.* ViiuL 
tem priiis dictas nobis, quam dedirous, A. que^ — tnani: G. Vind V. ed. B. A. 
kctioncin oommendaTere; aliter interea n. X. 11. inane: non obstat tamen hmc 

mtientibus Fabro Bentleioque, quibus castorum pluriumque codicnm perfica- 

ffidmina arriait Quod superest, suo dssima oonsensio, quin promis incredi- 

quiaque judido fruatur. bile ▼ideatur, ita potuiase, in hoc saltem 

Ibid. moi iradu, Valerius Maximus, loco, Carum acripsisse. 
fiiL 15. ext. 3. <' Quid isto tractu atatis Ver. 1009. JBt quod: \, eL Ec quod, 

'^aat longius, aut beatius?** £t Oro. — inane: V. ed. R nattcw — auiemett: P. 

«as, sac. hist. ii. 7. " Hoc tractu tem- auiett, 

^fmm^ Nabudiodonosor, elatus rebus Ver. 1010. a/«enii«.* V.ed. n,aUerius, 

« lecmidis, statuam sibi auream immen- «* «"P™ ▼«» essdem commutatas ▼idi^ 

•• m magnitudinis posuit:" ex imitatione ™"«» ^ ▼«"• 525, 605. 
Vdleii Paterculi, ii. 77.qui adeundus est Ver. 101 1. terminet: P. Vmd. V. ed. 

Fteio^ Yoce tractu Lucretius similltudi- ^* "• ierminat,f—alterum: O. A. alter. 
nem suam suaTissime tangit, et cum avo Ver. 1012. Simplice: n. Simj)lici: et 

Bfsu quodam consociat, quasi unA cur- I»^ ^^ ^»*™ "^^^ ^. V^^ ^^ 

tmm ladone iractus temporis et tractus «*»»™ ^. ed. Idem e post naiurd venit in 

JimUnum. Q. Curtius, ir. 9. 21. " Tan- Vind. et autem in X. et vulgaribus edi- 

« dem, qak leniore iractu amnis aperit tiombus: hinc nos ut ex conjecturA efie- 

"-vadiun, emersere.*' Oaudianus, de dmus, et totum locum tant& luce perfu- 

Kilo ver. 8. dimus, ut nihil clarius, aut facOius in- 

tellectu, desiderari poasit Poetae sensus 

^ sic declarabitur: *' Hoc si neges, nec na- 

UMid alitcr partidpium cognatum intel. •• tura hoc modo, finibus sdUcet altemis 

^gi debet in pulcherrimo Neronis impe. ** vacui ac corporis, ita simplidter res 

fitoris fragmento, quod nobis Luconi " omnes terminet; neque hac conditione 

aefaoliastes conservavit, ad Phars. iiL 261. <* terminet, ut vacui vel corporis perpetua 

at cajus boc looo podti roihl gratiam lec- <* sit extensio, et spatium undique sine 

tons Iqndi habebunt: ** limite allus cujuslibet generis propage- 

" tur; hoc, inquam, nl fiat, nec mare 

ODk^ peremtam lubdoctu. P«nida -ngtk ,. ^^ tdlus-.** iamen : Vind. tanium : 
— '\l eC, iongo terrar um tractiu hiatu. 



Uddlt qanitat Jam non qtnerentibua undas : ▼olebet Bentleiusex conjecturil rescribere, 

tNicttttm : parum probabiliter. 
Le.se trahens: non ahsorpius jam nunc. ibjd. inmaderatum: i. c. ««•li^t— «ino 
«b praoedentem vocem subductus, modis, immensum, infinhum denique. Ita 

Ver. 1004. ire meando: V. ed. B. XX. Cicero, de nat deor. il 2. 
iifWiitftfiMio; Vind.mretii^aiirfo; O. n. vides, sublhne fusum, tnmodtfra/Mm, 
imtmeandoi P. in remanendOf et fidelia «thera : 

tjoM exemplaria, irremeando. £t in se- et Amobius, lib. iL p. 97. cujus Davisius 
qnente versu, loco pauim^ XI, habet/w*- ad TuUii locum non oUitus est: «« Tem- 
**">: '* pus enim a finibus et extremitatdms 

M 3 



172 T. LUCRETII 

Nec mortale genus, nec divdm corpora sancta» 
1015 Exiguiim possent horai sislere tempus. 
Nam, dispulsa suo de cceto» materiai 



<*iioacitur,qiuebabareiionpolestaerMieC Vmmi «yliithii ct feHdni wpolHoi Hk 

** immoderata coatmuatio Mculonim.'* inTcnics. Vulgo, amferta^ in fie mMte ae 

Ver. 1018. neque: A. n. nec^ ut edi- ru9r$X§ytft, £z Lncretti ecflicct penn 

tiones pluret. phraeis cl i gM» cmueria UmimAmi pm ii» 

Ibid. etelitempla: i e. ooncsTum b- nit,«dii.SiI. 

qiiear, canentum teetum: vide nos ad ttbmhuemuerittamiz 

iu 23. fific prior Ennius, in fng. annsL L |,|,i te susviter, nisi fsllimur, iif4inftmit 

Unmerit.qaemtutoUetadaenilacc/i «nnotetiones nortr», si modo Iris owtioBii 

Trmpla : poeticB ddidis medulUtns tengnm Hoe 

ut mireris ViigiUum nusquam locutionem "**• suipseiam, quam me certictcm int 

adoptasse. TerenUus, Eun. iiL 5. 41. 8tttberiaditio, candem lectioiie mfaico dici 

Pnisiensi oompaicre. 3£eiis ctiam ic- 

At quem deum l qui tem^ coTt nunms looitii . .. »% ... 

coocutlt. P<>""9 P^ ***^ ^<» longe rasDisisrinnmi 

, . Y . cst; mcA Tcro diviiiatiooe mbil anlioiL 

Accius, apud Nomum, Toce SonU: ^^ ^^^ ^^^ nictmitibu..^; 

Clamoreetgemitofc«^nireioiiitc«filMii. „t mox Ludotius, w. 1088. mnltum iua. 

Eundem Eimium apud Cic. de £▼. 1. 20. yjggjiQ^. 

lcviter¥itiosum, emendabo: .. jj_.»*_.i , -^v ._i 

' Atque ideo totnm drcKmtmun sethen jiprii; 

Quamqutmmultamaiiniadadlcaeni]af«M>te ubi me consulaa. lie JUrSmt autem in 

Tendebamlacrumans,etblandAroceYocabam. hoc sensu, nos ubertim supfa disBTOmBS, 

Sk «ero tnm corde meo me lomnni rdiqirit. , „^ _ . , . 

* ■ ad ver. 899. PicUt Tcro, pro vulgalo jfe- 

Vulgo, Vix: sed, quo modo vix illa ex- c<r, quid laudabilius, et ex omni paite 

pergisceretur, qus exterrita repente sit lautius? Carusitidcmnoster,quemin^gno 

somnoy nemo facile expcdiet Germani- opere Manilius passim cmulatus est, ii. 

cum etiam in prognosticis Arateis, ver. 575. 

453. rectius distinctum. «^ue em«»l.. c«u),.nmv>* g««. .»rm ntk». Tid«». 

tum, dabo : Pimgere tdluri* gremium, qui molfilNtt uni& 

.... , j^.. . £i/orti inctuiribibulampavitxquor«mMBS: 

Trmpla sed irtkertt aunul ac poswdcrit igms, ^ 

Omnia mlxta feret, pluvias mediubitur, bigem q^ gmit oonsimillima, et divinitus ff«»f 

U„a^ucg™.d„».t;™n,p«^»i«n.m. ^^ Qu. diximu. «1 hunc quoqo. 

locum, venusti lectores fortasse cum tSBdio 

Vulgo, admina: ncc sprcvcrim tamen „<,„ perlegent. Atque h«c bactenus in 

Jluminai ut Virgilius, JEn. xi. 548. ManiUum; qui ad L 44«. ii. 354. adeun- 



untu» te nubibtu imter dus cst, atque hinc ibid. 118. sic extra 

kupertt : dubitationem levi medidna persanandus: 

ita tamcn ut priorem divinationem anto- Signommque cboroa, acaiaiii^flammea/fla^. 

poncndam habuerim. II is Manilius su- Vulgo, tecta; de quorum vocabulorum 

pcni-eniat, v. 726. quem, si quid rectc ex- confusione, pluribws acturi sumus ad iL 

cogitorc vnleiun, elcgantissime sum emen- sg. Hinc, ut pote de domo positam re- 

datunis, tribiis dictionibu» per totidem giii m^gnificaque, membranarum scripm- 

verMiH iuKignitcr depmvstum: rani plurium tenendam dixerim, ad Catui- 

Tiinc cttnsnta Hcct ceeH ftilRentia tmpts iu«n» '"▼• "^5. 

Ccmon^ hmiinibua dciuJa, w«/f ique mlcare ___ qoo tempore TbeKUti 

» loribuii, ut p\ t4e lurvum per Utos areov. Adtigit ioiutti reiu Gortrnia temph. 



LIBER PRIMUS. 



173 



Copia ferretar magnum per inane, soluta; 
Sive adeo potius numquAm concreta creasset 
UDam rem, quoniam cogi di^ecta nequisset. 



Evnlgni lolet Ueia: oonfar Tcr. 85. ibid. 
Denique, distidioo dnlriidnmin ex egre- 
po poymerio in Anth. Lat Burm. iv. 13. 
S8L hif dcgantiis admiioebitur: 



me Mocta Vem» tedct non nonedlcntuin 
Jotatt^lncKtilucidmtempUtxiait, 

Bro el, Dolim equidem Bunnmnianum 
•f, ipm minorem pne ae fert fiidlitatem ; 
iCboc epitaphio nihil timplicios Tel puri»- 
imm antiqoitatis secuk jactaTerint. 

Ver. 1014. corpora ttmcUu Ennint, 
ipod Cic. de dir. i 48. 

Csdnnt de coelo ter qoatoor cprporm tmuta : 
it noster in prooemio, ver. 39. 

Hnnc to, tBvm, tno recubanton corptrt tancto 



omnes partes violenter undique digecerat: 
▼ideas ibidem Senrium. Bene glossarium 
Tetus: Dispulit, lii#»tWt. 

Ibid. de coeiu: B.deleciumi P^decoi" 
tu, ut etiam V. cd. et ad latus, moAt; n. 
de toio; L. M. di? colinii, adlueresoento 
scilicet, ut fit solenniter, primi verbi ae- 
quentis literiL Sed coitut una est atque 
eadcmvox cum catus: quod non effiigit 
gkMsarii veteris oonfectorem, sic interpre» 
tantem: ** Cfaehu, wtno^m motmg, Cfiiut^ 
ic «.^.^** Silius Italicus, i 638. 



Vcr. 1015. Exiguum horai temput: 
munn momentum scilicet. Horatius, 
■t L 1. 7. 

concorritur; kont 
Jftsinifi dta mon venlt, aut vlctoria teta : 

qoam locutionem sic idem variat, epist iL 
8.172. 

ptuicto qood mobUii korttt 

GnBcam phrasim interpretatus, rriy^jr 
Xftm^ SL Liu& iv. 5. oonferas Is. xxix. 5. 
LXX. Similiter dicunt de spatio pauUum 
nnjore, komrum momenio: vide Justinum, 
fi.14. 

Ibid. siUert: l e. oonsistere, in sui 
sHNione fixa permanere. Viigilius, Mn, 
^7. 

Inceiti, qoo firta fersnt, obi dstere detor. 

Ver. 1016. ditpulsa: n. dipuUas vo- 
hut fiNTtasse depulta^ minus efficadter, nec 
cmn moieniia atque impttiit pari signifi- 
catione: vide nos ad ver. 614^ superius. 
Hac ngnati dictione felidter usus est 
Viigaius, JEn. l 512, 

«— .— ^— — ater quoi squore toriw 
Ditpulertit : 

ie. DonsegregaverattantummodOyiedhi 



Et, qoem famns freta, aot catiu genoere f era- 

rumy 
Vidfanut HannttMlem : 

L e. coUut ferarum genuere. Addam 
Statium, mox, ut sperem, meum; Theb. 
iv. 314. 

TSniareit hit celiaa equit, quam diipare etttu 
CyUanit ignaro generarat Cattore prolem, 
QoaMthumum. 

** Ccetu a coeundo dixit in Venerem:'* 
ibid. Lactantius. Ausonius, epig. cviiL 

VertMque, latdvot meretricum hfniraotia car/vx, 
Vlbrat: 

et ibid. IxxL 

PrKter l^tfani genitaUa foedera ctetCj, 
R.en>erit obtcoBoai venerei vitiota Ubido. 

£t runum denique in ephem. ult. 11. 

Inlkndat etiam veneret, incettaque noctii 
Dedecora, et tnglcoi patimur per lomnfai cettut, 

Amofatus, lib. iv. p. 141. ** Nec conten- 
** tus hos aetut gravitati attribuiase Sa- 
*' tumise, edam ipsum regem mundi fli^ 
" g^tiosius libcros procreasse, quam ipse 
** est natus atque cditus, pnedicatis.*' 
Atque iterum inferius, lib. v. p. 187. 
** Esto, in Jovis et Cereris ctetu irrigatio 
" sit significata teUuris.*' 

Ver. 1017. /errefur.- •' quippc, quum 
«( nulla fi^ret vacui et corporis, per poai« 
•* turas quasdam altemis, s uccedentium, 
** atque 10 invicem axd pienri u m, infinitum 



174 T. LUCRETII 

1020 Nam certe neque consilio primordia rerum 
Ordine se suo queeque sagad mente locarunty 
£t, quos quaeque darent motus, pepigere profecto: 
Sed, quia multa, modis multis, mutata, per omnCf 
EIx infinito, nexantur percita plagis; 



** proptgata coDgeries, cigus ope rerum labis, loDge u«titri«umam ene oomiaSfe nt 

** fumma oomisteret ac oontineretur." pueruli quidem nesdunt. 

Ibid. magnuM per inane. Maio, ecL nadL Ordine loearuni, ViigiHus, JEa 

vL 31. V. 102. 

wugnumf^inmecoactiL Orduu ^heM UcMtt m. 



Semina— : Ver. 1082. Et qtuu- P. n. Nee pMi 

ad quem locum Scrvii commentarios ve- ^« Nec^qui.'-iiarent motut pepigere pro» 

limconsulat, qui Lucretianam dererum fecio: X. gerunt sagaci mente locanmti 

primordiis philosophiam disertissimis Ter. Vind. L. M. tagaci mente iocarunt: «« ve. 

bis sdentissime comprehensam, et ekgan- ** «""n» "" L- (▼«*» «"»t HaTercampi) a 

ter expositam, videre cupiat *' litur& apparet, utrum^e TerHmi, buoc 

Ver. 1019. nequistet: V. ed. nequies' «* et prsBcedentem. a primA manu alilcr 

«f/. ** fuisse scriptum." Deest integer venos 

IWd. cogi nequitaet: «« quoniam nec Vind. V. ed. B. n. n. Fto £(. in prodiii 

" vacuum fuisset, quod corpora penetra- est proponere Jut: sed utrum Aut^ NeCt 

** rent; nec corpora, quibus materies, loco ^«^ ^» «'*' «<>'* * "^^ praseunterepetito, 

«« dispulsa, poterat occurrere, atque a va- ^*«*»» «^ interest 

*' gationibus suis per spatium immodera^ ^^^^ pepigere. Mantuanus, JEjh. xL 

•• tum rejHimi." ^^' 

Ver. 1021. «« tuo quaque: ita G. L. Bb senos ^^^rrr dies. 

M. et Vind. V. ed. nlsi quod hi duo ha^ «c Peingere, pacti sunt: nam. ab eo. quod 

beant neque, pro quteque; B. A. seque tuo <> est jxiciscor, et pejngi et pactus sum fii- 

neque; O. seque suo; n. seque suo nec; « dt:" Servius ad locum: quem videas 

r. ne qua suo; a. sese quaque; P. se nec gtiam ad Mn. viiL 144. 

qnaque. Qtiod daraus, Bcntieiani etiam Ver. 1023. muUa modis: X. muHimodit, 

judidi punctum tuKt: nostro sane gustui m comraunes editiones; pessimc. contxa 

et copula placeret, et sito sic positum non giios omnes hT>ros consentientes, et ipssm 

satis omnino facit: sed meUoribus exem- proprietatem; non enim universa semper 

pUribus obtemperandum esse censuimus. moventur, scd muUa solum. cseteris pro 

Versus recurrit infra. ad v. 421. Suo au- te,„pore in su& statione et certis posituris 

tem, quasi swo, ^•m#i/XX«:«,. Sic Ennius permanentibus, donec sua fiat vidssim r©. 

.^pud Nonium. ^oce jmelios: ^^^^^ i„ prfniordia, ut alias res et alios 

///i//w/divbmossacrificarepucllos. mundos creent — mutata: nonnulli, Pio 

Sic ccrtissime versus istc rescribendus est; teste, oio/afa ; minus bene, ob tnof U5 in 

nam. quod vox Pomi compareatapud Fes- vcr. 1025.— cmne: XI. omnem, 

tum, in voce puelliy grammaticus eam ex Ver. 1024. infinito: M. injinita. — H. 

prnKredentibus arcessivit pro more, per- repetit ex post injinito. — Omnes alii, ocr- 

spicuitatis gratia. Infra videatiur nos- antur^ exceptd V. ed. quie habet nezantur: 

tcr, ad iiL 1037. itidem Ennium secutus. et verissime; nam versus, qui sequitur, 

Uanc autem crasin tam in verbo tuus^ et pnccedentium est «v«»f f «XoMvrif qua^dam, 

coniamilibus. quam in aliis muUis dissjl- ubi omnc geuus motut respondent cm; mo- 




LIBER PRIMUS. 175 

1M5 Qmiie genus motuSf et ocetus, eiq>eriundo, 
Tandem deveniunt in taleis dispoaituras, 
QuaEbns hsec rerum consistit summa creata: 
Ety muHos etiam magnos servata per aimos, 
Ut semel in motus conjecta est convenienteis» 



dii wudiiM muiaia^ ttplagit pereita; eeehu onuiem macfamani, qu4 ndbis uti 

wtm ▼kifldiii Tfnerantur. Hcc •XA.ii- amoUendae. Fieri autem poHit, ut cor^ 

Xmvvm sdlicet atomorum Democritea, ruptela quaedam r^ QualUnu insideat: cui 

fA Epkurea, multis neilbus particularum susfHcioni faTerit editionis Tercmensis ya- 

prios operatur, multb concursionibus se riatia 

cweet, quam in di^>osituras oeationi Ver. 1028. muUot tervata per aimot. 

fnmmndas coQTeniat rerum summa, et Viigilius, Mtl iL 715. 



omnium cohaesiones ezorian- 



jmttaque sntiqiis tupi e Mus 



tOKi Noslcr, u. 96. ReUgionepatramiiu(^/«rv«/a/rrMiiM. 



nimimmitulbqulcfleft Ihid. magnot annot, Idem Maro, .£n. 



teddka co fporib u» primJs per.buuie profun- »• qoa 



y 



SsdmaKbtailridoovarioqoeezercitamotu, Interea, sMiSiiinii sol drcumvolvitur MiiMn.* 

fSrtim iatenallit msgnit conflicts rcfultant, . i • i« • ^ • 

rMcCtambreTBnitipatibiMXMMrablctu: qu«a longius solito tempus anm ftient, 

, j, ^ j, ^ eisulibus patris», et omni pelago jactatisL 

« q» «qoontar: «W ut g»d.tun fit, ^^^^ ^^ g^^ ^^ ^^ ^ ^ 

,Mailia leiiam GohneMaitibus. lerum ^ ^^ jj^^^ intelligere. Nofait 

MlMe«ntiaiiiuiiigeD«umden»tio.Vide ^,^ .j u8«tionem i^edo-m rrf». 



entibus, Graecorum poetarum usus. Sic 
enim Lycophron, Teraibus duldssimis, 
Cassand. 1039. 



adti.98. 

Vsr. 10S5. moiut et eettut: 11. motat 
gttaeius. 

Gonstractioiila autem ratio in hoc yersu 

^d lto re a ktuit: nomina enim motut et Xif«v fraifmmf v y«p «f f^ wtt 

csrfwnon aunt in secundo casu numeri ywri, MEr AN nAEIQWA /mi n fmy w m, 

aingukria» aed quarti casus plurales: de Am EA2H f«ff«aK TOfvrvM. 

qno r^giniine plenius aeturi sumus cum ^^ legendum, cum scboliaste, et codice; 

Deo, ad nr. 739. Redi ad vcr. 164. hu- quma^ vulgatum Mrw retineat etiam 

jnaet libri. Vla sane sthictune pervul- stephanus Byantinusin Ta^r* Taet- 

fMiorcafetofifendiculoisedelegantissimo ^. Miyat rXu^w iXtt fw«irT«f. Acoe- 

Locntli ingenio mos proprius fideUter as- dat Aratus, dios. 9. 

samndns eat, atque editori ejus cur4 ^^^, «.^™*,,.,^^ 
iBiniiisainia vinaicanaus. 

Ver. 1087. Qualibut: V. ed. Qualibet, Ubi puldire Theon, et nobis percommode: 

— <Mato.* n. creatat; ut muito, versu Mfy«f iw«i»T#f, «••f ItXmtuf ktyu' m ymf 

seqnaote. Etadmittendam aititratussum iraXMti rfm ifiteut f^iTfu xf**^* *'"* ^' 

Fkbri emendationem reram, pro libcDrum nA.fifiif wtft^^f, rnf U«mrf «f«f nrtfMvnr, 

constantiaaimil lectione rdm; nam sibi timt mf h>um»w itift^§r fuytrrtf h r$n mX- 

Bcntkii quoque approbationcm nacta est: Jurf , i^ iiXiMfi. Magnificentius tamen qui- 

aoo qood r» siimma re6iM in reprehen- buadam dictum videbitur, si Lucretianam 

Mem debeat per se cadere, sed quia sic locutionem ariiitremur Mctonis annum 

positiim cum QuaUbut in notam incurrat respexisse; de quo stc AusonTus, epiat ii. 

■nbigiiitilia infclicissimas, a Lucretio per 12. 



176 T. LUCRETII 

1030 Ecficit, ut largis aTidiun mare fluminis nndis 
Integrent amnes, et solis terra vapore 
Fota novet fetusj summa quoque gens «nimftntnm 
Floreat, et vivant labentes setberis ignes: 
Quod nuUo fiicerent pacto, nisi materiai 

QalilultUledlMt Non «muu /mvjv tUe M, EispectaTUietiailwnampltdin,«t«id^ 
Attlc. quem «tocH coUegtt cu« M«onl,. ^^^ ^ ^^^^^^ MmaU, JEn.iM.SU 

NobiaDeUpH. Umen prior nlio. multo Htoc/«*«^/,i»«rfajf«l»ii(fc„ 

fccUior.umcearndet .ed no»net bodie l-mm «.btfDwam jo- 

Porro. s. «ictonttte <iu.tu n.aulci.tar ^^ ^^^ ^^ ^^ ^^ 

editiom. loct.0, H.yercampo memontm. .„ ,,j^ ^^ i,bm^J~ 

nempe>«ato.v.ce«n»te;le».ter».t». Euripide., Hetc far. S68. 

tam dixenm et detorUui] a g|enmiiA Lu- 

credi scripturA, sic primitu» ae habente: ^*'^ ^' APOTPAI nEAlAN 

magnMjinMta per tnnos : quibus centum pera He k fiidle aiipoiii poi- 




quamTocemlococoDvenicntiMimeaffiDem sent; aed sine te remittam ad 8Qt. 

esse, nemo denegavcrit; aed librorum vis ▼• P* 35. Morsm nihilo minus bi ef e Bi 

non est de nihilo panri facienda. nobis Virgilius ezcusabit, gea iw, S6l. 

Ver. 1029. coiyecta: B, an^ncia^ n ^ 

coUatoribus fides haberi queat Cunrats In montb fadero, drcunutcdt i 

C«terum, aUquantulum subdubitare me- Adcepitque dnu vaito, mUtqoeMib < 

cumsoleo, anolimdederitpoctanoster: Ver. 1031. Integrenti n. Integereif 

Ut •emel In coitiu conjecta e«t convenienteb : Vind. V. ed. R O. X. A. Integerent^ ad- 

namjudices,motusgenitalcssuumoffici. "^*^""" clegantcr. « ratio temponmm 

^ . j- • constarct Habacuc, ii. 14. ex Tulntft 

um peregisse, ct ccetiLS certos ac dispoHi. ^ . , . -^»^ 

^ . . » • • • _i: • u vcrsione: *' Quia replebitur tena, ut coff- 

turas maten» creatncis jam pernci, rcbus , , . Vv . **ii^ 

j j ^ .j vr 1 -.• • noscant elonam Donuni, quasi atnup 

ad speciessuasdeformatis. llanc lectionis „ . ° .. «. ! ^^^ ^m^ 
.^^ . ,. i„ !• • _^- ojierienles mare. Sic eUam vere St- 
vanetatem in his vocabulis jara experti ^, , , w — ^ 

j i/x«<. ^ -u'! -I.-. • rusct Chaldajus: mterpretesLXX virale» 
sumus, ad ver. 1016. sed nibil ex arbitno , , ^ . "*'^ 

., .^^ r • ^ ""^c orr, pro ON lcgerunt. Ovidius. au£ 

atra necessitatem confessam m me sus- , . ,. , , . ,. ^ 

. , ^ non his discordat, admoven disnua ^_ 
cepenm demutare. ^ , _* .n ^ ^ » . ^^ 

^r ,,^»^ j -*. utunaoperaillustreturLucretio,etemeo- 

Ver. 1030. avtdum: i. e. vastiun, sensu , . ,. ... '— *— 

, . ^ T .: • j detur etiam nobis, atqUe vmdicetur, epiat 

secundano atque Lucretiano: vide mox .. -- '^ 

dicenda, ad il 1065. v. 202. 

Ibid. Lege: Per "Mr^ quod totum ventfa agitatnr, et «aiii. 

largliavklummareinyi/rrnndU. ^^^ rescripseris optimo jure, tortimi.* 

Bentleids. quoties enim haM: verba oommutantur? 

TT 1 • '^ ^ ia j- • .• . '^^ supra, ad ver. 294. Ita moz. ver. 

Herde incogitantue multie divinaUo cst, . f ••««^ ▼«. 

• • I ^*!.* • t. 11 A « , 38. ibidem: 
virsagacissime! Tibi nunus bella, ni nu- 

lor. videbatur locutio gemellis dictionibus ^"^'^" ^ '^^* *1«»* ««"«^ •ra»- 

curaulata fliiminis undis amnesj aed hu- Indignissime vero Heinsium r» undis flo- 

juscemodi verlx>sis exuberationibus abun- licitatum ivisse, ex abundanti manifestnm 

dant antiqiiorura poetarum monumenta. facient nobis nuperrime ad versum pnew 

Exemplo pari sit Prisdanus, in perieg. cedentem disputata. Burmannus lectio- 

SIO. nem vulgatam benc retinendam vidit, sed 

Hinc/tn/iipinguisdetcendunt/tfaiinaM/i. exem{dis nullA tenus lod ' neoeaBititcs 



LIBER PRIMUS. 177 

1035 Ex infinito suboriri copia posset, 

Unde amissa solent reparare in tempore quoque. 
Nam» velutei, privata dbo, natura animantum 
Diffluit, amittens corpus; sic omnia debent 
Dissolyi, simul ac defecit sulqpeditare 

attingentilnu defendebst Hsc autem bilem reddat— geiu.' V. ed. genuts ex 

iMCtenua. gloss&, ut eiittima 

Hnd. InUgr^ Viigilius, gea iv. Ibid. gens ammantum. Sic de muiis 

SIS, animalibus Virgilius, geo. iv. 430. 

atin» vaitl drcum gens htnnida ponti-^ : 

Fkt iioctcro;famo(iueaedeiu,miaeiabilecaraien et Manilius eodem modo, L 236. 



•«— variK genUs bominum, atque/n 

fierviigkasamitacorrigas: «<FAfinoc/<»ii. IWA tummA: i e. «« ita floreat, ut 

« Jugi noctem anUinuat fletu." Vide ad u «imma eis consisUt sine interitu toto; 

"• 11*5. uj^ quod aliter eveniret** Confer Ter. 

Ibid. <o/if vapore. Horatius, epist L 1027. 

J^ "^- Ver. 1053. Horeat: Vind. G. L. n. r. 

— .ledotveaicnsdextramlatusadcpiciat/o/, Floreanii P. Fhrent^-labentes,' V. ed. 

Lsvnm decedena cumi fiigiente vtf^er : B. L. XI. labentis; Zk. labentifms; non- 

i.».calefaciat. Awnaus, .m»*», nuOe. »»1« Jfg*"". «««•«0. *«"»*«««,; miUc. 

V«r. 105«. Jite.- G. M. Farta, V. .,?"^/'»^' «*" on.maiift.«; Vir. 

«a. 3W.,. ». Jteto, ut M. . secundi 8^"»« -^»- '"* ^*'" 

mann. Odium sdlicet infensissimum in qoibusltalajamtum 

Iwac dictionem et oonsanguineas ejus #ter»*H/ terTaalmai;im. 

libnrii exercuere: vide ad ver. 807. et n>id. vivant ignes. Idem Maro, ibid. 

tum demum fateberis fortasse similem ▼. 680. 

HMcolam e Statio restare eluendam, silv. . . ^ 

"L Q. 11 8ed non idcirco/<mMi4r atque faicAiibi vires 

™* ^ 1 '* Indomitas posnere: udo nib robore invU 

tagite de vitreis spumosse Doridos antris, ^ "' 



JEn. iiL 515. 
VulgO,/«te. Lucanus, ix. 184. ^acuncUnotat.tacltoi«6«.«.c«/t. 

^f^ittnru, Vcr. 1035. suJboriri: V. ed. R guJbiri. 



P. Vind. V. ed. B. A. 7. XI. mo- Ver. 1036. reparare: P. Vind. XI. re- 

sef; n. mo9ent.i'~^ummd : sic P. Vind. parari.-^tempore : n. tentpora.— ^ico^utf.* 

V. ed. B. L. M. n. S. Xl. nimnuim, A. G. P. V. ed. L. XI. queBque} quod noo 

editi oommunea, ez conjecturi cujusdam, deterius. 

nt videtnr, exhilMnt tummistai qua vox Ibid. solent reparare omissa: nempe 

mentem Lucretii nequaquam Tidetur at- mare, terra, animalia, et 8idera,hoc«o/int< 

tingere. Nos modestius facturos esse facere; qu« constructio longe facillima 

opinabamur, si ex ingenio rcponeremus parum perspecta varietatem invenustam 

quoque, loco que^ vel gua, membrananim reparari genuit Bene oommittetur Ori* 

nmnium atque vetustiorum impressorum; dius, met L 363. 
^ram ria scribendi compendiaria corrup- q, utinam pottcm ^^^ n^arare pateiBli 
tilam hujuscomodi nullo modo improba- Artlbut. 



178 



T. LUCRETII 



1040 Materies, aliqua ratione avena viajf. 

Nec plagse pcwsunt extrinsecus undique summam 
Conservare omnem, quaequomque est conciliata: 
Cudere enim crcbro possunt, partemque morariy 
Dum veniant alias, ac subpleri summa queatur; 



Ilinc fortasM PlMitus edam oorrigendiB 
raut, Epid. Y. 1. 45. 

PtnBMM et refmruii me» toror l<* 

Vulgo legitur, reperuti, 

Ver. 1038. DiffiuU: L e. liqueKit— 
dinolTitur— diffUnditur, ct ad nihilum 
eraneacit, ut aqua in terram dwitillafa ; 
▼ide Sopfaodit Trachin. 698. et animad- 
▼ernonet meaa. Locua cst germaniaaimus 
Apuleii, in met ix. p. 6AO, ed. Oudend. 
*< Interdum, aoerrimo gravique odore sul- 
** phuris juTenis inescatus atque olmubtl*- 
«* tus, intercluso spiritu, d(ffluebat:" l e. 
•nimo et Tirilius defldcbatur ■entim col- 
Jabebatur, ct quasi eranescebat, undique 
sparsis Tiribus. Alia est tranabtio Viigi. 
liana, ad ^n. iL 169. 

Ex illo/Mr», ac retro niblapn refenl, 
Ret DanaOm : 

nempe ez saxi fWigmine, quod vetustas 
subruit, vd ruin& qualibet, decidente; 
ergo bene Scrrius: '* Fluere, delabi;** 
non dilabi^ qu« dictio Lucretium accura- 
tius interpretari yalet: etsi fuerint ibr- 
taasis occasiones, quibus utravis vox in- 
differenter adhiberi potcrit Ilejnius ad 
locum fallitur egregic Adeas Terent 
Heaut ▼. 1. 73. ibique Westerhovium. 
Sic Graed paasim imffuf ^ftfff, et sunili- 
bus, aolent dic««. 

Ibid. amittens corpus. Hanc locutio- 
nem dabamus opcram iUustrare supra, ad 
▼er. 8ia quo amandandus lectorest 

Ibid. sic omnia debent Dittolri. Tan- 
tum non ▼erbum ▼eibo Virgilius haec ef. 
flnxit, gca u 200. 



sime subfenientem. CVmmlaii li Inli 



sit, qus nuperrime ad iatum 
mentati snmus. « 

Ver. 1039. defecU: V. ed. d^ffieki 0, 
defUciti n. n. defidis A. defUL 

Ibid. drfecit mbpediiare. RariniV^i- 
men habemus hiigusoeTetbicuminliBilifo 
scquentc, ncque alifai temcra iq n ri a i i d uBL 
Sic aulem Silius, iii 111. 



ik fastoa neta, 
PihuiUc q oe tortgeUdoaut seamdin 
D^icUm mootei co^Jox tnsf 

Ad quem locum Hcinsio rcponm ▼«Imi 
Deficiar ne auscultcm, vd aoloi hatik 
Lucretius. Caterum, de hoe afaaolalo 
usu ▼erbi tuppeditOf noa dizimni ad wm, 
548. ▼ideas etiam Ruhnkenium, ct qM 
laudat rir nuignus, ad RutiL LopL iL %. 

Ver. 104a aliqud ratioue: sic P. Viad. 
V. ed. (nisi quod habeat ranoiitf, opcn* 
rum, ut putem, culpa) B. L. M. O. n. 
Z. n. editi hodiemi cum A. et G. (ai 
fides Havercampo sit ser^ata) rectA re- 
gione,- improbante etiam prolie Bentlcici 
Nostcr, ▼.414^ 



> vU, aSqud relime evtrtm, rcc ew H . 



In pcitn jtaurr: 



ttc 



Htk 



sic uti noB castigandum esae cootendimtts, 
et hunc locum Lucrctii habcmus strciuiia. 



—aversa : P. adversa^ orrore 

Ibid. owrso otiai.* mt Sba mwterfmfa^um, 
pro ria, ve\ a wid, averta : nam manilcs> 
tissinaa est GraBcismi phrasis Lucietianai 
Hujuscemodi ▼enuads noritatflws potisB- 
mum Horatius delectatur; ut uiorvfli o^ 
ttinetOf et detine guerelarumf quae aimt 
oomibua notiasima. Haec autem exqnisi- 
tior acriptura scnipulum noonulUs haiid 
dubie injcdt, et mlgariorcm ooostiuclio- 
nem, r^ rectd regione suppeditatam, huic 
k>co peperit 

Vcr. 1041. potsMMl: iu P. Vind. V. 
ed. B. G. L. M. A. n. rdiqui, ut cdiii 
plcrique, |MMni/. 



LIBER PRIMUS. 179 

1045 Interdam resilire tamen coguntur, et una 
Principiis rerum spatium tempusque fiigai 
Largiriy ut poasint a ocetu libera ferri. 
Qui re etiam atque etiam suboriri multa necesse est: 
Et tamen» ut plagae quoque possint subpetere ipsas^ 



Hoe «item didt Lucretius: *' Dixerit nequiturt cum Cortio ad Salluit Jug. 5i. 

** Toro IbrtMie aliqui», summem rerum 8. Dictys Cretensis, iL 21. *< Imperfec» 

** poHe iiiiitam eae atque extremitatibus ** ti igitur re, ut opinor, consequens fuit 

*( Bois cucumscriptem, et interea tamen ** arma capere; juaque per Yim extor- 

M cmn primoniinfum concursum ac ooUi- ** quere, quod amice impetrare nequitum 

« sioocpi per plagas extrinsecus illatas et ** esi" Priscianus, perieg. 417. 

** simimam renim, ne eraffetur, inde ^ . . i^ i ^^ .. . . 

, ' ^ . .. Hk luad lapldem, qul, tacto accensus sb fenL 

**^iasi continentes, recte neri, quibus ExtdngaimiqMitttr: 

•• omnes res creantur." " Enim rero, . , ,. ,-. ^, _ ,. 

-mpondet Luoetiu^ hoe nuUo pacto ^ ^ «*"* ^*^* ^J^^' «P- 

ucoDcedendum esL Prineipi. adlicet «"-.""t»^» ^ Diomedes. gnmm. 

» conconentia non semper continuo nex- ^* ^ ^.^^' "^^^^ P~*^' « ^^^ 

» antur, s«l resiUunt interdum, et longe ^ f ~^» ^''«' «?' ^T^' T^'"^' 

« discedimts unde, nisi ex infinito spaUo y,*^'' ^^*^' ^.^"": • ^: ^ ^*^' 

« ris infinita materi» ad effidendas pla- Y^^^^' , -P**' W* "^ ^^' ^' 

« «i. geoetrices «ibinde oriretur, res jam T '/^.T"""k- ,• .T^^i ^^'"' 

- coaUt» cito diffluerent, et res nondmn ^' ^"^^ ^"^ "*»' ^«'"»*' ^°^ »«I"«^ 

«•coaUt» in «temum disjungerentur." "*" *l"^ veri ridcatur simfle, Tarictate. 

Hic est argumend «»pus, breviter expo- ^ principium et principio repr«sentare 

•hi, ne lectoris acumini parum tribuere ^*^"^»*' " "»^ ".°" •bermascn^ ^. 

^^^^ mfx»i»*9 prtncipiom, L e. prtncipiorum : 

Ver. 1M3. omnm puBquomgue eH: V. 7**f «^ ^^' ?®^ E»««*«*™ «^» «»«1- 

id. omne qum cum est. daUonem loa, hmc exowus. expedire qui. 

n«d. caneitiata: l e. coacta^-congi^ verim; sedaud«dore«^quamqu«admitU 

amciUum rocata; videas supra ^*^ «« ""*** P^*^ ^ """^ '°™- 



i«r. 184. 485. 518. VifgiUus, iEn. x. branarum «uff«gii», aut veterum testi- 



1501 



monus, mmxa: 



————— Mesentkif amu Interdmn reiUlre taoien coguntur, et um^ 

Qne OtA cmdOet • Pnncipum certum «patlum tempusque fugat 

^^ Largiri. 

t c oolUgat— in unum convocei; a cafo „ . i .^ -^ j . ... 

.-*-««rp««««««,w« r«i»^« «w.«-« PasBimloquiturpoetadepnmordusrmun 
Vfttrum liomanorum, oraecam vocem .... ... 

.doptantimn, ut placere inteUigo gram- et minutitsini» corporum particuh^ per 

«tormn fiUis. ^«^"^ .• >'^« V]",'^' •^ Vir- 

V irv.i« -- « ^ T? u gihanum lUud, gea u. 462. 

Ver. 1045. jwrfm.- n.portam; Faber " ® 

ft BenUeius vidcntur partim maluisse: Mane «alutantum totb vomit asdlbu. «wtoii. 

nos nUul demutandum esse sine fructu proimmensamultitudine,omnesnorimus; 

nMtramur. et pofteriores, ne GrsBCos advooemus, 

Ver. 1044. Sic Terentius in passivi hanc metaphoram certatim arripuisae. In 

fonni fuita esl antique dixit, Hec iv. I. his autem tempus consumere non libet, 

57. ubl plura dabit Westerhovius: videas et contenti sumus super ingenU nostri 

•tiam Festum in vodbus Neguitum et tfntMninff arbitrium doctanim espeririy 



180 



T. LUCRETII 



1050 Infinita opiis est vis midique materiaj. 

Hlud in hiis rebus longe fiige credere, Menuniy 

In medium summae, quod dicunt, omnia niti; 

Atque ideo mundi naturam stare sine ullis 

Ictibus extemis, neque quoquam posse resohd 
1055 Summa atque ima, quod in medium sint omnia niza: 

Ipsum si quidquam posse in se sistere credis; 

Ety quse pondera sunt sub terris, omnia sursum 



ooosultimi euntes tctUmoiiio membrani^ 
nmL— /ugaV; ^Jigura. 

Ver. 1049. t/sftr.- G. ei tpm; Bi. et 
iptm, Si quid lateat, ut bi lunt egregii 
ceiiritafp libiri, nequit roee tagecitet odo- 
rari, nisi r« mppetere tat ei interpretatioDe, 
et Mripaerit Lucretius, quum Terbis neu^ 
traliter adbibitis delectet, ut qui maiime, 
ad banc nonnam: 

Et taxnen ut plagc quoqoe pOMint /nMfrr f/ ^MK. 
** Subtre, subdcre,'* Nonius in Toce tubit, 
It, 444. Edicat autem lector nasutus 
atque eruditus, ad quem omnia mca de- 



** opitf, ▼el res, ponitur:** si dfcam 
tra, ** Oput est mmptut^*' Talet, ^ 



cc 



cc 



Ibid. Et tamen ut — .• i« e. <* His autem 
** missis, vel illas ipsie, quas fingis, plag», 
«( quasi extrinsccus impellerent et con- 
*' tinercnt sumxnam rerum, finibus suis 
<* drcumscriptam, continuaii nequirent 
** in infinitum, nisi materies infinita sub- 
•* deretur." 

Ver. 105a Infinita: M. Infinitai non 
deterius. — e$t nbest n. 

Ibid. vis ojms est : iit nomcn quasi ad- 
jectivum opus sit, omnium generum, in- 
declinabile; tcI, si mavis, substantivum. 
Sic saepe noster. Sic etiam Flautus, Cap- 
teiv. i. 2. 61. 

Jam marituml omnes milites ofntj nint tlM : 
quem versum laudat Nonius in vocc Opus, 
ut et nostrum Carum, ii. 814. Sic etiam 
Terentius, Adclph. iv. 5. 72. 

Ego eo Intro, ut, qiue ofmt nint, parentnr. 
Nec difiicile est diversorum regiminum, 
^quse in hanc dictionem cadunt, rationes 
dcclarare. Si dicam, '* Opus est tumptu 
** ad bas nupUas," valet, ** m simsptu 



tut est ref , per quam hm nupdsB praoa- 
dent.** £t similiter cque boie dinrii 
CtpMS cat Miiipf^.-** quod per se palet 
Ver. 1051. fuge,- V. ed. ILjugtL 
Ver. 1052. Iu medium omiimi uitL CS- 
cero, de nat deor. iL 45. — ** 
** (mundi), undique medium locum 
** sentes, nituntur SBqualiter.** 

nnd. quod dicunL ** Peripateticonim, 
** et veterum Academiconim, et filoloo- 
'* rum, et omnium denique, qui umiiii 
** mundum, eumque finitum^ease voliml^ 
** ha*c sententia est; Omnia gravia in me- 
** dium ferri, levia a medio ad extremum: 
*^ Epicunis autem, ct caeteri, qui mundos 
** censcnt essc innumerabiles, et ixniiey 
** infinitum; ncque extremum, nequeme- 
** dium, cssc conccdunt Ita eorum ra- 
** tione neque gravia in medium, nequa 
** levia ad extrcmum, moventur.'* Laia* 
binus. 

Vcr. 1054. extemis: P. altemiti V. 
cd. eetcmis; dcquorum vocabulonim peiw 
mutatione, vide nos superius, ad ver. S01 . 
—guoguam: A. 11. quoque, 

Ver. 1055. nixa: V. ed. ciumi, operap 
rum fortasse incuria. Diomedea, de art 
gramm. i. p. 371. ** Nitor, niteris; per* 
** fecto nisut sum: sed «el^res immutantv 
(* %iixus declinant, ut Virgilius, etc** Ve- 
rum enim aliorsum videtur ire Prisciaims, 
lib. X. p. 903. im. ** utor usum, nitor a»- 
** ium: invenitur tamen etiam ntruia.'* 
Scripturae, quam nos recepimus, £ivet 
Serrius, ad Vu>g. i£n. i. 144. 506. 



LIBER PRIMUS. 181 

Nitier, in terrfiqae retro requiescere posta; 

Ut per aquas quse nunc rerum simulacra yidemus: 

1060 £t simiU ratione animalia suppa vagari 

Contendunt, neque posse e terris in loca codi 
Reddere inferiora magis, quam corpora nostra 
l^x>nte 8U& possint in coeli templa volare: 
IDei quom videant solem, nos sidera noctis 

1065 Cemere; et altemis nobiscum t^npora cceli 

V«. 105«. in m iiUere: M. imutere; Qiw,demenallqaore,obeaiit, refrKtiiTideD- 

IL nM 96 ritUrti XI. m fine tistere. ^>_ , ^ _,. ^ __-*i 

_ ^' „•' ^ , . Omnia convortt, jursumqat mpina revortL 

Vtr. 1057. JSr.* G. M. Ais unde scri- 
^i Hf mi putem, P- cuncta; Vind. V. ed. B. L. O. A. n. 



wM quae ponden sunt— . 
puU: B. Mint.~^*HTsn'm : V. ed. O. A. II. 



Z. XI. supra; quod pro tnpera, casu quar* 
to numeri multitudinM, Aliter non con- 
tempserim, nisi exquisitius quiddam jam 



X. n. nirfmit; prani manus, ocuUve, ,„ppeterct; quum elegantissime dixisset 

— --' *-. ^ ^^ . . noster tupera vagari^ sine praepodtioney 

V.1058. NUierin:G NisieHni; .. ^^ tLe partes pe^^ 

lliWjS^..comnuxU.hteris.atq^ videa. retrorsum, ad ver. 834. 

iafe deprsratis ipsui dictiombus.-in ter^ j^ animalia vagari. ViigiKus, ecL 

vv; V. ed. B. inUrea^-retro : n. recto. . ^ 

■' ftfMiVicgrg poUa : G. requieste reposta ; 

•• _^^. . per ignotoi errent animalia montbi 

sr» reftueste repotsa. 

Ibid. r^ro potta: l e. situ pnepostero «* geo. iii 540. 

— Imctwm habentes, et nobis contrariam, timidi dam^, cervlqw fugace^ 

pOBlurHn; ut recte Faber, et interpres. Nunclnterqnecanei,etcircumtecu,'c^tfff/tfr. 

«• F^igiai, Memmi, credere, non dico cor- Ver. 1061. loca: n. lococa, simUibus 

*• potm, ad oppodtam terrae partem js- ^^j^ ^^ proximitatem negligentissimc 

"oeiitia, tursum niti, sed vel posse ea commixtis. 

«dcataoomino requiescere, et in sta- Ver. 1062. Recidere: i e. retrorsum 

«tioM pcrmanere."— In proximo, pro cadere, quum sint nr^v ^wiite, ver. 1058. 

fiuv, XI. ofue, quasi voluerit prajceden- cicero, de div. l 54.— *• in agroambulanti 

tn toiooem, ut fit, repetere. u ramulum adductum, ut remissus esset, 

Ver. 106a tuppa: sic G. M. et. ut •• in oculum suum «cidMJc." 

.lUiCiir, a prima manu, L. quae vox est Vcr. 1063. m aelitempla volare. Maio, 

Uige «xquisitior, quam quae librariorum g^^ -^ 226. hinc sua fortasse, divinitus 

loNitiaB, aut etiam incuriaa, adacribi de- perfccta, coloraverit: 
bart. ** Suppum antiqui dicebant,** (ver^ 

Im Vw: .....* fi.1»...:^ «.:,.- ;«^:^«<.\ — necmortieaieIocam,«edvlvmwl«rr 

bi Fortl «mt, Salmasio pnus mdicata) sideri, innumerum,atqueidto«.bcedere c«l». 
" qiHm nunc tupinum didmus: ex Gras- 

« eo ridelicet, pro aspirato ponentes lite- ^^' ^^^' «^«^"- ^*» »«^'» ^^ 

* iim f ; ut cum iidem 6XMt dicunt, et *"» «* Lucretius. Hinc castiges Enni- 
'« Boa syivat: item l{, aer, et ia^«, tep- wm, ann. i 

* Hm.'* Ut nempe tupput sit ab var*, vel iftrmioieritote diem concordlter ambo: 
Jmai y uti etiam tuhtut. Ipse noster, iv. i e. altemo semine sermonis — altemo 
445. flermoiie. Vulgo, alternumt i e. veteri 



182 T. LUCRETII 



Dividere; et nocteui parilds agitare diebiu. 
Scd vanus stolidis hasc omnia finxerit erroTy 
Amplexei quod habent perverse prima viai. 
Nam mcdium nihil esse potest, ubi inane locutqiie 
1070 Iniinita: neque omnino, si jam medium sit, 

Fos&it ibci quidquam hac potius congistere caunfty 

Quam qufi vis alifi longe regione manere. 

Qmnis enim locus, ac qMttium, quod inane vocamuB» 



ioriptunL aUemom, rc\ polius aUernS, ** Primo itAttm oonspectu vm t a uf U 

Vidflt utique progrctsum depraratioiiis. •< puidtas; ac libi quisq[ue deposoertpd- 

Kihil certius: adi nostnun fflhr. Crit sect «< lendosiiidehostcs, oc locumcsipicndiBiL 

cvi et imprimistom. ▼. pp. 107, 108. Por- «« Dux tpse, inter atoUditdmoB 



ro, nos rect» Virgilium rescripsisie ad «« mosque, «d srma tqkmIi fkmmuwtSaAk 
fgto. i S5a ad hunc modum. *« et mims increpct hostem.*' Ila bsBS 

Perisonius. 

NMqueobiprimiucquborientadflavitsxihelit, ^r ,^«0 ^ -j • 1 x « i> 

/Ubwrsnibefuadccndltlumiia veqieri ^^' *^^' -««pww ^Ment: r. oa- 

jiUxU kebemU p er uerm priima ; XI. jpotf* 
pToUtomnino prsrcedens TcrMis hi]jusce umper uirmmqme^-^erM prima sm^ sb- 
kxa nobis jam sulgMcntU: sunt Vind. V. ed. O. A. S. et traspfioni 

fiUi quom vidcsnt «olcni, ms dders ooctii literse etism erv, 11. 

Cemere. nxid. Am^pUxei kabeni^ sryasCwni 



Addam AnthoL IjU. Burm. iiL 62. 9. '^* «^ P*™ P"*™ ** 

cui geminum et simillimum ex 

,„ _, . *^, , .ii^ K nuni non est ad msnus, 

Hic, rivo tenui pervia, ridet humus. 

Ver. 1069. Xam : P. V. ed. R Josb 

Sic reponcndum putcm. Vulgo, depug- _^f^- ,.^„^ iocusque: Xl. iine JSnemM^ 

mu, Et post hunc rersum G. posilum ^^^ . ^^^^ yj„j y ^ q ^ „ j^ 
Tuhver. 1«)3. y^^ Iq-^j^ Infnita: Xl. /a/Saitesi 

Vcr. 1066. ;».iri7c-«.- a /wrrfii*. au/m.— n^^u*'.- Mnd. V. ed. R H. X. 

Ihid. rfiW.a*. Dptimc. Vcrissimum acniqu^; P. et denique; XI. non deniqne. 

e*t, antipodaano6tr«noct«agitaivparw ^.^nino: P. in omni,^medium A: 

diebu» nostris. Bcntucus. omittunt Vind. V. ed. O. A. n. X. n. 
IMitiiwo* utique pWraH^ue cum G. r. et y^, ^^^^^ ^^ qnidquam: R ubiam- 

pri««s Pii aKiicilHB habeo^ dicsque, In ^^ . „ „»„y«,«^ ^,« cauu&: a. 

ftiap. epigram. Uiv. 8. ^.^.^„ ^^, . ^,^^ ^^^ y ^ ^ 

l^rum, quod xti Mih LahoriNu luof, et kac unum, L. c o ntistert : X. cameth 



f^»rtm Mms |w>^U tnho M.^m. Art^.— <«««d .- abest Vind. V. cd. O. ^ 

Utid. noctat a^^itarr, Mantuanus, geo. n. 

ii. 547. Ver. 1072. quaris: n. yaaattM . r e 

Ifm Jiet 4j:tt<^ tcAKtf^ fiyfnc: Mnd. V. cd. O. A. n. Z. XI. rs- 

Kt htticioco G. M.in«enint t«r. 1075. tisHU; ncc minus bene; ut hsBc sit loci 

Ver. 10(i7. iunm: n. manu4.^^n ttrit: maem: ^« Co miatc re non polcst oofpiB 

P. i^irTarii,— «*MiMiki linKTit ernfr^ «ksunt ** quodquam eo in loco, hac magb ds 

Vind. V. «d. iX A. 11. X. ** cauaMu qyod sit mimdi mcdius; qoam 

Ibid. tw«a« j^^Wm. Litius» lUk ^ ;!^ ** «h aliam quanns 



LIBER PRIMUS. 18S 

Per medium, per non medium, concedat oportet 
1075 .^Bquis ponderibus, motus quaquomque feruntur. 
Nec quisquam locus est, quo corpora quom venere» 
Ponderis amissa vi, possint stare in inani: 
NeCy quod inane autem est, ulli subsistere debet, 
Quin, sua quod natura petit, concedere pergat : 
1080 Haud igitur possunt tali ratione teneri 
Res in concilium, medii cupedine victae. 



** £«itna, et omnino alienam.** Eadem cho proferre liceat, de Fyth. orac p. 399. 

foeabula aupra etiam commutata vidimus, B. et tom. ▼ii p. 569. ed. Reiake: TiMMwm 

ad vcr. 957. — manere: abest Vind. V. ed. nr Bcn^w htXi^wH, • 2if«irM#»* Aimim, if«, 

0. t. n. 2. r§ ml^fui irif$ rtn «vrMf , 'XIS X*yu B«W«r, 

Var. 1075. ac: omittit n. — ane voca' oft^rm tuu awirthrmt \%yfMimt, Vulgo, 

mn: ttmnA Vind. V. ed. A. n. Z. deest illud «f, Yocabulo prscedente, ut 

Ver. 1074. concedat: P. Vind. V. ed. fit, abaorptum. 

& L. O. A. n. XI. concedere. — oporUt: Yer. 1078. uUi: P. Vind. V. ed. B. 

O. opieMts abest Vind. V. cd. O. A. n. X. O. A. A. uttitj adhcrescente Utenl Yods 

Forte flcrit)endum, debet. Tenientis: de quo errore, Tide ad ver. 

Vcr. 1075. feruntur: Vind. ferunty 1016.etexemplumnulli8ecundum,unum 

onlMO fivtaaM ae; A. fnerunt. etiam atque alterum, in Silv. Crit sect 

niid. ^put ponderibus: rw «iinr, scili- JuL-^utem vero deest II. 

cct, (lecundum Epicurum, cujus verba Ibid. uUi tubtittere: L e, acdpere et 

cx Laertlo prlor adnxmt Lambinus) rnv fundamentum dare — stationem venienti 

tff» ifumv iemftx»fMn rif »Mf§rmrif >uu rj ^rmbere-^tuttinere denique. Vocem in 

fiofmrmrif mrf^ ut r«v mutfm. Cum edi- hoc sensu, aut pardasime detorto, paasim 

tofibus quibusdam, JEque maluit, re non invenias, sed semper cum casu tertio, vel, 

Mtis, ut mihi saltem videtur, perpensd, si malis, sexto. Unde Gronovio non ac. 

Bentleiua. Locus exstat apud Diog. ceaserim ad LiT. xzvii. 7. edicend, ali- 

Laifirt z. 43. et, qus pnecedunt allatis quoties Tariare hujusce vods significatio- 

wba, non minus ad rem faciunt, et prc^ nem; neque dubitaverim, quin ille liviua, 

fcrri debent: Kimrrmt n fvfixft ml mr»^ L 4. sic legendus sit:— •* jam non ferit 

/u$- pn^i h %fUrifmt »mt ifrmx»»s mvrms *t' <■ tantum tubtittere^ sed in lationes— im- 

Mieimt, ru «inr, «rX- qu« supra venlunt " petus facere:** uW vulgo, ferat. Hinc 

Ver. 1076. quom venere: G. cum veni' tuttinere^ cum lifaris quibusdam, ibid. ix. 

runts Vind. V. ed. B. convener^ L. com^ 31. 6. pro tubtittere l^erim; neque re- 

mners M. convenir; n. con venire; A. ceptam lectionem de loco moverim, ad 

can venere; XI. cum venerunt. Inter cum xxxviL 38. 4. 

ct can scribc passim fluctuant: ride ver. Ver. 1079. pergat: cum corpus utique 

118. X. commoveant. Abest O. venere. venerit in medium, quod vocant, non ibi 

Ver. 1077. Ponderit: O, A. Pondere. minuscorpori vacuum est oottceasunun, 

'^ttare in inani: XX. tittere inani: m quam in aliis ubilibct locis. 

abeat Vind. V. ed. O. n. cui omissimii Ver. 106a Haud: V. cd. Hanc^ — 

rspetitio syUabsB caussam dedit: ride ad pottunt: U.pottint: et, In versu statim 

Kfr. 98S. Specimen emendationis, hancce pneeunte, rice QMtn, S. QMem. 

vitiositatis originem qpectantis, in Plutar- Ver. 1081. concilium: sic omneslibrl 

VoL. L N 



184 T. LUCRETIl 

Prasterea, quoniam non oninia corpora fingnnt 
In medium niti; sed terrarum, atque liquores, 
Humorem ponti, magnasque e montibus undas» 
1085 £t quosi terreno quee corpore contineantur: 



scripd, atque cdki priores; recentioftet Ihkd. Humortm pontL Bfantiiaoiis, 

aiitem, ex arbitrio criticoruiii, concHio: geo.iT.430u 

male oinmiia Has regiminis nuioris TMti gem kumUg pmH: 

formuks religioni sit, membranis Tetanti- et eundem Sud i. 37S. iu rectius cipiai, 

bus, demutare: redeas ca, qu« dedimus et interpungas: 

ubertim, ad terr. 250, 289. mpediue: mc .uioeoau.kn.Tit..^ 

O. T. n. at Vind. V. ed. empidime. ««oi., Tds tegit : 

Jam vero de Uteri non geminata, relegas 

dicta in Ter. 64^C«terum, recept» i- ^ ]^e!a, ,0« pontus humecUTit. 

lectioni vicue Creechianam diTinatiooem ^^^ ^ ,T^ "f ""^* - '"T^ **' 

rinci^e Bentleius antepo«iit. Jactanti» tornonnullahucfkaenti.mnoti.adw. 

mminim est Talde puerilis Toces. pa.«m ^\ h«J««eUbn: ncque Tidear »1». 

scribis commutatas, conjecturis, nulla de P«toTus, « Teram coostructioiiem ta m 

caiissa a^ue incontinenter propositis, so- Ho«tio apeniero, quam sdwUast.. Oii. 

lidtare. Ega nihil noTem. Q. Curtius qui«>«s «t Aeron penpeiere, sed edha. 

ix. 2. 12. - ncit ergo cupido rationem." ™™' "^"^ ^^ mtdhgefe,hod«r. 

Sed nugis hnmorari nola nonim nema Exstat od. l 29. II. 

Ver. 1082. ^oNtam; Vmd. A. ^o^ .Quknegetardrii 

jam ; qpiod editorum turb« placuit, contra "^^t^J^IS^, 
rim membnmanim atque editorum sin- 
ceriorum conscntientem, immerito; si 



Mootibi», et Tlbcrim rerertl? 
Ordo est . " Quis neget rivos, prooos v- 



, , , 1. 1 . duis montibus, (l e. deadentes— decur- 

modo qiucdam suppleantur, quaua solent ., \ , t . • «>i 

^ "^ , . ^ j reutes — montabus) •* posse relabi— ? 

in anmmentorum decursu sine fraude _,. •.« > •• t>i • 

. „ _ ,. . ,.«. limc ctiam > aleni Fiacci versum restmi- 

reticen. " Pnetcrea. alia insuper diln- . ^ , 

.. , . .^ , „ as, qm Burmannum vebcmenter cruciavit, 

'* cuitas rationibus eonim adversatur: .; i 



vel, ** Hoc etiam, quo sibi minus constare 



viL 391. 



^* videantur, iUis potest objici :" vel simile Et jam jam magico per opaca rilentia Colchis 

1- • I V «•- . . »• 1* Cocperat ire «ono, monrtratauue conderc vultu» 

ahquid. I.. M. habent qua cum IineoU Numina, n,*quc $im averti .Wrii^ «wr.. 

desuper; quje scriptura quidnam sibi vo- _, , • ^ .,.. 

, .\ ,, , . ^ 1 • ,- * "Igo. cumque; poncntose satis. Ovidu. 

lucnt, collatons erat cx locis aliis com- , , . . , 

.... . . , f ^ duos locos pnus ex insenio emendaverun, 

missis declaravisse. Interea, defragmento , , 

Go«o.pUno altum i«itur «lenUum. ?"^ "^ l""^ con«ntKot« inteU 

xr ,^, . „ f- lexenm, mct. xiii. 954. 

\ er. 1083. atque: n. ac. — ttquores: ' 

sic L. M. et pUcet, ut vulgare minus atque *"^"^ ^^ **^ "^'^^^ ""°"- 

eleganUus: X.n./iV«4>r«;roliquiomnes, Vulgo, /o«/i6w . de quanim dictionum 

/iVaarum. uteditionesrecentiores.—rorro, pennutationc videas ver. J9i. supm, et 

hicce versus in P. V. ed. I^ A. X. n. se- consulas Bunnannum ad O^itlii l c. Allcr 

quenU postponitur. sed in M. Tf ver. *«^* ^ ^* ^*^^^y »^- ^ ^^' 

XQH^S, Fluminaquc in munUs cumi reditura tupino. 

Ver. 1084. ma^aa^.* 1. magnis^ ut vul- Plus videtur dicere. quam cum >-uIgato 

gares editi, minime ad loci scopum. Huic fontesi quamvis utrumque eodem redcat 

nutcm venui aequens prarpooitur in V. Porro, Claudianus, in Eutrop. i. 3J3. his 

cd M. et XI. noo alienus aoccKcrit: 



LIBER PRIMUS. 185 

At oontra tenueui exponimt aeris auras, 
Et calidos simul a medio differrier igneis; 
Atque ideo totum circum tremere sethera signis, 
Et soUs flammam per codi oienila pasci, 



pefcimtffetrojrirvji/fill*^ nlme tenentes, Lynamt oontrA Fhfloc. 

qmy piOTeibiinn Grscum, quod hm epil. non intellexit Beinkint, et, ad ejili 

idi foffmuUe reqpidunt, uc Euripides mentem inoonsultiut interpolanSf Auge- 

ttus cat, Supp. 581. rus depravAYit: Th ^ •» «lif Ahvmsan rfm 

imymfmfm rmXmvvm wmfm VffmXim fU0vyyvnit9Tm 



Vm MAMAe'«^. u *w$rmi»/ufU H ^S Xtyerif, u ^irnurr* «vr»f r«r«i, um f^n 

^ insuWsrime, T. ^^^ ^^. *««r,r.^; Sic si«|oeri..mie ^e^UrtJn 

•hipertium. simUe trsZtl «gu- ^WinA. Non diunde pendet loa m IKj. 

Z^ egregie corruptum, «3i ««>« Ls^o, iL 95. inteUectus. ubi M. 

lii m« periditabor, ad l 15. 29. Casaubonus. egregie luABcatus, vanM 

. _. .. , w ^ ii . coniecturas prodigere sustinuit: AfMMf «t 

m prins vmcuo Ubantur flumina ponto, ^*^ "^ ^^ ^'^ 

mnt tC toTem* duxerit ante vU»-. »»* *»* msfinru$, im muftCwmt m* twiyfm-^ 

mm Tarietates apud Burmannum n- ^' **» * ••^^ f«f#/i»tfarf ir«fr« «-^«w 

et fortasse conatui meo plaudes. «^- *»«"P« «« •'W«» •w«^«»» miiXiww. 

r. 1085. Hunc versum, ut adulteri- Similiter Tertullianus, apoL cap. 35.— 

, obelo confodit BenUeius; et sane, " 9P^ »« ^^^^^ Romanos haberi, sed 

idm dignum est, Bodleianus non '* **o«*®» prindpum Romanorum." Ne- 

idt. Nobis, ut exegeticus, adeoque q"« alienus est idem nobaissimus Tarsen^ 

Idtatem stiU Lucietiani sapiens, nul- «»» ™odo memoratus, ibid. il 1 2. Tunumi 

odo dispUcet. Pono. A. ?ice con- ^» ^'^»»" »» ««'f«<^^. ^* «Wifriif «f- 

tter, babet coniinwxniur, V^* «^* •"«" •» ^^^f- '^'^® insuper 

id. ^« terreno corport: i. c. non I>a™"in ^ Cic de finn. u. 8. SanctU 

ie terrena tantummodo, sed Ugnea, Minenr. ix. 8. fin. Cum trimetro denique, 

A. ut Virg. JEn, ▼!. 732. tcrreni artusi qucm dat Marius Victorinus, art gram. 

s alia hoc genus: ut nequaquam 8u& >• P* ^504, hunc excursum daudam; non 

cabnlum quati destituatur. Ciccro, indigentem tamen, ut sperem, excusa- 

; ditpp. i 20. *« Nam nunc quidem, t'»on». q»»>»™ '«™» ^^^ ^»"* eniditis 

imquam foramina illa, qusB patent parum perceptam, tangat, atque ad jus- 

aafanum a corpore, raUidifWimo arti- tam inteUigentiam locorum innumcrabiU- 

io natura fifOiricato est, tamen ea ter- "™ ^^'^ leriter conducat: 

lis ooncretisque corporibus sunt in- Amare nolo, nec dolere, CUnis. 

aapta quodamrooda" Sic fortasse Ver. 1086. tenueit airU auras. Sic 

Umdum. Vulgo sine ea, sed codex Maro, gea iy. 311. 

I. babet a. Amobius, Ub. iL p. 61. ^ ^ ^ 

^: « Nrfo ilUm diKe«. «d do- — "»««-<I«~«^. ■»««*. •*«"^' 

■•; nec ex doct^ ut didtur, elemen- «* ibidem ille, Tcr. 500. 

iam fieri; sed, rctinentem res suas, ceu ftnnm to •«f/ 

'poribut semet drcumligare terreni*.** Conmfactui tenuis, 

libus animum advertat lector formu- Porro, rice d^it, V. ed. artus, 

lermonis PauUnae gemellam, 1 TinL Ver. 1087. medio.- n. nuiri^^ffer' 

. MXMfTArf y«^i«f, awixieimt /3^/m«- rfer.* V. ed. ditterier, 

quam nos ad SiW. Crit Sect xxIt. Ver. 1088. ciraim tremere: propter 

b illusCraTimus. Ilanc autem mi- sdntiUantem, palpitantem, ac nictantem 

N« 



186 T, LUCRETII 

1090 Quod calor, a medio fugient, ibi conligat omms: 
[Quippe etiam vesd e terra mortalia seda;] 
Nec prorsum arboribus summos frundesoere ramos 



tidenim micantium ignem. Faber. Addam Senecun* HippoL 846. 

Sudus, Tbeb. l 353, 



nec Don abrupta tremisamt 



Per hw Mnec» jg^touiUw «ppkx 



Fklgmra: Porro, TldeM qiue dicturi somiB ad ▼. 

ut Ennius mpud Macrobium: ^^' Hic «item Terwi integer •bat V. 

ed. et, vioe ^etkera, TL dat omnia. 

Zi0iiin« Hc /rrM«lo tem ct cava oenila candent : •* «y^j^ ^ xt* ^ ^ ^ ^ 

Yer. 10B9. JlafiiiNa.* Vind. n. ^E.JIam' 

cumquoversucomperesstatimTenienteia, mam: A.Jtammat, pateif V. ed.jNU(t; 

▼er. 1089. iv. 406. uti sspe Uber iate, ob similitiidinem lit». 

Sic etiam Cicero, dc divin. L 1 1. quem jmm c et I in minoris scriptiir» fiDnnis. 

castigatione leporis non infimi donabi. Ibid. $oU» JUmmam per emyia paad: 

tnus: de hac re ad dicta superius, in Tcr. 852. 

Nam primum astrorum volucrcis, te consule, remittendus es. 

n»*»^ Ver. 1090. a: R e.— ^t.* omnia ve- 

Conc«r«i.ciuer«^-irtelto«m-*.r.n^^ ^ ^^^ ^ ^ ^^ ^ ^ 

Tu quoque, quom tumulos Albano in monte "V . . 

nlynl^ me penuasissimiun habeo, voocm oan» 

Lustnuti, et iKto mactasti lacte Latinas, trazisse literam s a fine vocabufi pneoe- 

Vldiiti, et claro trrmuhi ard^rt cometaa. jentis, quum nuUam constnictaoiiem aU- 

Optime Tumebus, cui debuerat Davisius ter cxsculpseris. Neqne aliud visum cst 

assentire, grawi reposuit, pro gratU libro» editoribus, qui pnBoessere.— oon/i^gal.* G. 

rum. In hoc loco non erat nomen nu- contigct. — omnit: G. A. TI. igneiss ct ita 

dum epitheto suo relinqucnduin. Vulgo vulgares cditi: sed male. Huic varietati 

insuper, ardort; sed vcrissimum est, opi- pr«buit originem consuetudo Lucretii, 

namur, vel ob eandem dictioncm statlm maxime ci in deliciis, miniis diligeoter 

recurrentem, tentamen positum. " Jlbor, observato, quae verba in absoluto, quem 

" XiMfciff,** et vidssim ♦* Ai»»#nif , a/bor^ dicunt, significatu studiose soiet adhibcre. 

«* candor:" glossarium vetus: vide nos Conlfgat igitur, pro se amligat^ vel con- 

Silv. Crit. V. pp. 79. 8a 81. Scd divina- Hgatur, In operis decursu magna de hoc 

tionem nostram maxime stabilit, et esse g^^ exemplorum vis nobis obversabi- 

sincerissimam tantum non dcmonstrat, '"'"• ^** ftierit, cui minus h«c ratio pla- 

parallelus Virgilii locus, geo. i. 365. citura sit, ille rcpetat «sr« xun ex versu 

S«pe ctiam striUs. vento inpendente, tUrbu P"«^«nt« « Jiammam: " Quod calor 

Prscipttk coelo bbi} noctI*que per umbnim ** omnis utique, fiigiens a medio, oonligat 

FUmmarum longo* a tergo mLWxert tractus. «• in coelo flammam.** Iroo, fieri potest, 

Ad Chidii epist ii. 12. explicationem >Uud s, quod rw 1^61 agglutinatum codioes 

Burmanni miror: nobis exhibent, veram Lucretii scripturam 



-> saepe putavl 



ad bunc modum fortas&is indicare: 



AUm procenoso. irU rtft rrc noto. : ^^ ^^^ , ^^^ ^^^ ^ ^. ^^^ 

i. e. sfitanientia vela, aU i]isam rem veris- omnis. 

sime, ut, qui viderint, apnoscvnt; pelago Nobis cx analogia prima ratio satisfiKriL 

nigricantc, ct |wti»iinum, si sol luceat. Dcniquc, quum prodivis foiet, intcllec 

Ssatius Theb. v. 130. interpivtem tam lus facUioris gratia, m omnis in igneis 

frigidum non egit: mutatio, contraria autem ratio multo mi- 

advenoaiiwfaarWfproftiada. nus vcri simiUs, credibik est libcarios ad 



LIBER PRIMUS, 187 

Posse, nisi a terris pauUadm quoique cibatum 
Terra det: at supra circum tegere omnia ocelum; 
1095 Ne, Tolucri ritu flammarum, moenia mundi 



kB&c ▼arieCatem loco Vkgiln, in gea L Vcr. 1092. Nte: n. Hecs uti auie U- 

427. impnlww eHe: ter» miguaculjB ^ et ^ in libria pesKim 

Lmui revertentii quum primom eonB^ igms. commutatioiii subjacent, ob vel lenaii- 

Ver. 1091. Spurium e«e hunc Tenum "«» ^^ horiiontalis dedinationem: 

pnmundat Bentldus; nec libris antiquis ^ «^* ^*» ^ membrana. ▼.. 

agnoecitur,aiexcipia8L.etA.dequorum »«»^5 ocuhs u«upaws: yide no. ad ver. 

priore Tdiementer dubito, an fideliter re- ^ ^""^^ hbn— Catorum, hunc cti. 

mmdaverint; ideoque canceUis undno- -™ ▼««m ««» «qu«ite BentWu. obelo 

nnn drcumscriptum volui Mihi quidem. «nfodit; c^ius judido in hac re saltem 

qnamris oratione rix satis simpUce pro ^^^ ®^P*^ subacripsaim: oooferas 

LncKtiiingeniosententiaenundetur,non «««™m sibi ad u. 187— 196. 

omimo videtur ^umt postuUndus. Ac . ^^ fr^ndeicere ramoi. Amofaius, 

c^ sane, sensu haud incommodo, quasi !»«>•»• P- 2. im. <« Commendata semina 

«xerit poeta, aigumentum ab adyersarii " **""" "«^ t^peie, mA Jhmdeicere 

doetrinis in eum letorquens: " Imo. non " °f*^ nolunt?" 

« fiamma solummodo centrum fugit, sed _ ^^' ^^' *""•' ^' ^c.r-^qwnque : 

«< etiam terrena iUa. quibus hommes ves- ^' f^odque: V. ed. cm^j; in nempe pro 

« cuntur, non vcrgunt penitus ad medi- «*» « q««i «dnaodum prodive scribis emt 

^'um, sic ut tute posuisti; ideoque tua _ VV* 

«de medio omnium quodam sententia. V^ cibahmi: sucos sdlicet. qui 

«mermevaseritphnosophorumsomnian- P^ • n>edio difleruntur; ut et ips« 

cc tium deliratia*' arbores, a solo in aera salientes: vide ver. 

Ibid. mortalia seda. Gemellse locu- ,' ^ ^ 

tk.D« .pad nortrum p.«bn leguntur. ^^^* ]F^- ^ "~" .^: ^*^ ^' 

iEiniibtu. ot CUudunus. in Rufin. u. *^^ ^' .^" "• .*•. «"• «T^^ "*^ 

^». sionem dedisse eustmuivefmi rationes to- 

*. ^ .... ^ lod non satis liquido scribis libnmis 

Huc poft emeritam mortalts semla vitam 

Dereniunt: perceptas. 

et Serenus Samonicus, ver. 539. sic casti- ^ ^^ "^^ ^«7, ^'"^ ^««- 

^^^. templo suo nempe, vel bquean: vide su- 



TSm varii casus mortaiia secU fatigant. 



pra, ad verr. 987. 1013. Ovidius, in 

Ut dnt diverab obnoxia corpora morbis : ™*«™ ®P«™ exordio: 

8Kpe etenim nimio cumi fluit impetui alvi ; Ante niare, et tellut. et. qood Uiit oNmla, emlum, 
Frenatcommixt0 9<i«m/TT;«iiibraMicavino» Ver. 1095. Ne: G. P. H. a. Nei 

Vulgo, quumferveh Bro voUeri, muks editioDes «ofocncm. 



Neqoe interea suam rim non habent in contra fidem membranarum et vetustissi- 

Luoetio voces veici e terrd, <* Dicebas morum tjrpu expreasorum, longe minus 

M modo, manifestissunum esse flammas irotnnM^e. Exempla consimilia transla. 

