(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Utriusque cosmi maioris scilicet et minoris metaphysica, physica atqve technica historia : in duo volumina secundum cosmi differentiam diuisa"

^ 



-} f) 

Xi. 



y 



^* 






Digitized by the Internet Archive 

in 2010 with funding from 

Research Library, The Getty Research Institute 



http://www.archive.org/details/utriusquecosmima02flud 



i ill iii Mji l iii iii i i i i i i iiiMyffi i i iiifl iiiW ii N ii i i i iii i iiliii l li 

III III III IM IIII I IIII I I I I IIIII IIII I IIII 



r'i|Mi'iiirni[""i(i''rMii[i[iii|f 
II M I I I I I I I I I IM I I III M II I IIIII I I I IIIII 



TOMVS SECVNDVS 

gjj SVPERNATVRALL NA 

TURALI.PRtTERNATURA 
LI ET CONTRANATURALI 
Microcofmi hislona, in 
Traciatus tres dislributa: 

AUTHORE 

ROBERTO FLUD alias JcFlucti 
bus Armigero <sc Mcdicina: Doc - 
tore Oxonienfi . 

Opvcnh&mij Imvenfis lohanms Thcodorj 
dcBry, tvvu Hurcnymj Galleri jSij . 



l? ^ ' s !, 5 1» ^ 



17 S 3 J j - i 3 



ll a * 3 ' * * f -^ 












L » » » I 



0» .» * 




^i^. / it |v ^^^3 




1 



.- :» ' - 





DEO OPT 

MAXIMO CREATORI 

HOMINIS INCOMPREHENSI. 

BILI, PRO INGENTl EJUS ERGA IPSUM 
BENEVOLENTJA ATQ^UE 



MISERICORDIA. 




K A T I G gKATyLABVNDA. 

Mnipotens rernm conditor, creator mi incom- 
parabilis,quiexinfignitua erga hominem benigni- 
catecum tanta exccllentia & fublimitate creafti/ ut ^^rtft.u 
Uumquodtimmodofinemomnmmfiatueris: quippecmratio-hKifoi. 
nem concedendo^eum cum Angelu conyentre,fotenttaifinfi- J''"^ ^** 
t^yas attrihuendo bruta ex^quare,^tres naturales frx.hendo plantis ajfimi- 
lari^corpmlarqtendo^cumrehmmanmatisconfientirefieciflu' imo^xjero ipfiim <^Ariji.pi. 
ammalproyidum^fiigax^acutum^memor^rationui atque confilii plenum,ad- " ' '' 
mirahih conditione creare <-uoluifit, * ejiuque naturam excelfam ita temperafii^ d Men. 
ut ipfis coelicolis eam cognttam^Angelisque quam proximam reddiderist' cujtts Ai/^/.^i. 
tntegrum ex animt a^ corporis^\\oc eft,f r aterna <^ m.ortali difi^ofdione con- ^^'^^; 
formafit,ut ammaltta creattone tua affieBum utrique origint fiuc^ fiatisfiicere ■^fii^--^.- 
pojfit,<i5r miran coelefiia c^ adorare ^^({empiterneElohmij^/^y/^fwro/?^^? 
i3guhernareterrena^ttaut^qu£tnfiafiunt^dtltgat i^curet^i^ ipfiatetutsque 
miniftris fuperiorihus, Anqelis nempe , diltmtur e^* cureturrfimtliter ut tpfe ^-'^'^^- 
terram colat^elementu ^elocttate mtjceatur^acumtne mentts tn marps profun- fun.^. ei" 
da defi:endat,ommaque tllt aperte (s^ perfiiicue luceant, quatenm antmiejus '^'^' 
tntenttonem nulla aeris caligo cofundere.^aut terr£ denfitas ejm opera tmpedire 
aut aqux altitudo profundAejus defiieoium aufierre qtieat : E^o tuus homo, 
tua creaturajimmcnfa fui crcacoris dignitate & nobilitate glorifica- 
ta atque cxaltata,clamo per ignemjper aerem jperq^ tcrramjper coe- 
lum,pcr fpirifum univerfalemjper aby(rum,perque mundi creata: 

A 3 Xu 



<r O R A T I o 

Tu SoLus, Tu Ter Maximus 6 Jehova,Es Deus 

cujusnomenincftabileritbencdidlum in ieternum. 

Immortalescrgo & juftiiTimasCanimi Sccordisfacrificiis cuir 

adorationehumillima prseuntibus)cibi gratias(6 fummaj^terna: 

atqueinfinit^ benignitatis Domine)agit tuushomo,tuacreatura; 

radioinenarrabilis tui fplendoris decorata pro immenfa tuaerga 

gGwj.ie^euiyiniilericordia&bonitater^^quodtu Da^dalius rerum condiroi 

>>M.Trif. ^A ptcrofinciamtmtpjius imagmem * mundique tH£ machinxiji^vaajjimA 

e;?-«o/'///^w<e,tamviribiIis,quamintelIigibilis exemplar&fimilitu 

dinem eum priEparafti,dirpofiiifti,formafti,& ad culmen feu ex 

k^{»" r itum feliccmperduxifti ' imo vtiotuis propriis manihus ^ipfum (icnt 

' ]ob. 7- 1 o. («jvr argiUa m creatione ejm aptajli (jrfhperfiibjianttali tuafaptentta itaperfe- 

m G<» 6. afi,ut creaturij c£teru,quas m mundum produxijit" piJcibHs nepe maris^ 

njolattlihtis caeli^jumentu umyerjk terr^^atque omnihus ejujdem reptdtbiis 

*Gin.9.t. domtnaretur," Itautor^;»^f/o»^r«c«irrevocabiliomnesorbis terrarum 

beftiiE&omniaaerispennigera,cun6laquemaris aquatilia timore 

ejusperculfainmanusejustraditafint,quippe quemanimalperfc- 

dtione plenum ftatuifti,cun(fl{sque imperans,& etiam cajteris ani- 

•J**}}-4,malibus virtute longe pr^cellens,* Ncim J^iritus tuus^o D e u s for- 

tis,Jecit iUum ^ JJiraculum feu ajjlatus tuus omnipotens njfvtfcavit eum, 

menteque divinafuper omnia aliaanimaliainejuscreationeeum 

f p/«/.8.5. exornavit : ' Imo vero de eo ita memor (is' Joliatus futjit^ut tUum iffis An- 

gel^paulo minoremfeceris,eumquegloria ac decore coronayeris,^ ejus domi- 

<i]ob.j.io. ffio manuumtuarum operafiibjeceris,omniaquefuhpedtbus ejuspofieris,'' <is* 

^pf.ij-n. ab origtne cujios ejus effe,non. iis dedignatus,'^rf^/Z^//f/(ejus viadele- 

&.3il\Jis)firmeJiatuensatquee_fficiens,ut cum cadit non dejictatur,quiatu Je- 

'Joi^Hii. hoya,Jiifientas manum ejusj Jimditer gradus ejus numeras,peccatis '-veroe- 

i]ob.io.ii jus elementerparcisj cum^-uita benignttatem exerces erga eum,i5^ "XJifitatio 

" M.Trij. tua conjeryat Jpiritum ejus ': 

Cumergo tu,quieslummus&primusa:ternitatis Dominus, 

exinfinito tuoergacreaturas favoremundum feu Macrocofmum 

DominumfecunduiTij&hominemfcu Microcofmumtertium co- 

ftitueris,quatenus tu,6 Archetype admirabilis fuper altiilima orbis 

univerficacuminadignitate& fulgore inexplicabili{edens,ad tuu 

propriumfpecimen& exemplar eos affinxifti,ingentes & debitos 

in tuas laudes fonos,famigerabilia prcXconia,vocesqj fymphonia- 

cas imprimis ebuccinet Macrocoimus, adliionibusque vivis inii- 

£;nem tuam creatoris fui gloriamac dignitatem enarretiore ftupen- 

■ do&tremendo(divinaMajeftatepleno)facrofin6lamtuamvolun- 

tatem tonitrua ejus reboent,encomionqi & laudem tuam inftar 

buccinarumtuaeomnipotentia: exertarum per orbem univerfum 

promuU 



G R A T U L A B U 'l<J D A. 7 

prbmulgent ac refonent gloriamquc tuam Iplendidam fulgida & 
fulminantifpiraculituivirtute viventibus annuncient,{piritu fuo 
non fme ftrepitu & riimore inginti atque Korrendo proclament 
veluti univerlo orbi admirabilia tiia tegis & 'authbfis fui bpef'a,& 
ineffabilcmtuibrachiipotcftatcmmundi creatufis exphcent,mur- 
mura &rugitusmagnosedantmariafpiritu fccretacommota,quo 
tuam conditoris & crcatoris fui omnipotentiam, & imperium to- 
no gravi atquc ftupendo exaltare percipiantur,& prxfenti^a tui,re- 
gis fui, gaudio haud communi perfufa, motu propoftione com- 
menfurato, fluxu& refluxu ordinato flu(ftibus uridofis hafmonia 
metricafalientibus reflexo terram ambircobfervcnturjTerrsfun- 
damenta viva aduum auorum nobilium commemoratione con- 
tremifcant,& exultationequadam divinitus infpiratain honofem 
tuum faltarc videantur,dccore metrico proportionibusque ido- \ 
neis in campis Ely fiis pratisve sthcreis coram te,igneo fuo impera- 
tore,more triumphah tripudiare, & lartitia quafi infigni exultare 
perfeverentrutihtuiccElorumignes,huc atqiie illucadnutumtuu 
feratur atque decof etur univcrfus mundi ipiritus(vera hylac fobo- 
les)igncisquctuisimprc(lionibusfcfubjedum reddat & myfticos 
tuorum creatoris fui opcrum nobihum rccipiat charaderes; Tene- 
br£cdcformes,hylaqucinanis tuo vefbo & folo intuitu/vita quafi 
hova & infolita exagitentur,& ex nihilo aliquid efficiantur : Deni- 
que coElum,terra,hyla,abyflus,fpiritus,feu aqua; irivifibiles,marc, 
fontes,fluniina,pIuvi2e,gfandines,nives,tonitrua,fuIgura,venti,& 
cun6laaliaMacrocofi"niadvenienti3,Iaudcs &encomia tua^o Elo- 
himinefl^abihsjcbiiccinare&fpirituiuniverfo publicare gaudeant. 
Quidetiamrriinus potcft homo Microco(mustuncpr2ftare,qua 
iple Macrocofmus in infigriium tuarum laudum ceIeDratione,que 
fecuridum a Macfocofmo stefnitatis Dominumftatuifti,dumini 
ipfumcujufque Maciocolmi myfterii porcionem inclufifti ficro- 
fandoquevitJe fpiraculo immediace aboreefflato eumimbuifti? 
* hic^utQtiimiiC^i^adbrdtiombujJaudibm^obfiquuque hominis dele^a- *^;^"^ 
• f/dr,ideotuimprimis& fummojure honoribus,precibus,ficrificiis, 
& gratiflimis gratiis ab eo honorandus es,quippe qui ex infinita p.tJj^ef- 
tua in illum benevolentia, * non modo eum tibi (imilem creaRiMque '"'■'■ 
tanquamplio tuo congratulattues. V erum etiam lapientiamj-^cuam (/« <" ''«f.^ 
dextradierumpu annorum^pu-vita longitudtnem tenente,m ftniflra 'vero di'Tsapi^_ 
'vitiasis^dignitatemy e calts JanSiis mtfijii^ut cum eo maneat atque laboret, ^^"'"- *• 
quo fciat^qutdjit accepium apudte/ atque ut trtumphantem cuique beneme- ^^ls9 «= 
rentiglorinE c«roaam attnbuat.) Nominief^otuo ineffabili(o D e u s U * 



! & 
17 \& 



fortisexcrcituum)^ Hominisfetra,profugnaculum,rupisquefola,adquem \\ JJ 



8 O R A T I O 

ferecipit,clypee ejiu^cornH falutisjoco edirefol clare.fcutum dans grdtiam f^ 
glortam atquejal/tj untca/foLurque ■^ita ejuj)quis hominum laudcs fatis 
dignaSjincly tas 2c illuftres offerre,aut illud lionore dcbiro celebra- 
re,autpra[:conia de te meritahabere poteft,qui es totus in totOjSc 
in quo ipfo eft totum,quod eft,cum omne quod exiftit,id en'e,quo 
fruitur,atehabeat? Qu.is,inquam,mortahum facrofanclam tuam 
e(rentiamcxphcare,ad:us opcraqucmirabilia dignepubhcare,be- 
nignitatem, manfuetudinem atquc mifcricordiam infinitam ex- 
primere,potcftatcm &: fortitudincm cxcellentcm enarrarc,majc- 
ftatem incomprehenhbilcm defcribcre,nominis ftupcndi cffica- 
ciammundopropalarc,juftitias{anctqarcanumrcvelarc,pra*fcien- 
tia:inenarrabilisrationemcnodarc,confilium profundumdctege- 
rcjprincipium & originem declarare,cTtcrnitatem commetiri,glo- 
riam atque claritatem fulgurantcm dcpingcre,veritatis pcrfcd:io- 
nem promuIgare,do6trin:c atque fcicnti^e complemcntum dcmo- 
ftrarc,Iociatque fcdis nobihtatcm dcclinare,inhnitatem oftcnde- 
rCjfapientic-c altitudincm comprchenderc,in voluntatisftabihsla- 
crarium penetrare,laudes tuas deniquc atque dignitates incompre- 
henfibilcs ullavcrborumcloquentiaautcalami ornati argutialatis 
digne cxtoIIcre,aut honoiibus decorare poteft ? Et tamcn modi- 
cumdehis omnibus ex lacrarum literarum fonte,atquc origine na 
finemagno ftupore & admiratione haufimus : Occultam enim ef- 
fentistuasfacrofancfla; difpofitionem etiam fervum &: antiftitcm 

htxod. jj. tuum Moyjen latuiflc lcgimus,* quippe cujus fkciem '-uidere ii '-invere 
nemtncm potuijfeunquayn verbo tub inviolabili confirmafti : A£tuse- 

»p/74.«- nim & operatua funt mirabilia, 'quatcnus difrupifti robore ma- 
ria,pcrfregifticapita cctorum inaquis,& conquailifticapitabale- 
nXjfundafti fon tcm & torrcntcm,&: arefccifti fluvios vaIidos,para- 
ftilolcm,ftatuiftiomncs terminos terra:,ipiam *Eftatem & hycme 

^]»t>-9- tu ordinafti.^-rransfcrs montes.commovcs tcrram,interdicis foli, 

"•5* .1 

utnonoriatur,ftellasfignas,coelumextendis,ambulas fuper mare, 
]o ""of^^js Artlurum, Orioncm & Plejadcs, 'cfficis ergo,6 Jehova, res 
magnas,adc6que invcftigabilcs,& mirabilia,adcoque innumera. 
Si nobilestuosjin y^gypto a6tus confidcremus, 6 quam Itupendi 
f uerunt corum cife6lus,& quam mctucndum ac famigcrabilc red- 
dideruntillinomentuumexccllumperuniverfum orbcm tcrrarii! 
Si miraculare{picimus,qua: coram populo tuo publice in dclcrto e- 
didifti,omnestibigIoric?&omnipotcntia?titulum afcribereatque h 
attribuere cogimur:Quot vidloriis ineftabilibus, 6 Deus cxer- I 
cituumvcrctriumphaviccxcrcitatustuus fpiritualis atqueccElcftis 
fiiper^gyptiorum, Allyriorum Scaliarum nationum tibi,& popu- 



lo; 



G R A T U L A B U N D A. 

lotuo adveiTarum turmas & cohortes innumerabiles^hiftoria tuj 
lacranobisexuberanternonfincadmirationemacrna rcliquit. Be- 
nignitatis ctiam atquc mifericordia; tua^ abundantiamreg^.rqui- 
dam orbis terrarum cxercituSjCundlaque mundi creata agnorcunr, 
imovero&interhominesipdGentilesac Ethnici ore aperto cam 
antemundiiftiusperidumconfitebuntur: Nam "r^fl es D £ u ?,jor- ll'^-'-*?^- 
tis,mifencors,grattoJuiJongammis:> f^ multus bemgnitate acfide, " omnia ad- 
mimfirans mifiricordia tua, ° qu£ tarn ampla eH^utfleniu (it ea ipfi orhis ter- „ p^ 
rarum;Namfiicis,qu<e jufia fiint,(jr judicta omntbtu opvre(fis{mifiricors ^ ^'"^Ht- 
grattofi fehovajonganimis n^ mu/tus bentgnttate,non m £ternum Ittigans 
neque infeculum tram aJfirvans)nonficundum peccata nofira fiicis nobis,re-^ 
qu€ ficundum tntquttatem noflram refers nobis,fid qudm alti fu?it coelifipra 
terram^prteyalet bentgmtas tua erga ttmentes te,qudm lon^e eH ortens ab occt- 
denteytam longe amoyes defecitones nofiras d nobis^ut mtfceretur pater filio- 
lum, mtfireris ttmenttum te : nam tu nofii figmentum Jiofirum^f^ memor es^ 
puherem nos efie,0"c. Bentgnttas tua^dfieculo ufque tn feculum eff erga ti- . „. 
ment&s te/ N6nnetu,o fehova^confirmafit h£c tpjd ore ^ocequetuafancia, *• 
tetpfium proclamando Domtnum mtfiricordi£,mtfiratorem, tardttm adtrajn 
multumquemtfencordtd f3 Meritatejbentgnttatem mtUtbtis fer-vantem,(^ au- 
ferentem intquttatem^acprayancationemi^peccatumy'^ i(jrfiib alarumtua- ^ ^''^' 
rum umbra tuos abfiondentem. Porro fortitudincm & poteflatcm 
tuam imminfam denotat hber totius veritatis, ' quum tufis folus ^^4!^*^ 
D £ u s fortis ijttx homtnis, ' robur (^ Ccutum «W, ' rupis robufia feu petra ' ^Z" ^ *• ^- 
acmumtto e]us, rex magnusjuper totam terram^ fiducta omntumjextremtta- " ''/ 47- ?• 
tum terra ^ maris,fiabtltens montes njirtute ttm,accinEiuspotentiacompe- y p/6gl». 
fiensfirepitummartum,&fiemttumnationumifiibtehabens duas curruum ''•'** *J'- 
myrtades,<iT multa mtUia Angelorum^ an numrrus eH turmis ^ mtlttibus 
tuis ? <tT tu Domtne cum tUis es Domtnus Sinat tnfanSiuario habttans. Vc- 
quis ergo poteH coram tecon/ifiere^cumiraficerisf cum nemofit parttbi robu- » fis^. 
fitis Jah? *" tufiangis nuaboas chalybeat^^iS njeHesferreos fuccidis.' Tuaervp le^'"^''' 
potefiaseH admtrabtlis ^ mtraculoftejitntttiaoperationes/ quatenuscor^- '''/•'®7- 
lium tuumfolummodo njalet ad proculcandos hofies nofiros. ' Si tu erqo fe- "*^/'o8.tj» 
hoyafortis,nobificum, quis contra nos?imoc^ uidcm,y^ omnesgentes ctrcum- \!^''^' 
dedertnt nos,tn nomine tuo enerrabtmus eos. Bcnedidlus ergo fis, 6 Te- 
hova,& debita revercntia,ac timoreteadorctomniscrcatiira,-^^«/ f? yj «. 
qtitcquidnjisfiicis,tncoelis n^ tn terra,permanat£ omnes ahyffos. Majefta» 
te etiam an quifquam Deorum tibi jufle comparari aut conferri po- 
teft? Quis unquam Deorum(fi Dii ahi effcnt pjstcr te)tantama- 

jeftate,gloria,adniiratione,& intuentium fluporeapparuir,quanta 
tu(6regahflimeJchova,vcre atque unice Dcus atque imperator, 

fceptrumAngelorumaccoelorumgerens)emonte tuo Sinai Ifrae- 



ro O R A T I O . 

ff pfaim. ]jfJ5 apparuifti ? ^^ Nonne majejlatis tux pr<eJeNtu profu^it viare, a^ di~ 
"verfum eil flumen Jorda» retrorfumyfuhjilierunt montes njelut arietes,^ col~ 
104-' r ^^^ utfuhrumtz pecudes : ^ atque ettarn coram conjje^iu fS facietuaterratre- 
mutt <^ attingente ea montesfuma^verunt^fuffunt^acfcopuliinflarcertt 
6.1. refolutu. * ^uando qloriaadornatus es^qui infidens cheruhinisj '-uerfuster- 
■^'"" ram coelos tuos declinando deflendis ^montesque tanvendo eflicis, ut furnenty 
M'j ". immtttis fulgur c^?* dijpergis eos,ac emitttsjagittastuasi^fundis eos. < Tan- 
ta ergo eHtua excellentta,uttpfa homincs perturhetflicitque utpavor tut trruat 
y.-L i""" ^" ^^^- Maximtis ergo es o Jehoya^quta non esipar tiht^tmo non eB '-uertis 
m Dtut.io. j)gf^f prater te omnino prout audtytmus aurthus nojlris. "" Nam tu es Deus 



'4+ i 
lc 



n pfai 9 5 . Deorum, Domtnus Domtnorum. ' Rex magnus per omnes Deos, Dettsforttf 
« Deut. iQ.fifnuj,maxtmtt^s,potentiJflmits.,Jiimmeformtdahilis. ' Cujusfunt coeli,(s^ cali 
pi chron c(^lorum,terra ^ quicquideH tn ea. ' Tua esi magmtudo^O' potentta,<^ 
i?.ii- gloria,(^xternttas,i(Jr ma]eftas,tmocerteomnta tn calo ^ tnterra, Tuiini 
elljehova^regnum^uc qui te excollis fuper omniain capuc,nam di- 
vici^ &g!onaa facie tua iuntjin manUjinquam^tua eftpoccllas ma- 
gniiicandi&confirmandiremquamlibec. Icaque nuncDcusno- 
Itercelebramus te,&laudamusnomencuum ijioriolum. Si nomi- 
niscuiftupendiefficaciamlpeculemurjquisiiludracis admirari,ex- 
qp/«/»». tollere ac<^uerevereri pocefl:! *Cum nomenjeboyxlaudentomnes coe- 
lorum Angelt e^T* Exercitiis .,fol,luna i^fielU luctd£,cceli coeloru^ ^ qutefupra 
coelos funt, terrefirta,cete,0' '^hyffl omnes^ignis^grando^niXyexhaUttOj^-ven- 
tus procellofiis,efficiens '•verhum ejujymontes,colIes,arhores fi-uSiiferx, hefiiay 
jumenta,reptilta c^ aves^juycfies, n;irgtnes,fines e^ pue7'i laudent ^ cele- 
r Proverh. hrent nomcn tuum Jeho^va^qma editumeHtlludfohum,cuju4decoreflfupra 
'*■"■ coelum iiterram. •• quippe quod eHturris rohujia,quo accurrensjufiusin 
edito coUocatur. Dulces etiamjufittt^ tuxfacrofanEix. effecius nos docent tuum 
^ i'""- 9 ruerfjnmmonumentis perpetuis tnfiulptumj quo mfirmmur,te piftum effi u- 
tp/i/w.j. jji'verf(zterr£]udicem.,tnfiltotuo cum majefiate fidentem,' ctrca jufitmfcutu 
u p>/.ij. extfientem (jr glorta captit ejtis extoUe^item, " eum ttapafientem,ut egere non 
X pfaUi. pojflt.' Cutquerependisficundum optis fuum^ cum fisexaltator<C^depreffor: 
Wfj,.^, Nampoculum esi tn manu tua,<i^ '•vinum turhtdum eH,plenum mtxttone,ex 
quofundis^^-veruntamenfoeces^quasexpreffertntjhthcnt omnes tntqut terrds. 
zp/i/ loj. ^^acisergo,qu£ jufiafiunt f^judtcta omnthus oppreffis. ' Namomneopustu 
Iec u 16 ^^*^^ ^^ judtcium cum omni re occulta^fiye honumfiye malum^ ^" antmosque 
b Proverb. tuperpendis,in cujus oculis <-vtrre5ius in unaquaque^iaftia^-vtdettir : Nam 
uttu juftus es^juftequoq; omninodilponis^necjuftitiajtu^quic- 
^ o«r ? quam refiftere poteft/quippe cujtts prtnctpiumefitua potentia. ^Tibi 
i- igitur,6 Deus juftetnbuimusmagnitudinem,quiaomnesvixtuas 

funt jus, qui juftus permanes & rcclus in xcernum. Prxcerea,(i 
prasfciencix & providcnci^e cu.Tincnarrabilis vircuccrefpiciamus, 
*pj.ii%i. eamcercemirabilem eflepercipicmus. ^Namquamvis,tuJehova, 



elatu« 



G R A T U L A E U N D A. ,r 

elatiis fiSj tamen deprcfTum arpicis, quamvis altus, c lono-inqtio . 
pr.Tno{cis -/iProbaJli enim hommem , t3 cogno[cis ejus federe (C^ /Mycre ' ^'''^ '' 
(^ coguationm ejus e longinquo ^ iter ejus , (^^ cidbittm ejus circum(fias, 
CJ^ omnium njtarurn ejus peritus es. ^ Teftis cni m es remim , e^ cordis ° '■>' '■"■ 
iffius chfervator ac auditor lmgu£^ '' imo ruero cum nonduyneratfermoinUn- ''^/"'i^.-. 
gua, noyifn tu ipfum totum. ' Nam a te nibiloccultartpotesi, k. quatenus o- t^S.r,. 
culus tuus qtucqutd rerum eH^ruid.et^c^ abdita tn /ucem productt,' cimppe: '''"•''"■ 
qut tn coclis fupra, d' tn terra infa cognofis meretrtcem , cauponem ijf fa~ 
ganurn. Encomiisergo perperuis adornatus arquc clevarus fis, 
6 fapientiflime & vigilantillime Dcus , cui omnia revelanrur, 
nihilque occultari aut tegi potcll:. Similiier "' con/ilii tui pro- "^^"f^n 
fundiiHmi arcanum quis cognoicere aut comprehendcre poc- 
eft , cum rattQCinationes mortalium fint ttmidcc iS injiabiles coqttationes 
eorttm ? "Quare licec opera tua manifella nobis & fiiiis noftn^ l^'"' '"' 
fint cognita, occulta tamen myfiertatua nemint fmt reyclata , fuffi- 
cit igitur homini hoc rcire,vidclicec , 'quod tuum confilium fit "'''''^ u., 
flabiie & permanens, Es ergo timendus &: formidabilis 6 [e- ^' 
hova , c[ui|-)pe ad cujus confilii fecreci adytum non datur mor- 
talibus attingere: Principium ctiam feu originem tuam an • . 
quifquam ulla rationis inquifitione perfcrutari auc coano- 
fcere potefl , cum cu , quaccnus rcrum omnium auchor 
exiftis j ante omnia extiteris ? ' quippc qui ab aterno extftens ^.^^^° *■ 
fuifti ante mundi prtmordtum:Nu\\\i ergo procul dubio habuifli prin- 
cipium,quatenus principiiprincipiumexciciflij^ dcfinemnul/umha- lEx.d,^, 
brns/egnabis in fculafculorum:^x quibus colIigimus,cecffemundi, '^' 
hominis acque rerum omnium ^ternitate : quod etiam in hocar- 
gui tur,quoniam ' quicquid f-acis,idipfum permatiebit in pcrpetuij, ' ^"-i- h- 
qaodquidem,nifi tu ^Eternuseffes,fierinonpofIct:Hincergoper- 
cipimuSjteprincipio finequecarere,&quodconfequenrerfummo 
jeternitatis fohojfuperapicearqj fummitate ccelicoElorumexcelfif. 
fimi , viAoria triumphance, infinito gaudio & perpetua juflitia 
atque aequitate infideas; Cujus nomcn benedidum (it lau- 
dibus illuftrilhmis , honoreque fempicerno celebracum atque 
fublimacum , qui folus cum Filio &Spiricu cuo esab ^ECerno iw 

a?cernumabfqueprincipio&fine.Porroancemdurumacqidifficile 
cric gloriaj cux perfectionem merico &modo digno depino-err, 
'cumcuceipfegloriamcuaminccrnam fcrvo Movfivifibilem led-tf '"'"''' ^* 
derenoluerisiquippequam nemo videre pocefl,dum vivjc. Ec ca- 
menaccepimusexfacrisruisScriptis,'quodnonnuIlis clcdlis o-Io- 'fw./j. 
ria tua externa apparueric ; Nam quamvis a priore latebac 
.Moyfen gloria faciei feu cffentine tu.x , a pofleriore tamcn illam 

•B 1 oculij 



T.Z.& 1 



u O R A T I O 

oculis fuis mortaljbus conrpexic,hoc eft,gloriam tuam ftcunda- 

hp/75'- j.i-jrn intuitus eft. • Komen timm,o D e u s majcftace ^il.ine m mHndo 
mAznum eB^^ habttaculum in SionJ quo tumirabtliter amontthits aterms 
tngentem tuam glonaintlldflrando expnmens,fi-angis fotentiits,(^ miracuU . 
adculmen perducts : Imo njero glori£ tu£ effecins nbique tn mtmdofer opera 

' ''■/^^'^•'- tuafiupendadeclarantur. ' Nam ipfi coelt enarrrant glonam tuam^^r ope- 
ra manuumtuarum declarat firmamentum, Gloria ergo {cmpiternatibi 
a creaturis tuis debita rarione attribuarur,aquo,inquo,cumquo, 
& per qucm exiftit omnis gloria,majeftas & potentia. Quod ad 

yp/:}i.(j veritatemtuamattinet/ nmne docemur^te ejfi fortem t^ '-oeracem? ' Non 

»Nitij.ij. ri 1 ■ r J n 

entm es homo^qui menttatm\aut pupts hominis^qmm pceniteat : an ipje dtxtjtty 

^ non factes,anne locutHS fueris^i;!^ non prxfiitens illitd? ^n de nuentate 

tuadubitayertt,jufittiam tuam refi>tctatyi^ amplitis non htefitahit. Es ergo 

D Eus juftus,fortis&verax. i:)o6lnnsctiamitqjrcientixtua:am- 

plitudmis,quam ampliilimarediunt Scriptur^ iwx fandce tefti- 

ap/i».8. monia. " Nam tu erudis jufittm^i^ doces, qua '-oia ambulaturusfitjin- 

firuis , tnquam , eum fiacere pUcitum tuum , 0* deducis eum per terram pU- 

^Pf-ii9- nam^ etque confiltum dare confiteyifii, * quomam tu es njcrtts rattonis O* 

« P/1I9- fctentKZ doElor,' eum quem amoreperfequeris^omntbus docioribusfuis tntelJige- 

d'p/145. ttorem,fintbuj prudenttorem,^ perfiitritumtuum bonumfactens,eHdo^ordo- 

'°- j j Borum,' docens praltum i^ bellumiqutppe cujus frmtme, ^ fofua dux ma- 

fDeut.i^. qnm ^ bel/ator in^viciifiimtis eytafit. ^ Samfonfortttndtnemfuam comparvtt, 

%]ui 14. qua leonm occtdtt,0' m tlle '-uirosfoU maxtUa afinina profiraytt. Gedeon 

^t^^J ^['^ multitudtnem cumpaucts debelUytt,' t^Samgarfixcentos rairosfiimulo bo- 

iW.j.51. «p/^j' virtuteetiamiftius fpiritus fapientiv-e homines,quos eoreple- 

j. vifti circa artificium veftium Aaronis conficiendarum adipfum 

mEW.ji. confervanduminftruxifti ? ""ficetiamfpiritu tuoB^;^4/f^/(?»;infpira- 

j-^«5-5° fti^guoftatimperituseftfadtus &intelli^cnsinomniarte."rjuset- 

nNumn. ^-n i*^. r ■ •r. I r 

t5 iamafflatuhommeslcientiarum imperitunPropnetasmutatilunc 

°^'""^*in(ignes, ° fic adfuit fpiritus tuus, Balamo,Samueh,Eltshie,Sc cxte- 
sjrov. X. J.JJ i^rophetis. ^ Scientia ergo & intelhgentia vera ex orc tuo 
"JMjy procediti Nam tu Jehova folummodo das fapienti^m , 'quia 
''' Deus es in fcientiis pcrfediffimus. Porro etiam tanta eft loci, 
& fedis tuae celfitudo, ut lingua mortalium , imo vero hominis 
cogitatio eam dignc & vere, prout eft,explicare non poftit: Nec 
' Ff6i. j4 autem docet verbum tuum , literis perpctuis mandatum , ''quod 
• i.Re^. ti. tu Tehovaj/wy/^f^ caclis coelorum anttquorum,' infilio tuo celfo atqueeUtOy 
1 Vir. ^ quodtotus exerctttu coehtibtadfiet adextra^isr fintfira. ' Excelfior entm 
**• es coelo <(sr fuper fieUarum njerticem fuhUmaris , ((^ circa cardines coeli, 

u t.s»m.6. " Cherubinis inmtensambuUs. " Et cum tibi deorfum defcendere pla- 
ip/i44.j cctjinchaascoelos tuos,facisq; nubes vehiculumfeucurru tuij,itaq; 

fufcc 



GRATULABUNDA. 13 

fuper alas venti,ambulas & facis angelostuos ventoSj&miniftros 
'tuosignemflammantem,&tu randemtangendo montesefficij-,ut 
fumcnt j & immittendo fulgura tua difpergis eos , ac cjaculando 
fagittas tuas fundis eos. Saivummebc 6 Jehova fortis &c 
formidabiiis & fecundum mifericordiam tuam infinitam me 
miferuminillodie tremendo,horacjue ftupenda ampledraris pre- 
cor, in qua tu fumma majeftate cum timore quidcm & horrore 
iniquorum,&: gaudio inenarrabili elcd:orum,vocemagnaauditu- 
que r.erribili, & gloria vifu ac alpeclu immcnfa, majeftateque o- 
mnem imaginationem fuperante & excedente venies , ad fufci- 
tandos mortuos, & ad judicandum omnes in jufticia, icquitace, 
mifericordia atque benignicate. Infinitas etiam tua tanta eft, 
uc captui humano eam lubjicere fit impoflibile, •'cum tua ma- 
gnicudo non fit comprehenfibilis, ^-quoniam es in coelo & in *''•'■ '^'"^* 
inferno, in extrcmis maris , in nodc , intenebris, & ubique: 
duratione autem ^eternus es , ficut in pra^cedentibus narravi- 
mus. O quam infinitaeft tua elTentia & bonitas , quam per- 
perpetua dominatio & durabilis potentia , Jehova fempiternc 
Deus mi gloriofe & honorabilis. Neccerte minus admirabilis,in- 
comprehenfibilis&infcrutabihscft:fapientiatua. * Cum illa qua^ »Hn.8. 
tenusaltifllimis ccelis altior,fepulchro imo profundior,& longior 
terrsE mcnfura, marique ipfo latior eft,plcnc inveniri nonpoffit; 
*N6nnc opera mirabilia fecifti in fapicntia tua ? ' tjus prp- 14 '' 
funditatem, quis invcnict , aut quis potcrit ufque ad finem, ' ^** " *• 
inexhauft^ tua: omnipotcnti^ ulla rationc pcrtingerc aut pc^-vc-^jo^.uu. 
nire ? ''^» quijquam mtelligit ejtis ortftm cumfuent ab anttquiSi (is* mul- 
to tempore apud te , ' fojfedtfii eam a frtncipto njiit tua i^ ante opera « frov. g, 1 
tua , imo certe ante ullum temptu , ^ antefeculum tnunB^fuit , (^ ah^^' 
gterno ordinata,f£ ex antiquis antequam terrafieret^cum nuUiX. erant ahyffi, 
iS^ fontes ahundantes aquis,^ cum aptafit coelos tbt erat^cum fiatutfit am- 
bitum tnfuperficte abyjjifutt tUa apud te a;elut alumntis cunSia componens, 
(^Hiis cjus operibus refiftcre poteft ? quippe qus fi deftruxe- 
rit , nemo eft , qui aedificet , fi iticluferit homincm , nullus 
eft,quiapcriat,ficontinucrit aquas,omniaficcabuntur,fi emiferit 
eas,fubvertent terram,''^^ cjus fedem,in qua cftinhocmundo,re- fj»t.i8.j. 
fpiciamus , cam in fecretis naturx collocatam fcnticmus : fi ipfius ^ ^ , ^ , 
pretiuminquiramus^-^^illudnonnovithomojquianon dabitur il- «»• 
Iaproauro,necponderabiturvalor cjus argento,ncc poffunt lapi- 
dcspretiofi,aut nitida gemma,aut adamas eam cxajquare. '^Nam kJ"* ii- ^ 
ejusacquifitiopraefi carhunculis,quiim prettofaetiamfunt ejtis ^o»<«,quippc 

P 3 qu;e 



'h O R A T I o 

hp/.tii.iQ. qux ''femen faclt potens in tena,& bencdictionem^opesatqne Jf- 
vitias Iiabet in ciomo fua,f:acit jullitiampeipctuam,cmcitqjutlux: 
in tcnebris luceatjgratiolaeftjmifericors,jultaJiberaIis & animo- 
i]eb.ii.6. f^ 'o utinam Dtuslapientiflimebcnigncloqucrerismecum,&:a- 
perires iabra meamihi,ut oftenderes mihi fccreta lapienti»,mcq; 
cioceresmultiplicitatemlegis tua?,utreveraerudircrinfchohj tuis, 
Sclapienscoram tefierem ! Quid etiani in voluntatis tua: laude 
i^.'^'"" eloqui poiIum,^qui quicquid vis,facis,&: nemoteinterrogaturus 
eft,quidaut curita facis ? Imo quidem , bone & jufte Jchova, 
fiat voluntas tua & in terra , ficut in ccclo , & in partc mei ho- 
minis terrena leu externa , ficut in fpirituali, coelcfti fcu inter- 
ipfai.101.n3.. 'Parati, inquam, fint Angeli, qui f mt miniftri tui , uc 
f-aciantvoluncatcmtuam per totum univerfum. Laudes dcniquc 
tuas pro pollc^quamvis non fufficienter lecundum animr &c fpi- 
mp/65(ji.j.jj.|jj dchderium)cxtollcre non dchnam,mi6 ver6/"cum 1'rophe- 
ta Regio cancicis & gratiarum acftione te laudabo. Sit ergo tibi, 
^ Jehova laus , honor , & gloria in fecula fcculorum. En ecce, 
Deus bone , & milericordia pleniftime , ego tuus homo, 
fruitione portionis eficntia: tu^ inexplicabihs,beatificatus, men- 
■temmeam(fublimem & nobiliflimam mei internipartem)tibid/:- 
bito tributi loco , tanquam Imperatori meo , lupplex offero, 
animamitidem meam mediam,egrcgii naturastuxaclusfecunda- 
rii efte(ftum,uttuis viis & mentis fua: inftitutionibus adhxreat,ani- 
ni.ctr.i. mamque infimam, five* hominem meum animalcm tertii tuia- 
'■*■ d:us proventum,utin tuis legibus perfiftat,ac denique tocum cor- 
pus meum,manuum tuarum opus,ut fecundum voluntatem tuam 
fandamhuc atque iHuc iTioveatur,ex animo& cordetibihumili- 
ter fubjicio. Pro divino 8>c prarftantiflimo benignitatis tux fru- 
d:u,quem inde a nativitate mea more melhfluo tam invifibiliter, 
quam vihbihter guftavit , tam anima quam corpus meum, 
ingentes atque gratiffimas tibi creatori meo gratias agere geftio, 
tefubmifsc orando,precibusqueaffiduisfolicitando,utfidci,mifc- 
ricordias,atquc gratia? tu^e abundantiam per fjiiritus tui afflatuQi 
e coslis fandlis , leu montibus sternis Sion in mc elfundas, utita v 
vistuaexterna&ccelitus emilfaacrecenterinfpirataunicns& con- 
jungensfefeillicuovitx fpiraculo inme comprchcnfa,forticer,vi- 
vaciter,&alacriterfpiricummcu viva vcraq; regeneracioneadlocit 
beacoruerigar,&contcplatione lasta in hac vita,vifioneq; certa& 
inlallibili,perveramrefurrcd:ionc in vitafecundaadfupercceleftc 
tuu lolium conducac.In manus ergo tuas(cxad:o & complcto prius 
divina divinorum fpcculationc hujus prims vita? curricuIo)cxfpirc 



aninaatn 



G R A T U L A B U N D A. if 

(inimammcam,alisaLireisin fuo fpiritu cryftallino vcd:am;& gra- 
xix ballamic;EpIenitudine in Chnfto,& verbo tuo vero me mori 
permittas,obtell:or,uttande{piritus tui facrofancti alacritcaeacite 
primam & {olam numeri creati unitatem, hoc eft,principium,a 
quo primum infufa eft animameaafimplicitateinmateri.-E multi- 
tudinem^adineriarrabilem lux gloriftr unitatem,& fimplicitatem 
refurredionecompleta refurgam. Sis mihi, o D e u s,oro poteftate 
& fortitudme rupes ,fcutum,atc]uemunifio,ut fentiant inimici 
mci,me fub alarum tuarum umbra tegi, pr.Tfervari atque feliciter 
fpirare:Fac,ut majeftatis tua: inexplicabilis radio adveram fupe- 
riorum meditatioriem rapiar,atque ut inferiora apud animam mea 
pro viliftimis habeantur: Concedas,inquam,ut glori^ tuas memo- 
riainhonoremerito,juftaq;reverentiaatque timore a fpiritu mco 
perpetuumretineatur&charadlcribus vivis ci infculpatur:Vene- 
rabile &laudabile fit mihi nomen tuumineifabilc,& facrofancTtum 
in^eternumi Sismihijuftitiatuagratiofusatque propitius:Medi- 
rigatatquegubernetprovidentiatuainviismeiSjdumegoconfiliu. 
cumadmirationeadorem,asternitatem mundo pr3;dicem,incom- 
prehendbiles glori^ divitias extollam,& veritatis perfeclionem u- 
niverfo terrarum orbienarrem: Scienti^& do6lrin^ tuarmecapa- 
cem reddas,utego,facrofan(fto tuo lumine illuftratus,mihi ipfi be- 
ne cognituSjte more tibi accepto&gratoatquedecenter revereri, 
altitudinem tuam admirari,loci & fedis nobilitatis &fubhmitatis 
pulchritudinem meditatione congrua diligentifilme rimari,infi- 
nitatis myfterium in ecftafi meditari,mfcrutabilem fipienti^ pro- 
funditatem omni populo, clangore quah buccin^e promulgare, 
permanentem tuxomnipotenti£e,voluntatem agnofcere,acdeni- ' 
quclaudem&honorera tuum fempiternu & nullo a^votcrmina- 
duvoceorbiterrarum unifono decantare,cithara;harmoniarefer- 
i'e,gloriatriumphalielevare,atquefama^immorrali &literaruper- 
petuarum,nulloq; feculo eradendarum monumentisconfidenter 
traderequeam. Necunquam ceflaboegohominisfiliusoreaperro 
clamareperfacrofandlos mentismeiEradios,per fubtiles&empy- 
reos intelledus acrationis fpiritus,per lucida anim^ vitalis fubfta- 
tiam sthereumqi illius laticem perq; aeie cujusq^ interni mei homi- 
nis portionis receptaculum,pcrignem,peraquam,perq; terram,ex 
quibuslutoficorporismeicompofitiotemperaraeli:,permeumin- 
ternum,per externum,perq; totum,cIamo inquam,voceqi exerta 
procIamojTu SoLus Tu Termaximus O Jehova Es D eus, 
qui fecifti coelum & terra,mundumq; homincmq; ad tuam propria 
iiijiaginembenevoleeffinxiftijcujus nomefitbenedidluin ieternu. 

QrmuntM inbomtate luministuifdicifma. 

£go HOMINIS FlLIUS. 



i6 




Traclratushic 
demicrecofmo 
fecundum nx- 
tvra.\x\ duas 
fecliones di- 
viditur,/'» 
qumim 



T R 



Contenta 

A C T A T V S 



L 



Internum fcu 
anima, chjhs 
ejfentiaesi dif- 
pofiticnli tnO dicttur 
plicis> quate- 1) 
nus participat 
denafura coe- 
li 



Priori Metaphy 
fiCA (-rphyfiCA . 
Microcofmi hi ) 
(loria enarra- ^£x 



r£mpyrci«/;^J|j^j^",{^^^^ 
dtatur l\^^^^. 



^therei«W<?rV«=g"^"^*- 
^Vitalis. 



^, fAnimalis. 

L.lementaris , {- 

atciue hac ra «^Scnfitiva. 
tistje dicitur • 

l^ldolum. 

Conftitutionis ratio. 



tur, in qua tria 
explicantur, vi 
delicet ejus 



ternu 



feu 



corpus , in J 

quo duo <..v- jHarmonia , quapmesejmn- 
plicantur , f/ 1 ^^^^^^ concordipaxe ad invicem 
delicetejus l %^»/«r- 

. fCreationc. 
Internum m | 

extcrno, hoc 

f//,anima:in' 

corporeope- 

^ratio, /«/»/;» l Gencratiocc 

^Vaticinium feu Prophetiam, quiteB mentU 
fcientia. 
Geometriam,^*<e eU animxintelleclHalis & ra- 

tionalU intenttenum enucleatio. 
Artem memoriiE,^«<c eit anim/t memorativg^ 

imaginativ£ operatio. 
Genethlialogiam (eugcnii &genitura: inqui- 

(it\ontrt\,quaeBfcientiaadammamvitalemper- 

tnterni,qudm <^\"^"^' _ ... 

externi natur* pPhyfiognomiamy?// antmd. vitalu & ntturalu 

hiftoria propo- ' p^^fol^^f'^<^^^&^*f^'^^^'*^^'>^p'>^'*^»f'^^"^^'^- 
ruminjpeclionem drebfervatienemitfdagatione. 

Chhom2Dtiim,quaaccidentiapt^fntia,prateri- 
ta (^futuraitam animiquamcorporis dehitaobjer- 
vattone rimamur. 

Pyramidalem contempIationem,^«4 homints 
interni dr externi fymmetria proportiones^ fym- 
^ phoniacA animadvertuntur. 

L £. 



Pofcriori Te- 
chnica mi- 
crocoftni,/4w 



nttur tn por- 
tiones feptem 
diflributafcili- 
cetin 



I"? 





luci.c 

L E C T O RI B Ll S I N C R E A TyE 

FULGORE ILLUMINATIS, SACKOSANCTO 

MENTIS ARDORE PERCITIS. F. R. C. HOC EST, 

lide.religione, charitace exornatis,incomprehenfibilem in hic vit.a a nionte 

& rupe Je H o v.^ fortitudmem viviticam in verbo cjusJesu Christo 

hujus compofitionis diiroIutionem,& gloriofam tandem atque 

triumphantem a Spiritu fando per verbum 

refiirrecflioneni^. 

^^)»^ N ecce Le^ores lucis xterna decore exornati (mo- 
'^yJ. mos emm^derijores atque hommeSyqitt m diyino 
ahfirHJioYis Fhilojopbiae campo ^ementem nun^ 
quamyyeljaltem nmis parcefecermt.utpote qno- 
rum crajjis aunbti^s (s^ objlmato corde ea rejhuerey 
qUiC fxpenumero ijera perhibentur.d rhdojoiiht- 
co hocnojiro convivio ma^tcis ipji/is -veritatis Cu- 
'^ fiirramimbus arcemus, c^ in tierpetuam homi- 
numpiorum oblivionem abdimHs.) En,tnqtiamy 
^ eccejiguram e^gtemqueyUt m traUatuprmcedente ipjim Macrocofmi Jic tn 
hoc Microcojrni^mcertis quafihominum opmtombus dejormatamy<^ m <-va- 
riaj ad mjiar Prothei tmagmesJiSias t^ praJiigioJascoverJam,mJe rurfum mu- 
tuo mxu reficere aggredior:modofitraSiatU hunc noflrii,alioqumfortaJfis afpe- 
ruac male cultU ^os argutia calamt rudis atque impohtt fcriptum non fjrerve- 
rttis mfptcert. Faxit D eus glortoJits,ut octdos '-uefiros novitatis forte cupt- 
dos benevolo hujus Thtlofiphia haudijulgaris aJJ)eBH,aures <-vefiras btbulas 
plactdo hujus fapienttx. d nobis^am ebuccmat£fufitrro,atque antmum tandem 
'-uefirum dtvina appetentem jucunda ejujdem contemplatione permulcere 
queam. Vos ergo tn hoc opufiulo meo Microcojmico faufit atque propttti adfitts 
oofecro,utYeltquaad culmen <(^ exttum felicem perducendo, ea '-uobisy Utttta 
hattd 'Zfulgart perfufitsjubens 'x^olensqi»e conficrem,eique^vere non defifia- 
tis, qut jujfis ijefiris obfequtum femper commendabo ,dum ego '■vos caufitmq; 
meamjehovie ommpotentis provtdentt£ commendavero,qui fe dignos fiapien- 
tt<efu£fr£mtoaffiuentermduerecUmenterque atque Itberaltter traSlare con- 
fuevit, Valete. : 

R. F. 



TRA- 



TKACTATFS T> R I M F S 



De 

INTEGRA MICROCOSMI 

H A R M O N 1 A: 

InfiSitenes dmfus duas. 

CPartreMetaphy^caat^ui) 

) rhyfica, (* M I c R o c o s t-i i tam lnterm,cjami exteynt 

InquaTHm NpQf^erJore TechmcafeuC^ hiJloriajnccincliatquelucftUfiterenarratitr. 
(^ ArtificialU J 

■^.^ ^S^ ^^e» ^"S^ •»SS»> ^&fr- ^^ *«9<^ '^■3«' ««C3«-^JS<ir ^5^ ^'«j*» t*«^ 

Contenta 

TKACTATVSl. 



S E C T I O N 1 S 



l. 



fPucedeiia & Ci^umtrorum duorm & ab^rufetm tfftHm, dc quo lib. i/c^.i. 
ad tjm crta- S 
ttonead\u- S 
r«>Ui(( li^il» (HarmoniaabilU/nmner.kderipata, de ^\i&U\j.i.(c&.z. 



In Microcofmi 
fabrica duo 
Uintconfi- 
deracione 
dignavide- 
ticec eam 



i 



''internum fCompofitio,deqa»}th.y 

feuatnma. \ . , ., ,., 

in qua jj «cNttwm.dequibuslib.^.cap.z, 

ponuncur | . , ... 

tria fcil. lW'"H(i«M,de qu^ lib.^. cap.j.^. 

Ex«r«« in fC*n/^ir«»«.dequaIil).;. 
V. <juo no- 
tatur <i«o, ' 



Cotiftituentia 

^"1'"'"^'* / Idl.eius (uarnom*ftufymmttria,deQ\iihb.6. 
videl.cjus I 



(■Creationt 
in qua 
agifur 



^ Mentv in corfore , de 
quu Iib.3. 



^jlmmtf medta in (or- 
ilfl«< ;or»,dequolib8. 

Animtfenfitivtftu in- 
pma incorfort, de 
^ quolib.^. 



j TtiflutammtwcoTfortvifit- 
y M*,dequahb.io. 



Internum in fComfofitio <^ de 
txttrno,\n \ in 
quo dtu j 

obferva- S L^oi»4fio„r. dcqualib.U. 

tur fcil. ^ T 

L fjui [^HjrwfluM.dequalib.iz. T R. A 



TO 




TRACT ATUS PRIMI, 

SECTIONIS I. 

L I B E R T. 

De nupaeris divinis. 




l A ? V T T> K 1 M F M 

fen huiiisfubjcciiproiludmm. 

Uoniam in nobiliflima hominis feu Microcormi interni dif- 
pofitione,& circaadmirabilem anima: humana:harmoniam 
ablque exadiffima melodi^ &: fymphonis mundanie/eu mi- 
crocofmicx cogniiione verfari impoflibile arbitramurjfimi- 
ter de numero,pondere & menfura (ex quibus mundus,&: 
ejus anima miraculofa concordantiarum ordinatione atque 
concatenationeconf]antur)flnedebitadivinorum,formalium&abn:rufbrum 
numerorum contemplatione myfticaqj harmonie fimplicis infpedione riteju- 
dicareautperpenderenequimus(quippeq)omnescompofitionesfymphoniar, 
rerummundanaruefrenti^,vita:,&:ahimuiic2mundana;&:animata:efFed:us, 
2bhisnumerisdivinis&origina!ibus,tanquanumerusab unitate,pundu a h- 
lieaScconcordiaab uniiono derivanturyidcirco imprimis & anteomnia ne- 
ceflarium ex)flimamus,infinito animi &:ingeniiconamine,im6 vero indefa- 
ngabih ipfiusmeutisdivinxfervore,precibusetiamafriduis&: fidehbus prxe- 
U!itibus,ut profundahorum numerorum divinorum meditationeatquetum 
poftea fincera harmonixfimphcis,ab iis inefFabihter fcaturientis contempla- 
tione & inquifitione ad completam horum cognitionem feliciter pervenia- 
mus.Quod quidem quoniam perfici,& ad culmen atque exitum felicem aprio- 
re perduci impoinbile cenfeturi quoniam D eu m fecundiam ejus eflcntiam 
nemo unquam mortalium defcribere aut propalare potuit ( tam enimabdita 
& abflrufa funt Majeftatis divina: myfteria) noftriim utique erit (quibus pro- 
pter mentis&ipfmsverbidivini fruitionemhaudquaquamdeeftimmortali- 
tatis confequendtc facuItas)nofmet inopia laborantes&ignoranti^ tenebris 
obvoIutos,virtutementisiunobishabitantiscaptivosredimere,abobfcurolu- 
ininedifcedere,immortalitatem adfcifcere & corruptionem fugere : Qupd 
quidemutingenue&perpuIchrefiat,mentisnoftrxacuminetenebrarumcor- 
poralium fifluras penetremus,utapofteriori tandemunitatismetamattinga- 
mus,lucisjugum(fumrnapulchritudinedecoratum)infurgamus,infuperftan-. 
tialem mentis patriam faltu levi infiliamus, fcalam Jacobxamalacriter, fed 

C 1 caute 



20 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. L 

cauteafcendamus.D.Pauli alisfpiritualibus(virtuti fpiritusracrorandli inni- 
tentes)ad tertiicoelivitam&lumen immortaleaflurgamus,&; finumcrorum 
fuperfubftantiahum arcana fecundiim Deitatis eflcntiam oculis intellecluali- 
b'isperfpicerenonpoirumus,iistamenTrinitatisglorixideam,iconemfeuex- 
emplumfaltemintueamur,numerosqueejufdemdivinos5cformaleicumma- 
terialibus(fummadiviDitatis facrofanda: revercntia Sc adorationepra;eunte) 
comparemus, divinos cum mundanis mifceamus, mundanos cum humanis 
conferamus:fic enim faclus efl: mundus,fic creatione propagatus homo:Ab 
hominisigiturharmoniaadfymphoniam mundanam atque tandem (illam 
mundanam rationis pennis tranfcendentes) ad divinam afcendamus: Atque 
hac via,cognitione a poftieriore illa elicere pofliimus,qux fcientia a prion im- 
poflibile erit captui humano comprehendere. Nos vero ordinem cognitio- 
nis a priori fequentes, tanquam a principio ad principiatum^^inteileclis rebus 
hifcepriusapofteriori)methodi prazfl:antioris caufla a numcris divinis &.iim- 
plicibus,harmoniaquefimpliciirimaabiisconflataexordieniur,ucipforurTigu- 
bernationegradatimatque pedetentimadnumeroscQmpoiicoilcumateria- 
les,tam mundanosquamhumanos,cum fymphonia ab iifdem derivata psrve- 
niamus,atqueitainrestandemmaterialesprofLindiu;>nos immcrg^mus. 



o: 



1)6 monade,Jeu umtatejltmmai^ myjlica. 

|Culisdivinamentisacieilluminat^'sundiquecircumfpiciatmetaphyficus, 
confpicillo naturx lucidiflimo,elementorum rerumque ex iifdcm com- 
pofitorum angulos profundiflima intelleclus fui iniped:ione(circa res in con- 
creto occupata)rimetur phyficus, phantafix feu imaginationis fuas acumine 
(demonftrationis fuleimento nixus, humerisquequafi Atlanticis fl:atumina- 
tus)Arithmeticam,Muficam,Geometriam,Opticam,Afl:ronomiam,Aftrolo- 
giam,& Geomantiam,profped:ivo fuo intuitu(circa abftracla verfato) intro- 
fpiciatMathematicusrfubtilifllmarationisargutiaprardicahiliumferiesatque 
ordines ab ente tranfcendente ad genera,&: a genenbusadfuasfpeciesfubal- 
ternas,&dcillisadindividuadefcendentes,fimihterpra;dicamentorumderi- 
vationes,ortus,prxdicationes,relationes,&:pra:cipuetranfitumpra:dicamen- 
tifubftantia:ageneregeneratiflimo,in particularium multitudinem ibecule- 
tur Logicus,memorize denique fiducia (non fine candida mentis contempla- 
tione)litefarumelementariumordinisatqueoriginis,fyllabarum abiisderiva- 
tarum propagationis vocabulorum a fyllabarum unione ortus,actumpoftea 
fententixfeu orationis effluenti^ cx vocabulorum ad invicem debito modo, 
nexuatqueconcatenationepromanantisrecordetur Grammaticus:atquehi 
omnesrcrumcundarumoriginesatque exiftentiasab unica &:folaillamyfti- 
caradicebenigntfcaturire,&modoineffabiIi(fcdcertifllmo)dcrivaritandem 
vultu manifefto oculisque apertiflimis perfpicient atque difcernent.qux mo- 
nasmonadum,acmonasfummadiviniflimaquenuncupatur,quxeftilleD£us 
folusSctermaximus,acujusfonteomniatamcreata,quam increata(&inmul- 
titudinem profu(a)mentisdivinxacie effluereatquepromanareanimadver- 
tuntur. Nam [\ ad res Metaphyficas contcmplationem noftram converta- 
mus,inillisha:cunttas radix radicum exiftere reperitur,cum fit Deus Deo- 
T<. u M , fummitas fummitatum, bonum bonorum , fons fapientiic &: omnium 
radicumorigo,intelligentiaintelligentiarum,omnipotentiapotentior,ingeni- 
taabalio,bcnignitateinfinita&.myfticamensi Imo veroin trinitatepcrfona- 



tum 



DE DIVINIS NUMEPvIS. zi 

rum eflentix {"uperfubftantialis primum obtinct locum,cum iit unitas i!la fa- 

crofancla, a qua numerus divinus procedit,6c in quam revertitur. Denique 

excrafuanRcirentiam in res materiales 6c creatasmore imaginationemexce- 

dente profpiciens, e fulgida fua radice Angelorum chorum, Dxmonum tur- 

bam,atqueanimarumccetumimmenfaproduxitmultitudine,&: fapientia fua 

inefFabiliinorbesrutilosignequecorurcantescohortematquecomitatumeo- 

rum , quemlibet difpofuit. Similiter phyiicas mundi creaturas conilderando, 

e.^squedebitomodorefpiciendo,monademhancmyfticamprimumintereas 

locum obtinere inveniemus,cum unitas eadem non aliter iit numeri denarii 

radix,quamcentenarii&millenarii,exquibus numeris mundi fabriceminpri- 

mordioconftituiiIe,&:jam permanere inferiusdeclarabimus.Hinc apud phy- 

ficosprincipiumdivinum,naturainiinita,6cnatura naturans,principiumprin- 

cipiorum, /ydus iyderum, lux luminum, feu creaturarum lux undique collu- 

cen^, fpiritus fpiruuum,Sc ipirituum opifex atque effecT:or,mundus mundo- 

rum,dux,gubernator&direcT:oromnium,axaltator & depreffor nuncupatur. 

Tempus etiam fuam originem ab hac radice non hahuille negabit Philofo- 

phus,quatenus hxc monas in fua natura fempiterna,8c abalionongenita,re- 

rum omnium creatarum principium & iinis feu «& « exiftit. Quare etiam a 

dictaradicemyilicafuCipnncipiufiVizwfjaccepitilinequanulluunquamexta- 

rettempui; CLimn.unc,iitejustetminus,aquodeducitur&. movetur,nonali- 

ter quam linea a pundo. Sinehac etiam radice non eiFet logica relatio,cum 

nullarationeFiliumdicamus,nififitrefpec1:uPatris,nequeiafuper(ubftantiali- 

bus,ubiPater dicitur fui iplius,feu ex fe ortum principium,nequeininferiori- 

bus,cum,ibihxc radixiitabftrufum entium femen,feculorum parensjacvita. 

cunda producens , cunda bono ac bonitate fui ipfius replens atque fatians. 

Porr6etiamfecUndiaMatheiinconiiderataradixhxcinGeometria,eftline£ 

primordialis punclum.circulique centrum,a cujus multiplicatione omnes li- 

nes,omnes iuperiicies,corporaque omnia tam mathematica,quam phyiica 

pro veniunt, atque iterum refolutione prjeeunte, in eam tandem, tanquam in 

principium,aquo,revertuntur.InMuiicaeftconcordix&harmonia;origo,u- 

niibnus nempc ille primordialis,a cujus fuperfubftantiali tono melodia empy- 

rea iive fpiritualis,five iit mundana,iive humana,atque etiam inftrumentalis 

exoritur,quatenus fciliceta fux vocis feu foniradicalis(verbumproducentis) 

termino Diateftaron,Diapente,Diapafon ,Diapafon cum Diapente &:Dif- 

dinp.jfon confonantix compoiitx derivantur. In Arithmetica etiam monas 

h;£c radix exiftit,ex qua digiti,articuli,numeri,centenarii,millenarii atqueiic 

ininiinitumexoririatqueemanareobfervantur. Unde manifeftum eft,quod 

hxcradixfeumonas&:unitasfitunum&omnia,unumautemomnium,unum 

anteomnia,& unuminfeipfo,radix &. centrum praEfencium,prxteritorum,& 

fiiturorum,qua£ iunt,unitate materiali prior,quoniam iimplifIima,numero- 

rumnumerus,unitas&numerus,acunitas,quxomnemnumerum iimplicita- 

tepenetrat;naminTrinitatePater eftineffabihs,incoelumempyreumrefpi. 

ciens,eftmensmentis,&animaanimarum,atquemagisdeorfuminmundum 

materialem profpiciens cft naturanaturarum. Oadmirabilis ergo monadis 

feii unitatis difpoiitio,quse cum iit exiftenti^e retum cauiFa atque origo,quid 

tameniir,noningenii,im6ver6nementisquidemacumine(abeaimmediatc 

profluentis diicernipoteft,autrationeullaexprimi. Attamen eiFentix hujus 

naturamirabiliiin unitatis arithmeticx contemplationerationi noftrxlucu- 

lcntcr explicatur: Nam unitas arithmetica omnium numerorum communis 

eftmenfura,fons &origo,continens infe omnem numerumutcunquema- 

gnumj& tamenmuItitudinisomuisinfons,fempereadem,immutabilis,indi- 

C 5 vifibilis 



2.r T R A C T. 1. S E C T. I. L I B. T. 

vifibilis&cpariumexpers: Atquehinceft.quodhxcunitasinfemiiltiplicatanj- 
hilproducitprxterfeipfam. Namr.-nfeductaproducitjtantumi.&internum, 
exilUii le ducla nonniri folaunitas exfurget: LJndr; liquet,qu')dunitasfitfi- 
biridix,quadratum,cubus,&:c.&tamenfempcrefl:hocidem Namutcunque 
multiphcatur in unitates , nulla tamen ex unitatibus produdis eft m.'jor aut 
minor unitate radicah,neque eft pars minor fuo toto.quoniam nonmuhipli- 
caturinpartesfedinfeipfam. Omnium denique rerum eftprinc pium&finis, 
dum tamen ipfa neque principium,nequefinem habet.quibus exiftat,quo- 
niarn nihil uno prius.nihilque uno poftenus. Unum ergo omnium rerum prin- 
cipium eft,&, ufqu t ad unum omnia func,&: ultra ipfum nihii exfftit. Porro et- 
iam omnia,qux funt,unum ipfum, tanquam fuam radictm deliderant,quo- 
niamab eo primum procefterunt, 6c de illo uno exneceliirats participant: 
Hinc ergo eft,quod omniaadillud unum redire contendnnt , quatenusab 
eoradicaliterprofluxerunt,qua:quidem regrelfi ),atq;in primumprincipmm 
reverfionunquamperhcereiur.nifi plurahtas 5c multitudo iM-adatim &.pcde- 
tentimeisexueretur. Hujufmodiergoeftiilamyftica mon..dun;^. iTionas,uni- 
tas unitatum,prior fimplicitatis fummitasrerum omniumfcmen&icentrum, 
omnis expers fubftanti£,omnium principium.radix atque origo.principium, 
inquam,omnemnumerumcontinensanullocontentum,oinncmgignensnu- 
merum.nullo numero genita,pater omnium^pacer fuiipdus, piter tilii unige- 
niti : Imo talis fi ultra,quam imaginari poteft meni huniana,cftunitas,unum 
& monas illa,fan(fl:us fanclorum,fummitas excelfitudinis, & Deus deorum, 
quifupercoelicacumina,&:extraomnemmateriicexiftentiam infolio &:thro- 
no fuo corufcante immortali gloria l^tus atque repletus couftanterfedetjto- 
numillumfacro(anclummyfticum,ineffabilcm,Sc origmalem inionansmun- 
do,cujus pulfatione,ad:u 8c afflatu unifono ac uiiiformi mundus 8c creatura: 
ejufdem variis formarum concordantiis.quibus exiftant ik. vivant,imbuun- 
tur harmoniieque rerum elegantifllmx atque exertifrim.^(bibulas mentisau- 
respcrmulcentes)exaudiuntur,&: inrationis humanx penetralibusconcipifi- 
tur atqjreconduntur,cujus melodia; ineffabili,vocequeac verbo efficaci(Spi- 
ritu divino undique afflante)macrocofmi compages gaudio quodam faltare, 
proporrionahter tripudiare,8c quafi profiliendo vivereobfervatur,ftelIa:c]ue 
tamfix^,quamerraticx^(acfilxtitiafupernaturali efl^entperfufaejchoreasdu- 
cerefempiternasanimadvertuntur,microcofmiproportiones8cconfonaniiar, 
inmente,intelled;u,rationc,anima,motu,vita,8celementaricorporisconftru- 
ctionei fundiones pulchras 8: admirabiles perhciendo)fuIcimento tanquam 
divinoftatummaripercipiuntur. H^ecjinquam.unitaseftpulfatorMonochor- 
dulicipd forma acanimatotiusharmonia:macrocofmicx&: microcofmicx, 
tujuschordafeumatenainftrumentaliseftfpiritusilleuniverfalis.quemiUaa- 
du(uoincffabiliexchaosvifceribushberavic,8c ex nihilo fecit.utaliquidadu 
cxiftcret,8i. loco paifi vi fuis adionibus ftupendis inferviret, cui tanquam Regi 
Regum,omnia totius natura: offerenda,8c quafi tributum ei debicum,attri- 
buenda 8c conferenda(rerum videlicet vita:,eflentia;,anim.x8c corpora.qua- 
t-snusabeadependentia^imprimisiLimmoopereatqueultimoanimiconami- 
iieagnofcereatquecouhtendebetjquilibetmentis(anxcompos8«:mediocri 
ratiunismunuf,.u!odecoraius. 

Exewpla 



D E p I V I N l S N U M E ^ I S. 2; 

F-xmpUnonnuliti,qmhn4 WmtitsficrofknEite Ti'initatts{eam rebiff 
tnfenortbifs comparando)pro capacitate humana 
demonjlratur. 

Unitasruperfubrtintialiseflenti^ explicatur in Arithmetica peri Nam 
ab unitate hac in Aritlimetica omn.es numeriininfinitum progrediendo.tan- 
quam ab eorum fontc & originjfi funda.mientali depromuntur.uti.i.^ 4 5.&:c. 
InMatliefi&arteGeometncaperpuncftgnjdenrjonftraiur.a quolinca deriva- 
tur,perquodcontinuatur,&inquo termiRatuf(unde linearediffimedefinitur 
fluxu;pun(fl:orumadinvicemcolligatoruiTi.y Atquia omnis ruperficies exli- 
nciscorpusqueexruperficiebuscomponitur,fequiturixjdeexncceiritate,quod 
t3mlinea:,quamfuperficies&.confcquenteripfumcorpuiapundounico.exo- 
riantnr; Simili quidem modo ab unitate,& ejusfiuxu ficnumerusdenarius,iii 
quouuitas compofitionifcjungit,videlicetnatura luperexceilenter fubftan- 
tiaIiscummateriacreanda,uti.cumo.finequ3cyphianonpluserit,qua-m ma- 
teriahyIjeformaeflentiali&lucidaprivata:lJndeficfehabetunitasfimpltx 
adnumerumdenarium.utpundumadlineam.&numerusdenarius ad cente- 
narium,uthneaadfuperficiem,in quoetiam fsmper prajcedit Deus unitas 
feu pundum & numerus centenarius ad illum millenarium, ut fuperficiesad 
corpus,utinfralatiusindicabimus. Exquibusmanifefl:eliquet,quodniflDeus 
rcbus omnibuspr2ponatur,nonerunt res magis in aclu,quam cyphrx Arith- 
rheticaj,qua: qualicunque multitudine per fe exprimanfir.abfque unitate ta- 
men,autaliquoexdigitisabeaprofluentibus,nihjlprorfiisfignificabit,uto.oo. 
ooo.oooo.ooooo.nihildenotant,fedio.ioo.&c.aliquid. Perpundumetiam 
mirabiliterexplicaiur Deus inrephyfica,cumillud fltmotus in generatione 
&corruptione,principium,8cquafi hoc(»«/?f)a quo tanquam ab originis fiiJe 
paternas fundamento,feu terniino a quo,tempuspro.diit,& in quod icerum re- 
vertitur. 

^emonJlrattofmSiiiO* Itnex ab eo more mathematicoprofluentis. 






PunEti. 



K 



us 










*:t:::!:::s: 



^ •:•••:•:*:• 



^< 




Evus aa 




f'^'^-^^'^'^ 



24 T R A C T. T. S E C T. I. L I B. I. 

Sit ergo unitas fuperfubftantialis punclum primarium atquc originale 
feu fummum,i quo omnis rerum entitas eftluit.Sc ad qiiod iterumrcsomncs 
(refo]utionepra:eunte)tendunt. Defcribiturautem hoc modo: 




Similiter pun^o unk:o,8c circapun(flumunicumrreatusefl:mundusor- 
bicularis,utinultimademonftrationumquarcicapitisc!ariuioft:endrtur. 



C A V. Ul 
T)e Diadejtye dualitate myjiica i^ fuperfubflantiah. 