*« a medio difierri; non enim aliter aether tionis ab ips& re ad id gualitatem quan- 

«« signis pingeretur, neque haberet solis dam, vel circumtlaniiam, in quibusvis 

** globus, quo vesd posset, et lucem suam paginis abundant; neque aliud quidvis 

** oontiniuue: et ego vidasim quoque tibt poedd sermonis indolem a soluto discri- 

** demonstrabo, homines etiam iis yesd, minat efficadus. 

** qusB de medio tuo sustolluntur. Hsc Ibid. volucri: a vokmdo nempe; unde 

** niha valent** Vu-gilius, Mn. v. 319. 

N3 



188 T. LUCRETII 

• 

Difibgiant subito magnum per inane, adata; 
Et, ne castera consimili ratione sequantur: 
Neve ruant OGdi tonitralia temp]a supeme, 
Terraque se pedibus n^tim subducat; et omnesy 
1 100 Inter permixtas rerum OGdique ruinas, 

Corpora solventes, abeant per inane profundum; 



Hrtaikt9t/ulmitutocYotmlu: iUiutnnrit, ci oppoitiiiie nofaii odMi ficOTi 

et his fMuria apud auctores utriuaque Un- feciL 

gam inflnito numero l^untur. Nequeo HAL tamtralim, Sariptnffim ganii> 

tamen mihi tcmpenre, quin ▼cmis quoe- nam ene tomiiruaiia aitiitramur, n Tcrtio 

dam Bfanilianoa ezdtem, quorum locu- tcniiruo. GloMarinm vetns: ** Ibntilraib 

tiones ex muhis Lucretii kxas, hinc inde ** fifnrm:*^ et idem runos: ** Bfttvw, 

sparsis, dcgantisBime ddibatae sunt. In- <* tonitmo,** Seneca autcm et aUi nomcB 

Tcniuntur autem in i. 856. et nostnim toKiiruMm usurpant Apulcius de moB- 

pulcfare iliustnbunt: do, sub fincm, de Jove: ^ Didtur at IiiIp 

ItiMmt oique adeo nsturaetc onmis ohau/ansi '* gurator, et tcnitmalis^ ci fiilminatoCi'* 

JJtwbw fKnma Aimerumpencmh, Ver. 1099. 2Vrro ae podAm «hWmcoL 

Arkl.comple»>m^ii««^«mii»f«rr^/ ^^ Tocis formam poloitatcmque 

Qpne^Mlwrrfucaw^ieqnltnniuet/ivtfAiDe, ^uit Virgihus, .£n. lu. 565. 

F^ilgaricumTidcMCraMriMvibnmtis/Msm TolBmur In cflBlnm cunrato gnftlte, ct 



labi^bmtvDitmt^cmlmmfmtmntntttuai, Subdtictd ad manii imoa i1f*Hmoi mmdd: 

Fmgat utique, ezpeUit ignca aemina: sic l e. undi te smbducente^ vd subtnbcnta. 

rasrigandum; Tulgo lcgitur, ^ii^. " £t Amobius, libw ▼. p. 173. *^ Jopil» IDe, 

Toccs, Italids literis distiiictae, ex tbe- ^' quicumque est, si sentiret sc eme, ant 



sauris Lucretianis vel integrae, ye\ leriter " si ullo sensu afficeretur injuriae, nonne 

detortae, provenere. ** digna res easet, propter quam iratus, et 

Ver. 1096. Diffmgiant mania mimdi. " percitua, terram nostzis tnbducertt gres- 

Commode cum hb compaiabuntur, qus " ''^^ ^^ icunina exstingucret atquc 

dederit acriptor Apocalypseos, xx. 11. " lunat; quin imo res omnes in antiqu» 

Kmi tOn /^M» x«a«o fuyat, mmi r« mI*- " «pedem confunderet unitatis?" 

t^tw %w mm- M ««V wftmwu E4»TrKN ^^^ raptim: l e. impetu ot a tis s imo , 

iyn,mmi'0 OTPANOX. Virgaius, gea ii. 427. 

Editioad cod. Vind. exacta, dat Dim^ ^ ^. ^ _ addderar^^ 

- * •*' Vi proprU nituntur— : 

gimnt, typothctarum, ut aibitrcr, ex in- ... . . ,_. _ . 

^^A illa hujusce libn Lucretiana, ver. 18S. 

Ver. 1097. Qmsimili: O. similL In- 1*««^ ^ta volens exhiben: 

signion cum varietate in n. veisus exhi- ^ ''^** exorta r,^ arb»ta .afir«/. 

I^^mf . Pbn-o, de regimine nt omnes^ vide ad iu 



Et ne cuucU qmidem tbam ratkme teqoantur. 



„ , __ . . „ ^'«f- IIOO" permiitat: G. M. mixUui 

Ver. 1098. <«„W». P. V. «l B. A. ^Usi priore syll^ prepttr «mUtudi. 

n. X. penrtrvlia: Vmd. pcnUralio; G. ^ pr««JenU. Icr.- ride .d Tcr. 1077. 



Lk M. XI. tonetratia. 



81C uno ore omnia genuina ex« 

HmA raiml cartt frm^. Sic Teren- empUria, tam scripta, quam ediU: i e. 
tius. Heaut iv. 5. 41. tcfTenarum renun. Spedmen signiSco- 

quld,dnuncr«/««rMf^ tus hujusce pafcim occumntis suffidat ex 



ubi Wcitcrhoviui hanc phrasim cniditc Hontiob od. iv. 15. 17. 



LIBER PRIMUS. 



189 



Temporis ut puncto nihil exstet reliquiaruin» 
Desertum prseter spatium, et primordia cieca. 
Nam, quaquomque prius de parti corpora.deesse 
1105 Constitues, hasc rebus erit pars janua leti: 
Hac sc turba foras dabit onmis materiai. 
Haec si pemosccs, parva perductus opella; 



Ciutode rvrui» CaBure— : 
com imitatione Virgiliana, ad ^n. xL 
510. 

I qui rerum jaceant percuUa ruind, 

De suo editores audaciasime r« terrte in- 
teipolavere. Vodbus autem transpositis, 

n. 

cetH r«nrmque roinls : 
qao modo maluerim. Manilius, L 932. 
Nec mlrere gravetliominum rerumque rutnas. 

Jbid. caeli ruinat. Seneca, Octav. 392. 

— — «i— i»i— nunc ades mundo, dics 
Sopremufl ille, qiii premat geniu impium 
Ckfi ruimet. 

Sic optime rescribendum jubet Gronovi- 

QS, pro adest. Virgilius etiam et Silius 

habent ceeli ruinam^ sed laiiore sensu, 

vice tempestatisi ut iUe pnetcrea, ruit 

ather. 

** Onmei codicei, rerum. Lego : 
** Inter wuxtoj terrarum coBlique ruinas.'* 

Bentleius: 
m/usfmtf et inscite satisb 

Ver. 1101. CorjHjra solocntcs: Le. Cor- 
porm sua, nexibus ob omnibus literata, in 
primordia primigenia friantes. Hunc 
locum videtur in oculis habuisse Mantu- 
aous etiam, ad ^EneuL xiL 204. 



■ non si tetturem eflfundat in undas, 

IMluvio miscens, cdE/timque in Tartara soivat. 

Idem adhibuit hoc dicendi genus, sed fi. 

gurate, ad geo. iv. 198. 

—————— ncc corpora aegnes 

^ Yencrem solvunt. 

"Ver. IIO^. Temporis: V.edn. Tem. 
porum.^-nihit: H. vel.~-exstet : B. res' 
tatf-qaad ex glossa irrepserit, si irrepserit,. 
in contextum. 

Ver. 1103. etBca: non tantum propter 
eniitaiesn tenuiiwimain «tque e v a n ida m. 



quae oculomm aciem eludit; sed propter 
inutilitatem etiam, in hoc loco, et ad res 
creandas ineptam conditionem; ut Grs- 
corum rvf A«f . Faii sensu noster, iv. 1 004. 

Inproba navigii ratio tum c^« jacebat. 

L e. nondum ad usus «uos susdtata; ubi 
nos de hac vocabuli exquisitiore potestate 
mox ampliabimus. 

Ver. 1104. quaquomgue: V. ed. B. 
gueecumque. — prius: V. ed. jirtma^— cor- 
]}ora: U. tempora; quartmi de dietio- 
num permutatione, videas Burmannum, 
ad VaL Flacc iL 324. 

nnd. parti. Varro, de re rust L 13. 5. 
*' Fenestras habere oportet ex ek partt^ 
** unde commodissime perflari possit*' 

Ibid. deesse: L e. deficere, et deoedere, 
quiUrunque demum caussi impellent» 
Lambiniun vero vocem undequaque in- 
cu^Mibilem et opportunissimam ad arbi- 
trium ex statione 8u& ejecisse, ut cesse in- 
ferciret, et editores in sententiam ejus 
pedibus patientissimis ivisse, Lucretiiun 
contra omnium proborum exemplarium 
auctoritatem contaminantes! Pesomo-il- 
lud hercule exemplo, atque, ut a me vera 
vox erumpat, flagitiosissime quidem, fac- 
tum est. 

Haec autem, et qua sequuntur ad epilo- 
gum, ita sunt aocipienda, quasi dixerit 
poeta ad faanc normam: " Recte quidem, 
*' et optimo de jiuie, ek tenus suas opi- 
*' nioncs advcrsarii noatri suffultum eunt, 
'* dum ooelum omnia tegere et continere 
** fingunt, reprimens rerum impetum col- 
'* ligensque, ne per inane spatium solutsB 
" dispergantur: aliter enim mumHmoles 
*' discerperetur, et in chaos omhia dila^ 
^ berentur. Hoc, inquam, «Altem baud 



190 



T. LUCRETII 



Namque alid ex alio daresoet; nec tibi caBca 
Nox iter eripiet, quin ultima naturai 
1110 Pervideas: ita res adcendent himina rebus. 



«( male ftctum cat; et opinionit est ab- 

*' niidB non abnirdum mediauneDtum." 

Ver. 1 105. janua letu Virgilius, JEn. 

iL 661. 

— .— — i^— ^— pfttet iad jmuM let». 

Aniobius (quem Tidces edam supm, mi 

ver. 856.) Ifb. iL p. 64.—'* si animB Uti 

** ■deunt^niuM, Epicuri ut 8ententi& de- 

«* finitur.** Insuper, pro leti, A. Ute, 

Ver. 1106. se dabit forat. Shniliter 

Flautus, CapteiT. L 2. 12. 

tmeneyUdem ipaeimptdaf 

ut idem alibi, dare te tn Jugafn, 

Ver. 1107. jterdudut: L e. ** quasi 

*( prolectatus Musararum leporum illeo»- 

'* bris, et rationis TerK blandimentis:** 

nam graWter timehat poeta, ne vacuas 

aures (vide w. 45.) illl Memmius suus 

DoUet adbibere; ne illum quidam religi- 

onis scrupuli, (ride Ter. 82.) quasi riam 

aoeleros» phiiosophig ingressurum, re- 

nuHari possent; ne, denique, totum argu- 

mentum, ut duriusculum, tristius, et ob- 

scurum, (verr. 932. 942.) aversaretiur: 

ideoque niliil aptius, nihil elegantius, ni- 

hil signatius, voce perdudtus, excogitari 

poterat Fcrendumne igitur cst, editores 

in teztum conjecturam Lambini, perfuMC" 

tus scilicet, avidissime admisisse, et foras 

projeciasc kctionem longe longeque lepi- 

dissimam? Hoc pacto scilicet in opti- 

mum poctam grassata vanorum tcmeritas 

licentiosa criticorum! Pudet, pigetquc. 

Si quid licerct immutare, jterd<HUus r^ 

IKrfunctus facile egomet pra^tulcrim ; scd 

manus emendatrices ab boc versu omnino 

abstinendum c&t. £t jterductust Ijm»* 

quasi «iMvn >> ^n^ft^ ut suavissimc IIo- 

merus, hactenus protraheretur, et ali- 

quantulum rcluctatus. Appositus est 

Terentii locus in Andria, i. 1. 54. 

Qul tum Ulam amabant, (vmf^ Ua ut fit, ftlhun 
ttrJuxere UluCt wcuni ut uni «tfeti mcum. 

** Pcrduieiv. Intfitum mt Itephilum 



cc 



his verfaii lignificat ; perduamtMr 9Bim^ 
^* necessitate coacti:** ut cgngw Do» 
tus. 

Ibid. parvd apeUd. Hoc verecimdini 
amici sui vuU attingerc; qaam dizcrat; 
** CcrCe moleitias tam bravb opcris hwd 
graTaberi&** 

Ibid. opelld. Voz in Hontio q^oq|M 
legitur, episL L 7. 8. 

Offidosaqne aedntttai, ct • peHe fownili; 
sensu diminuto, et modcato; quasi (ucrit 
opera molestiannn fertilior, quam pro- 
fectjb. 

Ver. 1108. Namque: V. ed. Ntfues 
P. JEque.-~alid: V. ed. B. O. n. aliad. 
— daresceti G. darisdt: unde maUcm 
equidem, daresciti i. e. soiet dareeoerti 
ut efiatiun ait generalem veritatem coDti- 
nens. — nec: Vind. A. n. nim. 

Ibid. daresceL Maro verbum piopric 
adhibuit, 3S,n, iL 301. 

CUresamt aonitm. 

Non inscite Hilarius in gen. 54. 

Utque hominum «01«« po«et ciarescere vita, 
Artibus letherUt totai quc ducere luces 
Gaudet, et ingenhun diversii laude fatigat, 
Insequitur nox atra diem. 

Ver. 1109. quin: V. ed. R n. quauF^ 
do; solennis variatio, breritate scriptuna 
nasd fadlis; nisi forte Virgilius hac oc- 
casione scribis importunis ansam dederit, 
arripientibus Mn. iL 446. 
^— ^-^— — quando ultima cemunt. 

Ibid. Xox ceeca. Virgilius, gea iiL 
260 

Socte natat c^cd senis freta : 

Ibid. Xoi iter eripict. Idem Mantu- 
anus bcllissimam locutionem non incuri- 
osus viilit ; sic cnim ille, ad JEn. i. 88. 

Friti-JKt sul itsp nubcs coelumqnc, diemque, 
Trutrorum ex oculb : ponto nox incubat atra. 

Ilanc lectionem, kmge ezquisitiorem vul- 
gata subito, veri esse simillimam, imo 



LIBER PRIMUS. 



191 



a, CNrineent tiln, nifallimiir, qiue 
Bus H b eriore cslamo, ad. u, 363. 
hiims ■opcrveiiientes idlicet, 
tttibid. iz.33. 

m tiigro glomcfarl pulTere Hubem 
itTeacri: 

itidem imus peasime habet ju- 
maemor nostri Maro, ad JEu. 



nvolTitqoe domiim caUgitu citcd^ 
a «rlE^iMM ocuUs. 

^Uma naturdi Parvideas; L e. 
n adem ultra flammantia mun- 
ia, ut Epicurus ipse, jaculeris." 
▼ix equidem dubito, quin figu- 
rtionem oondnnius servaTerit 
er» et hoc pacto locum primitus 






nectiMcaeca 



r cflpiet, quin ultima nstttnl 

mt. 



oaagment aptissime, et amids- ProMrere. 



sime coospirabunt Noster supn^ Ter. 
73. per eandem translationem: 

eattrs 
Pnceitit looge flammantia moenia mundL 
Similiter Virgilius, qui ry pemidere nus- 
quam usus est, S,u. x. 472. 

—«————— etiam sua Tumum 
Fata vocant, aufa/que dati pervenU ad kvI ; 

i e. ad awi vJUima: et sic alii 88epissim& 

Perveniat autem %dtima^ sine prspositione^ 

perquam deganter; ut Claudianus» de 

bdL Get 73. 

——«——* nec pervenere Juventae 
Rtbur AloTdae : 

et videas par regimen ad ver. 1060L soprs. 

Ver. 1 lia adcendent : P. V. ed. acce- 

dentj X. accendatU, 

Ibid. res adcendent lumina relnu, Vit» 
gilius, gea L 251. 

WU lera rubent sdceiuUt iumma vetper : 
uc enim legendum ease alibi pUnum fe- 
dmus. Similem habet insuper senten- 
tiam Gratius, cyneg. 8. 

contiguaa didlcere ex artibus artet 



ADDENDA QU^DAM. 



'. Hbi tellut Submittitjlores. £u- 
paneg. Constant Aug. sect 22. 
jm videtur imitari, et suspido- 
im de Homero, quasi notionem 
suppeditaverit, confirmare : •— 
lagis Jovi Junonique rccubanti- 
VM^flores terra submisit, quam 
aa, Constantine, vestigia urbes 
pla consurgunt" 
4. Jera pecudes. Hujusce ver- 
tura vere constituta est Pariter 
I Fdiz, sect 17. — **■ pradpue 
i feris beUuis hoc difieramus, 
Qa prona— etc.'* 

'1. ecfringere portarum claustra. 
oiodum Comelius Nepos etiam 
sst, X. 9. 6. foribus effractis; et 
alias, iteratis vidbus. Asin. iL 



. cM^&nes ne foribus ^nniaMtur, 



Iq miL glor. etiam, iv. 6. ^S. 

— Mil. ObcluMB aunt/or«/. Ac. FffriMgam:-^ 

et in Stich. iL 2. 3. denique: 

— — »- ein' gratii/«rfj ^ffriniuf 
Ver. 93. Tantum non pcenitet haudad- 
mifwam eaae vocem tubnixa, Locus Livi- 
anus, xzvi. 9. 8. maxime congruit: ** Plo- 
*' ratus mulierum non ex privatis solum 
'* domibiisearaiuft>tonfttr,** (vide nostrum, 
iL 579, 58a) ** sed undique matroniey 
** in publicum effusae, drca deftm ddu- 
*' bra discumint, crinibus paasis aras ver- 
** rentes, nixce genibus^ supinas manus ad 
" coelumacdeostendentes,orantesque— w'* 
Hanc notionem verbi glossator vetus re- 
spidt: ** Subnixusy vweiint:" L e. quasi 
minor genibus, vel metu perculsus: nam 
in utramvis partem potest acdpL 




192 ADDENDA. 

Ver. 851 . ingmueifinUes. Hinc haiiat ** voee dariui, Mit tenio iortiiis, Mii 

locutioDaii, sed lensu }Nunuii definito, ** Yiolenttus? H«ctaiiMn,ciiiiip« 

Eumeiiius, gntt. act sect la ** Sic in- ** feruntur, ad sensusqiie iMMtras 

** ^mift laigique/on/ef , ut ubique prosint, ** et eos polentU sui impdlitiit, non 

*' ire festinant — .** Explicatior est Juli- ** nuntur ade luminum, sed alik cotp o ii a 

us Flrmicus, p. 461, et nosinun lectio- ** partibus sentiuntur.** Nec minuB liL 

nem firmat: *' Laventur itaque sordes nudus FeHz, sect SS. unde LadantiaB 

*' istse, quas colUgis. Qusere fontes ta- sua eliam ezpolivit: ** Nec mireria, u 

** genuotf qume jmrot Uquores, ut illic te *' Deum non vides. Vento et flatibiis om- 

** post multi» maculas cum spiritu sancto " nia impelluntur, ▼ibrantur, a gifntiir ; 

** Christi sanguis incandidet.** Qui lo- " et sub oeulos tiumen noo Tenit flmftiSa ct 

cus pulchre reqiidt apocalyps. viL 14. ** flatus.'* Sic rescribendum: in cditiB 

Ver. 268. lacte mentes perculsa, Locus est, sub ocuUs; meiidoae. Esee sob «cv- 

Oiphei de lapidd. ver. 221. cujus sincera lu, vel t» loco^ probe dizeris; aed vemire 

scriptura, atque adeo vera mens, viros sub oculis^ vd esse in ioeum^ nemo dize- 

doctos penitus effiigit, ezquisitissiiium rit, ad redas aocurati sakem sermonis 

Lucretii phrasim luculenter illustrabit: legea. 

:tmU,,uxiMfnnffUTmyXjm»f4i0fuyt^ Ver. 281. Higus lod Tideliir mcmar 

o^nt wtHfutm ntfifiit' n» wnrm yim esae Msmertinus, in psncgjiiooy ■ect. & 

MA2T0I2I, MEOTONTA, rmf* ETNA0I2I ** Toto quippe pnelio flerebare, non ali- 

Mfuim. « ter, quam magnus amnis solet, hiber- 

Ita distinguendum : nam Xvt prsepositio ** nis imbribus snctus ctnivibus, iiaiiiiin 

ad Offm debet provefai. Jsm vero ivNMir/, '* rM^rv, qui csmpus est*' 8ic, opinar. 

pulckre fluentibus, ez coi^jecturA reposui lod vis reacribendum flsgitat, pto ^^h- 

pro ivMUM#», longe insulsisBima Fadlis ere, Dictionea ruo et Jluo ooofusB sunt 

erst ermr, et in doctissima voce mazime librariis ad Claudian. in Rufln. iL 428. 

probabills. Vide sis Hom. Od. I. 222. SiL Ital. zii. 619. ubi vide notas; ad Liv. 

Eurip. Med. 835. xxviL 17. 4. Porro, in paneg. inceiti, 

C«teruin, duo prcDCtxlentes versus me Constanl. Aug. sect 9. alia est versuum 

movent, ut judicem. scriplori Gncco nos- Lucretianorum imitatio: ** Toto quippe 

trum non inobscrvatum fuisse: ** impetu fcrebare, torrcnti similis anmi, 

0:r,f,irtf f^^Mimr» H*furmuum, ymXmBrm " ^^^™ abnipUe radidttis sylv«, et con- 

lM*rns9f^ 11«^, «».un,r.rT- .yif-t... " ^ulsa funditus saxa, sequerentur." 

Verr. 278. 299. 302. Hirc locadc natmi ^'^'' ^^' "uj"^ sdiematis, quod 

invisibili trntorum. odorum, et vocis, Lac »*« "«"P^ illustravimus, mcmmit Da- 

•-«.* • » u . j j- • • .-.. •• « visius in notis erudiUssimis ad Mmuc 

tanuus mtuebatur, ad divm. msutt vu. 9. „ , . ▼ _^ 

-♦:ii . u-. .» A . • TA^ r«?L scct 17. atque etiam Lucretianum 

etillustrabit: ** Anteomnia,quomam De- *. , . , 

.».„... • 1 • . . versum non neslezit: multa in nanc rem 

" us ab hommc videri non potest, nc quis ® ' ^_^ 

a . . ^ lA frucluosa conferens, quae nuper, Octavi- 

*• tiuncn ex eo ipso putaret Deum non ""'■'""^ «.vmi^ ^ ^ ^ ^ r- » 

" esso. quU mortalibus oculis non videre. ""> recolentcs, incursavimi^ 
«• tur, «nter c«tera institutorum miracula, ^'«'- ^^' «'«^'^ *^^ ""^^f? ^ 

« fedt etiam multa, quorum vi, quidem ^^«^ *»^"*^ ^""^^ "*^"* concipus raU- 

" appaivret. substuitia autem non videie- «*«"' '^ «^ metaUum re^»icias, igne h- 

" tur: sicut cst «w, odor, ventus^ Quid ^^^^^^^ ^ ^dndc frigore caitgdaHrsi. 



TITI LUCRETII CARI 



DE RERUM NATURA 



LIBER SECUNDUS. 



f 



T. LUCRETII CARI 



DE RERUM NATURA 



LIBER SECUNDUS. 



%i^»»%i»%^%<%%^ 



iSUAVE, mari magno turbantibus aequora ventis, 
"F, tprra mafimum alterim snectare lahorem: 



spectar< 



VEIL 1. Constnictio est, vel turban- Jug. 78. 3. alitcr sequerer equidem tul- 

^jku iiuirt €p^«ora, adnotum Graecismuin, garem dictionis sensum: terrorem enim 

qaan in tyronum gratiam admovemus: facileadaugeatspatiosaoceanimagnitudo; 

iit Sopli. CEd. tyr. 2. ad illud Virgilianum, Mn. iil 193. 

Tmm «#• iifmi rmiV E MOI eo AZETE j calum undique et undlque pontu» : 

vd, quod simplidus fortasse, turbantSmi ^d alia ratio constructionis longe venufr» 

m^mura mari: quam asseruimus et illus- ^ior est, et exquisitior. 

tnnmus ad Silv. Crit. iL p. 39. et ▼. p. 34. Versus nesdo cujus apud Stobanmi, ed, 

Huc a utf*" ncm equidem Tadtum retu- moral. de navigatione et naufiragio, quos 

krim, ad ann. xv. 37. adeoque ad hunc «W imitandos sumpsit Lucretius, sic le- 

modum punctis dederim dispositum: gendisunt: 

** Volncres et feras diversis e terris, et 'Q^^i^ im ^mXMvrm mn TH2 ynt ipft*. 
** animalia maris, oceano ab usque, pe- O l*^* >«^* M*i <rXMvr« fMthtt*»- 

** timmt.** Fngnientum Sophoclis ibidem, quod pul- 

Interea, mihi rem reputanti subest cogi- chre Lambinus etiam contulit, mihi vide- 

titio, an recte iniveris dirersam distinc- tur hoc paeto commodiasime reacriben- 

tioDem locif quam serus video et intcrpreti dum, hahitis tam Stobsi, quam Cioeronis, 

piiCDisae: rationibus; nam illud mu, Brunduo me- 

floBve mari magno, tuibantibu» Kqnora vcntfa, moratum, meo Stobsi exemplari deest: 
EtmimagDnmalteTlusspectareUborcm: T< x«VA^ ^*^ A*^* •• ^^^' ••^ 

i «. «* suave spectara periculum alterius, T» yns EmTAY JAI TE, K*Ae^ yan myy 
• mari m magno versati, dum turbat su- ni«»«c mmwmi -^mif, tH»^ ^a 

'*parficieni aquarum tcmpestas.** Tum Adquos versus Sophodeos suaviter Ti- 

inteHig— maxi magno non male de mari bullus aUusit, L 1. 45. sic fortaaae reacri* 

klmetcetUe^ cum viris doctis ad Sallust bendus: 



196 T. LUCRETII 

Non, quia vexari quemquam est jocunda TcduptaSf 
Sccl, quibus ipse malis careas, quia cemere snaye est 
5 Per campos instructa, tua sine parte peridi, 

Quam juvat inn^tet ventot aodire cubantem, IlNd. vexari: L e. jaetari pthfBi tt 

Etioi»»^i..teneToirfihiiii«dnu! ^^j^. ^ «d L S7a Onduw. ipit ik. 

Ibid. mari magno : sic Maro, IRn. ▼. | ^ 

tf28. mart magnum: atque iterum, ut ..... 

noster, iEn. IT. 566. niare (tiriar/. C». n rtf In BqiinnMii iii« n ilmir ' 

ten.in.«ar.,««».m«nwpopotan^pn, Conftr- «»d-n «I ™t ». 4» A«t 

quOT» ,KU.«. m». i^ cum «rudit», ^ ^ «Ug^ «rtj Al.». 

utitur. Cicero, aomn. Sap. 6. — " miulm ^^ " 



469. 



** cst, circumfusa illo mari, quod Adan* 

" ticum, quod magnum^ quod occanum, TT~i rtc d«Mii tottm licf M. 

„ . . T „ ^ Creberutrlquemanu,pulMt,vrjMfique,DBnl8. 
** ftppeluUis m tems. 

Ver. 2. E: Nonius, iy. 441. Et: ad Vulge. wno*.. de quarum dictioBin 

qusBdun ezemplaria: arrepti t nr terrd, commutatione, Barthius ad Stat. Tbfl». f . 

IWd. magnum. DJsplicet tahi dto su- «^2. commentatores ad CatulL Im. 80. 

pamagno. Forte: ^ ^^ nominat eruditiaslmut Dnkoi- 

Eterri^M^aheriustpectarelaborem. borchius, ad Lir. ii. 34. 5. ootatim^ 

Scneca, Herc fur. 1 103. "^**^ 

genOhu -vmtfi ^*^' "*" animum admtu ad mcMn 

AudiatKther: loci VirgiUani distiDCtioiicm, elcg a ntiM 

et LudUus junior in .lEtna, Ter. 20a «J«« neutiquam dcgustabis; nam a cwfcr 



Ipae procnl «wxfw mlratur Jupiter ignei. pendet r» maniu Idcm. Mn. L 85. 

Vulgo, iM^iiof; sed codez unus tanto$: uni Eomaqoe NotOMiQe nmiit, mfarqiic #r« 

unde nos Tcram lectionem restituimus. cMit 

Similiter libri fluctuant inter magnas et Africut. 

vastas ad Ovid. fasL ii. 322. VirgiUus Ibid. jocunda voluptas, Lucilius, mo- 

sane multis in locis hoc pacto vocc vaslus do raemoratus, ver. 247. ejusdem carmi- 

usus est; sed ez colorc sermonis ad geo. nis, hanc locutioncm mutuatus est: 

1* i SS, Scd, manifesta notii certl disponere lede 

Heul magnum atteriuj {rvatn spectabU acer- Singuia. divina ett animl ac>iici«fi« vali^. 

^""^ ' Vcr. 5. Tcmpestiva sunt, ut quae maxi- 

reccptam Lucretii lcctionem videri potcst ^^^ Appiani iUa in Punicis, secL 71. 

confirmarc: nisi quod iste versus iu for- ]^^Am Haveicampo, neque voluptatem 

tassis est scribendus: lcgentibus non afferent hic etiam ezhibiU: 

frwtra tperabis acm-um : .^ ,, j^,^^, ^,^^ ^, ^^^, ,^. .^^^ 

uti pUne exhibct codcx in Musaeo Britan- ,^. ^ „ ^^^. ^^^ „ «xx««if im- 

nico sccuU decimi, qucm nos contuUraus. ^,^ .^^ euftnxhss ft^Xut^ u w^rt A 

Ilinc de glossi nonnuUonim MSS. Tarie. ^^^. m.m» ymf, if «, r«>)t rat rmt 

tas, exsfiectabis: et ex ca dccurtata lectio (laborem, ver. 2.) aff^wTss i)f/», fufmUi 

vulgata forta.s!as invalucrit. De pcrmu- «apr» rv»<irrcf tf ftmx^ Uim- tXiyt « 

tatione autcm sjtero et */vt7u, passira cri- rt/»»v»«rf , Am «^^ cvrv m Btmp T»m» ikf», 

^<^'« I» ry T^r«y «'«A.iiM», r#» Am mw rm l2wt 

Vcr. 3. ^Mmi^ttam .• P. V. ed. quem-^ umi rn TlteuUfm tu Imfuifmmut, Et Clt 

piam : et jocunda scribunt antiquo vota^ narratiuncula sane undequaque lepidiw- 

P. Vind. V. ed. O. A. n. X. ct aUi for- ma ; et heroa, omnibus rebus ezceDeiilif- 

tasse omnca. simimir agregic commendat 



LIBER SECUNDUS. 



197 



Suave etiam belli certamina magna tueri: 

Sed nihil dulcius est, bene quam munita tenere, 

Edita doctrina sf^ientum, templa serena; 



et 6. In omnibus, pne se ferenti- 
boi audoritatem, exemplmribus, scriptis 
(t editia, n Fii exdpias Bononiensem, bi 
dno wioa» uti nos posuimus, ponuntur; 
(t eieoiplaria qoidem Tetera omnia nobis 
m&inda eaae existimayimus. 

Ibid. helii certamina, Vii^lius, JEn, 
1.146, 

— i-— »— > duri eitianunm MU. 

Ibid. eertamina magna, Idem, ecL Tii. 
16. 

Wtiertmmem crat, Corydon «nn Thynlde, moi- 



IbidL tueri: nempe in turrey ve\ aldore 
qiiodam loco, positus; unde proprietas 
Mquentium darius eluoescet, ac venus. 
tn. OcuUs p6et«e nostri involasse putem 
Hflmeiei loci aimulacrum, ad IL r. 155. 
vUL similiter optimates Trqjanorum spe- 
dem belli intuentur: 



TiMi Mfm Tpmtt* nyimftt i»r tn tevfym' 

ntqne fortaasis illi procul aberat rei re. 
coidBtio, quam de Xerxe, copias suas de 
tmiis apice cum lacrimis lustrante, plures 
mg um nobis tradidere. Sed operam 
longe commodissimam, atque ad illustran- 
dnm Lucretium sununopere facientem, 
ScMea naYabit, ad Troad. 1068. 

Bit oaa magna hirris e Troji raper, 
AdmeU Priamo ; cujtu efiuHgiot 
tmuaSaqae pmmj, ari>iter belU sedent^ 
lifebBt acie« : turre In hsc, blando sinu 
Rirent nepotem, cum, metu verMM gravi, 
Danaoe lugaret Hector et ferro et face, 
htema poero belU moiutrabat «enex. 

Vcr. 7. nikil: 6. M. nihilo.^-dtdciut : 
G. dafoe; aed quid sibi haec velint, non 
pwpicioi bene: P. V. ed. bone, 

IbUL dulcius. Idem ergo sunt dulcis 
^SMamt; neque aliter Cicero, de senect. 
iQi ** £t enim, ut ait Homerus, ex ejus 
*'Bngtti melle dulcior fluebat oratio: 
** qnam ad suavitatem nullis egebat cor- 
<* porb ▼iribua." 

Tbid. bene munita : L e. tuta; ut Ovi- 



dius ad Uv. Aug. 61. ita leviter castigaD- 

dus: 

Ipse vigU, summi sacer ipte locatua in arce» 
Rei hominum ex tuto cemere dignoi erat. 

Ibid. bene munita sapientum templa, 
Aristophanes, Nub. 1024^ 

m KAAAUITPrON SG^IAN 

unde lyne Romanse fidioen, od. iiL S8. 4. 
illustrabitur. 

Af anitl^rque adhibe vim sapientur : 
L e. X«^Mi tfkwiwvfymfufif, doctrinis sdli- 
cet atque disciplinis pbilosopboruro. Ap- 
positus est etiam Acdus apud Tullium, 
de div. L 22. 

Proin vide, ne, qoem tn esse hebetem deputes 

seque ac pecus, 
Is, safientid mumtum, pectus egregium gerat i 
Teqne regno expellat. 

F6rro, locum contrarium sic Lucanns 

graphice lectoribus depinxit, ▼. 250. Cari 

memor: 

Haud magis expertus discrimine Caesar in uHo 

est, 
Quam non e stabiH, tremulo sed, cuhnitu cuncta 
Despkeret; staretque super titubantia fiiltus. 

Ver. 8. Edita: L e. educta-^acta — 
creata — in altum erecta— doctrin& philo. 
sophorum. Q. Curtius, ix. 1. 9. — ** Syl- 
** Ym erant prope, in immensum spatium 
<( difiuss, procerisque et in eximiam al. 
** titudinem ediiis arboribus lunbros»:" 
L e. fe dantibu9-~w tollentibus — ^in exi- 
miam altitudinem. 

Ibid. templa serena: 6b altitudinem 
suam, rerum terrenarum nebulis carentia. 
Pulcfare Statius, Theb. iL 35, Carum oer. 
tissime respectans : 

8tat sublimis apex, ventosque imbresque serenus 
Despidt. 

Ver. 9. Despicere alios Errare. Idem 

Statius, silv. ii. 2. 131. Lucretium imita. 

tusest iterum: 

I celsi tu mentis «6 arce 

Desfids erumUst humanaque gaudia rfdes: 



198 .T. LUCRETII 

Despicere unde queas alios, pasBiinqae 
10 Errare, atque viam palanteis quserere vite; 
Certare ingenio, contendere nobilitate, 
Nocteis atquc dies niti praestante labore 



quem locum mihi Prdgerus oocuptvit, dire oongont LiTium tamai, id v. 44. 

«tqueetiam Nasonianimi, mct. xr. 147. 5. malim legi ad alium cod k cm, ctdii> 

multum Lucretio debcntem : tinctioiie melius cunti nblefari, ad knc 

modum: ** Jam* obaidBoiiiB t0&> fiEd. 

Aitn ; juvat, terrto et toertl sede lelictk, " abscedunt, t^gtque pcr agroa pspaiBa- 

Nube vehi, validlque humeris infktere Atlantii; <* tur : cibo vinoque rapdm hansto rcpled, 

PalsMtejque ankiH» pMssim, ac rationit egento, .. ^ ^, ^^^^ ^^ ^^^ aqaaram, 

'^ ** sme munimcnto, ame stationibus acciB> 

Eleganter item in hanc rem Silius, zv. cc todiis, pasnm, lcfmrum ritu, atcfmm- 

106. «( tur." Vulgo, palantuT; qusi did» 

— — — mox, ceisus, ab alto minus ad scopum lod, me judioa aalleaB, 

inf ra te ceinca hominum genus : ^^ Historicus autcm pntem noa «- 

ubi pluim vidcas in not^ Drakenborchii nobUem inustraW^ uthoc in transitu tan- 

Nec minus venusle Claudianus, plures g^. ciaudianum dico^ de bclL GflL 

Cari looos cmulatus, in MalL Theod. ^^q^ 

cons. 4. de Firtute: 

— ^— NoUa Lyal 

NflopiiextcraKcnplensaiAt/lndigalaadi^ pocutai raniCere»: ra^wconteBtnihimb 

DivitiiB aitoota milt, immotaque mundi Pcllbmr dbu .- 
fad^rfi ex mltd mortalia despkU arce : 

uti legendus est cx Ubiia. Corruplos ver- V-»0^^ <*<^«ri«*te»«fc»«n»«w» 

susin Ciri Maionis, verr. 14—18. hinc ^'^' "' ^^""^ ingfiuio: ut Atbsm. 

desumptos essc plures obser^avere. Ad- cnscs antiqui, teste VirgiUo, geo. iL 382. 

dam Orosium, ut cmcndem, hist ii. 1 8. — Tr^pmiaq\3^ wgeniu pagos ct comidta drcsm 

•* si qub intentius adhibcat animum, se- Thesida: posucre: 

" scque toto mcntij» adfectu ipsis jtenile uti locus istc verissime legitur; non iji- 

" caussis bcUisquc permisccat, ac rursus, gnitcs, ut quidam h*bri. Eandemmendam 

" vclut in arce spectaculi constitutuSy u- prior sustulerat Gronovius ez V^akrio 

" trumque in suis qualitatibus tempus Maximo, L 7. ext. 4.—** ingenii agihtate, 

" pcrmctiatur— ." Vulgo j>ene, vice f»e- " ct corporis dotibus, prtestantiotem." 

nae. Mamertinus, gratt. acL Julian. sect Omncs codices, ingenti; comiptissime. 

la 1.—" nunc in illud idcm cditum re- Confer Heinsium, SiL It xvi. 4C eno- 

"ponatur,ac«/«;>iWa/cunctalictanti»— ." rcm conlmrium sagadter emacukntem. 

Ver. 10. jxilanteis: U. jmlcntes. Kt A. Gcllius, xv. 23. " HeUonicus. Hero- 

librarius, vcl tjTWtheta, in V. ed. oculo »c dotus. Thucydides, historic scriplm, 

longius provccto, a^uc in vocem sc<,uen. •* Usaem tcmporibus fere, laude ti^eaii 

tis vcrsus, simiU stationc positam, et simi- " floruerunt" Sic optime GrtmoriBS, 

liter temiinatam. iucidentc, omnia omisit vice vulgat» lecUonis. ingenti adlicet 

inter crrarc el ingcnio venientia. Ver. 12. jrraHante: XI. prentare; ex 

l\nA. ErrarejHilanteis. Pariavocabula jtrteUatc, Neque auaim equidem damnara 

sic amant scriptorw consodare. Ita Sal- „ jfra^anie, quum bonum ait, et iu iion 

lustius,Jug. 18.2.— "«igi,;>a/anl«,quA multo aliter eloquenti» Romanse ilos, 

« nox cw^erat, sedcshabebant:" ubi sa- Tusc dispp. L la " Aristoteles. looge 

tUmulUhucfacientiaCortUdoctrinapui- cc onmibus (Platonem aemper exdpio) 



LIBER SECUNDUS. 199 

Ad siimmas emergere opes, rerumque potiri. 
O miseras hominum menteis! o pectora cascal 
15 Qualibus in tenebris vitae» quantisque periclis, 

Degitur hocc* sevi) quodquomque est! Nonne videre est. 



'^prmtianM et ingeiiio, et diligeiuid':" bus, forte fortunA in illud incidentibus, 

Baltm tunaiyCttm ]ni membrmnis^iibus* monun ii^jidat, prout exhibetur in codice 

dMB, adiiL 6S. perttanUf L e. perMTt- Vindobonensi, Sartossus states ca- 

nntrt pirtinnci. Hontius, sat ii 5. 39. tastema; nncerius aliquantub exara- 

P^nte, ■cqae Mtmra, tur in editione Veronensi, ad hanc nor- 

CbtannB, intagra lod oratio satis ostenc mam: ** Sarcoseus id est sarcos eustates 

dit, Siayphi fmagingm, de quo plura ad ** cata schema:" quod Talet, probe evolu- 

iii. 1019. animo Lucretiiprsesentcmluisse, tum, et GrsKU literis distinctum, X«f»«r 

d atlendas dictionibus sigillatim: nocteit tvrrc^if ttmrm^mfuu Hoc autem est vo- 

Mtqmdies — niii — labore — tumnuu em er - luptatis, vel summi boni, Epicurea defini- 

firv. Dignui est, qui committatur, Te. tio, quam invenies apud A. Gellium, ix. 

NBtii locoB, simili ▼erborum efficadum 5. initia 

lifpn roboratus, And. iv. 1. 55. Ver. 15. Qnudibut: V. ed. Qmdibet^ 

1|9, Pamphile, hoc tlbi pro aervitio debeo ) ut nonnulla etiam Lactandi exemplaria, 1. 

Ctmmn matiibtUt pedUms^ nocHsfue et dUi^ ^ y|^ ^ 1027. 

CiVitispeflclamadire,dumproiimtibL -,., . , *, . .^ «. .,. •> 

_7 ^ Imd. tn tenebrit mta. Vugiuus, ^n. 

Yer. 15. emergere: 4*nmvn(4* quasi ex ^zqo 

hio miiUUit^ ac profundi rerum coUuvi- ^ ^- ' • . ^ • i ^ . v.^ 

^ . . . Adflictus, tntoM w tetubrtt, luctuque, trahdMm. 

«na, qoibus fanmersum vuJgus hanret ^., ^. • >• tj «u-j 

TiA.. .• t, ir cc Ttr **.,-. ^.- ^^ quantttque penclu. Idem, ibid. 



vL69J. 



livhis, L 12. 5. ** Monumentum ejus 
^ pogna», ubi ex profund& emertut palude 

•••quusCurtiuminvadosUtuit" Vale- 7i««i/«jactatam,nstc,^rfWii. 

tSns Mazimua, iL 10. 6. " Marius, in ^^' ^^' -^««^«"■•- Nonius m voce, iv. 

^pnfiauiHM ultimarum miseriarum ab- l^*^* ^gimta.'-4ionne : n.nene.-^videre 

«jectua,— benefido mi^iestatis, emertH:* ««.sicn.etemacuUticodicesPU; etveri 

Hfaic pnsdare Juvenalis, iiL 164. simillimum videtur, r« ett omissum csse 

-- -. g^^ ^.^., «„^ i^ ...u K^ * in G. L. M. hic enim fons uberrimus er- 

nBoa nciie emergUHtf quorum virtutibos obstat "•'-'• -^ ^ 

tciangiisUdomL roris, 6b angustias chartae non raro, ad 

Ibid.rentiii^/>oftrt: acsimontisfJM- finesvefsuum. Hoc codid noatro A. sk- 

%io saxum Sisjrphium. Ovidius, met pissime evenit, quum minim a m formam 

XL8S9. habeat Vmd. P. V. ed. B. O. A. n.t»de- 

rertke Pamati /wtUur. tit: X. antem utramque lectionem, tam 

Ver. 14. miterat: A.netciat: eitmen- videre, qattOL videtit, exhibet Nudalec- 

Ifii ktminum^ vodbus transpositis, n. qui tio vulgsryun editionum, r« videre sdli- 

b utTOque looo scribit OA, non 0/ Varie- cet, nemini non jure displicuerit ex venus- 

titm lectionis In Lactantio, L 21. fin. tioribus, ni fallimur. Pom),deorthogra- 

««ttaf, pio miteraty fallad scriptoris poli- phifl hocc\ redeas observaU in L 699. 

tfcainii memorisB tribuerim. Ver. 17. niti: V. ed. n. n. nec. — 

Foftean Lucretius versum Ludlianum, quoi: sic P. sed omnes alii, qui; haud 

qnsm in usus proprios sumpsit Persius, dubie pro cui^ vel quoi: B. quo^ si fi» sit 

ob ocolos habuerit: ccedere. Benildus edam legendum jubet, 

O c«as homlnum i O quantum eit bi rebui ^ ut nos edidimua. 

inane I «« Naiuram vero, ctiyuslibet hominia, nisi 

Cip it iil nm interea sequentium, ne tyroni- ** ut t2(e froatur;*' ne in expediendA con- 

Vot. L O 



90t T. LUCRETII 

Nec domus argento fiilgety auroque renidet, 
Nec cithar» reboant laqueata aurataque templa; 



nUqui supdlectili, in vaaurio fulgent»- drtionfm, qaam »1111110 cum aftifido af^ 

bm. Idem voluit Horatius, sat. ii. S. 4. fiOm rotundati, odeo ut lonot quoovb iai* 

Dbdte, non hiter Imm/ iMiMique nltentit, penae «ictioRt leddiL Qnidvdini,»^ 

Cum«upetln«nl.«k./«(r«»H6.u: ^ .^ M«rtu«iu^ JEn.L7S5.qu» 

1. e. " vario luxu et splcndore epul»- ^rtim dixeris magiitram wum nio 

•* nmif** ut bene Aaoeniius; nec minua ^,^»^^. 

ad rem commentator Cniquianua. _ ,. ., . ^_. , 

pootea V. ed. qam ab initio aic dedit veiw Atiia: depcndent fyduu Isquegrihu mmnkt* 

aum: Ibid. laq m eata attratofme iempla. 

Wec cjtkmret /f wf r»»»e«ritf ainataqpe templa; bea utique laqucarisy anro perfinaa, v«l 

quam aequitur n. in oidine Teibonim. — imbracteatas: iWxa ; ^ ywr wi yooKiAk 

laquetUa: n. laquear. iEacfayhis, Agam. 785. quam certi a MiBam 

Ibid. ct^Aarvrrvieaiilleiiipto.^vel, ** TO- emendatkinfm non dolenma Sdnrtmopn»* 

«'boantadvocemdtfaane,'* utflBtcvCAofv» reptam eme. Vulgo kgttnr inankiarimei 

in tertio casu numeri singularis: Td, uiXm. Cjrprianua, epiat. i aob incm: 

quod malim equidem, ** dthane facumi ** Jam tibi amro duUncta la^meut mb acr» 

** reboarei'* in numero muhitudinis, quod ** debunt.** Enwndrtur Muaoniua, apud 

ifuirtMmTif$9 est, magnificentiusqiie. £t Stob«iim, ethic. ed. L T^ 7 «7 wtftrrwXm 

hanc rationem esK Terissimain, mihipa'- «v>4u; nT mS wtuuXm XPfiZEIZ t n T 

suasit Maronis kicus, modo memoratus, mS XPT2OP0MI STErAI i r$T mS flnA»> 

ubi poeta perfectissimus certe non ocuUs nXtuu rmt xJmt; Vulgo, x fn ru t. Cfan* 

nuUis Lucretium suum respidebat: dianum, nl fallor, veriaBimi dirinationc 

Divet inadccMo» ubi solb filia lucos sum donaturus, ad epist iL 42. 

Adsiduo rriWM/ cantu : AuraHetpu teramt culmina cebs trmba : 

L e. resofuire facit, ut bene Servius. Fa- i. e. jungant — distinguant intertexant ; 

ccssant igitur editorcs cum suo citharisi ut/om «rrii, Apuldus, met. x. p. 745. 

lcctione oppido vulgari, ct testibus pau- post Lucanum, x. 164. 

doribus atque lerioribus subniia. Acdplunt strtas nardo florentc c^rmcs : 

Ibid. cithara reboant, Fortius habe- ubi rideas Oudendoipium. VuJgo,J6w 

mus, ut videri possit, quam, quodexigat ranti sed colummt, non trabes^ laquear 

occasio, vocabulum. De re scilicet effi- ferre veteribus dicebantur; quodexpluri- 

cadore Majonides, II. P. 265. mis lods dbi facere manifestissimum de 

BiCfvx* /*•>• «vftMi T*n |MM, «uf. it T mMfm proclivi cst, scd in transitu gifflf^yf Ho- 

\iimH BOOflSlN: ratius, od. u. 18. 3. 

ut idem alibi ; ad qucm Virgilius, gea Non trabet Hymettiae 

iii. 223. pn^rium dictionis significatum Premiau c»Itpmmax-^ 

cxhibens, de tauris bellatoribus: ^'idcas autem TibuU. ilL 3. 16. Prudent 

rr/iotfji/syU-KqueetlongusOKnnpus: peristeph. xi. 219. Senec Tbjest 646i 

cui superveniat Pacurius in Mcdca apud ^ ^ ^^ permutatiooe, fero et sero^ 

Nonium, iL 8a vide ad L 9. 

Clamore et sonitu collcs rwonantc» bount : ^^^ "*™ "* controrersiam TOcaTerit al- 

tcram Claudiani emendationem, debeD. 



sicut sonitu sonanti noster, L 825. cum 

▼eteris colorc simplicitatis. Hac igitiu' ^^ ^* 

de cauasa rs rthoant Lucretianum intelli- F^l^oqoe d ff tp i ci en » mmro Imfmemrim dlvc»— : 

gamus TeUm did ad iofticaru commen. quamsen>ridi,uttame9BcexHeinsiicon- 



LIBER SECUNDUS. 203 

Quom tamen inter se, prostratei in gramine moDi, 

30 Propter aqus rivum, sub ramis arboris altae, 

Motoris, multum in hoc ▼enu fluctuan- nri degantiaBmo iDgenio indigniiis. It» 

tis» pro Tulgata letdoDe fidta. Similem Mne egomet olimiponte coi^jcccnm, loco 

cMtigationem Avieno equidem adhibue- Flacci ductus, od. iL 16. 11. 

rim, oitK deac 878. elegantissimo loco : __- cunt Idpuatm dfcom 

_^. , TMavciantk: 

Hcic, liiter ceiM late surgentiainabet, 

lysipla Simfite Jovis MdsUmtt nin columnit, aed diu poenituit, et nihii in Lucretio no- 

Otfite Mxonmi drcnm veitiu metallo, vandum dicam. Rem sdlicet sublimio- 

AaoMvm gravi, nlveo radiantia dente: j^ yoce magnifidL notnlitare noster vo- 

i. c. non auro liiat sedetiam laminis craa. \^i, ^t vulgatam lectionem satis tuetur 

■orihus, ei^ot^, inducta. £t vulgo Lucanus, Cari non immemor, x. 111. 

kgitur etiam, Xnope Jovit adttabatU : quem prior Havercampus occuparit. 

nwndoaisrime. Quin etiam Apollinarcm i^ locus (rm^i, qnod vlx conruptior setai 

Sidoishmi apponam, epist. ii. 10. quum Exttruat, instar ent; laqueataqat Uctm fere- 

Alocu.»«u«i«unu5.etifa.quibu«cum DlvM^^««m,u« »«»« rt»cond«.t .»«.. 
ferwmur, iUui^randissummopere laoneus: 

. ^ ^ . . ^^ Tenu)lum nempe more Lucretiano valet 

Intoi lux micat, aXqw bracteatum ^ , 

8ol ilc aolfciutur ad lacimar, tegmen—coDCSfum lacunar ; ut noster cctU 

Wtftv ut concolor erret in metalU. cavemas, iv. 172. et cceli temjtla^ L 1013. 

Qttod iUe bracteatnmt numerus scripto- ubi nos videndi: oonferas etiam ibid. 987. 

rum inaura/Km, nominat Juvenalis, ziiL Rutbus, iv. 628. 

151. Humida lingiul drcum tudantia templa : 

— *— — minoratrtatsacraegui, qul L e. oris cavum et laqueatum tegimen, 

Radat inoMraii femur HercuUs, et fadem ipiam quod MfttMs Graeci vodtant Ibt plura. 

Mcptnnii qul 6ri«:/«to« de Cairtore ducat. j^^^ .^ gpujcissimo quodam epigram- 

Unde virorum doctissimorum incogitan- ^^^^ meretrix didtur r« «^fi< Ubenter 

tiam satis mirari nequco, manus unpor- ^ ^ ^^^^ ,^ ^^ j^ ^^^ ^^ 

tonas Lirio injidentium, ad xlL 20. 9.— glarata. Porro, nisi de odibus hominum 

«* Joris Capitolini magnificum templum, nuignificentioribus, sicuti de templit, U- 

«« non laqueatum auro tantum, sed parie- cerei loqui, vix probandus esset ^Naso, 

«« tibus totis lamina inauratum:*' i. e. la- quasi vocibus haud discriminatim accura- 

minis aureis bracteatum. At dispUcet il- ^ uteretur, ad amor. iii. 9. 43. 

hid iiio»ro/um.- quasi sciUcet laminis ar- ^„^«| .anctorum potuiaaent /m^ ^fwmm 

geiUiy vel aiius metalU cujusUbet, non Urere^ 

obdud poterat! Amobius pro consuetu- Locum EnnU commodiasimum, Lucretio 

dine su4 Lucretium aemulatus est, Ub. vL non inobservatum, aUquantulum castiga. 

p. 191. et lucem dabit conjecturia nostra» tiorem praestabimus, ex Ciceronis Tusc 

amiia, pro ferant^ in loco Claudiani :^ di^. iiL 19. 

" laquearibus aut remdeant aureit; splen- ^ , ^^^ ^ , ^,^ ^ , ^^^ ^^ . 

** deant hic gemm», et sidereos evomant Septum altiaono cardine templuml 

•• variA hOerstinctione fulgores.'* Vidi ego tc, adrtante ope barbarici, 

IWd. ten.pU. Macrobius. S.tum.vi 2. ^, ^^f'^,^;^^ , 

utique tecta : recta Propertius, iiL 1. 49. hibc omnia vidi inflammari. 

Qood non TKnarUs duwnu eft ndhi fulu co- Sic l^^endum pro regijice, ad numerorum 

lumnii, legem, si modo versus ultimus, quod ar. 

Nec camera amratas intcr ebuma trabes, /r . , . ., .. .. ««„♦;„,,,,_ 

P bitrer equidem, pnonbus sit conunuus. 

Vox regificeit utrumque nomen complec- 

NihU unquam ndi infeUdua, aut tanti titur, auro sdlicet atque ebore. Nam in 

O 3 



206 T. LUCRETII 

35 Textilibus si in picturis, ostroqiie nibenti, 

Jacteris, quam u plebeia in vestc cubandum est 

Quapropter, quoniam nihil nostro in oorpore gazas 
Proficiunt, neque nobilitas, nec gloria r^gni; 



fortaise Tcrsus 87. in CuUce probe oor- mui ad Euripidis lan. 19S. ubi 

rigetur: tur mmkkipmfm f«w quam l ocmioDgB 

lllecoUtlucot; QliPuKluTBtura, iXM primi penpicue dedarsrimat, et 

Htnims agrestet herbK viridmmtihu, adnint. apeniiffius locum craaA caKgine denci^ 

Vulgo, variantibus. Et Lucretii memo- «"»• Ontcm locutioob audMiam Mi. 

rem fuiasc Marooem oedam, ad ed. iz. «m Manilius cmuUri noo ezpaOnit, ct 

1 9. dum dlvinos versus istos ezpoliret: w» « processit optime. Verm nitidi^ 

auhcanerct Nymphai? quis humum /•r«rf«- «""^ V^ CU™ TohiptBte kdor onMft, 

imj kerbij dictis fidem dabunt» ▼. S58. 

Spmrgerrt, aut viridi fontis induccret umbri? ^ 

Ille colct, "itW<f gcnimantcm florilxM*uuiUwit 

Ver. 34. caUtUe decedumi corpore fetnrs, paUentea viola^ et purpureoa hyadnthoa, 

Ileec imitatus est Horatius, epist i. 2. 34. LiUaque, et lyrisj Imitata papavera Imca, 

uti I^binus etiam obeenrarit: h^, BtnHa, criticorum sagadwne! 

Nun domus, aut fimdus, non aerts acervut, et communis humanitads ^ges, et membnK 

aurU fmn terrenorum tarditatemf quam grari- 

^l^rotD domini deduxit rofiterf /rfrrir ; ^ ^ . -, . iv^. vi» :«- 

Non animo cixnu. «« ^'Hpertus es, qm Tsnruujueot hic ive. 

ris repositum ! Scd quiaque suot patmMt 

Ibid. decedunt corrore. Hinc SaUus- ^^, ^j^ ^ ^^^^ *«m^ 

tius, Jug. xU. 3.—« m formido menti- j^.^ ^^ ^^j^-, ^^ jj^ yir. 

" bus decettit:'' sic legendum; non dij- ^^^ ^^ ^ ^ tauguineo ottnK 

cetsii, cum Cortio, qui diveisas vertKmun y^ ^ Jacterit: G. Jactarui V. ed. 

raticnes ne minima quidem ex parte te- i^acterit.-^i abest V. ed. plebeia in: sic 

imit: retleas m placeat, ad ca, qua? dix- ^.^ transpositas exhibent L. M. A. vul- 

imus in i. 0'81. Ne<]ue aliter extra omnem ^^ nlebeid. 

a»ntroversiam ibid. xx. 1.—" legaU Afri- 'n,ii Jactn-is. VocabuK singularisusu 

** c» dcccssere :'' nisi velis et Africam et ^j^jjg pj^jjj j^ coloribus imaginem ho- 

le^-atos i)ariter abiisse; hanc una via, eos ^jnj, ^ undequaque vi doloris, aut «gri- 

alii. Sicwloctusloctorproprioacumine tudinis, volutantis. Nescio, an Home- 

per Kxx>s vetenim innumcralMlcs rcm cer- ^^ ^^^ pnescntem, II n. 5. habuerit: 

to prosc<|iii ciini succesbU quivcrit : nobis «^__^___^ i 

«i :iUa transcunaum est, cum affirmave- .^^ «i,i^«p, ^' ^^/JeH^L »«.. 

rimus non mentituros cssc, si dicamus Axx»t* w wxm^fmt MmrmMUfum. mxx^rm^ 

inille saltcm loci>s in mortio cubare, non 'T-iw . mXXT% ^ Tprrm' «« >* tfSH — . 

alius inctlicin.i' indipcntes. Interea, ac- Quam varietateml qua i^mfyuM/ Juvena- 

curatc otHcio functus cst glossator vctus: ]j^ xiiL**18 

** /).-,v.t,.«.s .^,^ wier.,. Ihscessns. x^ Nocte brcvem rf forte induldt oira «porem. 

*' f4ru tf. Et, t»t9 t^sata terp, jam aMi^ra quieKunt. 

Vcr..V». 7Vi/i/i^«5;u,^Mri*. Hiec ve»- l\ilchro CatuUus etiam, L 12. cgrimdi- 

timcntaMantuanus, mtstrtiintcntus ubc- ncm antmi calamo descripsit, Juvenale 

iiu<i cxsccutus cst, ad .l\n. iii. -IS«'^ non inobservatus: 

I crt, f(..'kr j.M* auti »uMciuinc, ^ : :if ;— ^'* «*<< "^* mi«rum dbu* juvarrt, 

r. vri^ii-u *^w oncrat J,- ti^: >»<^ somnu* tcfrffec quicte oceBos ; 

Scd tftf^ indomicu* furorc, l<v/» 

de quibus taincn, qu« sufiiciant, cCTudi- rr-ttrr*^ cvpie» vidcre lucem. 



LIBER SECUNDUS. 207 

Quod super est, animo quoque nihil prodesse putandum: 
10 Si non, forte tuas l^ones per loca campi 
Fervere quom videas, belli aimulacra cienteis; 
Fervere quom videas dassem, lateque vagari; 



fligtiiim imitui videtur Prope rtiu s, L Ver. 39. stgier eH: n. X. tiqtereti ct 

91. subjungtt literas n. m^ quaai ac lectum 

Et luiMfum M» Jarenem verimre ckM/I, ▼ersum voluiiMt: 

<^i«ievaiitv«nifWritttrjr/J6te// (Jood «^, W/ tnlmo quoqae— 

fmftn wt^uM^fuu vertibus acu pic- p^^ ^ ^^ ^^^ ^ ,^ ^ 

ktis, textiUbu, denique picturui adeo y„ ^ ^ . y ^ ^ . ^ .^ ^^ 

Icinfli co^iectura, ingeniottssima li- jjj^ ^j^ insanit. 

TkariU, pro «iriii sdUcet, ad iUum y^ ^j ^. ^,.,^^ ^VfiKo*. Hu€ 

m miHo pacto debeat admitu. Et oculoaViigiliu»intendebrt,ad JEn.v.585. 

dnem Jatet, linei* vestimentis, non ^„p,^d«,/H««««r.«b«ink: 

1 serrioolori^Mf, ^gyptum ceiebran. 

liqiie, Dictyn Cretensem, iil 3. reo- «* ibidem, ver. 674. 

intvpunctum pnestabimus: " Dein, Qf^ ^^ Indutui bem tmnUcra eitbtu. 

umijactaiionet saucius, buc illuc ober' Rem eandem vates summus attingit etiam 

Biu.***puldire. Constructioest: "Ddn ad iEn. zl 660. 

niciua, oberranshuc iUuc ;,raf animi q^ nr»r«i quum flundn. 'memiodontl. 

Ktatione : *' qus videtur cditores latu- Puinnt, ttJUHs bettmhir Amasonei armU: 

Adeaa etiam Valer. Flacc. viL 21. ^ • •_ i .< 

^,. . ^ uti nos ez ingemo vensKime locum resti- 

^aOiandum, Bene; nam usurpa. ^^^^ ^ sUv. Crit iiL p. 94. 

vmded^rofupotissimumdecumben. p .^ quibusdam codicibus, et edi- 

is. Tanius,Tusc.dispp. il24. «« Ita- ^ ir • u 

rr- tione Veronensi, hunc versum sequuntur 

nt nanwMt, eum graviter et copioae , . , ^. . ^ ^ 

r\ . ^ j. . . .. d«o, vane lecU, qm ex roannne cootez^ 

I. boe iv^y-^ubontem d>n«t.v»e> ^^ .^,^ ^ .^ j^ ^^ ^^^ 

do.ut«n^«rM,«oum«ra.««r«e ,„e,rf^ dWe«, ««™»to, et gnmdi. 

«nm. Sic Honuum c.p.unt A- ^_^ ,j^ ^^^ ^ indiantibu., le- 

•» et MiK>li.ste. CruquiMiui. «1 .t ^^^^ Sicferecoii»tituto.Ku. 

in ordinem admiait: 

"^ma Tfberim longe oAat to, prope CaBttris 

^of^Qg, SubddM» magnb Eplcuri coMtabflitai, 

Ornataiarmy itatuas, ■ranteiique animafai. 
Ver. 57. gatm, Dubitari non potest, 

ntio totum hunc locum in ocuUs fu- Varietates autem lectionis morosiua le- 

8, ad od. iL 16. 9. in versibus impense censere, et otio proprio et lectorum esMt 

tribua et ddicatis : molestiaBime abutentia. 

Ver. 42. clauem. Festus: « Qauit 

Woo enim^j»^» ncque conwUxl. », yeteribus exercitus.'* Servius, equiies. 

Sobmovet Ilctor mberos tumultu* "e» u. i • i 'n • 

Mentk, et CKrds, laqmeata drcum ^SO "^ loci retmeo significationem com- 

Tketa vdantit. munem. Horatius: 

Ver. 88. neyue: L. M. nee,—^c: L. Scandit aBratat vltloia s«twf 

. A. neque. Vide Amtsenium ad Cura, nec f«r«i«/ «^«a rdHnquit, 

oid. Vict. p. 145. 



BSNTLCIUSL 



ndd. gloriia regni, Ita S. Matthww, CflKerum, hic versus de Nonu teatimo- 

8.— lioivwrfv avrf wuemt rut BAXI- nio, too6 fertfitf qui ibi protulit ez Lu- 

UAX cv «##yMf, Mu mv AOHAN «era^ cretii aecundo Ubro, in oonteztum edito- 




208 T. LUCRETII 

Hiis tibi cum rebus, timefiu^, Rdigiones 
Ecfugiunt animo pavidae, mortisque timores ; 
45 Tum vacuum tempus linquunt, curaque sohitnm: 



ribus dudum imporUtus est: etsane, mek Mamertuius, geneth. Haxim. mcL ](Xr» 

nltem opinione, commodi«inuun ttatio- ** ane incendi, tuim poni, vimi ttiQ» 

nem tenet; Tix enim denaumaehue amu- *' Tictinue caedi, cuncta gradio cafev*» 

Ucrifl, quibua Romani tantopere delecta- *' cuncta plauHbua tripiidlarr i* Fr9 

bantur, poeta siluinet: videu de hac re catere^ Sdiwmraiua proponit mlire: qaad 

▼enus Auaonianos quoadam, ad MoadL noUem fiictum: non polenit cob 

217. Suelonium,i. 44. 2. etsaBpealibi; cius. Nempe ita paaam Gr«d; cti 

nam res est notissima, nec phiribus trac- pl^ infinita tibi poasem suadlare: aed i 

tari cupit Sed enim Ausonii locum, et fidant, quc Brunduus dedcrit ad 

depravatum, et intellectum nemini mofw Pers. 39. Eumenius, gratt. mCL 

talium, emendare libet, cum bonA lecto- Aug. sect 14. ** P r i e Him ^ amii 

ris ▼enil^ atque explicare: ** ▼eneris,— ^ta^roM toCa diilBa gniiUg 

Aut PompeUni Mylnena pericnls beU " peratrepet, et, cum profidaoaria» 

EobolcK refenmt per Avems «oiuntia cymtNei «« retinebit** Ita locua intenm^ 

Iimocnofratlumpulni*, pognaMitiejocantei Virmliiis. JEn. iv 407 

NaumachiK: 8tcuk> quslct tpectsnte Fdore vwg»"«^ ^^ !▼• W. 
CKrulemvlrkiirf^tfrclfubaMfTiiMpontui: ** opere omnit eeaatkferoet: 

i e. *< qualea, si res tulerit, iterum re- *' pedibus nempe frequentftHis diaeiini- 

*< ferret pontus sub oras ripK Tiridis, li- ** tandum formicarum, aemitam tennti- 

*« tori sdUcet proxime; ea utique belli si- " *>"«> ^ caleftdentibus.** Alitcr rd ▼•- 

** mulacra, quie Augustus, (vide Sueton. nustatem non tenebis. Hinc penpicne 

** ii. 16. 2.) bello Pompeiano praeludens, consUt, quomodo CatuUus est acdpieo- 

•« ibi quondara exhibuerit.'* Vulgo le- ^"* »" <*^ ^^ ^5. GaUiambo: 
gitur, reparat et itnagine. Mihljanux frequentes, mihi limina tepUs: 

Suspidonem interea, quam de Lucreti- ^. •. m* .. « *,. 

... . ., , ... n«n/M scUicet numepoaorum pedum. Huc 

ano versu sibi tnsidentem lector aliqms ^ n - ^ • ,^^ % ^ 

-_ . , . ,, .... etiam Peisium, sat I. 109. pulchrequess 

fortassis habeat, allcvare possit imitatio • » ^ . ....•» • ^ . 

-,. ... , . mterpretan; ubi nihil sam Casauboous 

Virinliana; nam ex hoc ipso versu non ^ ,.^ 

,.*..,. ^ ^ . magnusprotuht: 

mjuna dicam summum vatem profeosse, 

ad JEn. viii 677. ^^*** *^ »« majonim tibi fbrte 

Umind /rigejcant : 
In medio cUusu Kratas, Actia bella, 

Cemere erat } folvmque instructo Marte inderei calceamentis tuis non usurpata. 

Fervere Leucaten. auroque effulgerc fluctu». Ver. 43. cum : sic P. Vind. V. ed. A. 

Ibi sic corrigendus est Servii commenta- n. Xl. et mihi placet, ut elegantius et a- 

rius in voces ultimas: •« Non quod hic quisitius vulgato /mii» timrfacUe: V.ed. 

«• ex auro fiuctus esse dicat, quos supra O. tumefactte; P. tumefacto; nec mak, 

" (vcr. 672.) canos dixit; sed quod, guom nec sine venustate, meo judido: n. <o- 

«« mare ex auro expressum sit, fiuctus men effecte; unde haud inepte tentes ad 

*' n«;>er aurum eflfulgeanC* VideSiLIt. huncmodum: 

iii. 695. 

•fv..,:-..^ r ^ A » . Hiistibicumrebut/wawfacl^religionea: 

Demque, fervere potest celertter moveri; «Hi««« 

ex secundario sensu, quod celeres motus «am breviter scriptum est illud tomm, boc 

soleantymx>rfm exdtare. Horatius, od. V^^» '^» pro mope. 

i. 1. 4. Porro, his illustrandis tempestivam ope- 

metaque fervidis "™ navabunt luculentissimi Varronis ver- 

Evitatarotli > sus, qui comparent apud Nonium, vooe 




LIBER SECUNDUS. 



S09 



Quod, 81 ridicula haec, ludibriaque, esse videmusf 
Re veraque Metus hominum, Curseque sequaces, 
Nec metuunt sonitus armorum, nee fera tela; 



10, iT. 387. Lucredanis quam simil- 
» et aUis editoribus adinoli: 

on fit tkessmriSf non anro, pectus taititum-i 
m denumt anfanb cnras ac religionej 
ramm mcmtes, non drvitis atria Qrasi, 

opinor, reformandi sunt; hanc enim 
iCatem nominmn adamant in hac re 
By nt nos ostendimus ad Euripi Hoc 
647. Statius, silv. i. 3. 105. 

{ne MidaBa et Crmsi, Pelopisque, et Perade 



fUic(Bxn3ateobnpuvordcwutMi, 
Hiados epitome, inoerti auctoris, ver. 71 T.. 

lUe, tismore pmvems, Vltam concedlte, dis^t^ 
L e. palpUant timoie. Virgilius, ^n. ii. 
685. 

Not paviS trepidare metu—: 
L e. ** nos, metu palpitaiUes^feainarej et 
** operi^ oeleri subvenire.** Ita locns iste 
capiendus est: vide me ad iiL 597. sed de 



i iedet ita eo loco castigandum esse; 

BB MariLlandum. Vulgo, ** Midae 

nmqve bonis:*^ sed e/, scriptum e, 

e elaberetur ob finalem literam prae- 

is tods; atque de aberrationibus li- 

ioram in nominibus propriis jam dis- 

(rimas ad L 724. 

W. 44. Ecfugiunt: P. V. ed. Effu- 

i,—timores: TU timore, 

bid. Distinctione locus levandus est: 

qg^hmt animo pavidx ; mortiMiue timores 
ma vacDmn pectus linqmmt. 

Bentleius. 

os qnoque idem olim se suggesserat; 
! Silv. Crit iL p. 38. sed, quamris- e- 
idationis ibi propositae non pceniteat, 
im interpunctioiiis viam ineundam 
jam tandem aibitramur. Debet in-* 
a nemo doctior ad voces conjunctas, 
faeteB et pavida, offendere; nam, ut 
ttam repetitis vidbus admonere, non 
teoua Lucretium se fiotidiosissimum 
rtare, apud alios auctores vel politioris 
ifi smilia leguntur. Sed minime om- 
in culpari debet rv pavidus vocabulis 
KJ, timor, terrory formido, et aliis cog- 
> sensn, consodatio, si verum dictionis 
noD noB deprompserimus in ver. 376. 
uaoe libri; ad quem te promoveaa. 
utus, Curc V. 2. 49. 

uddean atque pavidtau ; nec vivam, nec mor- 
tuam. 

tlcr Carus, iiL 143. 



Ver. 45. Tum: n.Cbm. Pro tempus, 
editi nonnulli pectus eihibent, nullis ido- 
neis auctoribus subnixi taaeiu Terenti- 
us, Heaut L 1. 38. 

Sine me, vadvom tempus ne qnod dem mihi 
Laboris. 

Ver. 48. armorum deest V. ed. quae in 
ver. 46. hal^ ludibra ; et ver. 47. revera 
gtuB^~^era: 11. firrea: et fortasse vere, 
si ad hanc normam leriter concinnes ver. 
sum: 

Nec metmmt nmtum armorum, ntcferrea tda: 
vel sic, pauUo aiiter: 

Nec metmmt sonitus armorum, etferrea tda. 
Utpum libet anteponam equidem vulgatia 
ob majorem sensiis, hinc exorti, perfec- 
tionem ; tam fragorem armorum invicem 
impulsorum, quam daritatem formidabi- 
lem, (vide mox, ad ver. 50.) complecten- 
tis sdlicet: neque dissenserint, opinor, 
lectores lq»idL Per se tamen non dis- 
plicere debuiaset r» fera teia; aimiliter 
enim Maro, ^n. xL 545^. 

— — — — tela undique sseva premehant» 
Addaa Ovidium, epist. xiv. 56, 

Non facinnt moUcs adfera teta manns. 

Sed hic lod non habet epitheton, de quo 
agitur, eam opportunitatem, quam in sdto 
poiStA judex nasutior desideret Contra, 
vulgatis favet mox veniens ver. 102. ** et 
"feraferri Corpora." 

Ibid. soni^ia armorum. Viigilius, ut 
iu ssepitts de armis, sic ad geo. L 475^ 



210 T. LUCRETII 

Audacterque inter rega remmqiie polaiteis 
50 Vorsantur, neque fiilgorem reverentur ab auro, 

Nec darum vestis spkndorem puipureai': 

Quid dubitas, quin omnis sit hasc rationis poCestas? 

Omnis quom in tendiris praeserdm vita laboreC. 

Nam, velutei puerei trepidant, atque omnia cascis 
55 In tenebris metuunt; sic nos in luoe timemus 

Interdum, nihilo quae sunt metuenda magis, qoam 



itotoGennaiitacaBlo TmUwmx »M^ mmt Ifimttt mm AOTBMI 

AudMt. 



Scd in boc looo, tam ob occaBOois wblU 

mitamn, quam ob ctfacriam ngioocm, AhcrBm nmos c mciklti oncm ipv ■» 

undc Ihigor ▼cDcrit, mihi ad liquidum res Ut .£adi jlw ftidcm iuiMn, wm, SMi 
pcrducta cct npoiii dcbcrc: XaJUi,JU«i KAAZOTXI 



AnnonnnM^vMtotoGcniuniar^ cum Euripidc in Rbcn, w. 306. dc G» 



Siliusautcm,comc8iDdiriduusMaiituJuii, ITii^iin r>i ■■lam rrTTlflff tlTltm 
dirimttioius mcclocuplctiaBmussuffiraga. Ver. 49. rermm: n. cC Pg ipiitli m- 
tor adait, Pun. xiiL 9. diccs, regmm: ut amik ait hA FImq, 



cat Danafia tellQi «piat. i. 10. 33. 



Videmcsupra, ad i 918. ct ad JEn. tiiL «««. et r.,« vM pntcnm« ««,. 

474. editionis me«, cum JLn. riiL 529. Scd Tulgatjr lcctioni nos tcnacitcr adhv- 
ix. 709. xiL 70a Statius, Tbeb. iiL 4S3. remus. 

Ver. 50. fmtgomm r fver m t ur. Andao> 

tmitrn fcrit. pcrstringente, atque animo l a iui c m ia- 



_ ^ ... cutiente. Horatius ae noo minus hBdtu 

£!>-/»<* i>jUsus«mprop.g.to.j««p«; .ud^g«it,o4ai.9a defcniipla. 

sicut milues Lucretius, eC omncs alii aoni- . 

liter: unde mireris Bartbium Tocabulum 

aobcitantem, quo nuUum est sincerius, aut Jan /k^pp- stmtimm fucad» 

I ^ n _j • -«^^j^ir Trrret tqatm, tqaStwnqat vmlimj, 
clegantiusL Reconian roe res ^Sacbrh 

facit, sept. Ihth, 123. ita certo ccftius Hinc .\nx>bius, lib. ri. p. 908. pcfdcgan- 

rescribendi : tcr, ac nerrosisaime : — " ut adcaac risqiUB> 



Af>«* >«/ «•XAriMi timimM 



«• dam in /migor^ms crederecur, qiue noQ 

^ ocmlormm tantum perstriugeret amsaai, 

^* Tcrum etiam munies ipaas augustissimc 

#0^s' «W '* '"^ ratbaihmHms terriiaretJ" £t pa- 

gina «cquente, nostmm respicicns :— ** ip- 
Libri in sccundo rersu f«C«r babcnt; fn- •* acnque illo» deos— cum ipa» «^«n osvnj^ 
gidrwme: et mii«r«t me «dilorum, qui ^* mrtmfmdij^me^ Jmigo^-ibusJ^ Haud ali- 
ooncoqucrv potucfunC Homcrum noiqie tcr I^auaanias, cum quodam aparitn podi- 
tn^^icus cmulattts crt, li L 5^ oo, rr. 21. 'o ^ut' rws ff^?^tr 



LIBER SECUNDUS. 211 

Qiue puerei in tenebriB pavitant, finguntqae fiitura. 
Hunc igitur terrorem animi, tenebrasque, neoene est^ 
Non radiei solis, neque lucida tda diei, 
60 Discutiant; aed Naturse spedes, Ratioque. 
Nunc age, quo motu genitalia materiai 
Corpora res varias gignant, genitasque resolvant; 
Et, qufi vi fiuxre id cogantur, qusBque sit ollis 
Reddita mobilitas magnum per inane meandi, 



raif •^Tfmwmt ilirXwm.* cui leius attulit Hoc insuper poeta didt: 

ifaiiilis ert PhikMtntus, ioon. ii 15. — im- " Quid dubitBs, quin haec potestas, per 

wirknx^^ f^ ^^ MMs r» nt \»y»uts " quam Religiones, Metus, Cunsque, 

tfifuu Fabias etiam, instt yiiL 3. ** Xam *< summoveri etterreridebeant, sit oomino 

** fttferrum afiert oadis terroria aliquid." <* solius potestas Rationis?'* 

Hiiie, quid sibi velit sublimior quidam Ver. 53, in tenebrislaborei: Le. *»cum 

Fkndaitii c o natiiSi Tpergja» discere, psych. «« asrumnis et laboribus conflictetur, dum 

S97. *< viam tenebricosam conatur eluctari.** 

ltaBtHMtlDdomitiim,dumfoniiidsbttofer«et, Pono. ▼»ce laboret^ il. roboret: et, in 

Vtm icse ostentat, cljpeo dum terrUai auren Tcrsu sequente, pueri decst n. 