PRimamonadummonas,ranctaqueunitatumunitasfupcirubftantial;partu 
fimplicitates fummitatum ineffabilem inmodumeffu(a,pspentatquepro- 
duxit,quippe,qu^pcrprimigeniam formam prolilienstruiarnadepta dl vim: 
UbietenimprofunditasPatriieft,ibiiIluftrisFil!i,conciliatrixque5piriiu.fan- 
<5lielucetfulgor,atqueutitacoronaturfonsillefijperfubftanti?.iiipulciiritudi- 
neprolis,qu>Eexfuocentroeffluxit,&circacentrumvolvitur,genitUiquecftfi- 
liusjqui eft inclyta patris fapientia,rerumque omnium opifex: Nam per tfFu- 
fionemuniusinfiliumuata eft natura media incflabilis,qux erat ante naturas 
omnes, partus equidem facer inenarrabilisque foetus patris inefFabilis,cujus 
ortum abftrufum,8c myfticum nullum equidem tempus novit,quoniam una 
cum patre apparuit/cmper natus,qui nafciturus erat,& in eo manet,quamvis 
ex eo progenitus, ut omnia fapienti moderetur fpiritu:profiliens,inquam,ti- 
lius a patre in paire permanct in £eternum,& rurfus extra,qua: f u nt patris,regir. 
Hic patris verbum vociferans fermoque eft exertiffimus & primus cx prima 
progenitusridisc:Radixeftomniuminam cuncla funtcondiraperejusincly- 
tumortum.cumomniumrcrumfitfemen. Unitas ergo eftdualitatisejufdem 
effentia: fons : & dualitas feu filius eft unitatis feu patrii forma atque imago : U- 
nitas feu pater eftdualitatis feu filii potentiajdualitas vero feu filius eft patris 
pulchritudo. Etquamvisdualitaimateria:fitnumerusinfauftus;quiafonsat- 
queorigoliiigii,difcordix,impuritatisatqueconfufionii,nam hicnumerusaf- 
fumendo fibi materiam ab unitate feparatur,quia in conteutionis limites in- 
greditur,deorfumquein multitudinemffe multiplicando,fugiendo abunitatis 
pra:lentia,&tcndendoverfuscentrum&profundummateria;tenebr()f£pro- 
fluit,ide6numerushicinmateriadicituromniumimperfc(fti(Iimus,quianun- 
quamni(iperrefolutionemrefolvi,8cadunitatisefrentialisacfuperfubftantia- 
lisapicemreducipoteft,attamcnbinariushicformxnumerusdivinus,ultrau- 
nitatiseircntiajlimitcsnonrecedens^eftnumerusformalidimusScbeatidimusi 
quiaineademefrentia,virtuteunitatis(Spiritu medianteatque colligantefan- 
<fto,a centro unitatis feu patris,&: dualitatisfeu fiIiiprocedentc)ad unitatem 
reflectitur,&; cum unitate renuiiur,fecundum illud M.Trtfmeg. MonAS gencrat 
mon.xdem.,^infeiffiim reflexit ardoremfmm. Atqueha:c elfentia Deiformis,uni- 
formis&triformiseft,quonLamlicettriplex(ithicperfonarum&numerorum, 

refpeelu 



DE DIVINIS NUMERIS. 2; 

officiorum &. virtutum diftinflarum ciiique attributarum difierentia, efi: ta- 
mtnfemperunitas eHcniiie&r identitas Deitatis;qua;qnidem unita.v viriute 
glucinisfpiritualisinviolabiiiterconfervabiturinperpetuum. Atquehocmodo 
habemusDiademexMonade,qUcevirtuteconciliatriceTriadiscumMonade 
itcrum in unitatem reducitur. Eft igitur dualitas numerorum unitas, quia tri- 
nitas,eftque tnnitasjquia unitasitriuitas lcihcetperfonarum,unitasquc eiren- 
iia:Deiforniis. 



n^e Tnadis feHnumen ternarii Juperjtibjlantialis ortu. 

MEns fiquidem Deus utriufque fexus foecunditate plenillimus {Merairii 
Trifmegifti ore jarii loquor ) vita 6c lux , cum fuo verbo mentem alteram 
opificem peperit; qui quidcm Deus ignis dichur a.tquejpiritffs mme» , quem 
SynefiM vocavitSpiritumfandum medians principium a centro genitoris & a 
centro filii procedens.cujuslux eluceicens concihatrix nuncupatur,c6 quod. 
numerusejusternariuseftvenftimus&fyncerrimusamor, quiPatremcumfi- 
hanexuinviolabiliconjungit,quippequoddualitas(qu:Eeftmu!titudoabuni- 
titeprogrediens)numeri ternani vinculo in concordemunitatemreducitur. 
Tdhs ergo erat mundi origo,ab unitate,inquam,in multitudinem progrefiio, 
i*ctahsejusperiodus,redu(flione fcilicetmultitudirisad unitatem. Secundum 
horumigiturdivinorumnumeroruminunitatefemperccntentorum progref^ 
fum,dualitatis materiaHs,feu fpiritualis,feu aqueas (eu natura: humidas ordo, 
harmonia,proportio,menfurafeu intervalladifponuntur: hincenimuniverfi 
mundiintresregionesdivifio,quarum fecunda aprima &.tertia Scabutraque 
eftentias acceperuntfuas : hinctres harmoni^ cujufque fymphonix,Dia- 
pafon,Diapente,&: DiatefTaron, quarumDiapente a Diapafonquafi unitate 
£c Diatefi^ron ab ambabus : hinc rerum omnium 6c ipfius mundi pro-^ 
portionis duplx,fefquialtera 5c fefquitertiaavarialucisdivin;Einfpiritus uni- 
verfalis in hyla difpofitione derivatx:hinc rerum intervalla,nempe linea,fu- 
perficies £c corpus,feu longitudo,Iatitudo, &: profunditas ■■> linea nempe a pun- 
cto,&fuperficiesa linea &corpusabutroque:hinc tria animarumgenera,in- 
tcileclualisjcnfitiva & vegetati va : hincmundi difpofitio a trit^us, numero fci- 
li:et,mcnfura8cpondere:hincdeniquetrespr£edicantur aPhilofophis mundi 
PrincipesiDEusjMenSj&Spiritus.Atqueh^ceratratiojCurPy/Arfgtfmunita- 
tem Apollinem vocaveruntjdiadem materiam,triadem veroformam jufti- 
tiamque,qux iiimma eft perfeclio. D eu m ergo numcro impari gaudere dicit 
P/)eta,quon'um numerusprimus &:fimplicifnmus impar in eircntia fupcrcoele- 
fti,?ftamorille,quiconjungitpatremcumfilio,unde(inquit5^»f/'/ffy^i'<j/w (?/'«- 
rijfmc Spirttus xentrumflii (^ patris .EtaXihi: Ipfiim foiiu?nJiiii c^mediuminterradt- 
cem CTgermen nttncupavit. Et alibi : Lucem conciliatricem.,c\u\a. a d uabus perfbnis 

pnm!sderivata&cumiliisunitaTrinitatemconflavit:diciturergohicnume- 
rus ternarius j«//ff3fm facer,numerus perfeBionis, & ntimerus potentijfmus^c^uia. in • 
t6pofitus&.pnmusnumerusimpar,cujusnexuDualitasfitTrinitas&Trinitas 
eftfadallnitas. Atque hinc eft,quodunum trinam fitadeptum vim,quofa- 
(TtumjUtDEus unumfit&omnia,unuminfeipfo&peromnia,&quodljnitas 
lit,cumfitTrinit3s,&quodTrinitasfit,cufitlinitas: feLundum Synefi/jymn.z. 
Canote \jLnitas,cano te Trinitas : \Jnus es, Trinitas cumjis 3 Trinitas es, Unitas ctimfis. 

D Unius 



26 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. r. 

Unitas enim efl: & folus in fe actus.Trinitas efl: in perfcdione fua^ab ipfa per- 
manante,qua omnia creata,perfccta &: bona dicuntur. Concludimus igitur, 
quod unitas fit terminus aquo &. dualitas primogenitus unitatis,quafinume- 
rus medius inter unitatem &: ternarium^cujus perfedione,in eflcntia divina 
dualitas,feu medium nexu indiflblubiliduobusexiremis conjungitur,qua:ite- 
rumcirculari progreflu fibi ipfis mirum in modumcoha:rent. Undeefficitur, 
quodomnestresperfonx,proprietatediftincT:2 nonfint,nifi unum eflentia,vi- 
dclicet unicafumma &C fo!a eflentia,qua: nihil prcter tres perfonas exifl:it,id eft:, 
tresproprietates,quarumunanoneftaIia,necduxqua;visiijntterr.ia,necqua;- 
vis tertiadua^jid n.(untdux>quod tertia,id tertia,quod duar.Quid hoc?Deitas u- 
na,eirentia una,unum denique.Qualiterhoc,fi tres? Quahter trcs,fi hoc? In- 
comprehenfibiliter proin mirabifiter: Fides tantiimnovit,fcd tanquam a di- 
vinoSpiritutotum,baptizandi formulam fubnumerohocternario&crelatio- 
ne inftituente : Baptizate, inquit, m nomine Patris, Filii, ^ Sfiritusjanili, qua: qui- 
dem tria relati va declarationem fufcipiunt,ut infr.a latius oftendemus. 

T)emonJiration€S proprietatumfan5i£ Trinitatis per icones 
O" exem^la faoi£. 

Oculo comparari^deckraripotesimHbiplexfacro/ancfit & fuperfuhflantialis ef 
fentinproprietai. Albedo enim oculi Patn referri poteft,quatt;nus ex eacornca 
fpha2raatqueuvea(FiHoatqueSpirituifanclocomparatx)procedunt: Nam 
Filius(quiproximeinfuoprocefluPatriaccedit)fpha:r£corne£Eaflimulatur;8c 
Spiritus (qui eft virtus ab ambobus) uvs refertur,qua: m centro eft cornea;, uc 
iliain centro albedinis utrofque orbes comprehendentis. \Jt injra videre licet 
Figura i. 

■ ' Vel comparattisSoli eo modo,quo didtum eft in demonftratione fada hbro 
iprimo,de macrocoftno cap.i. U/ injra videre licet Tigttra i. 

Vel etiam eruptioni mhi^ conferre liceat in tonitru facl«,in qua D E u s Pa- 
tervideturin fimilitudine ignis confumentis apparere. Sic aMoyfe&Ifraeli- 
tisvifuseftJehovaineffabiUvultu.VoxautemfeucrepitusintonitruverboDei 
afllmulatur,hocquenon inepte cum huic opinioni facrx Scripturze aftipulen- 
turtAtquecorufcatiodeniquefeufulguraSpirituifancftoattribuiqueuntjCum 
taliformadefcendeiit.ypiritusiIlefuperApoftolos. UtvidereltcetFigura^. 



Vel 



DE DIVINIS NIIMERIS, 



i? 



/^ 



la- l 




^ ' 




i15 



T R A C T. I. S E C T I. L I B. I. 



Vcl circinis quam optime eamadaptarepofrumus.quorumfummitascft 
quafi pundum,vel unitas clTentix^qua: dividitur in proprietates divcrlas:Nam 
unus ej us pes firmatus atque xmmutabiliter in centro ftans fempcr idem cft,nec 
cnimmoveturafuoloco:Pes vero alter,mobilis eft &:regularitercircu!umx- 
qualiter a centro diftantem defcribit:Ac ut pes mobilisfitfirmioratqueobe- 
dieatiordifpofitionibusregularibuspedisinimobiliter&invariabilitcrcentro 
adhxrentis,adcft quidam amicitia: nexus & amoris quafi vinculum regulariter 
percentrummembrimobilisiranfiens,quod fixe membro velpedifixoalfigi- 
tur & gubernat adum pedis feu membri mobilis ut numero,menfura atque 

Eroportionefemperconveniat,atquerelalionemhabeatadpedemfeumem- 
rumfixum,utf6cundummcmbrifixileges& juftitiam agati Exemplum tals 
cft. 







Abunacffentianempe A.tresproprietatesdiftin61a:procedunt,quxihft 
funt unum & idem,videficet,quafi eflentia fuperfubftantiali A. Inmundi ve- 
rofabricafuntvari^&divcrf^EDcitatisproprietates: Deus enim incdelorum 
cacumine conftanter fedens a f6immifitfiliumfeulapientiamfuamadmundi 
orbicularis fabricationem non aliter,quam pes circini mobilis progreditur di- 
latatione a pcde ejufdem fixe 8c firmiter in centro pernianente adcirculifeu 
periphcriaj produd:i6nem,cujus opcratione circulus delineaturj&: tamen in 
cfi^entiaconvcniunt, videlicct in tinitate fcu pundo. A verbo ]ehv£{inqu'it 
V(z\mi{iz)firmAti Junt c(eli,Scc: Et zhbi;/apie»tia Deicompleta eFini4chirtt:\lx\\- 
tasergo&pater conftanter & invariabiliter manensordinavitdualitatcmleu 
filium,ut fuam voluntatem exequeretur,eratquefilius,patrifu4) obedicns,re- 
gulariterque Spiritu(a patre & feipfo egrediente)gubernatus ultra fuumcir- 
circulumhmites^ueaccntro^quidiftantesnonprogrcdiebatlir^quoniamper 

Spiritum 



DE DlVjHiS NUMERIS. 2^ 

S^)iritumutraqueextremainunumh6cidemconjunguntur,itauttotUmhba 
ilt,niiiunicus D£us,un3que eiTentia divini fuperexceilens atquefuperanso- 
mneminte!ligentiam,cui fempitefna fit laiiSjexcellentia &dignitas. Sicunus 
atqueidemcircinusinvariaofficiadiftribuiturjquorumunUmeftfiriiiiterfta- 
re,atque adiones duplices aliarum proprietatum fecundto juftitiamguber- 
nare,atque pro fua difpofitionedifponere,finequafigliramcircularemdefcri- 
bcre impoilibile eft: Aliud cft,extrinfecus in locO atqiiemateria fpatiofaope- 
rari,atque figuram circularem & orbicularetii delineare :Tertium,utriufque 
virtutenivincuioamorisconnedcrc&harmotiiam atqiie confofmitatemab 
utriufqueamplexueifluentemexacleatqueadjuftitiamproportionare. Offi- 
cia etiam unius Deitatis fimili modo,fed Sst ulterius quam mens humana exco- 
gitafe poteft,expIicantur. Nam pater in arce fublimi (igne corufcante) coni 
ftanterfedcns,ordinandodix'it,verbumqueFiAtmundiimorbiculafem,coe- 
losqucrph^ricosfabricavitjSpiritUsqUeintermedius viftutemutfiufqueaiTio- 
ris vinculo compledens vim, atque efficaciam, cum iocUtoris.tum vcrbi ia 
inundum Creatufasque fUas influxit,atque affluentcrimpluit,juxtailludPfal». 
miftxregiiantea allegatumj Ferl/o i>omwifirmaiijHntcceli,&Jpiritu aboreejitsd- 
mnii virtm eortim. 



C A V, V, 

^uod quAibet ferfona. fanUdi ii indmduds Trinitamproprietatemhdheat 

diJitnSiam m mundi jkhrica, creaturarumque ejujdem produSiionei 

Ei deumyerjaliumtatis proprietate^acde eJHs cum denarid 

numero conyenientia. 

ADmiranda myfticaj mundicfeationisratioiriai"canaTrinitatisdifpofitid- 
ne,Deitatisquefinudcliteicit,itautnullusexiftatinTrinitatedigitus,fivd 
fitunus,fivebinus,five trinus,qui fuUm propriUm,8c peculiaremyfteriuminfe 
non poiiideat,variumqUein mundo(fecUndum ingentciri & admirabilemfui 
muneris efficaciam)non producat effedum, Nam in unitate(qUateiiUs non 
poteft in fe multiplicari.aut de fua natura,in mUltitudinem rcduci autdiridi) 
tanquam unico univerfo mundoidcali &mefeformali,mundimatcrialiseffi- 
gies abftrufo modo delineatUr :llnum enim procul dubio efat principale in 
animo conditoris condendorun\exemplar. Ut igitur Monas crat prim6 irt 
Trinitatis produdione^qux eft prima rerum tam increatarum,quam creata- 
rum radix)fic etiam fecundo poft illiusquadratifimplicispartum,primumld- 
cumoccUpabat unitas in denario numero ad mundi compofitiohem,quippe 
qUascUmdenano nUrheto conncdioneforti adligatur : Nam unitas eft pater 
fuperfubftantialis partus, & denarius numerUs cft pater fubftantialis partus, 
qUi quidem genitores duo ab invicem non difFerunt,cum ahnbo fintDeusu- 
nus,fedtamenproprietateadiOnis difFerUnt:qUia prior unitasfimplexerat,& 
inexplicabilimodo in mUndo fuperfubftantiali verfatur,pofterior veroinde- 
nario(hoce{i,cumcyphraconjuncT:o)inmUadummatcrialemagit. VimcMer- 
cftrius Trijmegijlus :t) i.us cojmi patvr i & cojmm Deifliuidicituritcc. £ftigitUr 
D E u s unitas in mundo formali & numeri denariilocum habet in mudo mate- 
riali:NamutnumerUs denarius eft finis nUmerorUm fimpliciUm,fic etiamefi 
principium compofitorum,& medium feu centfum intef uhitatem 8cnume- 
rumceatenarium. Incipitergounitas numerum denariuminfimplicibus,ite- 
fumqueeadem unitas nUmeros quofcunque denarios terminare obfervatur. 

D 3 Atque 



30 T R A C T. I. S E C T. T. L I B. T. 

Atque hutc noftrac opitiioni aclftiiulari videtur Mcrcurim Trifmegijltts , cnjus 
verbafunthasc-.iVrtWfrw; dentrius mttMx genitcr eH-ivita vero C'" /«>■' itHnn!t.iJur7t^ 
uhitmitatii ipfius ntimerifunt exfbiritu »ati,ttaquc unittufecttndtim rationem dcn.vinm 
comflccliti^r .xtirfusj^ denartus tmitatcm. Quanto equ idem gaudio cilcm cgo per- 
fuiusha:ciapientisverbaaudiendo,tamproprieatqueaptchuicmexinventio- 
niconvenientia.vix linguaautplumx argutiaexprimerepDiKjmtNim quid 
aliudvoluiiret Antifles hic divinus, quam quod in mundi creacione numerus 
denariusfquem poflea unitatem appellat)fit animx mundanx genitor,&; per 
confequens hiiriian.E,quoniam,inquitille,«^/'i'/Md'/«.v,idel];Tpiritus&.fuIgor 
divinus feu forma unita funt : dicitque unitatis numeros ex fpii itu , hoc tfl, ex 
.materiafpirituaiinatoseire,articulatosnimirum Sii compdlitos. £x his igitur 
ficconcludit,propter compofitionem Spiricus cum luce. 1 cique unitas fecun- 
dum rationem denarium complecT:itur,hoc efl: unitax,qiur gcnitor erat in (ii-. 
perfubftantiaU&,iimpii,.ipartu,iQpartucompohtofecundumratiunemdena- 
riumcompleclitur, dicitquereciprocum eliecompkxum intcr uintatem&: 
numerum denarium. Ex quibus arguere videtiir , quod uniias in trinitate fic 
idem.quoddenarius in compofitione,& in alio loco d\c\',cjuodnti->nero dcnario 
fr<tfentiintellectudlsgeneratiocompofita(it,\\oct(^xoAu\n intelicduale cum cho- 
ro Angelorum in novem fpharras icu locos pnma: articuloru'-n denariorum c6- 
pofitionisdivifum, &c. Dicimusdenique, quod unitas duplicem habeatad 
mundurnrelationem,velfcilicet,quatenus id omneeft,quodeil::atqiitapunc 
mundu,sintegerunitati(qux-integra&,univerl'ciliseftinfe)comparatur:Unde 
munduspropterfuarum partiumintegricatem a M.Trifixegi/iO,d\c\nn Deus 
tnaterialii & incorruptibifis : £t alibi dicit:DEUM unumejfeunius mtindtpatrem^ 
ntitndumtinumeffe tmius foiis progenitorem.,atque unicumfolem efjetinius hot/iinis ori- 
ginem.^c. Vel quatenus propcer unitatis fu;E proprietatem(numerum dena- 
riumamplecientem^pnmum creationis opificium fibivendicavit,&inprima 
fua difpofitione (quatenus prima perfonarum fuperiorismi^idimachin^ra- 
tionemfibiatcribuic:quippe cujus fpiritus igneus in earegionepriroumfuper 
aquisferebatur) £xhisigicurconftat,quodprima:Trinitatis perfonx proprie- 
tas atque adlio in mundi ftructura verietur circa univerfalitatem.mundum u- 
num integrum conftituentem :Nam cum omne, quod cftjfub ejus diclione 
ina;ftimabili conftituatur,6c in ejus virtute comprehendatur.ipfam toram re- 
rum nacurafii univerfumque mundi fpiritum reipicere,de potentia in aclum 
.reducere, & i^neo fiio vitx fpiraculo fuftinere,atqiie univcrfaindeniquema- 
chinam,immenfafuafortitudineftatuminare,neceflari6confcquctur. 

C A P. VL 

De numenBinam <is' Diadis feufeamdce perfot^x p>roprietate 
iS^ o^cio inmundifkhnca. 

"^TUmerusBinariusfacrofanc^usab unitate immediate procedens fecunda 
-•-^ Trinitatis individua: perfona exifticprimx feu unicaci vinculis inviolabi- 
libus connexai Filius fuperfubftancialis unicus,a PacreDeiformi propagacus, 
&inpatreexiftens,nonalicer,quamvoxinore,dumloquiturhomo,velrecT:ius, 
utcrepitusfeufragorformidabilismtonicru,feuverbum)ehov:»Moyfenallo- 
quenc)s,(upermoncem Sinaianube,tanquamab oreDei profiliens,cui inin- 
ftantefpiricusigncus,feu fulgor divinus.feu glorix fpiritnalisS: ignexJehov2c 
cxccllentiafuccedebactanquamabipfoJehova^&ejusverboprofiliens.Hxc, 

inquam,^ 



D £ D I V I N I S N II M E R 1 S. 31 

inquam,patris Capientia.ha^c lux increata,hic mundi Sc vit^ creator, a patre 

fectinduv,quatenus cjus filius unigenitus,ex eo proximc cxiiicnsin patre ma- 

ret.&: rurlus,qija; extra /unt patns,regit,mundo deducit foecunditatem vitar, 

iecur\dum\\\uddW\n\Syriefii: ^lucmex wcfahilijiriti effudijli filittniyintema^^^ 

te qtiamvis proge»itus,tit omnia fifienti modereturjpiritii , moderetur oras immenfi 

fnunditifqtieadtmtmfimdumycentroterrfn& portionis pierttm affidgens:folvit enim la- 

horcs c?" cttras >niferorttm mortalium , atitor bonorum , propuljator malorum , Scc. Ex 

cujus iiquidem fermone elicimus, verbum feu fermonem, feu fecundam Tri- 

nitatisperfonamexproprietate fua pecu!iari,verfari circa materia; univerlalis 

aby fli mundum majorem c<>nftituentis Sc compofitionis opaci mundi minoris 

externumconflantis,mundificationem,pra^fervationemj&: punticationcmje- 

ratque ejus officium juxta fecretum patns confilium 6c voluntatem.utccelos 

firmaret,fecundiim iliud Pfalmiftx Regii 5 Verho Bomini frmati funt cceh, ^c. 

Hincinhujufmodi krmones \teriiir\proww\y\tSyncftfs:Tumu};diconditorful- 

gentitimorhium(jrJyderim,centyt'tjueterr<eflahiiitor,tthiSolaquitatperennufons,S>LC. 

Hoc etiam verbi officium feu proprietatem Juculentius nos docet Merctiritis 

Trifmegifius Pim. i.his verbis : Menscum vcrho feptemfahricavit Plttnetas.qtti circtilis 

rnundtim fenfihtlem complecftmtur \ connexit inde Dei verhttm ex elemeiuis deorfiim 

tendentihtisptirum natur& artificium unitatumqtie^si offcii menti,corfuhjiantiale enim 

est,reliciaque fitnt eiementa deorfum tendentia fine ratione,utfint tanquam folam&te- 

ries : Mens qtiidem opifex una cum verho^circulos continens,ac celeri rapacitate conver- 

teasfuam adfe machinamfleclit ,eamque volviawincipio adfinem ahfquc fine pracepit. 

Et alibi : mimdum verho non manibus fahricatus efi opifex. Et ahbi : D E u s verho 

cuncJaconfittuit. Exquibus conitare videtur Binaru fupercoeleftium numero- 

rum proprietatemcfTecircamundimateriahsordinationem & cjufdem in re- 

gionesjcoelos&orbcsdifpofitionemiipfumqueoperationesfuas perficerevir- 

tuteunitatis feu patris,cui confubftantiahs cxiftit coadjutor in machina: uni- 

verfs difpofitione. Pater igitur & unitas verfatus eft circa unum &,totumj8c 

filius tanquam multiphcaius in patris bonitate,diftinguit,iilud unum univer- 

falc inpartesd]fFeretes&virtutediftinctas,ambocircamatcriaHaverfantur,&; H^ 

fpiritus feu fplendor fanclus ab utroque profihens,cuihb.etmundi portioniSc 

creaturxvirtutemfibipropriam attnbuit:Nam juxta Prophetx regii dodri- 

nam,ut ca^li verho Domini erant formatific ffiritu ah ore ejtisomnes virtuteseorum. 

Exquibuspatetjquodprimaperfonaopereturpr^cipuein ordinatione,deter- 

minando in fuo decrcto confiho,quid facicndum fit in mudi creatione. Secun- 

daperfonafuopatriobedientifrima,& quafifolus patris confiharius,im6 vcro 

ipfiflimum ejus confihum & fapientia voluntatem patrisad amufiimexequi- 

tur,mediantetertia,quaefemper adeft necefTarioin omniopefatione. Myfti- 

cumautemmodum^quoverbuminmaterixmundanxmafTaminformcmpri- 

mumadmundicrcationcm,cxfbhofcupalatiofuoimmortah & fuperfubftan- 

tiahdefcendebat,nos luculenter docet Mercurius Trifme^fius his verbisj Ani- 

tnaeH incorpore,mensinanima,in mente verhum;Detis vereeorumpater,^c.c\\i^vn- 

vis iliicloquaturdccorporehumanoopaco,tamenhocidempoteftintelligide 

mafratenebrofaantemundioperationem. Namin primaverbi facrofanc1:iab 

orepatrisproIationecircumambiebantilludradiimentis,idquafiund!qucfti- 

pantes,ornantes,atqueinefIabilipotentiamunientescontralitigiiinvafiones, 

aut natura; humidx in tenebris occultatx paflioncs. Mens autem divina e ve- 

ftigio{ficjubenteverbo)animam mundanam conflabat compofitionem ejus 

exportioncradiorum fuipfius & purifiimi fpiritus,fplendorementisjamdete- 

(n:i,revelati,& a tenebris liberati,faciens,qui aqux creat^ & infbrmat^,im6 

vero ipfius forma: cccleftis nomen jam acquifi vit : Nam Spiritus Domini fereha- 

m 



52 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. I. 

turfip^r aquaiyigneum iis vigorem indens-.quoniam ex nihilo &; tenebris im- 
mcrfojamdetedxrunt.ScmanifcrtatcTacvirtuteradiorumdivinonimcogno- 
fLuturefreaquarvelfpiritusuniverfalis. HocergomodojmutantePiw(»77j;77/?.'# 
mentepatre vultumfutm,{ut Mercuni TrifmegiJIi ore loquar ) d^ftipfum reviUre 
w/(?/7/^,continu6om:iesinlumen immenfum atquejucundumconvcrfaiunr, 
&:paul6poftqUcTdamumbrahorrendaobIiquarevolutione(ubterlabebatur, 
in humidamque naturam migrabat,inefFabili tum vultu exagitabatuti Inde 
fumusquidammagnus infonitum erumpebat cx fonitu vc x egrediebatur, 
quam(?^(7finquic Trtfmegt(lus)luminUvocem exifimabam. F.xhAclurninisvocever- 
bumfacium prodiit : Verum hoc natiirA hiimidji ajlans eam fovebat,&c. 



n^e numeris matenahbtis^Binario fcilicet,quaternario t^ 

ocionanojde Diadis Deiformts moprietate 

ortis. 

T^Ualitas formalis numerus e(ifaujfif!mus,(.]uu cum nnitate formali.a qua 
-*-^ortuscftcoufubfi:antiaIis:Eftetiam««;«frrti/>fr/<f^?////w-'«,qu.Ttenusertme- 
dietas,feucentrumtrinitatis,habetq5principiumapatrciuper(ubllantiali<ua: 
naturx : habetqueiinem in ternario numero,qui ert fpiritus infinitu'. dc incom- 
prchenlibiiis,atque ipfadenique eft fuiipfius medi-itas, & centrum numeri 
ternarii k centro patris egrediens Hinc igitur ert.quod hic numcrus fit cen- 
trum concordi£,retinens in fe Patrisfeu unitatis im3gincm,&: Spiritus /andi 
numenternariifulgorem. Faurtinimaergo,vivilica,&confervatrixefl:hicnu- 
merus formalis radix,producens fehciffimum quadratum formalem , & cu- 
bum haud diffimilem : Nam Binarius hic clFentialis ( unitatis vitalis germen) 
nonprogreditur ad multitudinem,ut ille materialis : cum hic effluens ab uni- 
tate per ternarium iterum redeat,atque conneclatur unitati,a qua antea fuit 
derivatus. Hinc inde dicitur numerus jujlitix pcctdi.iris, ejusque proprius adus 
ipfa juftitia,e6 quod duobus gaudeat pariter ponderatis^diciturqucjwwzw^m 
fapicnt iie,fcienti£,memori£,lucii ,imo vefo ipfus hominis charitatisque c^ mtitHiamoris 
nodas; Nam ut vinculis matrimonialibus redudi funt duoincarnemquafiu- 
narn,fic in binario myftico funt duo in eadem eirentia perlpiritum tertium u- 
riita:Similiterhocfitinejusquadrato,quieft4. NamquadratusformalisDso 
Patri afcribitur.quin &: totius trinitatis myfterium complcftitur : Nam ipfius 
iimplaproportione,primafcilicetuniusadunum:unitaspacerna;fubftantiarfi- 
gnificaturjcx qua nunc proceditrilius illi xquahs^alteraautemprocefTioneet- 
lam fimpla,videlicetduorumadduo,notatur fecunda procellione ex utroque 
Spintusfandus,utficfiatxqualisPatriFiliusprocefIioneprima:a;quaIisutriq; 
Spiritus fanclus proceflionefecunda:Hincergofupcrexcel(uHnilludDei,divi- 
vxque Trinitatb nomen Tetragrammaton ortum efl, videlicet,Jod,He,8c 
Vau , He , ubi afpiratio He, Spiritus ab utroque procelfionem denotat: 
ipfa enim He duplicata utramquefyllabamtotumquenomenterminat:pro- 
nunciatur Jova&, yehova,utnonnulli volunt. Eft ergo hic numerus origoto- 
tius divinitatisi Unde Pythagorei eum naturx fontem nuncuparunt. Eft et- 
\zn\rmmerusomnemtmplensfcienttam. Namfiliusdicitur fcientia &fapientiapa- 
tns. Pra:terea additione hujus numeri cum 1.2.3.4.^^ iterum ad unitatem re- 
verfio,videlicet ad nuraerum denarium,a quo incepit mundi materiahsftru- 
dura. Denique cubum a numero binario exultantem>qui eft 8.Py thagorei ap- 

^. P=lla- 



DE DIVINIS NUMERIS. 35 

pellavenint»?<wm/;«/»^'?/V/.«,quoniamdividiturinnumerosp»riterp-res,vide- 
]icetinquatiior>quieftejusquadratu5,&:iterQquatuonnbisbinum,&bi;uinus- 
deniquedividiturinunitatisbinastEtpropterhancdivifioni^a^quaiiratemurqi 
adunitatem,juflitixnomenfibivendicavit.Dicituretiam««wfr«:j^f4mW/«iy-;> 
eo quodpertinetad2ecernitatem,&mundi con/ummationemi quiafubfequi- 
turleptenarium^quitemporisfymbolumeftjtotetiambeatitudmisgradusao. 
cecChnftusapudMatthxum. Deniqi •sroc2xm numermfalutis &■ conjcrvationis . 
Hujus igitur numeri radicalis & (acroiancfti harmonia Diapaion mundo re(o- 
natcdefcendebat Verbum in mundum deformem,ut eum informaret.horre- 
dasq; ejus immundities deponeret,umbrasqj teterrimasad centrum repercu- 
teret.Penetrationeigiturdeorrumfada,hxcfuiPatrisfapientia,hicDemogor- 
gouuus&trinusjiiveh^ctrinitatismedietaspercepicatqj animadverrit,chaos 
feu potius hylam^velmateriam prima,& deformem fola potentiaimpriegData, 
&.gravidam exiftere,atque paratam ad hoc aliquid nihil Demogwrgonisope 
pariendumj^cinadumproducendum. Contremuit enim ejusventercaligine 
obvelatus.exagitatafunthylx memtra prxpartus fiii Jitigiofi perturbatione: 
Quippeunitasinpotentiaad;umvidere,&facieadfaciem contuen contendit. 
CommifertaeftDemogorgonisprolesunigenita chaos doloris,& adnixucjus 
laboriofumpariendidextrabenigneporrigebat;Aduigiturcumpotentiacon- 
currente,litigium primogenitushylxfeuchaosfilius,unitaspotentialis,difcor-- 
dia:q;/emenina(fluprodu(fluseft,qni,utprimuradiosvita2a verbo feu Demo- 
gorgonefibiattraxiiret,feditionishicautor&;tenebrarumprinceps(beneficio- 
rumfuicreatorisoblitus)fuperbiaprotinus atq; ambitione elatus exurgit,atq; 
unitatis fuperfubftantialis locum & dignitatem ufurpare haud dubitavit.no- 
luitfibi przefedum admittere , neminem xternitate & imperio fibi pra:ferri 
voluitprimumquefibiinmundolocumvendicareaufuseft.atqueitafecundu* 
hicfociusmalitia,ambitione,&feditioneplenus,contrad:isatqueafiiftentibus 
fibi&cohs;rentibuscomitibusfuishumidis(exhyla:voraginecfiipfoprofilien- 
tibus)exradiisfontislucidi,undiq;propterVerbi& Spiritus fandli prxfentiam 
perhumidanaturaminregioneempyrea expanfis,alis alienis furfumhoftiliter 
verfusmundumformalemtenditjfed efl^entix fuperfubftantialis poteftate in- 
comprehenfibilemantecontadum & effectum ignorans,unius fulminisi»flu, 
folaq;verbiejusemiffioneamundoformalidejiciturrebcllishicproditor,atqj 
intenebrarumabyirumiterumcumfociis&cohortibusfuisfubmer^jturj&ad 
materialistandemmundicentrumpropellitur,atqueimmediate poftejusde- 
jecT:ionem,natura humida univerfaiis fecundus hyle partus propaga tus eft,que 
Poecx finxerunt efi^e P4»<?;^,per cujus barbam longa radios lucis & fbiis inttl- 
lexerunt,percaputocellatiifirmamentuftellisfixisrepletum,per fiftulamq; cx 
feptemfyringibus conflatam,feptem planetarum vires & harmoniamfignifi- 
caverunt:Exhisigiturperfpicuum eft,quod Litigium,ante verbi prxfentiam 

fulgorisque{piritualisapparitionem,nihilomninofuerit,prxtcrquamunitasin 
potentia,quiequid£munitasadu eflTenon poterat,quia illa adualis&forma- 
lisprxcedebat in Trinicate facro(anda,qu2fuit eiprincipium.atquepercon- 
fequenseratquiddamfecundum,quatenusprocedebatabunitateprxexiften- 
te. EadeetiameftratioinmateriasuniverfalisfpiritualisproduAionejquxpar- 
tu materiali fucccdebatLitigio,cum fit ejufdem generis & na tur^e.nifi in eo,c|? 
ejus immundities,impuritas,& tenebras exuantur & feponantur,& quod vir- 

tuteradioru&fulgorisdivinimateriahxcuniverfiilisaqu^limpidjEcoformis, 
numero,pondere,& menfura librata & fuo creatori magis obediens reddirur: 
Undeconftat(ut Af.Tr//«?tf^.verbis MV3ir)quod quonUmmens njerhumhunndanA- 
tttrnj qtu ex timbrti effttlfit, junior f//, idto nnmeri binmi materialis lecifm pojjidet. 



qua; 



34 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. r. 