Lt. fhun eMs0fmxp cum a&e, et fblgore ^er. S5. cacis tenebrit. Haud dissi. 

^ eoruscantbterritat Ausus est nem- "^^ «^ ^*^ «* Mantuanus Ule, 

paViigiliam»muhm,ad^n.xL351.id, «d -fiiwM. iiL 205. 

fiod Sifiua prior fecerat, Pun. iv. 278. Trtiadeo,lncertoic«4ctf/(pii/,tole9 

i^BOB looos velim consulas. Erramiupelago^ 

V«. SU i^i» tplena«rem P-n^ureal: 1^ ^^ .^ «ructunm: « Soles, tacer. 

yhrm Xmmtrfmv vocat S. Lucas, zzui. 11. .. ^ u i- - » w ^ « 

r •*^f rr' ^ .., ** tos <* cahgmem:" ubi, et quo tempore 

faqnamIocom,.d SiW. Critsectxcu^. „i„»i„^ orti sint et ocdderint; ut pen- 

dtjHi^ daritate nos ohm «nphari- ^ .^ ^ .^^ . ^^ ^^ 

!!!!;! ^^^-T"^?^".!"^ d«g»ntiam.punctisp«)bepo«tiscaTen. 



nium addidiss^ idylL riiL 5. ^^ ^^ ^^^ ^^j^ ggj.^^ ^^ ^ 

Btfif«>«r:^»rrirudlanspnetexta8enati: |^ 



nU quod nefiu foret hiyusce leporis fbn 
Im pfSBlerire, de tali vestim 
flee canentem, ad IL z. 295. 



1»» nM.*»4*. A^ *M •««H-n,«„f^ «.««: *°^ ***" ****°*"^ cunroque fanmanb In antro 
Ini pnBtoire, de tah vestmiento magniP sub terri«pecw,ettri«tea/Mi#A»a#«irfnr. 



Sed locus in morbocubat, noetift medidnA 
awHPV^AnFAAiuniv ^^ peiMnandus. Legendum dico: 



• et tristea tine loce tattbr^: 



Var. 52. ^iun.* V. ed. quando^-^-omnit: ,^ .,.. , „. ..... 

?.m,me^^: P. AocJW^.' P- A. «Vuyhi suisdhcetprosohtomutatione, 

Haa autem varietates non ali- ^^^"^^ 
prognatas credam, quam indignis Utrrli/i/ilMi«frio«w/,locatui1iida,adirei. 

rii ciigiisdam offensionibus de sjUabe De oonfusis autem dictioiiibus tenebrte bc 

i$t duplici saltem in eodem versu, elkione; latebra^ Burmannum adeas, si libeat va- 

qOHi vao non idem jam iactitavcrit £d- cetque, ad AnthoL Lat L 89. 12. 
Bbs dnn aliis antiquioribus. Exemj^ \er.S7.Jinguni: A.fiigiuntt infelici- 

dtfcnicukmimprior, quoeadLl. Bent- ter. £t tres versns proxime tequcftlcs 



212 T. LUCRETII 

65 Expediam: tu te dictis prsbere mementa 
Nam certe non inter se stipata ocdiaeret 
Materies; quoniam miniii rem qiiamqae videmaa, 
Et quasi longinquo fluere omnia oemimus aeFo, 
Ex oculisque vetustatem subduoere nostris; 

70 Quom tamoi inoolomis videatur summa manere; 
Propterea, quia, quee decedunt oorpora quoiquey 
Unde abeunt, minuunt; quo venere, augmine donant: 
IDa senescere, at hsec oontra florescere, oogunt. 



jam habwimii», ad L 147. In primo, toz deganti ingcnio Ladnii dabatnr. Vn^o^ 

oiiriRt n. oodici oimttitiir. tUvm — infiBCio—€oloret. 

Ver. 63. qtutque: P. A. Z. quate; male: £t insuper cnm fkgantii, qoi aolet, Sbk 

▼idfi L 5S.— «ao2fM.- n. Z. uioilit; Cte- tiut, Tbeb. ziL455. 
ris, uti fit, male diacretis. 

Ver. 65. F^ nmtatunu eram ez ar^ 



Secnne i qulppe omiie ▼Ucnt/Baeinp ( 
Intrio Terborum ordinem; nec, uti non 

▼ercar affirmare, nasuti lectona mihi id !<• Maro, iEn. iL 169. ^/■crvipiiDa- 

▼itio TertiMent, boc pMrto^ ** naibn." 

Ver. 69. Hnnc venum» ctvcr. 76L 

Egpcdian duHtj tm u pnebere mfmmfti. 

Haud aliter enim locutua esi in L 500. 



Mihi mne, nt eif golii i, p» 

— -adehpandsdnmvrriihuM^iManu.* quam degantea sunt; aed iinuaqiilnBi 

et ▼. 114. prorsus ad eundem modum: suo judicio fruatur. Saltem isti mImw 

Mulu ta>l expe£am doctk sotetia dictu. suspicioni nullus codex fitret. 

Nec ▼ariare voluit disdpulus, ad Mvu ▼L ^'«- "0- i^cdonUu Hanc antiquiorai 

759. ortbographiam bene nobb ezbibent FS 

ExpedUm £ctu; et te tua f«u docebo. «diUo atque Veronensis, quas sequendM 

Sed nohis ab initio solidissime statutum '^*''^ 

est, Ubidini emendatioms pruiienti ad ""^^' *^'- «'««'««'•• ". decidmnt: ct, 

▼anam ingenioli ostentationem ne semel P~ ^r^' ''''^ ""^' nonnulU editora 



quidem inutiliter indulgere. 



imperiose reponunt cuimque; boc aufl 



Ver. 68. Et: n. E.^asi cemimus: «^"^ ^"^ «™^ j™ ^«^^ ^"^ 

V. ed. 7iia terminus: et in ver. 66. pro »^ ^^^' ^l- ^^ ▼€« poeUe non Kceret 

inier n, iter, carmen suum grata sermonis ▼arietate sub- 

Ihid,fuere: L e. Uquescere^-tabescere »™*« conspereum dare! 
— dissoWi; ut in ver. antepenult. bujusce ^'«'- "2. aiigmiii^.- P. augndna; G. 

librL Ita Pmudentius, de corpoie Laaari ^'">d. V. ed. O. n. 2. Xl. agmine: ne^ 

putrescente, apoth. 765. banc ▼ocem non esae genuinam Lucrdn 

_ . .... . scripturam temere affirmaverim. Axnfr> 

Qub potuit/miiu anfanun sufiundere ■«arii/ ,. ... .. ,. „ ^ 

Nimlrum,qulmefnbndediti qul fictilis «m^r bius, Ub. vu. p. 23a " Non magmenta, 

Perilavit vnuun nMdidam ; cu tabkU ^eba ** noo an^miiaa, noo mille species vd fir- 

'mxlt«uiguineo«i^.-/»huinorec«lfm. »c dminum, vel fritillarum :" ubt sans 

Sic expurgandus est comipteUs maculatus ^^ unus babet augwtenta ; atque, nt ▼»- 

locus. T« «mtf , (conlcffas ▼err. 9S0. nun £stear, Latinitas ipsa dictioiua ai«- 

1085.) L e. ▼ana, ▼¥! bumani cotpoiis, ««m m>bi smpectt cst, ne^ em 



LIBER SECUNDUS. 213 

Nec remorantur ibei: sic rerum summa novatur 
75 Semper, et inter se mortales mutua vivunt: 

Augescunt aliae gentes, aliae minuuntur; 

Inqiie brevi flfmtio mutantur seda animantum, 

Ety quasi cursores, vitai lampada tradunt. 
Si cessare putas rerum primordia posse, 
80 Cessandoque novos rerum progignere motus; 

Avius a vera longe ratione vagaris. 

Nam^ quoniam per inane vagantur, cuncta necesse est 



Locnluimet AniobiamquiTireperire:n- etaliosbene multm: videas etiam Pers. 

dtis tnneii, qiuB attiilimiu ad L 435. ntTL61. etvet sdiotibidem Hincin- 

Ver. 73. lUa 9ene$cere^ hac floretcere* terea palebit, bi]ju8ce Xm^M^iumi va- 

Pdcbre etiam Velleius Paterculus, ii 11. ria geners exstitisBe, neque euctores inter 

8^--^ ut iqipareat, quemadmodum urbi- se prorsus consentire. Quse narrat Persii 

« UBi, imperiorumque, ita gentium, nunc srJioliastes, et yetus commentator, Haver- 

^fartrt foftunam, nunc teneweere^ nunc campo memoretus, Lucretii mentem vi- 

** failmre:*' per translationem sdlicet ex dentur proxime attingere: hic igitur ex- 

pbMiisi vel arborihut; quas Plinius sspis- scribetur. ** Pulcra tnmslatia Cursores 

iinie didt eenetcere, *' noctumo tempore sibi iuTicem lumen, 

Vcr. 74w ibei: n. ti6i.— 4iatNi<ttr.* 11. ** comu iodusum, tradunt. Mos est» 



L. novanltur: non probo. ** cum prope diTersorium venere cursores, 

niid. rfrttm tutnma. Virgilius, JEn. ** signum fiuere, ut socii pnesto parati 

X. 70. • ** sint; qui Utemam accipiunty et iter ar- 

VBmpiieroAMiiiMm6e2S,numcKderemaroer ** ripiunt. Sic traditur per manus Yita 

Ver. 75. mutua: l e. per vices— per " animantum." Lege, «rci/>«i«U. 

■uccwionri — «^Cci«f — imXXa^.- ver- Ver. 79. SH cetsare. Lege: *< S^in ccs- 

•nm Homereum wio vocabulo quasi co- *' sare.** 

▼olens exbibere, in IL Z. 149. Bxntleius. 



Bene sane; et amplexus essem, libro vel 

'n,m^ytnn.iifM.fuu.^Vm^nyy, "«o MS. addicente; aUter non omnino 

.......... «^ .. VK coffit, aut argumenti poS^ce adminis- 

Adrit ti». VugiUu.. Xn. vu. 66. ,J^ J^ r.tio^ut it. W 

pedibospermatfaMnexis. tionum norma ad regulas scrupulosiores 

Borro, pro et nUer w, n. iiem tete: unde necessario exigatur. 

iilhfl exaculpimus. Ver. 81. Jviut longe vagarit, Maro, 

Ver. 77. sec^ anivMiUunu Amobius, j£q^ ^iL 480. 
Bbu vfl. p. 50510, — **■ qu& dejicere dbos, et 

« r^kn^ natui» est ruminatarihut tecu- "« ^^*"« "^"" ^^^ '' '^ «^ ^i'- 

«• Us^* Ver. 83. gravitate tud ferri, Plutar- 

Vcr. 78. ^radttfil; V. ed. traduntur. — chus, de plac. phiL 1. 3. Ln/A§»fir9t fUf 

Dehacautem XMfiirminp»ftf Atbeniensi- yaftXiyt )m (rtt ^mftm^t r»/MCiC««fMu), 

«m, quam praestringit poeta, consulas i^^yttu n mmt ^x^t^' ^ ^ Emmitf^f mrMs 

¥tnmxL m Att 33. Herod. Uran. 98. »«" ^f^*** «*• BAPOX, in/e«»* Amymn 

Potteram ad Lycoph. 734. Plat. de re- y^» fn^h mtueimt r« ^m/utrm nf m fimfMt 

piib.Liiut. Arrian. exped. Alex.iiL 16. «•Xwr?* •«'«' • mvfiinnvmu Ubivitiosum 



214 T, LUCRETII 

Aut gravitate 8U& ferri primordia renim} 
Aut ictu ibrte alterius: nam, concita, saepe» 
85 Obvia quom flixere, fit, ut divorsa repente 

Dissiliant: neque enim mirumi duriadma quae sintf 
Ponderibus solidis, neque quidquam a tergo ibuB obetet 
Et, quo jactari magis omnia material 



est ilhid wXny^. Forte tn, ry r« fimftg extim omMm oontromiim dkpomi 

'OAK|L — 'Proferrit n,fieri, Ommum ▼iarum, qutt iugndi ponmms, 

Ver. %A,forU: codd. Pii, at^errL^ hmc tutiaaima forte fiierit denique» Hqw 

condta sape: «c n. sed G. L. M. cita c ommodiwim a; 

ampe: ml ilhid con^ breviter cimtum, Aiitlctufortetkwiw:iMdii,9»Micltt,«pe 

qida heSHe dabt pomet, nemo dubitet; ObviacM||lixfrr,fi(-^ 

quidua PK codd. percila ^i P. Vind. Q„e„„amodum norter, L 996. 

V. ed. B. O. A. n. 2. cUa tupeme: led __^ 

•iEpicuridoctriiiAvixvideturr.««/ienie Ex tafinito di« cotpora materttl. 

luem proprietatem retiDere: mun in ^-fi^ ^- V. ed. 1. mI tUii J^JUmUt 0% 

*< infinito inani** (Ciceronit verbis utor, i^ ^h ^ 9elui.^-divor$a ,- n.cfieua. 

doctrinam Democriteam, quam Epicurus ^^'^ JUtere, Sic liviua, flt f i < tW| 

•mplezus ert, czponentis, ad finn. bon. «pud Nonium, ii 52& Yoce FHgi.' 

et maL t 6.) ** nihil nec jvmfiniiR, nec //tf«/ieinternunnnclnij%ircadau. 

•. infimum, nec medtum, nec ultimum, i^. fo^e lescribendum: libri, Ipte.- ct 

•• nec cztremum.*' Norter mox, ver. Xccius ibidem, ad hunc modum ndin 

^^ distinguendus: 

Omnia quapropter debent pcr inane qtdetiim ^^ .^^^i^i.. *• • ^ 

* r_jw- . •. /• t Nec pcrdolescit/tfi«)cios,mortecampoicon- 

/Eque ponderibus non aequis ctncUafern : ^^ - -o -. r 

ac simibter, iv, 189. Vocabuli hujusce vetustioris substantivum 

tequenti comciia pUtgd, Virgilius non reformidavit adoptaxe, ad 

Et ordo est: •* Nam, concita, (i. e. quo- ^^ '*• ^^^* 

•' niam commoventur) quum flixere, i. e. Stemitur omnesolum telis ; tum tcuta,cavcqiie 

«* (post collisionem) fit saepe — :** ne for- Dant sonitum/ur/u galeac : 

tassis r« sa^te perperam referas ad concita. ^bi videas Servium; nam Pacuvii pbx»- 

Ibid. Quid si legas. gjm^ quam profert, grammaticus, in usus 

Aut ictu/0r/i alteriuft— . proprios Silius arripuit, Pun. zir. 558. 

Remorumquc fragor,>ric/tfque sonantia roctra; 

Ingcniose, ut semper. Sic validd plaga, yirgiiiuni secutus in pnecedentibus, Pun. 

iii. 819. et validi ictus, Virg. ^n. viiL j,. ggg. Vide Drakenborchium. InHia. 

419. nihil tamen in Lucretio mutandum ^os epitome locus ezstat haud vulgni 

arbitramur. venustate, cui dictionem hujusce fiunilic 

Ver. 85. quomjtixere : P. cumjtuxere; restituam. et vice simpUd emendabo, ver. 

Vind. V. cd. B. O. A. n. X. Xl. confuxerc; 744 

G. conflexere; L. M. conflixerc. Ut viz 

possibile sit in his varieUtibus ezpenden- ^»* txon» viros In prlrtina beUa remirit ; 



dis, et lectione loci concinnandA. longis- IT^J^^^''"*;!^" "^'''- "^V «.;. 

*. ^ Dardanidikm DanaAmque duces: volat undi- 

sime a veritatc al)errare ; ita non m pro- que nubes 

divi est ipaiaomam Lucretii scripturam Telorum, et ferro fcnum lonat : undiqae/icfif 



LIBER SECUNDUS. 215 

Corpora pervideaB, reminiscerey totius imum 
90 Nihil esse in summa; neque habere, ubi corpora prima 
Consistant: quoniam spadum sine fine modoque est» 
Inmensumque patere in cunctas undique parteis 
Fluribus obtendit; certfi et ratione probatum est* 
Quod quoniam constat, nimirum nuUa quies est 



latirtertrideneinncronibitt: inctat otrinqoe fllud fthu, ▼€! hibus^ pno im Tel Aif, in 

0«.^ idx»que auit om. «.Kolne ^^ ^y^ ^^ p^^ viiMm, 

quantitatem, quam Lucretii Tenus poitu- 

Vulgo, mixiis! sed ttrictiM^ non sine Mu- lat, certe babet in Plaut Rud. proL 73. 
ib iiatia, Wemadorf volebat Hinc me- 

didnam Lucani looo fiuaanu fiinirarum ««nc «n»>o « »«> axo, leno atque hoq», ■Imnl 

^ . -, Jr. oeaentqecti: navM confncta ctt imi/. 
oooniHOiie mitemme affecto, Phan. ▼. 

118. Sic fortaMe castjgandum: vulgatia abest 



qmppertimnlo/l^ernrorii "' ^"P*' ^ ^^ ^****»*^ nominum 



Co mp a g ci bnnuuui labat ; pnlnuque deoram te rmin a tio nibus, Preigerus dibut, pro dii§t 

CMCBtinntfngUecanimat. H JUibus, foeo filiit, ex inscriptionibus 

Imtigo est equi cum domino, ttimulit et Gruterianis attuUt; et oonsulas, si libeat, 

terberibut rem gerente, conflictantis. Vul- Sosipatiwn Charisium, instt gram. l p. 

^Jiuehu Sic infligere plagam usitatum '^ «^ Prisdano, lib. xiiL p. 961. Cato, 

eat; et Virgilium exprimere voluit Luca- ***. « nist sect ciL— «« eabut latera doliia 

nui^ ad JEn. vi. 101. '* intrinsecus usque bene perfricato.** Do 

nostio ibutf si Nonium consulas, exempla 

Plautoque; quibus sic praefiitur gramma- 

MoiipeeLucanus,ver. 174. ticus: " /6im, pro tw, minus Latinum 

liatnm te, Phoebe, ferero : nec verbere tolo " putat oonsuetudo, cum veterum auctori- 

Utok, et ttimu&s. ct ^^ plurimum valcat :** via 21 . 

Ihid. divorta : Le. se divertentia. Verbi Ver. 90. neque habere: L e. ** neque 

Bcmpe participium est, cum medi» GtBi' •• eam summam habere, ubi corpora con- 

eorum vocis potestate. Nos alibi de hac <« sistant** — Et, vice uhi^ n. tibi, 

ve. Ver. 93. obtendit^ vel ottendit .- sic Vind. 

Ver. 86. Dittiliant: n. Disiliant; R V. ed. O. X. A. L e. ottendit r» patere; 

L. M. Dittolvant; et vix ausim damnare; quod multo magis poeticum, etLucretiani 

In tantum usu verborum absoluto Lucre- moris: reliqui dant ottendi^^-certd et: ita 

tfais delectatur: sed vulgatam lectionem P. Vind. V. ed. Vulgo, et cert&, Vennis 

pnBferam. Vide ad iv. 609. integer abest n. atque in Vind. A. literis 

Ver. 87. neque: n. nec. — tergo ibut: rubris scribitur; in hoc etiam divena 

cnmcs libri, et MSS. et editi vetusdores, form& literarum. De Havercampi mem- 

imo ore dant tergibutf quasi tergit: dc quA branis parum liquet Videas autem simile 

vertn formil quum nihil explorati habeam, regimen infra, ad iv. 769. 

vd apud Latinitatis reliquias, vel gram- Cieterum, quod prius monitum oportuit, 

maticos antiquos repertum, non dubitan- ut nofaismetipsb per omnia constemus, 

dom putavi de admissione in contextum obtendit^ non ottendit^ in hac voce scriberc 

pradar» illius emendationis, quam Vossii solemus. Nam etymon vods ad os et 

ingenio Preigenis tribuit: quamvis enim te^do sine caussft nonnuUiputantreftren. 

VoL. L P 



216 T. LUCRETII 

95 Reddita corporibus primis per inaiie profiuidiiin; 
Sed magis, adsiduo varioque exerdta motUy 
Partim intervallis magnis conflicta resultant, 
Pars etiam brevibus spatiis nexantur ab ictu« 
Et, qusequomque, magis condenso oondliatUy 
100 Exiguis intervallis, convecta resultant, 
Indupedita suis perplexis ipsa figuris; 
Hcec validas saxi radiccs, et fera ferri 



dum ease. Olim in usu Yidetur AiisM ta/ quodTorum eqiiidempatav«im:p»> 

tam o6t, quam ofr; ut hodieque ab§ non tidpium ut sit utique fcrtn oompoalieK 

miniis, quam ab: et prior sane praepositio con et saiio^ atque inMliitff asnJtibuB eoBm 

roagis frcquentatur vetustis, quam posteri- Taleat. Antiquitatem sane ndoJet lioc 

or. Huc refer obttinet, L e. obstenet^ '* co- vocabulum, neque exempla amit ad mi^ 

*< ram tenct/* pro ostendit apud Festum; num, quibus ejus usus oonfijrmeCar. Sod, 

et ibidem obstrudunt, Neque hilum dia- an Lucaretius acripserit, 

crepant, si rem propius inspidas, vulgaria Partim intervsUfa magob esmpmlM remltaBtr 

obtendo et osfendo^ aliter quamvis scripta. Non tiimi^mi diaaepant Utenrum iHntn f^ 

Ad eundem modum post sub venure nat- et genuini commatis dictioncm babenDi. 

piuscule solebat elementum s: buc refer Sed incerto res est, et aititrioleclorisnb» 

vocabulum subscus multis scriptoribus u- mittenda. Virgilius, JEjl L 575. 
sitatum; et voces substrako^ substineo^ sub^ 

*i«., «^aento, ,ubUcntalio: vetuMnum ^S^^f^T "^ «oto «,^«d-, 
formarum reliquias, in glossariis antiquis 

et codicibus MSS. etiamnum comprfrentes. ^^^' ^- *»«»*»»«• G. L. M. bmius: 

Hinc erroris patet ratio in codice Juve- ^^^ °"°*" eleganter, etviz vera. MaD- 

nalis qui bibl. pub. Acad. Cantab. est. ad t»»»"»^ ^^- >^ 275. 

XV. 88 . substravit pro sustinuit, Frequens ^^ q„^ ^p^ f»9pim»mi mm 

est subslulit in Hygino. Insequitar, Tenerande puer ! 

Vcr. 94. Quod: A. Scd. — nuUa : G. ^ , 'ktz^a rt a «^ «« 

— nexantur: Vmci. U. A. n. XI. ooraa- 

\md.O, a.muha; U.ulia. Ilacautem ,^^. ^.j^^ j io24.-<,6 ictu: M. avicta: 

varieuite, muUa scilicet, nihil abenius loci ^^^ pronunciationis, 6 UterA fadllime in 

scopo per errorcm scribi potuit; ita solent ^^^^^^^^ ^^ ^^ ^^ ^^^ ^^ ^ 

tamcn voces omnium diversissimas librani .^ 

quata. 

permisccre, sic ut obser>'atum est nobis -r , -r^ • • ▼ _^ 

, , ,\ Jam vcro locum Epicun, quem Lucretuis 

dudum, ad i. 756. .^ . ^ i».. t u* x • 

,- ' . expressit, prior contuht Lambmus. Lem- 

Ver. 95. in-imis: 11. vrtmum; cui m . . ta- » --l* ^» • 

, ' ' tur m Diogene Laertio, x. 43. sic emen- 

ver. 96. dcest que. j j^ « . / \ 

Ibid. exerctta motu, \ irgihus, gea lu. , , , ^ .. V *' LZZZ, 

AnoriAAMON trx^^t^i {cohibent — repri' 

fontc» Hquidi, atque, ^xmi/fl fi/rjtf , munt) ir mt rvxi^t* trt nj» «^XMHf 

xixXi^iMei, n IIEAAZOMENAI wmfm rw» 

Ver. 97. conjlicta: sic vcteres Pii codd. frXixrix*»» ; i. e. ** cum illa», quae amplecti 

quos rc dubia mc tutius secuturum cxisti- ** et colligare pos&int, iis acccsserint" 

mavi: P. Mnd. Gj L. ]\I. II. X. n. con' Vulgo, mttr^t r»9 roX^y, et friymitfuvmu 

fulta; O. confulcta; V. ed. 13. A. consul- Sensum verborum Lambinus optime de- 

3 



530. 



Flumina. 



LIBER SECUNDUS. 217 

Corpora constituunt, et caetera de genere horum 

Paucula: quae porro magnum per inane vagantur, 
105 Cffiters dissiliunt longe, longeque recursant, 

In magnis intervallis; hasc aera rarum 

Subficiunt nobis, et splendida lumina solis. 
Multaque praeterea magnum per inane vagantur, 

Condliis rerum quee sunt rejecta, nec usquam 
110 Consociare etiam coitus potuere recepta: 



dutnk; led Tereor, ne ntionem gcnuins — nec jam validU raHdbm luexeitf, 

pocettatis, ut par erat, fideliter perceptam ^""^ ^ ~® "*• 

noohidmerit Ver. 104. Pbmruto.- A. Pauiieia; n. 

Ver. 99. anuUnso: A. 5. Xl. amtentOi Po^cina; X. Pflttcitw.-^iur deest X. ut 

Md TulgBtam margini Z. codicis manus P^ ^ * ^ 

cadem aHeTit. ^^* ^^^* ^^^^- >^c omnia scripca 

Ver. loa convecta: V. ed. A. X. can- excmplaria, et vetereB editiones. Vulgo 

• neeta: undenon inepte propoeuerim, con- Jeg»tuf " arbitrio criticorum, Et cita: 

leetag sed placet reliquorum Ubrorum 9"* mutatio, si moUiorem reddat con- 

kctio, quam in tcxtu posuimus. Com- «tructionis cursum, non erat, contra fide- 

mimes editiones, membnmarum fide con- ^«m librorum consensum, audacter ta- 

CQJcata, de suo dant connexa. Ordo est: ^^ admittenda. 

-Etquacunquc, convecto (i. c collata et * Ver. 109. Condliis: V. ed. ConcOat: 

•«seBecomitantia)ccetumagiscondenso,re- ^'"»^* "• ^- Concilias, Nullus dubito, 

« suhaat ad minores distantias, vel exiguis 9}^ Lucretius dederit: 

•« iotcrTaUis, figurarum peculiari habitu Cwt i/io « rcrum qu« «unt rej«ct»-. 

** compUcata invicem, ac cohibita; baec Sic ille, vi 80. 

** ooostituunt ferrum, et similia.*' Qui- -^_— ^^. a tiobu ratio veriasinui longe 

bos nihil dilucidius, aut concinnius, ego- Jitjiciat: 

met desiderem. Edicant lectores, quibus et Virgilius, ed. iii. 96. 

judicia ad has subtilitates probe sint sub- Tityre, pasccntb a Jlumhu reice capellas. 

acta. Pius in notis didt legi etiam con^ ^ed, quod rd caput est, nusquam alias 

nitas quod non capia similiter in plundi numero vocem con^ 

Ver. 101. Induj^edita: A. Endopedita: „.^,.„^ ^^^^ ^^^ „^ adhibuit; in 

iediadi.83. Et conferas parallelum lo- „umero contra unitatis, s«pius. 

cuaipr«enti,ini. 571-578. y^ jj^ Qmsodare: V. ed. anto^ 

Ver. 102. taxi radicet: confer ui. 326. ^^ g, ^^ ^y^^^^ ^^ j^^^ 

Et vox radices Wc potest primardiorum ^^^ feUcissimA dirinaUone nixus Bent- 

amgeriem; aed ahquotics simjUicia rerum j^ ,^. .^^ ^^^, . ^^ 

primordia: ut m Empedocbs versu, apud ^^i^j..^ ,^^..- •*. -^ 

V« , .... - ,. , scnbendum potius cottus existimavi, ne 

Plut plac phiL I. 3. et ahos complurcs i^ •.,„ «...^ ,.«-*..i-«-* . i 

"^ "^ ^ longius, quam postularet res, a comiptelse 

forma abcrrarem: ride qu» modo dixi- 

Tt^mfm rm 9mn^ PIZOMATA r^mxn mitl ™» ^ »• 1016. 1029. Ordo CSt: " Nc- 

" que, ctiam recepta,** vel in oondlium 

T^i^ validas radices : ut Virgilius, gea admi^sa, '* ccetus potuere consociare;** 

iL 367. validis stirpiOus; et Lucanus, L L e. in concilio sc tcnerc Non alio pacto 

138. Ciccro locatus ent, de finn. ilL 2a— •** in- 

P2 



218 T. LUCRETII 

Quoius, utei memoroi rei umulacrum, et imago, 
Ante oculos semper nobis vorsaturi et instat. 
Contemplator enim, quom solis lumina quomque 
Insertei fundunt radiei per opaca domorum: 
115 Multa minuta, modis multis, per inane yid^is 
Corpora misceri, radiorum lumine in ipflo; 
Et, velut aetemo certamine, proelia pugnasque 



cc 

Ci 



ter nos iiatur& ad civilem conmMmtaiem perque lectoribus iuculcaTiiiiiii. Maro, 

conjuncti et consodaii ■umus.'* • iEn. iz. 461. 

Ver. 111. m^moro; V. ed. R L. M. X. Jam iW^ ii{f«j», jam rcboi hice retecd». 

Xl. memoron accreacente, n! fSdlor, pri- ^ Ambn»u», hymn, ii 7. 

ml Tocabuli venientis literA. De boc , ^_i.r.^ 

. ... JtAsraae ancd niritib 

errorum fonte, videM i. 1016. 1078. et /«^«Jr nomk iendba». 

Avienum hinc emendatum, ibid. 721. , . ; , . 

L^tur autem in Pii libris, quo» codice» Contextum tmen nortnmi mmmtmi». 

iidei reverend. vocmt, mmaro6o, me .ri- tionibu. .done» noo i«»«. .dig«to^ 

temnonpnrfmnte. ^ ""~ ndumius: quMnv» Semu^ 

Ibid. «m«/acrum ^ ,mago. lu «rip. hunc locum .ttingen., iid Virg. ed ri. 

sit majoris emph»us atque luds gr^; ^^' "***« «HUectur» Tideatur opttulsn: 

mm,p«simindifferenterh»dictioL.d. " Unde et stomi dkt. «m^ qims L««. 

hibentur. TuUius autem utr«nque simi- " tius mmutiores diiit esse ilb. oorpu.. 

Uterineadem«mtentiAposuit,proArthiA " cubs. qu» m «0«« P«fe«i~ 

.wo:»A --.*,« tt^ir 7. . "dib solis videmus."— IHwio, uti mo- 

poetA, sect 12. — ** ststuu et tmagines, . . „ . , • ., 

•« ««« -..:». • » j ^ nuit etuun F.ber, hos versus idcm 

•* non uumorum ssmiaacra, sed corpo- . . , _ 

ci _ ^ j' i^* • 1. • Mantuanus rcspiadiat, ad ^n. lu. 152. 

'^ rum, studiose multi summi hommes re- tr '^ 

t* liqucrunt** "'"'"""" multo manifesti Itamne^ qni ae 

•., .,_ . . «T j VittiAPfruuerUufimd^MtVxaaifenestrmi. 
Ver 113. quom: abest V. ed. — ^uom. 

que: n.ctiique. Et formulam Contem* Junduni: \ . ed. B. fundant ; P.Jkndai; 

plator Virgilius mutuatus cst, ad gea i. sed exempla ejus prisc dabant, fitnduiU 

187. radii.-^-^radiei : sic G. L. neque aliud hap 

Con/«n/>/ii/or item,7Uttmscnuxplurimatylv!8 bendum est r# radi M. cieteri omnes. 

Induet in florcm— . radios. 

Ver. 114. Insertei: sic soU G. L. scri- ^^'^ P^ *'/'«<^^ domorum. Mantuum. 

bunt; sed idem voluit r» Inferti codids ^°* "* '^^^' 

M. ca*teri, Insertim; cui nonnihil proba- Ponesubit conjunx: feTimur^o^a/aconni: 

bilitatis confert mos Lucretii, advert)ia hoc ^t ibidem, iii. 61 8. 
generc lubenter usurpantis; vide ad i. 

45. Sed, quum aUud suadeant antiquis- Z~.^T' "°^'' ^^"^"^ ^^*» 

• ' ^' • iij 1 A. Intus o^a, ingens. 

simi codiccs et fidehssimi, sicut vidimus, 

mihi suspido oborta est, Uteram sequentU P^ ^ ""^®™ particuUs voUtantibus, qu« 

vocabuU adhaeaisse, et poetam oUm scrip- *** ^^ "^** cemuntur, sic Aristotde», 

sissc ad hunc modum: *1"®"* ®* P*rte admovit Lambinus, lib. L 

in^mei is^undunt radiel-: ^^' ^ '^" A.^.^r., ^., ariy « neu V 

fc«» ^nfftii «vrti» {rnf >^v;^nv nempe) %im' 

hanc autem Cari consuetudinem, verbo- «ru^» ymf «m* r;c«^iMcr*»r, »m «r«^, 

rum neutro sensu adhibitorum, satis su- r« ^fmf^uln ri^ mu ^»,;^,, xiyu, #/«» o 



LIBER SECUNDUS. 219 

Edere, tarmadm certantia; nec dare pauBain, 
Conciliis et disddiis exerdta crebris: 
120 Conjicere ut possis ex hoc, primordia rerum, 
Qoale sit, in magno jactari semper inani; 
Dum taxat rerum magnarum panra potest res 
Exemplare dare, et vesdgia notitiai. 
Hoc etiam magis haec animum te advortere par est 



rfmtfi rm %mXMfum |«r^r», i fmmrmt Ergo nunc discindi vocat notter, quod 
if rmtg Imh t«v ^pftitft MTim* m m» «'•- aUbi scpius diisUire, Prius dimdium 
Xt^wtffumfy eruxum \Myu nt iXnf f Mt«f. dtra discidium^ et deinde diicidium ip- 

QiuilNis iUustiBntur ea Lucretii ad iiL sum, sic Ovidius describit. met i. 18. 
S04— 207. quem emendatiorem dabo: 

Ver. 115. Seneca, nat quostt ▼. 1. 06/<«ft«/que allb aliod ; quU corpore In uno 
** Cum toi in aliquem dausum locum in- Friglds^ivM«AMf caUdto, humentls ilcdi, 

" Jknu est, videmus corpuscula minima **®*"* ^^ ^^^ ^ pondcre habentto pondus. 

«<:« •^».m #■««•. .1.'. «,*..». .i:. H«ncDeus,aii/melk)rlitemNatu«,<«rwiiJf.- 
•*m adrenum fem; alia sursum, alia Ham ccclo tertm et terri. -AicuW «iii«/ 

^ deonum, varie ooncuraantia.*' £t Uquldum splno tecnvit ab aCre coelum. 

Ver. 117. prtdia pugneugue, Maro, ▼*- .^u^ ' u -^. j 

-, . ^ /'-©— ^ » Itn oeitissmie ▼enos henim quartus de- 

bet corrigi: i. e. quasi dizerat: *' Siv« 
Cootinooq«eine«nt^^C»«,et^^tentent. u 2)«i« «ocar. velis, «ju Naiuram melio. 

Emiiiit sqpud Nonium, vii 5B, voce IVtr- *• rem," nam ethnids unum sunt atque 

UmU: idem Deus et Natura: non disiident u^^ 

Ha mortski Inter le pupunt^ prmBeMt. que, neque proinde discidium patienter 

Dictioiict ab Isidoro, zvia 1. ita disdn- tolerabunt Confer AureL Vict epit zvi 

giiimtiir,atque,opinor,non male: " Differt ^ ct animadversores doctos ad locum. 
«•aiitHnteaKm,|>ii^,etprarfivm. Nam Ver. 121. Quale: G. Quide^^t: V. 

*• heBmm universum didtur, ut Punicum. ed. B. «ic. 

^ H^jiis partes sunt pugna^ ut Cannen- Ver. 122. 2>Mm taxat parva res: i. e. 

** w^. Rursus in una pugna sunt mul' P«Ta res tantummodo-^era parva res. 

•* ia pralia, — Bellum igitur est totum; Vide ad ver. 99a 

••^«^iia, unius did; prcdium, pars pug- Ver. 123. notitiai: V. ed. notidaii IL 

•* BB cst" noctitiai. 

Cartemm, r« ^, in fine versi^ abest Ver. 124^ hac animum advortere, Si- 

\^. V. ed. O. A. n. S. unde non de- mili regimineSallustiusususest, Jugurth. 

ftniiis Ibrtasse sic legerim locum, ac dis- zdii 2. — ** animum advortit inter saza 

tinzerim: " repentis cochleas:** ubi, cum nonnuUis 

Et,velutctemocertamlnepf«Blia,pugna. minus ad rem suam pertinentibus, Cahun 

Edcrenmnatimcertantia: aostrum opportune laudat Cortius. Fleni 

et vdmi committas iv. 1004. "*"" ^^ ^ formuU Oudendorpius, ad 

Ver. 119. disddiis: L e. hmx^ftr,^, Caes. belL GalL L 24. Apposite Ovidius. 

postquam coaluissent n. praebet dissidiis : *^ *"' ^* 
sedtenendaestvulgatalectio. Satisliquet JuaiuilnexpertamCWcAoi«itwrfcrr^/g^ 

peraequiddifierantluecvocabula; etdu- Huc fadunt, qum dizimus ad L 854. 

sidittm pone fieri sine discidio: vide Ou- 106a Vide Bcaitkium, ad Cic. Tuia 

dc&dorp. ad Soeton. iiL 7. et supra, L2S1. diifip. v. fZ, 

P3 



220 



T. LUCRETII 



125 Corpora, quae in solis radiis turbare ▼identor; 
Quod tales torbae motus quoque materiai 
Significant dandestinos csecosque subesse. 
Multa videbis enim plagis ibi perdta caeds 
Conmutare viam, retroque repulsa revortiy 

130 Nunc huc, nunc illuc, in cunctas undique parteis. 
Sdlicet hicc' a prindpiis est omnibus error: 
Prima moventur enim per se primordia rerum; 



Coterum, looo magU^ P. mage ad; qu» 
varietas «d formam orationU exquisitio- 
rem minime perceptam referri debet: et 
pro luBc^ B. hoci ut V. cd. adverey vioe 
advertere* 

Ver. 125. turhare: L e. turbari; ut 
etiam Virgilius, ^n. vi. 801. 

Et Kptein geminl twbtmt treplda ostia NOL 
Sic Plautus saepius, Terentius, Tacitu»- 
que. — In sequente versu, 11. dat Q^idy 
loco Q^od, 

Ver. 127. clandestinot. Hanc vocem 

Plautus usurpavit, et post alios Manilius, 

i 895. qui locus librariorum macula ex- 

purgandus est: 

Quin et bcUa canunt ignes, 8ubito$que tumultus, 
£t clandettinis turgentu fraudibus arma. 

Vulgo, surgcntia; non male, nisi foret 

in propatulo, cum imitari voluisse Vir- 

gilii geo. i. 464. 

I ille etiam ciecos instare tumuUus 
Scpe moneti/rau^rmque, et opnta tumescere bella. 

Ver. 128. i6i.- A. ubi. — percita: XI. 
parcita. 

Ibid. i^lagis ceecis. Hinc de Epicureis 
Claudianus, F. Mall Theod. cons. 82. 
Hi vaga collidunt aecis primordia plagis. 

Ver. 130. undique: sic G. P. Vind. 

V. ed. n. et placet : hoc enim pacto solct 

Lucrctius per consimilium vocabulorum 

scriem res extollcrc et provehere in ma- 

jus: quod plus semel in praecedentibus 

contigit nobis observavisse. Non minorc 

cum significantia vcrtx>rum emphasin ct 

ttetfytmt Virgilius sectatus est, od JEn. 

viil 20. in gcmello loco: 

Atque animum nunc ter celerem, ntfnr divtdit iUuc, 
In partisqae rapit 'varias^ perque omma vemt. 



Ccteri libri, et editiones vnlgaret, habcnt 
denique; quod meo gustui valde insufauiii 
venit 

Ver. 131. ^Sensus eat: '« Sdlioet hac 
•« discursitatio omnibus his covpaacufii 
** est, vel acddit, a prindpiis eonim: in»- 
** de mot&s initia primitus propagmtur.** 

Ver. 132. Prima: n. Primos ezglos- 
sa sdlicet 

Ver. 133. parvo conciHatu: ue, par* 
vorum corporum condliia oonglomcnta 
— ez ccetu exiguarum particulanmi con- 
stantia. L. M. XI. prvbent comdUata: 
omnino male. Rarior dictio de p r a v a doni- 
occasionem dediL Ezemplum hujusce^ 
modi liccat ex Plutarcho proponere, ad 
ii 129. C. de sanitate tuenda: ^t* i ht 
fxosTMy »1$ «* rnvrn vufi,wtwrn% nat ptntfu- 
Mi/t/v, «V /Atiiit n TytufimrtMtt, iri Tl wmfub- 
rtxtt trrit Miriat, tMt^wroXns Tnty n KA- 
TAXAAAXEflS, }f«^*«». VulgO, nmUtf 
rttts ' sed editiones Ald. et Bas. nmroMfa^ 
rtttS' Larationis utique; ut noox, p.'131. 
B. rn uypm rufmywm, nmi vnyvunem rms «m- 
^tffamrus* mtt XAAASOAI nmt Itmp^uaim 
^aKofittmS' Altcri sit exemplo Diodorus Si- 
culus, iv. 3.^-T»» ^i* ymf Mv«f , mxfmm ^nf 
fitfaft ftmfiatitis ^im^trus mwortXuv rv )' «r« 
Ai»s •f-^f^ fiuyttraSi ^' /uiy rtf^n *ms rwf 
riiattit fitfUfj r» ^i rns f^mfims xmt IIAPAA- 
AGinSEnS ^Xmrrat liaf^UfPmt. Ita re- 
scribendum est: vulgo, «'«^A.vtm';.— £t 
pcne oblitus eram lectorem admonere, ine 
in Plutarchi locum voculam n imp(nta^ 
visse: quod videri possit, praecedente irt 
absori^turo, scriptori nobilissimo deperiisse: 
de quo errore diaputavimus superius, ad 



LIBER SECUNDUS. 221 

In4e ea, qu8s parvo sunt corpora conciliatu, 
Et quasi proxima sunt ad vireis principionun, 

135 Ictibus illorum caeds inpulsa, cientur; 

Ipsaque, quae porro paullo majora, lacessunt 
Sic a principiis adscendit motus, et exit 
Paulladm nostros ad sensus; ut movcantur 
Illa quoque, in solis quae lumine cernere quimus; 

140 Nec quibus id iaciant plagis adparet aperte. 



fcr. 11 1. Sed nimiftittm reprehenskmem toritate lectio isU non omnino destxtiicre- 

inconTmiis, et reoeptui canendum est. tur. 

Ver. 194. Etguasi: V. ed. Ec gwii, Ibid. lacettunt; ictUms sdlicet vers(U 

Ver. 135. Ictibu»: V. ed. Letibus; fii- pneeuntii* Virgilius ad eundem modum, 

tS& errore, ob litenuiim Ticinitatem, se- gea iii. 235. 

condum solitam scripturam librariorum. ▼ento^qoc lacejdi 

"HMniur: L. M. gientur. '^**^' 

niid. Ictibus inpulsa, Pariter Oridius Ver. 137. exit: I. e. terminationem 

locutus est, in loco vitiosis distinctionibus suam habet, csC«/vir ut elegantissimus 

«ale affecto depravatogue, sic demum, ni scriptor epistols ad Hebrsos, xiii 7. — 

Mor, ordinando, met iiL 61. ^y am^furrts rn» EKBA2IN mt »H^rf~ 

dcxtrlque molarcm ^*'» ^u/iMh rnt «•4rr«.- de quo loco dixi- 

Saitnllt, et magnum magno conamine midt. nuis Jionnulla ad Silv. Crit iv. pp. 231, 

IlHiii in^uUu cvaxi turribm ardua cckb 232. ExquisiUssime Virgilius, geo. ii 81 . 

Mcada mota forcnt, serpcns tinc vulncrc manait. 

— — ncc longum tempuB, ct ingcns 

Omnia sunt uno spiritu perlegenda. ExiU ad calum ramis felidbus arboa. 

- Serpens ilhesus mansit, quamvis eodem simiUter Euripides, Med. 56. 

.** ictu moenia fuissent collabefacta.*' . . . 

Ver. 136. que abest V. ed. L. A. 11. X. 

haud dubie ob comitantem consimilem Ver. 140. Kec: M. Ne; ehips& litera, 

dictionem: de qua re, vide supra, ver. 19. ob simili sono sequentem; 8crib& fortasse 

Hinc suppleas Avienum, ortx deac 1023. vocem redtantis excipiente. 

integio pede deficientem: Termessusque Ver. 142. hinc: P. hic; facili errore; 

ddiinc urbs eminet: eminet, aroem In- A. hen^ monstroso. In versu prsecedente, 

dyta, per nubes attollens moenia, Lyri>e. 2* vice mobilHas^ habet nobilitas^ per soU- 

In editione Maittaireand, quae mihi sola tam librariis commutationem. Mox au- 

nippetit, posterior eminet omnino deest; tem, V. ed. tetras, pro terras. 

ctloGus nude interpunctus legitur. Sic Ver. 143. spargit: U' e. luds quasi 

autem repetitionibus indulget ille scriptor jactis seminibus: oompaiies infra, ver. 21 1. 

facetiasimus. Mox ibid. ver. 1233. In hac figura Maeonides omnibus praeces- 

ait, IL e. 1. 
Panditur Hyrcanis Unc janua: janua Fenis 

One patet, imbriferum qui vergit mandut in H«ir /«» mfitagwXH EKIANATO «m^m» w* muu: 

^*"^"*"*' ad quam vods normam Aratus exigendus 

Ita castigandum: vulgo, « Hic patet'* est sub introitu Diosemion, de luni verba 

CAterum, r« Icta Gifanii, pro Jpjo, cal- fadens: 

colo suo Bentldus oomprobarit; et ac- jn rfm AnOKlAKATAl m^ mityti 

npga ii M em ipee, si librorum veradum auo- 'Omr mmmu»^ 



222 



T. LUCRETII 



Nunc, quae mobilitas sit reddita mBteriajr 
Corporibus, pauds lioet hinc cognoscere, MemmL 
Primum, Aurora novo quom spargit lumilie terras» 



Vulgo legitur, Moss ingemisoeDtibi» gn- 

▼ialme atque indigiuniibua, aw^tuimnu. 

Hinc oontenderim equidem Silium Itali- 

cum recte refiormari posse, ad Pun. xvL 

330, nam Lucretium de plano sequitur: 

Jamque tuvum terris tpargdkU^ limine primo 
Egrediem, jfurorm diem. 

Vulgo, pariebaty nulU cum venuitate: 

■ed abaorpaerat utique literam primam 

dictio [vscedens, et tum fadllima facta 

est reliqua depravatia Eleganter Petro- 

nius, cap. xxii ** Lucerrup quoque, hu- 

** more defectae, tenue et extremum /v- 

*' men tpargebant" Virgilius autem, plus 

loco simplice, iotum versum Lucretii in- 

sumpsit. Sic ^n. iv. 584. 

Et jam firima mvo xpargebat Immhu terras 
TUhoni crocemn ttnqoen< Aurora cubile : 

ubi Servii nota non nobis aliena est: 

** Novo lumine: aut recenti, aut secun- 

** dum Epicureos; qui stulte solem de 

** atomis dicunt constare, et cum die 

«« nasci, cum die perire.'* Boetius, Hb. 

u. met. 3. 

Cum polo Phabus roseis quadrigis 
Lucem spargere cceperit : 

structuri non tolerabili. Lege, poli: i.e. 

lucem poli. Denique, nequit ambigi, 

quin Macrobius, Sat vi. ] . memorl» cul- 

pa sic Lucretii versum exhibuerit. 

Cum primum Aurora respergit lumine terraa : 

unde tamen Ausonium opportune emen- 

dabimus in MoselL 62. 

Quimi vada lenc meant, liquidarum et laptus 

aquarum 
Prodit, ccerulei respersas luce* figuras. 

Vulgo, disjyersas: sed interpres tacitum 

saporem veritatis habuit, et occulte recep- 

tam lcctionem damnavit, nostram adhi- 

bens in explicationc. 

Ver. 144. varia volucres: i. e. pictae 

—wiv-usuXfittmi: vide nos ad i. 583. 

Mantuanus meus, ^n. vii. 52. 

- Variae, clrcumque tupraque, 

AdnietK ripi», votucres^ et flumlni« alvco, 
Aira mulcebant cantu. 



Sic reponendum, vice JStkera: «di gea 

iiL 546. et hic sequntam nolam. Sed 

Lucretianos venus ille pr ei riua cffimift 

ad JEn. tv. 525. 

— .— — — — ^— picmda, pkUef m vdaeru^ 
Quaeqoe lacus late Uquidot, qusqaeaapcrs damli 
Rura, tenent : 

ubi pulcfare Senrius de vocalralo pietm, 
Hinc interpreteris Scaftiuni, in looo lab» 
limi Thebaidos, xiL 87L 



Qualia, ab KXoatia accens& lampade i 

Ort» CeretnuigMB vaiiatel imagincflanBNB 

Ausonium ^culumque latui: 

L e. ftorere fadebatp— ptagetel.* vide qam 
dixerim ad iv. 537. 

Ibid. pervolitanieM loca. Hiyuaoe lod 
Virgilius haud oblitus est, ad Mml jvL 

24. 

OmTda pervolitai Udtte laca. 

Ibid. nemora avia. Idem, ibid. ▼. 580L 

— — — adtonitie Baccho, umara avia wattm 
Insultant thiasis. 

Ver. 145. obplent: n. oppiet; et, e 
contrario, in sequente versu, soUant^ pio 
soleat. 

Ibid. Aira per tenerum : videas L 208. 
Virgilius, ^n. ix. 699. 

————— Volat Itala coraus 
Aera per tenerum: 

ad quem locum Heinsianas animadver- 

sioncs fructuose consulas. Avioius, Ant 

phaen. 1039. 

■ medio de tramite si qui< 

Dir^t obtutus agiles procul, hosque, loconm 
Defessos longo spatio, tener amputet o^r. 

Sic legendum ; non, agilis. Hilarii ge- 
nesin, ver. 45. hinc emendabimus: 

EsKtque ut spatium vacuae regionis apertum, 
Qui tener incedens mortalia pasceret o^r— >* 
DiffusaB coguntur aquae ; mox Hmite certo 
Linquuntur maria, et finem non transsilit unda. 

Libri dant eether, sed male: vide nos* 
trum, vi. 1225. atque voces hujusce fr- 
miliae conftuas ad iiL 1057. £ft in veno 



LIBER SECUNDUS. 



223 



Et VBriae voluGres, nemora avia pervoCtantes 
14f5 Aera per taierum, liquidis loca vocibus obpknt; 
Qnam subito soleat sol ortus tempore tali 



pennltimo, l^gHur mlgo, imme: de qui 
solaiiii acrilianiiii permuUtkme, Draken- 
bofdihis id SiL It iv. 105. et alii alibi 
pluiea. 

Biid. Uquidis ffocibut. Viigilius, gea 
L4ia 

Tnm B^mUu corvi preno ter guttore voca, 
Ant quater, ingemliuuit : 

ubi leris enror inaedit Servii commenta. 
ffitt: ** heti ex venturm propinquitate se- 
•< loiitatia.*' Vulgo, tfenturd, 

VonL loca vocUmt obpleni. Idem Maio, 
geair. 515. 

— — — — mcettb late toca questibMj btpUt, 

Ver. 146. tempore talL Redi ad L 94. 
atibiiiobiadicta. 

Vcr. 147. Convetiire: n. Conviteres 
mendoai^amew— pgr/Wnifgm .• V. ed. P. 
frefiiMdent, 

Ibid. Omxxstire luce, Habei, lector, 
ycioniMimum poeticae locutionis florem. 
Sc Psalmographus, dr, S. ex versione 
LXX ▼irali de Jehova: — M9»C»Xk§fU9*g 
^AT, m 'IMATION. Lucretium Amobi- 
us, quod adsolet, omulari voluit, lib. L p. 
& ** Ipse siderum sol princeps, cujus om-' 
^nto iuce vestiuniur^ atque animantur 
** calore.*' Locum Virgilii perplexiorem 
hac occasione operam dabimus construo- 
tionis expeditum linquere, ^n. vi. 640. 

Largiior hdc campU xther, et lumhu veslls 
Purpuieo: 

qu« sunt, ni fallimur, longe longeque ele- 
gantion. Vulgo, cam^ios, et vestit, Haud 
dnbie versum exprimere voluit Ausonius, 
Mosell. 13. 

Punor keic campis akti PhoebiMqoe aereno 

fpurpureum reserat jam sudus Olympum. 



Sic iterum in Amtets, Ter. 186. ita ootri- 
gendus: 

Hsc Sol Btemo cmvestit lumine hntrani, 
Annua confidera vortentia tempora curru, 

Vulgo, cursu. Conferas nostnim, ▼. 693, 
Cursum vero et currum passim confundi, 
quisnam ignorat? Sed nemini in bac 
figurft exomanda Tertullianus cesserit, de 
aniin&, sect 17. ** .^lqualitas enim dr. 
** cumfusi aeris, pari luce vestiens angulos, 
** lineas obliterat." Accedat Arienus In 
Arateis, ver. 35. sic emendatior evasurus; 
infdidter tentatus Burmanno, Anth. Lat 
▼.8. 



' ignea cujus 



Ltmiina tunt latus toi et soror: IDediei 
Tendat ut infiisi rutilum jubar, altera ooctii 
Ut face flammantl teuebroses rumpat amktus, 

Vulgo, late. De Deo loquitur. Non alia 
fiurienda est obiter medidna Leonidag, 
epig. 49. ubi libri dant l%fet: 

Krrfm fu$ i^MKfMn, umt ETPEA mwX« «iXfprqr, 
AltM hvnrmtt tfsavfH «|iAj«r.> 

L e. non astra tantummodo, sed latum 
oibem Luiue: ut pulchre Flaocus, od. i. 
12. 47. 



velut inter ignis 



Addas Ciceronem, de nat deor. iL 44. 
ci:gus Heynius meminit ad Virgilii L c. 

QDem, quom perpetuo vestrvit lumisu TUasi, 
Bnunali flectens contorquet tempore CDnrum, 



Luna minores. 

Similiter Viigilius castigari debet, JEn. 
ix.405. 

Suspiciens latsmt Lunam : 

libri, altams sed rix aliam, quam pienam^ 
lunam oontextui convenire statim fitte* 
beris, si compares ibid. verr. 355. 374. 
Malim tamen legere, ut verum dicam: 

Suspldens albam Lunam : 

et hanc emendationem pro certissiinl ha- 
buerim. Ovidius, quem laudat Heinsius 
ad iBneidos locum, de lun6, epist xviii. 
61. 

Haac ego suspicienst Favess, Dea Mii4Ms,dl|d. 



2S4 T. LUCRETII 

Convestire sua perfiindens omnia luce,. 
Omnibus in promptu manifestumque esse vidcmus. 
At vapor is, quem sol mittit, lumenque serenumt 
150 Non per inane meat vacuum; quo tardius ire 
Cogitur, acrias quod sic diverberet undas: 



Adi me«ii Silv. Crit ▼. p. 81. Sed redeo Reposui insuper ez ingenio d^iigimA: 

•d Lucredum. Ita JuTencus, hist evang. L e. undique fulgur spaigity pro libraram 

liL 331. impendio deguiter: lectione defulgurai: neque onoeriaRm 

TiUfai dom loguitur, «elo pnefulgkU, nube^ emendationem DiraB Critioes obstetridimi 

Clrcamjects octtlii, 'vri<i6«/ tesMM montem : in hioem protuUt Audacter f^^^^fm^ 

L e. pr» coelo, vel in coeli (acie, fulgens. pouinans, 

ExempUria qusdam habent, perfulgida ; Portes ChrytoUthi fulvm d^vlguna ardor. 

quod minus equidem proba 

n,id. OmveUireperfundemluce, Oro- Hmc autem. ut nam repetamus, inagi. 

nus, iiL 8. de Christo:-"qui sicut »/ ^^ GxoDmu mirens, ad Gratfi ey- 

*» iniens diem luce petfundit, ita. adve- ^^' ^^' 

*' niens miserioorditer, extenta mundum et multo jfiamirjto—i^ 

«< pace veflKrtV* Emkat; 

niid. perfiiMdent luce. Ito Valerius reponentis /umin^, et locum totum fiigara 

Flaccus, V. 566. Maronem, JEn. L 59a ferientis. Vide nos moz ad ver. 38S. ct 

nonnihii varians: i. 495. In consortmm bvum ilfafltft. 

-»-~— roteae petfm^ Imce fartaitm. tionum veniant versus Hilarii in gen. 51. 

Sed omnes in hac omanda sermonis fi. P«^"«» elegantes: 

gura longe longeque post se reliquit nos- Tunc orimr lux alma ; die» qus: juan vocui 

ter Popius. Testi sit solus Messias ejus : Nascentem tenero petfudit lumine mundum. 

verr. 40. 98. Tenerv lumine: L e. novo— recenter na- 

And on the sightless eye-ball pour the day.^ to ; pulchernme : conferas Virg. ecL vL 

And break upon thee In a fiood of day: 34. geo. ii. 343. Jam Statium inteOigM^ 



One /t^ of ;/of7t one unclouded blaze, ..,1 .,:i„ -- n An ' 

O^efPnvxhycomts. •'^ "^^* ^ -' ^^' ^J"* mcntem mmiis 

percepit Barthius: 
Dignus est etiam. qui suscitetur, Calli- 

machus, hym. Dian. 1 1 7. ^, . ., ^ ,^ ^. J'**^ ^*^"» ^'^ 

— <I»AE02 y m^ miTf^ Qpc denique Lucretii mendam toUas ex 

A^imr. „ ^ «.^ AnoXTAZOT JI «.^ ^pj^ g ^^ ^. Anthologi« Latime: 

His autem delidis, si sectari per otium Exoritur Phccbu», petfundens luce recenti 
licerct, campus imraensus apcritur: nec £t maria, et terras, stelliferimique pohmu 

tamen se negligi patienter feret Ausonius, i ,n. • 

perioch, V. Iliad. in loco felicissime eU- ^" l»^^^^^"»>*^i '«^^ «"^^'- 
borato. macula tamen levi ad hunc diem "• J^S m promptu manifistumque 

obfuscato: ^^' ^™^»"*i »*• ii- P- 57. — •* moiii- 

" festum et promptum est^ nihil nos attu- 

Hdc et lydidU mentem TritonU PalUa " lisse de coela" Atque iterum, n. 98. 

Audaci virtute rcplet : vomit aurea flammas n n . ^ r ^ \ 

Ca«i.. et undantem clypem difulsurat i^ ^'^'"^''^ ^ fnamfesta caussa esL^ 

^ Ver. 149. ^: V. ed. ^c-W mittit: 

V uigo scribitur inepte, Tydidem monUum. n. submiuit. 



LIBER SECUNDUS. 225 

Nec siiigillatim corpuscula quaeque, vi^res, 

Sed conplexa, meant inter se, conque globata: 

Quapropter umul inter se retrahuntur; et extra 
155 Obfiduntur, utei cogantur tardius ire. 
Aty quae sunt solida primordia simplicitate, 

BmiL vopor: L cu calor, vel ignis: quo epitheton ttat tenuis, Nihll omnino (a- 

pacto iKMlar UBpiua. Hinc Virgilius, dunt loca, qu« satis copiosa protulit Bur- 

SsL ▼• 683. mannu», verum aensum neudquam dis- 

lcntTirric tirlnnf cemens: nam in quo^ u eum •equaria» 

Efltvi^: natat crims? Ceterum, higusoe lod me- 

elmoiibid.ver.696. Vide Oudendorpium "oinit Isidorus, origg. xiiL 20. sed non 

cgngie interpretantem Lucani locum, tanti est, ut admoveri debeat 

•Phf^ y^ 4|4^ Ibid. aHriat diverberet utidat. Ita quo- 

Ver. 151. quod «c/ L e. " vd sic, que Maro, JEn, v. 503. . 

M qiiMims e& celeritate veniat, undas aeris ^^^^^^ ^ ^^,^ ^^^ ^^^^ ^^ 

*• vcriicrmt in transitu, et non sine impedi- Hyrtackte juvenb volucrls drveH>ermt tutns, 

^maitii» ductatur.** Necesse habui ad ^. , ..,.,., 

• , - • 1- 1 _^« Dtverberat : i. e. ** scmdit dum verberat 

iogenium confiigere m hac lectione con- ^^ _verberibus * b* di dit " " 

dniiand^. librorum tamen optimorum ^ „ ^ * , peraera. 

V t-s..4 • *. ^ • —'^ ^ Longe ahud sonat deverberat; nempe, 

hibitl, m quantum potuenm, rauone. ^^ ^^ _ . ^ ,, w, 

ir 1 j'.^ -* '«r j --. j ' probe et emcienter verberare. Et ac- 

Vulgares editi, et Vind. pro quod «w, . *^ . ^ 

. , j. ^ • • • tionem remi in aqua Lucretius et Maro 

MOff ^Mom vd ctim .- codices antiquissum, .^. "^. 

f% t \m -Tiir^DAvr^^^ M™ pnesentem habuere. 

O.L.M.^<i; P.V.cdB. A. n.X. XI. ^ , -o . ,, ,. ,,. , . ., 

j f j •!! j f • A _a Ver. 152. ttngulattm: Vmd. stngtia" 

qtud tois sed illud lo/ in A. super rasuri . ,r -■ . . . • 

serifailor, et «gre ferri possit Nos, ni ''^'y-^t ^ «»«;f«^-*«/^'- «^ 

«.w i2^ u u u- ^ *: * P- Vind. V. cd. B. O. A. n. XI. et mihi 

fiulor. lectorem habebimus consentientein. ., , . , 

„ ^, . , .^ . , , videtur mulio venustius vuigato vanorts, 

Bntleiiis malmt, quatt dum: sed, quam __ , ^. ,, ..^ , ^ 

, i^ * L V * . Ver. 153. congtie: P. V. ed. ciinoue.* 

Ofloiam propnetatem babeat r« ^oM, acu. ., ,. ,^^^ ' ,. . « ,^ . 

*^ *^ •. -i^ • j . £ ^<*e «d I. 1076. sed in noUs P. habet cum 

man meum nequit dispicere. — dtverberet: .. . 

P.Vind.V. ed. A. n. XI. rfiiwrftfra/; aeque ^^ -» JH \ t. ^ • r^ « . 

^^ ^ Ver. 154. rf<raAttn/ur.- sic G. P. A. 

■n^j .^- j A -A rt»,»» «* Priscianus, lib. viiL p. 802. sed Vind. 

Imd. iHrtat undat : ut noster, v. 277. ,rj»Tn*-,^. 

,. ... . j* •. A V^ ^* B. Li. M. n. X. trahuntur: amisso 

ubi noB ampliavimus, pan cum digmtate : ^ . „ . 

fortasse re ob syllabam prspcedentem te 

^ „ consimilem, totidemque htens; XI. tur- 

A4uiig.tur VitniT.u8, vul 2. « ^ «u- ^^^^ j,n,a ^^j ^^^^ .ubUrtere: 

•• tem, cum niit,-«»A,» crescente. fiicit ^ ^^ cvidentiorem, aut Kriptori. 

-ventorum: Hinc accuratius percipics «:opocon.modioran,totiusL.timt.ti.the. 

deguti» eorum locorum. quos laudavi- ^ „„„ ^^ «.ppedit.verint. 

mn. m iv. 178. nd quem vem.m f..erit y^ j^, ,^^ju. Dediex ingenio, 

oper. p.M>um te recq»»e Nec nunus ^ ^^^ ,^^^ ^^ ^ ^ 

Imic probe mteU.getur VJenus FUccus, ^ expendenti simniimum vcro visum 

est. Non postbaberem nihilo minus, r«- 

— — i^_ /miri vagus innatat undd morarit. Vetus glossarium : " Remoro^ 

C'*^* " wmfikK60, ^fttivTty tvix»»'* Et ambabus 

Tmiuf unda, densiori undae oppodta, est ulnis amplcius essem remoramty qiue lec- 

t^ sdlicet; cujus tantura non perpetuum tio est O. XI. si tempora constitissent. 



226 T. LUCRETII 

Quom per inane meaiit vacuum, nec res remone fit 
Ulla foris, atque ipsa, suis e partibus ununn 
Unum, in quem coq^ere, locum oonniza feruntor; 
160 Debent nimirum praecellere mobilitate, 
£t multo citius ferri, quam lumina scJis; 
Multiplexquc loci spatium transcurrere eodem 
Temporci quo solis pervolgant fulgura ccdum: 



Sc antem te habent libromm tcsttmonia. p— bb tcnui dfenan 

Vulgo editur aim A. nee re, remaratun ^«^ coavew, tem. /^«««rm» «lo. 

G.necret temor autemi Viod. V. ed. n. Nullut dubito, me, plaudcntibus Mom^ 

X. ne (B. nec) eretcere ntora e$t; L. ne^ Maroni suam scripturam rodfloalDnni 

eretcere moravUi M. nec ret te renuramL «■e» ad ^n. v. 527. 
Cctenmi, voz remora, pro tardiiat^ est ^miMm r^ ^tp^ • ^^^ 

notB probatiHimje. GloKarium vetus: T>mucumaUt grlneBiquc ▼olantfa ridtn dwit. 

** Semora, fiftiomt^ wmfX»n^ •••X^t •«*•- Vulgo, ceelo: l e. calo~-<teioms vidtad 

*< x^'' Plautus, Trinum. L 1. 16. i 289. Minon sdliccc cum tlinninlin 

i^lnnbaimultkotntaiit, odkMeqoeiimt, ^'wtatis, subiCantivo soocaRliit «vf*. 

Mfmonamqae fadimt rei privatie et poblicK. .^ro, quam trantcurruni : adi iEn. iz. 1 11« 

Buraus. PoHL iv. 2. 106. ^°^' «*• *• 28. 11. Suetonius, iL sa ds 

.... _^_ _^ Augusto: — <• constematus olun periM» 

ti lW$ t W ri tlT_ ITIIl «wlfw gfm mihl Afjt. me rl to . 

«aMr»<n«.quiii»inniemmmioec,memo c. turnum iter/raiuair««yii<yiir«." Cth 

. j , w ~. j ^_^ terum, varietatera codids G. MuHulkttt 

Adde Luahum, apud Festum m voce, _. ,, ,^. , ^ . .,' . ' 

... , ▼ice Mwtipierj unputavenm eqmdcm m» 

ffraviter depravatum, mutilumque: ad .• •. » . J. i 

® 1. - norantiaj scnbarum, adproductioncmin- 

quem te n^m confen». 1J« secund» in voce JVf «/»,;*, o«fendai. 

Vcr. 158. Legcndum fortasse: ^ 

ipsa suls efinibuj unum. Ycr. 1 63. soUs fuigura. SimiUter Se- 

Bentleius. ncca, Med. 826. 

Nihil ausim, vel tali impulsore me hor- 

tante, immutare. Hic est loci sensus, —— — ctvivacfa 

_^ _^. . ,. .^ FutgvraJlammdP dt cogmto 

atque series constnictioms: " At corpus- Pbacthonte tuM: 

*' cula primaria, quum per vacuum puris- 

«» aimum transeant, quum nihil ea tardet, "*** Famabius insigniter fklsus cst inter- 

*^ quumpartibussimplicibusconstent,sine pjretationis, oblitus Pkaethonte poni pro 

*» omni alienigcna mixtura; et, cursu non '»*^9' fmtfetrt HomeA. Neque aliter 

** impedito nec deliberato, viam inceptam Ausonius, ephem. i. 12. versibus meUe 

** celeri nisu tcneant; debent utique ct Musa» tinctis: 

«* aliis rcbus, et radiis solaribus etiam, Inde nec flexa» sonus intrat aure«, 

** multo citius per aera promoveri.'* Et iocum mentis sopor altus urget; 

Ver. 159. in auevi: M. in quam.^ Nec car«/c«/u oculos lace«unt 

connira: P. vmcL G. L. M. 11. X. cori' 

nexa, lapsu facili; O. A. convexa. Nihil ^'>^e nostrum, iv. 757. Hinc resdtuenda 

novandum esse res ipsa clare vodferatur. ^ >^ genuina lectio ad edog. iL 21. 

Ver. 162. transcurrere solis fulgura, Ai<giirtetragonoadspectu vitalecors/cs/.* 

Juvencus, hist evang. ilL 318. ut ibidem, ver. 29. 



LIBER SECUNDUS. 227 

Nam neque consiHo debent tardata morari, 
165 Nec penectari primordia dngula quseque, 

Ut videant, qua quidque geratur cum radone. 
At queidam contra hsec, ignarei, materiai 

Naturam non posse, deum sine numine, reddi 

Tanto opere humanis rationibus admoderate; 
170 Tempora mutare annorum, firugesque creare; 



nec ftUgura pard Ibid. non deHm Hne numine. Sic Mui. 



ImMi totendeni, toto fovet igat conm«j. tuanus, Mn, ii 777. 

Alia^ Juigor, Vide nas mox, vcr. 327. ^, iuldsconjunx.mnhMcwumammdiviim 

Fona, quum Seneca plane nostram imi- Evenhmt: 

tHoaiUadDat qu«stt L 1. et poedcas ^ Gnecorum »» mny W Vide & 

kwulionea ez industriA penequatur, cum ^^ ^ ^ 

Une e»e corrigendum judicem : " Quid, y^ ^^^ admoderaU: Vind. L. M. a* 

<«ttdicam>tellasmterdiunone»e qma ^o«fera/c ; sed in M. superscribitur. arfmo- 

«nooappaient? Quemadmodum ilUe U. ^^, p. V. ed. O. A. n. 5. oc mocfe- 

«tent. t«rf«>/gureolmmbrantur; sic ^. a, ct moderare, 

^ qiioq»» ««««currufli etiam mter- ^^^.^ PhnwU^ddi «dmodera/. A««««iii 

" ^. "^. '^'^* T ^»^/"^» ratumibu. dicitur, ad mentem criticorum, 

"dantas.' Vulgo «rfntur /«/gore. ,„„1 forct aJmodm»/am. vel consentane- 

n«Lpm«%««*c«/«m. H«:phr.«s ^ pi^t ex Tenmtio Gronovius, And. 
yjmUnM est: videas locum appositum 

w. 877. 13>. V. infenus. 

Ver. 164. Totus deest vereus V. ed. R '^« adtemperate e^enit, hodie In ipds nnptiit 

^ . «. ,, Ut veniret, antehac numquam f 
O. L. M. XI. sed locus eo carere non po- 

test. Occurrentis est adversario, quod- Et Phagerus ex Horatio, epist L 10. 12. 

canq^ demum sibi peifugium quaerentL rhfere natttr^ A cmvenienter oportet. 

Lnom dahit collatus i. 1020. quod mo- Nonrepugnem sane; sed inddit cogitatio, 

nniteCiamdudumLambiinus. dvconempe an non dilatari debeat librariorum scrip- 

impeCu fcruntur alomL tura compendiosior; ita ut Lucretius, om* 

Vcr. 165. pertedari: P. per$crutari^ nibus Uteris explidtis, ad hunc modum 

at in maigine A. minus docte, et, ni fitUi- denique dedisse versiculum reperiatur: 

mur, ez interpretatione: amplectuntur TSnto opeie humsnis rationibus «iiiiaiffaaf «a. 

n vnlgaiea editi, quod miieris, ri sb i^eent meUus de hac re doctL Plautui, 

nor: vide iv. 1004. Nempe «•• oer- ., , . .„ « «, 

. ... • . niiL glor. iv^ 2. 81. 

metan pomum est; sermonis autem so- ° 

Inti, r« prosequi, omnibus scriptoribus Heqneo hercle qaklemriiume«ii««fr. 

ptrvulgatum. Idem Bentleius oensuit ^" 

Ver. 166. pideani et Utera posterior re i*» legendum fortasse mS: L e. " admo- 

Ut abaunt A.-^-quidque geratur: XI. quid- " derarier mflii in risu." AUter structu- 

we gerantur. «m non expUoo. 

Ver. 167. ignttrei: V. ed. ignorarii Ver. 17a Tempora annorum: Le^an- 

ni tempestates quatuor. VirgiUus, geo. L 



Ver. 168. reddi: X. rentun ut multm 258. 
edittones: male, eC ex correctione, ad L 2Vm#or»iw«iueparemdivei»bquatuor- 
155. compoaita. Ver. 171. Et jam, Editores plcriqHe, 



228 



T. LUCRETII 



Et jam caetera, mortaleis quae suadet adire, 
Ipsaque deducit, dux vitse, dia Voluptasi 
Ut res per Veneris blauditim secla propagent, 
Ne genus obcidat humanum: quorum omnia caossa 
175 Constituisse deos quom fingunt omnibus rebus, 
Magno opere a vera labsei ratione videntur. 



Necjam, majore cum audacia, dicam, an 
iaadtia, contra omnes libros? M. babet 
T0 gtue male transpositum postjam. 

Ver. 172. deducit: G. deduceL — dia: 
n. inoy quasi glossa in teztum mutHa ir- 
repsisset, pro divina, 

Ibid. dia. Virgilius, ]E.r\. xL 657. ** dia 
«< Camilla:" Ausonius, Mo8clL374. <« dia 
** Mosella:** Ennius in fragmentis, ^ dia 
** dearum,** et ** dia nepos:*' unde An- 
thoL Lat iv. 13. 31. *' Di^: nepos:** nec 
dubato, quin leges metricas pemipcrit ibi- 
dem neniarum scriptor, 344. 6. 

Et Ubra legi, legi dia carmina Homeri : 

led de boc ipse Yiderit. Vulgo, pia, 

Ibid. dux vita Volujttas. Ciceru, de 
finn. L 9. — ** eztremum ct ultimum bo- 
** norum — Epicurus in voluptate ponit: 
** summuroque malum, in dolore.*' 

Vcr. 173. Ul: J*. V. ed. O. r. Et.— 
blandilim^ Vind. A. et I^mbini conjec- 
tura; P. V. ed. B. O. n. X. fl. hlandi- 
tum; G. L. M. blanditur; quasi inter- 
pretationem voluerint, blandiler scilicet; 
quod vocabulum plus semcl legitur in 
Plauto. — propagent: n. propaget. 

Ibid. res Veneris: vcl quod alibi loca 
vocitaverit, ut nescio quis apud Amobium, 
lib. v. p. 1 75. 

Objccitquc oculb formatas Inguinibus ret: 

vel modestius, ut S. Paulus, 1 Thess. iv. 
6. ff TM nPAFMATl: quam locutionem 
nos illustravimus in Silv. Crit scct. xIL et 
tom. V. p. 137. 

Ibid. blanditim. Ilinc IVIantuanus, 
gea iiL 127. 

— — — ne blando nequeat niper es&c labnri: 

de his ipsia rebus Veneris, quas noster 
nemorat. 



Ver. 174. Ne: Vind. Ngc; hnid nMle. 
Ibid. genui obcidat humanmm, Iti 
Maro, ecL iv. 24. 



Ocoiff et lerpeas, et Hillax hcrba 
Ocddet: 



L e. interibit— ad nibil ▼eniet £t ki 
num potest aocipi pro kM man onam^ La. 
bominum, ut iiL 80i sed pnestat fi^gvi- 
ter intcllectum, ut r* fuorum rt ipicial pii> 
mitivum homines^ powcBBJro com p rdw» 
sum, cum Lambino: de qui «mnonii fDr- 
muU ampliavimus ad L 553. Aooedit a 
Fhilostrato exemplum opportunum, fit 
ApolL T. V. 28. *H fU9 U AfyvetTH «)• 
«*s«-;tt», AnEIPHKOTEX nhV k MruJM. 
T$: et ex Euripidco BeUerophonte, apad 
Just Mart. dc monarcfa. p. 108. ed. Ptf. 