qux quidem dualitas non ita fe habet,ut illa formalis,quam fupra demonftra- 
vimaseirecompletifrima,&perfecliflimainruanatura,&.reruconrervatricem: 
(edviceverfaper fenonmagisin rerunaturaexiftitfpiricusmaterialisabfqira- 
diis &: afliftentia divina,quam cyphra fine digito apud Arithmeticos.utantea 
oftefum eft. Pr^tereaeftnumerus hic materialis in ierjimicrus/editionis drdifcor- 
dixorigo,^ per confequens imperfeclijjtmt(s,c\uatenus no habetprincipiu adua- 
lefibi confubfl:atiale,quippe cujus principiu confubflaciale crat aliquid unu in 
potetia,fedpoflejusinadumprodu(3:ion6reIiquitiliamdenominatione&:in- 
duit pluralitatis fbrmam,amittendo fuam unitatc,eamqi unitati formalime- 
rito attribuendo. Atquehinc eft,quod unitatem acT:u fua: naturx con veniente 
minimcpoffidet,quare nec principiu necmediumnectinemhabet.undefitut 
peflima res fit fpfa materia line numeri diviniprxfentia&fontis,nimirumto- 
tius bonitatiSj afliflentia, quoniam nifi trinitas fuperfubflantialis aliquid fiix 
perfectionis 6c bonitatis implueretin materiam hancmundanam.nihil eirct, 
nifi congeries malorum,congregatio invidiaz,accumulatio difcordix.abyfTus 
deformitatis,&inmultitudinem:nclinatio:Nequeha:cetiam omnia,nifi fola 
potentia cflet quatenus omnis acT:as(ut diclum efly&omnisbonitasefl afon- 
telucido. Hinc ergo numcrus hic hmznusmzttx^zln.numerusdifccrdix.confH- 
fionis^infortunii & immunditiix. nuncupatus eft. Atque hincetiam rrat.quodD. 
Hieronymus contT3i^ovinianum[nc\mt,quodideo inficundo mundi creationis dienon 
fuerit dicium : Et 'uidit D E u s . quodejjet bonum,quia binaritis mundi numerusfit maluc 
Prxterea hinc txzx.,quodjubebat I)eusanimalia immunda numero binario in arcam in- 
^r(?^/,quiafcilicetbinariusnumeruseftnumerusimmunditia;atqueinaufpiciis 
infelicifrimus;ha:cdeniquefuitratio,propterquamF)'//'<iei7m';utnarratP/«/jr- 
f/;«;)unitatem ApoUinem feu Deum vocaverunt,diada,Titem & audaciam & 
triada juftitia: apphcaverunt , qux eft fumma perfecftio. Progreflione igitur 
abhocinfauftonumeromaterialijqua;deorfumtedit,animadivinamagisma- 
gisqiincarceratur,&intenebrarumlaqueisdenfifrimarumcircumvoIvitur,ac 
infelicifTima rcdditur,pafIiombus vexatur atqj mudi pr^eftigiis & illufionib. de- 
cipituri Unde tit,ut quo magis defceditlux ab afpedu fontis lucidi verfus pyra- 
midis materialis bafin,e6 magis periclitetur,& in tenebris fubmergatur:Sicdu- 
ahtashxcinfeducta^.elementaproducitjquasprimumfuavifcofitatecircum- 
muniunt animam in ipforum fpiritu , & rurfus adhuc altius in ejus profun- 
dum fe immergens ad cubum ufque reducitur anima fpiritus laqueis ca- 
ptivata,6cincorpusopacumfeutrinamdimenfionemfeuelementorum ele- 
mentatum feu compofitionem ex ^.elementis cubum quadrati conftituen- 
temintroducituradulationibusfJ3iritus,quieft ex parte materix. Atque hsec 
cft ratio, quod homines magis mundo, carne, diabolo, Sc delitiis infcrioribus 
prxftigiofisScvanis afIiciutur,quamrebusfupercoe!eftibus,divinis,&veritatc 
imbutisiquiafcilicetfpiritus exiftens ex parte materi^ mentem &: anima negli- 
git,6canimxanimalifeu elemetari adhxret. Atvero attediteatqiexpectateo 
terrigenac,aufcultate,inqua,creaturaidivinarationeimbuta;,gaudetc6homi- 
ncs , aut lcEtitia haud minima fitis perfufi. Nam totum illud , quod materia 
proditionem animas veftras machinataeft,difcordiamfuamfeminadofeuin- 
cipiendoafuadualitate,6:progrediendoadunlverfa]itatem&profunditatem 
fux mafl"^ verfus balis fux- pyramidis centrum:id inquam,omne dualitasfuper- 
fubftantialis ( qux cft unitas & trinitas ) fua harmonia per eofdem difcordia: 
gradus,vice verfa a cono fua: pyramidis formalis verfus ejus bafin,mundo for» 
maliafIix.i,afcendendo&:infurgedodi{rolvet,animasqicaptas .\ tenebris libe- 
rabit,&:tandeadfedc(uaconnaturaleexaltabit:Namradixinconopyramidis 
formalis(juxta terramfeu bafin pyramidis matcrialis fitam^enodabitvincula 

tcne- 



DE DIVINIS NUMEPvIS. 3; 

tenebrarummortisc]uevenenumextinguet,8w prima vicecubummaterialem 
(refolunone mirabili in fe dividendojpofl corporis difTolutioncm m quituor 
elementa, fabtiliando reducet, animamque in regionem quadrati formaiis 
feu fphicram folis , fcu fedem xqualitatis , feu pundum , feu ccntrum intcr- 
fedionisduarumpyramidumexaltabiti Ubiadhuciaqueis quatuor elemen- 
torumretinebituranima,nec totaliteriiherabiturcacum menteafuisvincu- 
lii>;LInderadixformalisadquadratimaterialis dillblutione adbucteudet,atqi 
itadividendonumerum quaternariumelementoruminfe,animamabcj'isia- 
queis materialibus omnino liberare , & in regionem formaiem arterna cum 
beatitudine exaltare laborabit: Exultate, inquam , quia ha;c,& tanta; efEca- 
cix eftimmenla fecundas ptrfona: in Tnnitaie potentiaih^c illiuspropnetas 
henigna,cujus conamenfemper verfatur ad liberationem animarum fanclo- 
rum hominum, ne tenebris perpetuo dcmergancur : Hxc fola hominum fa- 
lus; Hic falvator, redemptor & pro iis mediator unicus. Atque hxc eft illa 
expedatio exaltationis noiirx per tidcm, quamhabemuia Chriflo Jesu, 
Dei verbo,quieflduxunicus,&radixlbla,arnorte&tenebnsadanimx tene- 
bris immerfa: illuminationem tk. vitam a^ternam faftigium conducens,ratione 
ergohujus cubi materialis,ja(flatus eft taiis a MercurioTrifmegifio (ttmo : £hnc - 
quidutique genittm^imferfeclum.,dividuum^crejcem (jr dccrefcens eli. Atque hic 
noiandum, & diligenter feduloque obfervandum, quod omne corporis in- 
crementum fit a materia,ejus vero decrementum aforma&aDeo. Namut 
matcria tenebrofa agit ad animarum captivatiouem per redudionem uni- 
tatis ad multitudinemj i\c etiam Deus & forma agit ad ipfarum iibera- 
tionem a captivitate, reducendo eas a multitudine ad fimplicitatem & uni- 
tatem. Ex his etiam diiigenter confideranda funt verbafapientis^Sapient.j. 
Cerpus quod corrumpitur,aggravat animam d^ terrena habitatio dcfrimitjenfumrrul- 
ta cegitantemsdr difficilia &ftimamus ,quA in terrafunt,(^qux. infroJpe6iuJunt inve- 
nimui cum labore^quA autem in caelis funt,quii invefligahit ,nifi tu dederis fafientiam, 
&c. Hujusenimvirtutevivificafitregeneratioin hac vita,&mcjU4fpiniure- 
furrei^io ad vitam xternam. 



C A V. VUh 

*T)evrofrietate riHmen ternani in Tnnitate putertia^^erfon^ 
m mundi fnbrica. 

NUmerushisimparfiiperfubftantialis eft facrofandus.quo Deus gaude- 
redicitur,quatenuseftnumerusincompofitus,iacer,p ^tent ffimus&per- 
fectifIimus,eatenusmultamyfteriaDeitatis comprehendit multaq; i.n mundt 
compofitionearcanaproduxit:Naminprimis,quoniamDfu :rpferturnume- 
roternario,ide6arguituratqueindicatur,quodhicnumerusfitperfedifIim.us, 
quippequieftpulchritudoperficiens principiu,medium & fiue&ipfajequalia 
abfoiutehabcs:C£Eteriver6numeri,quihabettresiilosperff-cl: onis gradus,ri6 
eosabfolute6cfimpliciter,fedrefpedive&cc6pofite.l*roditigicurternariushic 
DeLiprincipiu,caufam8cformaaformapr.'Ecipua,proditperfedifIimuaprin- 
cipio,medio&:fine,ut,perqueomnia,fine,utinquoomniai Exquibusconftat, 
numcruhuncefreabftrufiffimu&admirabiietertixperfonxinTrinitatecom- 
munione5cnexuindifrolubile,cumillaprima&fecunda,perfpicuecxplicante, 
omnesqitresfiraulinefFabiiiunitatis nodo,nexuqi ejufde inviolabili conede- 
te.Hujusergo fpiritusfacrofandi feu perfone inTrinitatetertieofficiu verfatur 

£ 1 circa 



36 T R A C T. I. S E C T I. L I B. r. 

circaperfeclioncoperationu primarumduarum:namSpiritusfpiratoresfem- 
percomitanturinipforumacl:ionibus:Apatreergoreuunitateordinatiofitad 
mundumfabricandum,hocc]ueperiilium.Mundumenimverbo&:nonmani- 
busfabricatuseftopifex.hoci'], mvirtu:eSpintusfancl:i,qui ferebatur fupcra- 
quas: Atque hoc omne pauciirimis verbis confiteri videtur David dicendo: 
VerboDomini firmati fint caltyCT Jpirituab ore ejiis omrtUvirtiiseorum. Secundum 
hujusergonumerinaturam mundusin trescoelosefl:divirusj£w^^rf«w,/^f//»f- 
yfrtwciT-^/ewfw/^rfjquorummateriatalem differentiamaccipit,qualemhabec 
a virtutc ignea fcu fulgore amatorio Spiritus Domini, qui ferebatur fuper a- 
quasi Cujus virtutis iptenfior 8c fuperior poteftas,regionis mundi fupcrioris 
Ipiritum humidum excellenter ftibtilians,illum totum fulgoris Sc arcioris fui 
plenitudineigneumquafi reddidit. Unde appellatus eft lux primo discreata 
&;regioillamcontinens,inde£w^^rM<i7'jm(quodeftignis)did:aeft,inquatres 
(untlucispartesadunamfpiritushumidi. Hujusetiam radiis Scvircuteremil- 
fjori conflata eft regio media,ubi du.^e materia; porriones ada:quant totidem 
lucisjUnde JEtber dicitur,ha:c media regio quafi JEthder ,hoc cft-igncusaer. 
Deinde fpiritus divini facultas igncamagisdeorfumpenetrans(lcdgraduad- 
hucremifliorijtres inregioneelementari fpiritus materialis rehquit partes ad 
unicamlucis. IcerumquodhbethorumcoelorumfecundumTriadisordinem 
fubdividitur,fuperius nimirum in tres angelorumhierarchias, qux iterum in 
orbes tres ad quamlibet hierarchiam pertmentes, diftinguimtu.-,medium in 
tria fpharrarum genera,quarum quselibet in orbes tres fubdividitur.videlicec 
inprimummobile,coeIumftellatum,&:fpha;ramSatarni,&: in fecundo ordinc 
infpha:rasJovis,Martis&Solis,acininfima ferieinfphsras Veneris,Mercurii, 
& Lunc,infimum in elementum ignis,fphxram humiditatis & elementum ter- 
ra; diftribuitur,Sc i terum elementum ignis in partem xtheream,&: partem ele- 
nientarem,acfupremamaeris regionem,deinde in duas inferioresaerisregio- 
nes&: aqux fphajram,atque denique intres terrx regiones,ca:tera duo divi- 
duntur ac diftinguuntur,in homine etiam pr^cipue operatur hxc tertia perfb- 
na, cum ejus internum ad fantlx Trinitatis ideam conftituatur, videlicet ex 
mente,fpiritu,&. anima,externum ex oiribus,carne,6c venis,&: ex capite,tho- 
race,& ventre. Ad generum etiam creaturarum terrcftrium diftinc^ionem o- 
peratur hic fpiritus divinus,eas dividens in animalia,vegeiabi!ia & minerajia. 
In coelo denique fupremo animantium genera difcrepare facit ea in di verfas 
naturas diftinguensiin deos,da:mones,herocs,£c animas(fecundum ]amblict 
opiniunem) atque itamaliisinfinitis. 

C A ?. IX. 

<^uomodo cujujlibet ccelorumpu re^ionum munditrium diyijto 

tripartita Jtto ordine ferjonis tribu-sJacroJanSia 

Trtmtattk correjjondeat. 

SEd ut argumentis adhuc efficacioribus probemus mundum univerfum ad 
exemplartriumperfonarum in facrofandaTrinitate.S: perconfequensad 
iconem Sc reprarfcntationem Dei fadum & formatum fuifl'c,reputandume- 
rit,quod primum oculisfpiritualibus cceH empyrei hierarchiarum triumpro- 
prietates&ficusintrofpiciamus,easquein omni(hocc]uedireGi:otramice)cum 
tribus Tnnitatis perfonis convenire percipiemus. Nam in fuperiori hierar- 
chiHiEptphania dici:a,proprietas patris reperitur,cum h;ec verfetur circa ferven- 

tcm 



DE DIVINIS NUMERIS. 37 

"temamorcni&affcclioneminfumrnicntealtiflima^motionis&injudiciorum 

particubriumliberationefeuponderationetHmcdividiturhxc h.erarchia in 

ordines tali proprietati naturA convenientes. Nam Seraphi/ji[c\n\ eft fuperior 

hujushierarthi.Tordo)ronfiftitex mulcitudineangelorum,quorum eftintelli- 

gerealti(]im;i,6cigneeirentiaiiDeiaccendi,quatenusmundoform3liproximi, 

& rimpliciOimo Dsi habitaculo vicini funtiC^frw^/aifapientia & fcientiaim- 

plentur. EcT/wA7judiciodivinoruncrep!eti{]imi:Nam(ut//?/^(?r«yceft!ficacur) 

Deus fedct ipfi< in judiciofuo,&;peripfosdirponitomiiia. Undehxchierar- 

chiaDeoPacriredeatcribuicur. Secunda&mediahierarchia Epiphonomia di- 

cicur, qUcT fignificac divinum fpiendorem & ciaric^cem cum revercncia » in 

FrincifAtus,Pctcjlat€S & Dominationes di\i[:x : Sic fecunda perfona,quae eft verbu, 

dicicurmundiluXj&crerumvica.qtiximprimiiCanquam rerum :jclum revereri 

debemus. Tertia &: infima Ephio>iiet vocacur,quafi ad virtucespertinens.quia 

fpiricus iftius hierarchia; iiveiinc Virtutes, Archangeli jen /4/;^f//,poreftacem ha- 

bentmiraculapr^ftandi.curadi xgricudines tam animi,quamcorporis,hocq; 

fuper rationem naturae,&: myfteria demonftrandi,cui terciaperfjna refcrtur, 

cumSpiricuaboreDominiomnesvircutesmundoactribuantur. Exprimaef- 

gohierarchijjCanquamexfontefeucencrolucidojfecunda tanqujm fplendor 

& lumen a corpore igneo procedit, Sc ut a luminc color oritur, fic virtutes \ 

fplendore iucis. Primaergo hierarchia eft quafi igneus ardor,fecunda divina 

claricas,tanquam ab igneo ardore,&: tertia,virtus fecreta,tanquam calor ab 

ucroque,videlicet igne & lumine. Quam manifeftiflimam ergo hic videmus 

primicoeli&parciumejufdemcumTnnicateconvenientiam. Dchocautem 

coeloinfecundumprofiliendo,ibietiamtrinitatemfubeademrelationequam 

evidentifnmereperiemus:Naminprima&fupremaejus triplicitace/ir/w»»; 

mobile,caekm (lelUtum ^jph&ramSAturni comple<fI:ence,proprietate unitatis 6c 

patrispercipiemus,nautunitaseftprimusnumerus,aquoceterinumerioriun- 

tur,ficomniainferioramoveturvirtuteprimimobiIis:Similiterutfirmamentii 

diciturcceiumexftellis fixis conflatum,fic pater in fua natura fixuseft,immo- 

bilis&nullomodoalterandusjUtin unitatis natura animadvertitur :Deniqne 

MX. Saturnns di\(k.\x% erat apud Poetas Deorum cxcerorum pater,fic ab unitate 

feupatrefuperfubftatiaIidua:c^ter^Trinitatisperfonx,fiiius&SpiritusS.pro- 

"pagantur. Iterum fecunda & media hujus coeli triplicitas fecund^Trinitatis 

perfoncTinfuadifpoficionecomparatur. NamutJ//'/'//freratfilius.S'/z/«r»/,ficfc- 

cundaperfonafiliusprimiE,utilleappellacury«/»?/»«w^<j/(?r*(fagitcasfulminfas 

"fecum porcans^ fic etiam eft hxc vox patris cum fulmine &. tonicru egrediens^ 

&ftipataaborc patris viribusingentibus &; potentiainefFabilipercutiens,ubi 

vult : Eft etiam Jupiter xftimatus pro juftitia, benevolentia, religione, pietate, 

confervatorej&amicogenerishumani.humidiqueradicalis&caiidiinnatidi- 

ftributore,quiadvitamrerumfacilimefeiu«git. Fiiiiautempotentiamincom- 

parabiIem,juftitiam,benignicatem,religionem,piecatem,generi humanoaf- 

fabilicatem,operationemadvitamejusqueprxfervationeminfinitifacrarum 

fcriprurdrumlociluculenter explicaverunt. Mars etiam in eadem triplicitats 

repertusjfiliipotentiam&victoriamcontraimpiecatisprincipcmj&ejusfecla- 

tores,iniquic3tis videlicec curbamarguic, cujus eft beftiam, pfeudoprophe- 

t;5.m,orcum , & mortem ipfam fuperare. Denique 5^// appropriatur fecunda 

hajcperionafacrofandlamultismodis^Ut enimaby^^^Z/zWharmoniamunda- 

hadiciturnrof!uere,fisreveraafilio,feudualitate cum fuo fpiritu materiasuni- 

verfilis fymphonia(inDiateftaron,Diapence,& per confequensinDiapafon, 

quod conflacur ex illis duobus) derivatur ,uc fupra declaratum eft. Sol etiam 

fecundum Merc.TriJrnegiJi. mmdi materialii fi!ius,!ii. fecundum Platonem,Deiim- 

E 3 mortalis 



3S T R A C r. I. S E C T. r. L I B. L 

rrtortaUs fiUttt vifibili(,^ic\tm,(\c fecunda perfona filiuseftDeiinvifibilis.-^^/./r/Y 
zw«W/a'//?/'//Af,filiuspatris,luxinvifibilis,cuiquscreatiirc'Edansefrsntiam:5tf/i'/- 
tas didtur in inferiera qmtannk adgenerationem imp!uere,i'ed fecunda divinitatis 
perronavitam&rpecicmrebusdeditincreatione,in)6vero5cfolem ipfumco- 
ftituitinccElo,utfuamproprietatemexofficioinfcnoribustamadYitasillasge- 
nerationeinrebuscorruptibilibusprxfcrvandas.quamincorruptibilibus reti- 
nendas,implueret,quas in pnmordio,verbum illud divinum,feu fecuiida per- 
fonacreaturisimprimebat&infculpebat. Infimadeniquehujusccelitriplici- 
tas correfpondet perfona: terti.x creationis : Nam r^-^wy dominiu m habet iu hu- 
midam &c calidam laticis inferioris naturamjnereamnempe: Af^rf«r/«* vento- 
rum,flatuum.8cfpirituumdominatorefl:(utAftrologiteftantur:)EtZ,/<«<«aqua- 
rum ac humorum frigidorum dominatrix :Sic etiam ex multis facrarumfcri- 
pturarumlocisSpiritum aquis,&mari,ac fludibusfonantibus,vinoque &. fla- 
tuiacventoreferninveniemus,ficetiamdicitury<'rr//»^r//?f/^/oy»^£'rfi^///*^,&c. 
^ideniquead coeli elementaris contemplationem accedamus,5c inquifitione 
ibi diligentem faciamus,percipiemus qu dem,quodintribu:ietiamejustripli- 
citatibus tres perfonarum individuje Trinitatis proprietates urdinc fuo pro- 
prioreperiantur:Namprimx perfona: ignea tripiicitas refcrtur,qu:eeft:lumi- 
nis inferioris, quafi myrothecium 8c promptuarium eiementum aitifilmum, 
rubtiliflimum,purifiimum,potentifllmum,a<fluofiffimum8c vivum:Sicprima 
perfonaeftluminisuniverfalispater,alt'fllmus,fimpliciflimus,potentifllmusfc 
adu velociflimus ac fiimmus : Iterum igneum hoc elementuin omnia inferio- 
ra impura confumit & deftruit:Sic etiam dicitur,quod D eus fit ignisconfu- 
mens,&tamfubtilis,penetransacefficax,utnemomortaliumeuminipfiussf- 
fentia vidcre,& vi vere poflit. Sscundas etiam perlbn^ propnctates in triplici- 
te humiditatis fphxra acre videlicet , reperitur ; Nam ut aer immcdiate eft ab 
igne(im6ver6eftipfeignisfpil]usnonalitercxduabus partibusignis conflaius 
quamdualitascxduabus unitatibus)ita in hoc fecundx perfona: comparatur 
procedenteexpatreigneo& amatorio:Deinde,ut aer eft vit^c adminiftrator 
in paflivis , fic fecunda perfona feu verbum, in adivis :Unde dicit Mercurius 
Trifhte^iftui^VerbumnaturxhumuU afians eamfovebat,S:i.c. Eft ergo lux vitaiisia 
lpiritu,&; calidum innatum in acre,qui ad Jovis radios relationem in confonan- 
tia Diapafon habet,8c per confequens perfonx qu£Elibct,proprietas fuperior 
cujuflibet cceli refpondet ad proprietatem cceli inferioris,uti fadadebitain- 
quifitione,evidentiflimeapparebit. Deniquetertiaperfonarelationemhabec 
tam ad aerem,quam ad aquam,& fpiritum &: ventos in terra inclufbs.propter 
rationes fuperius allegatas. Eft etiam 8c alia proprietatis trinxrelatiodefcri- 
Y^tzab Amos Propheta in \xxcwtxhz: ^lui xdificat in ccelo afienfiontmfHamquifun' 
datfafifcuiumfitumfiiperterram,quivocat aqudsmaris (^effundtteasfuperfacternter- 
rti: £t iterum a ]eremta Propheta,in hsc verba,in eodem Propheta: pr^didi 
fenfu ordineque fimili j ^idatfokm in luminediei,ordinem limx d^fielLirum in lu~ 
mine noilis,qui turbat mAre,&fionantflu£lui ejus, Bominusexercituum nomen e)us. Ec 
aJ^^/Prophetainhxcverbanonaliofenfu.fedordinC) Implebuntur areafrumen- 
to drredundabunt torculariavino c^ oleo. In-^ww Sc JtfrfW/rfordo unus,fed prarpo- 
fterus, 8cad diftindionem necelfari^ opcrationis commutatu.s:lnJtfi^/ver6 
permixtus:Horum locorum intellciflum hoc modo nobis aperire videtur 0- 
don Abba:\\\oshocmo6.oinxtT^rttzudo:Spiritus,cjui"jocat a(]uas,turbat mare,(jr 
implet torctdaria vino : Filius qui fundat fafiiculum fuper terram ,da.t ordinem lun* d' 
fteUarum,c^implet areas frtmtente. Pater,qui (gdificat afienfitonem,dat foUm^drimplet 
iorculariaoleo,icc.qu\i oleum proprietate patn,qui benignus eft,confertur,iI- 
quidem balfamum eft omnia vulneraliniens, ic dolores tollens, fafciculus 
ffumcntumomniumnutritjUtfiliusjScSpiritusyitamadminiftrat. 

C A P. 



O £ D I V I N I S N II M E R 1 S. 



39 



C A V. X. 

T^eratione pcundum Mathejtn^^primum cur numero^(sr tum poflea curter- 

nario defignatajtt Deitas,jtmiliter cur fecundum 

Logtcos relatio Deitati attrtbuta 

ftt. 

JAm vero rationes in publicum producere nobis proporuimus,primum,f«r 
TheoUgtaDEUM mmero dedicaverit, deindiTSLtiones geomecricds produce- 
mus, cur illa numerum termnum, ad exprimendum D E n M ,primum omnium 
rerum fbrmam.effcdricem elegerit,talique Deitatcm dedicaverir. Pnmum 
ii^iturrciendumel1:,ThcographiamDeitatemnumero propter triplicem cpn- 
liderationemnobisdecIararcatqueexplicarevoluiffe^quarumeft/nCT^jUtejus 
infinitatemindepatefaceret,curnnumeronihilfitinfinitius,utpote,cujusma« 
gnitudinis non eft linis:5ar«»^4,ut Deu m declararet prxfciumjNam ntme- 
rus fiiit (ut ait fa.piei:is)principak in animo conditoris exemplar condendortm procul 
duhio.-ljltimaut D EUM indicaret immutabilem,nihil enim immutabilius u- 
no,&proprietatibusejus,utirupradicl:umefl::NamquJEfuerunt,ipferuntjqu^ 
funt,ipfe fuerunt,8(: femper: Infinuat igitur numerus Deum fimplicem durn 
immutabilem,infinuat fapientem,dum pr£efcium,infinuat incomprehenfibi- 
lemdum infinitumjinfinuat denique eum mirabilem &l fingularem,dum tria 
hxc. 

7i[umerum vero ternarium prx czeteris eligebantTheoIogi,voIentes,Deum 
primameffeformamomnium. Quodautemfitformarum principium&pri- 
maatquefupremaradixcorporumevidentiffimademonftrationegeometrica 
docemur : Nam nifi figuram illam triangularem diiigenti intuitu confidere- 
mus,percipiemusquide,eaminaliasnoarefolvi,ncc uUis elleobnoxiam prin- 
cipiis,quatenus ipfa principium eftcxterarumfigurarumadcompofitionem, 
ad refolutionem vero finis : Nam tetragonce & pentagonce & figur^ reliqua: al? 
ipfa prodeunt & redeuntin ipfam,quatenus ex fuperficiehacquxeftlincato- 
rum principium,necefl"e eft,ut tam oeterx fuperficics omnes.quam corpora 
exfuperficiebusconflataderiventurjinquorumdiffolutioneiterumneceffee- 
rir,utad fuperficiem illam triangularem redeunt:TaIis igitur eft Deus,a quo 
omnia,&inquoomniarefolutoriafimplicitatecomplicantur. Deniquequic- 
quideft/ufcipitaformaideffe,quodeft,&nonamateria,ipfaquoquemateria 
fuum effe a forma^fufcipit , forma porro infufceptibilis eft accidentium. Ex 
hocigitur,quodternariuseft principiumfprmarum,infinuatmira&;fecretiili- 
maveritatecaufam&principiumuniverfalitatis&differentixinfufceptibile, 
quod fitfolum &; vere unum, Iterum declaraturjquod numerushicternarius 
maxime proprie Deo foli adaptetur,e6,qj eft numerus perfediifimus,omnia 
complcns, Nam eft pulchritudo,perficiens principium,medium & finem,8c 
ipfa ^qualia & abfoluta habens, dum econtra numerus binarius hifce tribus 
fpoliatus incedit,non habens principium vel finem(quia non intereft medie- 
tas) & per confequens hoc facrofanclo perfedionis dono deftitutus. C^teri 
numerorum,quotquottenentprincipium,medium&:finem,nonhabentillam 
perfedionem abfolute & fimpliciter,fed compofite. Prodit igitur numerus 
ternanus Deum, principium&caufam&formamaforma pra:cipuajprodic 
perfe(flifIimumaprincipio,amedio&afine5aprincipio,utaquoomnia,ame- 
dio,utperquem omnia,&afine,utinquoomnia. Ampliuspropcerhocitem 

numero 



40 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. T 

numero tali,quo:i taliter tali rehtioni fimilis eft,vel dicitur in Triade mooas 
quariperrereperitur.&diasquaiiperfe/icetiaminTrinitatcqiiafiDiasperre, 
utPater&Filius.ScrinfuSjquiaperfemcnias.utSpiritusrandus. Paterigitur8c 
Filius relatione fibi refpondent,&: non Spiri tui. Spiritus quafi per fe nec ad Pa- 
trcm nominetenus eft referendus,nec ad Filium. Significatione Igitur refer- 
t\xx,mSpmtiis Spinttoris Spiritus.dr Sprator Spiritus Spirator. Spintov cft Pater SC 
Filius,necfpiratoresduo,ffedunus&unusfpiritus. 

RelativadeniqueprxdicationeutiturTheographia,vo!ens Deum de- 
monftrare concordem fibi,im6 ver6,ut indicet,cum efie ipfam concordiam & 
connexionem plenam ac Cmg\i\a.rtv[\: C^amcjue enim Paterfacit^hdc dr Filitu 
fir>nliter facitydr eadem operaturunm atque idem Spiritut^dtvidens fingulis prout njult. 
Concordia incomprehenfibilis &: fingularis connexio, ut magis & uniiis finc 
unum plures in identitate perfonx , im6 plures Deitks perfonx, quam prima 
Spiritus unius & Angelici jDenique exfuperat omnem fenfum. Harc eft,qua; 
vivificatdifcreta,& quxrepugnantia cogitincopulam:quod comperiendum 
eftexrelativis,quxmutuarefponfibilitatecongaudet,qu.^ cognitione potius, 
quamfeparationefua prsdicatione relativautuntur,volentia D eum intelli- 
giinvariabilem,cui nec fuccedere nec accedere pofTibile fit aliquid mutatio- 
nisimajeftasuna,voluntasuna,operatio una trium unius,apud quosunumno 
efttranfmutatio,utdefinatefi!c,qualefuit,necviciffitudinisobumbratio,utin- 
termittatnunc,nuncredeat inid,quodfuit. SufcipitdeniqueTheologiarela- 
tivamenundationem,fufcipiens Deum infufpicabilem, incircumfcriptibi- 
lem,necvocabulofignificabilem,necintelled:u comprehenfibilem. Nam re- 
lativa demonftrationem rci minime taxunt, non componunt definitionem, 
fubftantiamnon declarant:fic fervus &: dominus,finifter &: dexter,non quid 
fitjfedpotiusadquid tantum fignificent,fic non eft illatio a relatione ad fub- 
ftantiam,n6quiaPatereftDeus,&FiliuseftDeus,6cSpiritusfand:us eftDeus, 
ide6 tres fiint Dii. Pater igitur & Filius non in eo,quod,fed,adquideft,utno- 
tumeft,pr^dicatur,utPaterFiliipater,&Filiusut Patris Filius,&:de Spiritu,ut 
dcfinitumeftdeillo. Prorfusfi relatam difcretionem difFerentis fubftanti» 
ponerentjconfequens videretur,fi Pater eft Deus,&. Filius eft D E u s,&: Spiri- 
tus fanduseft Deus. ErgotresDiinonunus.quam aDeo relativamnonpo- 
nunt,utplurainunamremconvenienterconveniant,neceamfaciantdif!eren- 
ter,quamvisalteripforum auferaturab altero. Separatur igitur vocabulum 
PatrisaFilio,& Dominiafervo,8c e contrario totum,8c tum eft aliqtiis Pater 
& Filius ScDominus & fervus,8cc. 

<. 

f ^ 

C A V. XI. * 

^uomodo quadratHm (^ cuhiureperiuntur tn ftcranatura 
Juperjubjianttalis Trinitate. 

"P\E numero facrofand^e Deitatis ternario,qui eft omnium fimpliciflimus, 
-'-^perfecT:ifIimus,abfolutifTlmus8cradicalis,fuperiusampIe,licetfermoneru- 
di,tracl:avimus,ubinumerumfan(n;um(anteomnesnumerosfecundumlocum 
poftunitatem unitatumfibivindicantem)itaefi"eunitati fummie conjunclum 
declaravimusjUtnonmeradualitas fit(qu£einfeprnnumcroimperfediffimo 
xftimatur,quoniamunitatum confufio,ut voluntPythagoreilfed etiam trini- 
tas8cunitas,quatenus eftmedium,participansdeperfec^ifIimo8ccompletifIi-. 
mo utrocjue extremo , quid enim unitate abfolutius .> quid numero ternario 
completius? Cumunitasextrafuamnaiuramnunquam moYeatur,8c trinitas 

totius 



DE DIVINIS NITMERIS. 41 

totiusperfe^flionisnaturam in/e comprehendat,principium nimirum in unita- 
te,mediumindualicate,^fineminfeipfa.Ettamenremperibi rinitur&iiermi- 
natur,ubiinDeitateruperefrentialiincipit.-No!)enimertSpiritu.srar;cl:us,Spi- 
ritus Patris foliusjaut Filii foliuSjfedutriufquerimul.QuareunuseftSpiritus ia 
efrentiafua,quamvisproprietatecertiumfibilocum vendicare videcur. ofeti- 
cijfnnx dr indijfolubtlis concordia! tmitas tinitattim indivijibilis\qiix cttmjistrina es 
tarnen iina^ciim ima,trina. Atver6,quoniam unicasnon eflnumerus.lcd numeri 
principium,necdualitas,ni(iunicatumconfufio,cuiperfeneccfl:medium,quia 
non finis. Ergo numerus ternarius primus numerorum perfetftorum reputa- 
tur.imo vero eft vera 8c perfcctiflima radix,ex qua quadratum & cubus perfe- 
d:ionisoriuntur:habetenimprincipium,unitacem nempejpoflidecetiam me- 
dium,Yidelicetdualitatem,5cfiniturinfeipfo,quieflternariusunitus. Undeli- 
quec,quod,ubi incipit,ibi itcrum definat,& confequenter patet,quod fit nu- 
merus completlflimus. Hic ergo numerus efl: quadrati illius abftrufi & cubi il- 
lius myfliciradiXjin quibus totius fabrics mundanaj arcanum delitefcit : Nam 
ut mundus dicitur imago DeiSc Trinitatis,ficquidemad numerorumdivino- 
rumexemplar mupdus &ejus compagines,quamexadinimeconflruclcEfue- 
rut.utinfraverbisuberionbus&affatimdepingemus. Ternariusigiturnume- 
rus divins efTentix in fe dudus producet 9.proquadras:oformali,quiquidem 
numcrus produd:us,fi in eadem radiceiterum multiplicetur,cubumdivinum 
ly.patefaciecqui eft totius mundi menfura & proportio a fede fuperftantia- 
liaduniverfiEmachinxcentrumxflimando five commenfurando. 

C A P. Xll. 

^uodno^vemdigitijintnumenjtmflicesi!^ diytni^^ Trinitatis efTentitema- 

xtmepropne attnbuendiiNumen ijero denarn/implicion i^ juhtilion mundi 

compoJitioni,<(jr centenani medine ejtt^sfibncxyatque millenarii 

grojjorum elementorum,^ elementatorum 

conjlitutiomreferendi fint. 