^y iytt TTPANNI AA 



Krutut rt TtAXirf, JKrr^UATM* r mf^Tk^t^ 
'Ofxws n IIArABAIN0NTA2 ixnpA.» n^Uv. 

Ibid. quorum caussd. — Ad rem Cic«o, 
de nat deor. iL 53. *< Quorum igitur ca«j. 
" sii quis dixerit cffectum esse mundum? 
*' Korum scilicct animantium, qusentioiM 
** utuntur. Hi sunt Dii et hominestqai» 
*' bus profecto nihil est mellus; ratio est 
*^ enim, quse praestat omnibus: ita fit cre- 
*^ dibilc, Deorum et hominum caussa &t> 
*' tiun esscHnundum, quasque in eo mon- 
** do sint omnia.** 

Ver. 175- quomfingunt: sic G. L. BL 
sed P. Vind. V. ed. O. n. Z. Xl. pcraber- 
rationem fumiliarissimam manibus exscri- 
bcutium, confingunt: videsupra, ver. 153. 
A. configunt. Editores, cum temeritate 
nunquam satis improbanda, sic vemnn 
de suo vulgavere: 

Constitubse deoc fingunt; sed im omnibui it> 
bus— . 



LIBER SECUNDUS. 229 

Nanif quam vis rerum ignorem primordia, quae sinty 
Hoc tamen ex ipsis coeli rationibus ausim 
Confirmare, aiiisque ex rebus reddere multis, 
180 Nequaquam nobis divinitus esse creatam 

Naturam mundi: quamquam hsec sint prsedita culpd; 
Quae tibi posterius, Memmi, faciemus aperta: 



Indignum fiKinus, etodionim! Hoccine omittunt: V. ed. guam^ bac iinii A. 

tKgenuin« anti({uitfttis monumenta fide- quamyue hac: ex his omnibus id, quod 

litff curata demum exhibere ? maxime videl>atur probabile, effedmus. 

Ver. 177. guamwt ignorem: L e. " si Vulgo editur, ciun admirabili quidam 

" touctiwro me ignorve; quod tamcn auctoritatum fideliumconculcatione: 

** ntutiquam conoeaaerim** Naturam mundi, qur tmtd est pnedita colpi. 

Ver. 178. Hoc: Xl. iVan.— Et co/i ra- Ccterum, n. pro mundi, babet mondii 

tignibtUy ut eadi ratione^ L 49. ac Plinius, mfxui^^u ut sspe alibi id exemplar. 

ntt. hiit. vm. sub fin. " Omnia haec an- ihid. quamquam sint pradita culpd: 

<* nuA ecBliratione constant; et aliquando i. e. «* licet in hominum reprehensionem 

** «rins poecuntur, aliquando celerius.*' <• haec philosophia incunat, quasi sceles- 

lo tena statim ?eniente, n. in, vke ex, « tis et impiis ex elementis oonstituU:** 

Ver. 179. reddere: i e. praestare--dare uti similiter praecavit noster, ad i. 81. 82. 

— €xpoiiere; uti Nonius, iv. 392. Alibi Phrasis;ir<«d</a culpA valet, culparidigna 

dahacvoce,proBimplicepoBita,nonnihil _reprehendenda: ut Cicero, pradilu* 

< Hihnns . audacid, metu, icelere, amentid^ levitate, 

Ver. 180. divinihu creatam: i e. ** ex et similibus, pro audax, timidut^tcelettui^ 

"dii mente fiuAam;** uti interpretatus ament^levit, HincGellius,L 11. *<Ha]y- 

•it Charisius in gnunm. institt euftf, «< attea — ^rex terrae Lydiae, more atque 

g^OBB. vetua. Maro, gea L 414. ** luxu barborico preeditus:** per hendya- 

Iteid, eqiiid«n cwdo, quU lit ^vinitus Olh ^^* "* «P"^, pro more lux(U barbanci: 

l i^calum. et ibi sane legendum fortaase, perditut: 

lCala legitar dtoiai lu apud J. Sarisb. de po. . . 

BOgb curiaL iL 2. Hinc autem ^Out IX»n«~mptuo«i adoleKena 1»^ /mijfa/; 

apod veteres Epicurus audiebat, ut Cle- "* " **^ moratam,'* Flautus, Asin. iiL 

mcnsAlesandrinus,strom.iL21. Eri«ir- ^- ^- GelUum autem comicorum imiu. 

fHK^nffm wttf^f (nfi^i it^^f, mf iOm. *»o°«™ »"™°^o 0P«~ affectoviase nori- 

fmm» nh^fHy rnv MISOOEON fflrifwvnrf ™"^ 

fmif, MC»f fitrar», E» rsyrtg »f » Atiwarft ^cr. 183. expediemut: U, expediamut. 

fmx»^0m. Vulgo legitur satis frigide, ^er. 184. iUud quoque: Vind. L. ftL 

irtkn. Atque ad Homeri versiculum non ^' ^* 9^9^ i^^' 

illspide philoeophus allusit, IL E. 457. ^^^ " '^«"» ^«^ "*" Bentleids. 

Flaceret sane, si per codices lioeret, ob 

TM^^kntfytMmmAaw^f^X^r.: ^atim pneeuntem Nuncs sed probabilius 

qnod editores videtur effugisse. Diony- videtur Jam. Nihll interea, ut his fasti- 

sius Episoopus, apud Euaeb. praep. evang. diis consulatur, in Lucretio norandum. 

zi?. 87. eum vocat «/im. Ver. 185. tud vi: V. ed. auat»; vodbus, 

Ver. 181. ^ttam^m fuec tintr sic Z. uti fit, consolidatis. Hinc derivata Acfail- 

n. et P. nisi quod habeat tunti omittunt lis Tatii depravatio, vi. 22. init. hoc mo- 

aiiii n. Z. et hac tint etiam, G. L. M. do in rectum redigenda est: Kau n Aimmc* 



«30 T. LUCRETII 

Nunc id) quod super est, de modbus expediemus. 
Nunc locus est, ut opinor) in hiis iOud quoque rdlyus 
185 G>nfinnare dbi; nuDam rem posse sufi vi 
Corpoream sursum ferri, sursumque meare. 
Nec tibi dent in eo flammarum corpora fraudem; 



im EIIIE- NAI, irmf0%9H luu fiirm ZmWivhv- ■J m ii U tn m ?elim, hanc mihi ■empcr ni 

twu wwBv Z«Wii«f. Vulgo, linv Ej: aen- e«e gemiaiiam Lucrecii Kriptaram: 

•a CMtis et coosmictioiie. Elegutcr cor. jvir tlW if«, «iim», tomnanim cofponift». 

rigas, hinc ingrasus eCiam, deploratum dcsn: 

VeUeii PatercuU locum, quem fruitra conftras L 81. 415. nec tamoi op«»p». 

tentabat Ruhnkenius, L 15. 3.— « thea- tium ert adeo incertii diutiua immowi 

"tnimfiMcreinstituit. Cui«ufemott«da Oeterum, pene in eo eram, ut aidiA. 

« eximia civiutis severitas et «». Sdpio ^^^ ^^ ^^^ ^^^^ nwaadlMtm^ 

" resdtere." Legitur in ediUs, Cui m neglectum deperditumque, acribcndo: 

demoliendo, Serus intellexi, non sine 

jucundo quodam stupore, meam dirin»- 



tionem AddaUo esse occupatam, et edi- ">«» cfc/ri«rfocomicis,PlautoTewntloqii^ 

tores ulterius disquisirisse. firequentatur; etinfim, ri. 18& • iHMlrii 

Ver. 186. meare: Vind. V. ed. B. L. codia^us X. ^>erte habet ei[a»rtumyhM«r 

M. A. meari; sed mendose tamen, arbi- «d, ne intempertiTus noritatnm affKSa- 

tror, et contraLatin» linguse reoeptas ra- ^ *P«d minus ca n didos habcrer, nnl. 

tiones. Habet sane Orosius, hist iL 5. «"m timui: sed, an recte, rdiemaicr 

'^troHsmeati fluminis;** Apuleius, met dubito. 

tL p. 414. " Umite tranmeato ;** et Am- IWd. fammarum carpora. Hinc in- 

mianus MareelUnuSjXxvii. 8. "frawmra- telligas Homeri notissimum ▼erricnhmi, 

" to freto;** sed significatu proprie pas- !*• f^- 595. uti vere inteUigendus est: 
sivo omnes. 'fi^ m /u» f^pfmm, AEMAZ IITP02 ■ifc^iini 

Ibid. /rm-. meare. Plinius, nat hisL j^ ^ „ ^^^ ^^^ .^^ conglobatum.** 

X. 54.—" qu«dam avei et resupin» > VenusUtem loci nec schoUasUe. nec lexi. 

" runtur; ut, si pariter cemantur plura cographi, ncc editore^ attingere quive- 

** genera, non in eadem naturA meare vide- runt. 

" antur." In Lucretio tamen. dictionem Ver. 188. vorsus: n. vertum.-^ deest 

Jerri ad coactam motionem, wi^anf autem n.-^ugmina: G. V. ed. B. A. o^iia; 

ad spontaneam^ vel naturalem, referri ve- jj^ augumina. 

Hm: quam distinctionem mox facit noster, Ver. 189. Loco nitidtf, quod irterpo- 

^^^- ^^^' Utum putem ex i. 253. V. ed. exhibet 

Ver. 187. Nec: ita V. ed. et molUorem ^,-^^ GrassaU est sdUce^ aut vehe- 

structura. fluxum praebct r», reliquonim ^^^ f^^ ^^^ ^^^^ scribarum un. 

iW.mesaltemjudice.— <fenMn(.o. Quum portunitas, labascenti metro tropidanter 

ex Havercampi ailentio coUigi debeat, ^^i^^ festinantium; et r^UquH Lu. 

hanc lectionem in codicibus G. L. M. in- cretius- 

veniri, mihi reUgio fuit fidelissimis atque 

... ^ • • • 1 •. ikMa>a Et sunum frugei i/uto», arbutcaqoe cieKoat. 

usdem antiquissimis exemplaribus MSS. 

advenari: his proxime Uber A. de niteo; Versum oesura efficax per se vaUdissine 

Vind. P. n. n. dent timeo; r. dent m »«st«»tabit; utin VirgUio, geo. u. 144. 
timeo; V. ed. dem timeo. Nec tamen dis- — ~ teneot oUsp, annentaqoe iKta. 



LIBER SECUNDUS. 231 

Sorsus enim vorsus gignuntur, et augmina sumunt: 
Et sursum nitidae fruges, arbustaque» crescunt: 
190 Pondera, quantum in se est, quom deorsum cuncta ferantur. 
Nec, quom subsiliunt ignes ad tecta domorum, 
Et celeri flamma degustant tigna, trabeisque, 



V«r. 19a fuatdum : n. in quantum. tteraitquc a culmiMi Trojam. 

C — miin, olim diviiuiirenm, nec pomitet, "Seado ttmen, an lectio, Servio memorata 

tta l^gndum esse hunc ▼enum: atque in quibuadamcodicibus tenrata, non 

Aeiif», «aaatnm in le cst, qaom deonom A&teponi dd)eat: 

coDctafefantiir: aciatodomormn 

L«.inopondere, naturaliter deprimente. Culmlna conveDant. 

Conectom, opinor, male caUidi, ad ver. Saltem ry tecta culmma in artemum valc- 

SQ5. mox venientem, cigua divena pror- ^cen, ut phrasi putidiaainue, nuUus Yus- 

•08 ratio eat, hunc volebant conformare. «itaverim. 

Ver. 191. subnliunt: i, e, de tub saU- Ver. 192. tigna: M. tigua: forte an 

H*--eK infeiiofe loco saUunt GemeUa veUet Ugna. NUul mutandum. SimiUtcr 

rfgnifieatio eet verW tubmitto ad L & ubi Mantuanos, geo. iv. 307. 

■oa vidcndL Non aKud est usitaticnr voz ^ . .... ^ ... ^ 

w ^mmanMM.^ xjwu mu%Mu «sm uHUHiur tux oanuU qoam rtpOs nidom tttspendat tiinmdo. 

tUMuUo, Sic varro apud Nomum, iL 

515. voce Miriut: ^ ^*^ ^^^ itidem si^mm. Ausomus, 

id. n. 44. 
#MilSt ac plandls. 

Parietibns qvat nxa locat, qine culmitu tigna, 
Nee non Plautom et Senecam voce uaos 

ene te kiica docebunt: unde non audi- ' ^^^ ^^^' ^"•'^ deguttant. Ele- 

«Ddoi eos dicam, qui ex tutum, vel turtum, gantissime: ut aUi poet» passim lamberf, 

e^moo vods volunt accersere. Glossari- «««*. et similia dicunt de ^giM&w. Hinc 

mn vetos: « SubtiUo, i^.xx.^" Non ^ ^"^^» W*^ ^*^*™" ^"^^ '^^'^•" 

^Bcrepat re «it^Vcio vis apud Vifg. ecL x. —^^fH-iguit: i. e. edax^eiertter coH' 

74. Qbi tamen Sefvius intcrpretatur per «w^- underaptdafermi voraceP^' 

mrsutujacii. Ita capiendus est idem sum- P^'- ^«^ "»«^ "* »"^ P^"* ^"^" 

musvates, ad gea iv. 585. qui locus ab geant correctores reponendo mWAt; nam 

boc Luaetiano expressus est: "» ^» dictionibus perpetuo fluctuant acrip- 

_ . ta excmplaria: videas Heinsium ad Ovid. 
Ter/Ml««,adnniiaiaNMf«r/j/M6;Vcl«,reluxit: ''^ _^ _ •««_ j. »rii? q;».:i: 

'' epist. X. 96. et nos infra, IV. 716;. aimili. 

Le.se aubyiciens— subsiUens. Mentem 1«^ non raro obversatur vdoxjlamma: ut 

• poetaB sagadter vidU Heynius, et el^an- .^ ^^^^^^ ^ ggg, 

*■— *T*»^ dedaravit. 

luiA *^ j Tj . H? ExowltcaUdmn/tfaiaMiawlKifriuv»*»; 

Ibid. Ircla aomoruiM. Idem vates, ^n. 

^yi^ 0g^ unde feUdter emendatunis sum, n! fidlor, 

locum Q. Curtu, crucem editorum: vUL 

— — — rarateirvOT ^^ ^ „ ^^^ quippe sUvis ftammam ex- 

«* dtaverunt; quas igni alite oppidano- 

Unde lUum coiTigam equidem, ibid. u. ,. ^ sepulcm comprebendit:" L^cderi 

^^ et wrfoci igne Lucretu. . Vulgo, ottte. 

DsfdaiiidK contra tniris, ac teeia dmormn, Catenim, hoc tranalati sermoois spedmen 

Culmint coovcUttnt : ^ admooet venuum ManUii lautisBimo. 

i. e. w^fili», ut ver. 603. iaferius: rum, dupUd corrupteU laborantium, sed 
VoL. I. Q 



236 T. LUCRETII 

205 Pondera, quantum in se est, deoraam deducere pugnent 
Noctumasque fiu^eis^ ccdi sublime volanteis, 
Nonne vides longos flammarum duoere tractusy 



Ibid. prr aunu ABrn. Heiidy»dem JM. Nocimmasjaeeu. Sicipiritiivwi 
maluit in looo nmilit ontioiiia» et minime megnifico Lucwrot, et Tenibiu polifiMi' 
IntempestiTo nobis, Oridiui, met zr. S46. mis, i 5S6. 



rfwt^f iffytt^.— f>^t lgiioUobicoi«TMeniiitddertnocte^ 



InsuperaaSrtenuiHinniscmkatlsBca. Ita rntflgind*»*", ut conttructio ftdfior 

VeF. 304. espretMaJlammm.' ut Lucm- ^'^•^perinaneatlL Iibri,earf0. Vidt 

nus, i. 151. enndwn, Ti. 791. ir. 473. Claud. in En- 

trop.L375. Elcgnnter etiun MnniKiii^ 
— expmium Tcntb per nobils/UMS.* J^ 357^ 



ut prior Tullius, de div. iL 19. — ** si au- Ne inircfe,>»i «ibitatenaiicre caelo, 

*' tem nubium cooflictu ardor eipretstu Aeraqjic atceiuuin liainRiis luui^ ^uwiuui. 

«< se emiseiit, idessefulmen.*'— Et insu- E^ ^ faeet^ inteUigo eoffpon furmfg 

per jungo tunum cum rrpresue; nam cMiasb ex obscuris igncaoentim, et inpcte 

▼ereor, ut Latinum sit satis sursmm suc- «»bitaneoc«lum tnnacurrentia; tpuelmm, 

ccdere^ cum per se suceedcre sit SMrnw *»«*»> ^ eolumum^ alio nomine «ocilau- 

toUii scd ita, propter sub^ ut de bumiU «»»• Seneca, nat qusBstt L 1. •< £x hac 

loco nirgere incipiat Atque sic est cum " (•«"») ▼«««tiooe naacuntur tnbc^ ift 

verbb onmibus similiter compositia, quo- *' g**'» ^faces^ et aidacea.*' 

nim potestas nonnullos multum cruciavit, ^*"^ sublime oolanteis. \lrgiliui, JEn. 

atque impulit, ut crcderent ex sursum^ ^* ^"^* 

non *ii6, confecu; et, Um hodicmos cri- Sed, sMblimt -volam, nubi «e lomiicuit atm, 

ticos, quam gmmmaticos vetustiores. Su- Ibid. adi suUime volonteii: L e. per 

pra, ad ver. 191. subsilire de hoc geneie iuNime, solita omisuone poetis in generis 

cst; submittit, ad L 8. «ii6i7, Virg. gea L hujusce verbis: vide qua^ contulimus ad 

15i2. subroiare, AurcL AicL de vir. illust i- «34. 106a iL 124. Hinc Cailimadms, 

vL 3. ct alia millia, quK Ivguntur ubiTis. bymn. Dian. 193. 

Adi sis iT. 1 6t>. • r tM iM^m E*OITA 

Ver. 205. Pondern: M. Pondere; n- DAinAAA «, KPHMKOTSn: 

tionibiis scrmonis plane repugnanUbus. — et similiter ibid. 155. Ouftm ^nirimf per 

insrest: Vind. V. ed. B. L. M. n. T. moutes se pascere, \9\pasci: iulocuiest 

inest ; ncc omnino male : vide nos ad i. r«ddendus : et ver. 235. Owftm wXmZ»fums» 

.•>6'2. ct mox. ver. 247.— rffc/iicor.- Vind. Confer Theoc xuL 66. Soph. Aj. 30. 

V. cd. (). A. n. X. n. ducerc; undcquo- Veteres in hac etiam formuU sermonis, 

vis pigiiorc contcndcrim, co more, quo se- ut in pulchris omnibus, «rmulari vohiit 

quitur, LucrcUum scripsissc : maximus Miltonus; ei, cui vd Viitus 

-^i— — ^— — »— quamquam ^^^ IJbertas, cordi sit, vd T^Iusap deniqne, 

i>oif</rrr, quantumiMri/tdeonumir Jik-tfr^pug- GratiiEquc, nunquam, nisa vcnerabundb 

"^"^ ' cum aflcctibus, nominandus^ Asaturgite, 

ct tantiiin nou pecnitet, inc coutextum iu doctorum chori! Parad. amiss. iv. 677. 

dcniquc constitutum n^liiuiucrc noluiase. Million* of spiritiial creature* tratf tke eortk 

\\'T, 206. suNimc: V. «L sublunc; per Vnsecn: 

erroanu ad vcr. 196. declaratum. atque itenim, ibid. viL 477. ftBciaBime: 



LIBER SECUNDUS. 237 

[n qdasquomque dedit parteis natura meatum? 
Non cadere in terra stellas, et sidera, cemis? 
Sol etiam summo de vortice dissupat omneis 



came forth vrhatever emps the gmmd^ Sspe etiam itelUs^ veoto Inpendente, vldebb 
M worm. FritdpiUj cobIo labiy noctteque per ombnun 

le fiim, iL34.— «• si Xerzes, Cum '»««»«»w/«ix»'»tergotU»cere/r»h»i. 

M ambidavisMt^ ttrram namgaws^ Hiic etiam Lucanui ropezit. t. 56S. 

Caaeubonus summus ad Stra- ■ ' tepaperaltmn 

lib. iL p. 178. scribentem, ••X^ AHm dln««t lr«f/r» cademtUsMU»i 

i, «.X'. «"»• huju^e prqme- jj^ j,,,^ ^^^ quid 111» T«Ut in hoc 

lemor, iDcaateraponenduindixit, i,^ ,. , . , 

' '~^. . ^ loco <■« dupenot tulcos; quod ■ccepueem 

"^,."^: Amobiu^ Ub. 1.- ^eequiden^ut<top«^««o«,«m.qu^ 

mOKv^fum^ repunt. Con- ^ ,^ „j^^ ^^ ^j^^ 

ii»ui>^ i^ Ovrf. epist Tii. 4a compUn««itur, .d communem tdluri. 

to«.pusHomerum,Od.H.3I9. „peH5ciem. Legendum putem. <hi»rM., 

-i» #7 1* iX«Mn /«Xipiiv, «ff* M isqai ut ad Arati Tersus AWenus Tenustisume: 
I «nr. Quod* d diversU wt pMrim parHbus Ignei 

^ .« .. » Excutlant, venet pelasus dne fine modoqoe 

0r tnmquiHum mare. Bame- Turbs procellsrum. 

e aooepto scholiaste, pravam in- p^,^^ Lucfetianos vennis diUgenter in- 

onemcommentusest Hunclo- tuebatur Virgilius, etiam ad JEn. t. 527. 

ezit Phavorinus in voce ymXntfi : ^^,^ ^ ^p^ ^^g^ 

O, quin yetkniims scripserit scho* Trasucwnintt crinemque volantia sidera ducunt. 

Mm yet^nveutt* Hinc Ovidii Manilii versus admodum elegantes, tam 

onem haud formidem petere, Lucretium, quam Maronem imitantis, 

• 40. probe scriptos ezhibebo, i. 845. 

Ite Vl3aiA»findantur cantibus angues ; Prxdpltes stenac, passlmque, volare vldentur, 

ieat fontes unda suplna suos. Curo vaga per Uquldum sdntUlant lumlna mun- 

tdU m: videas ibidem Hein- Et tenuemlonglsjaculanturcTlnlbuslgnem; 

lem de temporum ratione veris- Excnmintque procul, volucres Imitata saglttas, 

^A^ judicem, quamvis Burman- -^^''« ^««" S^" tenuatur semlu aio. 

(uatur. Hasc ellipsis autcm viris Nonnullorum Hbrorum nitidum in versu 

Heinsio et Marklando, egregie «ecundo glossema merum est exquisitioris 

. eat ad Stadi silv. iv. 6. 61. ^o«« liqtudum, Et Albida, pro Arida^ 

^— »— — Pellxtis habebat reposiu ez conjectunl, qu& nulla Terior: 

r tetb numen vencrablle mensis, vide sis nostnun Silv. Crit v. p. 78. sed 

«n •uasus sccura portabat, ct ortus: j^m^. j^ s»pius attigimus. 

Tel, per, occasus; ne pro casu ibid. ducere tractus. Idem ManiHus, 

capias. Hinc, dcnique, acumen {^ 355, 

Haudiani locum verissimc prius „, ,,, ^ . - .. L ^ .i^ 

• lurca 8lve lUas Natura Caces, ut cuncta creavit 
it, quam duo excmplana MSS. Sldera, perpetuas coelo iiwwiAi flammas. 

e intellexissem, belL Gild. 493. j^ castigandum: Ubri. tucentia. Reli- 

intmergl.;r*i/i/«r.i/i/or«comIx. ^^^ ^^^ constituit, mejudice, Bent- 

'itore: sed nihil verius, aut cle. leius, criticorum omnium, quos noverim 

bac emendatione.' equidcm, aut de quibus legerim vel inau- 

07. Post Aratum et ApoUonium divcrim, longe longcque sagacisstmus. 
Tetii loco plurimum debent Ma« Ver. 208. parteis: ^.j>artem; Ut leg«r 

nifl ezcultissimi, gea L 365. tur: 



234 T. LUCRETII 

Re^oat humor aquae? Non, quo magis unimus altom 
Directa» et magna vi multei pressimua aegre, 
Tam cupide sursum revomit magit, atque remittits 
200 Plus ut parte foras anergant, euiliantque? 



militer ad Stat Theb. v. 50& Ubcr MS. L. M. n. altui Vind. & X. V. «L H. 

•ecoli ziL in Musso Britannifo mcadote aliat led ad ftnem aequentb Taifti^ dne 

dat «orr, pro m ore: et par oonfusio eit poetremi libri additimi habent oltai P. 

ad Orid. epiit z. 157. aUe. Noe id, qood Teri Tideretttr ilBiiDi- 

Ibid. l^^fNa, trabeidfue: L e etiam ligna mmn, ciusrimiia imprtmcndmn; qmaB 

tanti magnitiidine. CBtenim, Lucretia- lineola hoiiaontalii ab altu variis de cai»> 

nos Teruia in animo habiiiMe Rutiliumy ■> fiMillime potoerit aboew. 
itin. L 129. oertiaBmii lignb oomtat: Ihid. Beqmat kmmor: ut prior de «a- 

Qp«inergiiiequcimt,niiaii^k>reniiiisiiot; w/nflhi cednit M go n i d et, IL A, W. 
ExaiIfaintqueimii,altiDsacta,Twib. AIIOHTTEI 1* ikn ■k»^ 

Ubi Burmannui de rtstJtamt oogitabat, Apporite f^OMvium ▼etus: ** Sapmt^ 

pro resurgent: imdtiHime, ob ExsOhmt " mwt^rrmu Seqnut eorfnM^ imSfmM n 

lequentem. Hinc autem Horatium recte ** '^•^ ^ SsX4mb** 
inteUigamus, od. iv. 4. 65. in primario ^^* ^^^* ^- ^* *'"« ^ Bupv. id 

dictioms ogniilcatu : ▼^* 196 . a ii i ftei .- V. ed. & l alfa ^ mg i t: 

Mene>proftiiido,^Arl«-eT«itt ^'^ egere altut n.altU4ggr9. 

Ibid. DirectA: nempe oid. Flaiilm, 

1. e. ut probe commentatores veterei, /or- Amph.iv.3.a 

tior^ ad Varronianum etjmon wkvxuf: 

et vide Serrium ad iEn. iv. 149. Etiam H"nj«n«dregemmtamediicffli. 

Ennius quo modo capiendus sit, liquido ^^^ magnd w.- ut Maro, geo. L 169. 
patct, in fragm. incert. p. 135. magn^ vi flexadomitar. 

Optumzcxaup9kkreuMiwuijKomaxuL'}uveatu$: Ibid. multei pressimus! pro miiiSfiai 



^ ni,«.»« ;« -««-1 : pressimus, solenni satis e 

et nirsum, m annaL i. • « .i • . n_. '-. 

ms. Bentleius tamen rescribi prBdpit 

— — — at Romulut poUher in alto ^^^ ^^ ^^^^ ^ Vcroo. et profOCBt 

Quaerit Avcntino : .... ... ..- . 

ad 1. 1028. 11. 552. quc loca nihil fiKiiiat 

ut Virgilius. acer ct mats>rtiui Romulus; p^ viri magni lectione: et miror lopcr. 

atque Ovidius, fast vL 93. bissimum ejus judidum non avenatum 

TaxXum, /ortrmqvicQHirittimi, esse tantam scabiem orationis. De ge- 

Hinc beUica fortitudo, quum in maximo *"***• venustate poetica, nos consulas, ri 

honore pr» omnibus aliis animi dotibus ^^^ vacctque, ad Viigilii Moretum, im, 

apud veteres habcrctur, «^irn, virtus^ »ur ^ ^ Neque hnmerito committi poteit Sla- 

*l'X*>^ vocaliatur: et bello strenui malique, *""*» Theb. viiL 684. 

aymfet oc «mm. Vide Duker. ad Flor. TdumIngensavide,et7tMii/ononante£iMr«», 

iv. 4. 5. ImpuUt : 

Ver. J97. Xon: itasohis 11. et sequen- atque iterum, ibid. vL 791. 

dum existimavi, quum locus hinc anlmo- _____ gemlnatque rocat« 

sior longe, atque erectior, evadat Reli- MMltipHcatqviie Btmui : 

qui omnes Nam prKbent — ur«imiu.- P. unde Callimachi locus egregie vindicatur 

Vind. V. ed. B. M. O. 11. 7. ft. urgi» et illustratur; quo nihil noverim exquj. 

mus: led in I^i antiquis exemplaribus, sitius, faymn. Dian. 27. ideoque plenius 

ut nos edidimus, ursimus legitur.— .«/^irm.* exhibitum non lectori lepido displiceiMt: 

5 



LIBER SECUNDUS. 235 

Nec tamen haec, quantum est in se, dubitamus, opinor, 
Quin Yacuum per inane deorsum cuncta ferantur. 
Sic igitur debent flammfle quoque posse per auras 
AeriS) expressse sursum, subcederei quamquam 



'Ot 4 Mtut wrwnt ymi mU t nlfti wmrfH magnifloe, «nimalinm ■fibctum inttio- 

'A4«wlw* noAAAS U ftmfrm i i— wnr w nalium ad re« inanimataa tranatulit Hu- 

XEIPA3 juaoe venustatis exemplum jam dederat 

M»xtt9 *• 4«**»* leporum omntum repertor, in II. A. 573. 

I>ebock>coadeaaetiamRuhnkenium,ad n«xx« !• »« Aw^n»». »«fH xf^ xiwm» ir«f«r, 

ipist crit. iL p^ 14S. lententiam prio- K'y«^^«^ AIAAIOMENA xp-» -~ 

nm mdiore prudentiMime mutantem. Ub» rem animum advertit « c h ol i aatea Vil-i 

Hanc autem elegantiam non nuUo cum lo^^^iiu* 

mooesn «mulatus est haud ultimus poe- Aw^rmtfi^m /Mm^ 

tarum tenerorum Naso, epist viii 93. Ibid. remittiL Amidsstme oonipirat 

ltimtv>CMpunbmHbusto^coaMiscertis: bsKce vox cum statim pf«gressis. retpuat 

et revomit, Plinius, nat hist zzx?i. 33. 

neque enim aliunde recte intelligas phrsp <• Melitites lapis sucum remittit dulcem 

■m ▼enustissimam breoihut lacertis; L e. «< mellitumque:*' i c. rTtnidnt r"^iat! 

MB pcrtingentibtts: quam notionem ten- ut alibi similiter. Virgilius. gea il 218. 

taminis imperfecti fe li cissime repranentat Et blbit hnmorem, et, quum vult, ex le Ipea 

«» CaUimacheum ^xf* *^ ^S^ csbcu- remittit, 

tik scholiasres. Vates denique Pelignus, ex Pont L 3. 18. 

Ver. 199. Tbni.* n. Ttim,'-~€Upide: V. Cemk, ut e molU Mngub pulmone mNi//w 

«L cupid o. r evo m it: sic Aldi secnnda AdStyglMcertoUmlteducitaqua.: 

«ditio^ anni 1515. libri omnes rdiqui, "• «• rqectn»— evomitus; uti perbene Mi- 

tam scripti, quam impresd typis, tam noa- cy^"™ exposuisse ridea Gneci «MMri^- 

Iri» qoam aliorum, ut videtur, habent re- «^»f u^ PiDdarus, Pyth. L 48. de iEtni, 

aMset. Sed haud dubie falso. Ad Lu- »f^ mm^ww L e. etMmU, vel eructat^ 

«Mk ri. S4. pro tcopuliigue tfomentOus, ^'«^S- -^»- ^ ^?^* 

^rtmmaUibut. multi oodices MSS, ha- Ver. 200. IHut parte emergant: L e. 

iMBt remooentibut simiHter. SUius Itali- '* "«?^»« /»**?> 9^^ «»^«»- Mus sd- 

iL 308. ubi plura tibi suppeditat " licetparltf naturaliter emergebant; post 



Dkrikeoborchius: " impulsum vero, parte^ magis quam pri- 

" us« solent emenrere.** Rem Faber et 
e ftwdo rtiwnentem traiMtni ChsrylKttn: . ' . ° ... 

mterpres neutiquam tenuerunt; '* dimi. 

Hiiic dispioere possumus ad Lucanum, tL "di& parte amplius*' ille, hic autem, 

137. " plus mediA sui parte,** exponentes: qua» 

ftoboritlmpacti.cicbiw^fliit/agseradictut: * **^ scriptoris longissime aberrant in- 

. , .^ ,, . terpretationes. Pius dicit: " £x majore 

qnid vanetaa nonnuUarum membranarum* ,, . _ „ j ,_. . 

.^ ... ^ . .. n.» • 1 ••smparte: quod ambiguum est 

wmu scilicet, vioe gemtt^ sabi m eo looo -, "T.- -^ ^ /*„ - , 

veiit Scripsit Anmeus nempe: ^^' ^ f^^^''- ^- n.>u»/ur. 

'^ Ver. 203. debentflamnuB guoque: Vind. 

KoborkfanpacticfebroaaMVff aggeradlctus: y. ed. B. M.X. O, quoque dOentJlamnuB, 

quam viam recepta», utpote Tulgariori et et eodem ordine n. aed quocuntigue dat, 

minua venustSB, fadle equidem anteposu- vice quoque. Ipse prsetulerim, ut proba- 

crim. , bilius, hoc pacto vendculum constitutum: 

Ibid. cupide. Eleganter enhn vero, et siclgituric^fmfWfjlMMwrpoMeperanni. 

Q9 



S38 T. LUCRETII 

Ardorem in parteis, et lumine oonaerit ar?a: 
In terras igitur quoque solia veigitur ardor. 
Transvorsosque volare per imbieis fulmina oemis: 



In yMif ti awyi r f d«Ut partm natunt motqin t jftWMii rntnm iiTrfiii pir oitwii j 

wd Avicniii, modo coUatus, nihil fkvet. mlgo, utmm: wd non vactt 11111 «i. 

Ver. 209. terram: ric omnes, pnsier ceribus tortentes curiaiios trKtm. Hb 

G. L. M. qui terrd; beud ingntam per autem Ifiltonus nostns kmge pralmit, 

▼arietatem, et fortasw Tere: vide nos ad par. iwi^ y. 1. 

i. 889. Re denique in animo repetiti, NowMom, hcrratyftepilath^esitemdtaw 

non aliter imprimendnm curarimu8,Theo- Advandss, mv^itkt mrA wM m^pmrL 

crito potisaimum inducti, ad xiiL 5a ubi, ^^ minore cum elegantiA, ibid. Tcr. 43a 

quod adsolet, multum aacndo nihil acit ^. . ^ -^. . . 

1„ thougfafiromofftheboqgfastschmoni 

Wartomis: WebraihmeUifluoiMdew^aiidfiadlftffrsMtf 

rttfuiimatf CovctMwlth /Mf^Xrqi». 



A9fm, itimmwvfeHmt^ 9 fmM»H?mEHmn^ Ez Ambrosii bTnmis, iL S. me mcndim 

Aifm EN nwro. summo cum jure ablaturum esae noBO 

non firtdHtur: 
Ibi partm n^giminis diTenttatem, oniatQa 

aratiA, potSCa mellitiaimus eihibuit; in Splmdor pstera» gtotte. 

quoprsniierit Homcnis, II E. 75. , . ~ 

libn, jfrofirens : de qua srrihanim abcN 

HpMTi y » MN|^ ratione, vide notata ad Tcr. 28. hi^uiee 

Similiter Hyginus, £dl czxiiz. ** Juno libri. Omnem dubitationem lollct Ari^ 



** autem Jovem in Cretensi huuia detu- uus, ortk desc. 58a ita distingucndua, ut 

«> lit,** — Caeterum, verius de hac re Ovi- fulgore suo rideant versus nitidissimi: 

dius exposuit, met, iL 222. igthmi terga dehlnc geminus cbcmnlatrat ntoi, 

Ver. 210. summo : H. summa ; A. athc' Parte Ephyres ; piceas qui nox agit atra tenebm, 

reoi ex glossa, ut videtur.— d«««tpa/ .• n. ^^ matutinut qu4 lucem proserit ortm. 

discipat; qui pronimciationis error esL Ver. 212. vergitur: L e. effunditur; ut 

Ibid. vortice. Cassiodorus de orthogra- noster, v. 1CX)8. De hac autem 6gurA 

phia, p. 2285. " Vortex olim ita per 0, diximus ad ver. 147. nuper. Stotius, 

•' bodie txrtex pcr e:" nam nugantur hi Theb. vL 211. 

grammatid. qui distinctionem honim vo- Spumante«iue mero, pateraj T;CTxi«i/»rw-. 

cabulomm comminisd cupiunt: adi nos ^^^13. Transvarsos. Non retinet in 

m 1. 902. unde prorsu» importune Gro- ^ j^ ^ ^ significatimHm» su«n 

"T^ ■^.^."^"'" Firmicum, p. 433 pn> ^^^j^ Transva^sos, nempe redo «m. 

" Nili rapidis verticibus, emendandum , j .^ ^ j »« .. ^ /• 1 

,. . . ., trarios: sed tantummodo ** a tractu raU 

eciixit vortictbus» .. • • j. .1 -vt i-^ 

-^ ^, , ^ . '• mmis diversos. Neque aliter, opmor, 

ver. 211. arva: G. arvem: l e. opi- .r. -i. 10 ,« 

., ^ Virgihus, Mn.v. 19. 

ner equidem, arvom, 

Ibid. lumine conserit arva : vide me ad ^"^" tranrvorsa fremunt. et vopere ab atro 

. ^ -^ , , . - Conwrgont, venti: 

L 9. £xemplum hujusce ngurae, perquam . ... . <, 

. jj* • j*-. »•©• cursu veniunt pnon contrana Se* 

speciosae, dederatnesaoquisnpud Aristo. '^ 

telem in poetid.: '"^ "»*• n""«- '• >• " *»* 'P^ *• 

" i^ibus philosophia velit, quosaerfraiif- 
xnEIPQN ^.«irirr.» <I>AorA. »* ^^,^* agit" H«c tameu interpreu- 

Hinc divinaveram dcpravatum Manilii tio, qus sola Lucretii loco competit, si 

versum sanandum esse, et conjecturam cui nimis coacta atquc arguta videatur, 

firmat codez Gemblacensis, L 742. ille mecum fortasse levissimam textiis im- 



LIBER SECUNDUS. 239 

NuncheiCf naiic iUic, abniptei nulnbus, ignes 
215 Conconant; cadit in terras vis flammea volgo. 

IHud in hib quoque te rebus cognoscere avemus: 

T P^AiMa pnBftrat, ad hanc normam tichium aliquantulo ▼aiiaro rchntj t& mo« 
coafbrmati: do ▼ariaTerit, ViigOius, iEn. iil 199. 

Opei» pretium fiierit ibi Burmannum 

iii oWiquitaa motas redeat adyWmtna; con«ului«e et Drakenborchium ad locum 

qoodwaipaapotiusrequirittconferasver. ^ memoiatum. Confeiaa, in utram. 

S17. Sie Lucanus, L 154. defulmine: ^ ^^^^ ^^ gea i. 44«. iEn.ii. 

_» ^0f«4pnBitziiigeiulamfaui/Mi»a. 671. Mihi r« ahmpti in Virgilio etiam 

^ , , , ^ , . T,. -ir. •!. acdpiendum esse, quamvb in diTenum 

ItUL volartfidmtna. Hmc Virgihus, ^ ' J Tvr«.-«w... wi. 

«. -.-. j j • •..• abeant exempla MS8. et Macrooius, ¥1- 

&I. ▼. 519. sed audacms ibi, quam ao- . : ^^iZZ — 

"T*" \^ ^ den non diffiteor. Jbruptt scuicet, « 

fammi dacuent: abrumpenUi, exquisitius est multis vici- 

— «.— — et ▼cntis, et/tftetiui oqror aRt, bm, et doctius. Statius, Tbeb. i 953. 

Cirtcruin, V. ed. pro Trantvortos eihi- •fc*^^ tremlKuiit 

bat Terrai vertoii qui fluut error a com- -^ ' • 

p^^ 2Yn<. ^> p raep r opera repetitio Tods rumpiUtr^ 

Ver. 214. Aeic— i^c. Ipso poetA id a »« ingenii mediocris ubertati, nec auri- 

me pradbus importunissimls flagitante, bus Tulgaribus, adroittenda, mihi est pro 

«oa denegaro potui recepts lectionis vel indice certisaimo grarissimam aliquam 

contn libros immutationem ex conjec- depravationem delitescere. Nihilopisest 

tuiA, pro hinc et Ulinc: et quam fadlis ▼el in codidbus vel scholiaste; neque ipse 

ftMril comipteUB ratio, quis non cderrime «Uud ausim spondere, prarter coiyectu- 

intdligit? Vide Dnkenborchium, Liv. "«», vix ad ductus lilerarum expressam 

xxfL 13. 13. Voces, quasausi sumuscji- «*»»• ^ aniraoso poeta certe dignissi. 

CCK, tenor aigumenti plane respuit. Id ™«™5 0"*™ P"»«»^ "">" dubitabo lecto- 

iMmpe dihiere vult Lucrelius, quod con- '^us proponcre, ut saltem vicc cotis aUo- 

timiBtiones ejus quiUbet afferre poterat; nun mgeniis fungatur: 

^pnboa aflinnatur, '< nullam corpoream — ^— et, attritus sublti Cice,/aMJiMfr Kther. 

•• lamsna viposse sursum ferri." Osten- Adi prokta ad ver. 147. v. 468. vi. 204. 

dit enim flammas, in quascunque demum 690. Macrobius autem, Sat vi. vel in 

portas, indifferenter ferri; sursum, deorw Lucretio l^t abruptii. 

woBkt vel transversocursu: etignes, nu- Ver. 215. Cancunani. Non valetboc 

bibna erunqtentes, vd ad kunc vel ad iU verbum simpliciter concttiruit^, ut inteiw 

iwii locum, (in terris puta positum, oselo, pres; sed sajnus^ iterumque iterumque, 

anta&e denique) nuUo diacrimine con^ concurrunt: confer iii. 396. 

eurrere, ac convergere solere. Vides, Ibid. cadU in terras tfolgo. Quasi dix- 

opinor, stationem suam ut nequeant tueri erat: " Non raro ad ipsas terras, itinere 

vnlgo receptae voces hinc et iilinc, quum >< directo, et naturae suae conveniente, ca- 

deoCTio looo fingantur ignes provenire; « ditflamma: adeout obliqui motus ejus, 

siii6lhta utique, et cor/o. Forro lexico- « qui effidunt, ut aliquoties videatur ter. 
n quidam, rtt hinc et ttfinc sensum « ram aufugere, et superiora petere, sint 



rm hic et iUic affigentes, et re ipsi, et «« ex aliis fortuitis cauasis explicandi, et 
tiemplis, ad hoc allatiB, egregie faUuntur. «* a vi quadam extem^ deriventur." 
Ibid. ahruptei nuhibui ignei. Hemis- Ibid. visftammea. Amobius, lib. iiL 



S44 



T. LUCBETII 



Et 



Nee «ii*n«™ift fiKUuit primotdi» motAi 

JnrtDCipitllB QQOdflttDlU QQOQ flitl HBQflnt RBIPQm 

855 Ek infinito ne aniiMm caaM leqpiatan 

libera per terrai iiiide haec aniinantibat entifty 
Unde ett hmc^ inqaain» &tu avalia, Yolaiitaiy 



4t DtBfC 



^toram 
iiliiQm» 



Viir. 94&— £r Mpero yiwrf.- P. S 



IbUL prme^Hiami: L «. la pnntpi c»- 
dBBt; nnitn» pto imvejpOmficr.* utVir- 
gPlii^ iEiidd. IL a 



^ n. Mf/, ut a. mImbi 
Mdtni i^paMKQMk: Viaa» S* 

V«r.a57. «mIw/ O. 
«m; rieVU XL Mii; 
MtlHivmiu «t 





aUfai, Qt Fkntii^ diiqiit» cam 

I wunm^ ad iv. dSB. 

Vk a4ft fvcd.* a ^fttUetti wuSm 

aiU didoi «1» la Ywm itqiiciilt, n. 

mM lnlMty HetfMi^Mlw 

Vtr.SSa Dtdkmmmm. Vtilmmd^ 

eUHtt9 BOC 1000 jODCItlir COSI ODtttO 

•t crt w y yct wi ir ot apQd VbgOi- 

if. lai 




r,cd.iLeff. 




ot apQd If. Tulliom dc firto: '• Qn» cr- 
" fo BOfo rciit innatorl «t, qucdi- 
** ef JiMf atomum /" Lcmbinm. Sic noi. 
lcr itcrum, ver. 259. 

Vcr. 351. motus: Vind. B. L. M. ^. 
n. S. moiut adeo ut Titii quiddcm sube»- 
ic Tidcctur; scd altius latet, quam ut sim 
•qiiidem ei eruendo par. 

Vcr. S52. veteri: sic aolus A. ted for- 
mam poetia dilectiorem amplexus sum: 
fldc Frisdanum, lih. viL p. 763. reliqui 
omncik veiere. 

Idma Vber, et O. omittit temper^ et in- 
lcrpolct aigue post notmt: quas omnia 
cunuptcuB luapicionem oonfinnanL— G. 
Utf inscrit Ter. 505. et in M. desiderantur 
ccqncntes Tenus usque Ter. 3G3, 

Vcr.S55. Nec: Vind.V. ed. Nes A. 
JXcc/ crror ob similitudinem JVet Sin 
acriptorA mcmbranarum. 



Vcr.seo. mti: mBBcalMdHlBi^d 
cxdpias S. qui praebct «I; mdo fllnd ntf 
effedmus, loco loogc oonvcnicntiaa: de 
enim utramque rem, tam tempmt dcdi* 
nandi sdlioet, quam re^^oiMRt, mi, nt par 

^W^^WB O ^&^^B^OwpS»^a^^^^^^Sp4^^WW ^/l^^^^^^^9 ^bAM 

Ibid. reghne loci certd. Ucba HaiOb 
geo. L (XX 



hat 



InpoR^ Datnra UcU, 

Ver. S61. Nam: II. KeCi eua f«d- 
que^ ?d cuique: V. cd. n. S. siwffriyBC^ 
voluniat: n. volupiaM. 

Vcr. 86S. fiio^.- V. cd. n. S. dcirt 
omnino toz; n. Aoomiet. An oeumt 
sdlioet A« r«f. 

Ibid. ri^aii/vr.* L e yBguntMr- dif» 
funduntur— propagantnr: ooBftnc 1r. 



LIBER SECUNDUS. 245 

Per quam progredimur, quo dudt quemque voluptas; 
Dedinamus item motus, nec tempore certO) 
260 Nec regione loci certa» sed ud ipsa tulit mens? 

Nam, dubio procul» hiis rebus sua quoique voluntas 
Prindpium dat; et hinc motus per membra rigantur. 
Nonne vides etiam, patefactis tempore puncto 
Carceribus, non posse tamen prorumpere equorum 



591 Aociiis a|md Serviuin, ad Virg. Ver, 265, Hos egregios Lucretii Ter- 

Mtk, ziL 605. sus in animo habuit Mantuanua, ad geo. 

Smt ui lanugo JUra nunc danum inriiati '^ ^* 

l e. perspargit Addas fidissimum asse- ^^^ "^^* *!""»" praedpiU certamlne campom 

dam Lucretii. Amobium dico. Ub. ii p. Conripuerc. ruuntque. effudc-rcrre.cuiru»-? 

43. inlocononindigno,quiethicl^ur Huic etiam igni facem suam inflamman- 

haud mutUus discerptusque: " An uUa ^ g^^^, ^^^^^ Theh. vL 390. nihil 

- est religio verior, officiosior, potentior, pr^teriens, unde propria descripdo flori- 
«justiw. quamDeumprindpem nosse, dior enitesceret. Versus dabimus meUo. 
« sdre Deo principi suppUcare; qui bo- ^^ ^ distinctiortum non mediocriter 

- Dorum omnium solus caput et fons est, ^^^^^^ ^^^ suiamam ob exceUcntiam 
«» perpetuanim pariter fundator et condi- ^^ decurtatos: 

** tpr rerum; a quo omnia terrena cunc- 

** taque ooelestia animantur, motu irrigan' jamquc locua cuique ett. et limlnis ordo. 

«* /«rque vitaU ?" TulUus etiam appodte Zf^"^ ^**^"*" **"• "^' ******" ^^ ^"«"^ 

. ^ ^ . ^„ Divum utnimque genus. ttant uno mareine 

m Arateis, ver. 239. clauai. 

Propter, Aquariu. obKurum dextri rigia amnem: SpoQue. audazque uni metut, et fiduda pal- 

lens. 

Le. diffundit, dispergit. His autem lu- NUfixum.cordi: pugnantexire. paventque: 

cem dabunt ManiUi quidam versus nobi- Concurrit wmmo. animotum frlgu. in artuiu 

^, . . .. „ Qui domini», idem ardor equls: face lumlna 
liSBnm, u. «>. iurgunt: 

Msmqoe canam, taciti Natune mente poten- <>« ~°»°« »no""i tpumiKiue. et sangulne, 

tem, f«™» 

Infbsamque Deum coelo, terrisque, fretoque, Uritur : impulsi nequeunt obsistere postes, 

tngentemaequaUmoderantemfoederemolem; Claustraque compreass transfumat anhelitus 
Totomque altemo consensu vlvere mundum, "** 

Et ntkmls agi motu ; cum spiritus unus ^tare adeo mlserum est, pereunt vestlgla mille 

Per cunctas habitet partes. atque irriget orbem, Ante fugam ; alMentemque ferit gravis ungula 
Omnia pervolitans, corpusque animale figuret : campum. 

irr^rt nempe, agitet; se propagans dis- Conferas nostrum, vi 593. In ultimo 

pergensque. versu non placet de vdocisumii equis il* 

Optimo cum successu «mulatus est Ma^ i^ ^^, ungula. An scripserit PapiP 

nmem, ad iBn. vL 726. £t haecce est qI^,^ 
primi versib constructio: ** Canam Deum, 

** qui tadt^ mente Naturam regit, et cos ^^^"^ ^ ^ "°^ "^" 

'* loinfunditur.** Quod latuit Bentldum; 

ideoque reposuit vir summus ex ingenio, Vide Lucretiiun ad ver. 376. hujusce li- 

Naturam. Hunc autem locum serus in- bri: Maro tamen vulgatam lectionem ita 

teUezi Creechio esse prsfloratum. tuetur, ad geo. iu. 88. ut periculosissimum 



242 T. LUCRETII 

Avius a ver& longe ratioiie reoedit. 

230 Nam, per aquas qusequomque cadunt atque aera deofsomi 
Hsec pro ponderibus casus cderare necesse est: 
Propterea, quia corpus aquse naturaque tenuis 
Acris haud possunt asque rem quamque morari; 
Sed citius cedunt, gravioribus exsuperata. 

235 At contra nulli, de nuM parte, neque uUo 
Tempore, inane potest vacuum subsistere rei; 
Quin, sua quod natura petit, ooncedere pergat. 
Onmia quapropter debent per inane quietum 
JEque^ ponderibus non aequis, ooncita ferri. 



min, quam Latiiioruin, monumeiitb; et atqaeto^i^ 

noi «Ucubi dc hU fonnulis nonnihn dixi- Olgiiere.qu«^f«wf«&redd«feiiiot»; 

mus, B recte modo reoordemur, ad Euri- L e. ** itn plagis ee gignere, qu» ■nt A 

pidis lona. ** motu genitali spenuidn.*' Ledor «ni- 

Ver. S24. um^uam: H. n. niiM^M; ditus dyudioet — ^Porro, ^km wumi^ P. 

ut ?er. S40. mores: et, in Tenu sequente^ V. ed. rve»* 

Ver. 2S5. ti: B. nisi,^-€redit: P. cre- dat. 

^o*' Ver. S3a aira: V. ed. oerva; «tcoB 

Ibid. potnK. Huic anti<iuiorem Terbi n. huic vod t-o futKitnftu inlyingit^ 

fomuun variis in locis Plautus poniit; deorsum: L. M. rarum: G. arwm: Md, 

Tcrendus etiam in Eun. iv. 3. 24. hac admissa lectiooe, ddumbis evMlit 

Sed nihil potase, ^er. 232. et omnino supenacuus. 

v^ oo«» 17 j Ver. 231. Hac: XI. Nea. — cderart: 

Ver. 227. ex supero: V. ed. eiuiiero, .. .,»>.. 

„♦ «♦:--. ^A — OJ1 x':^A T> ^« toierarCf ct codices quidam Pu. 

ut etiam ad ver. 241. \ ind. P. e tupero; ^ 

n. er sjKCto.—jylagas : sic A. X. uti su- ^^^' 253. yieris: A. Aer, — aque: n. 



perscriptum dat eadem manu M. plag. in "9^i ^ ^^ «^**™ 9^ "* ^«™ ^' 

litura L. rcliqui omnes, piagis: sed pla- cedcnte. 

g<i« mens poet« flagitat, et bene rcposuit Ver. 234. cedunl: n. redunt^ 

Lambinus, collato statim venicnte ver. jhrata: P. Vind. V. ed. n. Z. 'exsujterO' 

241. Si jilagis gvnnana sit Lucretii /<p; scd receptam malim: vide ad L S66. 

scriptura, r« gigucre inbaeret \itium. 8S9. B. extujieraU. 

Tum forte: \^^^ cv^q ^,y . jj^. onuies libri semper, 

■ atquc ita plagis cum quibus mihi res est ; editoribus ao- 

^tringere, quK poacint genitaleb reddere motm: tem plerisque visum est de suo reii nobii 

l e. « atque iU impingere cum iis pla- »>«n*»gn»w^ V^ P" ^^ elargiri: ride 

'* gis, qusD possint .** ^* ^^* ^ *^**™ ^^ ^**® committas L 

Ibid. rxiM/icrv.- L c. loco; ut Plautus, ^^'*** 

Amph. iiL 4. 18. iV supero. • ^'«•- 237. Quin: V. ed. Qumm; Vind 

Ver. 228. j*ossint: Vind. V. ed. A. 11. ^. Cum; X. Caom.- literis tn pro sofito 

X. a.possiti unde mihi videor verisime "> "• coagmentatis : vide ad ver. 196. 

dcmum valerc locum constituere ad Li- Ver. 238. iiianc quietum .* L e. corpo* 

brorum fidem: ribus tnnsitum fuittum prxbens, nibilo 



LIBER SECUNDUS. 243 

240 Haud igitur potenint levioribus incidere umquam 
Ex supero graviora, neque ictus gignere per se, 
Quei varient motuS) per quos natura gerat res. 
Qua re etiam atque etiam pauDum indinare necesse est 
Corpora» nec plus quam minumum; ne fingere motus 

845 Obliquos videamur, et id res vera refutet. 

Namque hoc in promptu, manifestumque, esse videmus; 
Pondera, quantum in se est, non posse oUiqua meare, 
Ex supero quom prsedpitant) quod cemere possis. 
Sed nihil omnino recta regione viai' 

250 Dedinarei quis est, qui possit cemere) sese 



nBonuite,Teloffeiidente. Virgilius, ^n. Ver, 242. gerat: B. geriL Lambinus 
w, S16. ez ingenio reposuit genat, audadasime; 



mox, ain htm quUto, «* probayit Creechiu^ ineptinime. 



laditlterUquUlum: Ver. 243. inciinare: sic omnes libri; 

Qbi ¥18 niminis quieto non aliunde, quam «d clinare placuit editoribus; nec mihi 

pcr Lucretium, expUcari debet.— Carte- »"« =>»""» arridaret, si scriptis exempia- 

nim, pio quapropier, V. ed. guia propUr. "*»»»> «^1"« antiquis editionibus, prius ar- 

Epfenri porro locum, apud tMog. Laert ™>««et: his autem aUter risum, et nobis- 

JL 61. Cieechius prior Uudarit. neque metipsU piseter tesUum horum edelhim 

Bobk etiam negligendum; et effktis veri- «uctoritatem tapere non permittitur. AU. 

«bphikMophicreperituromninoconsen- t«r P«*» vox est dino simplex: ride 

taMaa, per experimenU in vacuo, contra ™<» *d ver. 292. Indinare autem, de 

Bffnini dicenda. IpsisBima ▼erba scrip- '«««^ ftederei hitransitiYe, ut multum 

toria GrsBci sic se habent: Kmt /tinv hm» tw* ^otMet diligit 

^XUt •mynmn r«# «r«^f uuu^ W «v Ver. 244. nt fingere motut wdeamur. 

]b» r» juv» utptfttrrm, /»«)»•; »m»$wrf. Festivum hominem! Quasi vero non satis 

r§r •n ymf r» ^mfut ^rrov •i^^nnrm e»e^ •^ libidinem Bctionis, saltem physi- 

rm mnpm, ir* «v yt "hfi /tin^fv ««-«vr^ «v. co, in hoc ipso dinamine prindpiorum ! 

rmf •« r« ^umfm rttf fuymXttfj wmvrm «•#- — CsBterum, pro ne, 11. tw; B. nec. 

ftf 09fb/urff f;^«vr«, ir «v /tin/i » ft,n^% f«t«- Ver. 245. Hos motus obliquos Epicu- 

ntt mfrtmtrrif' mrk. sic legendum, cmissis rus philosophic Democriti superinduxit. 

•nte mwfan verbis inutilibus /kj«^v mm: Flutarchus, plac phiL L 25. Anfttmftntt 

et in iis, quse sequuntur, longiora sane Iv ytft rnt mtnruttj r« mmrm wXmyttf 

nobis, et lectori melius adeunda, si leviter Etnm9f$tj ^m u^ rnt mfnmttt t§ mmrm 

mtcrpungas post r«rv ih»n fimfvf, et statim grmifAnv, mm r§ mmrm trmfiymXtnf: uti dis- 

vnientia, usque ad vrXnJgmfrot iufm/mf, in- cimus etiam ez Ciceronis philosophicis 

tm parenthesin daudas; bene concin^ ad locos antea nobis memoratos. 

namliabebis,atquelongeclariorem, perio- Ver. 247. in te est: Vind. V. ed. B. 

dum, susque deque habitam in libris, et O. L. M. n. Z. inest; ride candem varie- 

sensu probabili carentem. tatem supra, ad ver. 205. et erat error 

Ver. 240. jwterunt: V. ed. B. G. L. multum fadlis, ob eam scripturie brevi- 

M. potuerunt; procul dubio mendose.— tatem, solitam librariis, quoties dictio, 

umquami A, nunquam. quam vocalis daudit, vetbo fubatantiTo 



240 T. LUCRETII 

Corpora, quom deorsuin rectmn, per inanei &nmtuiv 
Ponderibus propriis incerto tempore ferme, 
Incertisque lods, spado depellere pauHum: 
220 Tantum, quod minumum mutatum dicere poflds. 
Quod, nisi declinare solerent, onmia deorsum, 
Imbris utei guttce, caderent per inane proAmdum; 

p. 1 17^* aetlMr»— flagraiitcm vi fiam' " nilul fbre in Dortrft p oUrta te , quod cs- 
** fnWS, atque ardorisinexitinguibili vasti- *' aet eanim motus certus et onrrMiiiui^ 



tate.*' Ilinc fortaans iUe idem casti- '* — ait atomum, cum poodefe, et grMi> 

garidebetadlib.vLp.207. «< Ubi Juno *' tate, citrect^ (irorfac«y«ra<inp» dediaan 

*' regina, cum inclutum ejus fanum, sa- " pauU u lum." 

'* cerdotemque Chrysidem, eadem t»> Ver. 218. ineerto: \, ed. iii cerfo, di- 

^'Jlammea Argiva in dvitate deleret?'* visis vodbus : ut statim /n certis etiam: 

Vulgo, Jlamm€e. Hanc autem sermonis sed vide ver. 250 . fii me : Vind. V, ed. 

fbrmulam Graeds acoeptam Romani refe- L. M. ^,firmei Tl,firmeHt, 

runt Sic exempli gratii, Homerus, IL Ver. 219. depeUere: sic Vind. V. el 

Z. 1 82. et onmes libri MSS. nisi quod Fiua affir- 

Anf» Mvrfcim nTTOS MEN02 m^ittvt ™^ qusedam exemplaria probatse fidci 

Vide alia de hac re infra, ad vL 802. ^^ decedere: quam lectionem ut a 

Ver. 216. avemm: Vind. V. ed. B. G. .^"'?^ "*"" °^ Pnx^si-e, luee 

L. M. X. habemus: qui scribarum enor ""P™" *^' «^**?^' ^ P~«^ 

est longe ftequentisimus, obconsimilem "^""P* ^ocem et loci rationibu. unde. 

sonum Uterarum 6 et ». De hac autem ?^"^ commodam, aberratiombus sai- 

atomorum decHnatione, quam ut ruenti ^^^""^^^^ obnoxiam exstitisse. Vul- 

8u« hypothesi suffultum irent, «bifinxe- ^* ^^^'^^°^ ^':"°'' *" ^'^'^^' 'P^ 

runt Epicurei, atque hic ponit Lucretius, ^"'*^™ l^^^;"^ ^' ^°^*^"^ ^»>»fi^- 

ille Romanorum disertissimus copiose dis- '*°"^"' \" l^^cr^Uo, qui tot exempla pror- 

seruit, et ex profcsso, ad i. 6. de finn. qui T ^^^^^^^^^* suppeditet, damnare fonni- 

^ 1 j ^ . •!. . daverim. De hac re sa^pius raihi venit 

consulendus est cum cnarratonbus ejus, , , *^ 

. , |. j u >. .. * • usus lectorcm admonere. Si pronomen 

si plura velis ad hanc sentenUam peru- . . . ^ w»»wiii« 

nenti.: n«n sunt prolixiora, quam qu» «".o"'""» "«cssar.um. sic fortasse cum 

commode possint in has chartas impor- J^°°™ ^'^"^<> probabiliUtis interpo- 

tari. Intcrea, ea cum evidentia argu. possi . 

mentum noster explicuit, ut vix interpre- Pondeiibu» propriia se Incerto tcmpore fcrrae, 

tis indigeat, quantumcunque* res ipsa sit Incertuque locls spatio depellere paullum : 

subtihor, atque veritatis aliena. sed meura fert judidum, ut, in hac Lati- 

Ver. 21 7. Miror, ut ambiguitas omnis nitatis vetustioris obscuritate, exempls- 

amoveretur, non scripsisse nostrum, uti riura fidelissimorum tutioribus testimo- 

superius, ver. 198. ad hanc normam: niis contenti simus acquiescere. Unam 

Corpora.quomdeor«,mr«/dperinanefcruntur. «^)tem dictionem ex hac familia, c/^W/o 

scilicet, et Gro^am /SaXA*» non diversam, 

Nos punctorum, qualem potuimus, opcm intransitive multoties esse usurpatas, om- 

tulimus. Non aliter Cicero, in hac ma- nes novimus. 

terie versatus. de nat deor. i. 25.—" Epi- Ver. 22a momen prastat (dum rebqui 

" curus. cum rideret,» si atomi ferrentur omnes habent minimum) n. et, si fidef 

'* in locum inferiorem suapte pondere, Havercampi silentio, L. M. sed de horum 



LIBER SECUNDUS. 241 

Nec foret obfensus natus, nec plaga creata 
Fiincipiis; ita nihil umquam natura creasset. 
225 Quod) si forte aliquis credit graviora potesse 
Corpora, quo citius rectum per inane fenmtur, 
Incidere ex supero levioribus, atque ita plagas 
Gignere, quse possint genitaleis reddere motus; 



cod k i nfn tertimonio me non leves suspi- TI mft rm C«n»v hrTittfku wfTrnv 2i»«i#- 

doncs oommoCum hibent. Vehementer rvmv, u /»ff#* ift^Xsyuvmf fmr* mXXmt »*•- 

tme mens inrlinet animus, ut momen il- ^iixviwrj». Quc sunt longe planiisima. 

Ind correctonim acumini potius tribuam, Ibid. Tanium guod: L e. ** in tantum 

^|Dam germanae manui poijt»: sed de hoc *' hUervaUum dedinare, ad quod pessu 

aI3 mom judicium intermisceant Vide ** dioere minimam a linei mutationem 

moK Tenientem ver. 244. ad quam nor- ** fiex|.'* Phrasis tantum quod tam de 

nam CSoero, laudatus Creechio, locutus tempore minimo^ quam de minimo tpatio^ 

uk in libdlo de Fato, sect. 2a — *' cur usurpari solet Hinc bene gkNsarium 

** atDOii mifitino dedinent intenrallo, ma- ▼etus: ^^ Tanlum quod^ mfTMt:** i e; 

^ jora non? aut cur declinent uno mtai- fuuftv ir»9 Un^ uti scriptor ad Hebrsos 

** MQ, noD declinent duobus, aut tribus?** luculentissimus locutus est Suetom'us^ 

Idnn non minus apposite locutus est eo- ii. 65, — *' filio, tantum quod pueridam 

demlibro, sect la *' Sed Epicurus de- <« egressa** £t ibidem, sect. 98. — *• de 

M dtnationo atomi Titari fati necessitatem <• navi Alezandrinil, qusB tantum quod 

** pmit Itaque, tertius quidam motus <« adpulerat** Hcc autem exempla sero 

** oritur eztra pondus et plagam, cum de- iiiTeni occupata Gronovio, qui multa con- 

** dinaft atomus intervallo minimo: id ad- gcssit ad Liv. xxiii. 4. fin. tibi, lector, con. 

** pdlaft tXmxt^n." sulendus, cum Sahnasio, Flin. ezerdtt 

Igjteir, 81 vetostiaBnus membranae Lei- in Solin. cap. xix. fin. 

daoKa vf momen suflBragari non invenien- Ibid. Legot 

tor. r« minumum pro genuin& scripturA Tantnm qfu>Ambiimvannutareuf^kerev<mk: 

*-*Hfm* acdpiendum putem. Denique, 

1« ad ungoem pnnioi«m exp1o»t£. mf- »' *""«»•» '=''"«~' ""• «5. B.nt- 

m wwt amplexus sum, multum dubitans^ leius. 

mmmentaetam meDti probe srtisf». IJbenter «ccederem uique iUud ««, quod 

^^^ facile elabi posset ob syllabam prsccdeno 

GSMfum. h-ic rem attiogit Plutaidius, *^' "* ^*™" '*» ">°-i*>Mni: 

iL pi 964;. C in loco non intellecto edi- Tantum qood mimmmni matatum mt dkere 

tofibiis, sic autem scribendo et explican- poMlt. 

do: Oidt ymf uuru r^ EwMWff it^Hi^iv Certe hinc structura molfior ezsurglt; 

iwtf r»f9 fuyt^tn ^fuuff §urtt irfayfut umt sed emendatio tamen minus neoessaria 

fa«X«ir, «/Mu, mr$f»49 irmftymXtuu fumw tvrt existimanda est 

ratXMXt^rtf, irmt KAI mrrfm Mot Ittm rvxn Ver. 222. Imbrit: Vind. V. ed. B. L. 

wmfUitJj^y {ut fortuna et aitra et anima" M. n. X. XI. Imbre». — utei: Vind. V. ed. 

iia pertingat) tuu r» if * nfuf fm mwtXnrmf n. 2. Xl. (et reliqui, opinor, qui habent 

htmwfmi h r§ ttinXtft fjMscunt nempe, imbres, nt ut taceat Havercampus) ut; 

verbo aliquantuluro olio r^ ititm^tf subin- fortasse vcre: ut imbres guttce dictum sit 

teUecto: de qu4 re nos ad L 1085) fiX«^ ad morem ruf fama anus^^fnf l^mst' 

Cmmf rt rtn rftinxm» KAeA ^ftn»u Xivf— et miUa consimilia, tam in Grcco-. 



246 T. LUCRETII 

265 Vim cupidam tam de mibito, quam meiiB avet ipia? 
Omnis enim totum per coqpnB materiai 
Copia conquiri debet, condta per artos 
Omneis, ut studium mentis connexa aequatur: 
Ut videas initum motus a corde creariy 

270 Ex animique voluntate id procedere primum; 
Inde dari porro per totum corpus, et artus. 
Nec simile est, ut quom, inpulsei» procedimus ictUy 
Viribus aherius magnis, mi^oque coactu; 



lit noTare. Ascribi dcbet ctiam aniiiio* pnBeimftis tenniiuitioiiein. Uloere, Iwic 

Baunui Sidonii ApoUinara detcriplio, ad dcrifaKH labotat Ariaiidea, ad intnitiim 

Statii picturam studioaiisime cokmta; orationis prioris Skuls, tom. L pl56S. 

cujus Barthius item wXy^t^mrt non ed. Oion. E#n In vfmrm^ » Aiwmm^ fm 

oblitus est. Exstat in carra. xxiii. et m»- evftZwXm» twmmMu nr» iiyewn ■ftyiL 

cula, quc dehonestat, per opem meam X»yt(/»f»»mst m a)i» AIl itrrm rrmf kftm 

exporgabitur. De equis, cursum exspe^ mrm riau %mmurm: o6 Biillam wsilrssi 

tantibus, loquitur poeta: ciii^Niiii. Vulgatis deeat AI*, ahaosp liu i 

praoedente N, lisdem calami du^&Nit 

Illi ad clauitni freimiiit, repsgulbqiie delbrmato. 

Incumbunt limul, ac pw obwmtat 

Tnnsfumant tabulM, et ante cummi * «^- *^« '^ tubito : X. et ikAafOw mvel: 

Cainpu«/ii//ite/occupaturab*ent. Vind. V. ed. A. IL 2. A. kabei: qd pcf. 

IropeUunt, trepldantjtrahunt, repugnant, petuus error est scribanim. ct in iupmo. 

ArdescuntfSaliunt, tbnentttfanentur; \^ * 

Nec groium cohlbent, sed Inquieto nbu» a mc notatua. 

Duratiun pede stipitem flagellant. ibld. de tubito, Hujusce formulse No> 

nius afTatim exemplorum tibi prari)ebit in 

In quarto versu libri habent /rr/f 6ii*.— vocibus; qui Lucretium laudat, et ritio- 

Cajterum, vox jmncto in n. non compa- sonim Ubrorum. r» habet utiquc, lectio- 

ret; et Pii antiqua exemplaria habent, nem exhibet. Comparet etiam phrasU dt 

primo. Quidam scilicet eadem de caussa, subito in editione Bentleiana Teraitii, 

non concoquentes utique phrasim, puncto Heaut. iv. 2. 6. et Cari nostri meminit 

tempore, quamvis alibi usurpet noster, re- Maximus Victorinus in art. gramm. ad 

ponere volebant in hoc loco vulgatiorem finem capitis de adverbio. 
formam, tcmporispuncto,&d.l 1102. ad- Ver. 268. connexa: A. conorxa; sin- 

hibitam; sed audacter et indocte. Apu- cenim po«ta scripturam, ni faUor, proxi. 

leius, met ii. p. 98.—" quodvis animal me pnestringens: 
•* puncto reformat:*' i. e. piincto temjfore; 

sed plcne maliiit dictum LucreUus. Sic "^ •^'**"^ ™*"'" cmvfcta sequatur : 

Jlle alibi metnmorphoseon lcpidissimus j. e. " materia? copia conquiritur et coo- 

confector. Amobius, lib. v. p. 1G4.— " in .» cietur, ut. postquam concita sit atque 

"imnc/ispatiopomacxtulitmitia:" i. c. ^* conquisita, (i. e. convecta, una voce 

puncti temporis. Prior formula Gnecis cc duabus comprehcnsis) voluntati mentis 

usitatior; ut S. Lucaj, iv. 5. i, ertyfin " obsequatur." Interpres, cum didt, 

W*'** conjunctae, vel uno impetu emittte, noo- 

Ver. 2G4. eguorum: Vind. V. ed. n. nuUarum editionum lectionem aUudit, 

S. XI. quorum ; c sdUcet elapsa ob Tocis conniia nempe; neutiquam meo nltsm 



LIBER SECUNDUS. 247 

Nam tum materiem totius corporis omnem * 

275 Perspicuum est nobis invitis ire, rapique, 

Donec eam refirenavit per membra voluntas. 

Jamne vides igitur, quamquam vis extera multos 

Pellat, et invitos cogat procedere saepe, 

Praecipitesque n^i; tamen esse in pectore nostro 
280 Quiddam, quod contra pugnare, obstareque, possit: 

Quoius ad arbitrium qupque copia materiai 

Cogitur interdum flecti per membra, per artus; 



fuffiragio comprobandanL— tf^alitr; II. ett» bell. GalL ▼. 27. 3. ** eoaeiu dvlta* 

tequatUur. ** tU:" et Auaoniua, epig. 128. 4. 

Ver. 269. initum: nc P. A. vide noa r^ ^ ^ « •» n. j ^. 

. . TriquetrocflartKDelUUteramdudt. 

ad i. IJ. reuqui, tnUtum: nihil interest, 

ct neeGias utram utri prsferas; confer Sic etiam alicubi M. Tulliua. 

Hont od. iiL 4. 41. et ejusdem libri, vL Ver. 274. materiem: sic P. Vind. V. 

6L de quorum locorum orthographi^ ali- ed. L. O. n. caeteri, materiam, 

puerile nimis judicium tulit Jortinua Ver. 275. ett nobis: L. nobit etL 

Ver. 276. Donec: ita P. Vind. V. od. 

Ver. 271. porro: i. e. alteriua per pro- B. L. A. n. X. Xl. editur vulgo, Donicum 

gicaaiiinciii " Porro, l^tn:** glosaarium ^om : V. ed. B. causa ; Pii quidam codi- 

Vfltua; bene. Virgilius, JEn. v. 600. ^ clausa; in n. onmino deaideratur. 

An iegepdumf 

■ hinc maxuxna perro 

Mxctpit Roma. Donec catuta refirenavit per membra tMtutatu. 

JPtrro, per auccessionem utique. Nihil Ut git cauua volutans per membra^ vel 

agit Serrius ad iocum. £t ita l^^endum «• caussa se per membra promovens,** pe- 

ot, vivodaercr^iomaiimcproprid: Le. riphrasis voluntatis. Et sane Vindobo- 

«• Roma habuit post decursum temporis, nensis codex clare exhibet volutans^ pio 

•• per manus altero alteri traditum ex or- voluntas: ncc cuivis rem vel perfunctorie 

'•dine.** Vulgo, Accepiti male: vide attendenti non erit iftanifestissimum, dic- 

Bie ad iEn. L 434. et mox ad Lucretium, tionem wduUnuy ob firequentiarem usum 

▼• 827. rv voluntas in hoc loco, librariorum vel 

Ver. 272. inpulsei: n. impulsuf unde importunitatem, vel negligentiam, diffi- 

Don inelegante constitutione locum sic culter esae evasuram. Sed judidum suum 

nacuis: ' lector interponat 

Ver. 277. extera: Vind. V. ed. 11. X. 

NecrimUe eit, ut. quom tnpuUu ptocedimu.. ^^ p ^^^ . ^ ^ ^.^ ^ ^_ 

VMmnalteriusmagni»-. dinem vertwrum r 



multoa vii extera quamquem. 



Viigiliua, ^n. viii. 239. 

- ^ Bentleiua legendum jubet muUa^ pro 
l»^quomaxuma.ii./o«/«tlier. ^^^ «ed non est contra Hbroa audien- 

Ver. 273. aUerius: n. aJUemis: vide dus. 

ad ver. 237. et L lOia Ver. 278. PdUU^-^^ogat : aic P. L. n. 

Ibid. coactu* QyA vooe CflBsar usus S. FaUat^-H^gat, Vind. V. ed. O. A. 

VoL. L R 



248 T. LUCRETII 

Et projecta refrenator, retroque resddit? 

Qufi re, in seminibus quoque idem &teare9 neoeflse est; 

285 Esse aliam, praeter plagas et pondera, caussam 
Motibus, unde haec est ollis innata potestas: 
De nihilo quoniam fieri nihil posse videmus. 
Pondus enim prohibet, ne plagis omnia fiant, 
Extema quasi vi: sed, ne mens ipsa necessum 

290 Intestinum habeat cuncds in rebus agundis» 
Et, devicta quasi, cogatur ferre, patique; 
Id &cit exiguum dinamen principiorum, 
Nec regione lod certfi, nec tempore certo. 
Nec stipata magis fiiit umquam materiai 



Vulgo, PtUit—cogUi quonim utnimqiie rut Tocitat apud Diog. Li2rt. z. 61^ 

habet n. potterius, A, Porro, nce cammm^ n. eoMtm». 

Ver. S79. rapi: aic optime P. reliqui Ver. S86. cUii: teminibus utiqoe; ac 

omnes rapitt oontra ordinem temporum, ut mens scriploris epertisBime p«*«*"V 

mttiacti Tenientb Tocabuli primA literi.— Uanc lectionem habet una aique allefm 

tn peetore: Vind. V. ed. S. i^fector: sed editio cum Pii prisds excmplaiftus; md 

V. ed. dat Tulgatum in margine.— «lojlro omnes libri, quo« sequi aoleo» pwsb ait 

abest Vind. V. ed. A. n. X. iriilgatam dictioncm nobis; haud dubie 

Ibid. Pracipites rapi. Maro, gea L perperam, et re ipsa ad ravim contra to- 

203. ciferante. Cstenmi, verbum est non le- 

«. , . . . gi^u'' in V. ed. 

Atque Ulum m ^^cr^/ prono rtf^ alveiu amnl. _. ^ . 

•^ '^ Ver. 288, Pondus: " quo solo sdlioet 

Ver. 28a Quiddam : P. V. ed. Quod" ** agente, omnia oorpora ad perpcndico- 

dam. ** lum sine mutuis coUisionibus deferrai- 

Ver. 281. copia: Vind. A. cona: n. '* tur." Sed planior est mens pod», 

cena, quam qu« indigeat enarratoris, et nefiu 

Ver. 282. per membra, per artus: i e. habeo supervacaneis laboriosius immorari. 

per membra, et eorum commissuras. Ita Ver. 289. mens. P. Mnd. V. ed. B. A. 

Virgilius, ^neid. v. 422. n. 2. res: quae lectio quo pacto stare poa- 

Mt sal?o lod scopo, non equidem vmleo 

Etmzgaoimembnrvmartiu^: „. _ / ' ^^ 

mteUigere. Fem poterat fortassis ret uta; 

ut idem ibidem, vi. 732. sed, ob brevitatem scripturae, SDque in pro- 

„ , ^ divi fuit librariis conversio rv mens in rsi» 

TerrenkiuebebeUnttfrf«i,morU)undaquem«m- ,» i . . . 

bra ac rv tsta in tpsa. Vulgatis igitur ac- 



quiescendum puto; neque aUter aUi 

Isidorus, origg. xi. 1. *^ Membra sunt tores censuere. 

«♦ partes corporis: artus, quibus colUgan- Ver. 290. Intestinum: Le. intus 

** ^^ membra.'* — innaturo— proprium. Ita Amobius, Ub. 

Ver. 283. residit: Vind. V. ed. O. X. i. p. 20. " Dioneia Venus proles, viri ma- 

residet; n. resedit. c< terfamiUas Troid, atque intestini decoris 

Ver. 285. aliam caussam : nempe men- «t pubUcatrix," Et infra, lib.iLp.66L 

tem, vel voluntatem; quam mi^ Epicu- c< y^^ vestrarum »nim^ nn saluton m 

5 




LIBER SECUNDUS. 249 

^S Cc^ia, nec porro majoribus intervallis: 

Nam neque adaugesdt quidquam, neque deperit inde. 
Quaprc^ter, quo nunc in motu principiorum 
Corpora sunt, in eodem ante act& astate fuere, 
Et posthac semper simili ratione ferentur: 

SOO Et, quae consuerint gigni, gignentur eftdem 

Conditifxie; et erunt, et crescent, inque videbunt, 
Quantum quoique datum est per fisdera naturai: 
Nec rerum summam conmutare uBa potest via. 
Nam, neque quo possit genus uUum materiai' 

305 Ecfugere ex omni, quidquam est; neque, mrsus, in oBme 
Unde coorta queat nova vis inmmpere^ et omnem 



<* Ipsis Tobis repooitis, fierique tos deOB ^Ver. 501. eresceiU: V. ed eretcuni* — 

** Testro fiditis inUtiinoqae amatu,*' iuque: sic Fii loU Bonoiuensis, perel»- 

Ver. 291. firre pafique. HoratiuB, gaater: rdliqui omnes, vigue^ hdh iber- 

^pnt i. 15. 17. ratione, neque alin oontemnendA phren: 

Hure mco^poiminquld vk feiftnt patiqui. '^ ^ ^^> 1 ^* 

V„. 999. din^nen. Hoc nom«. diW ^^'^ ^^ "'^^ ^"«^ 

Boii rqperia Eloqucndssinius togatorum ^^ 

tinbo 1^» lemel usus est in Arateis: ^^ hn legci, aetemsqne/Mlffw, certif 

Inpouiit iM/vr« lodi. 
-» jasn vero eStuiia eat unguU vehement 

Fortiteqiiipropterpennsticorpori.alsm: Cirtenun, ett in n. desiderator: et, in 

•C ■Mn ibideni rursus: Tersu sequente, pro uHa^ tl. habet nuUa. 

• Wt f fcw fg msgit panUo ert aquilonig ad aorst. Ver. 305. mrfics abest Viod. L. O. IX. 
Inftriiis denique: S. partis; V. ed^-^-amne: Vind. V. ed. 

• noBit STli cspot, et clmaf corpore tergum. n. X. omnes. — Et, in Terro seqoente, G. 
Addascpig. 55. lib.iiLAntboLLatBurm. omne. 

TaXkhnmmVtaenm moUet clkmtnt in her- Ver. 308. Hicce Tersus cum tribus le. 

baa. quentibus abest Vind. A.^£t ooeurrit ob- 

CiMerum, n. babet cinamen; Titiose. jidenti Lucretius, hos atmnorum motus, 

Jfer. 294. fuit umquam: P. Vind. V. quos Epicurei fingunt, non poaM indesi- 

ed. L. Z. H.fuUum quam; U.fuUim que. nenter-fieri, quum sunmia rerum, ra «sf, 

Ver. S96. Nam abest n. et tunty Ter. immota perstet, atque impertuibata^ 

998.^-iM^ jiosterior: .P. V.ed. nec. Porro, in Temi proximo, XI. tunt habet» 

Hiid. adaugetcU. Dictionis rariasimaB locosmf. 

damplum egregii versus M. Tullii in Ver. 31 1. quid motut. Non jtomptum 

Aiateb nobis suppedltant sub finem: est dispioere, qualem oonstructionem lod 

A»tdcnsusitridor,quom,celMSTorticemontia noster Tohierit: utrum yiwa molfls, in pa^ 

Oftm, mimmgesat ■copulorum nepe repolfu. trio casu, tim »ini€n' an quid molut dat^ 

\m. 999. poMac: n./K«rt«c,nt Ji«L «» «»» T»«° P'"»"« V 'T '.' "^ 

Ver. 30a anw^: n. X. a. omM^ ««c tU nobi.Tidrtur docturtw. mgeni. 
«1«; ct Tulgara ctiam editionei. , «ccommodmlior. 

B3 



250 T. LUCRETII 

Naturam rerum mutare, ei vortere motus. 

Olud in hiis rebus non est mirabOe, qu& re, 
Qmnia quom rerum primordia sint in motu, 
810 Summa tamen summa videatur stare quiete; 
Pneter quam si quid proprio dat oorpore motus. 
Omnis enim longe nostris ab sensibus infira 
Primorum natura jacet: quapropter, ubi ipsam 



Ver. 313. ab.^ X. a,-^ tensilmi: V. Ver. 316. diducta: P. Vmd. V. cd. B. 

ed. abteniibut. O. A. n. Z. n. deducta; sed, extra oobf 

n>id. infra. Nec proprie dictum eit, nem controv e rgiam, vitiosiaBime. ZMn- 

et per tacttam comperatioiiem. ** Non cere Talet ** de loco in locum duocra,'* 

** magis hcec primordia umrpari possunt Tel transportare; didueere contra, *' seop> 

■* oculis, quam res longissime disBitae, vel ** sum per intcnrallum ducere,*' Tel dis- 

** etiam sub teni positae; ad quas yisus trahere— separare: confer me ad ver. 34. 

** vel aoerrime contentus spatium inler. hiyusce Ubri, et adeas Serrium, in Viift 

** jectum perrumpere non valet." JEn. i. 284. 

Ver. 313. iptam: sic G. Xl. ut con- Ver. 317. tondeniet: II. tendenias 

structio sit: " Quapropter, prinui debent mendose. Nihilultrain membranis vana- 

*< motus quoque surpere, ubi nequees jam tur; sed haud «egre tamen crediderim, 

*< cemere ipsamprtiiior«m neUuram :** un- levi mendi versum obsideri, et Lucrethun 

de non ingrata varietas enascitur, et minor scripsisse ad hunc modum : 

vis optimorum Ubrorum testimoniis infer- Nam «pe In colll, tondente. pabuU, ImU 

tur. P. iptot; Vind. V. ed. L. A. n. X. Lanigenereptantpecudes: 

ipsum ; vulgares editi ex arbitrio. ipsa. ^^^ ^^j^ facillimus erat librariis ; et hinc 

Vcr. 314. guoque: P. qua.—turpere : argumentum poeta adjuvatur, si pecudes 

V. ed. B. L. M. A. X. XI. aturpere; Vind. ^^^^^ divagentur; ac major fit similitudi. 

atsurjyere; U. assumere; P. serpere, non „^,„ congruentia, quod fateberis, si com- 

male, et fortasse verc, pro ** ferri adeo ^^ ^^^ 535. 326. stotim venientes. 

«' molli raotu tardoque, nostris saltem sen- g^^ impetrare a me nequeo. ut sentism 

*« sibus, ut obsenari ncqueat." Interea. ^jj^j ^ ^ari manu venisse; potissimum, 

notum est vocem surripere simiUter Ho- ^^^^^ VirgiUanam imitationem loci cgn- 

ratio breviatam lcgi, in od. iv. 13. 20. tcmpieT, ad ^n. iiL 538. 

Quc me surpuerat mihi : 

Quatuor heic, primum omen, equos in gramine 

atquc iterum, sat 11. 5. 83. ^^^ • 



unum mc svrplte morti : Tondentit campum latt. 



ut prior Plautus, Capteiv. prol 8. Perlegas, qu« contuHmus ad Virg. gea ii 

Alterum quadrlmum puerum scrvus surpuit. 1 44. harum dictionum permutationem 

Sed cum Preigero meum quoque judicium spectantia, usitatam satis librariorum na- 

facit. in Lucretio mclius scribcndum fuisse ^°"*- Interea, fatuus essem et temerari- 

turriperet sine ulla avulsione syllabarum. "^» ^ probum esse per se r« pabula keta 

— Caeterum, cum r»i serjiere Pii r» rep» ncgatumirem: contcndamsolummodoLu- 

tant, ver. 318. amicissime conspiraret. O. cretii proposito minus csse tempestivum. 

plene, turripere. Pulchrc Juvencus, evang. hist ii 427. 

Vcr. 315. i>ostimut: P. i>o«fmiM.— Taliamiramispopulistipantetumultu 
celent: n. cedent. Vallator: cemeMacdmilliatanuvironun, 



LIBER SECUNDUS. 2.51 

Cemere jam nequeas, motus quoque surpere debent: 
315 Praesertim, quom, quae possimus cemere, celent 

Saepe tamen motus, spatio diducta locomm. 

Nam ssepe in coUi, tondentes pabula laeta, 

Lanigerse rcptant pecudes, quo quamque vocantes 

Invitant herbae, gemmantes rore recenti; 
820 Et satiatei agnei ludunt, blandeque coruscant: 



Ingemit,utruri«domlniii,cul^f«a/^« Tulgo, rariuima; quod jure editoritms 

ItmamemtoiuUHipecudes.nctorittgeatu. dii^Ucuit Plinius, nat. hist xvi 63. 

Ubi tamen epitheton innumereB fadt, ut ** Item wlenitiuin; ciijus est xninor aci- 

cBctionem late minime desideremus: aliter '* nus, sparsior racemus.'* Calpumius 

pnestitiaset lata, etiam lectori lauto gratissimus superveniet, 

Ver. 31 8. reptant : P. O. A. raptant, meis castigationibus ezpoUtior: ed. ▼. 52. 

Similiter variat ad Stat Theb. iv. 795. et ,. ^ .^ ^, 

Mi j -KJTo !• j j • • • — ante dlem peoM excat I hunuda dulce» 

V. 581. codex Mb. seculi duodeami, m Effidt «ura dboe, quotlw, fuglentibus «iiW/, 

Musao Britannico, nobis collatiis. Frlglda noctumo tlnguuntur paacua rore, 

Ibid. Lanigera pecutUt. Maro, JEn. EtmatutiMBlucentingTaminef«i«. 

iii. 642. Adeas locum, et tecum perpendas rem. 

— «i^— — Polyphemui in antro Vulgo, Euris et gulta. Malis tamen for- 



LanigerMj daudit pecudes. tassis ad hunc morem : 

Ibid. reptant : i. e. pedetentim progre- Et matutinjc lucent in iermhie gutt». 

diuntur— tardis passibus promoventur: ut Et cum hoc Cari loco committas v. 462. 

de TibuUo otiante Flaccus, cpist i. 4. 4. Hsbc autem non nimis obstant, quin mul- 

An ucitiun sylvas inter rf^iirf salubres : tum suspicer, germanissimam Lucretii 

ct Plautus, Ca&in. i. 10. nonnullis infeli-i manum ita eise exhibendam: 

dter solidtatus: Invltant hert«, genMnante«/*rr recenti : 

Quidlnurfocr^Ma/, villice, heicmagnipretiif . - . ^^.^ 

^ r t » b r ^ ^^ vemo flore— teneio— nuper nato. 

Ver. 319. Invitant: V. ed. A. Immu' jTaccus, od. iii. 27. 45. 

tant. — gemmantet: V. ed. geminantet. „ . 

_..*,- -,. ... , ... melinane fluctut 

nnd. herba rore. Virgilius, ecL viu. ,^ ^ ,o„g^ ,u,t^ „ ^^^^^i, 

15. CMTfereJlores f 

Quum ros In tenerS, pecori gratiirimus, *rrM. j^^^^ ^^^ ^ lepidissimos Hilarii in 

Ibid. herba gemmantet rare. - Sic Au- ^^j^^i^,^ ^e^. 65. emaculatos, et rectius 

■onius, idyll. jiv. 15. multa cum clegantiA: j|i^„rtos, admovebo: 

Oara pruinoiis canebat gemma frutetis, 

Ad primi radios interituradlc. Tw»c conden. Patcrastra, polos quoquelumlne 

donans, 

Sic legendum : vulgo, rara. Et impedse Sldera distinguit, variis pertexta flgurii : 

placet erudita Barthii divinatio, Dei, i. e. Ludfer exsurgit, roieusque et fulgldnt ore 

*^~" .. ,^ . ,. , , Vesper,puniceoi«pargit Auroracapillos: 

80hs; vice dte. De vocabulis autem cla. j^^ ^^^ tiidvLm, a»t Important Pleiades im- 

rusetrarut confusis, vide Burmannum, brei: 

ad Ovid. mct vii. 622. qui veisus ad hunc «unt juga, sunt plaustra, et, gemmantei Jlor^» 

modum fortasse rescribendus est: 

,. . , Vulgo,f>frtec/a.- j^eroM perfecta ,- sedal- 

J^*|:!?l.Cir '"""""• "°^ luJ ei «i «rt« floribu. et «umdiba. 

B3 



253 T. LUCRETII 

Omnia qu£S nobis longe oonfusa ▼identury 
Et vdati in viridi candor omsifltere coDL 



pictantai. Addam dtnique, ne tiiD bh Ta> AiCw» w« w pkmtwu, ftm w lOFTyfL 

mius, V wwmt i nm Fottuiuitum, pcMSm. L Veri» ichaliwtti, qam FfattvorimM oom- 

aa 1 S. pilant, hac lunt: T« Mf«««{i» ■ytrru» •! 

fbrM gtwmtl9 grunlne pfsta vlrefit. Arwsii Xiyvriffb m mmrftx * *^ * mXXnXmt 

A quo tamen enor oontnvius toUendus «^ "fMm* «mm ««# " •ff f^t wXmrrmrvm^, am 

•ft, ibid. 18. 3. ftiytmfumf. 

Porro, quum IucmUb res ribrent et fMtfJ- 

E«t locm, MtSfcro qosmvte rit tenapore ferror, eiUexm fulgoiii ndios, inde emnueo pra 

Qpo Hfct miduo fww i doctiwiMK i « i<. t ^ ^ 

^^ ^ eenmdano aeneuvultyfemfee.- quod pm- 

Vulgo, /ofv. Me« autem ooDJectune teritum nohii ob elienam pramu intcv- 

subsidio maxime tempeitiTo Tenit imitati* preiationem, quam ■<ft»»t?i ?>» Jurcnalis yrm^ 

Viigiliana, gea h, 109. eui Taylorus ad subtiles ijus ct peidoctH 

itnHtiMt, crocdi halantesjbfihu, k$rH, animadTenioncs in mann. Sandr. p. 7& 

De confusis^ et rot, adi Burman. AntfL Vid» nos supnt, ad vcr. 195. 

Lat iii S92. 49. Cvterum, potestatem ▼ocis conueo ac 

Ver. 32a taiiaUi: L. M. tatiait ▼«>- ampBarit cnarrator Lucretii kmge longe- 

lentes fortaase, satiatet i e. ** e satietaie que venustiaBinus, in gea ii 5S5. 

*« Ittdunt:*' vide ver. 1057. n.faeieni,'^ plnguewiue In gramiae teto 

htduni : n. ludum, co nu cani: P. V. ed. Inter ae adverris hictantur comibus IwdL 

cronifcaiK; R ionaeanit Vihd. chora^ yer. 38S. candor: V. ed. eandortt d 

cani. CodicU B. variatio spedem pri4iet ^er. 3SI. n. coii/«c. 

lectioni, quam editorcs plerique ex Qum. j^ ^y^- ^^„^^. Pulchra est, ct 

tiKani institutionibus, riii 5. p. «85. in omatiks vere poetid, A«c twridite/w «n co«f , 

contextum intulere: " Et alibi Cicero: ^^^ ^^^^ candoris, oppadtia 

•« Caput opponis, cum eo coniscans:* Sed Ver. 323. De boc loco crediderim Vir- 

res est futilisamas affectationis, et temeri- giiium cogitasse, quum similem TyrTheni 

tatis inexcusabilis, ludibriis conjecturarum exeidtiks prospectum nobis per imaginem 

indulgcre, posthabito sinceranim mem- beUissunam depingeret, ad Mn. viii. 603. 

brananim testimonio, vocem aptissimam, „ . . w.- r^ v >* rr> ■. , ^^ . 

' *^ ,. . Haud procul hbic Tarcho et Tyrtheni tuta le- 

et undcquaque elegantem, suppeditanti- ^^ 

um. Ita Juvenalis, qucm Bentlciua etiam castra lods ; celaoque omnU de coUc vlderi 
post Pium advocarit, sat xii 6. Jam potenit legio, et latk tendebat in arvb. 

Sed procul extentum petulan. quatit bottia ^'^' ''24. Caviporum ampleni loea. 

funem, Idem, ^n. vii. 643. 

Tarpeio scrvata Jovi, frontemque conucat, 

IntraniMtive autem, ut noster, Maro, gea Conptennt ampos aciet. 

iv 73 

Ver. 325. In hoc loco P. quem plerique 

Tum trepldae Inter se coiJunt, pennlsque conw editores secuti sunt, posuit verr. 329. 330. 

^'"' * reliquis cxemplaribus, tam manu exaratis, 

ut alii bene multi; ubi se nimis festivum quam impressis, ordinem nostrum edi- 

dedit Philargyrius. Corusco scilicet est centibus. Primum de co^yiis pedesiribut 

x$ft/^^mi Kfvrrtty nfttTrt: vide Etym. loqui Luoretius videtur, postea de ludi- 

mag. in Kfu^n, Glossarium vetus: bundis equitum discursibua. Porro, dua- 

** Ksfwrii, arietat, comu petit" Theo- bus ex circumstantlis argumentum con- 

critus, iii. 5. dudit noster; equitunt scilicet PMtu^ con- 



qus, quemqne secutx. 



LIBER SECUNDUS. 253 

Prstereft) magnae l^ones qaom loca cursa 
Camporum conplent, belli simulacra dentes; 



ftiflen «ppventium, quamTii taato opere le,te vibrantia, in media focb poleitate 

tumultuentur, tam kte tpeticDtur; et ar' — tremula — nictantia— iulmine. Valeriue 

mi$ pedituM conucis^ undique moventi» Flaocus, iil 119. pereleganter: 

liQi^ et s pl endo r em fluctuantem prolbn* ttrictoiinc ria» prafiilgttrat nttT 

dentibua, dum interea ^ectatorilN» luec uW nonnulla. prorsus aliena, contuKt Bww 

iluctu^ non diacernitur. Vefam poeU» niannui. Confer eundem Vakrium ad 

aentem, et lod proprietates,interpretes et ^ gj, stmji ^5^» Uquido probant eum 

editores nullo modo probe perspectas ha- g, Ijqc Lucrctii loco profedsse: 
buerunt 

Ibid. Fulgur: G. L. M. Fidgar: sed armanuntransmUtuntfutgur^^UM: 

infeUciter, quamTis maxim» sint auctori- V^ pulchie sublimis vates imaginatus 

tttis codices; quum multo fadUuBfulgur "*• CUudianus, de tert cons. Honor. 

in Julgar «brarii demutavissent, quam e ^^- ^^' Virgilium secutus: 

contrario: et illud vocabulum el^^tio- ggUdt ncc trfate tfanentan 

mn sapit Me videas ad Horat od. ii. 'Mr«^*^adtiiininaatendentefnbnich]acxiftat: 

1. 19. jPti^fitr utique est Homeri ^n^«, neque aliter idem de laud. Stil. il 874. 

in loco slatim exdtando. SimOiter sane. rapt Fh)s. il 1 47. Prudentius, perislepb. 

sed audadus, locutus est ille sacerdos pri- xL 184. Rcdeas etiam ad modo coUala 

marius Musarum, ^n. ix. 733. in ver. 163. faujusce libri. Denique, non 

-«.»——— treniunt fai vertlce crbtx infinue not» coiyecturi Sidonium ApolU- 

SsagofaiesD, dypeoqw xaicuitUJulmiiu oilttunt. narem restitucmus, carm. xi 85. 

Qtd locus tamen certissime ritiosus est ■' collau niborl, 

Bescribo, et feUdasima, ni faUor, emenda- PaUUa blatta faitet ; depreiiaque lumfaie vult At, 

Ij^ji^. NigreKunt vfaicto baccanun/ir(pMr« coHo. 

efypnttae mkantfai fufanfaia nktumt. Ubri, vuineras ineptissime: et neroo ele- 

Exquisitior vox Ubrariis fucum fedt: con- gantior ac cordatior nostram divinationem 

ftne Lucretium meum ad ri. 180. et om- non agnoscet unice commodam poctas 

nem rem 'tenebia. Antiqui sdUcet tam menti, et omnino redpiendam. Inridia, 

mieto nictere^ quam nictare, usurpabant ^pm nostris solct oblatrare, hic, opinor, 

Porro, jam rides et inteUigis probe, quid immutescet. Jam vero, ut lectores lepi- 

sibi velint Ubrarum varietates, nUtant et dos demerear, Corippi versiu nonnuUos 

vitant; adeo ut sque probablle sit, si ma- laude meritiasinU, de exsequiis imperatoris 

gis arrideat, verbum pervagatius, nictant Justiniani exomandis, emendatiores pro- 

adUcet NQiil profecto verius est hac res- feram, Ub. iii. ver. 19. 

titutione. Virgiiianum fulmina in boc 

locoNasostabmt,amor.L8.16.nisiutio. T^ inW*5*«» Jj^ 

. . - . iffta roperporf th radfaibant sUnmmu gemmb, 

iMque^^a eXfulgurat reponere debea- xempore quat prlKO Roroana potenda cepki 

mus, quod rcor equidem, quum sint voces Qfxu vlridl* Nereua, quas protulit Indkra teUna, 

permutabiles : ^^ ^^^ Memphitk:i CaB«ar perduxH ab auU ; 

QfxaM tupptex Cleopatra dcdlt» quum vfaicufai 

oculb quoque pupufai duplex fratrb 



fUlmiMU, et gemfaio luraen ab orbe venlt : Frangeret, et rupto paUeni custode venfaet i 

Ex qulbt» advenli cemebant/M(r«r« mlttl. 

L e. a pupuUs et orfoibus utriusque ocuU. iuk lumen, non Ignia, erat : faix undique ful- 

Demiior Hdnsiuro. Hinc discas eundem S^> _ 

^^,. ^ .. _^- AureaconiipicnihMtranitaquearfaitectl. 

Ondiumexponere, met u. 308. Tufa8abitacr«inant;yr-^fr«iiAi mcUalocatif 

VBdemovcttonitnit, tfi^tfteqiiefufaBiDSjactst: infiiadunt patftb, cc odoro bslHuna nco. 



UteAnctnat 



254 T. LUCRETII 

S25 Fulgur ubi ad coelum se tollit, totaque circum 
JEre renidescit tellus; subterque, virum vi, 
Excitur pedibus sonituS) clamoreque montes 



In primo vcrwi libri habeiit,/m^. In tragicus compkxus est, ad Agam. W. <fm 

ncondo, Alta ttramina: certe sunt hc «didtas eit GrMonun, nec Angforum 

conjectunr. CepU in tertlo; nempe, ex linguat nostr» minus oompetensi 

TictUhos^ Inve«unonorepo«umus aaa, l' -JU^ OTFAIWMHB» 

Hmc pro Sed; Terusune. " Hccpro lu^ ^ ^^ . 
** mine, sine igne et hunpedibus, suffide- 

" banf Mmime distant in libris Hee Nequc inomate rem tractarit LaoBmn, 

et Set, Mai, fragraniia dedi, pro/o- ^- 214. qui tamen adeundus est, ne iip 

grantia: qu» uaitata est corrupteU: rida °"»» ^ ▼ereor ne fuerimus, hmgioies. 

ad Virg. gea iv. 169. lectionis varietatem. Ver. 326. renidetcii: Vmd. V. ed. B. 

Eundcm Corippum, ibid. ver. 222. leviter L. M. O. n. X. Xl. renitetdt; errore pn>- 

itcnim castigabo: divi, ei Phflebo respuente: Pii oodices 

literis transpositis, redinetcit. 

Emlnct excebu. «iper omnia vertice Nam n,ia. ^re renidescit tota tdluu Hasc 

AgmIiu,etAugustamciiltu^cirfk(pir«faulim. ; . .^., .. -»» 

arripuit, et nonmhilexomavit, Maro, gea 

£diti,7)r<r/tt/giira/; minusapte. Neque, U. 282. 

rem mecum reputans, dubitem eandem 

mutationem Valerii Fbcd loco, jam lau- j^„ remdenti tellus. 

dato, facere. — Libri inter has voces ad 

Statii Theb. vii 502. simiUter fluctuant: Renidenti utique, rideniei ut modo Mco- 

ibi tamen prafiOgurat multo elegantius, ^^ ^^ suniliter variant cum renitenti 

et omnino tenendum, autumo. exemplaria. 

Ibid. ubi: P. L. ibi; ut plures editl Ver.327. clamorvque: V. ed. XI. damor 

Corterum, locus integer Lucretu, cum quo 9^oque; Vind, clamorenique; unde sic re- 

versaraur, manifestissime ex grandlssimis ^^ n^n male. ^ 

quibusdam Homeri versibus adumbratus ^^^^^ ^^^ ^nu, . cUtmorem quoque montei 

est, ad IL T. 362. ampliatus quamvb, et Ictei, « r rejectant voces, ad sidera mundi : 

cxi)olitus: . 

nam clamor et vocfs noster ad l 491 . et 

AiyXr, V vfuin 1»%' yiKmfrx U ir«r« fn^t x^ ^^^ conjunxit: sed reccpta longe loDg^ 

XfltXxw ua-e mpdr»»' ««•« 2i *-vvxh atfn/rt rM^nw que faciliora suut, ac decentiora. 

'^*^/'*"- Ibid. Excitur jiedibut sonitut, Memor 

Nec tamcn Caro nihU contulit Hcsiodus, ^^^ ^^» VirgiUus. ad /En. xii. 445. 

gcut, Hcrc 58. . ^^^ ^^^^ pulvcrc campu* 

, Miscetur,^/iuquc/>^</tfmtremit fxrr/4i /«//»/. 

Aurtf, xtu r»Tif iv, Apt!v, artt 9»xtf*t; Vcr. 328. rejcclant: Cl. ct ejectant. 

^rrm^r i» Ji^^p* x^«« ^* uiTt/T«. Mnte Irrsi, Similis cst varictas ad Virg. iEn. v. 470. 

Nprr«.TWxnXr,ri«w.i.r^'«^Jiiru, ibjd. /c^,- c/amarc, „eon/r5 rtjectant 

K^r./u»n. *A«r««» .J^* ip;z^;. ,« t^« /rr^; ,,^^, Hujuscc loci rccordatus est Vir- 

cum quibus committas Ilom. II. B. 457. ^*^'"^ ^^' ^' ^^- Marklando docte il- 

458. 780. 781. omnia enim exhiberc, nec ^"sU^^s ^ Stat. silv. v. 5. 71. 

debeo, ncc possura. Atque totara phra- puhatl colUs clamore resultant : 

SHD, ad calum te toUit, dictione siropUce a«ris ncmpe pulsibus agitati« Hinc Au- 



LIBER SECUNDUS. 



255 



Ictei rejectant vooes ad sidera mundi; 
Et circum volitant equites, mediosque repente 
330 Transmittunt, valido quatientes inpete, campos: 





tonius, epist xw, 27. erudite et poetice in 
primis: 

Ttbique nostnt veiitas aunu deferat, 
Amresqiait sirmo verbtnt. 

Nec oeaeerit JuTencus, evang. hift L 267* 



misiritf toboUi pro funere, matret 



Homiuiii graviter cttlmm puisare qtureRs, 

Sic legendum: libri, misero. £t simiUi- 
mum esN Teri judico, ob venustum lo- 
quendi morem in bac re poetis constantis. 
dme serratum, Sophoclem, ad Antig. 
1909. sic leviter esse corrigendum : 

Tfi y «J^Xmv m^f*m IIBPIB AAAEI /Smw 

Tulgo, wtftZmtfw lapsu valde proclivi. 
Confbras ver. 11 88. Nos alibi in his com- 
mentariis hoc dicendi genus illustravimus, 
et plus semel. £x hoc autem Lucretii, 
loco prius correxeram Lucanum, nostri, 
ot videtur, haud immemorem, quam me 
Burmanni editio certiorcm fecerit unum 
codicem favere, et Heinsium cum Guieto 
noo aHter sensisse; hoc pacto, ad Phars. 
¥iL477. 



Nec Virgilius negligendus est, ad gea iii . 
233. 

— — reboamt /jr/v^rqne, et longm Ofympms. 
Sallustius etiamhanc furorb poetici auda- 
dorem formulam non expalluit, ad Ju- 
gurth. 60. 2. ** StrepUus armorum ad c<r- 
^^lurn ferri." Sed de re tritiore sstis 
diximus. 

Ver. 329. volitant equites. Ita solent 
poets loqui de turmis equitufUi ut Vir- 
gilius, ^n. xi 546. loco nobilisslmo: 



————— tela ondlque ««Bva premetMmt, 
£t drcuin fiuo 'votitahant agmine Vobd: 

confer viL 803. 804. SiL It L 162. 163. 
Sic etiam pedestres scriptores non raro 
sunt locuti. 

Ver. 33a Transmittunt cawpos, Mtno, 
Mn. iv. 1 54. quem Macrobius dudum cum 
nostro commiait, ad Satum. vL 4^ 



' alU de parte patentii 



tnnc itthera tundUy 



Extremiqne/r^jfor convexa imunpit Olympi. 

Vulgo, tenditi nimis fKgide. Carus me- 
na, iv. 932. tibi stabilitam dabit emenda- 
tionem. • £juadem poetae mentem, ad 
ix. 168. pravissima interpungendi 
oomipit, disperdiditque: 



Interea, totis audito funere Magni 
Litotlbu^ tontdtt percussm plattctUmt, aether. 

Vulgo, punctis post totis et Magni podtis, 
Toces totis Litoribus cum sonuit insulae 
oonjunguntur. Pro se res ipsa loquitur. 
Statius denique in hac re videtur omnium 
f udadasimus, ad Theb. vL 448. 

— nibit astra fragor, coelumque tremiicit. 

Ibid. ad sidera mundi. Heslodum 
Kmulatus, Theog. 685. 



TtaninutttiHt curra campot, atque agmina cervi 
Pulverulenta fugi glomerant. 

Ibid. quatientes inpete campos. Uoo 
verbo rem confedt ^achylus, sept Theb. 
83. m^titoirXonTvirof fiom' ubi ambiguae 
scholiastanim interpretationes Stanleium 
in errorem induxere. Virgilius imitatione 
pressiori tragicum effinxit, ad ^n. xL 
875. atque unil operl^ Lucretium, omnia 
thyma laboriosissime drcumvolitans: 

Quadmpedumque, putrem cursu, fuatit ungula 
campum, 

Ordo est: *' Ungula quatit campuro, pu- 
** trefiK^tum cursi^ impetu." Avienus in 
Arateb, ver. 487. hanc notionem, Audac- 
ter quidem, sed et felidter, ad equum in 
campis aetheriis volitantem transtulit: 
Et quatit «theriai primis modo erurUnts auras, 
Ubi tamen rectius fortassia legatur, oras, 
Idem alibi similiter ausus est. 

Ver.331. altis: n. aitiusi et in ver. 
330. quatiens. 



958 



T. LUCRETII 



Kg tUDCn QK QttluSID JOCQB SlDB 

OUro ▼MlnnDF I Ct ID CSuHIH CODHHBlv IDHEHr* 

Ndbc flgc^ jiiii clciDcqiB cnnctiniBi oboidiD 
QiMlia mt» et qpMn hnge dwHntMi famMi» 
SS5 Peniqiei mnkigenis qoam ont Tiriatn figniii: 
N0119 qno mnlta pomm simiH aint pneditn finni» 
Sed qnia non Yolgo poria omni 
Nec mimm: nam^ quom lit eomm copia tnfeBy 



▼cr. SML Mmtwr: L «. tqititn dKom 

ttt IcriHHiiR ooiMbtflrab HttiolcclkNMni 
ffffliif gfiQBciciM lodi ic prapQilio flA* 
B06 ipimio ofiMlft muulio mi^ 

(• 



«• CDMJilffv) idom loqpitiir. 
r, fMdmts ndaoilimloclio» 
ounput tw piMn MUMt idmii- 
)OC^[Bii^^M nbiii oiiihmim cootra 
«m aUttMi^ compovt in 
Vind. O. Oi A« 9- O. Vto 
n. iMbot ra i yo. 
▼•r» S8B. fiM/ P. A. X. a. fMtf/ mi. 
Et| fai ramt MiCiiii ■eqiiMilo^ 
O. IC cMMtal>-Hoc «ilcm didt ^gokkx 
** Mnhft cuiit pMrqnnn dbn&ia, nec fiKilc 
** cM y^i*** IQmI Mcliiw diitiiiyicrag ■m 
** pcrpmcft iiinl M ncquc in onmBiiM om- 
** nino pcria, ot non ra rarl cprtiMimM 
** diMiiictiones attentius inspidentibuc, et 
** iii potiMimum c naturA peculiariter 
U compMTStis, statim emineant in singu- 

Ver. 359. neque posterior: A. nec. 

Ver. 341. filo: n. JUio.-^we decst V. 
mL^-adfecta: V. ed. affectu; 11. effecta: 
BOB omnino infeliciter, sed nec ▼ere, et 
«iqinisifee minus: similis eM varietas ad ri. 
848. 

Hiid. pairi JUo. Similitcr Flautus est 
locutua, Merc ii, ^ 15. 

8Mii •dtamjEtesi nmUctlt.— 

Apnkins, in dCo Soc. loqncns dc dffmo- 
Bum oorporibus: ** Scd fia cofporum 
** pocBdcnt nura, et iplgndida, ot tcnuiB ■* 




ral pisocs in tantismoUbuifBiicl,td||- 
noBci qucant Plinius dicit, naL IdM. ix. 
74. — *• dnguU utMi piicinm iB m B BM » 
«* bilia Gonciptunt*' VnlgatMtnBCBlce» 
tioni potius standum mbc esiatimra. 

IbkL fKUta: dc tXXett «t momaUtttxkf» 
Sopbodies; iXJL»^, LyooplunoB; olHi 
tius, ut noster, mtUmi. Delne iprfli 
pisdum impotentiA, coimuIm Ffiniiim £► 
putantem nd nat Mst zL 118. et 
inteTprctibus cjus lendmo^ 
Pono, scriptor alius ita 
locum: 



SqoanilBerAm pecudci! 

sed a^Jedira solct 
Ver. 543. ariMMta. 



LIBER SECUNDUS. 257 

Ut neque finis, utei docui» neque somma sit ufla; 
S40 Debent nimirum non omnibus omnia prorgum 

Esse pari filo, similique adfiscta figurd. 

Prseterea, genus humanum, mutaeque natantet 

Squamigeriun pecudes, et laeta armenta, feraequey 

£t variBe volucres, laetantia quse loca aquarum 
345 Concelebrant, circum ripas fimtisque, lac^ue; 

Et, quae pervolgant nemora avia pervolitantes: 



Londinffimiinn ez conjectiir& emencktio, phocis, pelagus inoolentibiit, prior Paea» 

qam lod imtionibus omnino necesaaria vi- Tiua, apud Quint instt rbet i. 5. 

drtur, neque injurii omne punctum doc- _____««■___ Neral 

tofnm tulit Codices MSS. autem ad RepaodinMtrttm, incurvicenrtctim, peeiu. 

mm, et antiiiuiores impressi, legunt ar- Vide me ad. l 1S3. ad Virg. gea iil 245. 

Awte. Eruttt fortaase, qui putabunt veru nuper; et moz ad iiL 742. 

IBS £mpedocleos, Oementi Alexandrino, Ver.344. 711« foco.- A. queetloca. 

D. LaSMo, et AthensBO dtatos. hlyrorum itJd. varia volucres. Oaudianus, epist. 

ItGlioiii nonnihil iavoris condliare; ego. 11,5, 

matTeroagemmeconsenserim. Interea, J fer». ^fcnwf^q^ oWacm. 

diilicbon, de quo loquor, sic scribendum ... , 

fit «rtim omnem dubitationem: AmjOiavimus supra, ad ver. 144. 

nnd. Ustantia loca aquarum: ut de 

tthymfnT*nmymfui,M9f$tTi, m^t^ lacte uberum Virgilius, geo.iiL3ia 

•AMMOl «^, MMr n^mmti AXh EAAOnoS ijeta msgi* preMia manabunt/vanM mammk. 



'*^ Ver. 345. dreum ripas: V. ed. B. cir^ 

Cimuboiiui quidem, ad finem lib. viiL cum iptasi P* ipsos circum; qatt nihili 

Atfiensri, de hac varietate, ut de rgicuk> aunt, et negligenda. 
fraiiiis^ pnmundavit ; sed virum longe Ibid. Concelebrant. Hinc Claudianus 

emditisBimum humani aUquid in hoc ju- de Nymphis, rapt Fnn. iL 59. 
dkio paasiim eaae mihi persuadent Cle- Qpm fontes, Crfnite, tuot,* et laxs rotantem 
memia exempla et Etymologicum mag- Panugiam, nomenqoe Odan qol praboit ttrbi, 
Bimi in voce MarXW^* quos adeas^ K>JU- Cof^ctUbrma. 

wt nempe, non minus quam tXA^, nui- Addam Avienum, or. marit 448. 
giltri GrsBdtatis usurpabant. Conferas porro, ante et urbcs heic ttetere pbirim», 
■rholiaet. Theoc. L 42. — Caeterum, hanc Popiiliqaemaltic0nc«MrarMi#/N«i. 

laoetii contra membranas scripturam Carterum, aliter atque priores editoies 

^giegie ibrmat ipse, ad v. 229. scribendum existimavi, lectoribus, opinor, 

At varis creKcmt ptcuia, amuntM, fengfue : plmisuris. Vulgo: 

et pariter baud minus infra, ad iv. 119a clramiripa^/ii«fAqoe. lacaique. 

cum Maitme, JEn. iiL 22a Ver. 346. qum: V. ed. qua; non om- 

nino male. 

vapng q peau. ^ j^ plscuit editoribus: immerito ta- 

Bentleiiis etiam margiiii ezemplaris ejus men, nec idoneis de causds; quum, ob 

alleverat armenta. distantiam «r«l«n^, longe eiquisitior sit, 

Ibid. Squamiger^m pecudes. Sib de atque doctorum poetanim moribus mul- 



258 T. LUCRETII 

Quorum unum quod vis generadm sumere pei^; 
Invenies tamen inter se difierre figuris. 
Ncc radone alia proles cognoecere matrem» 
350 Nec mater poseet prolem: quod posse videmus; 
Nec minus, atque homines, inter se nota duere. 
Nam saspe ante deum vitulus delubra decora 
Turicremas propter mactatus concidit aras. 



to convenientior, relativi usus, quam pro- *0r yu rmmifkin $>Mtn€ «^ ifi r A nnf , tfm 

nominia. Maniftstum est extemplo, nihil A/smiX» mmXm 4m mnmtf^t n^' 

de hoc genere ekgantiarum ad scriberum **^ ** wfrmftumf fiftrm kfm iVifMyn, 

inscitiam referendum esse; et multo mi- •*V«^ v*«»^ ««» «^ t^nftmms m9^mni, 

nus pAudorum librorum atque leriorum Critictfum rallooum non ignari, si aa ad 

fidem melioribus ease prarferendam. i^cum conferant, et varieiates codioiB 

Ver. 348. differrt: P. VinA V. ed. L, coosiderent, emendationum mcanmi fim- 

n. X. distare,-^Jigurii: O. A. Jigurat; do, nuUo negotio intelligcot; sed pro- 

nec sane nobis displicet; quin imo doc- [ixior habeier, de omnibus, que v Aft^ 

tior constructio Tidetur. forte fortuni nobis oboriantur, ad examea 

Ver. 349. cognoscere matrem, Mantu- sererius satagens expendendis. 

anus, ed. iT. 60. Ver. 353. Twierema$ arau Maro, 

indpe, parvepucr. r^cop^cntn^. ^^ ^^' ^' 



— ^— turicremj qtxvan dona Inpooeret , 

Ver.351. noia ducre: sic L. M. O. A. _, ^ ., .. , . . . 

•^ ^ ^Tii' .^' r^ • r> t Conferas etiam iEn. ii. 309. sed mutatio- 

Z. n. et Pii oodices antiqui; G. nocluere; ... , 

«r. . n < I \r A I • iicm expressiorem loci, quem celebramus, 

Vind. B. wta duerc; v. ed. voca clutre; .*^ , ' 

_ ^ , T% A ' ^ I cxhibuit ille Mantuanus, ad gco. ui. 515. 

n. nota deuare; P. denique, voce cluere. ' ** 

Ver. 352. dcluhra: i. e. ad maxime Ecce autem, duro fumans »ub vomere, /««rv/ 

proprium sensum dictionis ac primarium, ConcUit, et. mlxtum spumb, vomU ore crwmi 

, . . . • . . f •. • • 1 Extremosquc clet gemitiu. 
Ugna decorttcaia ct exjmtta ; imagines de- 

orum nempe, dcdolatas et afiabrc elabo- Dictionis autem concidit plenam potesta- 

ratas: ride Servium ad Virg. iEn. iv. 56. tem non aliter declares, quam GrKdsvo- 

et Fcstum in vocc Dclubrum : mox, ab cibus eJfmt ert^rrtt. Nos Angli subitane- 

his initlis profectum, ad generaliorem sig- am illam membrorum collapsorum rui- 

nificationem yhni, et sancUoris templo- nam, quam tadte praepositio suggerit, non 

rum recessus, vocabulum pro solita ser- aliter reprsesentare quimus, quam dicen« 

monis progrcssionc dcmigravit. Glossa. do, ^^ He falls in a lump^ or in a heap** 

rium vetus: •* Delubrum^ \eaut.^* De Ver. 354. Majorem partem hujusce ver- 

hoc autem genere imaginum multa apud sus mutuari Virgilio visum est, ad JEn. 

veteres obversantur memorata; sed locus ix. 414. 

Orphei in ArgonauUds sufficiat: quem ^mxv^x \\\c. 'vomens calldum de pectorejlumet^ 
testimoniis aliunde deprompUs antepono, 

quod criUca? maniis egeat. Legitur ad ^er. Z55. saltus peragrans. Eodem 

ver. 603. modo Virgilius, .^n. iv. 72. 

•i— ^ illa fugi sylvas. /a//uique, peragrat^ 

AElPfiN' U^' Servius appositc: " Peragrare esl^ 

Afyot r ATTIX* i««H, Aitm unfrtm nm^ " circumire inqufrendo." Hanc coropa- 



LIBER SECUNDUS. 



259 



Sanguinis exspirana calidum de pectore flumen: 
S55 At mater, virideis saltus orbata peragrans, 
Linquit humi pedibus vestigia pressa bisulcis; 
Qnmia convisens oculis loca, si queat usquam 
Ck>nspicere amissum fetum: conpletque quereUs 
Frundiferum nemus, adsistens; et crebra revisit 
860 Ad stabulum, desiderio prefixa juvenci. 



nnioiiem in luctum Deldami» Q. CalA- 
ber aocommodavit, ad vii 256. 

n«pnp iv AIZH, KAI u myumf' mfi^ U 

MAKPAI 
Otfm miwum wtfiCf/jMtn mXmm. 

tn quibus ex conjectur& reposui 2<{ti mmt, 
vin linrmi' et ^«^, pro tMmpm- ut Ho- 

Ver. 3S6. Linquit: L. O. Xl. Nonquit; 
O.Inquit; Vind. B. Nbn quid; V. ed. 
Nam quid; A. n. Num quid; Z. Ncm 

fuod» 
TtiULpedibusbisulcis, Oridius, met TiL 

113. de tauris ignem spirantibus: 
Pidmeamque ■olum pide puluvere bisuko. 

Ver. 357. convisens loca. Ito locutus 
flrt maximus Quiritium in Arateis ejus: 
Bt Ucm etimit, caudi tenut, infen Pbcb. 

Pro amvisens, n. conviscens prsBbet 

Ver.S58. amMJttm/rtum.- utVirgilius, 
9». W. 51 S. loci totius Lucretiani memor : 



jtnduu querUurfetuj;' 



• et moestiB Ute loca queitUnu inpUt. 



Ver. 359. adsistens: G. adsictens; L. 
M. adsiUens. — revisit: V. ed. remisit; n. 
reviscit. 

Jbid, crehra revisit. Idem Maro, ibid. 

liL500. 

«..^.—•— ^— — et pede terram 
Cr^aferit. 

Hrid. revisit Ad stabulum. Neque hoc 
rcgimen, neque usum intransidvum ver- 
bi, Mantuanus attigit: non ita prorsus, 
Lucretii ssqualis, Veronensis vates, Uiv. 
3d0. quem locum inquinatisfiimum oonfi- 



dimus nitori suo primigenio not esse feli- 
citer reddituros: 

Bcpe pater divdm, templo in fnlgente, revisens, 
Amiua quom festis venkHent sacra diebm, 
Conipexit Cret& centum pnrumpere cumu. 

Versus sunt grandes et venustL In vul- 
garibus editionibus sic ultimus exhiberi 
solet: 
Conqteidt terri centum procurrere curms. 

Videbis autem, mi lector, si tenorem lo- 
ci inspidas, nomen propriumrequiri; nec 
docendus es, hic saepissime scritMs bbi: 
porro, nonnulU llbri pro c^fUum, vel ciir- 
riM, habent Cretum. Jam vero cujusnam 
aures To-^procurrere currus — sustinere 
quibuntf Codices quidam dant procumi' 
bere; unde statim exsurgit nostra divina- 
tio: et videas Carum supra, ver. 264. 
Gellius, xiii. 30. ** Quum valebo ab ocu- 
*< lis, revise ad me:** Plautum, quod 
adsolet, lemulatus, Truc. iL 4. 79. 

ut, quandootium 
Tlbi sit, ad me revitai. 

Sic noster iterum, ad v. 655. et ipsum 
verbum reviso per se neutre adbibet in iv. 
1 1 la uti Statius, silv. v. 4. 8. pulcfaer- 
rimo in poemate : 

totidem Oetxie, Paphisque, rewtunt 
Lampades. 

Ver. 360. desiderio perfua. Transla- 
tionem suam noster hausit ex Homereb 
fontibus. IL I. 9. 

Arfu^m 2*. AX£iVM9^BEB0AHM£N02 nrtf* 

ad quem locum schoiiastes hoc, aut alio 
simili, modosuppleridebet: MtymXifX.unft 
mt Wtf OlXTXl, niv^»%*'' A«CA.«I^N^ At- 



260 



T. LUCRETII 



Nec tenerae salioes, atque herbes, rare Tigentfli^ 
Haminaque iDa queunt, summis labenda ripis» 



que, hac uflos oecasioiie, recte conitKiie» 
mui ct expUdtem debimiis Hetjrchii ^oe- 
iim, comipCam oonturbetamque: BiC«- 
Xnfuwf BEBAHMENOX, « Tirp/M»««. f Bt- 
CwXu^Mf nwtfitfumf vtrmfmyfUf^i, MuU 
ta de boc genere ae stetim nobii ingenmt: 
led ee cuiie mds in Gnscos lezicograi* 
phoB, Deo ▼olcDte, scrius ocjus proditu- 
ris, reservsri melim. Accedat autem Ho- 
latius, od. iT. 5. 15. Fabro noa prsBtentus: 

8lc, diMerUs ieta fideilbt», 
QuKTlt patria CKnrcm. 

In generis ejusdem similitudine, prodiTe 
est opinari Statiimi, ad Thebw t. 394. Lo- 
cretii memorem eistitjsse; 

It tranami dnchonore pccut; regcmqne pcr- 

cmptum 
Ipic ager, Ipal amnct, et mots axmenta repd' 

fWtU 

i e. ** desiderio perfui cupiunt" Sic op- 
time kgitur in codioe MS. Mussri Bri- 
tannid, seculi xii pro Tulgato queruntur, 
Sciibonius Largus, sect 194. — ** e Testi- 
« gio det dclorcm omDium interaneorum 
** infinitum, et velut telo trajectorum.'* 
Ac conferas denique nostrum et dos, ad 
iii 306. cum exquisitissimo Amobii av€^ 
wwfutru»^ ibid. sub ver. 661. 

Ver. 361. iVec* li. Ne.—vigentei: M. 
vienteti Macrobius, Satum. vL 2. viren" 
tetj quasi legerit insuper: 



BOi 



ribus ooonisus, 
adsBqua' 



^per«B«B> 



diomi;i 
te DOQ cxaupersrit: gw». Hi. 590L 

Non nmbrflB akorom 

poMunt 
Prata nMvcre aalnnai 

lutm, 
Purlor dectro, campam pctk 

HsK vel LucretiaDis ipsb miJBstali 
tem nullo modo oedunt; aed ille 
fuit, et in Maronem fortaiie dixeria^ 
lentioribus hb aflectibus 
▼ix satis convenire. 

Ibid. frigeniet: Tel leceptati, 
eivtViique; vd etiam Jlomlet, ac 
tes: Tide ver. 319. ir. 451. Q. 
apud Auson. p. 4S5. ed. Ddph. 



pdor 




atque herbae, Jlore tnrentet : 



redeas ad mibi superius notata in ver. 
319. Silius Italicusnon aliter, Pun. i. 61. 



hk cuper, aevi 



Ftore inrenj, avet Agate»— : 

et Seneca, Med. 717. 

Quodcunque grzmenjlore mortifero viret. 

De permutatis autem vocibus virco et 
t^o in superioribus nonnuUa occurre- 
runt: vide L 675. 899. at receptis sufira- 
gatur Viigilius, ecl. viiL 15. 

Cum roe in teneri, pecori gratusimus^ herbd. 
Caeterum, idem Mantuanus bos magistri 



15. 

Tenta lopra, drcaqoc, vijfMtf uM < 

L e. ubi ctherea 
expandimtur. Vulgo, Jimmima. 
Denique, totos Cari et Maronis looos, po> 
eticamm Venerum refertissimos, non ad- 
spexit oculis nallis Statius, quem sinceri- 
orem dabo, Theb. vL 186. 

Non secus ac, primo Iraudatum lacte, juvca> 

cum, 
Cui trepidae vires, et solus ab ubere sai^ub, 
Seti fera, seu dunu avexit pastor ad aras : 
Nunc vallem spoUata parens, nunc flumiBa 

questu, 
Nunc arbtuta^ movet; vacuosque Interragat 

agros: 
Tunc piget ire domum, moestoqoe noviaima 

campo 
Exit, et apposUas impasta avertitur herbas. 

Arbutta: i. e, Jrundiferum nemut Luoe- 
tii : vulgo, armenta. Similem commuta- 
tionem modo vidimus ad ver. 343. Editi 
etiam, ojfpositat: insulse. Fortassts etiaoi 
** durwe pastor," ot Virgilius; et error 
sit Ubrariomm de syllabae productione in 
caesura frustra solicitorum. 

Ver. 362. illa : sic G. M. opdme qd- 
dem, ac yfoipMo^rmrmi ut nUiil supnu 

Illa ipsa flumina sdlicet, quibus dudum 



t( 



LIBER SECUNDUS. 261 

Oblectare animum, subitamque avortere curam: 
Nec Titulorum aliae species per pabula laeta 



«conmfml, et m^ «d haiic haram te, tngrtuA. Libri, nibUo.' Lucanus, H, 

^ iHitopcre dchctibcnir;" tide nostrum, 548. limiliter capieiidus eat: 

•d L 85. et HMO, ▼er. 589. Rdiqui om- _^ __^ 

MUbri, «tfo.— yt*«im.- n.yiimm«. SwdtaqMBHmui: 

Ibid. Fiumma Mmmmit ripiM, Maro, 

j m jL 547. ^**^ illum in/roomU. Hinc cartigem equi« 

dem Rutilii itin. i. 348. ubi editur guHio: 
fiflw»ii An uienin •btmdani 

f m,^mt>m* fifH,, Parvnla nibrectb fadinaf teotoria ronk; 

Tnnuvem» mMfii cuhnlna cotttus ent ; 

Ver. 585. flwrlfrc cnram. IdemMMi- nobb ecilicet in^reiiM. CW««, i 5. «• Ne- 

tattmt, ^n. iv. 594. « ^^^ «^^i^Mw ex repentino nubilo» fWgus 

dictii nxrf grg orra/. ** dimoveat:" L e. fiigus, ez nubilo itta^ 

Cirterttm, pro mMiam, n. wmmam; in- <•**• ^nde intdligas, et fiMale emendcs, 

Uiciter. tam ob mmmU, quod jam st»- W ^^- ^^ ^ AntboL Lat Burmanni: 

tim pnsiTerit, quam ob eiquisitiorem u- sub tanto ttUntit rtupuenmt pondere clamei; 

sum dictionis laM^m in hoc ven», qusB i e. •• classes, yiwr «•6,>ra«* tontam mo- 

filelutique;-"idcur«,quod«.«iii. uiemmonti»." Ibi admodum tumultu. 

««^" Quum vero b«c mterpretatio ^^ ^ ^ ^^^ Vulgodant 

tos«me pateat, et nonnulla smt nobis m ^^^^. Addamus Rorum, iii. 

phttetri. hoc vocabulum spectantus qu« j^ ^^ .. ^^^ j^ j^^ 

caterosLatmitatisstudiososlatuissevide. „ ^j^^ ^^^ j^^,^ ^ .. j^ 

«Hur; me rem vins eleganUoribus haud ,^^^_L„eem libet inter tenebras Vale- 

bjucundam fiMrturum arbitror, si per ^i Flacd extollere, i. 437. 
qoosdam vetenim looos, buc admotos, vod 

fflmiand» aliquantulum temporis insis- ""^» nomerom phalanx, prolet Cyllenla ; certut 

, ,, ^ .. ^thalidet, swbitas ncrvo rcdeunte, aag^ttat 

tm: faiiic enim digressi, Qrrones propms cogere— : 

Yhribiia in futurum omnia conaimilia qui- . _ i » « 

l»»t ,im.i^ Primu. «Wt noM. »• •• ««»«» «W«. ~» compeUere. .d 

«r* ^- » •• ^m scopum sagittas, quse tubeunt nervum re- 

ViigilMi., iEn. vu. 67. delmtem^ stationem suam, atque inde 

Bxamcn, mWfta» ramo ftondente, pependit: n^ttinM propellentem. Porro, vox cogen 

impt examen, quod ramum subierai. complectitur sensum multitudinis; unde 

Statfais, sflv. V. 5. 104^ tadte colligitiir eum fuisse etiam gnavit' 

^.ea^su^^epui^ruito.. simam sagittarium. 



S86. 



... ... " manes, qui sepulcra deseruerint, ut ter^ 

polm utujue, qu. W exortu^ eo. w .. ^ ,.,,^,^,... i„ 0»idH fi-t ii. 
mT, tentque. Ibi lamentabiliter sestuan- 
ton MarUandum videas. 



Ipie deos vdoz d l t cur rer e gandet bi altb 

Qpantnm neque atro delibotut Herculet Montibut, et sMas condtat uuU ferai ; 

Mcid cruufe. <. « 

mterpretens velim, ** feras, qurn mon- 

XntHca, manilam dQuamus ex Lampri- " tem«ii6imfa," veloccuparint: sicetiam 

&, ad Antonin. Heliogab. sect S5. legendum est, inde pro iUei quod et 

** Ebrios amicos plerumque daudebat; et, Heinsius ante me dudum viderat Idem 

*' jM^crd nocte^ et lcopardos, et lursos ex. Cytheress vates, nemini posthabendus, 

^ annatoa, immtttebat— •" Ncmpe, noc- ^ist xiL 98. 



262 T. LUCRETII 

365 Derivare queunt animum» curamque kvare: 

Usque adeo quiddam proprium, notumque requiriL 
Praeterea, tenerei tremulis cum vocibus haedei 
Comigeras norunt matres; agnique petuld 



Ipift ego, qu» dedenm Tiiedicmiiina, pal- necae male obtnisuie, ad iMt. qumlL iil' 

lidtsedi, S7. — *' jam dcc grainiiuiaat/MiMa,lMB 

Camvidii«»««nnatenereviro.: " «^ («'"°*) «««i™*^" uti mm ihi. 

dcm, cap. 28. «' Non Uedi debent terrm, 

i. e. qui exorti erant— quos terra submise- cc ^ abscondL" Vulgo legitnr, jmMi 

rat: Tide nostrum, i. 9. Apuleiui, met ^^^^ 

iLtub initio:— « de ipao vero codo, et Ver. 365. animum: G. n. X. «Im; 

««jubaris orbe tubito, venturum oracu- ^^, opinor: nam veile videtur, evidiQ. 

«Mum:"Lc«poito— cumsuirexisset Lo- tiae gfati& et pulcbr» proportioni», venfts 

cus iste crudabiUter habuit Oudendor- ,j^^ ^j^^j .^p^ in^i„em iteiatam 

pium. GtBmmaticcsermonistationesad ^^, ^ fj^ ^ scripturA antiqaioR, 

Lucanum, L 517. nemini, ut cxputem breviter exhibiti, alo scilicet, prognata ait 

sane, claruere: bapc varietas.— c«ram; G. n. X. cmris 

Et, subUuj raptl munimine cctpitis, agger uon deterius, nisi quod recepta nobis lec- 

Praebet aecuroa Intra tentoria somnoa . tio varietate jucundi structune commen- 

L e. anurgens ope cespitis--exstructus d*** veniat 

eespite. Emendabo denique, his innixus. Ver. 566, requirit: n. requirunt ; quod, 

Vegetium, iiL 22. " Prtrterea, levis ar- ^^ q^o^ codice armatum, a«attm ad- 

««matuia prsmittebatur ad colles; sub miussem: nam nobis ista lectio vaUe 

«« quos tuhitut^ tuto revocaretur exerd- pJ»cet; ut etiam efl&to generali quodam, 

"tus:" L e. colles mbiens, sub eos se cum qujiU sdUcet inceperat, tote periodus 

redpiens. Editores nihil viderunt: legi- claudatur. 

turenim in editis, subilo. Jam vero re- Ver. 567. cum: Macrobius, Sat vL 5. 

liqua, vel puerulis demetcnda. priutere- '"' ^"«^ ^^^c'"'' ^octius, ad Grascum mo- 

untes, regredimur in viam, longius eva. '«"^» "^ ^^ ^""* «^ interpretadone: vide 

gati; nec tamen, ut spcramus. accusa- "^ »<^ »' ^^^' ^^^*- ^^^™ ^^''dem habet 

tionem nimictatis ob hunc excursum ab corniferas, pro comigeras, in sequente 

ocquis judicibus ipsi subituri. versu. 

Ver. 364. pabula la:ta, Sic sane Vir- ^^'^' ''•^'«"'" «'^""^ • ^^^^^^ ^^^» 

gilius, geo. iii. 385. ^^ imbelUbus, ut recentissime in lucem 

editorum. Statius, silv. v. 5. 7. de la- 

fuge pahula Uta : j^^^^^^^ . 

neque ausim equidem novare aliquid in poscentemque nova» /r.iwi/» u/«»Z«rt*i»i aura^ 

Lucretio; sedf argumenti magis interest, inseruivntx: 

ut hic etiam legatur ad hunc modum : ... 

i. c. ** suppuce quasi qucstu, qua potuit 

Necvitulorumaliac«pecie8perpabulalata: ,, ^^^^ ^ ^^ petentem nov» vita?, in 

quo magis mirum fit, eam nuUo alio vi- " quam ingrcssus erat, usuram:** quo ni- 

tulorum detineri posse ac mulceri, vel hil pulchrius, aut dexterius exa^tatum, 

lata pascua occupantium: ideoque, uti dici poterat; Marldandi tamen cmendflp 

par est, numerosiorum. Plures codices tio, in textum etiam recepta, fndsardm 

habent lata pabula ad Ovid. amor. iiL 5. sdlicet, unde omnes loci Veneres pror* 

28. £t certum est librarios, ndeo per- sus corrumpuntur, doctis pluribus, opK> 

vulgatus est ejus usus, hanc phrasem Se- nor, scmper se probavit Usque adco lu' 



J.IBER SECUNDUS. 263 

Balatum pecudes: ita, quod natura Fcposcit, 
370 Ad sua quisque, feri decummt ubera lactis. 

Postremo, quod vis firumentum; non tamen omne^ 
Quidque suo genere» inter se simile esse videbis. 



bric» Cit eieicitati«Dui hac wn critica, Ver. 570. feri, Sic lego, pfo Tulgato 

tpMOk not miaelli profitemur, et laboribus fere : tac etiam vetus editio, VeneCiis im- 

jmM*— ^* agitamus! presia. Maniliua, L 368. 

Diid. hmdL Nouiulli Bcribuiit, hadu cujnsab uberibos magoum Ule aiccndlt Olym- 

Nos Varroni auacultamua, de ling. Lat pum, 

if. 19. •* Hirau^ quod Sabini fircuti et, Uetffno cxftcti» ad ftihnina, vtaique tonandi. 

•« quod m^Jedut, in Latio rure hedw^ BtHTLtius. 

(in ambabus nempe dictionibus, ut in aliis XJtferi cum lactis utique jungatur. Sed 

pluribus, eandem vim habcnte ^olico di- Pii rationes in Bononiensi, qui legit 

gamrnfL^ quam litera aspirata) " quod in etiam feriy magis probo, illustrantis a 

•* mbe, ut in multeis, a addito, hadu*.'* Virg. JEn. vii. 489. 

Ver. 368. norunt: V. ed. notuntj sed Pectebatque/rr«m, puroque in fonte lavabat: 

n. maires^ repetita voce. de oervo miti, et manibus berilibus as- 

Ibid. agnique petulci. Virgilius, geo. s^jeu>i ubi Servium inspicias. Sic etiam 

i^» i^ alii bene multi. Sit igitur r$ feri nobis 

ovejy k^dique petulci. |„ nominandi casu numeri pluralis: ut 

Festua, qui utrumque kxnim laudat, sic legitur etiam in V. ed. R 

interpretatur: <« Petulci appellantur, qui Ibid. lactis. Heinsius, in advcrs. p. 83. 

** proCervo impetu et crebro petunt, lc degantissime proponit, lactens : scd muta- 

*« dcndi alterius gratid.'* tionem absterret ipse noster, ad i 886. 

Vcr. 369. ^alum.* sic P. V. ed. R quoiedeas. 

IL XI. et mibi potior lectio visa est, ut Ver. 371. Hic argumentum suum po- 

iit utiobiqtte exemplum, tam parvuUmun '^ noster penitius penwquitur, ab anima- 

maties agnosccntium, quam matrum par- Ubus descendens ad inanimatas res. — Cae- 

nilos; piout nuper juvencse vituhim plo- tcrum, pro/rtttii«n/ttm, n. dat frusmen- 

nntis; ct ordo sit: " Pecudes, L e. oves, |,j,„^ Et, quod structuram sermonis spec* 

•* norant balatum agnL** Caeterum, quam- tat, vel repeus licet voces sumere perge^ a 

vis dizerit Virgilius, IxUantum, pecudum ver. 347. aut nominativus esse pendens 

nempc, gregem, mihi nou satb placct, potest, ut nuper, ver. 342. 

qaaiiivis benc Latinum sit, balantumpe' Ver. 372. Quidque: P. Vind. n. n. 

eudes. Rcliqui autem codices Balantum Q^odque. in post fuo vulgarcs editiones 

«xliil>ent— fKOidff .* P. V. ed. R pecudis, inserunt, scd abest P. V. ed. A. n. Z. XI. 

non male; et dubitari potest, an scriba- et rcliquis ctiam plerisque, si non omni- 

mm de ^llabfle brevis productione solici- bus, abessc suspicamur. £t se insuper 

tado rcceptum pecudes non importaverit. V. ed. non agnoscir. 

Ibid. .0a/a/ttm a^i. Maro, ^n. ix. 61. Ibid. Quidque: ex duobus scilicet eo- 

— — — - tuti sub mMtritut, agni dcm genere frumenti granis. Quintilia. 

Bmktum exercent. n^,^ j^g^j ^^ 4^ ^j^ — cc ^^ cum duo fii- 

Addam Calpumium, ecL ii. 68. ^ res pecuniam alxtulerunt, separatim 

Mflle •ub uberlbas baianta pasdmus apus. ** quadniplum quisque^ an duplum, de- 

Ibid. reposcit, pro simpUce po<ci/, ad- ^< beat?** Qu& de re lectionem quodque 

Mbetul'; dc quiL re oonsuUa Ruhnkcnium, levioribus auctoritatibus se suffuldtnteai 

ad RutiL Lup. L 10. p. 37. cditores anteposuerint, totus ignoro. 

VoL. L S 



264 



T. LUCRETII 



Quin intercurrat quasdam distantia fonnis: 
Concharumque genus parili ratione videmus 
Pingere telluris gremium, qua moUibus undis 
Litoris incurvi bibulam pavit eequor arenam. 
Qua re etiam atque etiam simili ratione necesse est^ 
Natura quoniam constant, neque &cta manu sunt 



V«p. 373. Qum: P. V. eA H. S. 
duando; M. O. A. QmitL Bentleius in- 
super, ut amicus HaTercanipi quidaiii, 
proponitlegendum, ffUerciirraiU; in ani- 
mo habentes similem structuram supra, 
ver. 334. Sed oratio his varietatibus lo- 
cutionum jucundissime oonspergitur : ne- 
que saltem id pretu est mutadoDis, quod 
neglectam omnium librorum vetustorum, 
omne genus, fidem quit redimere. 

Ibid. iniercurrat diaantiafirmu, Fari 
cum regiminc M. Tulfius, Tusc. di^ip. 
iL 14. **• Ergo his laborioBis earercfitol/<mi- 
** bus et doior intercurrit nonnumquam." 
Plinius etlam, nat. hist xxxvii.' 8. *' Ad 
*' hoc quibutdam intercurrit k9r6Wi— s" 

Ver. 374. Pingere : n. JVngnior.— ^re- 
mium : V. ed. gremum. 

Ibid. Phtgere telluris gremium Concha* 

rum genus. Auctor Ciris, ad ver. 103. 

non ignobilis, hos vcrsus calamo felidter 

cemulo praestrinxit : 

Actxos inter collis, et candida Thesei 
Pvrpurrtj late ridmtia litora conckis. 

Qimm vero infauste Friesemannus ibi ra- 
diantiay pro ridcntia^ rescriberc volebat, 
tc docebunt nobis mox dicenda ad ver. 
501. Illa vox tritior est in hoc usu, et 
niinus poeticc colorata. Nos vicissim pro- 
posituri vidcmur aliquid rectius cxcogi- 
tatum, atque baud dubiam scriptoris ip- 
^us manum: 

Purpureis Ute ridcntia litora conchls. 

De qua permutatione plus semel alibi. 

Suas vcnustates cx Lucretio apertiasime 

etiam Ovidius hausit, ad araor. ii. 11. 13. 

Nec medius tenues conchas^ pictotque lapillos, 
Pontus habet : tnlwli litoris Ula mora est. 

In suavissimo disticho diversitas ea lec- 

tionis, varios sdLUcet, glossam sapit genu- 



inc piUot: vide Doa ad Tcr. S44. Inijatee 
libri. Adsit Fkopcrtius, L 2. 13. 

£jf«fv nathros per te dent ^icte taqiOk». 
Pukfaerrime Claudiaaus, in Rufin. L fin. 

• psotumqne per oamcai 



JtU«teM/ virides gemmb naicent&Mif «<(«. 

Neque oculu nulUs adqwxit nostrum auo- 
tor epigrammatis 63. in lib. iiL Antfaol. 
Lat Burm. 

Ecce Inter viridet jacutur llltyfais aJ^ 
Et rauco trahitur kabrica concJk* anm. 

Ecce, recurrentet qui venat fluctus arvas/, 
Diso)lor adtriti calculus exit humo. 

Denique, quumgrfmiKm, ut vetereagnm- 
matid vere videntur exposuisse, sit at- 
pansum vestis receptaculum^ susriter Lu- 
cretius alludit ad picturata ve tti mem ta , de 
quibus nos nonnulla protulimus nuper, 
in ver. 35. 

Ibid. gremium tcUuris. Virgilius, Sjdu 
iii 509. 
Stemimur optatx gremio tMurit^ ad undam. 
Ibid. molUbus undis: L e. ob ridnita- 
tem terrs sensim mitescentibus, et se l^ 
vius litori affringcntibus. Locum exprea^ 
sit idem Maro, ad ^n. ix. fin. 

■ ■ iUe suo cum gurgite flava 

Adcepit venientem, ac moUibus extuUt itniu. 

" Cum gurgite " autem pro ** fa gur- 
*' gite:*' vidcadvcr. 147. MoUitiamma» 
ris Aurelius Victor nominat, devir. illust 
xxiL 3. ubi larga manu conferunt inter- 
pretes rem illustrantia. 

Ver. 376. bibulam: n. bibulum. — po- 
vit: P. lavitt ut Nonius etiam, in Laviis 
infcliciter: vocem nempe exquisitiorem sc 
rariorem pcrvulgatior ejedt : vide ad ver. 
193. Hinc identidem dubitare soleo, an 
librarii hoc fadnus in se admiserint ad 
Papinii Tlieb. vL 401. 



LIBER SECUNDUS. 



265 



Uniiis ad certam formam primordia rerumi 
380 Dissimili inter se quadam volitare figura. 

Per&cile est animi ratione exsolvere nobis, 
Qua re fulmineus multo penetralior ignis, 
Quam noster, fluat, e tedis terrestribus ortus. 
Dicere enim possis coelestem iulminis ignem» 



•tsreadcoiiilMfiimeft: pereaot ▼eiagU miUe 
ABtefncun* abteiitenu]ae fertt gravb ungula 



De ^relodbtu equis in atadioconcertaturis, 
pkrasis gravit ungula yix satis accommoda 
lidetur. Cogitafaani, aa sic resaibi de- 
bsiit, atqoe alias pluribus asserui: 

•» afaieiitemqae Uvu pttvit ungula campom. 

Ihid. biMam arenam, Viigilius, gea 

Conlectnm humorem VUndA dedudt arend. 

Ibid. panii: i, e. stemit; a Graeco 
wmmt inteiposito digamTna. Plinium ex- 
seiibam» et, ni fidlor, emendatiorem dabo, 
dbL bist ix. iS. — " eaque, defossa extra 
*' tqjoM et oooperta terrA, adpatfitd peo- 
" tove et oomplanatl^ incubant noctibus.*' 
Vulgo iegitur, ac pavita, Vocem adbi- 
bum etiam Cato, de re rust xviiL 7. 
C!oen>, de diTin. ii 34. Plinius alibi; 
cum Varrone, de re rust i. 51. Exjtavi' 
Im» pro expavidust critid probabiliter re- 
stitaunt Gellio, ad i. 8. fin. ubi nonnulla, 
banc lem attingentia, Gronovius admis- 
aiit. Hac autem occasione viam tritam 
Viigilitts tenere voluit, nec magistrum 
auum comitari, ad ecL ix. 43. 



• insani/rruM/, dne« fUtra fiuctut. 



Ver. 378. conatant: A. conUcU: sed 
dubito, an sic noster reliquerit uUimam 
r* Natura syllabam ita productam in liac 
iiltem caesur& versib. 

Ver. 38a quadam. Ita ex conjectur& 
edendum esse judicavi; vd libris omni- 
bus, quotquot sunt, reclaouintibus, vice 
vulgati qutedam, Non aliud sinet kxa 
soopus, et mens certissima seriptoris. 
dizerat: ** Haud dubitandum. 



««quandam ease figurae diilbfentiam in 
'* primordiis, utcunque minutam et sub- 
« tilem: ut grana parvisaima frumenti, 
** perfimctorie spectanti,con8imiliariden- 
** tur; sed, intentius considerata, nonni- 
** bil discrepantiae in formis produnt'* 

Ibid. volitare. Scriptor, solutus metris, 
dixisset esset vd constare^ simplidter; sed 
omniajepidum ingenium sic profert oma- 
tiora. Simile spedmen comis artifidi 
Virgilius exhibuit, ad ecl L 77. 

Non ego vo« poethac, viridi projectus in antro, 
Dtmiocl fiendere procul de rupe videbo. 

Hinc picturis vividissimis, atque verara 
NaturaB spedem referentibus, floricUor 
po&is enitesdt. Vide mox, ad ver. 490. 

Ver. 381. n. ut vulgatae ediiiones, ba- 
b^jam post estj et omittit nobis, 

Hnd. Forte legendum: 

Perfodle ett animi ratlone exaolvere nodos, 

Bentleius. 

Ingeniosum habemus et perelegantem lu- 
sum. Phrasim alibi Lucretius adhibuit 
sane; sed hic lod minus patientcr, ut mea 
fert sententia, nasuti judices tulisaent 

Ver. 3S2, fulmineus: V. ed,falmineis; 
L. M,fluminetUi de quA commutotione, 
videas L SB^^—penetraiior : P. Vind. B. 
O. A. n. XI. penetraliuss non male : V. 
td, penetrabHius, — ignis: G, igne, 

Ibid. penelralior ignis; ut penetralem 
ignem^ L 556, et penetrale frigus, ibid. 
ver. 495. Ovidius, met xiii. 857. 

«— — coelum spemo, et pemtrMU/Mtmen, 

Ver. 383. PuncUs alitcr dispositis dedi 
operam declarare, verbum fluat ad voces 
ignisfulmineus etiam refcrri debere; quae 
venustas interpretes latuit: vide locum 



SS 



86e T. LUCBETII 

i 

885 SubCilem migiif e panii co mtm %iiriif 

Atqiie ideo tnmife fbnuDiiiSy qm iieqiiit ignk 
Notter hict e lignit ortiiSt tedAque cmitiii. 