CUm ergo unitas fit omniu numeroru fons &: origo omniu reru,tam increa- 
taruquamcreatarumparensatqueprogenicor^ucinfupradidisrelatuefl) 
fequitur,q5 omnes digiti feu nuiueri fimplices ab ea fimplici partu derivaci,i- 
pliu '. quafi miniftn feu pediffequx non inepccfint dicendi : Imo vero hi numeri 
y^tavirqtnei&numeriperJeyocs.diivintyC^u.^iitnm copula no admittuntjautal- 
teriusadjumentQadrei valorefignificanduiniquippequifortitudinefuaabu- 
nicatefortiilimaacceperutjCujusvirtucetalesexiflucqualesfunt.Hincergobi 
numeriment6y?w/>/;ff/appella.tur,afimplicifiquideradiceperlineafeufericm 
fimpliciflimaufqjadpundudenariiprofiueces.jnquounitasfuri ordincfimpli- 
ceduplicare,8cquafiinprimacompofitioneinirefolec. Hic ergonumerusno- 
venariuscircaefsecixfuperflacialismyfteriajpculdubioinprimisverfacur,quo- 
niamquifqihorunovedigicoruperfeinfuanarurafimplicicoiiflitj&no minus 
iHdigitopealteriusfigur£eArithmetica;,quamqua;libetDe!tatisproprietasfua 
abfolucifIima,perfe(n:ifIima&fimplicifIimanaturaabfqiuI]amateri.Tintcrpo- 
fitionegauderefolec.Horuigicurdigitorumtresprimifuperexcelletiflimifunt, 
harmonia in effentia formali peracu tiflima ^ prxcelletiflima cfficientes :atq j ut 
diatefraroeftprimafymphonixcofonaciaabunifonofbacuriensjficecia nume- 
rusternariusetlprimaharmoniaperfedaabunicatederivaca.Secundaver^ex 
ternarii numeri quadrato cxultat,in qua Diapente & Diapafon comprehen- 
:duntur,ut innumeri feptenarii explicatione inferius fuccincl:e , itd exacteo- 
ftendemus.ExfimpIiciigiturnumerorumdivina;Trinitatisharmonia,Mufica 

E iUa 



41 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. r. 

illa cam mundanaquamhumanaexoitaeft:. NamutfimpliciflimaatqueacU' 
tiffimaharmoniacftcumDeo(ubinullaeft:pairi .>,redomnisixtitia&, gaudiu) 
atquehxcharmoniaconiiftritextnbusconfbnantiisfymphoniacis.omnescijhi 
numeri &: confonanti^E funt in unitate.fic etiam Deus unus impaffibilis,con- 
ft:antiflimus,6c immobilis inunum mundLifu<EMufica:concordantiamideale 
inftuxit,inmateriamrcil.informem,pafiibilem,inconft:antem6cmobiIitatiob- 
noxiam,utfono&voeefu£harmoni^ manifeftior,conftantior,formaliorq; 8c 
pulchnorexift:eret.Ejusergovoxacutiorinternarionumeroconfiftens&.dia- 
teilaron fonans.ex ccelo empyreo difcordem tenebrarum immunditiem dc de- 
formitatem materia: rebellantem expulit,&: deorfum verfus centrum rcper- 
cu(fit,fpatiumqueilludin tres hierarchias fecundum Trinitatis ordinemdivi- 
fif, Iteriim ejus vox in Diapentefonans ab altodiftonantem coeliarthereire- 
gionem fibi confonantem reddidit,uti &C graviori ejus fonitu lin Diapafon con- 
fiftente jcoeluminfimum,quod elementale appellatur.ad integram fuam mu- 
diticmreduxit,fed de his infralatius&luculentius.Hiautemdigitifeunumeri 
facri(ultrafimplicitatisfu;Emediumdudifeuextenfijn6admundumhunctr:- 
num,Deiformem,fimplicem8cmercformalem,fedadmundimaterialis&c6- 
pofiti commenfurationem pertinentjquoniam cubus folummodo ad res ma- 
teriales&.corporaiesrefertur.Siigiturrescrcandas confidcrando,profundius- 
queeasinfpiciendojCubii numeri ternarii produxerimus,mundi univerfi pro- 
portionemalandtaTrinitatisdifpofitionedepsnderereperiemusjvidelicet i/. 
cujusquadrat.eft:9.Exquibusconft:abit,quodnovenariusnumerus(quieft:Tti- 
nitacisquadratum)dominiuhabeat particularecirca cujullibetmundiregio- 
nisinfuasfphxras8corbesdift:ributionem,no tameinfimplicifuadifpofitione, 
quaIiterreperiturinformalimudo,fedinfuanaturac6pofita,fci!.indenario,ce- 
tenarioautmillenario,quatenus reperiturin mundocompofito,cujus officiu 
eft regiones diftinguere & terminare. In denario vero numcro unitas non fim- 
plicitcragit,fed fe conjungit cum cyphra,non quod cyphra per fe aliquid po- 
teft,quippe qua:ficacceptanihil importat:namut defuonihiloinaliquidre- 
ducatur,neceft"eeftdigitueiaddere. Sicunitasconjunc1:acumcyphrafeipfam 
deciesmultipiicat in additione cumea,juncla cum duabus cyphris fe ccnties 
multiplicat,ficumtribus,miilies. O quantum ergohicjacetnaturxmyfteriij, 
pyramidaiesnoftrasmateriar&formx defcriptionesfepius allegatas explicas: 
Namhincinnotefcit.quodnihilabfqueprxfentiaunitatis facrofandorexiftere 
poffit.ipfa enim eftcaufa multiplicationis materiaz in mundocompofito & fine 
ipfa nullum omnino incrementumrerum,nihi!quein|mundopermanerepot- 
eft:. N.uinitasinconformifuopalationonutiturcyphra,quiaibi nulia eftma- 
teria multiplicationc appecens,ibi nulla c6pofitio,fed fe unu folCimodo cyphre 
jnmundoc6pofitionis,ubi materiainformcinvenit,eamq;morefymphonico 
(ucremintenebris incarceratam,&: in fola potentia ad al:quidexiftentem)in 
adumvirtuteineffabiiiproducit. Namquid,obfecro>c!liud eft cyphrapcrfe, 
quam nihil in potentia , ut diclum cft? quid materia hylx etiam pra:ter hoc 
idem nihil? At vero , fi unitas fimplex vel multiplicata cyphr^ adjungatur, 
multitudinem fignificabiti fic etiam ,fi forma divina materi^ informi affiftat, 
tuncilla aliquid erit in acflu & pro fimplaaut multipliciformxilliusaffiftentis 
proportioneScgradu.muItitudinem majoremautminorem fignificatin ma- 
teria.Sicnumerusdenariusincyphrisdcorfumfcmpermultiplicandotendens, 
augmentatcyphrcTum fibi junciarum multitudinem;fic etiam materia deor- 
f um magis tendcns & elongata a fon te unicatis craffior & denfior eft,5c magis in 
fuanaturamultiplicata,utindem6ftrationenoftraexpyramidematerialifafta 
&:infradefcriptadeclaratueftevidenter;cujus conuseftinmudiperipheria(i 
qua denarius numerus multiplicado defccndit)ej usque bafis eft in tcrra,ad qul 

materia 



DE DIVINIS NUMERIS: 43 

materiafefcrefcendoyimmergi:; AtquehocmGdoDeusPaterS^unitas&re- 
rumgenitarumautordicitur,qaoniamt[|;cau/a cxiftentix & multiplicationis 
materialis. Nam propinquior cjus prxfentiafpiritus materiales rarefacit 5c 
difpergit,eosquemagisadurjitatistfl'entiamtenderefacit,priE(ent!a auteme- 
jusremotioreftocca(iomu!tituJuiismateria::Undeunitasefl:caufaperfemul- 
tiplicationis formarum , 6c per accidens multiplicationis matenx : Attamen 
materiauciturfjrma adfuammultiplicationem,lmequaaugeriatqueampli- 
licariautexifl:erenequit. Ettamenformiemultiplicatioefl:ad falvandam ma- 
teriam,eamqueliberandam a tenebris, fed vice verla materia: multiplicatio 
eftiadimpediendosformx actus. O nimia materix ingratitudo,qua: benefa- 
ctori di. creatori fuo refiftit,cum tamen & vim fua; reflftenti:^ &C vitam fuam ab 
illo ipfo acceperit. Sed talis eratmalcvola ducismateiialisconditioLitigii&: 
Diaboli,nempe,quicumfuoCreatorein primoquidemnixu(fuperbiaautma- 
litiaelatusjcontendens^&proindevi^flusatqueacoelodejec^tusjmateriam fua 
vifceralem ad eandem rebellionem quotidie excitare atque exagitare geftit. 
^uidergo^o mijera, matena,tantop€re formam dmnam appetis^cum tamen e- 
]U4 umtatem tanto odio habeas ? Fallerii, materia^ te fkllit dux tuus^fua rui- 
na, mtumejcens^ tibi Jtmulans ^^-vitam rerum ejje mortis ortginemy cum '-vice 
T>erja njerum mortisjuppltcium nihd aliudjit^quam m tenebrarum ^oragi- 
ne Juhmerjio. Caye^mquam^ne unitas <-vtt£ JJlendtdum fuum d te ayertat 
njultum^eaque rattone tn tenebrarum obhyionem f^ deformitatem iterum de- 
trudaris : Nonfts ergo corpus humanum,ttbi tpji tam adycrfum, ut himen e^ 
fcintiUxm claritatis (^ '-uttte tux ab umtate formah deriyatum,tam leytter 
pendaSjtamque hofiihter cum ea agasyfedeamfoyendo^radici ^jontiejusor - 
ttas affiduaspro ea rependas^ut ab ejus tandemfcaturtgineplenam informatto - 
nemypurtJicattonemytUuminattonem f£ refurreSiionem adperfeEiionemangeh- 

camadtpifcaris. Sedquonoftramnuncducit&rapitMufam fuavillimusat- 
que amcrniffimus Divinitatis ardor ? Adrem noftiram prx manibus agi- 
utam rcdeamus. Ab unitateergo innumerodenariodilpolita eft: mateiia 
mundifuperiorisadcompofitionemjquoniamutdenariusnumerusimmedia- 
tc fuccedit novenario, lic etiam prim^ mundi regionis natura in puritate &; 
fimplicitate magis acceditad naturam unitatis,quam aliqua aliainftriorejus 
portio. Namutprimarius novenariinumeri ordoex fimplicibusdigitiscop- 
Hatus circa folius Deitatis potentiam vetfaturjita fecunda unitatis repctitio, 
progrcdiendocumunicafola cyphra adcompofitionem fecundxfericinove- 
Eariinumeri,femelcompofiti,conducitproportionicoeli empyrei in compofi- 
tioncj&. tertia ejus repetitio feu additio cum duabus cyphris perfeclioni coeli 
medii confertur. Denique quarta cum tribus cyphris orca coeli infimi com- 
plementum verfatur. Unde liquet, quod cubu^ ex numero facrofancflo ter- 
nario refultans atque cditus per univerfam mundi capacitatem expandaturi 
imo vero etiam ad mundi centrum penetret.atque feipfum difpergat. Unde 
D E u S etiam in tenehris exiflere dicitur,c^tamc» tenebr<t nonftnttenehra ei Pf al m. 
HincigiturDcusubique efli? oblervatur,nec quicquamefl:,ubiip(rnoneft:& 
extraipfumeftnihil,cumipfefit Monas monadum tanc1:iflima,uitra quam ni- 
hil cft. Quid enim unicate prius ? Et per conlequens,ipfe omnia comprehen- 
dJtinfe&fubfe. Exhorum igitur numeromm concacenatione pater,quanta 
fit materfahs pyramidis in qualibet mundi regione proportio,videIicet infu- 
periori fimpla,ubi fimplex cyphra reperitur,in mediadupla,&: in mfima fefqui- 
altera. Similietiamrationc^Yiceverfa num£rando)in formali pyramide mul- 

F 2 tiplicatio 



44 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. T. 

tiplicatio formalisincipita centro bafis pyramidis materiaIis,indediflblutio- 
nis materialitatis proportionesfignificandojquibus rccedendoamultitudine, 
unitatis jugum infurgamus. Conftat denique ex his,qu2 dicfta runt.quod nu- 
meridenani fimplicis compofitionis fint tanquam iinea:,ex quarumquadra- 
turafiantfuperficies.velutunitates.qux duAje in fe quadratos numeros pro- 
ducunt.&quodnumericentenariifintquafi radicalium linearum in fe duda- 
rum fuperficies Geometricx,vel quadrata radicum in fe mulciplicatarum.ac 
quod denique numeri millenarii fint quafi cubi immediate procedentes a 
quadratis. Qinre compoficio coeli fuprcmi eft fimplex , ut linea produdlaa. 
pund:odivino,velutnumerusdenariusavaloredigitorum fimplicium.abuni- 
tatefuperefTentialiprofluentium. Etmedii coeli conftitutio /ehabet,utfuper- 
ficiensad fuam lineam,&: utquadratum ad fuam radicem. Deniqus ccelum in- 
fsriusreferturadmediumfeucoelimediiconftitutionemaquapromanabat,uc 
adquadratum,velut corpusreferturadfuperficiem fuam,cujusmultiplicatio- 
neproduclumeft. £ft iiTiturcoelumtertiumrerurrjcompofitarumaltitudo&: 
longitudo,medium vero earumlatitudo,&:infimumearum profunditas. At- 
que hoc idem eft,cpjod facrx Scripturx tcftantur dicentes : Omnhjirmata ejfe 
f}umero.ponderec^me»/ifra,vclfccuadum Platonem: (quod idem t^^numero.fgH- 
ra & corpore foUdo. Sic in mundo fuperfubftantiali abLTnoegrelTa/untDuo,a 
duobus Fertiumiqux quidem trina & ineffabili fua difpofitione extra fuum 
mundum fuperfubilantialem deoffum profpicientia & in materialem mun- 
dum jucundiffima harmonia profilientia,mirabilemq; m modumperuniver- 
fammateriamexpanfa,trifjriamfuamoperationemincaexecutafunt:Unde 
resomnesnumero,menfura&pondereexnihiloproduclxfunt. 



'Demonjiratio luculentijfma numerorum formalium , tam in ferfonarum 

Dettatj s ante mundi creationem ab unitate fuperjubftanttah trofluxUy 

quam in cofmi ((^ creaturarumejufdem tempore creationis promanattone : LI- 

m declaratur,qua rationepnmumdtgittformales ab umtate fkperfubjlanttaliy 

deinde arttculty^ tum pofiea numert centenarii^atque demque 

mtUenarii addvverfam mundiconjtjientiam 

prfiducantur. 



Fidi 



DE DIVINIS ; NlIMERIS. 4k 

vaUtiumeraf.gloriaconditorisf>le»iJfmtimyEfd<x6. 



'^i$tyM>^,X ^ _ 




4« T R A C T. L S E C T. I. L I B. I. 

A.B. TyrAmisnniteridUiincujuifrofundum tirimxah unitatefeufonteformalit' 
<r diens^proportionihturadiraliquadrataautcubtcafiihmergitur. 

C.D. Pyrtmisformalls^cujusacfioneeirca diffoiiitionem (vincuU materialia cor. 
ru rjipendojvtrfata anima Pyramid/s materialtsamultitudine drprofunditatetadunita- 
tem gradatim crproportionaliterreducitur. 

£. F. UMundifroportie ex duabttsprxdiciis Pyramidibftsfmulunitis confiatA. 



C ^ P' xiu. 

T>ent4>merofej)tenario.,<iS' quxnammyfieriafubillo 
comprehendantur. 

NUmerus feptenarius refultat ab unitate,oumero binario & quaternario, 
exquibusnafcicurDiapafon.quxeftharmoniaperfecliflimaitujusvirtute 
& proporcione Deus ex fuo folioimmorcali fimpliciterquc f jrmali in otbcm 
univerfum mu ndi materialis res informando 8c componcndo defcendi t.Qu s rc 
hicnumcrusincreationismyfteriopotenseratatqaeefficax&circareslarcUs 
verfabatur,diciturque»«w^r/^ ^«/>/^. Namfeptimusdics erat dies Sabbathi, 
Tlumerm t.x.\^m. perfeBionis nuncupatur, quia ultra confonantiam Diapaion 
(qua: ex feptem conftat intervallis)non eft tranfitus fimpficium in harmonia: 
Similitcreft numerus benediBionis & heatitudinis-, Unde Poeta: ter^ cjuater^ 
beatiu.^c. Porroctiammateriamundiinformis hujUi harmoniae perfectione 
beatificatur. Pythagorici ctiam hunc dixerunt numerum virginitatis , quia pri- 
museft,quatenusnequcgeneraturnequegencrat,nequeetiam pottft in duas 
partesdividia:quales:Prxtereavocatur»«»?fr«fy«r/jOTf»/;iSicAbraham,qijan- 
do pepigit foedus cum Abimelech ftatuit y.agnos in teftimonium:Eft ctiam »«- 
meruifanitatisc^mundationisamorkisimmundif.SicdiyiiX. ElizeusProphetaNaa- 
mani leprofo : Fade,c^lavateJeptiesi»]ordane : Qmn etiam numerta fanclitatis c^ 
laudis3i^^t\\ztm,\xndtd\x\tProif\itt3i:SeptiesindieUudemdixitibt:Yoc2.tmtt- 
iam ultionis d^ punitionis numerus, undelcribitur-^f^/«/>/«w ultio dabitur Cain, 
^tzlibw Septuplumpunietur Cain. Et ilibi : Scptem 'vindt^M exfohet,(jui occiderit 
Cain : Porro etiam eft numertfsfahationis mundorttm,{epttni enim ex omoibus 
animalibus mundis introduda funt in arcam Noe : Eft numerus fervitutif,ut fe- 
ptem annis fcrvivit Jacob pro Lea : E^numertss defiruciionis dr ruin<s,\xt ieptimo 
die,rupiisomnibusabyflifontibus,aquainundavit(uperterras:Eft»«wfr«*/«- 
^«*,utfeptemdiebuspopulusluxicIfraelem,&c. Ednumerttscriticuiahomnibus 
Medicis obJervatuSfUt) Etfeptimahorarcliquit febrisfiliumreguli. Ecinfiniis 
alia^obfervationesinhocnumeroabftrufo&myftico cxcogitan poflunt,quas 
omneshoclococxprimeretamlaboriofummihi.tum ledlori ixdiufum fortaf- 
fis forct; Utmmerum ttinm planetarum anni c/imacfertci,JeptemUtatum,fptem me- 
/i//(?r«w»,8cinnumeraaliarelinqua.Atqueratio(nifallor;haruomniufeptenarii 
numeriproprictatUjCurfcilicettain boniiquam in malu verfantur,eft,quonia 
hicnumerusparticipatcu natura Iucis,formx,perfc<iionis & puritatis,quate- 
nus priorejus copofitionis parseft numerus ternarius,& partim ex natura ma- 
terijEtenebraru,cumpoftcriusejusnumerus,ncpe4.fit numerusimperfedio- 
nis & immunditia:. Eftigiturhic numerustumautorvita:&compofitionis,tii 
autormortis&diflolutionisiquatenusfcilicetc6poniturcxprimoimpari,vide- 
licet ex tcrnario numcro vit« & primo pari,videlicet quaternario : nam nume- 
rusbinariusaPythagoricisnonappelIaturnumerus,fedunitatumconfufio.Ex 
impariergo,vcIuiia(^iyo,hoceft,forma& expari vcluti ex paflivo,hoceft,ma- 

teria» 



D £ D I V I N I S N II M E R 1 S: 47 

teria,generantur res omnes,& eadem etiam via diirolvunturifedgeneratio& 
vica eftlumen rupernaturale& vis t'nironans,corruptioaucemeftdeinfefis& 
de nofte ac tenebris dilaniantibus. Hinc eftjquod fccundtim dodrinam Or- 
fhei ,Hefiodi,EuripidiiM- aliorum,Sol divinus in archetypo fit,aquo omnis pul- 
chritudojomnis ornatusjomnis harmonia &vitx fcaturigoeftjincujusdextra 
eft pietas, benignitas 6c beneficentia^in finiftra punitio fevera. Hunc vocant 
thcchum^ApolliiJtm c-;- Sokm, qucm dicunt Gratias c^ Charites in manu dextra 
portare &.infir;iftra arcum & fagittas,quem nocle nuncupaverunt Dionyfmm 
dilaniantem&dilacerante.acfeipfjmrumpenteminfeptem partes;& diurno 
temporeillum Apollinem nominaverunt,ea iterum componentem,qux nocls 
dilaceraverat, illaque in partes feptem dividentem. In node ergo difrumpic 
atquedilaccrat&indieresunit,quafidepellens mala. Obhancigiturcaufam 
ab Athenienfibus Alexicacos , id eft , malorum propulfator & ab Humero 
Tya.i',hocelt,autor fanitatisappellatur. Cum hisctiamconvenirevidcturilla 
Pythagorxorum opinio,qui mundiim cr animam ftptem limitibtts inclufirunt Fri~ 
»wlocopi\xp(:>nentesunitatcm,qujfigradumextrcmumanima;&.mentis,per 
quemiilacontinetfupremam unitatem in Creatore,& faciaeftuna&eadem 
cumilloinamomnesresprxexiftentesinVerbojfueruntunumcumilloVerbo 
fecundilxmTheologos. Secundus loctts{continens duplam proportionemcom- 
paratusadprimumjdenotat progreftum anim^ feu mentiscum Deo. Tertstts 
demonftratingrefium in feip(am,atque ita defcribitur per/onarum Trinitatis 
egrtflio.uni-isfcilicetinaliamatquetertiseiteruminunitatemreverfio.Atjam 
adSpiritu.sDominiinmafiam imperfcclam cmifiionem perveniiur,atque ita 
adquaternar/umnumcrumproceditur. ^iartm fignificategrefium,quemfu- 
citafeipfa,utcircarescreandas,8cadhucinformesverfetur. AEqucficin^»/».V, 
/^^{•/«^^^^^/'''''«''(quiduoultimilimitesfeulociconfiftuntexnumerisfolidisjde- 
notat converfionem corporum, quibus conjunda eft anima,dico corporum: 
nammunduseduplicicorpore,videlicetex incorruptibili 6c coelefti,atque ex 
corruptibili&elementanconfiftitrSicetiamhomoadretinendamperfedam 
mundi imaginem,fecundum PktonicosS3i6tns eft de duplici corpore,elemen- 
tari uno,alio coelefti. Elementare notatur per cubum feu folidumdebinario, 
quoddefignatmateriam,&coeleftepercubumdeternarioiquem quidem cu- 
bum nos fuperius diximus efi^e potius fuperficiem fcu numerum quadratum, 
propterracionesanobisibiallatas. Namquamviselementafpiritualia fintin 
fccorporahumida.tamcnfi.xther&aer&igniscorporibusfolidiscomparen- 
tur,fchabcntadea,utfuperficiesadcorpus,veIutquadratum ad cubum. 



C A V, XIF, 
T)e aJmirabili numenfeptenartiproprietateatque mutafiomhu^infuo 
quadrdto:De numero ejns quadratumimplente:(jr 
de hafi inde denyata. 

NOnequidemeftdubitandum,quiningentiainhocnumerofeptenariode- 
litefcantarcana.curn ille frequentertamin myfteriorum divinorum adu, 
quam in aliis naturx Sc humanx necefTitatis feu confuetudinis negotiis apud 
facraBibliaufurpetur. Neccertedicanthominesftultorumatqueignoranti^ 
veftigiacalcantes,nonm3ju5inhocnumeroefirearcanum,quaminc£teris,at- 
queperconfequens,frequentemhujusnumeriinfacrisIiteris repetitionemni- 
hiimagis abftrufi fignificare>quam numeriahcujusalterius. Nam utdcmon- 

ftratione 



4« T R A C T. T. S E C T. I. L I B. I. 

ftratione evidentiffima refellam lunc eorum credulitatem five erroris confi- 
dentiam.hociniocoadmirabiltm numerorum (cptenariorum concatenatio- 
nem.convenientiam atque haud credibilem apparitionem & profluxum ex 
ipfis invicem congregatis oftendam : Nam in 175. (qui eft bafis numeri feptena- 
riijinvenimusfcptenariumnumerum.quamexadiirimei^.vicibus. Similiter 
feptem in fedud-aperfeptem producent49. excujus numeri partibus progref- 
fione Arithmetica confideratis & quadrato modo difpofitis,miraculolo quo- 
dam more feptenarii bafis,videlicet 175. (ex quolibet quadrati pundload ejus 
appofitumprogrediendo) exultat. Verbi gratia: 



r-^ 



f 

r 



w 

y 

Y 



2.Z. 



J- 



.., -^o 



. J8 



XI 



4^ 



4/ l 

Cellct 



^HadratumJeptenarium. 

^ ^ i 1 n 1 ij 



4T 



23'-. 48 



r' 



U " . JI ' 



14 



J^ 



(T 



. 41 



10 



Z4 



7 



32. 



If 



c( 



.. 4^" 



17 



4^ 



2,r 



"f^ 



8\ 35 



4Z 



18 



z6' 



s ■•• ..^^- ■'• 



3r 



II 



T<r 



19 



., 44. 



zr 



3 '• 



^_9 



1:2 



.57 



2.0 



4^i- 



Z8 



a 



K 



w 



o 



U 

X 

o 



Hic ergo in pra^fcripto quadrato videmus progrefllonem fadlam efie 
(quamvis malcdifpofitam^abi.ufquead^^.itautfeptemin fe ducla proferant 
numerumfuaprogreflionequadratumimplentem.Siigiturperlineamre<flam 
ducti procedamus ab uno angulo vel punci:o lateris alicu jus ad latus vel angu- 
lumeioppofitum,prDducetur bafis quadrati fcptenarii,vigefies &quinquics 
fepteminfeexadecomprehendens. Sicab a ad ^trarfeundoreperiemushos 
numeros 22.5 50. 13.38. zi.& 46. qui fimul additi producent 175. Sic etiam nu- 
. meroscolligendointerf &^,quifunt47 i^.^.^i.i^^^.&i^.orietureadembafis. 
Similiteraddendonumerusfimulinter^&/repertosfciliceti6.48.24.7. 31.8. 
40.hxceadembafisproveniet. Porroetiamaggregandonumerosinter^&A. 
Et iUos inter i & ^. SicetiameQsinter/& w, autinterw&ohanc eandemba- 

fin 



D E D I V I N I S N II M E Pv I S. 49 

iineliciemus. Iterum progrediendoabangulo '^ adiilum © ei opi-!ofinirp,6c 
abangulo B adillum (^ eiadverram,eadem balis exulcabir. Siccu<im Jatera 
refpiciendo,numeros inter^ S<.^ Sii. illos etiam inter r&cs, fimiliter / & «, ^ ia- 
ter w & X £c inter^ &c z,5i inter V &. V & incer n &c S,eandcm unicam ba- 
fin debita fua pofitione&in unum coagmentationeproduccre reperiemu<:; 
quodquidcmpromiraculoiiaberi potefi. Hincigituradmirabilisnumerilc- 
ptenani mutabilrtas Hc varietas oculis manifefta, mirabiles procul dubio iliius 
efFedusatquevirtutesoccuItcdciitercentci(dequibuscapitefuperiorialiquid 
verbolocuti fumus)fapienti quodammodo patefacere videtur. Imo vero, 
quantafitinhujusnumerifeptenarii bafi perfeclio,quantamque hujus nume- 
ri completio vita; human^e importet felicitat^m nobis luculenter arguere yi- 
dcxmhenedi£iaill/iAbrah£ittas^c0nJifieKsexi-/^.anfiis,dcc^U3i Scriptura:(acrofan- 
€ix. fic loquuntur Gen. Z5.7. Tnenint autem dies vita Abrah^ centum fevtHaTinta. 
qiiinque Anniy(^ deficiensmortuns est injene^iute bonajproziecix^j £tatls df pl^nasdie- 
rum.drc. Unde liquet, quod hic numerus revolutionum roltnum produtat 
JEtatemprovedam,fenein:utcm felicem & dierum plenitudin«m;aique exin- 
depatet.quod infinitum fit myfterium in hujus numeri feptenarii confidera- 
tione:Im6ver6&ipfe hominem dodillimum novi,qui virtute hujus numeri 
feptenariijcujufdam quafi oraculi afliflentia^quazftiones dubias atque ancipi- 
tesrefolverenondubitavit,atqueetiamdeoccultistampra;fentibus,quamfu- 
turisquodammod6divinare pollicitus cft 

C A p. XV. 

*J)e numeromm diyinorum myfleno in creatione, 

NUmcros fimplices feu digito^ efTentix fupernaturalis referri & ad regio- 
nem fupercoeleflem,qux quidem infinita efl,pertinere fupra memoravi- 
mus,hicvcr6dedivinaquinarii,atquetumdemumdenariinumerirationetra- 
ftarcnobispropofuimus. Equidem,ut monadem five unitatem cfTe omnium 
numcrorumfontem, atqueoriginemfuprademonflravimus, utpoteaqua 
Dias,nontanquam numerus,fed unitatum confufio,derivatur,quatenus bis 
unum in fe continet.quam &:proptereanumeriimperfe(fl:iprincipiumeircdi- 
ximus,quoniamadefleiini:ium&medium,deefltamenfinis,nonaIiter,quam 
ternanumnumerum numeriperfedi exordium nuncupavimus,quatenus ha- 
betinfeprincipium,medium&; finem,ac proinde internumeros perfedionis 
hibctur:fIcdiximus,quod adhorum trium terminorumrefpedum,videlicet 
ad 1.1.3. fitperomnesaliosnumeros in infinitum progrediendo relatio. Ut igi- 
tur unitas efl radix numeri prtmi perfed;i,videlicet ternarii,qui fignificatfor- 
mamuniverfalem. (Namquidinterefl.utfitDEus tanquamunitas,&fpiri- 
tus univerfalis in potentia tanquam dualitas,fi ifle fpiritus ab illo Deo non 
informetur & inacTiuetur, ut dualitas in Trinitatem tandem perficiatur)fic 
etiam dualitas efl radix numeri imperfedi quaternarii,fcihcet & eorum,qui 
inde oriuntur. Atque hinc efl:,quod,ut3.fehabent ad i.ficin eadem propor- 
t10ne5.ad5.5c7.ad5.6c9.ad 7. Similiter,utunumfehabctad2.fic4.ad2.&(j.ad 
4.8c8.ad6.fecundum quas progreffiones fimpliccs,omnesali2Bcompofita:eIi- 
ciuntur,fedharumperfedioeflunitas:Quare,utinmediomotuabunitateim- 
perfediooritur,fic ejus additione in fine tertius terminus profertur,aquonu- 
merorum perfedorum primus oritur,videlicet ternarius. Unde patet,quod 
tam imperfedio,quamperfedlio,hocefl,tam malum quoad nos,quam bonum 
profluatamanibusDeifeuunitate>incujuspotentiaefliIlud,quodmalumefl:, 

G virtute 



50 T R A C T. L S E C T. I. L I B. I. 

virtute fui fpiritus bonum & completu tam fibi q uam hominibus reddere. Im- 
perfectioneergo materia; a DeoproduifViB.videlicetdualitatiadelleviclemus, 
qucetamenunitatisprxfentiafitperfeda. Nec tamen IccundamlnTrinitate 
perfonam imperfeda eilejme dixifle aut intellexiile credatis,quatenus in mu- 
aofupereirentialifempercumFilioSpiritusPatnsprcEfenseft.atqu.-jperconfe- 
quens trinitas in unitate & dualitas in trinitate:Quod quidem peroptimcexpli- 
catiliud verbummirificum Tetragrammaton coniiitensex ]od.He dr Vm.Hes 
Ubi afpiratio He fpiritus in utroque procciTioncm denoiat, &: coiijungcre vi- 
deturFrf«cumJ«?^adextra&.ittrumJ^(;/cumr4»dextramverfus. SicFiliusia 
numero perfedionis fertur federe ad dextram Patris : Sic eiiam a centro Patris 
egredi dicitur,quatenus eft terminorum pcrfcclionis medium. Quare intel- 
ligendum eft , quod cujuilibet numeri medietas referatur ad filium & cen- 
trum,quia iemper medietas numeri inteiligitur cile in numeris imparibus Sc 
perfe(5lis:Sicinternario numeroeft dualitas,in quinario trinicas,inleptena- 
rio quaternitasjin novenario quinariusqui eil cxaefla etiam med:c;tas(qi;.ite- 
nus medietas in panbus conhderatur) numeri denarii , per quem Deus de( ir- 
fum e fuo regno iuperformaii egredienb feipfumin materiam coijfufam,ejm 
remexnihiio creando,&: deforme fuo actu ac lumineinformando,immergit. 
Hicautem vosfcirevelim,quodubiloq iimurdemedietatenumeriparis,non 
intelligimusejuscentrum.quod plane v.;cuum 6c nihilefl:,fedejuspartemdi- 
midiam:LTt centrum Diadis nullum cfl.quia nonniiiccrminosduoshaber,e- 
jusveroparsdimidia efti.fic quaternarii numeri medietas funt duo.centruni 
vero eideeft. Atque fic in coeteris, uc 6. 8. lo. Unde liquct, quod tota pcr- 
fccliojaceat in imparibus,ubi centrum invenitur,ut in 3 i. efl centrum,& r. 
terminusaquo,Sci. terminus ad quem:Etin quinano itidem i.eilcentrum, 
&2,unaparsdimidia6c2.altera,8c in 7.i.eftcentrum,3.termini,8cc. Eftergo 
in perfectis fimplicibus unitas terminus ia. quo, trinitas ad quem,& dualita$ 
medium , fed ita , ut illa dualitas fit unitas : Sic etiam trinitas terminus a quo, 
& thnitas efficiens fenarium,medium,6c trinitas perficiens novenarium perio- 
dus jfed hic ccntrum eft fupcrficialci Vel trinitas priTicipium,quinarius me- 
dium , 6c feptenarius finis ; Eodem modo quinarius principium , feptenarius 
mcdium,8c novenarius exitus :In quibus omnibus trinitas pcrfonaruminqa- 
turafuperfubftantialiconfiderataruminvenitur,hoceft,ubi tocalicer forma 
rcfpicitur,&:non materia. Atquehacharmoniaegit Deus adfui regnifu- 
pcreiTeniialis in xternitate ordinationem , pnufquam aliquid in facrofancfVo 
confifio de matenx crreatione decreviiret. Hoc autem loco obfervandum, 
quod , ut unitas eft formarum omnium , quafi centrum , fic eciam ternanus 
numerus fit prima atque proxima majeftatis divina: a fua natura verfus rem 
creandam emanatio,6c quinarius numerus fecunda,feptenarius tertia,acno- 
venariusultima.itautquinquefintcmanationis luminisdivini proccirus,vide- 
Iicetformajluminofxabunitateverfus3.emiiIio,?c a ternario.vcrfus j.&aqui- • 
nario verfus 7.8C a feptenario verfus ^.Sc novenario vetfus i. qui numerus cy- 
phrxappofitioneconftituitio. Undeliquet,quodfi Deus materiarabyf- 
fum non ingrediatur , tuncin fcipfum , feu in fuum centrum & fuam uni- 
tatem radios fuos reilediat fecundum illud Mercur. Trifmeg. Monas gertertit mo- 
nademdr infiipfitm refie£iit ardoremfiuumlHtc quide recedit Deus,in fua nacura 
fupereilentiali confideratusj, a numero impari, quatenus eo gaudet 8c dele- 
<ftatur:At,cumviamfpiritusdeformis,&:occult^inhyl:Eventremimmerfical- 
carcfibipropofuiiret,perfiliumfuumimmediateabipfbprocedentem pervia 
&numerumimpcrfec'lionisinmateriximpcrfectxabyfrumfcimmerfit:nailIe 

folus 



^ 



D E D I V I N I S N U M E R I S: ;t 

folus.quinumeribinarii perfrdi campum ingreflus eft.ad binarium imp?rfe- 
dum^inpotentiaadaliquidexiftentempenetrarepotuit. Uode duilitasfu- 
pcrfubftantialis Te dupHcando medium numerofeptenario reddidit, &: per- 
fedionem hoc modo cum imperfedione in primo gradu proceffioni . a fua 
ratura fupercoelcfti ad mundanam junxit : Nam quaiernicas ert numerus 
par,&cperconfequensimperfc(:T:us,ternan(js autem numerus perfcc^usica ut 
cx primo congreilu verifimile fit , materiam five imperfidionem , quie nu- 
mero quaternario refertur, cum perfcclione conjungendam efTc, quatenus 
numerusternarius,qui formix attribuitur,cum eo ad numeri feptenarii com- 
plementumconneiflatur.-Similiternumerus quaternarius eftmtdietas fuper- 
hcialisinterduo& fexjdenotans inde,quod V^erbumfitqu.ificentrumopcra- 
tionum fex dierum creationis : Hinc poftqiiam Verbo Domini firmati elfcnt 
ccelidiequarto,hicRexinformanstabcrnaculum fuum illodiepofuit i:i Sole: 
Hic dies quartus dividendo fex intres duaiitates erat mediu'* fuperficulis 
fexdisrum,vel centrum efTentiale diei feptimi. Unde etiam fjj fuo fulgore 
decoratus inmundifeucoelorum medio pofituseft::Simi!iter numcrus quar- 
tus eft medietas numeri ocT:onarii,qui fignificat elementatum fcu cubum ac- 
cipiendomedietatem , utapudnumeros pares ieftimatur. Namnumerus 
quaternarius eftquadratum radicis 2. Unde quatuor repr^efentant elementa 
a fecunda perfona producta, ex quibus mundus confiatur, & oclonanus eft 
cubus,ex quo compofitio ex elementis conflita eft. £ft ergo dualitasmun- 
dana, hoc eft fjjiritus univerfalis , revera imperfecla , in lucem a potentia vir- 
tute daalitatis increatx , in trinitate unitatiscomplet^ produfta , a qua qua- 
ternitasfeuelementum,8cnumerusodonariusfeu elementatum oritur. Pro- 
cediturergo ulteriusab unitate verfus creationem hoc modo. Quinarius 
numeruseftmedietasperfedainterbinarium numerum &odonariumi De- 
notat ergOjfecundam perfonam cfTe in medio inter Spiritum univerfaiem & 
elementatum,&: per confequens,quod Verbum fitinnobis&rebusomnibus 
compofitistanquamccntrumjVitaatqueefTentia. Eft etiam quinariusnume- 
rus centrum omnium digitorum , videlicet numeri novenarii , quatenus ex 
^na parte funt i. z. 3. 4. & ex altera 6. 7. 8. 9. inveniuntur : Unde etiam 
centrumeft interfuperfubftantiaiia: Eft ergo Filius centrum inter Patrem 
&Spiritum , eftquecentrum in rebusfuperfubftantialibus , eft centrum in 
rebus creatis & increatis , eft ccntrum Spiritus incrcati , & univerfi mun - 
di in Sole habitans , eft centrum eiementorum , eftque centrum elementa- 
torum:Eft ergo vita rerum increatarum , eft vita tenebrarum , eft vita /pi- 
ritus feu aquarum creatarum , in corde firmamenti paiatium tenens , cft 
vita elementorum in fphxra media feu arqualitatis , in centro clemento- 
rum, feu aeris medio nonnunquam «nirabiliter apparens, eft vita elemen- 
tatorum , quatenus eft mirabilium i ^t & fulgor , vegetabilium forma 
fpecifica , animalium effe , quo fpirat h^minum vita , ratio , intelledus 
& mens , quatenusaffluenterin eohabitgt cumtefteP^tf, ejm memhra 
fint iffm divimtAti temflum atque paktitm ; Unde tatione prarfenti^ hujus 
Solis fempiterni Microcofmus nuncupatur. Atque hoc erat illud Verbum, 
cujus mentionem facit Divus^ohafjfies, vocans illud fitam c^ lucem cnjiun rei 
hujmmundi^qtiod tenehrx non comfrehendertmt -^nec mtmdns novit-^\[\nA F i a T,ia 
]ibri primi pnmordio allegatum,cujus virtute quxiibet creaturaeft fada. Ar- 
quehocmodoadlimenfeuveftibulumhyiamingrediendi,videlilcetad nnme- 
rumdenariumufqiprogrefTaeft Dias fuperfubftatialis fpiritu increatoexnbe- 
rans,qu2!de6unitatedivinadivifaeftinnumerumbinarium,utipfa,unitasin- 
cr£ata,exiftens,hominemexnihilounumefficeretdupIiccm,videl.DeLi&ho- 

G z minem 



52 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. I. 

minem,&; per confequens ad fuumexemplarfpecieihumancEdupIicemnatu- 
ramattribueret.divinamvidelicetachumanam.iiautvirtuteprimxunitatis, 
videlicet formalis & increatce immortalis fiat,&: imperfccflione fecundxcon- 
fufionempfoducentis materialis,rcilicet6c creatx.mortalis reddatur propter 
finis defedum-.At ver6,quando Spiritus vivificus advenerit.illa hominis im- 
perfeclio emendabitur,&: dualitas in trinitatem fpiritus mcreati adventu mi- 
grabitj&abimperfedionemortaliadperfeftionemimmortalemexaltabitur, 
itautamorteadvitam xternamfutura fitrefurredio:N6nne adventuScde- 
rcenfu,acpr:Efsntiaifl:iu^fpiritusdiviniexufcitatifuntmortuiadvitam,eotem- 
pore,quomundiCreator,hocfuoSpiritufacrofanc"loincorpusfuummortuum 
redeunte,Amorte invitam.incorruptionem induendo,triumphantcr refurre- 
xir. Atqueitafpiritumduplicemacquirethomo,videlicetpriorem,vitamcor- 
por- temporaIemadhibentem,atqueultimum tandem immortalem divinoq; 
fimilem,&alterum quafi D e u M efficientem.videiicet virtute & gratia Mo- 
nadisflimmxperjufticiamDiadisincreataz. ffc fpjritum nunc habet inmate- 
rialitatefeudailitate,&://^duplicatumhabebitpofl:£a,quodappropinquabit 
adnaturamipfiusTetragrammatijUndchomoundiqueSpiritufancloflipatus 
divinitatemfibipergratiam acquiretatquenanc)fcetur,&: ipfiCreatorifuoe- 
ritquamfimilis:Undedixit Deus poft peccatum Adami:£rrf Adam qmfiti- 
nmex mbisfactus est.dfc. Nuncautem,neforte mitiat manum fuam.c^fumat etiam 
delignovitte,accomedat,dr vivat in &ternum,emifit eum ]ehova,deparadyfo volufta- 
tis.d^c. Gen.3.11. Hincetiam Mercuriw Trifmegifim: O Afclepi,niagnum miracu- 
lumeHhomo,animalbonorandum (^ adorandum:Hic enim in naturam D E i tranfit, 
quaipfeft Deus Cujusetiamreirationemfecundumnaturaiemmtentionem 
Hebr^orum Dodores ac Cabalifl^ in hac animx human^e definitione red- 
derevidenturj Anima hominii esi lumen Dei,(jradimaginemFerbi,caufacaufarumy 
frimiexemplaris creatxfubftanttA Deifigillog^Jigurata,cHJui chara£ler eH Verbum *- 



termm. 



c ^ 



XVI 



*J)e admtrabthbtit qmnarii^denariinumeromm 
myflenis. 

EX prxdicHiisergoIuculenterapparetjquodnumerusquinariusficcentrum 
numeridenarii,inquounitasfedupIicat,feurepetitextra terminum fimpli- 
citatis.atqueutdualitas fuit prima medietas numeri ternarii,videlicet termi- 
nusinteri.Sci (ubiamboterminifuntimpares,&: perconfequensperfedijfic 
inprimo numero compofitionis,feU primo articulojubiunitasdivinacumcy- 
phrafeumateriainformifejungitjvidelicetinio.quinariusnumerus centrum 
(impropric loquendo)8c medium efTe reperitur,videlicetinter).& 10. Sedinde 
myuerium magnum revelatur,fcilicet,quod,ficuti in prioribus terminis 1.2.5. 
duoperficiunturaparteanteriori & pofleriori proptcr perfcdionem unitatis 
&trinitatis(namnihilpra:terpcrfedionemeftinregnofupercoelefli)ficin ter- 
minisi.^io.inquibusprogrediturunitasperdualitatemfeu DEUsperverbum 
adcreationem^.quieftmediusnumerusjreperiturinteroriginemfuami.&io. 
Unde quia lo.efl: numerus par, denotat imperfedionem matcrix creandar, 
quareejusmediumfeucentrum.quoddebetefTeejus vita,eflpcrfedusnume- 
rusjUtejus pcrfecflionc perficiatur. Porro etiam rcfpedlu unitatis,quam in fe 

habet 



-/ 



DE DIVINIS NUMERIS. fy 

habetdenariusnumerusjeflnumerusimpar^quatenus creatoris feu unitatis 
pr.Tfentiam jam habet cyphra feu hylx' fpiritus per radiationeni quinarii nu- 
mcri,qui eftduahtas fccunda a^.incipiensjvidelicct 5. 4. in unitate complrta, 
nam , uti. prima vice incipita perfec1:ione unitatis , Scdelinit in 3. perfe- 
d:umnumerum,licfecunda viceincipita^.fretfcrtonumerOj&deilnitin^.nu- 
merum perfedlum.inquo fe duplicat /^4« inHlf,ut ini.&3.didiimeft,itautin 
progrelm fimplici verfus compolitionem,incipiendo a numero perfeclo.tri- 
plice trinitatisgradum inveniamus^videlicetinter^.&j.&inter j.&^.acinter 
7.&9. NamprimusprocefTusabi.ad^.eftordinatioproprietatumdivinarum, 
feuperfonarumintrinitate:Hincergoapparet,quomodopartiummundicrea- 
ti ordo ante creationem in Archetypi ideaimprelTus fuerit:Na interprimum 
gradum^videiicetinteri.&^.invenitur i.cui refertur fpiritus univerfalis,quem 
unitasincreationemproduxit. Undeexproprietatibusdivinis unitas ©ftqua- 
fiprimusmotor&ordinatori Dualitativerofeufecundx perfonx videlicet fi- 
lio& Verbo datum eft exequi ordinata unitatis,hoc efl.creatione patefacers 
fpiritumuniverfaletn,tenebris ipfius hyke & chaos confufum,qui tandem re- 
velatus faclus eft z.quatcnus ex fua propria mafTa&iuceincreatainaduante 
conftituitur:Deinde inter3.& j.eft^.numerus^denotansindivina idea,quod 
ille Spiritus univerfaliski quatuornaturas fecudogradu dividendus fu;Deinde 
interquinque&^.interponitur 6.fignilicans feparationem aquarumabaquis, 
&fup£riorumcreaturarumviventiumcreationem puramjPofteaintery.&^. 
odonariusdenotatcorporumcojleftium compofitionem ex cubo fimpliciori 
& puriori derivatamiinter quas etiam compofitionem humanam numerare 
pofrumus,quatenusinvenimus,quodhomoidiluvioinnumeroo(fbonariofer- 
vatus fuerit;&: ex cubo grofliori cxtera omnia elementata : Hic vero videmus, 
quodnumerus quinarius fit medium & centrum omnium graduumj Atque 
hincfadueftjUtinter rescreatasQuintaefTentiamediuobtineatlocumjScSol 
duahtatis palatium in medio quintx eflentijE fitus fit. Hinc unitatum ordo, 
quarum centrum eft ^.fupercoeleftia difponit, Sc denariorum ordo, quorum 
centrum eft j.mundana diftribuit : Sic 1. & 3. conftituunt 4. & z. 6c ^.faciunt 5. 
quod eft centrum denariinumeri. 



,„..••••.•„ 



: —u, 

: \ \ 

/ i 1 i \ 

i ■i-i-4 -4 

: : ; 
. i 1 / 

V : ; ' •* 

X ■■ .'- 



\ ' 



Et i.2.3.4.fimul addita conftituunt lo.cujus ccntrum eft j.ita ut diameter 
circuliternariiprogrefTionenaturahproducatquinariumnumerumfaciendo 
femidiametrum i. 1.3.8C producendo femidiametrum oppofitum, addendo 
primamfiguramfiniftrxdiametri partisadmediam,quod aggregatum profe- 
retfecundumfecunda:,nempe4.&pofitionefecund« ad mediam videlicet x. 
ad^.procreabittertiamfeuf.quodextremum eft centrum aggregati numero- 
rumprxcedentiumfimuladditorumi.z3.4.videhcetnumeridenarii. 

Hincabunitatibusprogrediendumeftaj.centroufqueadnumerumde- 
narium : Nam numerus feptenarius compofitus ex^.numero perfedo & 4. nu- 
meroimperfedodenotatdivinitatismixtioncm &: ingrefTum primum in ma- 

G 3 tcriam 



54 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. i; 

teriam. Eftcrgogradiisdenarius unitatumprimus iogrelTusnatur^increataj 
in fpiritum creandum in tenebris occultatum, uti fupra d.-dum eft. Deindc 
motusay.ad^.arguitnumerumcentenariumjubi unitas fecunda viceincrea- 
tionefecundxdieifc jungit:Nim,ut numerus quinanus eft medium 6c cen- 
trumnumendecem unicatumjficj.eftcentrumnumeriinter y&c lo denotans 
hocipfb,quodinternumeros denariorum(qui funt quafi rcrumcrejtarumra- 
dices)&.illosmillenariorumfquiarguuntrerurricubosjnumeri centenariicol- 
locentur,quifpirituicreatiquadratumindicant. Undeprimiarticulidenario- 
rumfeuradicum,ubiD£uspnmumfejungitcummateria,refirunturadinter- 
V2lluminter5.&;7.6cfecunda ferics,qu£ elt centenariorum ad illud inter j.Sc 
9.&: tertiamillenariorum ad illudinter novem & decemiubi fit ingrelFio in pro- 
fundum materi.E. Eft igitur numerus quinarius, qui eft centrum denarii,nu- 
merusexacle rotunduijquod quidem evid:ncerdeclarabitur,fi fpha;ra duca- 
turplana,cujuscircumfcrentiainio.litdivila,quippecujuscentrumide6erit j. 
quoniamquinquenumeruseftmsdium numen denari:. 

Pofteaduc3turdiametcraminimoadmaximuin,vidclicetab unitatead 
^.cujusdivifio orbeminduohemirphxria/ecet,&:a parcedcxtrarpha;ra:poft 
i.ponantur 2.3.4.5. movendo ve kis ^.finiftn tcrmini diametri ^ antc novem 
cxprimanturhgun-E S.r.^.j.modohicdcLnpto. 









■■•^^" 




vP.. 








,•* 


..■■k" 




""■f^-: 


■■•■•■X 




A 


< 


1 


. 


: • 


!ii ••^ 


/ 


/ 


*• 

•^ 




\ 


.' 


••" \ ''.-a. 


«0 .' 


» 




••.. 


'• 


.•*'* 


\ :"» 


<^— •' 


• 




'■•'.,, 


\ / 


•' 


■ ' 




t 




• 

.• 


.';:■.■ s ■ 


.■■• a ■•■••••••••• ■«•••>f»»'\V 


* 
• 




•. ..••• 

X 


.•• 

/ 
l 


/ 


. •< 

• 


V / 

„..-••'■ 








■•^.... 


.....«< 


■£>■■ 





Hoc peraclo a quolibet oppofito ad fibi oppofi tum ducatur reda feu dia- 
meter. Ex maximis ergo fubtrahe tantum , quantum fupereft fuper nume- 
rum^.Scaddeminimoeioppofito.qui a quinque deficit,6c quinque adxquata 
furgent:Quare ad invicem comparatis linearum terminis qua;libct diametri 
extremitasdabit).Undequilibetdiameterhabebitnumerumj.&5.Undefit, 
utnumerusquinariusincirculodenarixrevolutionis hzudimmcritoj^fj^ricui 
dicatur,quoniam omnes numeri orbis,ad quinque rediguntur:Id autem fit 
perquinquelincasdiametralesinfphxradu(ftas,quarum fingula; decemcon- 
tinent. Hicigitur rvumerus fpha:ricus in lo.dudus producet ^o.qui numeri funt 
quinqtugintaintelligcntuport£kuannijubiki,(\uomm proportio dupla.qua: eft 
Arithmetica formalitas,in fe multiplicata milUfirnam generatiomm procreabit: 
Quod fi perpetuo ficfacies apparebit infinitudo,qux fecundum Cabaliffas di- 
c\x.uv regnumomniumfaulorum Ensoph nominatum,&eft Deitas ipfa finein- 
dumcnto. Reliqua veroproduxitDius amifflusluminejficutveftimento.ut 

clFet 



i 



D E D I V I N I S N U M E R I S. fs 

ellet lumen de Iumine,ac mde cum veftimentifuiluminecreavitmundumin- 
teiligibilemrpirituumreparatorum&invifibilium,quemQ^rf//;/4;f(f/«wdicut. 
Acquehocconvenitcumopinione noftrafupra alle^ata: ubi declaravimui,q) 
Deitas in rec;no fupercoelefti nuda lit & in lua prupriaefTentia , quam vidc- 
reetiam ipfi Moyll negatum fuitjnec pofl^ Sile eft,ut D e u m cirentialiter quis 
vide3t,niii rnorte confiftim,& m iclu quali oculiafficiatur,ipiritumque e vefti- 
giocfflef.Atveroutpnmum Deus ve(limentuminduit,hoc eft,inm3teriaj« 
creatamreimmeriit.gloriaejus multis modis,induto prius creato aliquo ami- 
<5tu,hominibusapparebat,videlicetvel««/'f,veIftf/«»2;?4/V»f<t,8cc. Etquamvis 
Moyfcs ad cognitionem ^^). portarum fapicntid attigerit,ad fummam tamen 6C 
uitimamvideiicetad quinqiia^efmam,\v\c^\i2. Deus nudus cerniiur,nunquam 
accfdfrepotuit- T)th.ocri[in\tro3ig\iMyrandidantMComesm harcverbaloque- 
do: ^uifciverit quidfit denariiti in Arithmetica formali ,& cognoverit naturam pri' 
nnnumcrtf^hAricifcietfecretum ^o.portarum intelligentix d^ rnagni A^uhiUi drmille- 
firf>£ 'TenerationU,CTregnum emniumfeculorum. Huic ergo ntimero denario includnin- 
turdccem Sefiroth Belimah ^quarum firoprietates nullam tnfinitamj^ habcnt profundf- 
tAtem qutppeqttarumr/ientionemfacitAbraham Patriarcha. in libro ]ez.irah fvefer- 
mationismundi. Perportasetiam hasintelligentis Moyfitraditumfuitomne 
illud,quod contentumeratmoremyfticolegeJudaEOfumvelfenfuliteralivel 
aI!egoricoperdi(fl:ionesvelArithmeticasfupputationesvelGeometricas lite- 
rarumfi^^uras,velharmoni;EConfonantiasexformischaraclerum,6cc.ut tefta- 
mK Rabhi Rarnhamxvx Genes : Imo vero per illam legem a divino fpiritu adeptus 
eft Sjjomon R.ex omne,quodnoverat,de quo fcriptum eft in libro Regum, 
q u o d D E u s ei dederitfapientiam c^prudentiam multam mmls,quafiarenam in littO' 
remaris,^c. Hincergoeft,quod6'm<Wf»///,deSaIomoneIoquendo,dixit,e'»«* 
omnia qu£ cognonjitper legem intellexiffe. Nam funt cundae res univerfahter in 
quinas conditiones diftributx : Namautclementa funt,aut elementata.aut a- 
nim^ aut coeleftia corpora,aut fuperGceleftia incorporeaiquorum quodlibet 
deccm recipitconiiderationes,utfapientesnobis tradiderunt. 

C A p. xyii 

T)e ratione unitatis fimphcis ^qH£ efi digttomm origo, ^ unitatis cum cyphra 

coKJuncite.qux efiarticulortmprincipium,fimiliter de 

raiiOTiequinariit^ /extinumen in 

harmonia fitpercaleflt. 

/^lToniainfuperioribusnumerationibusmuItadubiafelegentibusofferre 
^--*.f^poflent, videlicet in unitate primum &: tum poftea de numero denario, 
quomodofcilicet Deus parerfeu primaTrinitatis proprietas inprincipiofic 
ultimo digitorum introduci poflit, & tum poftea.quomodo illa fe repetat in 
ce.nten.irio numcro,&: tandem in millenario ; Similiter , cur fecunda proprie- 
tas feu pc r(on3,ciun fit dualitaspoffitin numcroquinario rcperiri,cum bis Aiin 
pniducantnuatuor,&bis quatuor oc1o,&c. intelligendum eftprimum quod 
in numerisHtbraicis.N. Aleph minus ftmper fignificet unitatem,& Nimportet 
Deum Patrem,Monad;:m,&; primam perronam^quemadmodumapud J^- 
^.?«;«///)3«/diciturfecundiimGra:cos aSc oi alpha d!" omega. Hincnominaejus 
ftiipenda pei n fcribunt Hebrxiuit ^vV, £/, riTiiV Ehieh,quem Plato appellat w» 
au; 0% Unde hoc vocabulum .TriLV , quoddefignat Patrem, revelavit Deus 
Moy CiMxodi ^.ad deducendos Ifraclitas ex fcrvitute ./tgyptiorum. Porro et- 

iam 



5<5 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. I. 

ianrJiN Adonai feu Dominus,quo vocabulo Hebrcei ufi funt loco Jchov£c,fic 
etiamD'nVvElohimappropriantSpirituifanc1:o,quamvis,ut mihi videtur maJa 
interpretaxione reddatur Dii pluraliteraccipisndocumafinjrulari rntt D(us. 
Sed potius credo D'n hs fingularem efTe numcru m conflatum a hn fo^t/s.ytlfor- 
tis Detfs^di. ^n-.Unde □' mare,\t\3ih nhs Deu^s,!k^u !ficin''i^».riUnde Ehhim quaii 
Veds fortlf maris^dr aqimtm in □'onSiV Beusfartisaquarum conrrahetur in Q-nSy. 
Atquehocverifimilemihi videtur,quatenus ibi loci agitur,quomodo Deus o- 
mniaexaquis&peraquaSjCas informando creaverit. Sed ad rem noftramre- 
vertendo,videmusexprxdic1:is,quod plerumquenomen Dei incipiata litera 
fi;,quxeftprincipiumnumerorumapud Hebra'os,inde fignificans,Deum efTe 
unitatemomniumnumerorum,&:perconfequcnscunclarum rerum.qux nu- 
meris diftinguuutur. At vero jam videamus.quomodo prxfentia unitatis ftu 
Deitatis in numerum denarium ingrediatur,qui ex i.cum cyphrajundocon- 
flatur. Notaredebemus,quod,ut \n,El, eftunum nomen D-i,denotans,cum 
efleprimumdigitorum&.entiummcreatorumunitatem ficetiamrcJ-j/Aefla- 
liudejus nomen,dcfignans digitorum finem &. articulorum principium,hoc 
eft,rerum omniu m creatarum &; ex forma ac ma teria compoficarum exordiu: 
NamJ<»i:/interHebr£eorum numerosfemptrdenotatjio. Etquodwfit unitas 
primadigitorum,&'fitunit2sfecunda,fivc3rticulorum pnma,quxillamdigi- 
torumunitatcmordineemanationis fequitur,videturfacrarumScripturarura 
ordoinnuereatqueagnofcerejCumobfcrvaturnfitaCabaliftis.quodn^n^iN}!. 
vicibus rcitereturin creatione,priufqu.im perveniatur adnomennin-Jf^tj-v^t, 
itaut'j,wV,&n',fintqu.afi«&a).v^i^//4d"(?wf^^,quatenu,^{^, unitas eftpnncipium 
numcrorum efrentialium,8c *finis:Nam nomen £/incipitperliteramkV.4/lr^/», 
quE defignat principium & unitatem,& il'ud ]ah per',Jod,qu2 valet lo.qui 
numerus eft rerum omnium finis,ita ucindinano num.erorcperi<»turquadra- 
tumradicisperfed:a;,hoceft,numeri tcrnani^videhcet^.cuifiaddatur ^-fitio. 
Ultraquemnumerum AriftotelesiH},.prcblem.fecl.i^.ncm\ncm unquam nume- 
rumulluminvenirepotuiiretcflatur. Sedexjclanumerorum digitorummen- 
fura in quatuor hteris nominis mirifici tetragrammati videlicet nin' expri- 
mitur, qux omnes funt circuiares , 8c fi fimu! jungantur,acNprimaunitis 
addatur,conflituent 27. qui efl ternaria radicis cubus, ad cujus ideam totus 
mundusejusqueregionesfabricata; funt,quemadmodum in demonftratione 
trium pyramidum explicatum efl. Nam J^^denotatio.6cprimum //r quin- 
que,alterumque//<'quinque,&: /^4«(j.atqueN«/>«»z.-Sicitaque ternariicubus 
literis divini nominis tetragrammati producitur , de quo tantas cecinit Plato 
laudes in fuo Tim<to. Quod autem Jtfi/io.importans,&: H^.quinquedenotans 
fint numeri fphxrici.fuperius explicavimus. Hiceriam oblcrvarc debemus, 
quod^r^iwfignificansy^jc.accipiaturprotertiafecundxtrinitatisproprietatise- 
manationeafonteunitatis,quatenusprofolonumero binarioaccipitur,atque 
itaeftcentrumfuperficiaieinter^&S.quinumeriin Archetypo repraefentant 
atqueexprimuntelementum&elementatumcreandum:Atver6,utconfide- 
raturinnaturadualitatisinTrinitatisperfcclione,itacumSpintu//<rexprimi- 
tur,ubi fecunda proprietas fpiritu perfeclionis plenainquintodcnariinumeri 
loco,hoceft,in centro digitorum novem reperitur,inde declsrans.quod ver- 
bum fitjin rerum ccntro,im6 ver6 & ipfum centrumeirentialecujuflibctrei, 
tamincreata:,quamcreand.'e,hocquein2ternitate&inprimaidcaArchetypi, 
videlicet,quodilludfitvita,&eflcin centromedietatefcumediopund:o,&u- 
nitate uniufcujufque rei. Infinitum hoc loco dc re ifta volumen cdere polle- 
mu-sfedquoniamcampus magisardtus noscompingitfiibjectique neceilitas 
nos premitjnumeris divinis finem hicimponemus, obiter vosadmonendo, 

quod 



DE DIVINIS NUMERIS. 



17 



quodh^cc o^nia de formalibus numeris fint intelligenda,qui numrris mate- 

rialibustam iunt oppofiti in fua efientiajquam lux tenebris,ignisterrar,autal- 

tum profu ido. Atqueh^ec eft caufa,quod pyramidem noflramformalemo- 

mnimodonatura^fitu alteniilimateriali oppofitam 

&.contrariameir^inn-<uitishujusopens 

locis demonikavimus. 



H 



TR A- 




I B. II. 




TRACTATUS PR 

S E C T I O N I S I. 

L I B E R 11. 

De harmonia divina. 



M 




C A P. 1. 
l^e harmonia di~vmA elT* confonantm Jtmpltcib^s. 

T materiales numeri in fe nihil omnino prxter 
difcordi^m &; diironantiam in mundo materiali 
producunt, iic ctiam numeri eflentiales & llm- 
plices in mundoformaliinventi.nihil proculdu- 
biopr(^terconcordiam,unionem &.amoremtani 
infuaregione^quamin orbe materiali propagare 
polTunt. Sed in luo regno immenfojineffabili 8c 
^ incomprehenfibili gaudio & Irjtitia auditur har- 
monia h:Ec divina (iiie uilo obfl:aculo,2utdirccr- 
d\x impedimento ( qux cum litigio in mundum 
materialemab initioingreflaefl:.) Inmundove- 
ro agit h^EC harmonia frepius multiplicata admaterix Iitigiora:& tenebrarum 
diflbnantium correclionem : Quodquidem numero fantfta: Trinitatis hocmo- 
do demonftratur. Nam monas cumdiade conjunctaproducitdiateiraron,ex 
tribus intervallis confifl:ensiubi tamen ^.reperiuntur voces,quia ibi adeftfpiri- 
tusinunioneunitatiscumdualitatCi SxcFilittsdicitKreJfeinPatreO' PatercumFi- 
lio^Spiritttsctimarnbobt4^AtCTv\du^\\tzi\snty.ucumtcrnznonnmtr:odh^enx.& 
orietur,cumintalinumeroquinquerepcrianturvocesdiapente conftituentes 
&quatuor intervalla(cum fit folummodo additio unius toni vel perfonx lo- 
nantisaddiateflaroniquodconftattribusintervallis.) Namfubhacconfonan- 
tiadiixconveniuntprimxpcrfonje&fpiritusduplexabutroqueprogrediens. 
Hasigiturduasconfonantias in Trinitate comprehenfasdenotatfuperexcel- 
fumilludnomenTetragrammaton:fcilicetJtf(!///^,e:^r4«f/;f,ubi afpiratio(//f) 
Spiritum ab utroque procedentem denotat. Ipfum tn\n\[He) duplicatam u- 
tramque fylIabam,totumque nomen terminat. Pronunciatur igitur hifce 4. 
literisJ<?t;rf.-AtquehacviaduasconfonantiasmagisfImpIices,inindividuaTri- 
nitate jam patentes Sc manifcftas habemus, ex quarum unione fit diapafon, 
quodexdiateflaron&diapenteintegratur. Undeliquet,quod diapafon con- 
iiftatex/.intcrvallisficS vocibus&non exnovcm:quiaincompofitionedia- 

tefTaron 



D £ H A R M O N I A D I V I N A. f^ 

tefTaroncumdiapenteiiltimavox confonamjs diateflaron eftprima voxcon- 
lonantia^diapeniej&per confequens,non repenunturin diapafbnplures qua 
o<flo voces. Denique quoniam diapafon efficaciam fua: confonantix haurit 
abunifono,igiturfymphoniaejusconne6licurcumunitate,a quanumefataat-' 
quederivatacfi:. itsrumfiviaproportionum progrediamur,,unitatem &dua' 
litatemfchabereinprop6rtioneduplainveniemus,exquafitdiapafon. Etz.ad 
3. in fcfquialtera proporcione , ex qua confiftit diapente. Et 5. ad Tetragram- 
matonfeu Frinitatis conjundionem cumunitate fefquitertiamdenotatpro- 
p )rtionem,ex qua oricur diateflaron. Porro etiam,fi unitas in fe dudaunifb- 
nu m afFeratjdualitas in fe multiplicata voces quatuor confonantiae diatefTaron 
afKiret. Etiterum3.perz.multiplicata,addita prxterea unitate,feptem pariet, 
dcnotantia confonantix illius,qux diapafon dicitur,intervaila, vel addicione 
dualitatis S.ejus voces apparebuntiveladditione^.numerus novenarius exul-. 
tabit, in quo voces confonantix diatefTaron & diapente comprehenduntur. 
Adhucetiamviaretrogradaprogrediendo3.cumunitatejun6ta,quatuorcon- 
fonantix diatefTaron yoces denotant,&; 3.cum dualitate,quinque fbnos confo- 
nantix diapentejquibus fi trinitas add.^tur voces oclo confonantia: diapafon 
prodibunt Undc lucuienter apparet,quod,utcunque perfonx Trinitatis ac- 
cipiantur.fempsr in concordia ic fymphonia reperiantur,atque ab omni dif^ 
cordj^ & contrarietate immunes efle obferventur. Nam fi bis tria refpiciamus, 
ilii etiara rcper'smus diapente cum tono,perficiens illam concordiam,qua5 
fexta apud Muficos nuncupatur,fi denique ternarius numerus in fe ducatur, 
njuficametiamconfonantiamproducet.videlicet ^.voces ex diapente &dia- 
tefTaronconflatasatqueortasjcumconfbnantiadiateflaronconfleturex^.vo- 
cibu.s&:diapenteexquinque,qujefimuladdit2Econfonantiamperfe£tiffimam 
diapafonproducereanimadvertuntur.HujusautemMuficasdemonftratiohic 
fequitur,quatenus in fbla Trinitate reperitur. 




H 



CjSP, 



60 T R A C T. L S E C T. I. L I B. IL 



f ^ P. 11. 

tl^mmodo htrmonia mundana eodem modo fe habeat^ ut harmonia 

diyma^iijr quod Jymphoma mundana (i^matenalu 

frocedat ab lUa dtvtna i^formaU. 



u; 



[Tdenariusnumerusfehabetadunitatem,ficctiamharmoniamundima- 
teriahs ad illa mundi formahs & fuperfubftatiahs : E t u t unitas erat initium 
Muficx&concordix Trinitaiisific etiam ternarius in fe duclus eftcxordium 
fymphonijecompofitionisjquia^.funtinitiumnumeridenarii&cfinisnumero- 
rumfimplicium. Hincadinformationem&iconfonantiam mundi materiahs', 
SpiritusDomini(quierattertiaperfonaTrinitatis)unitatislocum,utTrinitatis 
Spiritusinfefufcipiensjferebaturfuperaquasjigneumamorem&melodiama 
facrofanda harmonia provenicntem , iis impertiens. Spiritus igitur Jchov£ 
(cumquoeftpotentiaPatris,&:perconfequens,unitasfuperfubn;antialis,8cfa- 
pientiaFihi,acperconfequensduahtas fuperfubfl;antiahs,& gracia eipropria) 
hic,inqua,trinus & unus indenario numerorepertus,quiacircacompoficion6 
materiaiejamverfabaturjunitatislocuminefientiauniverfah&rnateriahfibi 
vendicavit : a quo fecunda perfona effluxit > videhcet Sol, quem Plato ob hanc 
C3i\i[aLmvifMemDeiJiliumz^^t\\^y'\x.,ntc quidem multum aberravitin hacfua 
opmione,cum,tefle Prepheta regio , D e u s tahernAUilum fnum in eopofierit. Eft 
iguurSoJquafipcrfonafecundainmundomateriah,virtutem(uamfuIgidam 
i^/plendidamaprima, feuigneoDti Spiritu recipiens, quxaquasmcdijc 
roundi regionis,ut & i nfimx ad fimihtud inem /ui Patris (a quo potentiam fuam 
' habuit)coliuftrarevidetur,vitasqueininfenoraquotannisinfundere.Tcrtiam 

auKjsmmundimateriahsperfonam/^tfw/^fzw vocamus,a primaSc fecunda pro- 
mvinantem,hincinquit,3/^rr«r.Tr//5«f^.Df«f eli lux drvita homi»ts,&cl*hilofo- 
phus ahus nos docet Joler» df bominem generare hominem. Merc. Trifneg. etiam a- 
\io\oco dicix.:MtiMdumejfeJitiumDeifelemmundidrhominemfolis. Sed nos mun» 
dumcapimuspro eireniia univerfali materia:,tah modo(fi fas fitfubftantialia 
cum fiiperfubrtantiahbus comparare j perfonas tres admiratione dignas in fe 
comprehendentcquafieflentiadivioafuas. Sed Deus mundi vita.Spiritusqj 
igneus & amatorius prima mundi perfona xftimatur, a qua inprirais cxterx 
dux,&omniaahaderivantur:SedadeftDEus fuomundofimplici &fcrma- 
h in unitate,mundo vero materiah in denario,ut fcihcet fe aquis deformibus, 
ad eas informandas & earum diflTonantias ac htes fymphonia fui vulcus Ipiendi- 
didepellendas,8c nexu concordisinviolabih elementa ad invicem concordi 
pace hganda mifceat. Cum igi tu r mu ndus materialis fit folummodo typus at- 
que imago Archetypi, itu mundi fuperfubftantiahs, hanc noftram Muficam 
mundanam&C confonantias cujuflibet regionis feu cceh ejus ab obfervatione 
harmonix illius divinx deduximus. Imprimis ergo diligenti intuitu percipi- 
mus,quod unitas Trinitatis cum dualitateconjunda producat confonantiam 
diateflaron ex tribus intervaUis natam : Ad cujus exemplar etiam tres cccli em- 
pyreihierarchiasfeuregionesinfuadifpofitionehauddiflimilem meiodia: for- 
mulam(fpirante Spiritu divino)produxiflc animadvertimus. Iterum percipi- 
mus,quod,utunitasfehabetadduahtatem in proportione dupla,qux' confo- 
nantiamdiapafbnconftituit,itaquoquefimihmodo proportiopyramidisma- 
teriiBuniverfaIisfuperior,fcu regio prima,inciplens ab ejus cono fcu principio 
primiccelij/chabeatadinterfesbionemfadamaduabuspyramidibusincordc 

cocli 



DE HARMONIA DIVINA. ci 

creli fecundi feu xtherei,quippe ubi una pyramidis portio in coelo empyreo re- 
pcrtaadillamcoeli medii in dupla reperitur proportione,uti in harmoniano- 
Itra mundana plenius recenfuimus. Deinde,quia in iecundo loco i.addica 3. 
producunt^.qui numerus confonantiam diapente ex quinque ronis icu voci- 
busconflatamdenotatifimiliter.quia i.fe habentadj.in proportionefefquia!- 
tera(in qua confonantia diapente reperitur) ideo intcr iecundum & tertium 
coelum hxc proportio bis reperituri femel fcilicet furfum numerando,d fole 
verfus coelum ibpremum & femel deorfum ufqueadcoelum elemencarepro- 
grediendo. Deniquequoniamintcrtioloco circulariter progrediendo,uniias 
tr)nitatisadejufdemnumerum,fehabetinproportione fefquicertia.ideo con- 
lonantia diateflaron in coelo tercioreperitur.qu^ invenicur in tali proporcione, 
qaemadmodumeciaminterprimamTrinicatisperfonam&:ultimam. Athoc 
m loco ( obiter contemplando) magnum myfterium (uc mihi videtur) cft eli- 
ciendumjvideIicec,quodcorporainultima6c craffiori proportione macerialis 
pyramidisinconfonantiaimperfe6liffima,&: in abyflb imperfedionis acquafl 
tenebris fubmerfa>videlicec m diaceflaron materiali reboancia,ad unitatem ta- 
meninproportione fefquicertia relacionem habenc,ita uc fpesfic rcfolucionis 
corporum pofl: morcem,per quam iila forma & mens in corporibns humanis 
obvelaca,qua: ab unicateorta eft,icerumadunicacemviacirculariredeat. Ex 
hifceigitur fole clanus apparet diligencer incuentibus.quod confonanciadia- 
ttiraroncoeliempyreicumdiapencefuperioricoelimediiconjuniflaconfticuat 
confonanciamdiapafonfupremam&fpiritualemmundimajoris,incipientem 
a Deo &: cerminantem in Sole;& per confequens indicacur,quod diateflTaron 
p ri mi coeli 8c diapence fuperius coeli fecundi flnt confbnancix fimpliciflimx &: 
fpiricualiflimascociusmundimaflkmacerialis. Similicerconjungendodiapen- 
te medii coeli inferius cum diacefl^aron coeli infimijhxconfonantixfimuljun- 
d^diapafon macerialeconficiunt,incipiens a Sole,& defincnsin terra. Unde 
conftacquoddiapencc&diaceflaronconfonanciaeinferioresmagistendantad 
maceriamquam adformamjunde materiales dida: funt,cum vice vcrfa fupe- 
riores dicantur.quatenusformam & fjjiritus plene informatos refpiciunt. Vi- 
dem us igi tur,cri pli cem exiftere harmoniam ex tribus confonantiis fymphonias 
conHacamiquarum^n<?yvcrfacurincfl"enciaincreaca,ubinulIaeft difcordia,ia 
mediomundo , nempe formafi & eflencia Trinitatisj X>«<e «///w* in matcria 
creata mcluduntur, videlicetia mundo materiah «»4,nimirum in parte ejus 
fubtiIiori,ii//^r4 in denfiori &: opacitaci obnoxia. Ac vero illafymphonia incrca- 
taunicurnexuindiflolubiliharmonijecreatxjvidelicetformafuperfubftantia- 
lis.materiali&fubftantiah hac via,fcilicet ternario numero trinitatis(qui dia- 
pafonin fe contihet)addico ad quaternarium numerum materia:(nam fecun- 
dtim Pythagoricos,duo in materia non funt numerus,fedunitatumconfufio,ut 
didumeftjquarevoluntjquodnumerus quaternarius fitprimusnumerus par) 
producitur feptenarius numerus,quiconfonantiam tocius perfedionis progi- 
gnic, videlicec diapafon,qu2; eft illa copula,per quam D Eus & adligavit fuis 
creatu ris ra uficam vita: & lucis cofmo ac cofmi filiis allidue cam infundit atque 
liberahter. 