F^Ktefeef kniien per ooniiiiii tniMli et iinber 
Reqrattiir. QuA re? vM Imiiiiiis ilk miiioim 



CiHhnTlri, npm ad rm. 147. 

lOaemt0km.ifM»ABmMmmahmo^ rnrrn -irii/Uiiifi_Tii!-Ti" 

dtt iiU WM l l iwto iit, toi tSmmkM jmA y^^ ^^^ ^^^, iAmI^W. V. dL a 

«MMMapMgipMgw %iwcrib«do >i|r, jj^ jj^^ j^ ^ firf^.. n. x.*i ^ 

jfnJUmi» Flm mm coBmnmtm ad if. ^,^^ ^^u^mUmar tm^^^ki^ 

^^^^ ^^ ^^^^^n^^V ■^^^^^■^■^^^B V^H^^^^^^BB^ ^^■■^^^^^^^^ ^^^^^^V 

90S. Hm Mta nm Min^ Vw. «8«. «wiiwii; P. Vlod. V. dL » 

uita eootniplHtfi, Dif» C»tot «B^^ O. a A. n. 1. n. «wwii orf H» iiM 

CiQiMm Locud DOB dt4eDil» «t iBift- mq,. «HoBonnB OfidhimMfc E STC 
luive, qu» ibrliM bpidb har*'^' 
imlliwi coiiliofwdnn ffiritrfiiti 

unlct lit gnndlkqal ipiritn pirilte 40DiL nld vidMt HrinrioiiiL V 

I^ioiii qiMB Tolnniniy «nttH in FlMHnk L qnoqn^ pml« FHninm. 

^* t owi y mi : V. fd. oc/ JLm. 

n nmMi niiWi niinwimi, riiiitijinni Hddi Immm p$r eanmm iimmtH, Fl> 

Woac ^ ■■■(ni i.tito/wfw rf IwcMitMBnto , nini» not. hJA ri. 16. do ojirtM 

•oooMniqwiali^^pMMrtcanlMiMte. ** SpoelBtnm boo Bonui 

Va%0|/mmaMl; aad In fminpooBimn ^^dinn M dn u ba n o; ahoii 

fonicnin lnHnr oliom /^i n nl i/ ot, poM •* lifnuhKMi teii.** 

fimtrtmi^ oodk looipto fon. ftigolqna 81- Vm. 38». <M f«' wW. TfoM 

milem icriptor iim ligario nu n abenatio- tieam dloeiidl formam itm locle iiipplMi; 

ticmem id Silium, L 196. dudum detne- ^ QuA de re? Nma& de rv, niri— w" Por. 

nun; eed eam vcriMimam enMndationcm, ro, pro nfii, 11. baliet nUi male admo* 

me netdo, Hciiuius pr« cerpierat; dum. 

^ . . . .„ Ver. 590, fuibma: A. ent fc -- Nfm tr ml» 

^tolotlatecoQtternimlHtecainpoi, , v ^ >• 

IdKoquelicusiiiViMitfMstngulnecenio. ««•• ^* «»f«M»« «tfwii»; V. ed. lifMr 

.... ,. ^ aiinut; L. M. lieiior olniiiif; n. X l^ 

Ib. «t»m ood.ce. d«>t>«r«ue<. ^.^. ^^ „^^^ ,^ ^. 

nh Jubu. Ob>,u«». «p. 7S. " Ad fo. ^ ^, ,rf h«. tonpori. pcn>«». 

" nm. Edi. boTanJtamiMi, «x qMui or. ■ .^.__„.. r.^». • 

" «to, 1«» U»lt."-QH«um. pro «««., "*" JTf^^^T' S^ 

_ . . ^ . XT ^ \r quam protuut ex quodam oodioe HafCf^ 

n. ierrtt: et, Yice r» ^, V. ecL ct. ..... j i^ 

X7 m\>^ . m . j i.-^ campus, tine Itmo utique, me manu dorit 

Ver. 384. fnim.* F,jam; unde fortM- , .^ , . _?_ « . 

. ^. . ' ad nncfriiMmam tcripturam lod; qoam 

iu, luifii; A. <ic; Le.lMm; et <m non un- ... „^^1„|, ^^A Jjs^ 

. -«T ji ... tamen, mTitit memonnti, mim reiwi 

probaasem: V. ed. eam; a voluent ckm, m ,^ , _^ ^ m^—^-Tj- 

"^ i^ . , ' ftiit in oontextu reponere. Ncmpo m 



verun mm lactioiiem pene induoor ut - . ^T j^»* 

. . '^ Lucreuus vemim exaratum dedit: 

onsUmem. 



Ver. 385. e. P. n. et; nec dispBcet; — qusm de qolbaf ert llqoor «ftiw 

M. ac .£gre dizeris, utra rit dictio e, jBmut sane suo tempore locum iptlMi 

vel et, prMferenda; nec tanti rm eM, nt in mum per bm teneat, sed alienum «I 

eil muHum temporii teiamui: fulgnto jam nunc; nostram vero coi\|ecluram cp» 

tamcn ikfet iv . 899l portunisslma tempcs li f i tM coiin i Miid a L 



LIBER SECUNDUS. 267 

390 Corpora sont, quam de quibus est liquor almus aquarum. 
Et, quam vis subito, per colum vina videmus 
Perfluere; at cotitra tardum contatur oKvom: 
Aut, quia nimirum majoribus est elementis, 
Aut magis hamatis inter se, perque plicatisi 



** Aqua, tttcttoque at locida tft pw^rfftwa^ Coiifar ibid. iiL 407. Haac voflem pro- 

**ideoqne tmttiiwiiai» corpnaculis oon- Cttl omiii dubio ▼eiWiiie redoDabimus 

** ituity pejticulis luds temen subtilitmte «pig* 106. lih. v. AntlioL Lat Bunn. 

««cedet,nece«e«rt;hisqttidemcarmlm undaqoleurefeft-tt.4eg««lielb«iM; 

•• tnttseuntibus, lllis atttem repttlsum Ac, veluU specalam, nitido /^Jbiitfrv conncat. 
** pasns.** Nibil desiderem undequaque 

daritts et commodius. Ita Grad passim Vul«atur, aAo: sed ihi passim habes in 

loqttttntur: atqui sit instar omnium testis P"**" poematiis, unda iifuida, pura^ 

CbniDiadius, hymn. Jov. 1 9. •^**' mundimma, et purisumus kumor 

aquarum, ad phraaim Lucretiaiiam quam 

Amitm «AA* v wm fjoym tf^ut^ «S* E^/mwIk, proxime. PoiTO, de confusis aUut et a/. 

AITKOTAT02 mt«^. h^^ notata ad ver. 147. superius inspidas. 

AUnu autem, pro darus^ splendidus: vide ^™ ^«^ "» ^^ «™i ^»cu» «"«^ di- 

if. 212. Horat od. ilL 13. 1. Noe, Sflv. ^«™ quamvis rationis, ubi eundem er- 

Git ▼. p. 77. et seqq. abunde probavi- ^^^ librarii, ni fallor, erravere, in Silio, 

mus. Nnper, ad L 350. idem, «« bumor ^^ ^ 132. 

^Ufuidus aquanim,- audiebat; pariU DonecDbltal.vfcumertexrtlnguereluinen 

dgnificatu. ** Liquidum , itauyu : " teste Gentb ; In egregto cuju* dU pectore ledem 

gflotBario vetusto. Ad hanc normam e- Ceperat «/*a FUci. 

mcndandus Claudianus est, de rapt Bros. Libri, alma, Horatius, od. i. 35, 21. 

E114. 

Te Spet, et atbo rara fidtt coUt 

Haod procul inde lacus, Pergum xlixere Sicani, Velata panno. 

ftnditur; et, nemorum frondoso margine dnctus, 

¥lclnli «a««ar aquis. Eundem conferas ad sat. L 5. 41. Hsk 

T > « 1 ,r , . autem si vera sit emendatio, multis aliis 

Locum mtegrum perl^ns. Vulgo, jxd- ,. , . . j. T 

. .. «I ^ 1 ^« f . ahorum locu comffendis portam pandet: 

iesctf .• vanaautemlectio, ciarffci/ nempe, j ^. .. . . . . . 

.^,,_^__ aSa. *• • • . ^ quod satis sttadmonuisse: nosemmbmc 

noitrae restitutionis pro interpretamento, . .. ^. ^. 7 
« , x !...•/. «i^ diutius non immorabimur, quam do- 

a quodam glossatore, haben debet Sus- __ . ^ X iZ^ 

pi«r etiam in mendA cubare r. vicinis, ^^^^"^ ^^ ^ <f C-ceroni. 

Eamiem medidmmi Oridius non respuet. ""^^■^ir' ^?'' j'''^ ^^ ^ 

»A A.^ ;: li?* exstantibus etiam m AnthoL Lat Burm. 

aa tast u. loo. ^, , 

V. 41. eluenmus: 

— — densi niger illce lucui.; 

In medio gelidx fons erat o/^ aquc -^^iam sequitur, nebulU romns, liquor c/nmm 

AquariL 
Agnosds, opinor, lepores Nasonianos in 

oppositione istd; niger lucus, et albus 1« J"^«*t>8, nel»das, et altus: sedhem! 

fons. Codices, alttui unus autem, aptus. ^°°- 

Idem, met v. 385. ubi fluctuant mem- ^^- ^^^' ^*^' ^' ^' ^ ^- ^ ^* 

faran» inter alUt, et aUus, ad locum pa. ^^^^i q««M «alicrt rarioni omnia triUs 

mUelum Claudiani castigandus est: comniutare librarii scriptores inter se con- 

Haud procul HennKis lacus cst a nKcnibus, ^ -. _^„ . « * , 

^^^ ' Ver. 392. at: n. ac— «m/o/Mr.» sic 

llonilneFergat,a9ihr. ufxuiM4»$ sola editio Veronensb; quam 

89 



968 T. LUCRETII • 

S9£ Atqoe ideo fit» utei noii tam didiicta refMnte 
Intier ae ponmt primoidia dngak quBqnt 
Siiigiik per qaoiuMiiie fiMramioa pemanere. 
Huc adoedit, utei melKs hctiaqiie liqnoieiy 
' Jocimdo aeiisu fingm, tmctentmr in ocei 
400 At oontra tetra eheinthii natnra firiqDe 
Centamrii iedo pertorqacnt ora MfKmi 
Ut &cile adgnoacas e bmboB atqne rotmidii 




/ V. dl 

H«iqai,Tir«iq^iUitdoeliM,al9iwidn V«r. 40a flMrtUf; V. dl «MHi 

adiMidam i^aiidonn, sd p^ lea obHra^ iLohfatfti •t/wWtJM^proJWi 

tiomai ^ kfndnB pnpoidt cmmM- Vot. 401. pifHffmm mtu HlMiMi 

«irr L«.««jiiMto^porftiiiiit; oHfOi, od goo^ iL 847. ViigPiiii luRHib 

•^cmeMtrr FKJIii €it ot fcri iimiHi ,. , ,„, > .. ^ . . 

MW MBOMMIO^ BOO tOCMn iillO iBRi ^ TMtii ttOtMttOB MHB iiviwMl ^■onfs 

omdofli ^^Dimrtwii ciooBim. 

Vor.59B.«*.- n.mu. Et in V. od. do ^ toco dJctoimn oBm «^ — 

& iidM Inijiiioo ▼onAi, oc ioqiMOllh in. »»P«ii»i^ ««nctMP" %n»» 

• ^^a^^BMM faika^BBMB^AWk^r~'~""~ "^ — i- ir — . hX ■ ■ .^KiKZ^k 

Ver.594. pUcaiii: V. od. jrfieolii» o- ^^ ™^ 

mkminM»lii|iiryii«. ***. wmi aK ^ iponto ■u bn ooc itg , « 

Ver.595.laiB.- obcitV.ed.— «iMliicta.- oooroc. i cq^ 6«. 0{if li «m» W^ 

P. V. cd. n. «ferfiicto.- aed, me judice, ^^»'^ fftfuuns wfn nt «sns», 2» «b 

longe meUus est in hoc loco (fitfiicto, me- *» ^TOMATOX r«rf]pffii». Etbociitifi^ 

diK vocU ad potestatem. te disirakeniia, <f^ amara conweia hinc profcniuit, m- 

vcl separantia; quam J^iieto sdUcct, «r "^"^ «portolum, od Rom. iii 14. ^ 

<f«/raAoi/ia, L e. descendentia per colum. ''• ^^^ «f-» »~ niKPIAX y^ 

Ver. 396. /loMni/: A. 5. Xl. pouii; ut ^^ *"•**"*» •*»/»««#. 

h«?cce at verbonim constructio: " Atque ^^* ^^ adgnoicas: V. od. <vim>«c»<^ 

" ideo fit, uti oBnim non posnt mt» *«»*•"• ^- ^ &»«*«; ut codicm iolmt 

" singuk primordic pcrmanare per sin- *»*«• ^ BenUeium od Hor. ait 

•' gula foramina.- poet. S6. In vomi ■equente, n. |N»»ml. 

Ver. 397. permanare: M. n. perma- 7«^- ^,,?^ «"'^ ^**^ ^ 

n«Y; ad obriiun solitamque permutatio- P^"*» ®^ ^■"' ^^ 

^"1- Crediouttr «n, fMi «BMtf, IpddblnainisiB- 

Ver. 398. ITuc.- n. AW; qu» fadl- 8<ntr 

lima est aberrstio, ob brevem scripturam Ut videantur « et i Hifi <^t iyff! poti, ct Ira 

et umilitudinem majorum Uterarum J? et ^u» „, an gu* a, dactyU rcston. Pkogie- 

Ai — adcedit: U. accidit.^^iquoret: A. 11. dere ad ver. 617. 

. i*9^ris. I])i4 ofpgra. Idem, in goo^ Iv. 877. 
Ibid. lactis liquoret: ut Justinus, zxiu. 

1. 9. " Cibus his praeda venatica; potus ^ ofCM^. 

" aut lactisy aut fontium, liqnor erat" Ver. 405. kamaiit: A. n. aoialifw— 

'Ver. 399. Irad^urtN ore. Juvenciis, ieneri: tl.iueri. 

evang. hisL iv. 661. Ver. 406. i¥i;plcpw.- V. od. IVwlcnio. 



LIBER SECUNDUS. «69 

Efise^ay-qus sensus jocunde tangere possunt: 

At contra, quae amara, atque aspn^ quomque videntur, 

405 Hsec magis hamads inter se nexa teneri; 
Proptereaque solere vias resdndere nostris 
Sensibusy introituque suo perrumpere corpus. 

Qmnia postremo bona sensibus, et mala tactUi 
Dissimili inter se pugnant perfecta figura: 

410 . Ne tu forte putes, serrae stridentis acerbiun 

— «offffv.* n. folarei «t omitth innqwr iu.39a £t Heuuii notani' coniidM ad 

qme: unde nobis dubitatio suborta est, Orid. trist iii 11. 65. 

quam cum lectore oonmuinicatam toIu* Ver. 408. mala tactu: IL maU taetui. 

mus; num rariorcm dictionem atque ve- Ibid. hona tensibut: ut Virgiliua, geo. 

tnstiorem importunitas scribarum indoc- ii* 447. eodem regimine rariove uaus est: 

torum Lucretio expulerit; quem sic re- AxmyitM ^9m»1uutmuttthMaheUo 

Ibffmes: Coraui. 

Propterea, soOtare vIm reKindere nortiis Addas licet huic exemplo Statium« AchilL 

Seiuibu»— . ii. SO, 

A. GeUius, Tii 1. " Id etiam dicere haud tecum.liifwAww.addt Agyrtes. 

" piget, quod iidem illi, quos supra no- Ibid. hona tentihut, et nula tactu: l c. 

** minavi, literis mandaverint; Scipionem bona senaibus, et mala tentihut: nam lo- 

** bunc Africanum toUtavitte noctis ex- cutioni mutatae, tactu nempe, solus amor 

*' tremOb prius quam dilucularet, in Ca- varieUtis, et versib necessitas, ortum de- 

*' pitolium ventitare-^** Sic gloesator dit Ita enim noster de singulb sensibus 

▼etus: " Solilo^ uW«.*' loqui aolct; aureit tangere, L 644. guttum 

Ibid. viat retcindere: u e. tecando a- tangere, iv. 225. nareis tangerp, Ibid. ver. 

perhe. Hinc Virgilium* probe interpre- 678. et ocii/of tangere, moxver. 815. a- 

teris, ad geo. L 28a deo ut in errore sit Faber, dum inter ten^ 

Bt coojuratgi codum rejchuUre fratret : «^ «* ^'** distinctionem oomminisca 

, „ . vult Bene interpres: ** Denique, qu» 

«t .«pebtar «1 ^n. vu S83. i. e. pene. „ .untet jucund.«n«ii.qu« ing™- 

lro«— yi «jaiidere-^iernunpere— ingre- .. « « injucunda." 

& Sic prior Homeru^ Od. A. 315. de jyj^ ^^ ^„ ,j^ jjj, ^^ 

codem eorundem friinntum uicinore: ... ^,^ . 

^^ nus, gea m. 416. haec quoque mutuatus 

■ iV titfmm AMBAT02 un. CSt: 

Falluntur «que, si quid valeam discemere, viDeni delituit • "**^ *^^ 
ct Sorius et Heynius ad locum. Glos- 

sarium vctus: ^^ Retcindo^ «Mr;^i;«r.*' qu««i 1*»*"«» q«um vox torta utrobique 

L e. divido. Idem Maro, Mn. ix. 524. »P«^ Scrvius veriasime videtur inteiw 

" JUtcindit vallum:** sed iL 234. pretatus: " Qu« ct tacu nocet. et cst 

'* pemiciosa, dum tangit** 

DividimMjmuno,ttmccn\jipamdimMs}iMti Vcr. 410. Ne: 11. Neu; et, pro j«Tar, 

L e. d{ffidimuty ut nonnulli male legunt; dMtfirrL 

mm^X*^*f^*' ^<^ ctiam ad gea iiL 453. Ibid. terrm ttridentit acerhum HorrO" 

^^4rtcindere ulceris os,** potest «« aperire '««• Id«m prorsus voluit indefcssus sec. 

'* ac penetrare fcrro:** neque aliter capi- tator nostri diirarB& dictioDe dedwaiie, ad 

JM «< retciudant latebram tdi,*' ad 2Bo. g^ ^ 149. 



S70 



T. LUCRETII 



Horroran ooiMtare ehfnmt ii ketibai nqpWf 
Ac Mufflea mdey per chordei QrguaoA ipm 
MbbQibiis digitis eaqmgefiMta figannt: 
Neu niiiili penetrare potet primoidin fimnft 
415 In nareis liominunit qaom teb» Gada^era tonroit» 






111109 M^ps ooptsvif nDffHios iciiplorai^ do 
wiintiHtiT lyTWrt, ut it, imdlo ioliciloi^ 
otpotWMoi iB iMie cMnolf ooCTnpiao 
Maranim cmidm od od. ix. 5& nbi rfe ^*^ 

■dlmc ▼■flo irldcor. 



VOl fOffaCHMM^ 



ofaifc 



Vii 



▼.17. 



Cono noii ilitor Moftioli^ iii 5& 14. 

^fWtUS MMTf (CBmni|QC pOVOOfll. 

Ibid. jfriEfmKf occrftiioi IToiToron. 
Rmiii Ifoio, goob iii. 149, 



ndd. 
ftionmltti 
519. 



t j qft rg ^ tc kL Hond 



ct IDo imiB, od Ak irL 988. 



tnfmtmittH mrtmiMt» 



Ver. 411. Horrorem: IL Ifoiiormi.— 
laeibus : O. A. toiafriM; quom confiicic^ 
nem nupcr Yidimiu od ver. 40S. 

Vor. 41 S. oryamcci ^iMr.* V. ed. or- 
gnnicafuei A. or^nt qum. 

Ver. 413. Mobilibus: uc soli Vind. S. 
ct nonnulli apud Pium in noCit: reliqiii 
omnec, Nobiiibuts ad soliUun in his voai- 
bulis tcriborum oberrationem. Contn- 
rium vitium apud Arienum, otb, deac. 
3*25. d^rehendo, in exemplari saltem 
meo Maittaireano: 

rnttMu hinc Garamat late conlinla tendit ; 
Trux Garamai, pedibm pernix, ec arandinli um 
StbUu, 

Vidgo, Mobilis, De hac autem permu- 
tatlono, vidcM intcrpretes ad RutiL itin. 
i 22S. et in primis Drakenbordiium, od 
Liv. X. Sa 8. 
Ibid. Mobdibmt: L o. kvinimA iolor. 
fhfffjnf pcrTolitMitBmb Vi 



•AnsiMff; 

Popio vora^ Gfiioquo» 

locii nliowvovinnn 

Ver. 414. peneirttrgf V. od. n. 
iral e » p uiet . IL pmtemL 

Ibid. /inicfrarv m narmt. Sk do cdo» 
n&iM Claudianus, idylL L 98. 

Et, Pdiniacaa prodoctiM ad wqpe paiadeh 
IndiM •^^«Kfraf iMTM. 




Ibi malim equidem perdMctut<t utin miit 
tis aliis vetenim loda, ubi aUoffam voooK 
editoribos visum eot rcCinuime. Ancfai- 
us, lib. viL p. SS3. ^ Acdpiimt onroB, ot 
** remittunt; ut p cwc<r o rg illoo poaiiit wi^ 
** domm difierantium quolitotoi.*' 

Vor. 415. tctra torrtni: V. od. terru 
correni. 

Ibid. Mocum dnbitiie ooloO} on odt 
tores recte capiant ad mcntcm ociiplaiii 
vocem iorrenif pfo crtmttni^ in pyris 
cet Voluit fnfftOMi noilor 
cxpffimcffo vim dictioiiii GnMB» iotiiuii- 
tot% ^iftn' firwinis L o. •«cumcodovom 
- mimmu pylwiBWtio,*' Viigiliu^ goo^ 

if.8oe. 



LIBER SECUNDUS. 271 

Et quom soena croco Cilid perfiisa recens est, 
Araque Panchaeos exhalat prqpter odores: 
Neve bonos rerum simili constare colores 
Semine constituasy oculos quei pascere possunt, 
420 £t quei oonpungunt adem, lacrumareque cogunt. 



liiterc«,taieri8tepcractiiiiiioiiibi»,hamor Hiid. croeo dlici. Appoatus eit puU 

^'"^' dier locus in Culice MAronii, li 



qno te mp ore ftt odor longe teterrimus. Ter. 400. 

Hinc saltem doctus Frudentii locus recte .^— -^^— » Heic et acsntlini« 
•odpiendus est, cujus ver» proprietas non ^ "»■ purpureo cxtadt ^ituMda colore: 
perqiectn ftiit editoribus, othem. iv. 22. ^t viote^u. omne Hdc et. et 8p«ti« «yr- 

ubi per veibum neutre adhibetur: Atque hyadnthut; et heic CSficJ cnau editut 

amtn: 
TUmm Jlmrai tsAoi vapore crano 

Horror conacias, itshunie culpl. qu» longe ekgantisnma est horumoe ver- 

Coni^msmoxdicenda. advcr. d27. Haud »""" acriptura. L«rvius, apud Geliium, 
aliam ob caussam Statium caatigaie non ^^ '^' ru6«Ufm auroram appellavit piMio- 
wformidem, ad Theh. xiL 249. ricolorem: et alii simiUter sunt locutL 

Columella, x. 102. siutvissime: 

Boita jacere reor : grave ^^^^^uai a«r '^ ^« ^^ »»"°^ ^^Jrfmdes purpurat 

2Wrii«/.etmagi«redeuntperinanevolucre.. pon,tur^«t nhnhunn«-irf«a^«i.ri,. 
Vnlgo, &mUdm. Propertius, iL 21. 5. ^^ ^^ j^ yenustius. ut egomet 

Veoit enim tcmpus, quo ttrridmt eeshutt air, qmnte correzeram. Vulgo, Jrondens. 

_ . ^. , Ibid. perfusa recetu. Hoc quoque 

Et smuliter eodem venio usus est mtran- ., ... , -^ .. v ■ r 

.,. ^ , 11 . ^ ,^ « j Maro, gea ui. 156. uhi abud exemphmi 

«va ColumeUa, i. 4. lO — " neque de- «^ "^^ . 

** pwua hyeme pruinis torpet, aut iorret 

«* Mtate vaporibus— :" ubi recte Gesne- 8olew«Morta. 

niB. Ver. 41 7. Ara Panchaoi exhalai odores. 

Ver. 41 6L CUici: n. simHii ut ubique Bis fortasse locum hunc Virgilius reipex- 

tdlioet sua sors infelix nomina propria erit, gea iv. 579. 

pmequatur, in quas capitale odium in- PancA^adolcKuntlgnibu.».. 

docta acriharum gens amat exeroere: vide , .. , 

«pn. .d m. 959. qa« tunen leeboi>e. plurOH» «ie c«»b 

TL^j v^ r^ ^ >!. j ^ valde suspectas habeo. An dedentf 

Ibid. £i: fortasae Ac scribendum est; '^ 

aec minus ad ver. 42a uti ad hunc lo- PMnchsasMentsnbturilmsumi 

cum Bentieius etiam putabaL Sed malim confer Phmt Cas. ii. 3. 19. Iterum, Ma. 

ftoeptiB adhserere. i. 417. 

Ibid. scena croco perfusa. SimUem uM temptam illi, centurtque Saheo 

metaphoram, sed felidore cum acumine Turecalent«rr,tcrtisquerecentibnsib«<«tf. 

ptricUtatam, mox iUustrabimus ad ver. yer. 418. bonos coiores: i. e. pulchios 

627. Sallustius in fragm. hist, Uh. a— -.l«u»-haares— jucundos. Hinc ex- 

« rimul eroco sparsa humus;" qu« vox ^^^ genuinam lectionem Senec», ad 

•odem referenda est: sed opportunior Herc. fur. 814. 

obveniet &)artianus, Adrian. cap. xix. _ . 

^ CMa per gradus tbeatri ^«err jusrit** Rcaumit snimot vinctut. 



S7S T. XUCRETII 

Qnmii enim» lauas qott imiloet qaomqiie ndhntni 
Haud tiiie piuicqiieli eliqiio ksvote cifieto ert: 
At oontn^ qggqnomqne mol ce t e etqne eqien OQMtet» 
4S5 Noa eliipio mie meten iqnekm iqperte ert. 
Sunt etiem, quae jem nec kevia jure putentnr 



Uil 1I8& dnt iMMilp tt Imm/ anlt 11. Moi miiion vi mi 




nmb^eodttn. li.>Mtfw/ VU. V.dl B. a L. IL 

y«r. 4901 cw^NMifiHtf .* IL eM^poivwif» A. S. A. «tffalar ; «d» aoi^ p« Min 

mlqiio; 1. onloai e0aqpii|gAoil. lilvul» miHotlni»oi, loeli Tiort hIim li. 



JtikL cnojiMOf— r odMi. Hond oli- dMnr ■obiaoMiipoii eonlilaiHoi 




• 



Ibid. locmouMV cniMl; TiwHiwi wpid oHMMfc 
llmAiBB,a.e7.liifoeoap#; IW^ ftMili.- ^ tn, w. 418L ori 



; 



^pocirt, fw. iSi. niiid o§o qoidHi 



lffidotMlIoidniiioodFliii.iMLliiM.iii. Vor.4«». Bowl.- O.V.dia 

^ "^^^«^^«^•^•^''«^ jir^e^Mtf.. V.od. A. n. n. 

mm Horoliui, tot 1. 5. 8a -^fiw.- A. olib.— iMwr*.- Vind. V. od. 



lMrjwus»m^fitm: B. L. M. O. A. X. Umoret n. ItMrc 

ciiius inoommodi, tippitudine loborontem, Ibid. pnncipiaii Imorv.- i. o. 

homuncionem recotdotum eme minime nio Urrore, prindpie ^ut attingcnie olqne 

mirerii. efficiente; cum lcvA elementomm ooMli- 

Ver. 4jll. tetri: M. fodi; O. fl. fni tutione. 

•^idi; X. #ol»ai; Vind. aoli; n. celi; V. Ver. 424. Jt: Vind. V. ed. L. M. A. 

ed. adii unde putem Lucretium ■aip. n. X. Amt.^-amttat: Xl. ooMtont. Ca- 

iiHe: lerum, lotum hunc locum Aniolin» In 

AiitfediipeckMmi,tnrpMque,TldeBtiir. oculis habuit, lib. TiL p. S34. *« Et nnde 

LectiouMn honc percommode Viigiliui " «^-i™ wti^ on, li «Io«m «mfiioto 

lUuMrobit, ed geo. iT. 49. " cepiuntnr. eedem tmt mo jueaido.qoM 

** Tobii; et porili miimi foitiM — «iprfTf 

Aotobl^«lr«^. "diid«it«p«n.turm? Noum imi podi 

£t nun ibidem« ver. 96. *« eM, ut quM vobis olBBrunt TriliifilMMii, 

— alter«r]^/horrent,ccuinilTeieabalto " contra illis oipcra Tidoontiir, ot IriMiof* 

Qnum ▼enit, ec temm ricco ipiiit ore, vlator. Qu« omnia ad aennonis Lucralioiii eolo- 

Confer slatkn fenientem Tor. 485. Voccs i«m studiosa condnnttate fiicota omo M»- 

ontem tetri turpetque omnino in A. non ^ intelligis. 

oomponnt. Ver. 425. sficalore.* i e. borrore ot 

Ver.48S. MiMtM.* G. epedea nonmole, scsbritie, tam labricM quom ooleris. Gd- 

nisi et aliam mutationem hcc lectio poe- Hus, ii. (». *« ^S^iialere enim didum eM 

ceret, ad hunc fere morem: ** o squamarum crebritole a^pertteltqui^ 

Omabenfan^eckib qiM mnket qoomiiiie «j- " quM in serpentium pisdumque ooifit 

deateh^ '' fasuntur." Sed kxum intagtum pori^ 



LIBER SECUNDUS. 27S 

Essei neque omnino flexis mucronibus unca; 
Sed magis angellis paullum prostantibus, ac quae 
Titillare magis sensus, quam hedere, possint: 
430 Fsecula jam quo de genere est, inulaeque si^res. 

Denique, jam calidos igneis, gelidamque pruinam» 
Dissimili dentata modo, conpungere sensus 



gts; nam ad intellectum plurium auc- nendamputevt,quumV. ed.]iabeftt«iyiie, 

torum egregie fadt Ammianum Mar. et tox omnino desit Vind. M. A. 11. X. 

cellimmi, zxii. 15. in tnmsitu libet expli- Ver. 429. pouini: ac P. V. ed. A. n. 

care, de Hippopotamo dinerentem: <■ In- X. XI. vulgo, ut Vind. atque, ut videtury 

** ter arundines cekas, et sgualetUes nimii reliqui, poisutU. 

**den8itate, hsc bellua cubilibus positis Ibid. Titillare teiuut: Gisci, uti bena 

** otium perrigili studio drcumspectat— •: " Tetus glossarium intcrpretatur, ymfym3itiu% 

L e. arundines horrentet et mpftuvms. Ip- Pulcfare Julianus Quaslor: 
historici notionem sic elegantissi- 



mus Vurgihus elegantissune dechuraTit, _ \ 
SoL lu. 83. 

Fofte fult joxta tumohis, qoo comes tummo ^^***^ ^ "^ ^' '^' ^ " At has le- 

nrzMitm^€t^dnuUhMtimmskorrUa.myTXmi " ▼iores duds voluptatcs, quibus quaai 

ad quem locum prior Servu inteipretatio " '^'"«'•* (Epicuri enim hoc veibum est) 

•dmodum invenusta est, nec patienter " «dhibetur i«i«*i«." Ibi plura volenti. 

audienda. ^* Davisii nota consulenda cst, et idem 

In Bononiensi duo vcrsus sine gratiis, et ^*^*^ **• *"*• *• * *• 

haud dubie aduiterini, jam sequuntur : ^»"- ^^ Fatada : A. Fehda; per soti- 

^, , , . j ^_ tamoonunutationem/etc— -fojw yiio.'M. 

At qoSB lenii, et est jocimdo pnedita aenau, t» ir- j mr j V» . . 

itec sHqoo «Ine seminio brfviort crests eit. quojam. — tnuia: if. Vind. V. ed. B. etai; 



v^.. n: 1^^ * — • L. inM! A. 11. vinuBi XI. vitia^ et 

Ifonnulu legunt, gramore, _.. , . \. 

xT^ Aa^ • ir ^ > • tigata Fii exemphuria: rartasse pro wie», 

Ver. ^e.jam: V. ed. rara. — Uma: ^ ... V, . * 

... quam vocem huic looo mensura ^lh^MS 

Ver!''^^?. mucronibus: V ed. mutioni^ '^^''7^, ^, ^' ""' inul^O. 

fti«.-^nca.. V. ed. A. unca^ie. ^^"^ ^*^' '^"^^ «"^*- ^~ 

Ver. 428. angellis: sic O. A. 5. 11. et ^ compungjmtAus sensum, et stoma- 

prisca Pii exempkria; G. L. M. a«ge/m; fh«i»Pf^tibu^Horat,usamiumera^ 

Vind. angelus; U. ageUum; P. V. ed. B. "^^ "^J' ^'^J^' ^ ^?^ ,, 

anguhdis, quam vocem communes edi- , Ver. 431 . g^Mam^ pncm^ Vocea 

tianes recepere: sed de nostrii lectione ^as conjunxit Maro, gea it 265. 

nec dubitare vetustissimorum codicum idventicuiant,xrfii*^/nwi*. 

proximitas patietur, neque Amobii, Lu- Verba Epicuri, quse noster respexit, ex- 

cretium passim sequentis, auctoritas, ad stant in Diogene La&tio, x. 109. quem 

- Ub. vii. p. 253. — ** lapis quidam non mag- Creechius laudat, et Casaubonus, post 

** nus, ferri manu bominis sine ulla im- Gassendum, mutOum arbitrsbatur; sed 

** pressione qui posset; colorisfurvi atque perpenun, me judice: Tm? I ft ^m v rwrmw 

** atri, angeilis prominentibus inapqualis." m^f tim «'«•» XmZwTm* Imi wtft^rmfn vim 

Ubi nonnuUi scribere volunt anguiis^ m%ft ^yxfy mftf^rmKkH evfrtXurmt^ mms 

. jnembranis renuentibus. — prostaniibus : mmr tmiXf^n (et per) /mi» r» wiftftfss r^e- 

O. A. pnatrantibut/^Hsc gua: ita rcpo- ^m/rwfei i» nr #lar«f, wmmn \s rm nm» 



874 T. LUCRETII 

Coqporii» indicio nobis ot tMtH iilerqB& 

AJBCtOi CDlIDf tBCtlHf piO QlWilll BBDUDft IttCtftl 

495 CoiporiB eit ■aMDif Td qnoai ns eitietm mm 

Insiiiuity Td qaoin ksditf qott in c u f p o ii ? iMtACrty 
Avt jnvBt cgrediens gcnitilein per Vcnerie m: 
Autf ex ooiciiiiu qnooi nnrwint cofpon m ipeo 
Senunaf Gonfimdant inter ae ooncita lennm: 

440 Utf M forte mann qnm w jam coip aM ipee 



ltt)mmrmtmJ^Uwmwwm- BOO JBlJlnSl) ifmm n m 

IIAPBXKKTAXIIl, ^OSA wm wtfiftfm x^ 

^BfMWSf nMb PlimiyiBll^ 00 pfflBO fti* 

gidoi,pb94& A. iMad dobk EpicBra» Hr SKBIliDn, «v 

iBBlMbB^ dS DB DDllOIOBHM lOflnflBfl tfBH mmm «Lft^lu. aiaa jBMktfn^ 



y«r. 4nL dMfltaf P. ViDd. V. «d. dpaii^ vt 

n. X* ffMtata; wd MiOBi P. io eooot I^am» ttxum qrti y wdi wiBodp poM— t #1 ipd 

poBD Lali denteta inTrnitd iwiiyiMB^tfrg/ Tact^ qiuedam qpedci wniniri ; 

n. ctmipamgtre, me ad Tcr. 406. et L S05. Edidit 

Ibid. iffJHfe jwfiMw Hioc Hovo» Epicunit tnctatum ungularcm A Tattm, 

tjm, Mt ii. & 45. IIi^ Afnr cujin mcmiiiit Dio^eaes Liaw 

WUatanpmoiCMatmiunJr^amdimt. tiua, in libra <ju8 f ec m en d ii , od ». g. 

Alrimn» autcm Avitua, pocm. L 85. 




Sidooias ApoUinarii, tii. 263. . _^- ^ 

* m bac matcne Tcnalis 



i«t«fiucxdftaiaMiB. quidcm opcram narafait Scrmo cat da 



Vcr. 48S. tadi».* n. ae taetmt: ct or> Dci creatoris opificio, hominfm 
dolectioq|uecodicbA.nirtatimdirtionfm aitifici mann cffingcntia; alque 
tacfiu noaler crcipcrct, mibi Tchcmcntcr bilcm Tatt^ cfficadam aic InmWnHr 



Corpotl^lBdiclor^MHftinKMwalcrqwt Moc aiccm cafidi labiiBi ia 

^gmt BCBipc, ct fimiJM.- tad. ut w fm oifcctii,«odtai,vtau, 

habet, raBqiuiilibria omnino auac uhandum Acf«/ cm j«fmi, toco 

Mbitror. tantiBt, ct pni|wiDm 



Ver. 484^ fta diUm^ naauiM aaneta/ 

HoBc iBOQfitaBtiam et ituporaB Epicvfi InprinK>Tenanmcgn8ionnn,TioejvMl, 

CMti ga tl on e ac«biMimA DioBTaias Epi». kgcndum csac palaB« /H'*: ^ ^^ 

oopua pantrinxit apud EuMbii pnBp. quoris pari Tocrimlo^ m ab acotioriias 

«vang. xir. 87. Km» la nmr uuMn, vm pooBtt crui, r^ tigmmt l ilcfoium Tati^ 

fmUwWfH^f^^ fperiitinde^ pumika pmpias 



LIBER SECUNDUS. 275 

Tute tibi partem ferias, atque esq^eriare. 
Quapropter longe formas distare necesae est 
Prindpiis, varios quae possint edere sensus. 
Denique, quae nobis durata ac spissa videntur, 
445 Heec magis hamatis inter sese esse necesse est, 
£t quasi ramosis alte conpacta teneri. 
In quo jam genere in primis adamantina saxa 
Prima acie constant, ictus contemnere sueta; 



Jbid, niniifiui itmcta, VirgOiui, JEn. Ver. 445. «tas abcst V. cd. 6b uniiKtu* 
fiL 543. dinefli literanim in vocabulo praoedente: 



>Tum ntau^MmnmetMprtcuam 



▼ide nobis monitaad ver. 19. 

nHadb amilioo»^-. "^ ^^' ^^ ^iuiit ramotit: V. ed. ^fuasi 

-tr Mmm ' . . ' . JL •!• ^^i Viud. R A. H. X. ^iMJi Tamass 

Ver. 437. nmU: A. vnats errore fadh n f\ ^ i j 

'^ . M • . f F. O. n. ottoii per ramof; non niale,sed 

obJitemsprorsuscoiiBimilesminembranis: , j j* j. i . «^. . 

., , ,^^ .. ^r- j ^r «d modum dioendi ▼ulgariorem. Piusm 

fide ad ver. 196w— cxfvdim.* Vind. V. ^ ,. .^ j i 

^•D* j- «^ j- ^ notis diat, quosdam legere, ffvta tmrra- 

ed.B. A.gnidi^iu; n.S.e^ditfiu; quod . . '.?' n.-^j^J' . 



p«*o: p! «v«^«. sed ex aliis'mem. ^*' ^ q^"» '°au videor dis|a<^ geiw 

bZsTulgitom^ manamscnpturamloa.«csehabentem: 

niid. gniito/«j re#.- quas toca appellat, Bt quari n/ ramii alte conpscto teneri. 

iniv. 1028. ut «trer prius Graw. Exaratum erat utique vulgari formA juw, 

Ver. 438, i^bjefuu: P. V. ed. B. O. "*^ quibusdam exemplaribus etiam ad 

A. IL X. ^«utf; et ito Cicero ad Atti. iH. 1058. unde r. tun* profluxit 

cum, ix. 2. « Nam, quod negas te dubi- ^^' ^"7. jam: n. X. nam: et, in ver- 

•« taie, quin magmL in offentA sim apud " pwaime Teniente, n./mma, vice prtW. 

«« PMnpeium hoc tempore, non rideo ^^' ^^' ^*»"^ «^'<f conHaiil; figur». 

««caussam, curitasit, boc quidem tem- **» ut milites sdlicet validissimi, et totius 

«« pore." Sed dudum su^ioitus eram ex «»«reitib propugnatores. 

more Lucretu rescriW debere: ^*»^ •<^«' amUmnere tueta. Maro, 

iEIn. iii. 77. 
Ant ex d^^mr» quom turbant— : 

,. -,. , . Inmotamque coU dedit, et cMtf«sMWf» twnto/. 
atqne ita postea mvem codioem Vmdobo- 

nensem expresse exhibeie: videad l 795. ^* "»*>«^ ^ P^» •» ^ucretii looim 

m^ o^^ respexerit ibid vL 552. ut Lambinus etiam 

Ver. 439. lUud fue, quod nonnulU U- ««»»"»: 

fari r^ confanduni minus necessario solent port. adveraa, Ingens j loUdoque A<aauii/« co- 

inbjungere, non agnoscunt P. Vind. V. lunwK, 

ed. B. O. L. n. X.— «mtum.- G. j«wu. Vhutiiullavirtm,nonipde»daderefefTo 

Ver. 44a Ver«mi proisus dispenlidit C«^^«»«»^- 

Veronensb: Ver. 449". durt: V. ed. n. X. dura. 

Vc A forte manu fuamot corptrt Ipw. Ibid. duri roborafirri, VirgUius, iEn. 

Ver. 441. aique: boc probat etiam ^ ^- 

Bentleius. Editores vulgo dant teque^ Centum crd clandunt vectet, Ktemaque/rrH 

contra libros scriptos. Kaborm, . 

Ver. 443. edere: V. ed. aderci P. fcr- Hinc grave robur aratri^ ad geo. i 162. 

dere. est mfmmfw fu*H mfrf^Hfolidam vim ara - 



278 T. LUC&ETII 

Et Tilida silioes, ac dori robon feni, 
450 XfMfBtCf que daiisliM ralaiitift vocifenBlnr* 
Hia qoidem ddMDt eK iKfibni wtape iDtmidii 

jSMHC DHBUf "WMiO QIHB OOnMW fiQQldft OOCHtBDIb 

Nunqiie pqwroriB linutiis ilem cift fiwiltt qi^ 
Nec fetjnentiir enim inler se glnmefnmi mi fpmip fr ij, 
Et {Hnociirms item prodivc viJnliKs 




■iodopg|MOQilaqpMBd«m i | wriiniiM, qn<>. ^ .. ^ . . ■■*»""" 
tie> idiiliUiih Ibfte fortiiii& ^ums ei " P"« fc"d«™ «Pnronm 
codicaiwcmiauct,ainiiiiiiiiisnaMatarc. " *««P"«n«™t •«««»» 



Hd 



Vide VoMiim ad CatalL pL im quem " ^*^"*^ ^ ommm Wmnior et def«l. 



Uodiit Prei8en& " ^*^» «fl "»c cogii; adeo ut liqw» 

CMnnn, iUustnbit ooetnmi Mm, Sjl ** ^^^""^ exem|ai gntie. comnlido 
L 449L ** qooris oooipontDs, neoaw cit ck faevi- 

^ bos «que at et rotimdis g— fr lftfT, 



9iam notioocm pro ingeoio soo nblimi. ^ _^ . ,. . . . 

uscxtolitMiltanBoortna.Pta.amM. •«™*« 1« " «P»» >«nB^ «I 



m ■'~'iTn iiBiiuwww niMBaBh tLwU amii^ *' 

12,88], «' lotDodatii.'* Hsk aotcm lcdoris jodi. 

cio siitofiiHinniiL 

Ver. 453. ^lMMrmMBC.- L c aqD» ^»> 



^ bolos qoos Tidcmos lobricA com mofaiE. 

IntctccdmnatiooemBeotleominosne. tatc ad dntfiHtinnrm scpami OUmt^ 
^**-»-* puto, qw iCBcribeBdom Toluit: «« est cx moWs pmticnlii qoirfcm 



toqm. fr cloaib rrji - rtl »' l o d lei iia-. globatio: ride mox. w. 685. 

Ver. 451. fMdm : Vlnd. n. Q. a««na. wwmifmt^ putiom. 

-*wih«. O. n. Imte. Ver. 454. /»r«car».- ita Viod. si coDa- 

\ er. 452. /aitfa.* V. cd./aM<ie.-c«i. tori st fidendom; P. G. V. cd. B. L. 9L 

^aalc O. n. X, rwulBl. a n. XI. prmi2mf ; PB qoidam codica, 

Pwro^ mquitur. Tsnos comnuni ftn fertm$»M: A. X.|ircciiliw.* cx qmbusfa. 



LIBER SECUNDUS. 277 

4i55 Qmnia postremo, quae puncto tempore oemis 

Difiiigere, ut fiunum, nebulas, flammasque, neoesse esti 
Si minus omnia sunt e laevibus atque rotundis, 
At non esse tamen perplexis indupedita; 
Pungere utei possint corpus, penetrareque saxa, 

460 Nec tamen haerere inter se; quod quisque videmus 
Sentibus esse datum: &cile ut cognoscere possis. 



qimm inperHpro fiicilliina stt abenmtio, biiius *C%XtZu: htmc numero qictriormn 

Tgrim hn e repodtun Mae nobu procurms Bentleius eximit, notam M0tmg duobus 

(i e, actio provolvendi; ride ver. 409.) tantum posterioribus appingere oontentusb 

ketkmem, ad editomm exemplum prsBce- Nobis sane, quod ad sensum atque con- 

d m t iu BL Afiter, quoniam voces tritae et nexionem attinet, nihil offendit, si modo 

pamim fenientes, in qualibus est procur^ puncta probe disponanturf et huic rei de- 

jnt,* depraTationibus minus obvia reperi- dimus operam cavere. Alia tamen im- 

antmr, dtrinaTerBm,necineptefeiutan,ad pedimenU, qu» ex lectionum varietate 

Iniic modum: creantur, et ea quidem non levia, obmo- 

Bt^nfainultemUiprocHYevolubilitezfttt: ^en*»»- ««« ▼ulgat» lectienes per se 

« • ^«» 1. • • .. • 1 ridentur undequaque commodae; sed pro 

coover iv. 287. ct boc satis sit breviter lec- . ,nV/* .. . .^ "^ 

.^ . . . . ,. guuqMe^ m Iibns omnibus mvemtur cuii- 

lonbas mnpertisBe. — la communium edi- '«t^ «.-i t i^ 

. "l . ... , -, guef et Sentunu pro Sentumt, In ultuno 

taonum post item non affnoscunt Vmd. V. _ i. • j j - -. l 

:, ^ : ^ . ^ 1 1 « certe prochvis admodum tuent aberratio; 

ed. G. A. X. n. et formula est lonfle ele- . . •. ▼ ^ 

,. , .... . ^ ,. m pnmo non item. Loco este datum^ 



procU« vUubau, rt m proclives ^^^ ed«n L. M. e « datum, Vind. 

quod me persuasum habeam Lucre- .« .. „ r^ ^ ^ r ^ 

. ... , A. X. «e datums n. O. teaatum, Jam 

tinm potius soripsisse. ad artatis su« et ^^^ ^ ^^ membranis veterum evoU 

optnMrum poetarum morem, m pro" y^mdiB exerdtatus, in animum revocet, 

-cftaavolubilis: sed nihfl ausim de meo, quam sint affines formis litene r, et i, cum 

1« non oogente, demutare: adeas nostnun, ^^ ^ ^^ ^^^^^ ^^^ ^^ 1Q35^j chaiacte- 

vL 728— Ponro, codex mancus Gottorpia- ^ ^^ minusculonmi; ille, opinor, haud 

ms mc desmit. ^^^ fatebitur, eam versuum constitutio- 

Ver. 456. Diffugere: P. EJfugere, id ^^^ ^^^ 5^,^^^ ^^ conjecturA proposi- 

VDlens procul dubio, quod V. ed. B. n. ^^ ^^ probabiKtatU spede minime 

nempe Affugere: i. e. Jbfugere; vulgo, carere: 
Anfiigere: qu« lectio mihi sakem prae ae 

waiimam spedem veritatis fert ^ec tamen hKrere inter se, quodqwmqui vide- 

Ver. 457. omma: X. omnibus..^4av&ms: sensU^Ts! cUrum:^ 
O. n. lenibue* 

Ver. 459. Pungere: V. ed. Pangere; L e. ** £a est natura fumi et simiUum,ut 

A. Frangere; sed bene pun^Av, vXfiimue «• pungant sensus, et oorpora penetrent; 

nempe; vide ad ver. 430. quas attulunus: " unde pronum est conjicere, has res ex 

penetrare vero taxa, ut nehula^ eiflamma: «• hamatis et angulosis elementis consis- 



i. 327. 350, iv. penult vi. 687. Virg. *• tere : quum vero res omnes hiiguscemodi, 

geo. L 473^— ^ienefrare.* H, penetrale, £t •* quae oculorum testimonio subjiduntur 

fue deest O. •< (nam sunt ex illis, odoret praedpue, 

Ver. 46a Hunc versum, et sequentes •* quaa vim acerrimam habent, nec tamen 

duos, pro insititiis atque adulterinis Lam- *• ade oculorom attingi queunt) ttatini 



878 T. LUCRETII 

Noo e perplezis» led acotie» emt ckmenth. 

Sed, quod emara Tidei eadem» qw flnfida eoulaiit| 
Sudor ntci maria eit, mimmip miidhile qooiqaaiiL 
465 Nam, qood fiirridmii ert» e kefibiia alqiie roCmidii 



Mimwaimtmmk 




n.-.:-^.. -: 5. fcdi.de 



P. V. cd. Bcndcio |VolMBte; wd Pii co» pn^ ^i^ aoteai iWmt Imit 

dkcs qoidam, kmhentlmm: quod oos «laMi $krtmtantrwtidi tmitr, 

od priorum tdiionim cxcmphim am|dcn gj^ |,,,,„| ^ ^^ , ^ 

iwimm, «lio lihrooddicctmo: L^M.Mcf; ^ ^-_- --jJ w •«__- .,.«,„ 

imdc mtum sahcm oramcn oliaii pndio ^ rmhidi\ riee npidi.^nKB^K 




m; de 
Ibid. 50^ «Mirw. L^^ mdmr: Bc quc ^ ^ g_^ 

oliicr ad vi 501. BiMTLcirt. y' -^ -^^. n 

NoUcm dictum, w acutimuDo. Ut cmm . \ ' . ' , '. * ■ 

twi coBccduD dictioDcm Dirf^ LiDtM ctvi- _. . ^ ■ « 

praoc ttgtm DD 



c om i ofccio VcnoDt» Igcoi» dc liDf. Lm. ir. 

5^ inDiti vidctur; doo cM« id pknM tmdmr /mdno.* Vind. M. O. II. 




SbA^ OMW v«bt Aimidb JnlnhHf^ 
Tcl Amm#^ siniponicff'^ 

OpMlltfttlk OMOd 

auij!»w fllL Mcnk JKil ii I73L 



LIBER SECUNDUS. 279 

Est; et Isevibiis atque rotundis mixta doloris 
Corpora: nec tamen hsec retineri hamata necessum: 
Scilicet; esse globosa tamen, quom squalida constent, 
Provolvi simul, ut possint conlsedere sensus. 



cocto««w«de«thonorldcm? in poiHia, hinc pendente, honorifioentio- 

uiH peri^^endA est eiquisita Bentleii eru- Rm de tanlinA re opinionem condpcre 

ditia ^^ dedignerit. Ad hanc fbrmulam in 

Ver. 466. ett «c dedi ex conjecturd, Lucmio, Phms. v. 439. se Cortiusturpiter 

Itfioram mutationem putans, et aBquc bo- traduxit, dum conjecturis vemmi conrum- 

nam kctionem, ac eam, quam ingenia P«« ▼olebaf.gelatum maredeacribentem: 
aliorum editorum interpolaverint, at uti- 



coraprlmitaiida. 



que: nam e «mplex est librorum omnium, Deprendk quaKmmque, ntei; nec pervia vdb 

tun MSS. quam antiquitus impresaorum, Aqnon fnngiteqaei: 
aciiptun.^-rolMiu/M.* Vind. rotundi, — 

mitta: P. Vind. V. ed. A. n. X. 11. ad- '• «• "<J*«quM firangit «quora, vf^non 

«ttfa/ quod mihi scrupulum injicit: et " penria." Verum solus Burmannus sa- 

miiw Pium, qui ^Uabam abundantem, g«a*«r odorstus est Idem tamen Bur- 

aiha super e& lectore monito, patienter ««nnus, infeUcissime suiimmemor, pro- 

ttt]erit,ac adnuserit.— do/ori«; P. volare. **™ lectionem ad Ovidii met viii 291. 

Ver. 467. tamen : P. toninm.— rrtm^iV •jedt, et amplexus est depravatam nunc : 

P. V. ed. A. n. S. n. retinerei non de- ^^ matmrm metU lletuTl vota coloni : 

terius; ut oonstructio sit: ** Nec necesse . , . .. ,* . 

.« ^ u — * -^ I- -^ — • •• 1. c. *• «I metit vota non matura. Vale- 

'* cst, hamata pnmordw moram mjicere . _ 

.... .. „ . r» \t- j num Fuocum, ad l 133. mterpretes 

**hiscorponbus." — ii«ceMuiK .* sicP. Vmd. „ . .,. ., \,. 

V ^ TT ^,.^ ..* ».u.... *. silentio transihunt; ne videantur sahcet 

V, edu n. quod, ut mraus pervaffstum, , ....... 

. . I |. . |. . .... lectorum suorum sagaatati ninuum dif- 



habui: reliqui libri, neceue -, j ^. . -.• • i i 

fidere modestisaime venti, si locos luce 

fy* , . « . . meridian^ clariores enanatum eant, et 

CBterum, lector, commonefaaendus res- ....... '.. . . ... 

^ 1 .... titivilitus suse eniditionis et acummis vim 

tas, vocuuun nec m ongines qus, conjunc- 

tionem nempe et atque adverfoium iion, 

dispesci d^iere, si vclis ad plenum intel- -— » illa sedet, deiecti in liraiina palU, 

Isctum argumentationis LucretiansB per. Nec Jove nu^onm nasci suspirat AchlQem. 

venire. ** Amara iluida, quum tinifluida^ ., . »^ a . .h ....^:*.. 

. .. ^^ ... • I. e. *• rt suspirat Achillem non nascitu- 

•' «X I«v>bu. et rotundu p.rl,cub. com. .. ^ ^ j^, m^ren;" ob o«culura 

" P^TT' ••^ ?T TJ"^' " nempe p««to mMrimooio fru-ntum. 

puticuh. euun doJon «ffinibu., ite t^ Not. «» «t: sedde hi. «ti.. « etin Ho. 

« men, ut h« puticuU. Kdicet no» «nt ^ ^ „a,i e„„eedatur genuinun ver- 

« m boc c«u hiun.t«: id. quod Ubem- ,^^ con:rtn.cUonem «perire, quiun per- 

" mu. e.rum procurra. haud pttitur: ^j, „^„^ «| od. i 31. 1 9. 



M 

*' sint igitur oportet, et globosa et a^^era," 



(hoc significatur t^ tquaHda ; vide ad ver. Fnii paratlt, et valldo mihi, 

425.) ** ut uno atque eodem tempore Lato», donet, et, precor, integrl 

*• Ijidant, et pariter provolvantur." ^Z^"^' "uh"?*"*^'^ 

_. .. ^ -*^ *^ Degere, nec cithari carentem. 

Quid autemr observabam nec in non et 

resolvendum esse: sin hoc tibi leviusculum Ordo et sensus sunt: ** Lato)S, dones ml- 

videatur, ex vero seosu multerum looonun ** hi, ct cum «ano corpore, et mente sani, 
VoL. I. T 



280 T, LUCRETII 

470 Et, quod mixta putes magis aapen bsvibus ease 
Principiisy unde est Neptuni oorpus aoerbum; 
Est ratio secemundi» seorsumiiue videndL 
Humor dukis, ubd per terras crebrius idem 
Percolatur, ut in foTeam fluat, ac mansuescat. 

475 Liquit enim supra tetri primordia viri; 

Aspera, quo magis in terris hsresoere possint. 



^ firui paratity ei digne ■mwtam «oii tHein alqi» ininfkin siue goitb 



M 



Vcr. 468. a$e: V. cdL e$L—caiuieni: Ver. 47a Ei: M. AL^-fmod: V. cd. 
L. BL n. comatei: ct sic mc ooutniclio fMtf; Vind. A. H. fwo^ ut Tolgita «dU$ 
poasct pTOoedere, «d duriiMCiile, hoc pae- «d alitcr potius loqni lokt 



to: «' Ui constet cac ca globoM, cnm Ver. 471. Nrpimni eorptu 
sint squalida.*' VulgBtb oamino stai»- i c iHc tmdar maris^ quem prioi abi ia 




dum cst OTcmphim sumpaent, 

Ver. 469L Piravolm: n. Bmfoim; Qt qni inter Iubc «fistingiicrc 

modo nd fcr. 454. p ere urt utj Tice procwr^ ooinino &lKlur. Et acer6ini 

sifj, Tidimu& — conimlere: 1. dpressc; n. Vctus ^osBsriiim: ^ TUmftr^ 

ladere, omisso et; O. A. coUidere, ed ood. ** mamm:** et, *^ Aoerhum^ 

Z. sed scriptura reoentiorc; reliquiomaci, qmbus m i iiminas Tcfim mcmn Silr. CriL 

et Uedere, Quum vcro id antiquitatb ger- iiL pw 131. ir. pc 234. ▼. pi 155. 
maiue vestigium non temcre relictum vi- Ver. 472. Eai: Vind Tia ■ftiiaws 

deretur, re diligentius explortta, notabi- di: V. ed. XI. sf cermendL 
lem sanc, ct quantivis prctii «stimandamy Ver. 473. Ordo Tcifaoi um perturiiatior 

rcsdtutioncm htiic loco tandcm quivimus est, quam vdis; sed eiempla non miiini 

conficere. Infinituto verfoum scilicet iVo- insuavia structune bujusce incomposit» 

vohi officio substantiTi fungitur, ut iv. ex poetis studiosioribus hanim rerum fis- 

769. cile produd possent '* Humor idem dul- 

Pnctcrca. wumirUs^ jacet. bnguctque «opore. " cis <r»r, ubi per terrss crebrius percob- 

'* tur.'* Editores sane de suis apotheds 

Et ordo est . " Ut, simul r^ provolvi, pos- „^, ^^ ^^ ^^^ ^ j^^^ ,^. 

" sint seosus conUrdcre.'* Similiter, ut ^^^ propinant; sed omnia, quotqoot 

alii sa^ius, SiKus Italicus. t. 41 8. ^^^ exemplaria huic fadnori rcdamitant. 



avul««tnainpn)tinuih«d «^ ^«« '^^ «*• Latinitas noo agnos- 

Ore /Mur/cmix. ci(. 

Porro, in ri. erasum est Tocabulum idfla.* 
et hanc humoris percolandi Tiam fuse 



Flenum fuerat, " simul cum ore." Si- 

militer, intcrea, verbum cuMbus omnibus . .. ir* •!• . ■! 

. . , , et omate \ irsilius denarrat, ad sea u. 

accommodan penc pudet admonere; ut ^j, 



23a 

Ver. 474. mansmescat; L e. moUescst 
— m ites c a t — -du kescat : uti Lucanns, x. 



satis sit lectorem remi&isse ad Sanctii Mi> 
nervam, iii. 6. has formulas multa cum 
industria atque cruditione persequentis; 
et Periionii commentanoa. Invenustos 
autcm librarios versibus ad has exquisitas -«f«««wqoe *^' longo miteuert tractn. 

dkendi rationes exactis prupriam temcri- Ver. 475. LiHqmit: V. ed. JVd^iV. 



257 



LIBER SECUNDUS. 281 

Qttod quoniam docui, pergam connectere remi quas, 
Ex hoc i^ta, fidem ducat: primordia rerum 
Finitd variare figurarum ratione. 
480 Quod, si non ita sit, rursum jam semina quaedam 
Esse infinito debebimt oorporis auctu. 
Nam, quod eadem und quoius vis in brevitate 
Corporis inter se multum variare figurce 



Vmd. Uqnits P. O. LiquU, optime; uti " «»««• demittijiuiiL" Rm recte animid- 

cittt etiam Friidanus, lib. tL p. 722. qui '«rtit DtTisius, veriam lectioDem appe*- 

maAStMtve$tigia,vroprimordia^-ng>rm «« cx gloMemate natam e«e. SedTida 

tan: P. t^i tuperai V. ed. teporarei « pl«» de hac dictioois Bgnificatioiie 

Vind. tupera tetrit A. n. X. tuperatei 11. ^V^ Nonium in Jptamt^ i^. 3. qui TuUu 

mpermae 9alo,-^mordia : Vind. mor- locum appowiit TibuUus, L 9. 69. 

dJB^amiaasyDabaobsmilitudiDempn»- iita teic persmdet liKlefl, «tiroque lacertos 

rAntinm literanim in Toce tetr i. — viri .- Vindat, et Tyrlo prodcst apu dnn i 

S.reni». £x his autem ▼arietatibus ni- jt, ]g^di sunt hice versus, ac disUn- 

hn coUigeDdum yidetur, quo vulgata mu- guendi: unde spedem habet nostra Ca- 

tari debeant; nisi quod Liquit importa- tulU emendatio ad SiW. CriL ii. p. 31. 

m 

^*™'^ et omnino consulas Servium, ad Virg. 

niid. telrt wfi .• L e salsi. vel amari ; jEu. iv, 482. SoUnus, cap. xxvi.—" sed, 

ut ver. 40a Hinc per oxymoron baud il- cc gp,,- compUxibui mutuis, velut humanis 

lepidum de pomo fataU, Ev« degusUto, cc coiyugationibus copuUntur." In&pice 

Akamus Avitus, iL 232. etiamdicto ad m. 851. 

Metmblt virs/; capltiir Morf horrida pattn. Ver. 479. FinilA: P. V. ed. B. O. et 

-. -. . , . ^ ^. n. in rasurft, Finitati quam lectionem 

]>e dietKme .ir» egunu. »1 .. 7aa Pl.. ,.„ton.noopnrtukrim^r,««.- M.«,-« 

num t»n« ^.ponemu.. n.t h.,t «n. ^^ . ,^^5 ,„,o_^f^, p, vind. 

83. ■• QnMMn et m quarUius dodere tr ^ rt w, ..■ _ 

-V ....*. V. od. B. n. ratvma. 

«.«B(«lu«n>,»n.)bri>ond.m: ... Ver.48ai.«.- ft.n,«.. Sed«.deeor. 

««mt«n, et mboc Tetu.Ute c.r« de. ^„ ^^ ^^, „,j^ loco per «.ta . 

» ponentem." Ond.u., ex Pont .v. la ^, vide Ter. 4S6. 

4&ea ^^. ~1 .^«.giBem, «m .c Ver. 48 J. iOdmnt , n. dAeunt; V. ed. 

*^ dd)eibafit: fortasse rectius.— cor^wri*.* V. 

Ver. 476. haretctre: V. ed. horretcere. ^ n. corponwM. 

Etediti habent /wMun/, contra omnium Ver. 482. Nam quod: ita P. L e. 

veterum Ubrorum auctoritatem. «« Nam ila erit, eo quod — :" oeteri om- 

Ver. 477. ^ikr.* n. fico/ nec male: i.e. ncs, si exdpias n. qui habet Namque et 

** Pergam connectere rem ed vid, qua ez m, dant Naiuqut in : sed repetitum m 

" hoc fidcm duciU** quo tandem pacto tolerari posait ? — eddem 

Ver. 478. apia: nonnuIU, acla; P. in und: n. mniia ima{ quarum posterior 

aotis; ut 0.-^uca/; L. M. ducitf ti ore- uBtatiflsima est permutatio: vide ad L 992. 

dendum sit Havercampo. ■■ br emt a te : n. 6reiii. In versu sequente, 

Ibid. apta: L a dependens, et quasi V. ed. omittit jr. 

iMncaUigaU: ut Cicero, Tusc. dispp. v. Ver. 484. pottunt: A. pottum,—face 

2L ** In hoc ipedio ^iparati^ fu%en- enim: sic Xl. forte molUus; Vind. B. L. 

•• tcm gladium elacttoari, tetd equinA ap^ M. TLfac enimi P. ^fateori V. ed. «a- 

T2 



282 T. LUCRETII. 



Non pofisunt: &ce enim mininni» e partibus csse 
485 Corpora prima; tribus, vel pauDo {duribus, ange: 
Nempe, ubi eas parteis unius oorpcnris omneis, 
Summa atque ima, kxams, transmutans dextera keins, 
Omnimodis expertus eris, quam quisque det ordo 
Formarum qieciem totius oorporis gus; 
490 Quod super est, si fbrte voles variare figuras, 
Addendum parteis alias erit: inde sequetur. 



■; t,faiemMr, At emmfaee ▼idetor libi ▼elit bcnd UniuMt malim dkuft ■!■: 
•ntiquior orthogiipliia, et foilif muhb mc prom ignocBre fttfsor. HoniliiHk 
comicorum locit rwdtncnda cat Varro, ml L 4. 58. locum habot non ^MBileB: 



dercnist.L9.7. «« Sed, quod «quitmr, et, qpod prtai onBne 

«' tcrtium iUud de modb dicff.'' EtiT" 



II. 1. 11. Sonpftter Choriniie, crumn. .. .^. /v_ • j- • ^-Ai t 

:« * i*u — JI,~ . ^v . V ^. Ver. 488. Ommmodu: BcedibooeiTnl- 

inst Iib. lu. p. »37. •* Omnis innMrBliYB _ » . . . - - __ 

.. . . 7 . . , saret recte, ex Lembmi macmo, ut d- 

" teitue conjugBtionis lecundam perw- ^^ » \» rv_ • j- ^- • 

«« nmm Sn^iuT«««««. ««• . iCr»n P»**"» J ^. M. OmMtmodii reliqm omnei, 

nBm instantie temporit per e litcnm ^ . . «• < 

.. _ . ^ ' "^ OmiifiiuMfo; quibiis nuUo modo poiBiiin 

**terminuitur. Corrumpunturautemhsc „,^^^^ ,^ >,. ^,, Mr^ii,^ mtnoa hmt^.. 

„ . . 4> . >. ,. .. , subecribere, ut hMtus icilicet mmiii neoe»> 

« ^ ^*'-'^"' ^f^' *~ '"f * "rio RluMputur, et loquadiDonn.. Lo- 

-«d .;mrf «««, i^.. «t r^; ^^ j^ . ,j^ «.«.«fi, 

Rl«nnu Pd«mooi.«. gnnm.. p. 1388. y^ ^,^ ;=-,,«<^„, L. M. A. /W.". 

. ..... pBrum interest Et ocuo est: " Aempe 

quam cmm, addit« rt, mtesre «onuerit .. . . , „ ^„ ... ___ 

. . > o »« ub,^ locans eas omnes paites, *t sum- 

infin.tivus: sed hoc usu plurimum va- „ ^ ^ j^ ^^;^ ^^^^.p^ ^,^^ 1,. 

lu,t; nam \ .njUius didt Dice, et Te- «» ^^ transmutans. eris expertu. omni- 

rentius Face: quibus si adjicias ir, „ ^^ ^^ ^^^^ formarum quis- 

faciunt integre sonare infimtivum mo- „ ^^^ ^^ ^^^j^^ ^j^ ^^^,^p^ j^. ^ 

» dum Dicere. Facere, Ducerer Hinc „ ^^^ ^^^^^^ f^^ ^^^riare, id non 

haud dubiiem legere in Virgilii JEn. L ,» ^^^^ ^^ norarum particulanun 

<53. VI. 318. 343. viL 546. <//ce, pro vul- „ m^jgsgu ^^^^ 

gari dic; et .i:n. xL 464. geo. iv. 358. bis y^^ ^^q^ ^^, . yj^j^ y ^ ^. M. 

^ucr, pro duc. Idem Varro. ibid. iu. 2. ^^, ^t tres versus. qui statim conse. 

fin._" induce me in viam disciplin»." quuntur. desunt Vind. V. ed. A. n. X.de- 

Sed omnino consuU debet Burmannus, ^^ j^„^ ^^^ie apographis homceote- 

ad AnthoL Lat iu. 135. 6. , . u i ^ . • •.-.. -j 

lcuto vocabuio Jiguras, uti sagaater ad- 

Ver. 435. tnbus vel : U. partubus uti. monuit nuperus editor Lucretu ad exem- 

•^uge: idem euges et V. ed. interpolat pi^r codicis Vindobonensis. H«c autem 

jrra ante tribus, ^^ p^ jl^ depravationibus, quas nuU» cri- 

Vcr. 487. transmutans • V. ed. n. trans. ticorum opes eniendare valeant; et, defectu 

mutas; n. transmittas. Pro /^m, Gn>- scriptorum libronim, nequit ambigi quin 

novius, obss.3. l.p.433. laudantc Haver- multi sint auctores, qui vitiia inemenda- 

campo, videtur voluisse lavius, quxe fuit biUbus ob banc caussam in omne tempus 

prior scriptura codicis M. quamvis eddem inquinabuntur : quod satis sit in transitu 

manu superscripta sit l<tvis, Quid autem pnestrinziase. Hinc est, quod in codice 



LIBER SECUNDUS. 



283 



Adsimili ratione, alias ut postulet ordo, 
Si tu forte voles etiam variare figuras. 
Ergo formanim novitatem oorporis augmen 
495 Subsequitur: qua re non est ut credere possis, 
Esse infinitis distantia semina formis; 
Ne quaedam cogas inmani maxumitate 
Esse: supra quod jam docui non esse probare. 
Jam tibi Barbaricae vestes, Meliboeaque fiilgens 



Cantabriipciui, Jirrenalb Mtim tL rm. 
14€. omittatttr; et in noatro codice O. ver. 
836. libri prixnL 

Ver. 491. Addendum jHirteis: egi de 
hae formiili ad i. 112. 

Ver. 492. Adtinuii: P. Asimaii O. A. 
At simili, 

Ver. 494. formarum: A, formai,'^^or' 
poris: V. ed. n. corporum. — augmen: n. 
tigmeH. 

Ver. 497. Ne: 11. Nam, £t vocis max^ 
imitas uaiun non aliunde, opinor, habuit 
Nonius probatum dare ex veterum scrip- 
tis, quam ex hoc Lucretii versu, quem 
iQe grammaticus apposuit Amobius, 
pro solito sibi, banc etiam nostro peculi- 
Mnm dictionem suis immiscuit, ad lib. 
tL p. 204. ** Radone bac ergo sequitur, 
** ut intelligere debeamus— DeoB— in yaa- 
** tis pomgere se longius, atque in niax/- 
** mitatem producere.** 

Ver. 498. esse probare. Hsbc scriptura 
Cit longe exquisitior codicum antiquo- 
rom Pii; quam librarii non satis intelli- 
geotes in r» posse omnium exemplarium 
ncUquorum demutavere: boc autemiacto, 
necesse habuenmt editores proAari ponere 
contra omnia exemplaria, loco probare : 
illam lectionem tamen in O. A. egomet 
invem. Enim vero formula, quam Lu- 
cretio restituimus, usitatiorest, quamquss 
stafailiri exemplis vel poscat se, vel patia- 
tur. Rediver. 469. 

Ver. 499. Barbarica vesies.* Le.gene- 
raliter orientales, propter diffluentem opu. 
Imtiam ac luxuriosissimos cultus harumce 
gtttthim. VirgiUus, JEn. u. 504. 



Berbarko postei snro, tpolBiqiie, npefbL 

Quem secutus est Valerius FUccua, vi 
526. ubi locutio cklamys ardei^ cum lods 
adductis Heinsio^ multum ilUistrat r« 
CwnfiUgaupurpura: 

Nec levior comitstiir Aroo;- horrentia c^jiM 
DiKolor annsn^ter, M|aaleiitetqtte ssxt lacertos, 
Barberkd ekUmfs ardst acu. 

SguaUrUes are: i. e. squamis asreis hor- 
rentes: vide supra, ad ver. 4525. £uri. 
pides, Ipb. Aul. 73. de P^ride loquens: 



— .»— «vA^ /ov dfsmnm STOAHN, 
X^ff Tt Xmt*«f4t, BAPBAPQ XAIAHMATL 

It» locus castigandus est ad fidem quo. 
rundam Clementis Alexandrini codi cum : 
i. e. ** fulgens vestiroento floribus aureb 
*' picturata'* Vulgo^rrA^: confersa ejus- 
dem lona,' 1 178. editionis mess. £t pri- 
orem Euripidis locum imitatus est Ho- 
ratius, od. iv. 9. i9. unde explicare vim 
atque venustatem dictionis mfmwnfmemt m 
Herodoto, ii. 116. quam prudentes edi- 
tores non attigere, in proclivi est; aed 
hsBc nos ab opere proposito longius eve- 
herent. 

Ibid. 3£elibcea Purpura. ExlocoViiw 
gilius profecit, nonnihil etiam de suo or- 
namenti intertexens, ad JEn. v. 251. 

▼ictori chlamydem attratsm, quam plurlma 

drcum 
Pwrpura MKsndro duplici MeVibma cuctirTit. 

Ibid. fulgens Purpura. Idem MarO, 
ad ^n. ix. 614. 

— pictacroco, et/tf((«ii/t murice, vestU. 

•• Fulgenti murice, purpurd." Servius. 
Ver. 500. tincta: sic editorei, post 



T3 



284 T. LUCRETII 

500 Purpurat Theasalioo amduurom tmcta oolofe; 
Aurea, pavonum ridend inbuta lepore. 



Pium et Vcroiitnitin, ▼wiMinM repoiu- ' ' rEAA»»lli 



OTf , pro tedof quod ▼idum omiii* cscm* 

pltfU Kripu olMidct. Euidcm raidtuti. Tidc noc cd ?«. 575. ct ifl. M. IbM» 



oncm, Ubrit Itidcm rcnucntilNn, nonci- mQii nni, Uqnct, *»— »^ ^Hv^kmm nk^ 
ipd VirgUio nupcr fcdmus, cd fca L ncndnn cmc cumim 993. fw. IS. Ek ft 



467. pUuuurii, ut Migunmur, cruditii. AntlioL Lct.Biirm.Tcl AoNBfiidjILiif. 

£t?ulgcti infnviunt «I cd ilncm bvgutoc ^idc cd tct. 919. npfm*. 

vcnib, Md omnino linc Ubrii. ck» nniifuid. rOi*-* «mma frmnfc. 

IbidTVnilico.ncqiciTitcilVttaluc, ^^ pnm«- n«p- g.™» 

tcHcScrrio, Lccrt iMton: Guieoo. Vulgo, eandrfaf ; «d Tcric lcctio 

•cntit Stqihcnus BymnUui. *^ «^ «* "^ ^~ ^^ «1* 

Vcr. 301, rMlmli. lic n. cC alii dudum w^to»«» >m mne^ inl 

rciUtucnint ci librii Kriptii; Md raUqui libct Tcro Pctrenium w «iBfily cb 

nmnci, quibuMum nobii rai «t, rtdnil. oonctibuicdilorumTindicaic, ineip.lOfc 

IMWi clcbcrcturobwiiucntcmijrilcbciiL nimr riii imrtin wil Jmii iii|iwi— itf. 

Ibid. .^iiiTw ftomiim lfp«rt. Antbo- ArwqneattiitiifiAfidortapab: 

logia Lct Burm. iiL 15S. 9. L c spUndei: nam, caho cradilc ke> 

TuopilitoclaiMM^vpMcltnr, torcs! ailfinil a^iitacchviium; cnti 

PlunMtooawriifoarwBoMMik»: Homero fidei nt: hinc ~ 

qu» Lucretium ^ragie iUurtrcnt: nam ^t^ dicadtac in Lljmui, Od. X. SSk 

hunc Tcmim, ut pntovdfntii e i e giticum ^ota pcndet: 

CI|MO, ^um TOCCI^ ^pubw paVQMI tnn E «icw mm tMMi l«3fl» #ttJK iMMMi mm9 

in |HWti« Gratcfek «|uam Lalinis. insigniri k*..,^» «,,•». »px«OTAHlAllI: 

»ao.l.v^puta,.^,etsimili..in. ^ «1« ubique in «> fcgendum «L Hie 

dinvrrnter dc luxu miinientonttn etiam ^ , ' _^ _/' _ .. .-« 

autcm locus non cOiigit Skmaa di licui ' 

UMintcntur. Ijtxnun Lucani Don alMNium .. _ . ^ t . • 

aditH>%HK\ ut ^Hkamus quki »ibi TeUt ^^ «l xL lOSw 
iIKkI cfulhctvMi ttiumahu: nam schoUasles 
rctu iKui tvouit; «diK>rr» autcm, pn> nv ~ "* 

lit\> lUbi» mvliik» |iutant disaamulara* «piam L e. cnitcaccrct, et 
i|;iK>ffauti«m >uam inpMiuc £ttcri Lcgi- Ibid. ratea. 

tur «utcm in Ituurx \. I :^ ^ Iwcfa prioris 

Anc 144«. 

f*r» ji«f\» A^«>A-4 a*ict, 5«r> ^:3m v\x-ci? : «« in£tm« «et I5T4. 