H 3 CAP. 



42 



T R A C T. i; S E C T. I. L I B. Ii: 




C A V. Uh 

1)e ratione dijcordiiz mundam^elementarit ^ corporaluiO' qttomodo 

Deus chaosfilia^difcordesconcordt 

pace ligayent. 

RAtioncnijCur Dias materialis pro numero imperfecliflimo habeatu r/upra 
declaravimusjvidelicetquia perfediionis membris,quibus perficiatur,dc- 
ftituitur. Nametfijam in adum produfta erat materia cx deformibus chaos 
feu hyl« vifeeribus,tamea principium aclivum inx efiTentiiE per fe non habe- 
i bac 



DE HARMONIA DIVINA. c^ 

.batjcumanaturaabfbluteformaliprincipiumfuajperfedionisacquifiveritjvi- 
delicetabunitatedivinitatis.qux autor erat ejus exiftentiiC. Nam quomodo 
poflibileen:,utperfed:ioperfeiitinre(abrolutomodoloquendo)cuinon eftfi- 
jneopealteriusexiftere? Cumigitur dualitasinfemultiplfcata&inintervalJa 
divifa,nonproducatnifi numeros pacesicumque omnis/ymphoniaex confb- 
nantiisperticiatur,qu2eexfolisintervallisimpanbus componuntur,quomodo 
poffibileefl:,utexdualitate(numerosfolosimparesmultiplicationeproducen- 
dojconfonantiasmelodi^B&perconfequensharmoniamullo modo propaga- 
repoflit? Imbver6viceverfadifcordias&: diironantiasharmonix oppofiiilfi- 
maspariet. UndeconflatjDfUM & facrofandam Trinitatem efTefolamat- 
queunicamconcordixoriginemj Diabolum verb econverfodifcordiar&an- 
tipathixparentem,quare &, Lifigii nomen fibi adeptus efl:. D eu s igitur for- 
maliiuceadfymphonixproporiionalis&perfediflimxpartumutitunDiabo- 
lus autem ad fuas difTenfiones & lites materia,tenebris 6c earum velamento. 
Hincrepugnantiaindefatigabilisinterconcordiam&:difcordiam,interlucem 
&: tenebras,intermentem &: fpiritum deorfum pronum,inter animam & cor- 
pusoritur. Atquehincefl,quodPaterconcordiiEpotentifIimus fublimi orga- 
niuniverfaliscacumineutiturprofuofolioidifcordiajverbgenitordeorfumad 
machinse centrum dejeclus^ibi habitaculum fuum tenct,faciemque fuamin- 
vidamtenebrarumcooperculofeuvelamentoobumbrarecogitur,neconGor- 
d.v-EaUtoreumradiisfuispenitusexterminet. HujufmodiergoTrinitatiscon- 
cordia6cfymphonia,Litigii6canthipathixpoteflasfrangitur6cdifIipaturjAn- 
gelorum hierarchi^ pacifice terminantur & diftinguuntur , ignes rutili 
lancibusjuflitia:.^qualibusfufpenduntur5elementaquatuorlitigantiaconcor- 
di2vinculis,cumpace&harmoniaadmirabih,in locis fymphoni^,per debitas 
&convenientesipfis proportioncs difponuntur atque conflituuntuncorpora 
Mmfimpliciumquamcompofitorum ad animarum fuarum harmoniam mo- 
ventur & confonant;atque ita hujus fymphonix fupercoeleftis virtute omnia 
materialiaab imperfedioneadperfedionem tendercnt &c fubito ex imperfe- 
dis perfeda fierent,nifi difcordia fuis prxftigiofls tenebris,mundi erroribus 
plenisfeomnihora adionibus concordix interponeretj6c voluntates creaeu- 
rarumanimatarum,imbverbipforumhominumoculostam corporales quam 
intellecluales fuis illufionibus , phantafiiis & prxftigiis occxcaret > qui- 
busipfxanimxbonx(diverforiafuaincoIentes)erroribus8cfallaciisejusdeci- 
piuntur,&fa]fafeumcndacia pro verisjatque iniquitatemprojuftitiamale ac- 
cipiunt. Hinc mortis & difTolutionis timorjfainc omnes tenebrarumfiliiefeu 
vitia'5hincAdamiIapfusihincmalaprobonisaccipiunturjhincmundi& vani- 
tatum ejus amorj 6c per confequcns Dei Creatoris 6c ipfius vcritatis odium. 
QuosomnesDiabolinodos6c ncxus Deus virtutefujefymphonizper mife- 
ricordiam fuam , quando ipfi placuerit , veritatis radios mundo 
tandem patefaciens , facilime enodabit 
atque difTolret. 



TRACTA. 




TRACTATUS PRIMT, 

S E C T I O N I S L 

; L I B E K IIL 

De microcofmointerno. 

"V K OE M 1 F M. 

In quo autor rattonem.cur circa exafiam anim^fux mtquifitionem 

fZ/erjetuTjmundo breytter ^efbijquepauaflimiif 

explicare coiiatur. 

-'^Uoniam tam facrarum literarum admonitione, 
quamveteru Philolophorum documcnto nofmet- 
ipfos cognofcere incitamur, diutius retardare non 
debemus,quin utnos nobifmet ipfis incognitos at- 
que occultatos tandem pro pofle nollro cognitos at- 
quemanifeftosreddamus^cummaximcE fit negligenti^eindicium, 
nefcire^quid fit iUudjquo ccEleftia,imo vero divina, virrute tara 
profundacogitamus,quonaturahatamlubtili indagationeinqui- 
rimusatquctandeminveftigamus,qu6ve ab ipfoquoqueCreato- 
re noftro tam fublimia defideramus. Non eft res peregrina, nec 
lons^e anobis in locisdiilitis qua;renda animus,quoiftafapimus; 
fed femper eft nobifcum,adcft,tratlat,loquitur & intus nafcitur. 
Datumeftillitamingentiumrerumfccretalcirc,&lcipfumcogno-y 
fccrcnonpotcft? Paucisquidemlicetipfoanimoanimum cerne- 
rcihoc eftjUt ipfe animus fc videat. Ficri autem non poteft quadam 
divinaprudcntia,utinvenicndi facultas defit religiofis animis,fei- 
pfos & D E u M fuum pie &: caftc,,ac diligentcr quicrentibus; quo- 
niamhujufmodianima?,mentis divinsE radiorumfufcipicndorum 
capaces funt, atquca caligine errorum tcncbrarum rcmoti,ipfaq; 
veritasnoftcsatqucdicstalibus,utinlcrviatcis,priEft6 adcrit. No- 
bisigitur,quibusmentisportio concelfaeft,imprimis neccifarium 

exifti- 




DE MICROCOSMO INTERNO. ^5 

cxiftimamus genus recognofcere noftrum>noftramq; naturam im- 
morcalemconnderarejCemplum De i,D eu Mqjinlui cemplicen- 
tro fixum gaudio inefFabili intuerij Et quando internum noftrum 
immortaleoculis ipiritualibus confpexerimuSjatque nofmetipros 
inderite cognoverimus,in ipfum Deumutriufque mundi Condi- 
torem tranfibimus. Idcirco ut ego me mihi redderem,imo vero 
Deo meo,cui maxime me debeo,animi meiinquidtioni mededi- 
cavi,peregrinusq;mundo jam fa(5tus,& corporis veftigiis,rebusq; 
denfis mundi vilibilis oblivioni mandatis , per undas fpirituales 
mundi invifibilis aerea cymba ved:us,atque e tenebrofis mundi, 
corporumque opacorum flu6libus emergens,cceIorumque a^thera 
fcandens,adrationis intelleilusque palatia me conferendojunita- 
temgaudio& la£titiaincomprehenfibiIi,in altiflimo coelorum & 
beatitudiniscacumine confidentem,mente illuftrata fpeculari in- 
cipiam. Invifibilem igitur me inprimis reddam, & gradum fenfi- 
bilem fcala; hominis interni multoties calcatum relinquendo ad 
gradum fecundum,imaginationi proprium,pedemmeumattoIIa, 
pofteainrationisveftigiafaltu levi exurgam,atque abejusditione 
adregionemintelledlualeminternum meum elevabo. Conditor 
coelorumcorporisque&anim^opifexajternas mihi fauftus atque 
propitius adfitjOculosmeos benigno fu^ fapientias fpiritu clarifi- 
cer,mentemradiis fua: divinitatis illuminet,animamque mcime- 
diam ei obediencem efficiat, quo viam redtam dired:e calcando, 
qiiid tandem fim,in fpecuIodivinasMajeftatisrevelatolucuIenter 
difccrnam. 

C A ?. l 

.^od Devh; in ommbmfecit hominem mmdo perfeSiione 
aqualem:\XndeMtcrocoJmus. 

\ Rchetypus ille magnus,cujus immenram virtutem in primo 'vohminis pri- 
-^^««//r^ctii/acecinimusjnonminoriadmirationeopusruum univerfale(cre- 
ationis nempe)perficere,quam incipere volensfexti diei machinam in ipfius 
creatione,haucirecus,quamprimoopificiiruidieillamomniummachinam/pi- 
ritumempyreumcontinentem,ruoSpiritudecoravit:Atqueutincirculicom- 
pofit!onevidemus,terminumaquo,cumilloadquem,ita conjungi,utnullaiit 
inutriufquetermini perfccflione difFerentia:ita quoque m creationis circuicu 
eodemaGT:ionisdivinxmotuOpifexinfine,qu6inejusprincipioeftoperatus: 
namque fpiraculum fuum vivificans fuper obfcuram & hmofam corporis fa- 
ciem emifit,quo corpus illud tenebrofum & immobile illuminaret,pulchrum 
bc mobile faceret,diviniusque hoc opus ultimum redderet.atque ut de nihi- 
]o aliquid nobile adu non minus hocfexto &; ultimo creationis die produceret, 
quamfecerat ejus die primojquippe quo Spiritum fuum divinum ferri voluit 

I fuper 



66 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. IIT. 

fuper aquas, ad creandum ex niKilo mundum univerrum , &; ad rpiritum ejus 
materialemtenebrisobrutumilluminandumacconfercndum ei virtutes in- 
explicabiles,quibusnonmodofteretnobilior,redetiamproanimaIiuniverraIi, 
ut PUtenici voluerunt , haberetur. Et vel hoc igitur imprimis nobis denotar, 
eafdeminhominevirtutesatqueoperationes/ecundumcorporisejus propor- 
tionem&quantitatemexiftcrcqujeinmundo univcrfo tam vifibili quam in- 
vifibilicontinentur. Idquodetiamaffirmare videtur Trifmegijlm , dicens, 
quod Deus imaq^ines dnas adftMmexempUrfxerit,mu»dumvidelicet (^hominem. 
E: finc quid reperiri in mundo poteft,quod non idem proportionaliter In ho- 
minedtprehendatur? Namquefimundumidealem Jeuinvifibilemconfide- 
remusjCUjufque ejufdem regionisportionem inhomineintemo rcpsriemus: 
Etenim mensilla,divinuslucisincreat^radiushominiinternocumcompofica 
Iuciscreat«,incoelofpirituali conftitutx portione perdiviniOpificisplacitum 
acvoluntatemcommunicaturiatquefimiliteretiam,utin mundo vifibili duo, 
CQeIumnempe6c terra,habentur,quorum illud formas interramimpluit,hxc 
veroeasrecipit&confervatjitainhominequoqueradiusille ctEleflis cumve- 
hiculo fuo xthcreo vitam & formam luto{b illi corpori , qua: hominis terra 
dicitur,confert. Porroinrriundoutroque funt partes aliqua: corruptioninon 
obnoxi3;,fupercoeleftesncmpe£ccgelellesjportiover6qua:dam mundi vifibi- 
liseftcorruptibilis,videIicetelementaris;pariigituretiam modohominis in- 
terniportiones funt incorruptibilcs,corpus autem & vifibiJes ejus partescor- 
ruptioni fubjiciuntur. MundusiSpiritu divino circumvolvitur 6c gubcrna- 
tur,atque hjec etiam e.i.dem virtute eirentiali cprpus humanum agitur & cir- 
cumvolvitur:Quidcniqueunus cft.unummundum creavitadfimulachrum 
fuumjatque idem quoque unus unum condiditanimahhominem fcilicet,ad 
propriam fuam imaginem,qua yalde eft deledatus. Haud inepte itaque homo 
vocatuseftalter mundus & altera Dei imagosquippe qui habct in fe omne il- 
lud, quod in univerfo mundo majori continctur, in tantum quidem,ut nihil 
quicquani in eo exiftat ufpiaqi.quod non idem verc ac rcafiter in homine repe- 
riatur,5c iifdcm omnino officiisapudeum,quibusinmajorimundofungatur: 
Eft enim in illo mens divina,ratio angelica,fpiritus coelcftis,harmonia elemen- 
taris, planetarum vegetatio,animalium irrationalium fenfus:In omnibus de- 
niqusjmundifymbolum habet^Sc cumomnibus operationemacconverfatio- 
nem : Quidni igitur creaiura hxc ultima nomine fuo proprio Microcofmui voca- | 
retur,cum fit Macrocofmo in ornnibus quam fimilima. Atqui Deus opifex, I 
cumfitinfinitus, creavitmundumrotun4um,6cin membrisfuisadmodum \ 
proportionalemj Nonncetiamfuntomnium membrorum humanorum com- 
menfurationcs cumilhs mundi proportionata: & confonantes ac rotunditate 
iis convcnientes ? Mundi circularis centrum cft terra jhumanx vero rotundita- 
tispundlum centrale cft fecundum quofdam in umbilicojfcd nos potius illml 
circa genitalia ponendum eifc putamus,fiquidcm ut in mundi centro femina 
rerumrcconduntur,fieetiamjuxtahominis tefticulos delitcfcit virtus cjusfc- 
minalis. Abhacigirurmetacircini du£li homincm cxternum,exemplo mqn- 
diexterni cxaclc rotundum pcrcipiemus, ut in exemplo fcquenti luculenter 
explicatur. 



Con- 



DE MICROCOSMO INTERNO. ff 




m; 



r nnrludimus itaque cum rrifme^omndum ejfe Bei mmnemhmnem 
^,r./««W.,&quodper c 4 j^ ^Y^ Mi,rocofmHS diccndus,& m ommbus 

'reltTndS^^^^^^ 

— • — — . 

roeMicmofmointenorifeHinyifibiU.e^-quodomnesmmdi 
ideales fartes mfehaheat. 

r *-«, ini-prinrem, occultam, invifibilem & immortalcm 

^ Icrocofmum .^"'^«"^^^^/^^;; invifibilmm macroco- 

iVihomm.s P°«.'°"^"" ^gP^ir^qu b^ mod6 naturales fuas funaio- 

nesobit,fedetiamcirca p ^^ ^^.^^^ 

kfttumverfanfolet. ^'^^'f^l^^^^^ &'vege. 

g, quamPh.lofopb '^^^/J^^^;;;,^^^^^^^ amlthet muJs Ljoris c.lo deri- 

'~S:^^^^ ^.hereoac fenfus opera«o. 

v^Wintelle(itusiciucetai.«:iut l.' i;„nKii<j Hominem taque intenorem 

nesaformalionbu.ele— ^^ 

exmateriainviab^^^^^^ ^ habet,qu^m 

rumpartemm-tenaiemi uc fpiritualis ita fe retinetma:^ 

corpusvifibiefua^^^^^^^^^ 

thereofuocorporeu^^^^^^^^ 

Suntenimfuperions reg onis r ^^^^^ ^^^^^^^^ ^^^ ^ ^_ 

anima^Undemanifeftumeft,in^^^^^^^^^^ 
rituieft^equafiammam^qu^pro^erpr^em t-^^ ^^^ 

:?^";tsra&^ 



C9 T R A C T. |. S E C T. |. L I B. 111. 

DtumvocAvit. ^tz\\om\oco,homine?i^mtir'orem immortdem yoc2X,exteriorem 
'veromortalem. EtinrefolutioneTheologorumetiaminveniturjt^Ar/fwrm/y^- 
minemcorrumfi.,qtionumciniseB,^incineremrevertitWthominemverointeriorem 
dedieindiem renovari. Ecce Deiformis Ipiraculi frudus,quibus hoinofupcro- 
ranesaliasvinbile$munclicreaturasexaitatur,Sc ipfi Creatori fimilisreddicur. 
Hunc igneum igitur fpiritum, hominem interiorem conftituentem cum fuis 
vehiculis & appendicibus,cum Peripateticis,definimus,f|^y«^7?4»//rfw incorpo- 
ream,quivivimf4s,fintimtu^cuadum locum movemurdrintelligimuiprtmum ; Imo 
ipfa/»f/;i'fecundum Augfffiinum,zppe\\ztiiVyquiaom»iaiKte/i/git. £t fecundum 
Senecams/piritusinteUe&uali^adbeatitudtnem infi ordinatm. De qualibet igitur 
coclimundaniportioneadhominisinterni conftitutionem concurrsntein ca-' 
pitibusfubfequentibusfpecialiter&ordine naiurali traelabimus. 

C A ?. 111. 

*J)e infintta ^ me^ahili lttci}proprietate,& nuomodo homo 
cujujlibet lucidxj^ecieiportionem infi babeat. 

I^N primivolum.TraBatui.rem omnem eo nobiliorem,tam rationibus quan 
audoritatibus probavimus,quo plus in fe lucis eirentifica; habeacimperfe- 
«^ionemqimajoremautminoremam^joriautminoricorporis&materi^co- 
pia;perfed:ionemver6majoremautminoremalucida;forma;exuberantiaauf 
dirriinutione provenire pjximys enim Deum meram & purifiimam ciFe lu- 
eem increatam abfque ullo materige additamento.hoe eft.mere formalemSc 
fimpliciter igneum : Unde iux -i/fr^^propria 6c prima kfiin^o ]ohanne cap.i. ap- 
pellatur. Diximus etiam fubftantiam ipfius coeli empyrei tffe igneum lucis 
primo die creata: domicilium,qu£E empyrea dicVa eft , qQia jgnis in ea domi- 
niumhabet:Aiqueh«cnectempore(cumfitcreata)nccperfe^ione(cumhu- 
j.usloci conipofitio fit ex unica materiae fpiritualis quarta fictribus quartis lu- 
cis fimplicimm»)eft Juci & jfulgori intellecluali increato ullo modo compa- 
randa. Prasterea probavimus,coeli medii fubftantiarrt deprompfifie formam 
fuamaborigine illa empyrea; At,quia eft medietas interftitii inter materiale 
c.oelum&formale>id€ircoillud£equalitervideturdeutroqueextrcmopartici- 
pare. Undecertumeft.hujus coeli fubftantiamimperfediorem Sc minusfor- 
malem efle illo fupremo j quoniam plus habet materix, minus veio form^, 
quam illudjconftat enim ex duabus partibusfpiritus grofiioris &c totidem !u- 
cis per diaphragma coeli empyrei a fuo fonte eifecundocreationisdicinfufis: 
Atquehinc<c///frdicitur,quafi/«/Aijirr,ideft,igneusfpiritus>feuexfpiritu&igne 
a^qiialiter conriatus. Similiter ultimo locojucemdebilifiimamefleincoelo 
infimo, declaravimus, materix autemfive aquarum fjbftantiam rebelliffi- 
maminamconftatextribusquartislucisjatqueitafefehabetinhocextremoin 
materiaequantitatcut in altero,empyreo nempe.in formx abundantia. Lu- 
cem etiam adum omnium fimplicillimum efte demonftravimus.quatenus eft 
Hmplexadus intelligentia:,intelledusque increati,& primo a divina mentc in 
omniadifFufa,modotamendiverfo,procorporisnaturarebellioriautobedien- 
tiori. Dicimusigitur,lucemincreatamefletotahter 6£ originaliter in ipfo Dea 
Patre: Eft cnim ille kminum Pater, imo eft ipfa lux prima &vera, cujus radii 
adus primi exiftunt,»/ Trifmegtft. teftatur : Undc illud : EgofiimluK mtmdi, &c. 
Affirmamus etiamcum Trifmegifio & facris Scripturis,in //^tf cfleilluftrancem 
fpiendorem 8c exuberantem,ia quo eft lux & vita hominf*m,at tdlAturfinffus 

■' ■ ]ohanni 



PE MICROCOSMO INTERNO.^ 69 

]oha»Miscap.t. In SpiritufanSio tandem efTe fulgorem omnem intelligentiam fu- 
perantem,utinquitD/tf»j(y/»*.- Poftautem lucis creationem portio iilius fimpii- 
cilTima ad Angelorum compofltione concurrebat cum /plendoreintelledus 
increatifeumentisdivinieiunde Bionyfius ipfos Algamata,hoc c{i,clarijpmajpe- 
c»lalHmen3eiJi{fipttntiaaPpellaty\aqaibustt\:\mDmhip(cvidttui:. Poit hot ad 
corporumcccleftiuminformationemdercendebatlucishujuscompo(itcepor- 
tio,dans ipfis vita; copiam & efHcaccm propagationcm : Eftque h^clux vifibi- 
lis fplendor. In ipfa ctiam elementa lucis portio extrema infunditur,igneum 
illisvigoremtribuens,quovivuntcoporac]ueinferioradiftinclis&fymphonia- 
cijproportionibusconftituunt. Inhominedenique eft omniumharumlucis 
tjim iacreatasrcilicetjquim creats fpecicrum portio debita. Nam per fpira- 
culumvitxnonintelIigiiuranimavitalis(hxcenimeviamhrutisconceiraeft6c 
puntis,quavivunt)fcdmensdivina,Iuxqueincreata,qux immediate aDeoin 
iiluminfunduur,quoprimumDciimagineminduit:Dcindeangelico6cratio- 
nalifplendorcornatur,atquehancporcioncm a coelo empyrco habet.qua ra- 
iionalis diciturj atquehis duabus dotibus cstcra anim^lia , omnesque alias 
mundi creaturas excellere videtur. Poftea luccm vivificam, vegetativam 5c 
multiplicativam aSoleSc creaturarum xtherearum fplendore accipit,quibus 
corporaliter huc atque illuc ducitur,augetur & fux fpeciei incrementum per 
propagationemhabet. A luceelcmentorumcorporis fui partium fymboliza- 
tionem(?ch'jmorumclementariumnaturam acproportionembarmoniacam 
habet,fecundumillud Trifmegiftiin Pimand. Faemtna aer dr aquacoeitndicompos ex 
igne maturitatem^ex xthere Jhmpft Jpiritum conglutinavitque natura ad hominis Jbe- 
ciemejfgiandtm. Quisdeniquedubitabithas omnes lucis fpeciesinhomineef- 
fe,ciimharumomniumoriginem,mentem nempe divinam,lucisqueincreats 
portionem in hominibus teftetur^»c?. 'Johan.cap. i.a cujus fonte increato o- 
mnes alix lucis creatx fpecies derivantur. Nam fecundum illud P/almifaRe- 
gii : Verbo Domini firmatifunt cali dr Spiritu ah ore ejta omnes virtutes eorum. Con- 
cludimus igitur,/m efle radiorum Jpeciesy(\m a£ltts diQnnviv^ifupercailefes nempe 
radiifsu Deiaff-u-s.a. quibus nobilior anims humana: portio derivaturj Deinde 
;?»»W/r4</«feufflr/(?/?«,funtquenatura:a(5lus,animaqueabipfaprocedens,unde 
hominis vitafenfitiva& vegetativaderivatur^ Et ultimo in locofunt radii eU^ 
mentares,qui non vitam,fed vits habitaculum pr«eparant,funtque qualitates 
propric i.i elementis delitefcentes. De his crgo MicrocoJmi radiis infia latius 
difcurremuj. 



C A ?. IV. 

T^e raditsfu^ercoeUfiihuSyqui aSitufHnt Dei. 

RAdiorum autsmjifpernaturalium yquoniam alios in ipfo Deo clTe indicavi- 
mus,uti-etiamfacrseteftantur Scripturx,aIios quafi ipiiius coeli empyrei,e- 
jusquecreaturarum fubftantiam,illos in Deo exiftentes dicimus increatos,hos 
vcrocceliempyreifrM/w. K^kdiumiutcmdivmumcumScotointeHeihimincrea- 
/«wappellamus;alterum veroiIlum,immediate a divino procedentem,}ntelle' 
Bumcreatum. XXndeScotusohjeclatntelligihiUaproduci in ejfeintelligihite,pera£ium 
intelUBui dtvinizffiTmzt^&c in ipfis omnes veritates de iis neceffarw relucercyx ta u t in- 
tclleduscreatushujufmodiobjeda Scvinutc ipforum,necelIarias quoque de 
ipfisvcri£atesintelligens,videatinipfisiftiufmodiveritates. Atquetumintclle- 
clus ille creatus videns in objectis uUbus veritatcs infallibiles , convcnienter 
1 ;... I 3 . ,.,.- .. ..dici 



70 T.R A C T. I. S E C T. I. L I B. III. 

dici potefl.videre eas in luce a:terna,(i ve regulis xternis. Id quod confirmare 
ctiam videtur Refolitt. Theolog. troB. i.part. i.port i. qiufl. i. dum alTerit, conve- 
menter dicipojfe ., qtiodinteUe^us creattts 'videat hiijnjmoai 'ueritates iwfallibiles irt Ittmi- 
neintclleiJniincreati.quiafcilccfvirtttteiJlittsincreatiintelle^fttsprodu^afuntohje^A 
in effe intelliqibile c^ ipfajic prodttcfx,nonfua.fed intelle^tis divin virtute meventi- 
ffum intelleiium creatum. Exquibus conftat lumen tum creati,tumincreatiin- 
telleclus efn;,&. intelledum creatum nihil quicquam poiTe intelligere,nifi hoc 
, quafivideatinluceacfi)lendoreintelledusdivini,quemwf;7/mvocantj&:per 
confequens cerrum e(t, ad anim^e humanx conftitutionem concurrere cum 
intelleducreatomeatemdivinam,ita utperhancille (olcat prxJielasverita- 
tes infallibiles videre , ut infra. declarabimus. Cum autem ha:c portio divina 
homini,propterimmenfamcorporisejusiudignitatem,abrquedivinaOpificii 
gratia obvenire in illius creatione non potuerit, idcirco idem ei donum ip(b 
creationisejasdicconce(fitDEus,quodanteaprimo opificii fuidieccelo cm- 
pyreo&per confequensunivcrfo|mundo'|communicavercit. Namq; utprimo 
creationisdieSpiritusejusferebatur fuperfaciemcoeliempyrei, fpincualicer 
ipfumilluminanSjficetiamultimoiHiuscreationisdieSpiritus ejufdemArthe- 
typi ferebaturfuper faciem hominis : Etenim fpiravit ille in faciem hominii fpi- 
racuium vitx, qui, quoniam increatus, vira &; lux immorralis erat, ut teftatur 
Johan. I. Trifmeg.infto Pimand. i. Tales icaque funt hi radii fupercceleftes, qui 
funtrcverapropriiDeiadUbiquorum priores a Deo immediate procefTerunc 
& funt quafi radii ab ipfo Deo emiffi , ac veluti Spiritus ejus aclus divinus 8c 
fplendor xternus,im6 ipfe Deus, ubique pro voluotatefuadivina pr^efens, 
ita quidem ut non inepte inde Theolog.refolutione fufFragantc,dicatur,/» omni 
(reatura effe vefligium Trinitat^,non aliccr videlicet,quam folem in hac domo, 
veliliatcrrxparteeiredicimus.cumradiiejusinlocisillis fcriunt. Radiiautem 
fupercceleftes(ecundariifuntiIli>quiimmediateaDeoprimodic,admateriam 
tencbrarum de potentia in adum producendam & conflandummunduma- 
dualem&vifibiJemfuntcreatiiquorum adionibus tcnebrx adglobimunda- 
nicentrumdepulf2c,&: virtusomnis ccelis & cundis cocli partibus & creaturis 
eftdata : Unde etiam aclus Dei fecundarii vere dici po(runt,quatenus a Spiritu 
Dominiimmediatepromanantes. Atverononfunthiipfi fimplices,utilliin- 
creati(quippcquipenitusfuntformales&ignei)fed cum pauxillofpintushy- 
l^tenui(fim£emateriac,utdidumeft,conjunguntuninquacompofitioncfpiri- 
tusillepalfivusjluxquecfrentialisadivaacverusDeiradiusemiflusexiftit.To- 
■ taautcmcoeliilliusfubftantiafr<r4/(i dicitur,quia de nihilo,hoccft,nonpr.ctxi- 
ftente materia aliquid in adum fuit producium.nimirum informis & poten- 
tialistenebrarum(piritusfeuaquafubtili(nmafuitIucisdivina:pra;fentiainfor- 
mata. Unde & coelum hoc intelleduale ac rationale dicitur,& fimplex hcec 
compofitioluxappellatur,atque hac ratione lux creata accipitur pro lucis di- 
vinae mixtione cum (piritu,quem informavit,hoceft,pro compofitionefpiri- 
tuscumlucejinquacompoficione,quia lucis proportio tripla eft ad illam ma- 
tcriajjidcirco lux ei nomen & eirc dcdi t,atquehoc modo lux primo die creata 
fuit. Qaoniamigiturluxiftaformalisagitinfuum paflivum & fpirituspafllvus 
formamrecipieni p2titur,&; acliones illas,haud fecus quam materia formam 
fiL]fcipit,n6nne inde verifimilc eft,hujufce (ubftantix, fimpliciter ex duobus 
compofita:,luccm efTe illud, quod Philofophi vocaverunt intciledum agen- 
tem.qui omnia potentia intelligibilia facit intelligibilia ac1u,non alicerquam 
materiam illam , propter deformem fuam difpofitionem in potentia tantum 
exiftentemireduxitinactumvifibilem? Unde&: Francifctude Maronishunc\n- 
tellcdum nuncupavit, tucem dr rationem cegnofcendi , & fecuudum Proclum i» 

trnci. 



DE MICROCOSMO INTfiRNO. 71 

qm eft altera compofitionis pars.ni fallor,efl: ille intellecl us, quem Ph ilofophi 
patie»temd\xenint,cu)use{\:omnium intelleclionem in (e reci^cre. Sicadfpe- 
culum politiflimum lux fuum intendit vukum^fpeculumcjue ejus radios reci- 
piensfacitrubjedumproximumjinpotcncialolummodo ante lucis adumvi- 
iibile,jamacT:uinrpeculoapparere& videri. Atque hoceft.quod allercre vi- 
detur Trifmegifiui m Pimand.i dicens,?»e»ret» ejfe in ratione, p.er rationem fciJi- 
cet coeli intellectualis fubftantiam intelligens , cum in ratione fit , tum adtio 
tum paffio. Et Anflot.i.deanim. In a,ntma,inteUeBivAfrofter intelleBumpajJihilem 
j?snend/ises/inte/iec7uiagens,hocei\,fotmZcigens in fuam materiam paflivam im- 
ponenda eft. Hinc igitur eft,quod alii,fecundum Bafdium in Hexam. \. z. hoc 
ccelum rede inte/lecitiaie,it(\\xe alii etiam rationa/e nominaverunt. YLtAuguJ/i- 
nursfuper Gen. i. per lucem primariam intelligit naturam ange/icam. Natura au- 
tem angehca fecundiim Boetium /ib ^.de Trinitate,differt a mera forma lucida, 
qua;increataeft;quiaaccidentibus fubj!cicur,videlicetintelleftionibus& vo- 
litionibus.unde in ipfls materiam efle dicit:Se.d hoc in traBatu primo,vo/um.\. 
/ibro:T>e creaturis coeli empyrei,dilucide declaravimus. Hi aucem dicuntur 
proprie aclus Dei, quoniam ab ipfo immediate procedunt, quorum fulgore 
homo interius iliuminatur , Deique ipfius imaginem habere dicitur, ut infrA 
latiusexplicabimus-,quamvis etiam 8c radios inferiores omnesfecundarioauc 
ternario aDeo denvari ftatuamus,quod etiam aflerere videtut Trifmegifffs^. 
liman.DEUs divina natura,principium univerforum,DEus,mens,natura,a- 
d;us,necefruas,finis& renovatio;& proinde per confequens,omnes radiosfeu 
aclus mundanos divinos efTe & ab ipfo Deo provcnientes afTeverarc videtur. 

C A K V. 

Wnde homo dicatur Dei tmago ? ^ de nobtlitate, quam ille cL 

radiis fuprnaturalibm tam increatis^cjuam creatps, 

qui tn tplofuntyaccipit. 