«i\x*t>-~<Av.rv' M)C4j«r«v ^^ bcrrsdai ^ide 
«Kv xt-^vTi «d ^vr 4^\v R«m cvcMet 





I ■ x^w sirlfc «iSrea» 

ISd 'w;.-^: *• Ck ^filtOiCWe^ pUM 




LIBER SECUNDUS. 285 

Pqpla, novo rerum superata colore, jacerent: 
Contemptus sudos smymae, mellisque sapores; 



ctp. 55. proposita; ubi, qusB bene multa X. Sed nova: unde nne ob similitudi- 

interpretes congessere, ad illuatrmndum nem d r^ d^ Tulgaru editorum lectio, 

Lucretium egregie fadenL Loquitur ni- Seda Bcilicet, aliit non obitantibus, spe- 

mirum per omnem locum Carus noster dem baberet: emendatiasimi oodices Pii 

de rebus inanimatis; ttnde viventinm pa- dant, Sedulo ^fua: de scripturft membra> 

vonum mentio intempestiTa maxime et narum L. M. in boc loco, ut in aliis bene 

mTftiluw^^s baud injuria videri possit. multis, parum liquido oonstat; et sane 

Jam vero ex universb Latinitatis tbesanris Havercampus, cui iiber usus horum opti. 

voaibulum magnifioentife sermonis Lu- morum ezemplarium suppetebat, perfunc- 

oretiani atque amoenitati adjunctarum torte nimis offido suo functus est. Ipsum 

phrasium accommodatius bac conjecturft me etiam nonnibil subinde culpo, qui ali- 

nemo deprompserit. IsidoruSb origg. lix. quoties membranas n. negligentius in- 

35. ** Pirp/Km, matronale pallium, ez pur- speierim; sed recentior is forte liber, 

*^ pur& signatum; cujus fimbri» oarft quam in quo locorum de boc genere valde 

** ttaminis summitate resjilendent.** Sic lubrioorum omnis cardo versari debeat^ 

lcgcndum : libri, aureis, Servius, ad Denique, si Secia scripserit Lucretius vo. 

Virg. ^n.-i. 480, -peplum definit, pallam cem ubivis d>viam, et ipsimet passim ire- 

fictam femineam, Vcrsus quidam nobis quentatam, unde comiperint librarii, segre' 

admodum appositi leguntur in Homcri aliquis divinet 

hymno ad Venerem, ver. 86. sed comipti Vcr. 50?. Conjunctionem El^ a qui' 

luzatique, hoc autem pacto concinnandi : omnia exemplaria versum ordiuntur, qud 

nirA^ ;«, yuf .Vr., ^^^ ^fc auy^, ^* «"«& poUssimum omiserim, statim 

KAAON, XPT2EI0N, nAMnoiKlAON* «r patcWt. Sane, sine copulis, mcosu vivi- 

Zt nXfTu, diori atque stabiliori locus procedit, et si- 

Srqd^v mfAf Surmkturn ix*/u!m«, ^mvidm tZt^ milem interpolationem nuperrime e)eci* 

Bm. mus de fine ver. 500. — sudos^ vel sudor: 

£i;c* '* vTiYfmitarrms hjxmi^xrK (sed uos oTthograpbiam vetustam Lucre- 

Mtfxi judices et idonei, qui sibi id labo- *". «t antiquis agnitam grammatids, ut 

ris suropserint, ut IL E. 338. Z. 289— decor ac proportio postulant, amplecti- 

296. J. Pollucem, vii. 50, cum boc loco mur) sic perspicue A. n. X. ct V. ed. 

conferant, haud invitc fatebuntiur, qpi- quamproxime,««o</ornempc;L.M.iaior; 

nor, depravationem scribarum insignio- cfrorc fadU. quum litcram prostantem 

rcm pulchre mihi profligatam esse. C«^ priBiens vocabulum attraxerit et eliserit: 

terum, ut ex abundanU divinationem reliqui onmes, P. Vind. B. XI. utique, 

Burmannianam, in optimis sane atque fe- ^*^ *' dictione tritissimi cum aliA ex longe 

licissimis habendam, oonfirmatam atque eleganlissimis, quod adsolet, commutatA. 

iUustratam demus; quid colorem sermonU Sed enim auctor Ciris non absurde judi- 

Lucretiani per hunc locum propius at- cari potest hunc ipsissimum locum imitari 

tingit jiescriptionc ilU pepli Pkpinian&, ad voUiisse, ver. 498. 

Theb. X. 59 ? Non mihi jam plngui judabunt teinponi mjrrhd. . 



varUs ubi plurims/orrf Totidcm vcrbb Euripides, lon. 1 1 94. 



Fwpura picta modla, mixtoque incenditur auro, ,«««—««. m rt ym» M%mrrm vimf 

Jam vero lectionis varietatem pcrcensea- Xip«f MrvMn Mrrp«, M^in^fMm 

mus, ut nihil desit lectoribus, quo minus 2MTPNH2 'I ApaTA : 

^udicium de hac emendatione accuratum ubi nos videndi: sed noUssima est trans- 

ierant. Pepla novo: P. V. ed. B. A. n. lati sermonis formula, nec annotatioms 



286 T. LUCRETII 

Et cycnea mde, Fhoebeaque, daedala chorduy 
505 Carmiiia, consimili ratione obpressa ukrent: 

Namque aliis aliud praestantius exoreretur. 
Cedere item retro possent in deteriores 

Qmnia sic parteis, ut diximus in mdioies: 

Namque aliis aliud retro quoque tetrius esset 
510 Naribus, auribus, atque oculis» orisque saporL 



loogiorit indigeoiw — wmymm: sc, «^«i* BMt. ziiL 830. nbi Tidcndi imit «odili 

Mf ct AM)ummi% cxhibcnt P. Vind. V. cd. rommfnra towi» qni milii iieiitiqDnii pcr. 

B. L. M. 2. flcd A. n. ut edttioact com. fudcnt Nin vtf/Mtitar in pdiBlit 

moBcc, nufrrka ; n. tmirnm. ret, cjUabom ■mmdcm faRTcm 

Porro, le^or olMervct velim. Lucretium ncmo credidinet A. aortrttUmt: tsuapib 

eb rebus iohcrere, quc tcI oculis, ▼d hic TcrMS cum duobusiequcntibas demnt 

naribus, re\ gustui, tcI auribus dcoique, L. ct M. lo A. Tcro Tcrr. 507. 506. 

obvenantur, (ridc ver. 5ia) nuIUintereA transpositi lcguntur: alqyc, in Tcnn pn»> 

tactiU ratiooc babita; hac nimirum de eunte, n. titereL 

cauflsi^ quod is sensus unus alios omncs Ver. 509. rtiro qitoqme tetriMM: V. cd. 

attingatetca m pre b cndat; redi ad ver. 408. B. O. n. X. retroque mt acrimts A. relro- 

Ver. 504. cyenea: 11. cyHgeai A. cy» qwe atl tetriut. 

renettm.—faele Pkeebea: A. n. eiaphef Ibid. retro, Displioet bujosco voci^ 

bma^ — mele: lU idem. pronws, ut ridetur, supcrfacaiics, rcpe- 

Ibid. deedala chordit: L e. ope cbor. titia An dederit noster? 

darum Tariata. In hoc usu dictionis, Namqueaffi.«Bod*rtn«qo«p«t«rta.««K: 

quatenus caraiinibus acoommodetur, auc- , ^. . . . , 

tomn Pin<Unun DOMer jMbuit, OL L 1 69. '1"° "'''" '^'"" «P^-sq-e de».de«n que- 

at. £t, si rem mtueans, vix ulla uter»- 

MXx/rmri imiZm' fum (]( mutatio: quantulum enim inter 

W(.u4f if4Mt9 wrvxMH. se discrepaut retro ct Utro? i. e tetrom, vei 

Lyrici scholiast« atque interpretibus ad tetrum: vide i. 970. — Caeterom, in vcnu 

Pyth. iv. 526. non assentior, sed a Lucre- proxime veniente, atque deest n. 

tio expositionem malim pctcre: Ver. 511. quin: i. e. imOf vel ««/, vd 

U.XXMJU, u T. r^ ImlMX^, »" *»^^ quodam significatu, cujus plura 

^»ffjuyya. fimrrm^ rtiw exempla tibi lezicographorum coUectiones 

-rmt^ %nxift ^ty •/**>' ^^^ denegabuot Sic autem ausi» sum 

i.e.diverson.mc«,tuum«p.cen,. Idem " ^''J"»"™ rescribere pro librorum 

denique Nem. xi 23. "'""'"'" ''^™' '■»• "' ^^«^ «»- 

structioms morfoo facillime mederer. Alii 

'^*^ «««^«^f. sjuje editores hanc medicmam aho roodo 

Ver. 506. rxorrrrtur.- Vind. V. ed. B. administrarevoluerunt; inferciendanempe 

n. 2. exorirettir: et, quam ob rcm sylla- conjunctione et ad finem versus: qood et 

ba ri hujuscc tcmporis haud a?que benc incondnnum est, atque duabus rationi. 

possit corripi. atque in praKenti tempore bus oppugnatiu-, qu» divinationem mcam 

njodi indicatiri, non equidem invenio; et ex Lucretii ipsius auctoritate summo ope- 

htm mutationes moribus antiquiorum po- re stabiliunt. Si te ad indicem redpias, 

ctarum adversantur. Ad eundem modum statim deprehendes locutioncm reddere re- 

\ariatur vox j^otiremur in MSS. ad Ovid. bus, et germanas multas, poet« nostio 



LIBER SECUNDUS. S87 

Qu« qu(»ttttn non siinty qnin rdius reddita oerta 
Finis utrinupie tenet 8umroam$ fiiteare necesse est, 
Materiam qooque finitis difierre fignris. 

Denique, ab ignibus ad gelidas hiemisque pruinas 
515 Finitum est, retroque pari ratione remensum esL 
Omnis enim, calor ac firigus: medieique tepores 
Inter utrasque jacent, explentes ordine summam* 



qnain familijuriter adhibitM; reddere au. Ver. 515. T^ es^ secundo caient R A. 

Ism in rebus, nusquam legi. Rureus, — Hoc autem didt Lucretius: **Pertero« 

pbrasim reddiia certajinis rebut libentis- *' pestates quatuor tantummodo totus an* 

flime usurpat noster; sed locutiones istae, *' nus demutatur: ab ignibus sstat» si 

qam ezsuigunt, si seorsim ponantur voces ^ exordiaris, et cursum per pruinas uaque 

rebt u reddiia ; atque itidem scorsim certa " «d eoadem ignes remetisris, omnes vi. 

finii^ quod posito r« et editorum ad finem '' debis varietates tempestatum; annus in 

▼enfis extemplo neoessitate factum est, a '* tlits non eicurrit: his soUs terminatur 

iQrlo Lucretiano prorsus abhorrent, neque, '* in omni tempore: suos intra fines, ut 

ui ezputem, per totum ejus poema vel *' alia universa, continetur.'* 
vice simplici lectoribus ostenduntur. Spe- Ver. 516. Omnis: L e. ** Omnis annns 

rem igitur, haec saltcm meam emenda- '^et^ calor, acfrigus; nihil aliud.*' £di- 

tionem judicibus aequis et idoneis i^pro. tiones nobis dant Finit, invitislibris om. 

baturm esse. nibus, si excipias Vindobonensem, cujus 

Denique, alia divinatio menti meas se ob- collatorem in hoclooo probabile est cessa- 

tulenit, quam cum lectore communica- visse. n. interponit ac post enim, Si ad 

visae non pigebit, et vije editoribus initas conjecturas fugiendum sit, proposuerim: 
nuUus dubitem longe anteferre; quamvis OMi/enfancaloracfrigus: 

hand eam pne illa malim, quam prior L e. Claudit — ^impedit— obstat— quo mi- 

sim ingressus: nus divagetur; adeo ut r« Finit ez glos- 

Qpaa qnonlam non sunt in rebus, sed data certa semate natum videri possit: quod miUies 

nnisutriinquetenettummain.- fiMTtum novunus. Festus: " Obdere op- 

nt inferius, v. 384. u ponere.** 

PoMe darifinem, Ibid. j^^igi tepores. Hos VirgiUus tam 

Ver. 513. Materiam: P. Materiem^ • ezquisitis versibus uberius exposuit, ut 

finitis: sic P. n. soli; reliquis in omni* mihi temperare nequeam, quin apponam. 

Ims l^tur injiniiis, apertissimo scripto- Leguntur autem in geo. ii. 343. 

ris soopo repugnante.-In priore vemi, „^ ^ ^^ ^^ p^^ ^^^ ,^^^ 

pro utrimque, n. utrumque: quae dictio- Si non tanta qnies lret/r(ffiwque caioremqiie 
nes alias confunduntur. loter, et exdperet coeli indulgentla terras. 

r>id. finiiisfiguris: l e. «• Quum sum- Anne aliquid divino iUo ingenio dignius 

"ma ipsius materisB sit finita, necesse lcgisti? £t tam aic/umm, quam pmi, de- 

'* ast, ut omnes figuraB, quas materia po- scriptio est generalis; uti Servius existi^ 

** terit induere, sint etaam numero finita».** mat 

Hanc tamen oondusionem poetas nostri Ver.517. uirasque: nempe tempesta- 

fiUi geometrarum ei sunt neutiquam con- tcs; ut Hippocrates, aphor. ui. 16. i» ry. 

eessuri Scd cum sensu poetas gramma- nw %winZft^en: L e. i>fa$t: de quA eUipsi 

tiook non accurata opinionum veritate, consulendus est L. Bosu libeUus, ubi lo- 

nobis in hoc munere defiuigendo res est cns Hippocratis addudtur. Haec sdUoet 



890 T. LUCRETII 

At rcgione, locoque aKo, terrisque remotis, 
535 Multa licet genere esse in eo; numenimque re{deri: 
Sic, uti quadmpedum cum primis esae videmus 
In genere anguimanos dephantos; India quorum 
Milibus e multis vallo munitur ebumo, 
Ut penitus nequeat penetrari: tanta ferarum 
540 Vis est; quarum nos perpauca exempla videmus. 



toris tBdio luniiiiil diltgenti* sibi pneca- Ver. 536. Sic uii: Lege, SiemL Bsvt* 

Tcntiumy Luoretius concludit. Lod to- lkius. 

tiua Kopus sic per expositionem uberio- Vere, ut putem; ne sjIlabA pnetar a». 

rem dedarari potett: ** Dicebam nuper, rem omnium, ni fallor, poetarum coiii» 

^* summam materi» esse infinitam, et piatur*. sed nuUus liber sufihigptur. 

** numerum etiam primordiorum amiliter Ver. 537. anguimanot: P. Vind. V. 

(( figuratorum «que duere infinitum. ed. O. anguinuinut: fbrte Tolebant tm^ 

Regcres autem, boc ita fieri non posse; guimanet. Julius Obsequcns, de prod%i 

nam Tidemus iit hit animalibus nume- cap. Ixuii. — ** pueri quadnipcdcs et futt» 

** rum minorem esse, in iUit autem ma- '* drumanet na^^^^-depkantot: A. dr* 

** jorem fecunditatem ; quum ad tuam by« fantet, 

*' potbesin omnia deberent et esse nume- Ibid. anguimanot eUpkantot: L e ** e* 

'^ ro pari et infinita His respondeo, Nos ** lepbantos, quorum maatis, tcI prabos- 

** uniTersi partem tantummodo exiguam ^' cis, Tersatlli mollitie toituosa ast, ad 

** cognitam habere: si omne immensum " instar anguis." Orosius, hist. ir. 1. 

*• liccret peragrarc, numerosa invenire- '* iNIinucius — protcntam in se maiiKiN bd- 

** mus ca alibi, qua? rara sunt nobis; et " luae ferro desecuit," Sed adeas inter- 

** inviccm, qua; abundant nobis, aliis in pretes ad Q. Curt viii. 14. 29. nam om- 

** plagis rariora: ita ut in omnibus, sum- uia super hac rc trita sunt, ac dudum 

** mae rerum rationc habita, flcqualitas et vulgata: nec tamen elegantem satis Op- 

** proportio, sine defectu, sine abundan- piani descriptioncm lcctoribus inridebi- 

** tiA, obtinerent." mus, cyneg. iL 522. 

Ver. 534. Ilic versus in V. ed. non 
comparet. 

Ver. 535. gencre : sic solus Vind. uti Ku»r ^nf< t^ wmi<MfAn- «loii, r« ^Uwi, 

Tulgares cditi; ct verissime, ut opinor, 'Pr^ii^ ifiwn. 
quamvis alii omnes libri uno consensu 
dent gencra : qusc tamen lectio quo pocto 



«< 



Amtt») t», r»*Xjr, rt' Tf*C*€iuim rrf mmX.tMn. 



Ver. 538. MiUibus: V. ed. Melibusi 



.^ . j . ^ L. IM. Miiibus; quos sequimur: vide ad 

stare possit, haud invenio. ... ^ ^ ««^ -« 

.... . . ,, ^ . »"• 724. — e: n. eUi forte, ex. — vallo: 

Ibid. numerum rejjlert. Maro, .^n. vi. j ... 

Ibid. vallo ebumo. Nec minus el^an- 
Dbcedam, expiebo numerum, reddarque tenebria. *®^ Tullius, nat deor. ii. 57. — ^** munit»- 

** que sunt palpebne tamquam txi//o ;m- 
Reddar: i. e. me reddam, ad mediae vocis *» /enmi ." ubi fructuose consuli potest 
GraKxmim potestatem. Si vero nugato- Davisius. Homereum illud, i^««f ^ttrmy 
rium tibi propinatum velis. en! tibi Ser- quis nescit vel puerulus? Sed obiter Var- 
Tium ibidem, gerras germanas cffutien- ronis pulcherrinios vcrsiculos, apud No- 
^^*"- nium, voce iW;>tj6rttm, iii 164. emenda- 




LIBER SECUNDUS. «91 

Sed tamen, id quoque otei oonoedam, quam lobet eBto 
Unica res quaedam nativo oorpore sola, 
Quoi similis toto terrarum non sit in orbi; 
Infinita tamen nifd erit vis materiai, 
545 Unde ea progigni possit concqpta, creari 

Non poterit: neque, quod super est, procrescere, alique. 
Quippe et enim sumant oculei, finita per omne 



tioras eihibeba De oculis autem pufclini Nnaqae ocnlot faifiBrta pOonnn tdftlaceMant; 

podUe videtur ibi loqui poeU lepidisn- Qw»q~ »»»•<«««'««««" n«OT tue^ 

^ ^ '^ Inde inliDiai sesei propriM deOBvit in orbct. 
mus: 

QuotcaIUbltpliironatund!p.Ipebr» Venu» «mt Tdde •pwdoB. Sed pradpoe 

Tlnct«!, vaiUuu mMU tepto, tenent. ^^ ^^ Statiut, hinc manifestiflune ei- 

pwui, quem Frsigerus indionrit, Thcbw 

Vulgo, vattato fMbOis teptos. Cioero, de ix. ot ipeeait: 

•HMCt 15d — ** e quibus quum emencrit, 

"«»ditfrugem^onHne«rucl«n.« ^urf«.,to««»»««P«.P« *»•«,««- 

** contra «vium minorum morsus miuutur 

**eaiZb aristarum.** Unde Ausonium His c ommit t e, qam notabimus ad fti. 

corrigam, in Mosell. 86. 497. 

Ver. S39.ferttrum Vis, Avienus, or. 

SqnameiM herbosas Capito interlncet arenai, marit. 410. 
Vlicere prx tenero fartim conseptus arUHj, 

yu hittmanm petegnt onuie Intematat, 

Libri, coiigc«<ttJ; invenuste. Ergo, eoiZb MultuKiue terror ex feils ^fiter ftcta. 

«ft^ munitur, quasi fhmte exerritOs, j^ „^,amus ex ingenia Editiones hii. 

«hi stationem^ pro ,««»1«»,»*, babebant i^^ in priore verw.. PJ, se/ varium; et, 

daphantes. Florus. u. 8. 16. non mcon- j^ «jeundo, Aa6An/. 

anne, de Antiocho: « EUphanii, ad hoc ^^ ^j ^.. ^ ^^^,, ^^ q. 

•• immensoB maffmtudims, auro, purpunL ^ ^ , . — . r^ .»a 

u . -* .a«_TJ ,./ . A. antiquo modo, probe; 1. jubets aW 

** argento, et «uo el>ore fuigentibus, actem uh^ 

•* utrinque uaiiaverat.'* Nescio quis de ~~» -^- Vxj :.t njr ..• «.w ? .. 

„ r^ ., .* ... .. . «, . A Ver. S45. orbi: sic L. M. ut solet Lu- 

nostm Bntanma, hb.li. epig. 91.9. An- - , ,.^ , ,., .. 

.K^i T .» ii..rr *^ "«*»««5 ^ «^*»' «d libroa reliquos, 

orhe. £t L. tn deest; unde sic fortaa»: 



thoL Lat Burm. 



Quam pater invictls Nerent valUverii nodk', 
Qnam fallax ntu drcnit Oceanni. 



Qnol sfaniBs toto. tcrramm non iicr orbi : 



luomnino rescribendmn, na temporum ^^ "*• ^^' "* ^' «* 1«^ dandi casu; 
coiicinnit..disturbetur. Editi. natfa«r«/; ^ ^^^turtiores tenmnaYuse dicdonem 
qoodnon ferendum. Haud aUenus ac- 'oius, et mmih^ ad normam secund» de- 
cesserit CUudianus. de bdL Gfld. 146. ^^<«>^ nominum, te Prisdanus doce- 

bit, lib. Ti pp. 716. 717. quamris in hoc 
■ feUdor Uls pemtts loco nihil impedit, quo minus ait ablati- 

fto Lltoy», nimio qup le mumisa cai^ ^, ^ subaudita, ut pavim solet fieri, 

Defendit. tantique vacst lecura tyrannl. ... 

prspositione in. 

Addam insuper Serenum Samonicum, de Ver. 547. Bentleius crucem panrulam, 
med. 667. et scaturigine Ciceroois haori- quA eonr up te l » suspidonem solet innuare, 
entem: vocabulo ocm/i apptnxit: nco injiiri&; 



892 T. LUCRETir 

• Corporajactari aniufl genitaliara; 
Unde, ubi, qua vi, et quo pacto, omgreflBa ooibantt 

550 Materiae tanto in pelago, turbaque alien£ ? 
Non, ut opinor, habent rationem oondGandi: 
Sed, quasi» naufiragiis magnis mukiBqae ooortis» 
Di^ectare solet magnum mare transtra, cavemasy 
Antemnas, proram, malos, tonsasque, natanteis; 

555 Per terrarum omneis oras fluitantia ajdustra 
Ut yideantur, et indidum mortalibus edant, 

nam res videtiir perdiflkili intdl«ctn cui- Ver. 552, MttlCit; P. ventit: ted fra- 

▼ii, deprabendcftt quidnam ^ yenuftrtk tra. 

luOieet, vel eti«n proprietatis, hoc voc»- Ver. 553. tranMra: O. A. cmtwa^^t^ 

buhiminhocloca Cogitabem equidem, venuu: bc M. ct ita liere L. camm: 

an sic noster scripwrit: quod in prodivi est intdligcre de quolftel 

^. , , . „ . * t^ concaTO naris interioris fraffmento: ooale 

Qi^pe et enliB nimsnt olM, ftnlcs per omne>» ' ^ . •. • 

Graea nuncuparent tUpH, Mfrfi ym^rfUM^ 

i.V iHi, qui materiam cujusris rei infini- ^d «^«f^wr^ff, mmXnt nm: adi sisJ.Folo 

tam esse nolint concedere, et principiis lucem, L 87. carinat: P. Vind. V. ed. IL 

Bostris consentire. Nihil, quod lectoribus ^- itidem bene; nisi quod veri sit simiUi- 

ofieram, probabilius boc tempore mentem mum, hanooe dictionem indepraratamptr 

meam incurrit — ^Porro, pro finitay n. librariorum manus fiiisse descensunuB. 

oodex habet fitncta, cartnoj O, A, carinamy n. SaJtem con* 

Ver. 550. Matcria: A. Materia; n, «'»""» Lambini, reponenUs ex ingenio 

2. Materie, gubema^ in cujus sententiam edltores 

Ibid. materia^ pelago: ut pote semper I^»^"* »^*™"^ neutiquam videtur dtra 

movente se, et ^stuante, Hanc autem »«^^«^«> adoptandum. Sed nimirum 

figuram scrmonis dudum illustravi, ad '" o™»" tempore ha conjecturaie» castiga. 

Silv. Crit. iv. pp. 123. 124. Ita dixit tiones nimis faciliter. ne dicam inconri- 

CWnsAlexandrinus,cohortadgg.lO. ^^'^^'' negligenterque. sunt in Lucretii 

^i>My.f ayai»..: Theodoretus, i. 15. «- ^»*^^™"» ^«^^*» importat». 

>My( mymhrnr.f: et Themistius, p. 1 77. I^id. Di^cctare mare transtra, Ita 

xaXXtf; wiXmyf : sed plenimque de ma- Maro, ^n. L 1 28. 

lorum muhitudinc usurpari solet locutia ^. . „ 
Confer mox ver. 562. Ad parem meta- 

plioram provcrbinlem cxigebant vocem Ammianus eUam Marcellinu^ xvi. 3.— 

montes, ut noster iii vL 159. " montes " ut.-conspiratas gentes in noxam Ro- 

" nimborum." Durior cst pro more, et « mani nominis di^ectaret:' 

quem vix probes, Salhistius, CauL 23. 3. v*.r kka ^ » xi ^ ^u^ 

]* ... .... * ^- 554. Antemnat, Haec est ortho- 

** mana monttique polhceri coepit:** ubi ^..uu \r ^ i •• . • e • . • 

1 ^ r. r^ -.• T .. . graphia V. ed. glossani vetens, Sosipatns 

piene et erudite Cortms, Lucretu non im- ri.»..: •• • . . ^ . j- 

r "wu uu Charisu, inst gramm. i. p. 20. et sic codi- 

inemor. , . , ,. «,..._ 

ces multi ad \ irg. ^n. m. 549. — tomas: 

Ver. 551. conciliandi: i. e. in conci- V. ed. consas 

hum materi«. rt^bus gignendis acc^mno- Ver. 555, fiuitantia : n, fluvitantia,-^ 
datum. veuiendi. „^^^,^^^_. ^j^^ ^^ ^^ ^^ ^^ ^^ ^^ ^^ 



LIBER SECUNDUS. 29S 



Infidi maris insidias, viseisqaey dolumquey 

Ut vitare yeliBt, neve ullo tempore credanti 

Subdola quom ridet placidi peUada ponti: 
560 Sic tibi, si finita semel primordia quaedam 

Constitues, ssvom debebunt q>arsa per omnem 

Diqectare «stus divorsei materiai: 

Numquam in condlium ut possint cocpulsa coire; 

Nec remorari in concilio, nec crescere adaucta: 
565 Quorum utrumque palam fieri manifesta-docet res; 

fiUuuira : nempe, a lemel absorpd, man* Coelum, wlumque, vim mmigur^, 

iit TOi nihiU j^tutras quem statim scrilMB Mentuanus etiem r« Infidi marU ^SM^i^ 

doetiaimi in probem dictionem mutefere. gum dedit ed geo. L 854. 
Ite Tar» vibiam fequi solet. 



GMlerum, huic Lucretio loco Flori unus t^vmt peuere 

impendio similis est, quem hoc mpdo Ver. 559. ridet peUacia: n. rident 

Bentleii sagadtas admirabilis ad integri. palaiia. 

OrtHn piistinam reduxit, il 2. 31. •• Quan. Ibid. pellacia. Mantuanu^ gea ir. 

** tus O! tunc triumphus tempestate in- 443. 

«^tciddit; quum, opulenta prseda, clas- nuUs viwn repcffc^eflsCT— ^ 

•* lis, adversis acta ventts, naufiragio suo ^, , ,, . ., ^ . 

« A«c«n, « Syrtes. rt omnJuin .«to*.. 1"^ " ^*""»" ™*T- ">'•»/««""»'«' 

««««.» m.uUmimUto™.imple»it." bta dicti«HMan pm s<dito vulgrtwrem «i- 

Ibid. fluUantia apluUra. VfagiBus. bSb^f. faUacu. ,ah^ H-c pt.T. h- 

Mn^x^ 206 branorum consuetudo, et reoeptaB lectio- 

nis MJM^«*Mi, mihi persuadent Manilium 

Ihasndna remonim quos, et JtuUantia trmutre. ^^ ^^^ vitiatum drcumfeiri, ad iii. 

Inpedlnnt : 

■^^ 338. 

•t Tullius in Arato, quem Lambinus ad- ___ nquo itat foedere terninm 

movit : Ncc manifota patet faU peUada mundL 

Navibu* abtumptb, ^uitantia quaerere apiustra. Editur autem faOacia. Ad quam depra- 

Neque Silii versus quidam heves atoue ^t«««nproximeaccedit etiamcodexLu- 

numerosi, Lucretium haud dubie le^i. "!?^"» ^' **^ pallacia^CM^rum, 

dentis, displicebunt Exstant in Pun. x. «^ '''^ f^v^Bm ^sopicam, «« de 

,Ao '* Psstore et Mari,** ni failor, in oculis 

habebat 

81c Lagea latit, vasto velut intula ponto -.r^ e^ js •* tr* j t iir ^ -rr 

Cona^,illlA«:opuliiublnubifcrEunii, ^"^' S€0.fimta: Vmd. L. M. A. H. 

Mi^^hviiniitp«rgena,opcritmare: jamqueper ^* A. infinita: sinuliter supm peccatum 

undas est, ob frequentem in hujusce argumenti 

St «««fr-. et mali, laceroque ^ustria velo. ^g^cana vocabulorum usum: et iu solent 

AcmiMrljfittf«ii/,revomentei»quora,nautc ^. . ji. • •.. . •• 

^ scribflB m dictionibus nuuume contrariis 

Ver. $56, edant: V. ed. mdants n. quondam aberrare: vide ad ver. 94. su- 

edats XI. edam. periua. 

Ver. 557. marit vireit: nempe /tnym Ver. 561. omnem: sic Vind. V. ed. L. 

whwt •fMimff poetarum principis: ut e- H. S. reliqui« omne, Sed erat aliquotiei 

tiam Prudentius, perist z. 5^, hoc veriium mayulini generis apMd ve» 



294 



T. LUCRETII 



£t res progigni, et geoitM procresoere po«e. 
Esse igitur genere in quo via primordim renim 
Infinita palam est, unde onmia subpeditantur. 
Nec superare queunt motus itaque ezitiales 
570 Perpetuo» neque in setemum aepelire salatem: 
Nec porro rerum genitaks, auctificeiqae, 
Motus perpetuo possunt senrare creata. 
Sic «equo geritur certamine princqnorumy 
Ex infinito contractnm tempore, bdlnm. 



terea, ut in noilio eCuDn, iu. 604. FUu- 
tus, Poen. ▼. 4. 14. 



J;ipitcr„ 



<Iiicin Ttrlmai vUsUm 



Ver. 562. ^thu: M. antu^^iuortei ; 
Hs tUveraet M. O. diverui; non male: 
** te mndique vertetUit** — pnnm fluctuan- 
tis. £t *' tethu materiK,** ut nuper, ver. 
550. **peiagut materi«:** quod Jam yri- 
deo nec ipei Cnfbio inobeertatwm.' 
Porro^ duo irems, qui proume sequun. 
tur, ordine inTerw comperent in 1* Bf. 
et, in priore Tenu, ut abest n. atqoe in 
ver. 567. pro in, A. habet ut. 

Ver. 569. ilaque: P. utique; quod gus- 
tum ooiTectoris, argumentatioiiis m^ 
Ciic» et canstructionis xquabilitatem afiec- 
tantis, valde sapit 

Vcr. 571. auctijicei. Haec ipsa dictio 
apud Lucrctium solum fortasse invenitun 
verbum cognatum plus semcl in Amobio 
legitur, ut lib. ^-ii. p. 224. " Cibis noris 
** auctijicatis deos — .** 

Ver. 572. servare: Xl. pripare. 

Ver. 575. vitatia rerum: L e. rcs vi- 
tales; quemadraodum apud Horatium, 
epist. i. 17. 21 . 



igitur iwutMidum. vagqrT A» 

Vind. V. ed. n. 1. vigtr; O. m^ftr; 

libmii, noo ceacnt libnrii, 

ad ingenium sunm reTertcrcntur» aqniii* 

ta ▼nlgaribua, sinccrai 

tantea 

Ibid. muteetmr fimere vagtr, Fi 
** Fagorem pro ▼agitu Enniua KHb 



Ci 



mo: 



** Qpti damot obpugiiantcii v^gmv ynbattL* 

Sed bic ▼cnuaquin inagnitcr d qirt f Mu§ 
sit, nihii dubtta Intcren, nomen wagar 
Tidetur Statio restituendum, ad Tbeb. ir. 
789. ubi de Arcbemoro infante poieta 
ampliavit versibus, quales vix antiquorum 
maximi hcroes in pocdca aequaverint, et 
quos integros lectori consultos Tdumus: 



caram modo lactis egeno 



• tu poscis filis rerum : 



i. e. res viles.— Lambinus. 
Porro, vice ti/o/ia, V. ed. victalia. 

Ver. 576. iuj)erantur item: P. tupe- 
rotU urna; qun lcctio politior videtur el 
elegantior, sed vulgatc Pius idem in no- 
tis meminit, ncquc aliter Festus Nomu»- 
que, voco Vap^r^ vcrsum citant: nihii 



Nutricein vagore cieiu. 

Vulgo, clangore; ex interpretatione, nl 
fallor. Erunt tamen fortassis, qui pUai' 
gore rescriptum malint. Lucretium aa- 
tem nostrum Virgilius, in loco nobilissi- 
mo .^En. vL 426. ocuUs obversatum ha- 
buit. Versus egregios, pravis distinctio- 
nibus pessime afTectos, nos hodiemonim 
{Mimi probe constituemus, et interpreta- 
bimur : 

Continuo auditx voce*, vagitus et ingeos, 
/m/atUumque anixnc /temtes: in /iauji/ prim» 
Quo« dulcis t-f/^, exsortes et ab ubere raptos, 
Ab&tulit atra dies, et funere mersit acertx). 

De orci limine jam dixerat poeta, ad ver. 
275. nec sanus quivis litem in nos move- 
bit, phrasin limine primo ad infanttiim 



LIBER SECUNDUS. 295 

575 Nanc heic, nunc illicy superant vitalia renim; 
Et superantar item: misoetur funere vagor, 
Quem puerei tollunt, visentes luminis oras: 
Nec nox ulla diem, neque noctem aurora, sequuta est, 
Quae non audierit, mixtos vagitibus, segros 

580 Ploratusy Mortis comites, et Funeris atri. 

IDud in hiis obsignatum quoque rebus habere 
Convenit» et memori mandatum m&ate tenere; 
Nihil esse, in promptu quorum natura videtur, 



ykimiftlhfi mi > Sed «udiainus Semam, umA aiim mm ez Ingenio reponere 

tfn mihi odum interpretadcmis aolicitioris aghuy in locum nr €Bgris, omnes libros, 

hdt ** /n 'liniine pnmo, Quia de pri- et impre«oa et maau acriptos, ocGupantis; 

M jng u siibripti sunt viti.** Idem rur- aed manifestiMimo soopo scriptoris id ex- 

fUi: ** JBrjorlff. Expertes; quos Grmd posoente, neque, uti sperem, cum yeniil 

'^MXsjpirf dicunt:** yel, ut pffido proprii tantommodo eniditorum omnium, sed 

interpretis ipse \^rgilius fungatur, omni' approbatione etiam, ac plausibus. Sole 

«M egenott Mn, L 599. quibus utique vi- mcridiano darius esty ploratus agrorum. 

lalium gaudiorum atque commoditatum et morbis suocumbentium, postlongiorem 

buIIa perfiruitio oontigeimt Hac autem usuram vitae, opponi vagitibus modo li. 

da toto looo crisi nibil inculpatius: et mi- men luds inrisentium. 

ierisneminem,TdexServioprannon8tra- Ver. 580. atri: O. acri; A. X. acti: 

tore, rectam viam iniriase. Homeri ver- male. Virgilius, supra: 
ficttlus, sed in sensu primario vods, ad 

grammatid istius expUcationem aptissi. Abrtulitirtnidiei,^,^«immei«ltacerbo. 

me quadrat, ex Od. A. 489. " Ver. 581. obtignatum.- l e. fideUtcr 

A»^ ntf* mmXfifm, ^ /mi ^««r^wAiv »«1. reconditum et asservatum mente: nam iis 

*, .< • c «^ . rebus, quas ab importunis senrorum digi- 

Ergo, *' mnms, expersommum, vxtaBbre- . , / . ,. . .« , . 

.... tt A j* * 1 _ ^ 1* tis Toiebant vindicare, sigillum mipnme- 

" Tissunus. Adi sis, quae pliura contuu- . ^ „. „ z. , ..\, 

u — ..^ *• j ••• ^ot tr- •!•• b»'**- TuUius, deorat. iL 61. — " furace 

mus, huc spectantia, ad m. 681. lorsilu „ . , ..,.,. . . 

beum Luc-iu. «mulatu. ert, «1 Phu.. ««"«J-*»' ^' "^ "t™* <*'«»f- 

& 106. uM con«il» Telim doc<a»imo. *!!".' f* ^«^ Sed re. ot m 

n.. notiasunis etuun ex Horatio Persioque. 

ecDwires. 

Ver. 577. Quem. A. Q^^^Munt: V^ «d q»»«<>fa», «igUli. curtoditM. ne in 

n. tM»U.-vi,ente,: A. vhenli*i n. «.- ^ «cnpU diyulgwmtur, li«»l mmu. 

^^ commode retem potent metaphora. Sal- 

IWd. puerH: L e. generditer. Mbole. *"^ ^™*" ^'^. «P^ i" Ub. ii. p. 45. 

Td ,«».,, utGned: vide «. Donttum, L"«"?^' «Wo"""^ «f «udmooe 

•d Terent And. iL 3. 26. ^f^""" '*"*'"*' ." V"^' 1^'" 

\r e-.*o » * ..f -KJT vobis tantum sapientUB traditumr — 

Ver. 578. uUa: A. iUa.r-aurora: M. ., , _ . , -. « 

" quia Formcem Luduanum, et Marsy- 

,. *. , . . , '■ am Pompoiiii, bbsignatum memorid, 

Ibid. nox diem^ noctem aurora, tequuta ,, . . f„ ^ ^ 

. -, ^ j .• «-, continetisf 

est. Horatius, epod. xvu. 25. ,, ,^. . , . .... . 

' *^ Ver. 583. videtur: m cujus diciioms 

Urguet diem ikmc , et dUt noctm.^ j^ posteriores editiones babent tenetw^ 

Ver. 579. Qme: V. ed. QMare^Et odiosisrimam per repetitionem; et, quo 
VoL. L U 



296 T. LUCRETII 

Quod genere ex uno consistat prindpionim: 
585 Nec quidquam, quod non permixto semine oonstet. 
£t, qucequomque magis vis multas possidet in sef 
Atque potestates, ita plurima prindpiorum 
In sese genera, ac varias docet esse fignras. 
Principio, tellus habet in se corpora primay 

magis nauscabandus inwiMinititem fitfiiK^ tur: Tbebk vfii 909. ubi TdturaB aDo> 
ris aboaiiDeris, ralde suspicor ita fiKtum quitur Tbiodamas : 

contra unanimem omnium exemplaR q! bominnm dfrQoMiiie setcras cniiis. 



rium auctoritatem ; ut ut ista lectio ex Qpm fluvios fylraiqiie, 
Harercampi silentio tn codioe M. rep^ ?"^. 

▼idoatur. 



Ver. 584. omsiMiai: M. CMUtarv.* et, (^cnii» ct imfmA 

inTcnusequente,codeza.deadenitnM, UkAJuniiM^La- g 
et inserit de post permuxto; unde ▼crws libqoe: ' 

numerosior e» leri castigatione sic cnur» Tc peaci et pcanlnm geniSBitii,jet Ifs 



Et Tolocnan reqidei I 

KecqaiilqauHqDOdnooauctoiraemlnecon- In ^piibus ayiia «»/«w«« i 

fltcc fiu vel flSr, Tm am im m m m (vide 

T. 397.) mtkery r^ temuma mmmii: ct igm 
\er. 586. fmmrumqme: P. fao fus- denkpe, r» Pnmeikea» manauL Pbiasii 

^■'•\f."?-^~**^^' "*^" autem «/«crm-i r»^ egiegi«in.fat 

r»editi: snlutfa<}ueTarietas,mejudice. operam Luoetia, ad i. 999. 
glftisatDns ingvniura rcdolet. \ etusti co> 

dices Vix qno quodqme babent— r« sia/. ^ . — °x»tiT»g» pCT«pe//rtf 
I.ijt.- \ ind. inTerso ordine, miultas ziu 

DiTersitatem lectionum, quje in Priada- ^O"- 590.fngora: P. Jlmmuma: sed, 

no, Ub. vi. p^ T07. obTcrsatur, memoriie opinor, ex correctione, quamTis in nodt 

equideni grsmmaticum fidlenti imputa» Pu mbil supcr bac re sit admomtmn; 

Tcrim: •• Hicc ri>, bujus rw; cujus plu- nam oantra stant omnia alia cxcmplaris: 

*• talc sinuliter, nV, tam Lucretius quam atque undenam fibrarus r» frigara^ m 

** Sslhistius prtttidcrunt: Jlmmuna sb initio compamcrit? Ergo, 

pbraas r^JtmUt /n*ara aiala i ni^ poni in- 

- .*.i f w« ...uLx^ ^^ .i, po«drt in « tcUigatur Tdim, pro <i^««. fngidam wd- 

xmues; qucmaamodum poetis boec, ct 
•• ^Uui4. in iiL hi«toriarum: Msle jam /•>»'« nimirum perpctuo distiuguuntor. 
*• a$^uctumsJi>mncs rHicontrwersisrum." Virgilius^, ecL x. 4i 
Quixi md primsni lVr$ciani Tarietatcm Hek f<&s /«£«;, iw moGa pnfia, Lrcari. 
pertinet, ci Ft fiuv.t .'vrr. unde, ut pas- „ ., , . 

>in\. V* ^ autem cprtbctnm rrru inde proii»* 

eotibus cptxme cootcfuret, ob anras fiigi- 
J.M— t.t «KU.A.h «am>r« *. «»o «ftr- j^.^ HctamK. 04 E. 4ffl. 

huio Arrv^^rsniMr inirrwi akkbcentihu^ ^^ '* ^» 

Ver, .V^ llunc Kvum non in»ote rs- H:dc 
rU^ii ^atiw^ iwnnino dig«u» qui coafiera- l^ 



LIBER SECUNDUS. 297 

590 Unde mare inmensum, volventes frigora, fimtes 
Adsidue renovent; habet, ignes unde oriantur: 
Nam multis subcensa locis ardent sola terr»; 
Eximiis vero fiirit ignibus inpetus JEtnBd. 
Tum porro nitidas firuges, arbustaque lasta, 

595 Gentibus humanis habet unde extollere possit: 



Uods, quB vitrtis palntls Utora lymphb, i e. ** geUdat auras^ Aniene fluvio gene- 

^an^q^dulce.«iir»/diftiiulltbisik, *t ^^» Ita locua lite «piendiis €»t 

Oeteram, ontume proM uaus diziaseC, 

Sic optime Heiiudus emendevit pro vet- portanUty vel vehetUes, vel habeniet, fri- 

irit: ut sit omnium proportio specioMi; gotm; aed pictam dictionem, et omatam, 

vUreit lympkit utique, dtdcet awrat. Vo- pukiire adbibuit poeta pulcher; voivetUet 

cet nempe vitrum et vitreut importunit»- gcilioet: Tide aupra, ad ver. 380. 

tem librariorum, ut omnia ezquisitiora, ibid. mare inmentum. Viigilius, geo. 

infelidasime ezpertas sunt Quioquid Bur- i. 29. 

manni contra sentiant, hic ad locum, ille Andcwiinwiuivcniu msru^f 

ad Anthol Lat. L c Catonis, idem Hein- j. e. « cmus mensura non poteat compre- 

siua Teriasime caatigarit Oridium, epiat. ,^... ^ ^^ g^^ ^^ ^^^^^ 

*^- ^^^^' ymmt- Oppianua, haL L 85. 

Eatiiitidus,'vt/roqueniagiiperlucidiiSMWif, — «ptwn yiip. •<uh^«*k «. ^«^uw. 

Hmc Archytae, summi matbematia et 

Vnlgo, vitreo amni; aed HeinsianH emen- geometras, kiua apud Horatium, od. u 

datione nihil elegantiua, nihil certiua. 28. 1. 

T?^n<Vmi dictionem noa Solino redonabi- 

«« , «3 .•* «. j Tenurii,cttemc,numeroquecarentii«renfc. 

mua,cap.iz. " Hanc ab ^tobe Pindua Menaoremcohibent.Arcliyt»-: 

•«diridit,qui Acheloumparit,cumprimia . . . .^„„' 

. ^ / ^ .. VT . . , . L e. qm quantitatem materue in immenais 

«« Graeaae amnibua, praeditum vttn dan- ^ ../ ,. ^ . . ^ ^, . 

.. , .. . ^./^ j . corponbus istis, terri utique, et man, et 

«t«e." Libn«liibent,«ter.; und.«l ^^^^^ ,^,^^ ^ ^ p„,j^ 

ii>dignumpronni.f«»uinMnnoKnptons ^ „^^ giobon„„ cum drtb dame- 

detorquetur. PUniu.. nM. hat. .u Sa ^ j,,^^ ^^ 3ic men. poet» 

«« Fadus— nulli «mnium dantate mten- -gj^-ignj- ^ 

« or:" quod ambiguum ea^ ut Solinus y^ ^^j renovent: A. remoiwU; n. 

etiam p. 1 1. de isto flumine; sed fortaaae ^^^^^^^ 

rectiua de lymphanim quaUtate, quam de Ver. 592. aofo terrtB. Paullo aliter 

nomine, intelligendum. Dionyaiua, pe- p|„Mim tncta^it Mantuanu^ iEn. x. 102. 

rieg. 289. 

^ EttremefiictaMlttellKr. 

Vide Avienum, or. marit 19a Addam, ^^, ^^ j^ ^,-, . niinore cum aimplid- 

denique, ad Lucretium illnstrandum, V»- |^ . ^^ j^^ ^^ ^d ver. 607. dicentur. 

giLii versus appositisaimoa, ecL L 52. jj^ j^ ignihut. Maro, geo. iii. 99. 

Fortunate senex ! lieic inter/irmtM nota, utquondaminstipuiismagnussine virSni8J(piu 

Et/wi/M sacros, frigus captabis opacum. Incassum/kri/— . 

Unde Statius, silr. iy. 4. 17. Aurelius rictor, epist z. 12. *' Hiyus 

THniris la lucos, didenaqpejngtre, captant : *♦ tempore mona Veauriua in CampaniA 

U2 



298 T. LUCRETII 

Unde etiam fluidas fhindeis, et pabula laetat 
Montivago generi poBsit prasbere fisramm; 
Qua re magna deum mater, materque feraramy 



** aidcre ooepit; iuoenddumqam Rooue ane in ▼». hiit iz. S. Adi SiIt. Grit iv.pi89L 

** DOCtuniA requie per tridttumyitriif.- Iuct Fetrooiu^ de bcQ. dw. 71. 

•• quoque, quanta vix UDqu«m antett, ^ ^ «_ . ^ _^ _«^ . ^,. 

^fuit: SclegendumrTulgo. "pertn. c«pltelKtaiager;iion,v«niopenao.arto. 

•* duum/auir.** Similiter peocsrere libruii iioam ditcoffdi nwpko viigmliM loqiBnafr. 

«I LacM. liL 484 Flor. i. 16. 18. lu WKriWim». pro »,«. Vm^tOm 

Ver. S9S^Mrc j««» cim. «qonte ^ ^ ,^^^ „,»chm.: «d 

a»tn.Lib™n.«a«tocufc»^«*... «,tonno»««; i. e. in &octa» pnd.. 

«, «Buum ddu«t: «de ad T.^ 49a «„di, „*„,„„,„« ^gi^ »«<«t 

Ver.596.JJ«a«..ic»«er.PI.«em. d, t^ jicdonum oobIu»»., «I. «> 

pUna, et omnino vere, ahi licet oodices __, _..,.._ u:«^ a,^ ..wImU 

'^ . . . ^ . , . . ▼«. 361. supenuaL Hmc fiitmirocaoole 

et unpreen retmeant /?iin<M; quod msobe ,,. ... ..,. ..^,*^ ..^ .- «oo 

V , . - *,. , Vurgiliui exooeran potest, gea ii. 328. 

•upenluum pneoedentut fecerunt lUud ^ 

Juidas forte migmverat in Jluvias, unde l^tumttmmMntm^n^iri^cmcri»', 

vulgarior voxjluviot exorta est: vide No- i. e. tenuia, mollia, tcrelia, Bezilia. Volg^ 

nium, iii. 100. in Fluvius. Nostra au. '^Ma, Caipumius, ecL ▼. lia 

temlectionenifaflezquisitiusacqieciosins Tatamen«at^rw/»«rf™.atttinolle«llctaB^ 

fingi potest: Jiuidat utique, ryfSf , moUes, Valle premct geUdl : 

teneras. liquida,, (vide me in Sihr. Crit. j^ ^ flexibUes, qu« nmcsjkndmui, im^ 

iil p. 137.) modo puUulascentes, aquul» ^^^^ utest in noto quodam epigfam- 

purissim«plenas,menimsucum. Maro, ^^ Dignse sunt etiam, quse kctoribus 

^^ *• ^* corsm sistantur, Amobu gratise auda- 

Dum/^nrrfladtondentsimaa/i/x^^^capcllae: ciores, lib. vi. p. 197. Lucretiimi feliciter 

eundem conferas ad geo. ii. 372. Hoc iUustrantes: " Liber membris cum maUi' 

ipsissimum Lycophron volebat, et admi- ^' bus^ et liquoris feminei dissoluiissimus 

rabili venustate protulit, Cassand. 307. " laxitate:'* i. e. fluidissimus. MUii vero 

jam videor sinceritatem pristinam loco 

Ai M, rr«Mi{« JMU rw ETTA ArON eAA02. * •__••« , ^. j..^ 

^ Nasonis certissmia emendatione redditu- 

C rxvfut' riftn^f mynmijr/iM trvyymtw. 



Ita l<^ndum: aUbi diximus. Mentem 



nis, met xv. 231. 



.. _. . .^ ... ... ^— fletque Milon senior, cum spectst inanes 

poeta Tzetzes non ampuit \ irgdius, ,i,c, qui fuerant wUdorum mole tororum 

geo. i. 3 1 5. Herculds similes,>fiM^taii pendere lacertos. 

Fnuncnta in -viridi rtipuU lactentim turgucnt : jri^dum pendere elegSJis cs^ ut " lugubn 

i. e. " adhuc tenuiaetUctisplena:" Ser- " rubent,'* et centum similia. Vulgo, 

vius. Forte, tencra. In hac clegantia jluidos; sed duplex epitheton tmin^* /a/- 

Aldmus Avitus se lautissimum praestitit, dos juie dispHcuit Gronovia Exaratum 

ad iv. 10. de diluvio: erat/uido, L e. Jluidom; vide supra, ver. 

fluctus nunc prosequar ilios, 162. unde ^uiV/os. Hinc elegantias Mar- 

Per quos immissus rebus. vix pcne creatis, ^^ xL 41 . 3. persentisces. 

Lactentem vclox pnevcnit tcrmmus orbem: 

.. ... .... , . Indulget pecori nimium dum pastor Amyntas, 

voces lener orbis Virgihi, ecL vi. 34. novo Et gaudct fam4 luxuriique grcgis ; 

sermonis lumine convesticns. Eleganter Cedcntesoneriramos,syIvamque/iimim, 

etiam iEUanus, de animm. vii. 9.— r^«i, ^^* concussas ipse sccutus opes : 

itvttknit ntrrtf 'TrPOIX: et pari modo L e. flexUem, se moUiter incurranteni: 



LIBER SECUNDUS. 299 

Et nostri genetrix hflec dicta est corporis una. 
600 Hanc veteres Graium doctei cecinere poetse 
Sedibus in curru bijugos agitare leones: 



confens autem Viig. geo. u. 570. Neque Nec appoaitiasimus non est Hesiodus, 
aUns huc magis, quam NicandcTy fadt, Theog. 105. 

^*'* KAiiin y mBuvmrm Ufmf yuf mnn mrm, 



lu^ h, i NHXTTOl OraHS ^* ^"^ leiyiMrt». 



B«r»iiiiir Mwr n, nmt murmrrm, n8nn. Arnobius acoedet, lib. iii. p. 119. quem 

m±frundei,. Sic etiam Maro erat Lambinus etiam apposuit: " rmY,m qui. 

leribeDdus, ad gea ii 372. «» dam e yobis, quod cunctis suffidat ani- 

** mantibus victum, MtUrem esse dixerunt 

Pnec^Kie, dum /rimt teners, InprodenaqDe la- cc fnagnamJ* 

\ioinm «r m^s^ • • • 

ver. 599. noiirt corpons: l e. genens 

nam Senrium ita castigandum esse res ipsa bumani Non aliter locutum esse vatem 

loquituTy et pulchre vidit Burmannus: Venusinum video, od. L 35. 3. 

** jPrttiM, fiundis vera lectio est Lucre- Pnetens, Tel fano toUere de gradu 

<« tius, i 19. Frundiferatqae domOs avi- iArtaU cor^uj^. 

** um. Apud antiquiores enim singularis £t Tullius in Arato: 

** nominativus entjrunt^jrundi*.'* Sed -^». propter pennaH ctrporit alsm : 

locum inspice; et intelliges, quam lamen- i e. propter vo/aicrem. Naso, met iii 58. 

tabiUter h»c omnia hl>rarii, quasi ex in- 1,^ ultor vertr.,Mi/rf»M «r^. mortfa, 

dustrii, germanae vestigia vetustatis obli- Aut comet, inquit, ero. 

tcrare soleant , .. , IpMm sentcntiam aliud ««••rrc^/Mirio ex 

Ver. 598. Integnim Lucretu locum ^y^ Homereis iUustratam dabit: 
feliciasime illustrabunt instar omnium, m 

hanc rem apud poetas exundantium, ver- ^»'»» ^mftfMsrufm» mun/tMt, tfi^tfM»^, 
sus hymni, vulgo Uomero dati, in Cybe- n^irCmir- 4 ^u «n x^ *«^ i^ um, 
l^. Hfu$iem x^«Mi ai«y EIIEPXETAI, ^ irm 



Mnn^ f*m 9m»rm r% 3i^, wm»rm t mr9fmrm, HV iem nntfrmi- rm^ ftfCmu is nfty 0.\- 

'Tftvii, Mvr« Xsyum, Atn ^ttymrff fUfymXm' bON. 

•H jKMrsXMr rvxm»m r i«x*l» ^ « ^f^^t «•'" » - , ,.. . . 

j^^ Ita scribendum: libn, vwtfx*'^*^ et »x^y. 

. Ei«^», «iJi J^tmm M>Myyih X»f^ « Xmrm^ Euripides, lou. 1376. 

0»pM> r .% W, mmi ^«Nrrv tHU^ ^^ y EHE AMN A^ \ Eyfm^ 9 ifirr, 

Unde in promptu est emaculare Oiphei rw^T«y «m. 

hymn. in Rheam, ver. 5. His condnunt Orphei nonnulla, i c. 

Oufum q xmtfUiy OHPON r' «A«Xv9</Mri ffix- Miimp fua n diMr, nM ^ntrm mvSfmrm' 

Ttts: E« nr ymf mmt ymim, mmi Mfmmg utfvt «n^ 

11. ^ -KT J 1 • **" «WT»r, rHMM Tl. 

nam vulgo l^tur, ^rttf. Nec dubium 

est, quin Lucretium ob oculos habuerit Ver. 601. Sedibus m cttrni, I^ego, 

Caifnmius, Wemsdorao non prvteritum, " Sedibus in superis" ut Virg. ^n. xi. 

ed. viiiS5. 53S. Bcntlbius. 

Satis ex arbitria Sed audiamus Grono- 

Omnip.ren. ^ther. et, rerum cm-«. Llquore^ ^ Havercampus attulit: " Vide- 

Corporuetgenetrtx TeUusty^taSktXAiTt _ ,. . , , . w • ^ 

Acdpitebotcalamoe. ^ aliquid vohusse LucreUus, quod 

U3 



soo T. LUCRETII 

Aeris in spado magnam pendere dooentes • 
Tellurem, neque posse in terrfi sistere terram. 
Adjunxere feras; quod, quam vis ecfisra, proles 
605 Obficiis debet moQiri victa parentum: 

Muralique ci^ut summum cinxere corona, 
Eximiis munita locis quod subtinet urbeis: 
Quo nunc insigni per magnas praedita terraa 
Horrifice fertur divinse Matris imaga 



'* neado, an aliter ftdle exprimere potue- Ver. 605. malliri: n. molni.» «n et a: 

** rit. Id docet Varronis fragmentum O. A. vita. Servius autem, ad Viig. JExk 

«' apud Augustinum, lib. xvi. rerum di- z. 255, nuperrime laudatum, pauSo di- 

<' Tinarum: Eandem dicunt Matrem Mag- ▼ersam hujusce allegoriae explicatiaDem 

** nam: quod tympanum habeat, signifi- oomminiadtur: <* Adfrena leones, Ideo 

•' cari esse oibem: quod turres in c^>ite, ** hoc fingitur, quod omnis 'feritas matenue 

•* oppida: quod tedes fingantur drca eam, *' subjacet affectioni, et tulffugata est** 

•( cum omnia mo^eantur, non moreri. Adhuc aliam Ovidius, fiwt iv. S17. Lam- 



** Hinc cv/^Mv appellat Apollonius, i. bino susdtatus: 

" 1093." Obss. iii. 5. quae mihi non sunt Dederat. Coepi : Cur huk gemis acre, leones 

ad manum. Pnebett iiuolitaa ad juga curva jubas I 

CaJterum, imitado Virgiliana perjucun- Derieram. Cocpit: Feritas noUita per illim 

, , _^ ., ... CrediCur: id curru testificata nio est. 
dam lectoribus comparationis occasionem 

dabit, ad ^n. tL 785. Alteram denique fabulam contexuit Op. 

QuallsBerecynUamater P»*""«» ^^^' ^ '"»^ <I"«° commisit 

In^vehitur curru Phrygias timita per urbu; Havercampus. Locum videas, si lubue- 

Lxta deAm partu, centum conplexa nepotci, rit. 

Omnisca:licolas,omnlssuperaaltatenenti5. Ver. 607. Eximiis: Vind. 2. Eximis; 

Et rursus, ibid. x. 252. A. O. Atquc imis; XI. Ex imis. — subti- 

Alma pnrens Id.a J.tfm, cui Dindyma cordi, ''f' ' ^"^«^» '"""^^ ' ^\ ^' '^^^i^' ^' 

Turrigeracqueurbe8,6i>K^queadfrenai^on«. tiquae scnpturae vestigia rctinentes; vel 

,. ., .1. . , fortasse formam ipsissimam, ut poU*us cre- 

*' ^/ma propne telius est, ab eo, quod nos ,., . ., , . j- . , • »^« 

tt f . ». o • •! , f^ . didenm; vide nobis dicta ad iv. 750. 

^*alat: Scnnus. vide mc ad ver. 2. Ubn tu-j r» • • • 

. . Ibid. Eximtis; u e. egregiis, ex acervo 

\r' ^^ ^. . . selectis; et, usu secundario, excelsis. Ali- 

yer. 602. Aertsin s])atio: i. e. m aere ^ , •. t -j • .. - 

, - , „ ter, sed apposite, Isidorus, oriMf. X. "rtn- 

spatioso, velprofundo; f,i*/3«^„«. Hom. „ . . * . „*^. ,,. 

7\ -^ AA^ T? j ;l • mius^ quasi valdc eminens. Hmc Vu-- 

IL T. 446. Eadem mens est Maronis, .,. -• . ^^ 

u . • . g»"us, geo. u. 156. 
quam nemo hactenus penctrare qmvent, 

«•1 iii lO' Tot congesta manu pracruptis 0^^^ /ajcM. 

Adeas animadversiones nostras, huc spec- 

Dic, qulbus In terris, ct eris mlhi magnus Apollo, tantes, in Soph. Trachin. 273. 

Trispateatfar/ij^/iuni, nonampUus.ulnas: ^^^ _„ » ... .. 

Ver. 608. Quo tnstgnt jtreedita: l e. 

i. e. in quibus ccelum, spatiosissimum li. quod insigne gerens, vel habens. Hanc 

cet, trium ulnarum amplitudinem non ex- formulam Lucretius frequentat: vide nos 

cedat. in bujusce hTjri ver. 181. SiUus Italicus, 

Vcr. 604. quod: Vind. qua; A. quum: xiv. 88. 

etprolcmy idem codex. bisoctonlsnondum rex pr^dUuj enms. 



LIBER SECUNDUS. soi 

610 Hanc variae gentes, antiquo more sacrorum, 
Idseam vocitant matrem; Phrygiasque catervas 
Dant comitesy quia primum ex illis finibus edunt 
Per terrarum orbeis fruges ccepisse creari. 
Gallos adtribuunt; quiay numen quei violarint 

615 Matris» et ingratei genitoribus inventei sinti 
Significare volunt indignos esse putandos, 
Vivam progeniem quei in oras luminis edant 



Atictor ifaetoricomm ad Herennium, ii Ver. 618. tonant: t. tonant^-palmis: 

S7. ** Mllrtuum defomiatum, tumorepriB' n. phanat. 

** ditumi coknratum, fuiiM oonstat*' Ibid. iympana tonant, Hinc, audaci 

Ver. 609. Sorrifice fertur: L e. toi^ qpiritu poiSta, Statius omnino corrigendus 

▼am migestatem pr» se ferens; cum vo- eit, ad Theb. viiL 221. 

luptatenoii nihil horrorisincutiente: vide gemlna «niiw.-./. Id«aque terga. 

iii 28. vl 1267. Descriptio Sdpionis EtmodentaMMmiTartospinuniiiebuxiu. 

8ai«»,PuiLTiU.568.curi<«aselabor.t«, jj^ ^^ ^^ ^ ^^ 

lucem nostro dabit: 

et sonum m carmme magiiopere expolita 

Hartla froiui facilewiue comK, nec pone re- Porro, dixeris Auaontum huc nspcsmc, 

^^^ episL XXV. 21. 

Cc«ariesbrevior: flagrabant Inmina miti ' 

Adspectu, gratusque inerat viaentibus horror. •— »— tintu reboant cava lympans tergis. 

Ver. 610. antiquo more: nempe, quia ^' fortaasis locus CatuUi convenientissi. 

ejus sacra in Idd, monte Phrygio, primi- ^^ ad lecUonem Lucrctianam exigendu» 

tus agebantur, Idaa mater audit ^ ^**"* ^^ • 

Ver. 611. catervas: n. cathenas; con- Ubicym&a/i!m/oiwi/vox,ubilya»/«Mreboanti 

fundens hunc locum cum lectione ad ver. Tibken ubi canit Phryx curvo grave,caIamo :-l 

ggQ Lcve tympamum remogit, cmvm cjmbalm rccre- 

Ver. 613. orbeis: 11. urbess editiones 

vulgat«, summam per audadam et insd- Vulgo legitur, sonat: qpk super commu- 

tiam, contra libros omnes, oontextum ma. tarione, redeas ad i. 918. Silius Italicus, 

cuUmt intrudendo suum orbem. Nempe, ^^ 1®- oommodus adveniet: 

primario sensu vult orbts rei alicujus cir^ drcum, argute cavis tinnitibu», sra ; dmulque 

cuitus rotundus i et seeundario, genendi- Certabant rauco retonantia tympana pulsu. 

tercWu*. Multarumigiturterranim Hmic tamen, ut qui omnia potius, qu» 

multi n^esse est smt orbes: ut ver. 1074. ^^ ^^^^^ vertrisgimndioribus m ma- 



Maro, Mn, viL 223. 



EuropB atque Adx fatis concurterft orbU. 



jus evehere soleat, quam deprimere, haud 
quibut actui nter^ dubitem sic rcscribere: 



• rauco retonmmtia tympana pulcu. 



Prudentius. peristeph. iv. 61. ^inc autem liquet, et ex Ovid. art. am. L 

Vix parcmorW/ populosa Pata. 538. quam falsus sit judicii Burmannus, 

£t alii similiter multoties. De antiquitatc dum Propertium, iiL 15. 33. immutandum 

vero Phrygum Herodotum consulas, In censet, rf cymbala reposito, vice tym" 

Hmine libri sccundi fabulantem. pana: 

Ver. 615. Matris: II. 2. Matri. Mollia Dircaec ^//o^a/ //m/Ma Theb«. 



30S T. LUCRETII 

m 

Tyinptm lcoUi IflniiH |wlniii| ci cyiiilMiki 



t ^ ■ t I 4 



eSO Et FlnTgio ctimiikt imiiicra am tifak 
Tehqoe pnepottaiifty vkknti cigiift fimmi 
IngraU» niiiiiocf aftqpie inpiA pee^^ 





Ibid. 

Va%a» MNMC. Hmc iBritrinim liv- giKiii. jEb. L 158, 

cflMli AeiHB,iB AaaoLLflt.L58. B«i> bteii|jk«ctli< 

m«nd: V«.6ag. EdaBnmiiiiiiniyiiMii,fJ> 

Adcihiic,adei,C7bcbedei,iiioiidcenadcai si msrity pcDCtnbilcm ■■girititfm, cni 

Agf,ijmp^tmmtiipBUUMSbaecMpou ytUmxoA omnia, likDtio tnoMmtiaB 

Ibi quoque, ionanii; md iic Luoctius hujuicc lod cooctnictioiMm, Tulguiini 

noiter, ci Vano in ▼cnibiit» qui itatim ingeniis noo gtstim eiplicabikm! Ami. 

wquuntur: cm Hsf crcMDpi quidMn diiBcukMcm pri- 

TTbi (y^ww hend hiiil lonltii, dee, ttuimmi.' mus, uteMooiyiccre, pcncnat; ctlcgCD- 

SonitumKrkJMMMnMutiblDMMmMri. dum propoHnt, mmttnts.- quod potioe 

AHnn6bbeiqMnuntbocgencn,noami- structnrM ntis, ^iam probdinitMi, iccMiL 

nus indubitata; icd ooenri lcctofmn no. Noi boc pacto rcm nitidius p iocc Muiam 

lumiuL CMC optnamur. nam in codicfiius nihil crt 

Ibid. cymbala cireum. Maro^ geo. £▼. prMndii niper: 

64. Co m cr r eie metus qati powtat nomhie diy«; 

Tfauiitniqoede,et JAifmquMecfaftofaidfciaB. i e. ywi terrores^ imaginii idlicct divinM, 

Ver. 619. miiciMiio^ Miiiaii<icf.- IL tympanomm, ci alionim omnium, (fm 

rauciaono imiiantmr, prnnrint. Suam wentwitiam lectoni 

Ibid. mucijono Mtnanliir eomiM oan/M. fcnnt 

Hmc ctiam Biantuanus airipuit, JEjl viiL Ver. 624. magnas urbeis, Viigiliiia, 

S. Mn, liiL 106. 

I fMioiUepuerantflirMMCMM. Ccntom «fM/ habitant e^ilMi.* 



£t limnitcr Catulhia, bdy. 964. cujuilo- alitcr dinMcm e compendio ccriptuiM er- 
cus integer ad LucnCiam iUustnndiim nnm natum cmc, magnas e magnast; ct 
utiliter faciet: Lucrctium dediaic: 



LIBER SECUNDUS. 803 

ConteiTere metu qus possint numiDe dim. 
Ergo, qaom primum, magnas invecta per urbdsy 
625 Munificat tacita mortaleis muta salute: 

^re atque argento stemunt iter omne viarum, 
Largifica stipe ditantes; ninguuHtque rosarum 



Crfo» qiMm pilmQm MainM est Invecu per Q. ungunii Vind A. jungunii X. min^ 

"^**^' guni. 

nonpe, 4 UiytAn: ntm lodfl grandioii. IWd. nm^vni roiarum Floribus. ETe- 

Ins ez omiisione oopulanim noster aolet gMitiwi m e quidem hoc dictum e«t, ut 

majorem dignitatem comperaie: led mu- nihil supra; aed Graecoa poetas, omnium 

latiooflNii parum necessariis semper ab- leporum repertores, Lucretius a u cto r cs 

■^Sty*Mi»"iri. habuit. Ita, venibus longe suaTiasimis, 

Ver. 625. MuniJUat, Vocabuli hujusce olor Dircsus, OL viL 62. 

Festus etiam meminit: alibi non rqMrio. _i.... «lU nn 

IhUL muta. Haud placet cum taeiid BnxE ^tm fim^iJMi i fMymt 

hac dictio quamvis non sim dooendus a XprMrNl^AAElXl n^jv: 

BOenHa tadturna, et simih-bus locutiooi- ^ ^^ .^ ^ «Oioliaste, Home- 

b«, Lucretu .ngemum mmime abhor- „^ p^ ^.«igiis «ibsecutus esl, ad lU 

misse. Pius mterpretatur: « Muneribus b. 67a ad quem locum lector, sdens An- 

•* mnumens mortales affiaens, nec im. gUce,qu«contulerintinversionisPopian» 

««pfoperans; utconsentiathis S. Jacobi, aiustiatiooem animadve.«ones me«, pos- 

1. 5. lententia: Es h Tsfyfun Xuwtrm ^e^ ^^ consulere. Idem Pindarus plenius 
fmi. mrur^ wofm r. M.rr^O.. w« ^^^^^^ ^^ p^ ^^^ ^ ^ 
ArX«f, nm ^n «H.2i;t»r«f. Qu« t^ ^^^^ ^^ .^j^^^ vehementer admiiatus, 
aigutiussimpUatatemmmusMpientibus, j^ fiBgmento perdegante apud scholias- 
affinia videntur. Ip«»scribendumputem: tem ejus, Ol iL 16. quod, ante coUatos 

Mmittcattadtlmortaldiiwfttfialute: locos, sic videram certissime restituen^ 

pcr notam elegantiam, et vocem s«pe dum; nam editi, i» t uffpmHttns, et 

coinmutatam: vide Burmannum, ad Lu- nfn: 

ean. V. 218. Ovidius, amor. L 15. 38. ._— msWrtin mmnmu^. 

Atqtte a soUdto mmltut amante legar. fiNO' A^PlIAeENTEI, «^Hxjw nXn 

Ver. 626. iter: Vind. Uemf B. inier; A/«f«^(-^- rA«#T«A*«» 

Bi. ite.— omfkf.- sic n. 2. XI. leliqui, om- ^ !ltirr *" NlT ^ ^ 
aia.— tnarMm.- ita n. solus; P. V. ed. R 

2. mtrMm; Vind. L. M. etmm; O. Xl. Poteras etiam rcscribere, £*#* tpffu^itf. 
et Pii quidam codices, circMm; haud de- rtg: aed unioe venim ert quod supra de- 
terius, si sic distinguas: dlmiis^ JSTtiic digreMtij in divems partes 

JKfeatqiieargentogtefmmtlter.tamiidrCTfla insul» sdlicet Euripides, Androm. 

Larsifici itipe ditantct : 1 19a 

aed elegantior videtur admJswa lectio, et iCmxxtf t» xyp^ rtrfmg' 

usum Lucrqtii sibi suffiragatorem habet, nM«ni>iNI*AAlr«»r»«i#«>»/a»«r— . 

ad V. 1123. Ludanus, ver. hist iL 14.— «u cifl«Mf,— 

Uir Infestum fecere vimi. «« «w» «•Xnriwy Xufui9»n ANeOAOrOTN- 

Ver. 627. ditanUs: n. didantes. — TA, KATANI^EI mfrut. Hinc pulchre 

ninguunt: V. ed. vingunti P. vindunti Euitathius de Ismen. amor. v. init. /•!«» 



SM 



T. LUCRETII 



Floribittf nnilinaitci MiitRnif 



6S0 Q1108 menKiiuit Flii]^gioiy inttf 



STAAArMOL 
fmkmd 




Claiid. de 
nupL Hon. ct Mar. S9I. consuL IVoh. 
45. SlaL rily. ▼. 3. S85. Flor. ii 7. 14. 
MaitiaL viu. 78. 9. Oelcnim. ▼cnicafais 
Ondianm, modo Unditni, cc ficqucas 
ifictianuin pcnnutatio. de qui nnpcr, ad 
Tcr. 319L «ifpirkinrni 
dam» Lucretium hocmodo 



de qak mib sit priu» bRritcr admonui 
qpwn ad catlcra pcrgamus; niuqaod 
mum advctlat lcctor vdim, huic 
■odalilati tcffsum Lycophranis 
ty Caas. 876. 



Vcr. 630. asrfe cofrran. Sk, 
m iffp^^ prows dcnlOKatOa an i^MMnnn& 
aimssum conli^cfCy mntationihiittaBicn 
miniinr nolcntb hic, tcI aliaa, indulgcns: 
et mcas lcctionc*, «nc non a dimwhim 
obacuras, prius i Piwtialai dabo, qjnaoi va- 
rictatcs cndimm rcccnscam. Valcnt igi- 
titr mihi fuocs asrfe calmas iudmUf *^ hi- 
** dunt calcnalim , ■■ ■*■*!•*— » q u oq yc ahi 
M Ms^uaim oocupanlc: d jniciprctis 
oflicio ftingi quiiit Apnlcius, mct. z. p. 
734. cd. Oudcnd. qucm locnm Hamr- 
campws cxdtarit: ** Nam pacDi pudl»* 
** q^, riicnti i o mHn stlBtula, — Gi»- 
lailanlcs pynhicfaam» dupouiii 



44 



OO* OMBriA «ipt^M Immm K1«AX 

■y«Mf, ^tmm^t: HcsjchiiBL 
Vcr. 6S8L mwArmnU*: V.cd. 
-<aterfas, Tu%ati: acd V. cd. L. M. 
n. S. oaimia. Scripakutiqai 

Aocior CSria^ «cr. 14SL 



•* ttanl _ ** \ 
sim *^n« f niiMi5 

ct 



ttfin 

Op« 

riiL 746. 



«r 



Jam fcro P. cmioTtt: non malc: Vind. 
V. cd. L. O. A. n. S. XI. cnlrraaf ; B. 



LIBER SECUNDUS. 



905 



Ladant, in numerumque exsuhaiit, sanguine fletei: 
Terrificas capitum quatientes numine cristas, 
Dictaeos referunt Curetas, quei Jovis illum 



caten»; vulgares editi, caienass quas leo- 
tio, si oodidbus niterctur, non displiceret, 
pro catenatinif vel, junctis manibus, or- 
bicalatim: quaxn notionem locus integer 
Apuleii, modo propositus, felidter illus- 
tnmit, et interpretes ibidem. Bentleius, 
post Lambinum tamen, legi vult ad hunc 
iDodum: 



Ibid. extuUant, Idem Viigilius, ^n. 
viiL 665. 

Heic extuUantu Salio*— . 

Ibid. ianguine lati, Silius, xL Dedus 
ad Annibalem: 



' dc victima promis 



•Inter le terqut qnaterpu 



Ludunt: 

i e. terce catercei quae mihi videntur vel 
nivibus Sithoniis frigidiora: nec rursus, 
quid sibi velit r§ forte librorum, valeo 
equidem dispicere. Si liqueret exemplare 
Bf. catenas suppeditare, ea lectio foret 
omnino admittenda: sed rem in tenebias 
ooUationes Havercampi mergunt, quas 
sola lux membranarum castiorum discu^ 
tcre valebit 

Ver. 631. JUtei: i e. *' roribussangui- 
'* neis, guttatim, lacrymarum instar, stil- 
*<Umtibus, coopertL" P. V. ed. B. X. 
freti; Il,ficti; Vind. A. ketit ut commu- 
ncs editiones: sed Jieti I^tur in Pii no- 
tis, et L. M. O. A. XI. Hanc formulam 
Carus adamat Sic i 350. 



Digna cadat Dedus; nec enim te, soMgi^ Uttum 
Hunumo, lit fas cxait placane Juvenda. 

BCNTLIIUS. 

Deinde apponit vir egregius: ** Qnidam 
codices,^/!; quidam, yyv/i. L^go: 



cc 



uberibus/M/ onmia guttis : 



ubi animadversiones nostr» inspidendaB 
lectori sunt Prudentii locus, figuris pa- 
ribus conspersus, fnictuose admovebitur, 
cath. V. 21. 

Nectar de liquido vertice fervldom 
Gottatim lacrywus stiliat olcntilNis : 
Ambustum quonlam tIs fadt ignca 
Imbrem de madido/rrf cacumine. 

Ante omnia yero phrasim tang^ine fleti 
darabunt ac confirmabunt nobis dudum 
eongesta ad SUv. Crit i. p. 75. v. p. 71. 

Ibid. Ludunt in n«tii«nfiii. ^aro, eci 
vi27. 

Tum vero in numerum Faunosque, ferasque, 

videres 
Lttdere 



" Ludunt in numemm, atqu€ exsultant san- 
** guineUnti,** 

Horatium suum poterat etiam attulissc, 
od. iii. 4. 35. 

Et, Uetum equino sangmne, Concaniun : 

cum Ovidio, fast iii 65, 

Siepe domum veniunt, prxdonum samguine Uttt, 

Cieterum, rs et non agnoscunt, ad finem 
versCks, P. V. ed. B. 2. A. et, plenius 
distinguendo ad Jletei^ atque conjunctio^ 
nem istam cjidendo, mori Lucretiano, ni 
fallor, melius consultum ivimus. 

Ver. 632. capitum quatientes numine 
cristas. Memorem fuisse nostrum cre- 
dam versuum nobilissimorum, qui ex- 
stant in Homeri li Z. 47a 

AuMv mu^ m K fe rmn ie mftSH vu m r m ^ vMir«r. 



Viigilius, JEn. xii 570. 
Et cristam adverso curru qwUit auni volantem. 

nnd. capitum quatientes nttmine: i e. 
** nutu capitum tremefadentes.** Festus: 
'* iVttnien, quasi nutus dd.** Virgilius, 
JEn, iv. 269. 

— — cceium et terras qui numine torquet. 

** Numine autem cst, aut nutUy aut po- 
** testate:'* Servius. Vide nos pluribus 
mox, adiii 145. 
Ver. 635. ittum: supcncribitnr in M. 



aoe T. LUCRETII 

Vigituiii in CKtA <mmin>in obciikMM fivifliluri 
6S5 Qnoiii {Nisra circQiii poeniiii pmioe cwmAf 
Amiatriy in naiiiemiii pakaxmt nibni «n» 
Ne Satamiu emn malis mandaret adeptas» 
.^flStenimiMiii daiet matn wib pect or e TO hiui i 



•Itef iDtUi IliiMMiriimeoRiiiiipwiqiii- proliatffvni 

i— TnMiil rf— ■!!! triT Tit TJiffmr nMiIModoffvt akok» 

V«. 684. Hne nai Cillinflini la> 
cnlMtlHfaMi dMB^lm diCK mL ufmL monlQi m 
Jor.fit 







Ubl 

pvdf», 0«^- KATA KABPON, ^yMiwff* rf 

idmktl p o f t ,i midifi onwn m i in,nnpg Llliri, JfWdmmt, in 

aKtmi, ad Ttr. 680. miriici confinmint; oobiui, nti mm ort^ 

iid onn iie €■• fiirigindim cKiiiim: primit, liK ffi. pi lac ■ u Cm9tn ft% 
OiA«* KAe* *0AOKABFON, ^yMiwf . 11-««^ oeoilfM» JliitfliMf JWt 

ladiXAqDidim crndnfitifiiorai, Qtai- •« fll^Tiumdi •igdMm.*' JLocai ia 

bUnpnu Inlirpntorcqnidmi, Imdfr— tini pancgjrico, icet 9. 

■ioBiMr;/SMflldiOBiA, ct^emibi. Knc HWicfini, nonindjgnoiCit, 

oBm cnMndafwnm fcnicidnm poSiba cn- *• — intm diieniioi ilraoini jBmnlntK ct 

juidim, ipiem Imdit Bentkiiis in Plo- ** crmonmi lonitiu tuis TigilibQS dMtt^ 

larideiSj p. 147. ed. Leimep. ubi libri dcnt ^ pentes? Fiiiguntur bsc de Jove, flcddi 

)vXm ; '* te ven sunt, imperitor.*' Demiror c^ 

E^\ mxuftf 9JUU m MXnmi 9r%fm- ****» veTMn lectionem non dispidenlii 

molU remisi& penna, ut cnimo periter et ^ »Iinudum Fdicem, sect Sl. « Et 

Tiribus destitutus: cui contnrium estO. " qu» Joris secn sum, Nutrii cnidh 

lud Hontii sdlicet, " penni mehunU " cst; ct svido patri snbtnbitur in&m. 

« toivL'* Sic Nonnu^ Dionys. xr. 9a " "« w^'; «* Corybmitum CTmbelts, 

'* ne ptter cudiit Tigitus, tinnihu iUidi' 

Tf^ li »1,9»^ iwm. im IITEPOIl OTAOll „ ^ » ^^ i^mo^ iponte emcndive. 

^^^* nm, etimb-berMa Fedissime erulgi- 

Abter, intdligam libcnter cum Erncsli, p^^ ^j^j^ ^^^ Germmiid, ««>Wo 

wXm »fx^' ^itXiMT^t *^u His eu- .. «^t„... ^ ^ej^^ orthognphiim. 

tem i^gim Aritum, ph«n. 30. ut qu«m nos sequimur. 

emendatior exhibeetur: Ver. 655. puerti. Nempe Yocem Ksp- 

«———"—*—— • 9fm In T«f GnNcm %TwiUk»yu Lucretius: bos 

K^ ^ i'iiib i MMM TE Amt /My«x» mnm cnim NVf r»Mif , ct Mcr mu Mfcr, Stiibo 

ufflNCnffw», i /Mi». noTE mftdmrm^ nuncupat, dc iUis loquens, lib. z. p. 718. 



Amrf • Mil«. «^ #xil« IImm, cd. Amst qucm Lambinus indicariL Kc- 

A»Tf^ tyumti^fT^ Mi cTpifw Mff Mwfw ^iirirw«w«.' Hcsjrchius, resf^dciis, Hom. 

Asmrmm K»^. ir« K^ «Mi»*^ jj^ ^ g^g^ Hyginus, ftb. CXXliX. hinC 

Diu est exq[oo videnmitilcgendumcmi, miteriem tnctins:— ** Ne pueri vagitus 



LIBER SECUNDUS. 



m 



Propterea, magnam armatei Matrem comitantur: 
640 Aut, quia significant divam prsedicere, ut armis, 
Ac virtute, vdint patriam defendere terram; 
Prsesidioque parent, decorique, parentibus esse» 
Quae, bene et eximie quam vis disposta ferantur. 



** andiretur, impuberes oonvoca^t, eisque 
*< dypeolft «nea et hastas dedlt; et juasit 
" eos, cifcnm utMrem etmtes, crepare: 
*• qoi Grmse Curetes vant appellatL*' Sta- 
tiiiB cum hoc looo non injucunde com- 
mittetur, Theb. iw, 78S. 

— — — — i QpaiS^ Berecynthla matcr, 
Dum drca pannun jubet cicsultare Tonantem 
Cnretai treirfdos: iUI certantia plandunt 
Or^a» •ed magiUt reionat vagftUnu Ide. 

Porro» in P. Vind. V. ed. A. hicce versus 
•equitur: 

Afmatl in numerum starent ptmlce chorei; 
lnL.Bf.ita lectionibus Tariatus: 
Annatl et in numerum pemice choreA. 

Nimirum, oscitans librarius initium ver- 
sfts sequentis exceperat; et, arreptA ite- 
rum higusce fine, versus integer de novo 
confectus est, ut decor suus codid salvus 
serraretur. Certe abjidendum esse fidens 
dizerim, et omnino nihili fSunendum. 

Ver. 636. Armatei: A. Armat elw— fm/- 
tarent: n. 0,pulsarunt; Sosipater Cha- 
risius, instt gram. lib. L p. 97. pultabant, 

Ibid. in numerum : ut locuius est etiam 
Ausonius in epist xxr. 24. ita leniter caa- 
tigandus : 

Nec Dodonsei cenat tinnitUB aheni, 

iH numerum quotien« radils ferientibus ac/^, 

Reqx)ndent dociles modulato verbere pelvet. 

Vulgo, invenuste satis, ictm; non sine 
magno versuum praeclarorum dehonesta- 
mento. Quis enim ferientibut icta in 
un& sede patienter toleret ? Actus autem 
et ietus confundi solere, docet Burman- 
nus ad Ovid. fast iii. 741. et alii alibi. 

Ver. 637. Ke: O. X. Nec — mandaret: 
O. manderetf et primitus M. sed erasa 
illa, vulgatam lectionem eadem manus 
reposuit. 

Ibid. malis mandnrrt .* i. c. daret — ^tra- 



deret; ut ** mandare w fuga^* et oeo- 
tum similia paiwim.— Porro, locum Apol» 
lodori, in bibL L 1. p. 3. ed. Heynii, pnf 
▼a distinctione contuibatum, ita oonstit»- 
as: Ol li Kv^nr twrXm^ cv ry «vr^ r§ 
$fifH fyXM00»9rtSt TMs itfm^t rmt «r«v- 
l«v rvnuftny tnt /»« ms rv wtuUs prnns • 
Kftfs m»99if, 

Ver. 638. JEtemum subpectare volnus, 
Haecetiam Viigiliuamutuatusest, JEilL 
36. 
— ^ drtemuM tervans sub pecton velnus, 
Vcr. 639. Propterea : Vind. O. Frate- 
rea, Solita est librariis alibi dictionum 
propter et prater, propterea et preeterea^ 
commutatio: vide Heinsium, ad Ovid. 
met ▼. 159. Cortium, Flin. epist ▼. 9. U 
sed nihil hic mutandum. 

Ver. 640. pradicere: i. e. ** stgnis/Trie- 
" tentis dicere:** ** per actiones dicere, 
" non per voces,** Qui usus ▼ocabuli no- 
tandus. 

Ver. 642. Preesidio decorique, Pariter 
Viigilius, ^n. v. 262. 

————— deew et tutamen In armis. 
Jpsissima autem verba Flaccus sumpsit, 
od. i 1. 2. 

O ! et pritsidiMm, et dulce decus meum. 
Alii aliter. Ipse Horatius, ib. ii. 17. 4. 
decus adumenque, Silius Italicus, viL 734. 
— Fabiumque isoi/, FaMumque /aiW«M. 
Tadtus, Agric. ▼. «« decus ac robur.** 
Sallustius, Jug. zix. 2. ut noater— ** pars 
" originibusprirnciio, ali« decori fuere.*' 
Anthol. Lat Burm. iii. 152. 5. 

Solus honw nobis, ar* et tMiissima nobis. 
Hinc Livii emendationem, ad Ub. xxv. 
31. 9. experiri libet : ** Archimeden, me. 
'* morisB proditum est, in tanto tumultu, 
** quantus captee urhis in disoursu diri» 
*' pientium militum cieri poterat, inten» 



308 T. LUCRETII 

Longe suiit tamen a vera ratione repuka. 
M5 Qmnis enim per se divdm natura, neoesse est^ 
Inmortali levo suntoa cum paoe fruatur, 
Semota a nostris rebus, sgunctaque, lcHige. 
Nam, privata dolore omni, privata peridis, 
Ipsa suis poUens opibus, nihil indiga nostri. 



^ tnm fbnnis, qnas in puhrere dcacr^ie. 

** lal, ab igiuufo miUte, quis eaet, inter- in ipaaHmis Lnaetii mfais, yL 57. 

** lectum. JEgn id Marcellum tuliaae, Nanbeneqaidlfflcefedeoiteciifmnajefei 

** sepultuneque cunm habitam; et pio- Ver. 646. IpsaTcrtiaEpiciiriapiidDb- 

M pinqnijt etiam inquisitis homcri pntstdi' gencm Laertium entant, z. 139. T* ^ 

** oqme nomen ac memoriam ejus fuisse.** MfM», tuu mf^mfrw», wrt mt» wfmjfmn 

Vu]go lcgiiur, quanium capia urbs dert. tx*** *^ mXXm trmftxw mn wn •fymtt, an 

Scd plures memliranst habent capt^ ur» X*f^h r»nx*nu: qam CSoerosic rediSdil; 

bis; unde nostnurum casdgationum pro- lib. i. cap. 17. de naL deor. *< Qnod btt- 

prictas dependet. Oridius denique, fast ** tum artemnmquc sit, id ncc faabcre ip- 

L 415. et alibi; <2eaa et titfcfa. *' sum ncgotii quidquam, ncccxfaawred- 

l\md.pr€t$idioparenUlms. Committide. ** teri; itaquc ncque irk^ neqac gn^ 

bct Euripides, loo. 495. ubi nosnonnulla, '' teneri-.'* ubi doct» Dnrisii mnalioaw 

kanc fnm ilhistrantia, contulimus; et coosulendc wnt. A p poaitus Cit Silin^ 

SDT.Crit.Lp. 144. Necminushincpen- Pun. zr. 55. 

dct Slatius, Thch. i 393. QoantatipteDeaslaetosgcfienritioan 

Res homioi, plcn&iine dedit bona p i»^ *» «i^T ftf^r 

HicteziUmeBorisincpmedprolertrebatt Atque idem, exemplar lenk mortaBb» «ri, 

Feminei, fremino natarum pignore/«Z.*Bj. Imperturbati placidus tenet otia mente. 

Ubi malim vigebat, ut pote colori serxno- Notam Drakenfoorcbii inspicias; qui di- 

nis convenientiorem dictionem. Xec non vinationem Heinsii, terit pro tenet^ pru- 

similiter Julianus .^gyptius, epig. 45. denter rejicit. Idcm de deis olim Biaeo- 

\f*»i wmrfi rtxf : et exordium pulchnim nides praedicaverat, IL Z. 1 38. 

lib. xiL ColumelUe de re rustica: qui vi- — _-^_ .^, ^ s«««v- 

dendus. \'er. 647. sejuncta longc. Hinc Amo- 

Ccterum, voci parent rideo Bentleiura bius, lib. viL p. 252. — ** essetne venis 

notam suspicionis appinxisse ; nec tamen ** Deus, an nescio quid aliud, longeque 

idonea satis de caussa, quantum ^omct ** ab supera sublimitate s^undum.** Si- 

Taleam discemere. militer incerti paneg^rricus, ▼. 9. *' Siqui- 

Ver. 643. eTimic: A. O. cxipu. ** dem dii ipsi, quod pUrumque humanas 

Ver. 645. Plutarchus tempestivus cxci- " ir* negligant, dum querimur, ignos- 

tabitur, in plac, phiL L 7. — iuMiTmtwf.i, — «* cunt ; quibus aliud fortttse curantflxis, 

•r* r#» 6u» i«-M«rc» nr.rr^^tutfs* r*» cr- ** grandines ruunt, terrae defaiscunt, uibes 

ifmwi^tn, n xsi ntm x*!"» '"'» «m-m*» ««- " hauriuntur: qu« non illis oriimfar to- 

r«#xtm{#»r«* r# yuf ftuMUf^st uu* »f^xf ** lentibus, scd aut aliorsum adspicienti- 

T$9 ^«^t», r9fiiw\TXnf»ffut$t n vurt r^j cy«- ** bus, aut, fatali remm cursu urgente, 

/•«f, mui MUM9 «rs»r»f dfart», ixtt tt wim ** videnturaccidere." Sic legexxlum. Alia 

r«f rvftx^ ^* *^* ii4«v*«»wr; uu4 m^^mf^ erat Homeri, atque haud paullo sapien- 

#Mf, mnwtfTftfts •m rtn •»/Mrri»wy wfmy. ti<w, sententia, ad IL B. 27. 

^um». Hoc Epicurcorum dogma tangit n,, y u^ jw «^ A^ l» ** •yytJUr um' 

Ctiam Horatius^ ad sat L 5. 101. 'Qrf^, aiaife ur». mtrmm^Tm. ^i^tr-f^ 



LIBER SECUNDUS. 309 

650 Nec bene promeritis capitur, neque tangitur irk 
Terra quidem vero caret omni tempore aensu; 
Sedf quia multarum potitur primordia rerum, 
Multa, modis multis, ecfert in lumina solis* 
Heic, si quis mare Neptunum, Cereremque vocare 

655 Constituet fhiges, et Bacchi numine abuti 



mnc Ibrtane comgendus est senarius in in Pyrrho, lect sa de Epiouicis ▼eibft 

Flutttdio, advenut ColoCem, p. 1 124. faciens:— t# U 0Mf •r«m« x^frn, um 

*EKA2 ymf irrMr, i 9m tyyi^ pKweu. •fV^U »« «* fn%Xuf ^tun, ut mmfmy/MHk 

VulgD legitur, niX«i. Lucretio cond- ^** *^ fM^- tmrmSutn mwauiinrtt, Sl- 

nunt iOa EnnUna, in dc de div. ii. SO. miUter Epicunis ipse, apud Diog. Laert 

Bgo deAm genu. ««e «emper dlxl, et dkttD, ^ 77. • y«^ r^^eri «r^y^«-«, »« 

caeUtum; ffnriht^ tuu fymh »mt ;^«ffrff, ftMnmfw 

8ed eo^noo curare opfaior, qoid agat humaaum ^^ {fn^ mp^ufnmt), 

«""• Ver. 651. Ttrra quidem vero^ n yn fUf 

Vcr. 649. niha: n. fit7; ut mi^r pan '*!'• luun erravit Piua, qui vero ad sensu 

Nbronim Claudiani, hunc locum expri- retukrit Noiter ipae, i lOOa 

mentb in Virtutis encomio, ad Mall. Omne qtddtm vero nSha tMt: 

Theod. oona. 4. nec Plautus multum diacrepat, Aain. iii 

NO opii extemaB cupieiu, nil indiga laudJfl, ^' ^^ 

Divitili animosa suis, immotaque omctit Ego vero, et qtddem edepol lubeni. 

Cadbui, exaiamortaliadespicUarce: Ver. 652. Sed: aic r. n. reliqui om- 

et Lactantius, de ir& Dei, cap. 8. qui nes, JSf .• quod£adlea&f, utalibi aspius, 

locum protulit; quamTis ct ejus membra- deminutum est; aliter jft esset in proclivi 

nsB varient. Ibid. potilur primardia, Ita aiias Lu- 

Ibid. nihil indiga nottri: ut Brennus, cretius plus semel cum quarto casu boc 

Gallorum ductor, apud Justinum, xxiv. verbum extulit; et Flautus, Rud. i. 3. 7. 

€, " Deos— nu//M opibut egere, ut qui Nam hoc milii haud labori eat Morem hunc 

** eas largiri hominibus solcant, affirma- A*'^ * 

" *>•*•" cum Terentio, Adelph. v. 4. 17. 

Vep 65a neque: sic V. ed. A. n. nu- 
merisvividioribus: carteri, nec 

IWd. Corrigendus est Amobius, lib. i. ,. . . , ^. .••..*.• 

p. 12. « Cieterum, dii vestri, et. qui ha- P?° ««•tiyo «ne graUis^tant. .ngenu 

.. . .^ • • 1. • . elegantue minus accommodato, hbentis- 

«« bere, qui ferre, nommis htyus auctori. * i.-|,«««,„ ^ ar„ ;» « ^ „« 

., . . ,. . . sune lioerarem, ad JtM, lu. 55» et, ne 

«• totem condigm sunt; neque irascuntur, » ^. . ,. . . 

M ..^.^ :.«^:^.»*... »» T -^ « jt" . .. Lucretium m hac re, ut m caetens omm- 

** neque mdignantur. Lege, «• dii veri** . • •^ • i • _ij ^ 

BiKTLEius. ''"■' '°"*^ "°^"^ videatur: 

Ita et ipse seorsim emendaveimm, et ante — Polydorum obtruncat, et aurum 

nos olim Fulvius Ursinus. Statius, Theb. P^'^' 

iil 659. ad Epicuream sentenUam locu- '• ®- auronk, aurd; unde comiptela: vide 

tus est: supra, ad ver. 596. Ovidius, fast. iii. 21. 

— — miseretniperAm, si carmina curae, M^ ^^ *»«"«. visamque cupit, potiturque 

Humanaeque preces. cupitam : 

Uln vetus enarrator versus Lucretianos ad quem versum mihi otium faciunt eru- 

pravissime descriptos exhibet Plutarcbus, dit» animadversioncs Hcinsiante. Indc 



— Ole alter sine labore patrla potitur eomm»da : 
ubi videas Donatum. Hinc Maronem du- 



410 



T. LUCRETII 



Mtvoltf qDSHi kitiGit prapriimi pfofam 
CoiioodfliiiiUt ut luc tifivnDniiii uictitet 
£§■6 defim Mntrenif dimi ranft re tmai 
Sh epe itaqpc» ck uno tondentee giminMi 
660 Lanigen pecodet» et eqnormn dnelliai 
BnceriaBqiie grqgeSf eodem fub t^gmine 




v«.em. 

Bm 



Vtf. eA iraiiMi ; iLbmim^lltKm 
ivi» fiMff«aMi»: ctBlaiDplaitnMi, a»> 

IbidL «cfin. 8iiw nrWmiiiii «t in 



dMalii) pro 



IWti&;Ct 



£t nlrabi^int 
•«ffA iit ^ oiMi 
L«. «d 





taHiiiri 



M( 



Mbb BHiClrai ^ifclmMBit fliB niyilcrii trftmt 
fbnt* 

Vcr. 655. MimfM. Sic omim uno con- 
iensu libri; et ceite tolerari potest, pro 
^ Deura ibuiiTe inferre:** mmlim tamen 
cum Tulgiribus editii nomtHe, quamTii, 
quum neceMtis non urgeret, membnma- 
rum et imprenorum antiquorum «ictori- 
titem temere ooncukiUam ndlem : et •»«. 
Mfli sine doctius biberi po«it, et a oom- 
muni jfrmonis usu iliquantulo lemotius, 
adeoque orationi poetics convenientius. 
Meque pro nihilo eiistimandus est ezem- 
plarium consensus in dictionibus alias sa;- 
pissime permutatis. 

Ver. 656. tfocamen, Usus est Amo. 
bius» lib. TiL p. S5I^ — ** aut, si quod aliud 
** nobis usus «oca jMfli obtulerit:*' et alibi 
ftequenter. Sdinus, cap. uvit de hys. 
nA: — *■ sequitur stabula pastorum, et au- 
** ditu iMiduo addiacit vocamen^ quod ez- 
** primere poHit imitBtione Tocii huma- 
** lUB.*'— Cfrtenim, vice prtfirre, n. tf» 
jwfTe» 



icripnmui; ne, firenii semd drtiii lioHi- 
tia emendandi moz ad libitum evagctnr. 

Ver. 659. ita^: A. «eow— Poero, hic 
locus intcger 4n ocuUs Vligilio 
tur, ad ^n. iiL 536. 



Qpatnor heic, primaai oncn, «fMflaj 

T^nim/u campiun late« candore nhralL 

Et pater Anchliet : Bdhm, O I tenB hoipita, 

portas; 
BeOo armantiir tfidi beOmm hmc anMnta nl- 

nantur. 

'* Post digreaaionem de lCatfe daonmi, 
^ redit ad diaputatiooem inititutam; in 
'* quA ostendit, nullam rem ease, qua ez 
'* uno genere principiorum oonstct: quod 
** nunc ezcmplis multii coMc ct ii dooit*' 
Limbinus. 

Ver. 660. equorum dmettiea proleg, He- 
rodotus, i. 78.— Xiyttrif, tfn tttm ym 
wtuU' *innON If, nOAEMION r», um Miv- 
%mU. Lucanus, vi397. 

TheMaUcos mmJ^, beOt hnJSbm omen. 

Coofer HoTifSum, od. iL 16. 5. cuai He- 



LIBER SECUNDUS- 31 1 

Ex unoque ntim sedantes fluinme aquai, 
Dissimili vivunt spede, retinente parentem 
Naturam; et mores generatim quaeque imitantur: 
665 Tanta est, in quo vis genere herbae, materiai 
DimimiliB ratio; tanta est in flumine quoque. 
Hinc porro, quem vis animantem ex omnibus una 

liodi opp. €t dd 505. Adde Jufdnum, *' eodem aht^ iiidem gramiiiibuf, et eo- 

XTiii 5. 16. '* nii quoqoe equi caput re. *' dem periter flumine, Teioentet.'* 

«« pertum, beliiconim potentemque popu- Ver. 668. siiim tedaniet, Ovidius, met 

«• lum Ibtnrum dgnificanft.— " £t nmi- ia 415. 

liter alicubi LiHui. Denique, nunum Damqae«ri«i/«tar#coplt, rftbtltencrevit: 

Virgiliu., geou ii 145. ut Ph«dru. eti.m, i.. 5. 1. 

* "^ EqoiM ifttorr Mtttm qoo foent dtfan, 

'Iwitf 0tUfx»f(*Hi Pind. Pyth. ii. 4. Op- Dum leie aper volatat, turterit vadom. 

pianna, cyn. L 195. l\AL flumine ofuat. Mutuanus, ^n. 

-— — — APH'l02«C^/Mr*Iimo2. zL 495. 

JM.dudUca: Tetuste,proM^'ea. Prie. «dwetui ^ perfimdl/««m. noto. 

cianus, x. 1263. *• DueUum dicebant an- ^^ animadvertas veiim medis vods po- 

*'tiqui, pro M/um.'* Glosaarium vetus: testatem; perfundi^ pro 9e perfundere. 

** Duelium: tr§x$fMf, ufx»*^**** Plsutus, Scrvii vero commentarios ita suppleas: 

Epid. iii 4. 14. ** flgurate, aquie adsuetus; aut^ aquc per- 

Nempe, qoemln«doIeicentlI '* ftmdiflumineadsuetus.**-C«terum.lo- 

Memonmt apud reget, armb, arte duettk4, cojlumine, A.Jlumtna; viliose. 

Dlvitiss magnsi Indeptum. Ver. 663. reiinenie: sic V. ed. B. O. 

Ver. 661. eodem iub: sic vetuatiores ^. M. ^ ". X. A. longe itsmrms^t: 

L. M. cum V. ed. n. X. n. nsliqui. ut ^' «<^^; "t editioiies vulgares; re- 

editiones hodiern., sub eodem : ei hk oi^ /mfnl^, Vmd. H ««atis utrisque lec 

do quidem nostris auribus moUior et COD. ^**^""- 0«Jo «*• " Vivuntspecie, re- 

cinnior videtur; sed hanim r«rum minus " *'°^^ Naturam eam, qu» peperif* 

idonei sumus judices, a^ue auctoritalem ^ ^*^ ^^ ** restitutiooe no$tr4 

codicum debemus venerari. Non aUter ^ fi»cilUmA, ac veri similUml, nihil 

VirgiUus, JEn. xil 847. elegantius, aut commodius, desiderari po- 

^ ^ ^ , test Nempe Vind. V. ed. D. O. L. M. 

Qua», el Tartaream Nox intempeita Mennun ^^ ^ __1j.. * . » 

Uno eodemqw tulit partu. ^ ^* «upp«u««nt parenU, L e. jtarente, 

« . j ^. ^ . ,« ^^ pareniem: P. autem, cum A. n. X. 

Ennius, apud Ciceron. off. l 12. ' ^ . i j. . . * 

parenium, ut vulgo editur, sed ex gloaMi, 

Sorumdem me Ubertati parcere certum ert. ^^^ j^j^ . ^^j i«,c|onmi scribarum 

Vide mox, ad ver. 692. muUUone, nihU exquiaitius caUentium. 

Ibid. Buceria, Graeds mifm§f est cor^ Conferas ver. 707. 

nuiui; etfiit»if»0t foret " magnis, vel bo- Ver.664. imiianiur: V. ed. muianturf 

•• rinis, oomibus prxditus:'* ex qu& for- literarum ductibus ne latum quidem un- 

mA vocem Lucretionam crediderim pnv guem diKrepautibus. 

fluxiase, pro vulgaUorU>us fiuMtfg et bu- Ver. 667. Hinc: A. /a; n. X. Hic; 

ferus, non maler— fu^PAf; ViiuL L. O. Q. ^uam- 

Ibid. codem sub tegmim ctrii: i. e. vis: cujua rci fides penes auctores esto. — 

VOL. I. X 



HU T. LUCRETII 

()HMft| criiori vciuc, colofi humor, ▼Mceffa, nervei, 
(!iiiiiititiiiint{ qu» Buiit porro, distantia looget 
o7() Dimiiinili |H*rfecta figurfi principioruiii. 

Tuni i^orro» (|iuDC]uoniqae igni flammata 
Si iiihil pmiorra, tamen hsec in coipore ahmtnry 



iiNiMflNirm; W ^miwmmtmmi opdne, a «vr. 4. 

«iiilU^v» MkUcwvilt.— «M.' 1\ mmmm; A. 7.>acntf; 

M. imiiiii, ul MuniM» cdki; mi^Aww !■ 

ianu\ Vnm Mmp» mm, miu c 

r«lk|ii«, vaImii •• i»mi f« «- 

** iiiilU, ui vdkwi |«« 

** MiiitibuA «kkfi |i^winil: «l tMMSk M* «i» 

** «niiiqur attnui» dlr fnnnpai M» cal» 

** iliaiMiittwM cm>nwiuimir.** mi» «» 




iiMJi i*itt« in 

9$WiHk IW \WL :^ 

M W» «M «11«' £••«. 

AniioK»v V^ «^ Y. :a^ "^ \ic Aus 

CfV<.;u* v^ *> t.x*.\ jiJ^ mr • * li. • •. 
II*: iM<>' ,voK«ak.iiv .sx un^ ^ji— ipcaM-^ 
Wkk» <«uv<fftMC36<urrv.-v «.«x -'^:rHi> l-rwxi 




LtftVV^.^ m-M^'» ,Sc7(M.,-.« ^te3s-.:=a».JX£ 
.iiifLr 4«!« «uwwUi-* Ti^.. .r-u^ --—-** 







LIBER SEGUNDUS. S13 

Unde ignem jacere, et himen submittere, pofisint; 
SdndUasqae agere, ac late difierre &TiI]am. 
675 Caetera, comimili mentis ratione peragrans^ 
Invenies igitur multarum semina renun 
Coipore celare, et varias cohibere figuras. 



ed. O. Q* A. 2. XI. traduni; IX. autem, niid. SehaUUu agerg, Similtter Maro, 

inubmis atque etiam» looo Si, pnebet ^n. idiL 258. locutus csL 

Vcr. 678L igneMjaeere. If. TuIEut in Tvmmagk, 

Af»to: 

yer«675. mentts ratume peragrant: 

Cootfa,hsdiexiguniniMnm/mortal&nuvMM. ut peragnwU menU^ i. 75. Audecter 

Cmnmitte mox Umdatos locoe ad ver. 88S. aane, aed ita ut admirentur lectoree lepi- 

niid. lumen tubmiUere: i. e. deiub e- ^i, probentque, Pliniu», nat bist xxt. 5. 

■ittm, iuppeditare: ut noster, L 7. " Pythagon»— vdumtti— composuit-—; 

•« teDus Submittit flores:" ubi perlegas, " composuit et Demociitus; peragraiis 

tpA noUverim. Lucanus, ix. 182. " Porsidis, Arabis, iEtfaiopi», ^gypti- 

^ que, magit,** Locus est indole cognatd 

^^l^JS^^A^S^::^'^ in Ho»ti». od. I. 28. 5. quem canw U- 

IgnefoTetterras. bras omnes nullus dubito, me certissmie 

w «. « esie emenoaturum: 
Ita malim legere, quam junctun, cum e- 

ditii, depastis. Male Burmannus, pro — nec quldqutm tiM prodett 

, - . . -.j u u -•* ^Rf*«rJ«id«M<rAr/#domoe,anlmoquerotundum 

gramma, dat germtna ; et, unde habuent, p«JLrt«e oolmnrmorituro. 



nuttum fertium. Propeitius, L 2. 9. 



Pe r c urr lM e polum, morituro. 

. j , . w_t*^. u Vulgo, false et inepte, Ahias teniatse. 

Adtplce, quot tubmittat humui nou xwrut co- _ . " ,. . \ - ,. ,. 

lores: Fnores dictiones passim connmdi, discas 

1 o> ji ^ . ex animadversis ad ver. 145. Jam fero 

L e. non vena, mculta. Sic fortasse scn- ,. ^ . - ^ . . 

, . , parum discrepant penetratte et ientatte 

bendum, pro vulgato.ybr«o»a;quode- hi ^embmnis. T^nlarv sane de inceptis 

niditis jure displicuit ob statim veniens peHculosioribus eleganter adhiberi solet; 

/onno5/i«. Vide Bunnannum. Ad eun- ^ penetrare de hominibus, remota et 

demsensummAtotfoverbumLucanuspo. diffidlia invesUgantibus, pulcherrimum 

suit, loiars. IV. 597. ^ ^ acceptissimum vocabulum. Lecto- 

coeloque pepercit rem non detinebo longius, quam quod 

QModnonPhIegTaeisAntKumit»/»/tfarvii: Lucanum sufficiat admovisse, viiL 215. 

et, quod notandum est, tubduco Avienus, Ne plgeat, Magno quarentem lata, remotai 

in oib. desc 379. Medorum pe$utran dmos^ Scythicoique recesius: 

Nec mhius heic tpecttl» vertex tuhdudtur^ ex ct Senecam, Herc CEt 1870. 

quo __^^_ 

CemcreiitlongePaUenidkifaithnaterrs. r- totSB parlter 

nanglte gentet ; quarum tsvot 

Ver. 674. ac late: V. ed. ag lates quod We tyrannot juttte Stygiat 

. .j. gt Peuetntre dotuot, 
non observassem, nisi ut manifestum fie- 

•ret, in quantum soni concinnatio ad in- Sic alii probiasimi scriptores passim. Co- 

di^em sequentis litene formas vetustioris gitari sane poterat, Horatium ad gigan- 

orthograpbia? germanas passim corruperit, tas corium scandentes allusisse; obstat 

ct eGserit. tamen in primis alteni vox percurritse, et 

X2 



314 T. LUCRETII 

Denique, mnlta vides, quibus et color et sapor aaly 
Religione animum turpi quom tangere pacto» 

680 Reddita sunt cum odore; in primis pkraque dona: 
Haec igitur variis debent constare figuris: 
Nidor enim penetrat, qufi sucus non it in artus: 
Sucus item seorsum, et seorsum sapor, insinuatur 
Sensibus; ut noscas primis di£ferre figuris^ 

685 Dissimiles igitur formae glomeramen in unum 
Conveniunt; et res permixto semine constant. 



suspidonem meam plurhnum ad|jttyat dloes nihil, ad qood ofiendant, repertiiraf 

Scd tacea in oonsdtutione ▼enuum nobis fiicli, ab 

Ver. 676. igitur: i. e. ifT«i/«-iXMtea optimonmi et antiquisBimorum ezempb- 

— deinde; ex hac utique peragimtiooe. "«m auctoritate Tix ktum unguemdis- 

Flautus, Amphit. i. 1. 55. cedentibus, et ne singularem quidem w 

culam inmiutantibus ez arfaitxio. FkMt 

"""~ MUt • ^ ™''""» n«l«« o»*» qaam pnemonuerimus, sugiUationem, po- 

Sete iiitur nunmA vl virtoque eoTum oppidam pulaiibus religionibus in transitu impac- 

exputnaaiere. tam, indoli Lucretianae admodum oooYe* 

, vT . j .* •. - m^ '"'^ «* poet» scopum explicat& conatroo- 

Quem locum Nonuis advocavit, u. 456. ^ ,, ^ jj. j «^ 

^ . . , . ' tione dedaratum dedenmus, ad YaneCa- 

ut hunc sensum voa Igtlur assereret. i _. . j « 

** tem lectioms reoensendam acc m ge m ur. 

Ver. 677. Orpore: P. V. ed. O. L. .» Denique, multa vides, quibus plures 

Corjwra; et nescias, quie lecUo sit melior; „ ^^^^^ ^^^^^ ^^. „^ ^^^ ,^^,^^^ 

nisi quod hiBC ambigaam construcUonera „ communem omnibus, et colorem. sapor 

reddat, et, ob facilitatem regiminis, in- ,, ^^^ nosafficit; non suci sane, (quem 

gcnia scribarum sapiat c* ^j, crassioribus particulis gustus arripit) 

Ibid. cohibere: i. e, continere, vel sim- «* s^d nidoris sajwr, (tam palatum, quam 

pUciter tenere et habtre; sine ulla vis at- « nores, sua vi contingens) quem tenuio- 

que neccssitatis notione. Ita etiam Vir- « res particuUe, extritae flanmiis, exdtant: 

gilius, Mn, iii. 424. " et imprimis ea dona, thuris et aromatum 

At Scyllam cxcis cohibtt spelunca Utebria. " P"**i minoris preUi, et frequentissime 

*'*' onmium in aris turicremis combusta, 

Quod Servius etiara animum advertit, cc i^q^ ^^^^ sensus feriunt," 
glossam suam hinc exorsus: Cohibet sj^e- Jbid. et color: P. Vind. Q. est odor; 

lunca. " Ilj-pallnge in sensu: nam ipsa ^. n. x. et odor; quod nos dedimus, le- 

" se tenet intra spcluncam sccundum fa- gitur in V. cd. L. M. O. XI. et Pio etiam 

" bulam." Progredere ad ver. 1030. jb notis memoratur.— una deest Vind. Q. 
Ver. 61S. Ad locum devenimus. lector, Ver. 679. Hic versus, et qui sequitur, 

plurimis criticorum disquisitionibus con- inversum habent ordinem in n. et vul- 

trectatum ac controversum. Duos se- garibus editionibus: et abest prior A. et 

quentes versus delendos esse post Fabrum J. — quom tangere : omnes libri contin- 

Bcntlcius ccnsuit; secundum tantummo- gere; sed maxime probabilem esse hanc 

do rcjcctum voluit Lambinus. Nos le- Lambini conjecturam solennis permutatio 

niori manu orania esse tractanda arbitra- th9 con et cusn fadle persuadeat: ^ide 

mur; ct quidem confidimus, idoneosju- supra, ad verr. 153. 17 5,^pacio: sic O. 

3 



LIBER SECUNDUS. 315 

Quin etiam, passim nostris in versibus ipsis 
Multa elementa vides multis conmunia verbis; 
Quom tamen inter se versus ac verba, necesse est» 

690 Confiteare alia ex aliis constare dementis. 

Non, quo multa, parum conmunis, litera currat^ 
Aut nulla inter se duo sint ex omnibus eidem; 
Sed, quia non vo]go paria -omnibus omnia constant: 
Sic aliis in rebus item conmunia multa» 

695 Multarum rerum quom sintprimordia, rerum 



n. et Piu^-etkin hujuaoe lectioiiis mem^ ** corpora;**— ** fluorum.primoirdionmi fi- 

oit: V. ed. Q, parto; n. parco; Vind. L. " guris:'* cui nihil aliud, salvosensu, locus 

M.para/0. Forte an/ac<o.* adi8bL941. patitur; Havercampus tamen, librisom- 

Ver. 680. cum odore: P. cum adolent; nibus ad ravim redamantibus, Luoretio 

Q^ eum hodore; unde venit fbrtaans 4*« suum prtt>i« obtrudt Qua inscitii! quam 

Ciim dolore Vind. V. ed. O. A. n. X.Xl. temeritatem! Hocdne etiam Preigerum 

^-f^leraque: tt.pleiiaque. £t sic tandem suo judiciooomprobavisse? 

ex hac doacd Istamur evasisse. Davisi- Ver. 687. Q»in: V. cd. n. Quaudo: 

us nostras, et ingeniosus vir, et impense ut tspe alias variari nofimus, et apparuit 

doctus, hunc locuip sic legendum putavit, in pnecedentibus. — Ccetcrum, ad illustra^ 

in notis ad Min. FeL sect. 2. tionem aigumenti sui, ope hujusce simi- 

— — ^— quUuM ett odor et sapor uni litudinia, non minus ingenioss quam ap- 

RuUUttu, ut ciun adoUs imprimis plcraque dona. positae, noster jaro confugerat, in L 825. 

Sed lectiones scriptorum exemplarium non P»»»cis tamen ex re mutatis. 

Mtis respexit vir iUe acutiaaimua. ^er. 691. guo: n. quod; ut editii 

Ver. 682. tucus: ita recte scriptam vo- communea. 

cem exhibent V. ed. A. X. Xl. Donatus, ^er. 692. eidem. Vox dissyUaba est, ut 

ad Terent Eun. iL 3. 26. «» Sucut pro- »*» nionosylUba, in iiL 931. ubi nos vi- 

«« prie quasi tugut; quem sibi ex alimen. ^«°^ »"™'»' <^"™ Manilio, ad iii. 73. et 

" tis membra tugunt, ut se replcant" ^*^**™ ^ " veteribus grammaticis, anti- 

Glossarium vetus: 1«< Acci», ;^yW'— quosRomanoslongumictiamperwscrip. 

LocuUonem vero, Nidor peneirat, utcun- *"™ exWberc. Vide ver. 661. Propert iv. 

que iUustravimus nuper, ad ver. 414. hu- ^* "^» ^* Nam lector attendat velim ad 

jusce UbrL lod soopum. Tria sunt, de qulbus loqui. 

Ver. 683. teortum: P. rurtum; V. ed. <" V^l '«<«•« sdUcet. verba effidentcs; 

Vind. L. O. Q. A. S. turtum.—^ teor^ verba^ unde vertu9 constant; et ipsi cer«u«. 

tum: P. qua nan; V. ed. qua; O. il. ^^^^P^^t " Diversitatem oriri, non a 

ted nec; in reUquis omnibus omnino va- " P««a*^e communiumtterorttw; non, 

cat locus: unde restimtio Vossiana, quam " ^«* °"^ ^^ ■»* »*^ «* omnibus, 

oontextus noster exhibet, veri fit similU- " ^ •ccurrunt, communianV^fm vertui: 

ma, ob frequentes omissiones dictionum " ^* V^ ™» omnia, vel Uterae verbo- 

bis oocurrentiumt vide ad L 835.— m/w.* " ""™» '^' ^«** versuum, ad eundem 

M. tapori; arrept& prim4 venientis dio- " <»dinem paria cum paribus, coUocen- 

tionisUtera. ** tur.** Sic vides, opinor, orationem 

Ver. 684. primit figurit: L e. «« figu. menti scriptoris undequaque respondere, 

^< lis corpttaculorum, unde oonstant ipsa ^ constnietionem ladlUme prooedere. 

X3 



316 T, LUCRETII 

Dissimili tamen inter we consiftere sumiiift 
Possunt: ut merito ex aliis constare ftrator 
Humanum genus, et fruges, arbustaqoe keta. 

Nec tamen omnimodis oonnecd posse putandom eit 

700 Omnia: nam volgo fieri portenta videres; 
Semiferas hominum spedes ezsifltere, et altos 
Interdum ramoe e gigni oorpore vivo; 
Myltaque omnecti terrestria membra marinis: 
Tum, flammam tetro spiranteis ore, Chimaeras 

705 Pascere naturam per terras omniparenteis: 

Quorum nihil fieri mani&stum est; omnia quando. 



NOul ergo restet, nifi ut osteDdam tibi, tandon valde co Miiur a rta cz comm 

probabileBi esae, et tantum non ncocwi^ nibas prodiiaw, quom Lucrelius ab initio 

riam, lectionem eidem; quam ex libro- ▼eniculnm, cum quo rea ert nobia, ita a- 

nun discrepantiis, ingenio iisut, condn- hibuerit: 

naverim. P. Vind. V. ed. O. A. idem: „ , , . _, ,_^ 

L. M. eadem; 11. t. iadem; XI. iddem, 

Quemadmodum optimorum codicum Perlegcre n Tclb Tcr. 6S9* ad vcr. 667. 

acriplura acdem suam tueri poterit, eadem et argumenti rationem eicmincs accuratc 

ncmpc; Telrursus uiem aliorum; non in- ac cogitatc; statim agnoaecs, poStam 

telligo: et d, qui felicius aliquid propo- aegre potuisse res tam dissimiles stne ju- 

sito quiverit eniere, lampada libens tra. dido permiscuisse: et suspidonibus nos- 

dam. tris manum dabis. Sed contra codices 

Ver. 695. constanl: L. consiei, Forte, haec evincere quis speret ? 

constent, ut ver. 723. Committas insuper, ex abundanti, verr. 

Ver. 695. rmim prior: P. vero,''-re' 710. 717. et Carum suum Mantuanus 

rum posterior: L. O. A. XI. longe: sed videri potest eipressisse, ad geo. iv. 223. 

voces easdem et consimiles sic conirerere 

. . ... ... Wncpecudes. armtntat vmjf eettaMOaa»^ 

Lucretimn, perspicuitatis ac simpliatatis 

unice studiosum, adsolere, quivis obscr- Ver. 699. connecti: V. ed. connecta: 

vavcrit, et nosplus semdalibi monuimus. ut etiam in ver. 705. et 11. statim non» 

In versu sequente, se abest Vind. codid. pro luini. 

Ver. e^n.feratur: sic Vind. L. M. O. Ver. 701. ei: A. O. «*.— Jam vero, 

Q. XI. reliqui, ferantur. semiferas species, ut Centauros, Tritonas, 

Vcr. 698. et: X. ui; fortassis vcre: ver. 703. et stmilia fabulosiasime porten- 

editi, ac; haud dubic sine libris ma- tosa. 

nu scriptis.— CaBterum, supra ad verr. Ver. 704. flammam spiranteis ore. 

343. 361. permutata vidimus armenta et Maro, geo. ii. 140. aliquantidum variavit; 

arbusta: nullus ambigo, librarios hac 

^: ^ • j • • ■ taurl, ttirantes nmnbus ignem. 

ctiam occasione ad ingenium suum re- 

diisse; et, comipteU, uti fit, comiptelam Igitur, quum spirilus, vel anima, Chimae. 

generante, quo partes versCis sibi inviccm r» merus ignis fuerit, mihi sspius oborta 

oonstarent et mutuo responderent, omnia est cogitatio, an scriptura brevior Virgilio 



LIBER SECUNDUS. Sl7 

Seminibus certu certa g^ietrioe creata, 
Conservare genus crescentia poBse videmus. 
Sdlicet id cert& fieri ratione necesse est: 

710 Nam, sua quoique, cibis ex omnibus intus in artus 
Corpora dlsoedunt; connexaque, oonvenienteLs 
Ecfidunt motus: at contra aliena videmus 
Rgicere in terras naturam; multaque cssds 
Coiporibus fiigiunt e oorpore, perdta plagis; 

715 Quce neque connecti quoquam potuere, neque inter 
Vitaleis motus consentire» atque initari. 
Sed, ne forte putes animalia sola teneri 



enmm impegsrit, ad Mil vl SSS. et dunt; quam inieliciter. Elegantissimum 

fieri poant dedi»e illum : eit ducedmU: l e. diduntor, distribuun. 

bdtaiLcTiMC *"'» "** '•^ Lambinus ezpotuit: •* in 

HorTeDdnm stridcns, flanunbqiie taAiiaUi " omniA ooqwrii diverticuUi dispeigun* 

Chimw»: •• tur:" ride iiL 47«. «4a 

i. e. c^ius anima SanmuB fuerunt Con- ^^' '^^*' «<• V. ed. O. A. n. XI. «c / 

jectunm «quis landbus lectoret pensent «V» bene : sed ad simiHtudinem literm. 

Vulgo, armata: quod mihi frigidum ri- ™mc et t h«j vuietas referatur. 

detur, nec poeticum. Hesiodusy Tlieog. Ver. 713. B^icere: A. n, Beicere; et 

319. casti s s ime , ut puto: ac, si meo judido 

minus diffiderem, h»c scriptuiB in boe 

'H)tXi/MUf«fiTMm,«M»rM«fMw;Mwm»««p. ^ocabulo et cognatis CTarandis pasnm 



Ver. 705. onuupareni€it:yin6.omma~ ns»«itula foret Usus autem re r^ieere, 

parenteis; M. omnia parienUs, ex ^ ^ "f^ P« «^^^ ™»~*» mihi n«i suo- 

semate, sinceram Tocem expellente; & cmfrit; de icbus per os redeuntibas, pro- 

omnipotentisi quam comiptionem pne- P™" •* ^ frequentissfanut. 

strinzimus ad i 251. ^er. 714. Sensus est: " Et multa, c». 

Ibid. terras omniparenUis: Tide v. 26a " ^ corporibut constantia, plagb peidta, 

Hinc Viigilius. ^n. vi 595. " ^^ « corpoi»:" m, puta, quotiea 

q^immus, fd sudamus; ex plagis etiam 

Nec non et Tityon, Trrr^ mmpartntU «hua- ppg^^yHMn minutiMmaram, impetu in. 

Cerneree^' deftMO in«nbri» unittKHJuiqae impingen- 

tium. 
Homenis, hymn. xxix, 1. iUis auctor ftiit . Ver. 715. fuoquttm: 1 1, m quoquam 

loco.' A. qnoqnet S. qwmiami Tulgares 

^TT^ -T— '• ' " editi, ^ttor^iMiiii; nuUll cum auctoritate, 

Suetonius, i. 7.-*** quando mater, quam usu nuilo.— <itf«r.' V. ed. A. S. intrag 

sufajectam sibi ridisset, non alia esset quod tantidem est: O. A. frite: quod, Ana- 

quam Terra, qujs omhiimiii parens ha- lem literam si exdudas, in scri^itur» duo- 

beretur.'* tibus ry inter^ nobis recepto, nihli distat 

Ver. 709. id: O. A. ut: et statim n. Ver. 716. initari: i. e. se initare— se 

cibus, intromitttr»— ingredi — ita affid, ut intrcv- 

Ver. 711. discedunt: P. B. n. de$ces^ eant Gloisarium vetus: •« htito, t^ 



•c 
•< 
tt 



318 T. LUCRETII 

Legibus hiis, quasdam ratio disterminat omneis* 
Nam, velutei tota mitur& dissimiles sunt 

720 Inter se genitae res quaeque, ita quomque neoesse est 
Dissimili constare figurfi prindpiorum: 
Non, quo multa parum simiU sint praedita formA; 
Sed, quod non volgo paria omnibus omnia ooiistent 
Semina quom porro distent, di£ferre neoesse est 

^25 Intervalla, vias, oonnexus, pondera, plagas^ 



nww.** Et, •• E^Urnmf, ingredlor, sni- piaKnt? IVo pUKtam^ M. ^iiaiii; n. 

/0.** Dioroedes gnuDmaticiis, lib. i. quem dum; S. eadem^—duterminat: P. 

p. 856. ** Item, Adeo adis: hoc iter»- Vind. dimriminaij n. res terminai: qaod 

** min, Adito aditas dictitantes, ut Enni- «tatem recentiovcm sapiL 

«' us: jfd eum aditavere. Item, laeo Biid. ditterminai, Vooem adhibaitTal- 

*• inis, et iiiito, dicimus; nt Pacuvius Ui Aratus: 

, Qdss lotefvallniii blnss distninmsf QBm t 

irero, lector, docendus es, nos ex conjeo- 

tiir& hanc medidnam rei desperatc adhi- Avienus etiam, Arat ph«L 385. 

buisse; te, opioor, de Ubrorum varietati- ^^^^^ ^^^ ^^ dUteminstMXi 

bus cer tioi em ftctum, nuUo pacto repre- Cnmior. 

hensorem habituros. P. Vind. V. ed. L. ^ , , , 

O. ax.n.habtnt, mi^ar,-; quod a nos- ^^ Lucanum. i 216. ix. 957. nam 

-trA dictione tantiUo Utene duotu dister- »«'«»g«pW «*«»»»• parccntibus exem- 

minatur: M. iVn^ar.; A. n. animari; P^* P"^»^^ ^^««« ''^^- " ^^^ 

qiuB Lambini emcndatio est: sed lectio, • «<«^^«». 

tam proba faciUsque, Ubrariorum depra- Ver. 720. quomque; wei cumque; l e. 

vationem haud tcmere subiisset Nostia quodammodo. Ite ad unum omnes nos- 

autem divinatio usum minus pervulgatum ^» **^ scripti quam impressi ; nec du- 

nactaest; ideoquc iUepidam correctorum ***^» *F*° *** vulgatum gutedam ex e- 

importunitatem statim provocaret, vel in- niendationc editorum. Glossator vetus: 

doctorum ludificaret ignorantiam, ** Cumquey h wtu* Horatius, od. L 32. 

fin 
Ver. 718. quadam ratio disterminat 

omneis. A libris non discedimus, et dau- mlhi cumque «alve 

sulam sic intclligimus, ac connectimus: Ritevocand. 

•• Ne putes sola animalia teneri his certit c^ • ._ i ..«.•• ^ ¥ 

.. , J . . , . , Sed m utroque loco, et Horatu et Lucre- 

•* legibus, quaedam raUo (vel reguU qusB- ^- . /" ,. ,. ., __ 

,, , • N 1- . ? tii, vis vocabuli mebus tacito gustu sentj©- 

•* dam apposita) disterminat omnes lcffcs ^ i ,. , .. •:_..• 

_ . , r ^i* lautis lectonbus, quam mterprctatione 

naturs, ita ut generales eae non smt, |.. ^ 



<4 



qualibet. 



et expertes Umitum, quibus alia omnia 
•« tenentur." Universa inferioris a?vi e- ^^^' "^^ ^"'^' "* -^a™— «'»^-' ^- 
ditiones, Lambini conjecturis admissis, '^^^' 
exhibent: Ver. 723. quod: sic P. Vind. V. ed. O. 

Q. A. n. n. sed 2. quia^ atque ita L M. 

si fidcs coUatoribus habenda sit.^ 



eadftn ratio rej termmat omnets. 



Sed undenam Hbrarii unanimi cum de- Ver. 724. quom: V. ed. X. tum; n. 
pravatione hiec plana et perspicua corru- dum. 



LIBER 5ECUNDUS. 519 

Concurisusy motus; quse non animalia solum 
Coqpora sgungunt, sed terras ac mare totum 
Seoemunt, ocelumque a terris omne retentant. 
Nunc age, dicta, meo dulci qusesita labore, 
730 Percipe: ne forte haec albis ex alba rearis 

Prindpiis esse, ante oculos quse candida cemis; 
Aut ea, quae nigrant, nigro de semine nata: 
Neve alium quem vis quce sunt inbuta colorem^ 



Ver. 726. moiuM qua: V. ed. motu»- quartiim casum cum simili constnictionis 

ijuei P* mohuque ei,^-gua dcest omnino indole et passiva voce adhiberi ssBpissime, 

IX. quis dubitet, quis ignorat? Tacitus, for- 

Vcr. 727. Corpora ^jungurU: V. ed. mularum antiquiorum et exquisitiorum 

Corpore te jungunt,^-ac : n. rt. In ver. structurarum nimius aflfectatar, vel in hoc 

729. M. dulce, Tocabulo, ad Lucretii morem, omisBfle 

Ver.73a/or*e; n, dicta; in superio- prsBpoaitionis exemplum suppeditavit, hist 

lem lineam oculos Ul)rario mittente*— ^- 5—" ^^ guidquam prius imbuuntur^ 

albis exalba: V, ed, alba ex albits P. n. " V^ contemnere deos, exuere patri- 

ex albi* alba, " am— :" l e. vel m, vel eecundum, quid- 

Ver. 732. nigrant: i. e. nigra sunt ^"*^ ^«^ '^^ ^^» ^«^ »«° 

Hanc formam dictionis ViigiUus usurp»- ^^^ ^^^ ^ mcertior est, quam 

vlt Exemplo sLt ^n. V. 97. vellem. noctt Att xvi. 8. mit " Quum 

'* in disciplinat dialecticas induci atque 

• Totqae iue«, totWetn, nigrttntU terga, juvencot. cc im^i yeUemus— ." 

TertuUianus. adv. IVIarc. iv. 8.— «• luri- Ibid. inbuta colorem. Valerius Maxi- 

«» dati dcUnquentiaB macuUs, et nigrati ^^ ▼"»• **• 7. ext^" spongiam, omni- 

«• ignorantijB tcnebris." ResUtuam jure " bus imbuiam coloribus^" Vidc sis 

optimo dictionem Claudiano, rapt. Pros. 8«P«i ver. 501. Avicnus, Arat phwn. 

iii 129. '^^' ^® Sirio, qui emendatior exhibebi- 

tur, quamvis correctionem unam et meli- 

Larea vel invito pronimpnnt flumlna vultu, j* ^,* ^* ^ .* 

ini.i-mu.manti«i^J/i««*tonitiindnnt. <»«m distmctioncm Grouus pnor sit as- 



InjiuMeque manus nignmtia pectora tundnnt. 



secutus: 



Vulgo legitur ad codices, mirantiaf vel 

.. r\ j j rk • j* -A ^theriae canis Ule plagK, cui plurimui ardor 

motrentia. Quemadmodum Ovidius, met , . * , ^ . 



viiL 535, 



.Astuat In mento, multus mbor imbuit ora : 
Stridit anhelanti fatue ^st\fers aSra motu 
Immemores decoris, Irventia pectora tundunt. Torret, et Immodld terras coquit ignibus astrL 



De altera forma nigreo, sic Nonius Mar^ Libri, face pestifer: sed maxima stella 

ceUus, u, 582. «* Nigret, nigra fit Pa- est in ore; et, si te ad nostram Silv. Crit 

«' curius Chryse: SoUs exortu capessit redpias. atque pp. 20. 21. tftm. ui. perle- 

" candorem, obcasu nigrei:* Ita trocha^ g^g^ ^jx Utem meis divinationibus obmo- 

lcus exbibendus est Vulgo, Solisgue, vebis. Conferas eundem Avienum, ver. 

Ver. 733. Neve: L. A. X. Nive. — iit- 1446. Ita perspexerum ingenio Claudi- 

buta: XX. ijUfr^a. Lambinus audadasi- anum esse rescribendum, et libri quidam 

me, et iUum secuti posteriores insciUssi- lectionem hanc venustiorein praebent, rapt 

me, dederunt induta, contra llbros: nam Pros. ii. 93. 



S20 



T. LUCRETII 



Propterea gerere hmic credas, quod matemi 
735 Coipora consiinili sint qus tincta oolore. 
Nullu^enim color est omnino material 
Coiporibus, neque par rebus, neque denjqoe diqpar : 
In quse coipora si nuDus tibi forte videtur 
Posse animi injectus fieri, procul avius erraa. 



SflURIttkCO flDiCDQOVC V080S« VSCCOUft QhBTO 

iwiMt, et dold vtoias fiernigliie pingit: 

L «L tingit, infidt: atque a^luTsnt hi fer- 
■iis, qiUB nuper notsverim ad Vixg. gea 
L 467. et invioem acQuTantur. Hinc au- 
Im tumnuipere miror Heinsium, ex acu- 
tiaimis criticonim et maxime ingenioais, 
■ed aubinde novandi cupidiorem, dcmu- 
tare ToluiaBe Claudiani ejuadem spedo- 
«iwiinam locutionem, de iv. ooni. Honor. 
889. 



— — ^— — Sit Nilns oblqiic 
Veitcr, et emkw quldqoidaol mhM ortu : 

qak lectione rincerio r em nuUam putem: 
^i. e. quioquid sol oriens infidt;** — 
** quicquid sole oriente purpurasdt** Pul- 
chre Pelignus vates, met xv. 191. 



cum, pncvia luci. 



Tradendum Pbcebo, Palantias inficit orbem. 

Catis Ausonii versibus, vitio lalwrantibus, 
transiens opitulabor, parent. xxiii. 16. 

Quam tener, et primo, nove flos, decerpeds 

BVO I 

Non dum purpureas tinctus^ ephebe, genas : 

i. e. flava barfo^ coloratus: videas ^'^irg. 
iEn. X. 324. Vulgo, cinctus: de qua per- 
mutatione Burmannus ad Ovid. met. iv. 
SI . et maxime Drakenborchius ad SiL It 
xiv. 6. Opportunus est Lucanus, x. 135. 

Vix ulll fuicante tamen lanuglne malat. 

Denique, nob diffiteor, me vocem editio- 
num vulgariuro, indula nempe, miniroe 
solidtaturum fuisse, nisi codicum impe- 
rioaa auctoritas juasisset; nam sic Ovidi- 
us, met L 270. 

Nuncia Junonis, varioi induta colorej, 
Coadpit Iris aquss. 



Verum interea tamoi lector mcBUBerit, 
haK de Iride trmmtXufum, t^ oaucHi pio- 
turato oniat&, dicL 

Ver. 734^ gerert humc: ViiuL kuMc ge- 

TCTC» 

Ibid. gerere colorem: i, e. habcre: cre- 
berrimus cat in hoc usu tiu^yftm Lucr^ 
tius, quem multoties sequitur Viigilius» 
ut adsoiet; ad Graecum ^tfn. Gdliui^ t. 
1. ** Varioa adeo Tultua dJipailkBqini 
** sensus geral*' Sed in re minhne ob- 
scur& et inoognit& superscdeDdiim cat ex- 
emplis: satis sit nobis obitcr tyroocs ad- 
monitos exsusdtasae. 

Ver. 735. colore: I* M. coUte,' ac si 
librmrius a recto colot, qiuB est aotiqiiior 
scriptura, derivare vellet IneptiaBime. 
In ver. 737. n. babet nec, pro neque, bis. 

Ver. 739. animi injectus: quasi nta- 
nuum injectus, quo rem quamlibet tan- 
gere possis, et contrectare. El^antiasi- 
mus est ab actibus corporeis translatio. 
Noster quam apposite, v. 103. 

Nec tamen lianc pos&is oculonun subdere visu, 
Secjacerf indu manuj, via qui munita fida. 
Proxima fert humanum in pectus, templaque 
mentis. 

Ibi meae sunt animadversiones inspiden- 
die, et roox ad ver. 1046. hujusce likiri. 
Cicero non minus pulchre, de nat deor. 
i. 20. '* Cujus operam profecto non d^ 
** sideraretis, si inmensam et intermina. 
*' tam in onmis partis roagnitudinem re- 
** gionuro videretis; in quam $e hyiciens 
** animuty et intendens, ita late longeque 
*< peregrinatur, ut nullam tamen oram 
** M^tmi videat, in qua poasit insistere:*' 
L e. ultimi sjxuii, £t dictum puto^ ut 
illud Sallustianum, Jug. 23. — *«omiiis 



LIBER SECUNDUS. 321 

740 Nam, quom cfledgenei, solis quei numina nunquam 

Deqpexerei tamen oognoscant corpoia tactu, 

Ex ineunte esvo nullo conjuncta colore; 

Sdre licet, noetr» quoque menti coipora posse 

Vorti in notitiam, nullo drcumlita iiioo. 
745 Denique, no6 ipsei, csecis quasquomque tenebris 



*' siua fortmiM in exiremo sitas:** «c ami- ** cons titu enda est, ut tel a domino, Tel 

lia. Quod ai ractum sit, Dayisius iUud " oerte a procuratore, dapici poasit:" 

uUimi immerito studuit inunutare. i. e. oculum intente explorantem toleraie. 

Ver. 74a «kiii^.* P. L. iuminaj mul- Haec autem si sint ad legitimam crisin et 

to minus eleganter, et poetice; ac prs. probe Latinitatis indolem exacta, Viigi- 

sertim, quum per emphasin Deut saepis- lium, ad iEn. vi. 734. imitatorem Lucretii 

sime SfA audiat. Oridius, met. xv. 192. fidelissimum, nefas fuerit inunutare, con- 

tra plurium membranarum testimonium: 



Ipie Dd clypeiis, terri ctun tolUtur imi, 

Maiierttbet. 

Hinc metuunt, cupluntque; dolent, gaudent- 

Adeas notau nobis ad Virg. geo. i. 6. et que: nequeaur» 

l»«M«'/« i'n \>u ^;^.'on:Ki.. . JL'.»;m« #««. Deiptaumt, daus» tenebrfa, et carcere cssco. 
lioranos m nis clictionuNis saepiasune tur- 

bare, norunt omnes. PhaTorinus: Zivf £t dignum qusrere, an ditpicere, quod 

*BXi0s. YaXet '* inter res divenas spectando di»- 

Ver. 741. Detpexere: P. O. A. Z)m- «« tinguere,*' vel «' discemere,** hilum 

pexere; omnes alii sic ut imprimendum conveniat huic loco. His positis, mihi 

curarimus, nec ausi sumus immutare. clarissime manifestum est, nihil esse de- 

Gloasarium vetus: •* Despicio, ttmrtwrttmy mutandum, sed majori codicum numero 

«» »mtf^, ^Xi»*»:** »mif6t autem etjMirMr^ standum, ad ejuadem geo. ii. 187. 
T%tm Bsepissime valent, attenie hupicere, 

Veteres grammatid : « Despicere, et dis- ^^^ "''* '^" *'°°'''*"* •°'""'" 
** quirere, contUium,** Passim reponere 

fadllimum est sane dispicere; sed an tu- L e. spectare, inspiccre, deorsum; quasi 

tum sit, vehementer dnbitem. M. Tulli- in monte stantes: diepicere^ auMfnufy )««-* 

us, pro Sext Rosc. Amerino, sect 8. — «pyuf, m»ftUn i»«pf t, nihil lod hic habet 

** cumpraesertimtammulti occupationem Vide VelL Paterc iL 14. ad quem Bur- 

** ejus observent, tempusque aucupentur, mannus provoc^; ubi neutiquam probem 

** ut simul atque ille despexerit^ aliquid Ruhnkenii rationes, ad hancvocem oflfon- 

** hujuscemodi moliantur:** ad quem lo- dentis, et mptXum$ primaBvae pcriodum 

cum Graerius debet in consilium vocarL hinc gloasenui esse m<trT§fun pronundan- 

Ad nostram lectionem stabiliendam tip^ tis. £t quoties demum illa praepositio de 

gie fadt constantissima membranarum in composiUs ne minimam quidem cum 

acriptura ad Ciceronis finn. iv. 83w— «* ca- r^ deorsum communitatem habet? Huc 

** tuli, qui jam despechtri sint, caed aeque igitur res redit In tali usu, vox detjficere 

** et ii qui modo natL*' Deinde statim : non tam valet deortum tpeclarey quam 

— ** catuli aeque caed priuaquam detpexe- tpectare de loco, ubi sumus, in circumja- 

** ntiU, ac si ita futuri semper esaent** centia; late^ vel libere^ tjiectare. Inspi- 

Mutatio autem tot locorum ex arbitrio das etiam mihi notata ad iiL 26. — Cae- 

periculosissimum fiidnus ridetur. Colu. terum, pro tactUt A. tacta, 

meUa, L 6. 23. ** Area, si coropetit, ita Ver. 742. conjuncta, H«c est omnium 



322 T. LUCRETII 

Tangimusy faaud ullo sentimus tincta colore. 
Quod} quoniam vinco fieri, nunc esse docebo. 

Qmnis enim color omnino mutatur in omneis; 

Quod &cere haud ullo debent primordia paclo: 
750 Inmutabile enim quiddam superare necesse est, 

Ne res ad nihilum redigantur funditus omnes. 

Nam, quodquomque suis mutatum finibus exit, 

Continuo hoc mors est illius, quod fiiit ante. 

Proinde, colore cave continguas semina rerum, 
755 Ne tibi res redeant ad nihilum funditus omnes. 
Pra?terea, si nulla coloris principiis est 

Reddita natura, et variis sunt prsedita formis, 

E quibus omnigenos gignunt, variantque, colores; 



libvonim lectia Nos rtt coniacta et con- eL^-om.neit^ Tel omnh: P. omni: i e re» 

tincia conjectorum, qiue nonnuUis editori- vel corpore: non male. n. cahr, 

biM temere recepta sunt, kmgum Talere Ver. 150, quiddam: P. V. ed. fvotf- 

dicimus. Pudet pigetque, inoonsultos dam. 

Iwaiines, et lilridine novandi male feriatos, n>id. Haec habuimus supra, t 59S. 792. 

Locretii decorum corpus tot maculis de- ad Epicuri dicta in Diog. Laert z. 54.-— 

turpaTisse. Porro, Bentleius censuit, m 1i mr»ftut v)iv ^raCaXJivri»* %wu In «^ 

hunc ?ersum versui 746. debere subjici: ^u n vTefitftif tv rms itmkv^irt rw» trvyMff 

qua de caussa, non equidcm valeo dispi- riw» rri^t0», xtu mtiaXvnf xrA.* quse solita 

cere. O. sane habd conjucta^ per lineolae Meibomii inscitia turpiter depravaviL 

transvcrsse omissionem; sed hoc impor- Ver. 751. redigantur: Tl. reducantur ; 

tunitatem cditorum nihil adjuvat aut tue- ex glossa. 

tur. Ver. 755. nihUum: sic Vind. V. ed. O. 

Ver. 743. nostra quoque menti: Q. A. A. 2. Horatius, sat i. 5. 67. 

n. 7. menti quoque nostr<Ti ut editiones A'iAi/o deteriusdominaejiucMe: 

pleraique hodierns. ubi de morc nugatorium agit Baxterus: 

Ver. 744. fuco: O. succo; A. suco; vidc Bentleium, mille Baxteris, et Bax- 

per solennem commutaUonem: vide Hein- tgri similibus, prfflucentcm. 

sium, ad Ovid. met. vi. 222. et alij^i, y^^ ^^q ^,,^ jn n. non legitur: et, in 

cum aliis. Atque in ver. 746. vice haud, versu sequente, P. a/, pro et; quem con- 

n. aut, pro solito; ut mox iterum, ver. ^ ^^^^ ^-^ ^^ ^^l^ ^^ ^^^ 

749 

editores. n. etiam sintj vice iunt. 

Ver. 747. quoniam: n. quando.-Et Ver. 758. omnigenos colores. VirgiUus. 

diat poeto, se argumentis, ex phiJosophia ^„ ^,^. g^g ^,^^^ ^^^^ 
petitis, probaturum, quodjam, provoca. 

tione ad communem hominum experien- Omnigetiiimquedeiim monstra-. 

tiam facta, esse veriastmum eviciL Ver. 759. Praterea : O. Propterea.^-^ 

Ver. 748. in: ita P. n. O. sed hoc magni: n. magi. 

exemplar forte an ab editis habuerit: vo- Ver. 760. quali: Vind. V. ed. A. n. X. 

cula L. M. onmino deest; onmes reliqui, qualibus; quasi haec varietas ab interpre- 



LIBER SECUNDUS. 323 

Prsterea, magni quod refert semina quaeque 
760 Cum quibus, et quali positurfi, contineantur» 

£t quos inter se dent motus, adcipiantque; 

Perfacile ex iemplo rationem reddere possis, 

Quur ea, qus nigro fuerint paullo ante colore, 

Marmoreo fieri possunt candore repente: 
765 Ut mare, quom magnei conmonmt aequora venteiy 

Vortitur in canos candenti marmore fluctus. 

Dicere enim possis nigrum, quod saspe videmus, 

Materies ubi permixta est illius, et ordo 

Prindpiis mutatus, et addita demptaque quaedam; 
770 Continuo id fieri ut candens videatur, et album. 

Quod, si caeruleis constarent aequora ponti 



tatione quali tub ezorta ut— con/tMan- cem marmor xum hic significare velle, ut 

tur: O. continuatur, Aliis lods nonob- aliquoties, planam l«vemque oceani lu- 

stantibus, continueiUur placuisset perfidemy aatis ex ver. 7^ ostenditur; 

Ver. 762. extemplo: VindL V. ed. L. niaiLucretiusnosterinGoncinnitatisminus 

A. n. n. exemplo; unde tentare quit po* faceta» postulandus sit Similem yerbo- 

terat: rum oppositicmem Viigilius ezhibuit, 

PerfadUexemplontiaaeninddenpoi^: quem ideo putaverim hosce versus respex- 

, ^- -.• ^ , . M>«t «d JEn, viii 672. 

sed «gre sequentia patientur. — rationem: 

n. 5. habent ratione. H«c inter tmnldi late markUwt imago, 

Ibid. ex templo. Varro, de ling. Lat. AattAiwedJuctutpuaubMBitcicrulacMu. 

vi. 2. ** Extemplo est continuo; quod om- 

«' ne templum debet drcum s»ptum, nec ™ °«^ **^"» immemor Lucretii vide- 

" plus quam unum introitum, habere." *»'— " "^ imaginem sdmus pro ven- 

Qusquomodo constent, au^adetynum || tonmi quaUtate muUri, et colores varios 
locutioni» fadant, nullus video, nisi legas reddere. 

«« cuHum swptum." MeUora videntur ^^' ''^^' *^'«"- ^- «^ '^««"- ^*» »" 

Serviana non paullo, ad Viig. JEn. l 92. ^^ proxime veoiente, vice Pnndpiit^ 

11 699. qu« consulaa. "^*™ ^^'^ Principio; ut n. mutatit. A. 

Ver. 764. Marmoreo: V. ed. A. n. •«tem, in ver. 77a vere, ut puto, a/»om; 

Marmorea, et X. sed in nmL-^-pottunt: P^ ^^*" ^ lecentiore ailmm. 
Vind. L. a A. n. X. potnnt. ^^' '^72. nuUo: n. «ffa.-^waien/.- R 

IWd. Marmoreo candore. Sic Amo. po^^nt; Vind. Q. pattint; ut editiones 

biua, lib. iv. p. 141w— «* ulnanun nivd *»«ii«™» quaDdam. 
«• marmoreiqae candoret." Ver. 774. migrare: n. nigrare. Et, 

Ver. 766. candnUi.- V. ed. candente; ^ ^- '^''^ ^ «'^' «* ^' ^' ^ ^' "*'''' 

P. candenti e; ambigue. et oontia mani. P«> ««'• ^ «^«°» »«» ^^^' '''''^' ^» ^**^ 

fiBstum lod soopum. ** Mare vertitur uti- ^^* 

" que ex caBrulds fluctibus in canos, ad Ver. 778. quiddam: T. V. ed. quod- 

«« colorem candentis marmoris:*' n^"» vo- danw-figura: L. M. figurat; et n. ha- 



324 T. LUCRETII 

Saninibiis, nullo possent albescere pacto: 

Nam, quoquomque modo porturbes, caerula quae ttnt, 

Numquam in marmoreum possint migrare ocdorem. 

775 Sin alio atque alio sunt semina tincta cdore, 
Qu£e maris ecficiunt unum purumque nitorem; 
Ut sepe ex alii» fonnis, variMque figuiis 
Ecfidtur quiddam quadratum, unAque fignri; 
Convenidbat, uti in quadrato cemimus esse 

780 Dissimikis formas, ita cemere in aequore ponti| 
Aut alio in quo vis uno pnroque nitore, 
Dissimikis longe inter se variosque colores. 



bei esi ad finem Tersfis: hinc Muretus Ver. 787. guaducii: P. quod diatnL 
docte et deganter suspicatus est Lucie- — «r itdicii ut: V. ed. A^2. inUdiu: P. 



tium scripsisse: II. n. m licUwm; O. ittidtum. — ui abeat 

L. 



quadratum, wueqatJSgnne: 



Ver. 788. coloret: V. ed. O. A. coloris; 
n. autem doioris. 



sed, in re lubriae divinationis, ad scrip- 
turam plurium oodicum, eC ipsam admo- 

dum Tenustam, attendere maluerim.— ^^ Sententia bujusce loci diffidlior 

C«t«rum, horumce fenuum sententiam ^ «pUcatu: nec priores editoraa mifai 

sc acdpio: " Ut ex rcnim diverse figu- ^^^*»" «™ Probe tenuisse. An ten^ 

«' ratarum congestione aliquid form» quo- ™*^ «cumen in eam penetrare qaiTerit, 

" dammodo quadrat» cfficitur; quod sub P*"^' ^^°'^°* ^^ judicium. " Res quas 

" eadem generaU forma, quadrat» non " ^^ ^""^ *1"»'»"^ *^«'^o'' «^^ constan- 

"•multum discrepante, raodis plurimis " tissime contingit: veri ergo simile vide- 

«» variari potest, nec tamen quadraU spe- " ^""^» primordia etiam earum rerum 

" ciem prorsus exire: sic mare, si es " "militer esse colorata." Hiec caussa 

" principus colorum dissimilium consta- ^» ^^ ^"°^ ®^ **^'°^ "^ colores prind- 

" ret, magnam colorum diversitatem in P"« ^^^ tribuamus. Huic argumento 

«* sua superficie exhiberet ; sed per se, re ^^ Lucretius respondet. •• Hoc si verum 

" nulla extrinsecus impingente, semper " ^^^^ P™^'' objecUones modo proposi- 

<* manet caniilcura.*' ** ^ haud alia insuper se ingereret, ex 

Ver. 780. aguore: sic P. V. ed. reliqui " oculorum testimonio; nempe, Albanon 

omnes, tBqmra. ** creanturex albis; uti videre es