CUm Opifexilleincreatusfpiraculumvitxinluto/umhominlscorpusin- 
fpirafleticorpus illud,licet fpifliim & opacum,divinam mentem recepit, 
atque illa pcr inexplicabilem & lucidiffimam fuam pulchritudinem, politifli- 
mumfpeculi culciflimi decorem lutofs ac rudi hominis corpulencicededitiita 
utpriusArchetypiforma&imagofpiritualitcrineaconfpiciendaefTet. Unde 
Trifmegift.hominem adDeiimaginemfaEium reprafentare Trinitatem in /oco quodam; 
atqueiiidemetiam facr^c Scripturas in mu\tis\oc\s,hominem adipfus Deifmuia- 
clmim faBum dicunt : Trifmegtfitis etiam in i.Pimand.hominis mentem propriam 
Deiformam vocdivit. Etzlihi.mentemrationis humana Deum nuncupat,qui eftin- 
telledus,vita&fu!gor. A.cfecundiimJan^um]ohannem\. InFerbo DeieBhomi- 
numvita,quaefi/u.xJI>/endens in tenehris,h.oc cft,in tenebrofo corporc humano, 
eftquehxc vera lux feu forma divina. Sic itidem TrifmegiJl.Pimand.i.hominem 
internumexvita(^ /uceconftare dicit;vitam£ dr /ucem Deum (jr mentem vocat,ac 
ibidem in h^ec loquiturverba. Pater omnium inte/leiitts vita(Jrfulgor exiflens,ho- 
minem fibi fmi/em procreavit , atque ei tanquamfi/iofuo congratu/atui eft. Eodem 
modo Patt/its hominem,dr Xyfiui Pythag.ejits animatemp/urn 2)«appellaverut. Po- 
lita autem illa materia,hofce lucis increata: radios rccipiens,eft fpiri tualis & in- 
telledluahs primi coeli fubftantia ad imaginem Verbi.primi excmplaris & cau- 
fa:caufarum,creata,qua:immediate {ecundxxmP/atonicos aDeo derivatur. Et 

hxc 



71 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. IIT. 

hxcen:veraanims;Pw//rationalisfubftantia,quamprimummundiOpificem 
procrearedicit, ac per confequens omnium creaturarum nohiliilimam cile 
concIudit;^«^«/4W,uc inquit xWe.animx perfeBionis effentia afiperioribufDiispro- 
venit limo hac ' // ilit intelk6ludlsfuhflantia-,o^ i am Jamh/ic. de Myft. henefica 'voluntate 
/://i///z^,hoc cft,mentis divma: prarfeotia illuminari dicitiac pariter elt illa,qux: 
defiiiitur a iheologis.jjiritus intelleclualis ad heatitudtneminfeordinatm^ut in ReJoL 
T/S^r^/^^.habetur^Eiljinquamjh.xc fubftantia duplex,lucis nempecirentialist>c 
fpintu^ fimplicii]imi,quafi aciesquxdam acmedijm limpidillimum,Iimoib 
corporiinfita,inquoideje illius divina: & mcreatJe portio confpicitur. In hu- 
julmodiergofpeculo empyreo,corpu, illud limoiiim illuminante,D£us ipfe 
Opifex,ut teftatur Trtfmcgi[}u4 i P/wj». feipfum quail inlpicicns,homini,tan- 
quamfilio fuo, congratuUius eft,& propria nimium delectatus forma,(>pera 
luacunclauiuiconceilichumano. Homo igitur omniumle potcftatcm hahc- 
re percipiens,opificia leptem gubernatorum (nam recundum Trifmegtji.Pirn. 
ferm.^.facius esi homo dtvini operis contemplator^dLmm^d^ftvitvc inccpitCcguber- 
natoresill',quos jntclligentias vocant,human3e mentis meditatione gaiidrn- 
tes,finguli fuipropriiordinisparticipemhominem reddidcrunt,qu;poftqu:rn 
horumdidicitcircntiam,inAftrologia peritillimusevadens,altiusccepitalcen- 
dere,6cfulgorisfuiacvita;fontem6coriginemperquirtre(atagebat. Undefe- 
ptemcirculorumambitumentisfua;acuminepenctrabat&.rclcindebat,vim- 
que Gubernatoris prxfidentis igni comprehendere tentavit : Namque uc 
ignisradiilurfum,verfusfedem fuam connaturalcm tenduntific fulgoris illius 
divini officium eft,tot gradibus altius cxteris radiis afcendercquotiliisfubci- 
liorautnobilior&excellentior tlTe dignofcitiir. Hinc erat,^^rh\her.tt Trifme- 
gijlo Pimand.if.-Cfuodhomooperadivina admirando.dr vivaciter perfcrutando,tandem 
tpforumd^luiipjiusautoreminvenit ac cognovit. Atc]ue inde etiam eft,quod idem 
TriJmtgifl.Pimand.io-hominem animaldivinum.non cum hrutis,Jed cum Diis ccelejii- 
bui comparandum vocat,imo ipfum cceltcelis prxjlantiorem effc,vel faltemparicumillis 
f erte potiris o\w\\.. Solus deniquehomohochonore gaudct,quod in omniDus 
hujusmundilymbolum&ccumomnibus operationemacconverfationemyir- 
tuteilliusradiidivinihabet:Symbolizatenimcummateriainpropriocorpore 
cum elementis in quadruplici compolltioneicum plantis vegetacione,cuma- 
nimalibus fenfu,cumccelo mediolpiritu a:thereo,rum Angelis intelle<fl:u,6c 
cum ipfo Deo,ut omnia in fe continet. Agit igicur in omnibus & in omniaiac- 
queadeoinipfumquoqueDcum pollc habet,intelligendo videlicet,& ;!man- 
do illum : acficuti Deus cunc^a cognolcit,ita etiam homo cun^fba cognofcibilia 
cognofcerepoteft,nec enim quicquam in eo eft,in quononfulgcataliquiddi- 
vinitatis:Atquehinc etiam Trifmegifltis in \o.ferm. Pimand. :iu'iis eft appellarc 
hominem Deum terrenum d^ mortalem,Deum vero ejus Creatorcm cceUjlcm acim- 
mortalcm Et in ferm.3 Afclep. L\\c\t,magnum miraculum ejfe hominem arimal ado- 
randum (Jr honorandum : tranjire namque illudia naturam Dei,(Jr if(nm quaJiDeum 
effeafferit ; Et alibi , hominis naturam Diis cognatam effe dicit,iisj. divinitate conjitn- 
flam. Ac certe hoc maximum eft hominis decis.quod vcrum Dei radiumc^^c 
a<ftumhabec,quorumratione confanguineuseft ipfi Den.nonalitierquamilli, 
qui ex atavis &: a vis defcendun t,confanguinei &: cognati eorum dicuntur. At- 
quehasomnesperfc(flionesalucisincreatc'eradicehabemu.s,quammentem& 
intelleclum appellavimus ab ipfo Deo nobis infufumiquohominempropter 
exiftentemillumineodivinarformxradiumDei fimulachriimciledicimu.s,&; 
cum Angelis,quatenus intelhgens,& rationalis eft.comparari atque demum 
etiam cum omnibus ccelis ac ccclorum creatuns fymbokim habcre,ut antea 
declaravimus. 

C Af. 



DE MICROCOSMO INTERNO. 75 



C 



A l\ VL 



1)e radiis mundanu Jive coelejiibus^^quos naturae aSius appellanti 
a^ cur caeli xtherei ammafit trrationalis f 

RAdios mundanosjive ccele/les,quos alihiJecKndaries appcIlavimus,iIIos nomi- 
namus,qui a perrenni fonte lucido,prima die creato,hoceft,aluceprima- 
riaadcoeliiethereirubftantiamrpiriiualeminadum deducendam,& ad tene- 
brofam privationis originem deorfumpropulfandam,inmediam mundi regio- 
neminfunduntur.qui quoniam funt mundi quafi vifibilis anima,qua eumvi- 
vere dixerunt Platonici,idcirco a quibufdam radii mundani & acfhus natur» 
appellantur,e6 quod qu^libet res naturalcs ab iis recipiuntadum,hoceft,vi- 
tam, vegetationem, multiplicationem & motionis originemj Imoquiiibec 
naturx radius feu adtus eft quafi anima vivens, fi in corpus bcne di/pofitum 
proportionedebitainfundaturjfiquidemejusvirtuteinfinitaexfimilibusfimi- 
liagenerantur,rescundxaugenturalunturque,intantumquidem,uthicnatu- 
rx adus fit ligamentum elementorum,virtusque commilcendijfine qua ele- 
mentorum commixtiones fieri,formaque (iix fpeciei congrua,per quara eares 
ab alia quavis re diftinguatur atque dignofcatur,imprimi nullo modo potuif- 
fentiQuinimoetiamhifceradiisSol vitam&calorcminferioribusinfJ5irat,ut- 
pote cujus radiorum adus cunda ad fe calore fuo vivifico convertit, cunda 
permeat entia &c qualitates eorum virtutesque ducit per omnia,ac tenebras 
caligiaemquedirpergit. Quidigitureftaliudhicnaturjeadus,quam4»?>»*/7/4 
mundi,qnamin Sole prxcipue collocari 'voluerunt Platomci? ita utradii mundani feu 
cceleftes non fint quicquam aliud.quam lucis in corporefolari congrcgatxe- 
miifio,&: ad omnes vifibiles mundi partes ejaculatio. Id quod etiam verificare 
videtur ^tmhlicus,omnes cakftes virtutes Soli inejje affirmans. Et fceundum Pro- 
clum omnes omnium vires congregantur in unum Solem atque coUigantur^ quas tan- 
demiileinhuncmunduminferioremperigncafuafpiraculacrediturdifi^emi- 
nare. Unde 8c Sole ad nos vergente terram herbefcere & pubefcere,abeunte 
vcro eo illam deflorerc videmus. Certum igitur eft & manifeftum,vimiftam 
feuadumhuncnaturasefreanimammediamnaturxexlueisprimari^fubftan- 
tia Scfpiritu xthereo conflatam,qux media ideo dicitur,quia participatdeu- 
troqueextremo. Nam accipit naturam & eflentiam fuamde perenni fpiritu 
coeliempyreiScrebusomnibuscreatiscoehinfimi virtutemfiiamvivificamli- 
beraliter impluif.Imo etiam ufque ad ipfius hominiscentrum penetratcum 
fuo fpirituanimahasc vivifica,donum illud fupercoeIcfte,mentem videlicet ac 
intellecluminrationalifiio curfu fedentem^fecum vehens. llnde Sol,hoc eft, 
animavivifica&homo,nempe fpiraculum divinum,quod homo internus ap- 
pelIatur,hominemgeneraredicitur. Atquehinc eft,quod Verphjritu in lihrode 
tfffa//(?«/^«f,loquensdcanima hac media,definit,/p/S»» ejfe quoddammediuminttr 
eJfentiamindividuam,qu£eUintelleEiiis (jf ejfentiam in vera corporadivtjihilem.qua- 
litatesenimmaterialesqueformafecundumcorporajuntdivijihiles. £t in eodemlibro 
ipfe difFerentiam conftituit inter vitam hujtts animx ejr illam inte/leStus. Atque 
hanc etiam difFerentiam confirmare videtur Dionyjtui tib.de divinis nominihus, 
6\cendo\quodilla,quiefintininferiorihits,exijlantperfeiiiitsinjuperiorihui. ^tPro- 
clus in Itb . de anima a fTe ri x.,perfe£fiores animas a Biis fuhlimiorihiu provenire\eJfe nam • 
quei[Usperfemobiles,minusquedeteriorisnaturaparticipes,haf veroje minus movere, 
magisquejortem corporeampatiy^ vera dicit: Nam pcr hanc animam mens & in- 

K telledus 



^4 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. III. 

tellc£tus corpori jungitur. Per animam igiturperfcdioremjintelledumafu- 
prcmo Opifice immediatc procedentem , per aliam minus perfedam hanc 
mundanamintelligit,quamaDiis inferionbus,xihereis ncmpe,provenire vo- 
luit. Namalias animas a fphsra Solari,alias a fphxra Mercuriali,&; nonnullas a 
/ph^eraLunariderivariaflericperquasdiver^m radiorumnaturamdiverfas 
locorumacfphxrarumdifpofitionesfequentemdenotarc videtur. Atquchos 
Deos inferiores a Trijmegijio -j.gubernatores vocSitos Proclusjuniores nominzwit, 
ac fi dicereta fummo Deo proYcnientes,&: quatenus j uniores fu n t atque infe- 
riores,eatenusetiamanimas imperfcd:iores,irraiionales nempefacientes. In 
hxc igitur verba loquitm : Amma rationdis esianimairrationdtnohihor.quoniam 
illamprimusmttndi Opifex.,Deus nempefupercotleJiis,procreavit,hancautem Diijuxio- 
resfrod»xerunt,idcn,atberei. Hxcautcmanimainfe vitalis,fedirrationalispcr 
acquifitionem portionis fupercoelcftis Ht rationalis ■■, Et tunc eam Auguftinu-s 
likdeanim.drjpirit.definit effefubjlantiam qnandam rationiipartidpem. Unde ha:c 
anima media,quatenus rcfpicitfupcriora.habet virtutem intelligcndi,&: qua- 
tenus iuferiora^virtutcm (entiendi-.Similiter quatenus componitur hxc ani- 
maexluce&(pirita,6cquatenusmentemdivinamcum coeli einpyreifubftan- 
ti«eportioneiufehabct,eatenusrededefinituraby^r//?.//^i:/fj/^/m«,efrej^/m«* 
intelle^lualis dr rationalis femper movens , ^c. Sed cur anima h;£c confcqucn- 
tcrpcrferationeminferionbusdarenonpo/Iit,ratio,nifaIlor,ha:cefl:. Primum 
quia certum eft,ipfam mcdiam coeli medii fubftantiam ex a:quali lucisprima- 
ri«creatxportione& pari coelimedii fpiritusquantitateconilarejqui/piritus 
lucis hujus prxfentia, a privatione fua liberatur 6c purgatur. Lucem autem 
primariamex5.1ucismereformalispartibus,8cunicafpiritus conflari diximus, 
qu£e ideo intelledualis dicitur,rcfpeclu formKfua;divinae&: fimplicifTimXjra- 
tionalis ver^,quatenusfubftantiafpiritualis,qua;materialis eft ejus adus,quo- 
dammodo patiendo refiftit,& per confequens rationalcm reddit hanc mate- 
riam,qu« rationalitas inferior eft intelledu. Nam in Refolut.Theolog.hzhttmt 
<\\Xod,quiienttSAmmAreJpicitaltiora,diciturintelle6}iis,quatenus inferiora,ratio. ]zm 
vero indubitatum eft,rem eflTe tanto magis inteIIed:ualem,quanto magis ad 
verum lumen , fulgorem& intclledlum acceditur , & tanto rationaliorem, 
quanto propinquior eft verse intellec^tus fedi ; nam intelledus creatus imme- 
diateabintelIecluincreato,nonahterquamaSoleradiimundani,procedit.At 
quoniam res,quo remotius a fontelucido diftat,ec) minusderadiorumejusa- 
du participat,uti videmus corpus animalcquo longius ab igne diftat, eo mi- 
nusignisbencficiut^accipcre.autcalorisvirtutemfentireiidcircomedi.imun- 
diregio,tumquiaeftlocusafonteintelIe6T:ualivald^remotu>,tumetiam,quia 
cjusfpiritusaliquantoeftgrofIior,quamviscrcationefuaad vitumfatisefKcax 
& idonea>ad intelledbum tamen & rationem minus eft apta & conveniens pro- 
pterfubftantia:fuxcrafritiem,magnamquecontralueis increatx adus fimpli- 
cifnmosrefiftentiamiquoniam,quocrafiiorcftmateria,eomagisefl;formalia- 
d:ioniinobcdiens:proindcfacultatemrationalemvaldedebiliterillicoperari 
certumefl,&:perconfequens,animamillammediamin creationefuairratio- 
nalemperfefadamelFeiquamvisper familiaritatem illam,quam fpiritus cceli 
empyreihabctcumilloa:theris,&:perdivinam Dei voluntatem.intelleclus ac 
ratiopercceliempyrei diaphragma fexto die,ad hominiscreationem,inhujus 
coelianimamdefcenderint,ut,cumha;canimamcdiavitalisineuminfundere- 
tur,fimul quoque ea illi cum vita intellcAum ac rationem afFerrct. Et quia hu- 
juscoehmediifpcciesincreationefuairrationaliseft condita,idcircoperfera- 
tionem hahcrc non poteft,non magis,quam vegetabilia ante Solis ortum erea- 
ta/cnfujmmoreanimaIium-,quamvisproculdubio creatur;c cceleftes non mi- 

nus 



DE MICROCOSMO INTERNO. 7; 

nusreficiantur,&gaudeantpr£E(entiahujus(plencIorisintelle<51:ualis,quamve- 
getabiliaSolisajjpropinquatione&afpcdu. Sed utviamagisfamiliariprobe- 
mus hujus coelianim£c irrationabihtatem,videmus in lumineintelledus fen- 
fum vifus dingeote,quo longius ab illo objedum diftat,e6 debiliores efle ra- 
dios ejufdem fpecies vifibiles contuentis : ita quidem,ut etiam veritas quando- 
que ipfis non reluceat,fic enim etiam in propofito fefereshabct cumhacani- 
ma.quippe cujus medium diverfum cft ab illo intelledus & pcr medium mun- 
difemidiametrumafedeintelledualidiftatjunderadii coeli intelledualis pro- 
pter medii diverfitatem in coelo medio quafi refradi funt,8c rationaliternon 
operantur. Atquepraeterea etiam,fi h«e anima per fe eflet rationalis,curnon 
itidemquoquerebusomnibus,quibusvitamdarefolet,rationemfimulimper- 
tiriperciperetur ? £ft enim hujus cceli fubftantia tum in metallisjquam in vege- 
tabilibus&animalibusutriufque fpecieijquinta eftentia enim,qux eft rerum 
omniumnatura fenfibilis,folummod6 exiftit,& non intelledualis,tefte £«///<? 
in lib.de quintn ejfentia. Concludimus igitur,quod coelum empyreum habeat 
animam fuam a radiis Dti increatis,&; fubftantiam ejus eflepeuituslucidamj 
nontamen lucem fimpliciflimam,quippe qux Trinitatis tantum eft propria, 
cum fit increata. Ita tamen hujus coeli fubftantix fpiritualis appetitusexple- 
tur,ut penitus in naturam lucidam & formalem conyertaturj Unde & com- 
pofitio ilia dicitur empyrca,id eft,ignea,cujus fubftantia formali tenebrofus 
medix regionis fpiritus informaturj atque adco etiam tota regionis coeleftis 
fubftantia,fit ex portionehujus fubftantise empyrex,quje eftejusforma,&ex 
fpirituproprio,quieftejusmateria,qu2equidemcompofitiodicitur<«//'fr,ideft, 
igneusder. Atque ut tota coeli empyrei fubftantia eft coeli xtherei forma feu a- 
nimaeirentifica5ficiteriimhujustotafiibftantia,quam quintam efl^entiamvo- 
cant,eftomniumcreaturaruminferiorismundianima&natura,pra:terquanj 
hominisjquimajorcmfuamperfeclionemabaltioriregione depromfit. Hoc 
igitur modo venficantur pr^emifla dicta Dionyjii in lib de divin.nom. Illa, qu^ 
funtininferioribus,perfediusexiftuntinfuperioribus,hoceft,quoaltiusafccn- 
ditur,c6majorperfecl:iorepcritur:Namqueutidem/«/;^.^(e^»^f/.^/>r<«rr/?'.di- 
cit: Angelumfuperioremdelege commtini illuminare inferiorem:\x.^ quoque (tit res 
habetcummundiregionibus. Nammundusinterior,feuidealiseflexemplar 
ipfiuiDei,externusyer6&vifibiliscftilliusinvifibilisimago. 

C A V. vn. 

rDe radiis ekmmtAnhus t^ animajenfitiya. 

' I ^lmsui ejfentiam AnirnA noftr& non ex primls,3.\t,omnium generi^us conflitutamt 
-*• quemadmodumfiperioresanimas.jedexjecundiitertiisvecompojitam ej/e,ub\ per 
prima genera naturas atque fubftantias cosli empyrei,per fecunda,illas coeli 
jetherei,dequibusfupraegimus,&pertertiaillascoeliinfimi&elementaris,de 
quibushoclocoagemus,denotat. PythagoricitUt fupra explijca.\imus,animam 
exprop0rtioneftmpla,dupla,tripU drquadruplacompeni volentes,per quadrupla pro» 
portionem intellexerunt animx potentiam fenfitivam,quam Plotinus & casteri 
Flatoniciidolum vocaverunt,quia eft quafi imago & idolum qualitatis illius,qua 
fen t i t u r . E t Trifmegift Pim. <J. a i t : ^uxcunquejenfus monjent^idolafiint dr vanx qud- 
dam admirationes:nam bonum in mundo,aut mundi partibus invenirenonlicet : nam 
fit acies oculi Deum non cernit,ftc neque pukhrum bonumquecognoftit. Divus Paulus 
homine .animalem & nos ffiritum,carnalem dicimus^ Etenim hxc corpora foluln- 

K 1 modo 



7<? T R A C T. I. S E C T. I. L I B. III. 

modo percipit,cum incorporea fenfibus minime objiciantur. Ex quibus pa- 
tetjanimamfenfitivam de corpore participare,cum fine ejufdem organis nihil 
quicquam pr^eftareaut perficere poffitiimo nifi fit in corpore aliquo animato, 
^ h^canimxfundiofeupotentianihil cft. Conftatigiturexelementis eampo- 
tius& corum virtutibus ac mixtionibus confiftere,quam a fuperiorum coelo- 
rumvirtutibusderivari. Unde Porphyritu illam,/« lih.de occafionihus inhxcver- 
ba afijperioribus animx potentiis d:rtinguere videtur:y^«/w<j quidem rnedium 
eU inter ejfentiamindividunm.quAesi intelleciHS-,(i- ejfentiAmin 'uera, corfora divifihi- 
kmsqttalitatesenim,materialesqueform£lecundum corvorafuntdivifihiles. Ubi per a- 
nimam intelligit illam viviticam cceli cetherei , psr eirentiam individuam, 
intelledualem &: rationam coeli empyrei fubftantiam.per elfentiam vero m 
corpora divifibilem,potentiam fenfitivamjquam dcnotat circa quaiitates e- 
lemcntaresmaterialesque formas,fecundLim corpora divifibilesverfari,&ab 
ipfarumadionibusprovenire ac derivari. UndeapudP/'/7(f/tf/)/wds;finitur,/'«- 
jufmodianimamfinfitivameffe a£lum fubftantialls corporls ncituraiis organici,(]uo idi- 
^fiim vivitfentit,appetitfptrat d^ loco progreditiir-^ctijtn potentia avprchenfiva (pecies 
rerumvifihiliumapprehenditc^percipitprxfentesdf ahfentes :iizvc\ ienkii tam aptus 
eftrecipereimprelIionesrerumnaturaliumabftrac^as,quahn cerarecipitima- 
ginemfcucharaderemfigilliabannuloabftradum fine aurovel argentofibi 
adh^rente.Atqueh^cpotentiaapparaturtaminytv^/wf^c/mi^r^^cui^a/^^wfrfub- 
jiciUQtiir fpeciesi\ide\icttvi/us,auditus,ta^Hi,gufit(s,o/fa^ttsfiu odiratus; vei int-e- 
'riorg,cujustresfuntdiffkTentix,yide\jcetfinfitscommun(fphantafiacrmemoriaE- 
jus autem motiva potentia corpus animatum movecur , vel loco exter- 
ne,vel /piritu & pulfuinterncjquxquidem,fifitimperans,eft w>/«xf^»f«/>//f//'/- 
^,fpem&lxtitiamfubfecontinens,vel vis irafcibilis fuh qua furor,rabics,infa- 
iiia,metus,triftitia,dolor 6c hujufmodi alia comprehenduntur. Eft igitur fen- 
fibilish3ecfacultas,ipfius terrxSc obfcuritatis filia,malorum omnium mater,' 
carnis ad omnia mala inftigator,peccandi in ea appetitum afiidueexcitans 6c 
objedapeccandihominifubinde pr^ebensinam fenfu potentiarapprehenfivx 
fpcciespracfentesadmalaincitantespercipiuntur:llnde£i/rfprimumaudien- 
doferpentisperfuafionesadpeccandumalliciebaturideindevidendofrudum 
efte pulchrum.oculisque 8c afpe<fku deleclabilem.tetigit frucflum illum,atque 
ad poftremum eum guftavit &: comeditsita quidem , ut ad peccati hujus 
complementum omnes ill^e quinque Ipecies concurrerint, maxime cam gu- 
ftui etiam odoratus fit comes familiaris -.SedbL fenfus potentia: moti vx fpecies 
ad hanc acftionem concurrebantjnam concupivit & appetiit ftatim frudum, 
atqueutappetitumexpleret,adivitarborem,&defructuaccepit,poftmodum 
metu &: triftitia perculfa a facie Dei fugi t. Ex qiiibus apparet.tria fuiire Evx ad 
Gommittendum illud contra Creatorcm fuum inobedientice peccatum, inci- 
iiment2;Diaboli(m nempe,car»em dripfiim mundum. Diabolus carnem objeclo 
aliquotentavit. Caro fenfu apprehenlivo operante objeclummundanumap- 
prehendit8cvidit,ac diabolicis perfuafionibus vicla fpeciem illamfcnfibilem 
appetiitjpotentiaquemotiva eam duxit ad explendumappetitum fuum,&in 
fubjedoillomundanovifoeammirifice oble6tavit,quod tandem ei fubjicitur 
tanquam prxmiumfeu poenapotiusfujeergaCreatoremfuuminobedientia:. 
Hincigituromniumtotiusgenerishumanimalorumorigojquxftatimabortu 
fuo intumefcens univerlam protinus conditionemhumanana inquinavit. Nam 
ipfa mulier homini etiamde fru£i:u dedit,qui comcdit,&; per iliud peccatum 
iuum cx ftatu immortali ad mortalitatem cum omni pofteritate fua eft reda- 
Ausiitautredeeum jam defcripferit Trifmegiftus Deum terrenum.fidmortalem; 
nam privilcgium fuutn immortalitatis per mobedientiam fuam perdidit; & 
"' forma: 



DE MICROCOSMO INT^RNO. 77 

form^ ejus orrsnes.quarum naturaeftderublimiorihusregionibusrecundum 
ipriusP;'(?f//rermonem,xgrotareincipiunt,folaqueh«cfacultas fenfitivaefflo- 
refcerejdequarectecumPrfw/tfApoftolodicere potuifTct illeprimus homo;^/- 
deo aliam legem in mem b ris meisycaptivantem me in legepeccati ; E t c u m Socratis Pbce- 
dro:Viresno[lr&fimtbonicontrario mijlit.,dij[enji0nis£ muttu flen&. Hinc,inquam, 
mortalititis fententia contra Adamum pronuaciatur. Nam inquit Domi- 
nui D Eus Cien.z.Delignofcientiiebonidrrfiatinoncomedai-,qHOcunqiieenimdiecom- 
ederii,morieris. HincigiturexParadyfoexpellabatur Adam,ne dearborevitic 
gu{l:aret&viveretinxternum,adeoque etiam ob illius peccatum omnis ejus 
polleritas &: rucceilio redditur mortalis :nam dicit D e us Gen. 6. Noftperma^ 
ticbit Spiritm mcm in homine in diternum.quoniam caro esf\caro enim corrupit vitam 
fuamftper terram,quare interficiam cmnem carnem^in quafjiritus vitAeH fub coelo. 
Hac,inquam,animiBfenfitivx feu carnalis malitict initium,evidens eratfutu- 
rarumcalamitatum prognofticon, Nam hominem animalem,ut D. Pauli verbis 
utar.ad pellima totum compofitum afliduemagis magisque trahebati Et ho- 
nnnis malitiam in terra ita coalefcere, omnemque cordis ejus cogitationem 
ade6admalumomnitemporeintentamviditD£us,utetiampoenitereteum, 
quodfeciirctipfum.G^wf/Tc). Namfadumeft.utpoftlapfum Adafenfus (jr cegi- 
tatiohumanicordisinmalumpronaeJ/entabado/efentiaejus.Gen.S.hllncpulchmu- 
dinis corporalis amor & luxuriofus foeminarum a/pedus, pulchritudiniiquc 
lupercoeleftis&amorisfinceri ac verc ignei contemptus. Unde Trijmegifui i. 
Pimand.corporis amorem mortiscaujam effe afferit. Et alibi : ^m corpus amoris erro- 
re ample£iitur,is aberrabitin tenebris,mortis mah fenfu percipiens:,nam niji quiscorpus 
fnum oderitfeipfum amarenonpoteU. At quid denique dicendum eft ad nefandam 
iliam tribulationemjquam facultas hxc carnalis ingenushumanumintrodu- 
xit,qua bonum a malo difcerniturjquam quidem diicrepantiam homo in fua 
innocentia ignoravit,& ejufdem ignorantix beneficio aerumnarum experse- 
rat,noneratpaffivus,curis8cangoribusnullomodo2fflid:us,abanin8£Epertur- 
bationibus immunis,patientiffimi fpiritus 8c mali inexpertus,utpote circa fo- 
lamCreatorisfoiiusbonibonitatemverfatus. Oh fummum hominis bonum! 
OhinexplicabilisejusfelicitaslAtverojamfuoerroreabinobedientiaortobo- 
num a malo diftinguere poteft,lucema tenebris,tranquillamanimam a tumul- 
tuofafcvexationibusacpaffionibusopprelTajignisjam confcienti^e urere per- 
cipitur,gehenncB rabies timetur,diabolic^ invafiones aifidue animadvertun- 
tur,damnatiohumanametuituriprxterquamqnodctiaminfinitiscruciatibus 
mundanisaifligiturj&veltutiifimusquoqueomnium hominum,acfirmiffima 
fecuritatemunitusimortisadventuslugubris,amicoruminfortuniadeplorabi- 
ha,noftraque affidue formidandajnemo in hocmundo fecurus,quilibet circa 
proximum fuum fufpicax,nemo unquam iatis fortunatus,aut fuo flatu contcn- 
tus.quia boni malique gnarus. Oh fummum igitur generis humani infortu- 
niU4T)! Ohinexplicabilisejusinfehcitasaproditoriapotentixfenfitivardifpo- 
fitione,rebelliqj & lafciva carnis humanje intemperantia miferiarum fuarum 
ducens originem. Concludimus igitur hanc inferiorem animx portionem 
feu fenfibilem ejus funclionem efi"e quafi formam feu qualitatem elementa- 
riam magis efi!entialem, corporis mutationibus & perturbationibus mirificc 
gaudentemjdequa j4iw^//V«/(a?f Afjy?m/if videtur agere his verbis -.Pajftones qua- 
tefiunqueftntinanimali,nonfuntin anima qualicunque,fed in cerpore,qtiod Jub anima 
certampojfdet qualitatem,qua drpatiatur c^perturbetur.Ubi videtu r per hanc qua- 
litatem fub anima inteUigere inferiorem animx portionem, quam accepit a 
formaelementariiquamquidcminelementiigniscapitediximuscirecujufq; 
mutationisoccafionem. Namformaifta,ficetafonte illo fpiritus vitalis fitin 

K 5 prima 



78 T R A C T. I. S E C T. T. L I B. IIT. 

prima creatione dcrivata, nunquam tamen propter inxqualitatem materla?;^ 
cuiincluditur,quiefcit,nunquamruapofitionecontentaeA:,redfempercontra- 
rietatibus impugnatain afTiduo bello verfatur cum corporis tenebris.jam vi- 
Aaa:rumnascorpori afFcrens &c triftitiam,jam vero vincens,lactitiam ei indu- 
cens cum pietatc,fi,menti convcniat. Nonnunquam etiam, pace fad:a,com- 
municatioeftamicainteripfam,&carnemejustenebrofam)quare circa volu- 
ptates inanes &; vitio/as verfatur,& cum carne omniadiabolimandataparata 
eftobfervare. Ettuncregiamentisluceproptertenebrofamcarnisfocietatem 
privata^omniapefiimaproducit. Dtqixoetiamloquitm Mercurii*sTri/megi/}us» 
quando dicitiquodignorantiipeftis omnem terrtim fuhverttit yanimam corporii vmcu- 
l(i inclufam corrumpat,nequ€jinat eamfalutis iter adfcifcere Jedcjuod tn lacum corruptio- 
nis mortii^^ eamfubmergifaciat, nec ad vitsfontem recurrerefmat. Qjjomodo au- 
tem ejus difpolitio menti penitus,propter malignitatem carnis 5c diaboli ad- 
verfetur,infra.latiusdeclarabimus. 



^ ^ P. Flll 

^uibiis ^ehiculiSifeu per qu£ media luces cujuflibet calt^animam 
humanam confiituentes , corpon jungantur. 

INter Philofophos>divinas virttites in res omnes diffufasefieanimadverten- 
tes, Democritta ck" Orphem Pythagorici,ill^s Deos appellaveruntj^tf/^»* <7»?«w 
flena effedi^tmnt. Zoroafier autem vocavit eas tllices dtvtnas. Synefius fjmbolicas 
iUecebras.Trif»egi^.S!i.3.\u,'vitas;3.comnesgentr:d\it€i: animas ^ eJ/entias,nometx 
acelTerebus tribuentes. Harum autem animarum in corpora defccnfum &C 
modumconjun(flionisearumcumcorporibusdiligenterperquirentes P/4/^»/- 
o(nam animam primiim & fponte mobilem,corpus autem per fe admotum 
inefficax,& per confequens hasc duo extrema omnino natura efi^e contraria, 
eaque decauila non facile conjungi perceperunt)animadverterunt,medio a- 
liquo fpirituali eum fieri:ita quidem,ut interveniente eo,duo illa extrema Sc 
peregrina aliquod inter fe commercium habeant,&: ligamentis illius ad invi- 
cem fibi copulentur.quod ipfum porro athereum Tjitavehiculumanimtevecurr/cU' 
/«/wappellaverunt. Atquehunceirefpiritum illum^thereum affirmarunt,qui 
familiaritatem cum cxtremo utroque habeatiuon aliter,quam aeris fubftan- 
tia cum contranis fibiinvicem igne & aqua : Unde & fpiritus ille xchereus ani- 
mam involvensin media mundi regione, hoceft, interextremum fpiri- 
tuale&corporalefitus.definitur efte nec anima nec corpus,fcd quafijamani- 
ma,quatenus fcilicet,regioni fuperiori contiguus eft,6c quafi non anima,fed 
quafijamcorpus,quatenusnimirumregionielementarieftconjunftus.Hunc, 
inquam , fpiricum animadverterunt Platonici efle illud vehiculum, in quo 6c 
perquodmirific;Eillxformarumdotesinferioribusconferuntur,omnisqucfa. 
cultas occultam herbis,lapidibus,mineralibus&animalibus,virtutefolis,lu. 
na:& planetarumacftellarum fixarum propagatur. At vero Trifinegiftus pro- 
fundiusaliquantoPlatonicisiftisnaturam humanam introfpiciens deprehen- 
dxtjjpiritumdtthereumeffcvehicalummentudivins. Et quamvis Proclusin lib.de a- 
nima his verbis mentionem faciat indumentorum 3n\m7^\\\xm3.nx\Animade- 
fcendendo varie vefitur O' tandem purg.ttur,mzgis tamen confuse de illisloqui- 
tur : Namque/» x.Pimand hzhetux, mentisindumentume{[eanimam,anim£ veroin- 
dumentttm ipfumJptrttum.Mhi per animam intelligit Autor rationalem coeli em- 
pyreifubftantiam,&per fpiritumyinformatam a;cheris fubftantiam. Undein 
ferm. 10. /■;>». euadem iftum primi fermonii locum his vcrbis aperire videtor, 

per 



DE MlCPvOCOSMO INTERNO. 7$ 

perquxverummentismotumaterminofuoincreatoaquo,ad terminucrea- 
tu JTijad quem c fficacilTime declar at : Animn hominii in hmc vehitur modums Mens 
tn ratione ^ratio in (inima,animA inJpirttH.,Jpiritfii in corpore. QLubus fane verbis 
haudobfcurcinnuitjmentemdivinam&increatamlucis iqcreat^ radium in- 
duere creli empyrei fubftantiam , quo vehiculo magis deorfum in formalem 
coeli medii /iib ftantiam defcenditinam fornia cceli rncdii eftd^ vera eoeli em- 
pyreirubftantia;natura,&naturaliterfimile{imiliruogaudet. Porro formail- 
la xtherea duplicem naturam fupercoeleftem amptedens,in fpiritus ajtherei 
involucra invo!vitur,in quo,tanquam in vehiculo fuo proprio incorpuslimo- 
fumtranfporeatur. Mentis igitusfonseft Mona^ illamfrf4/4,quam Trifmegiftus 
l.Pimand.propriamDeiformamJil>i^Jtmikm8cScTiptur3LCAcra.Deiforme^iraculum 
\ocat:Atc[uehancpvob3itTri/megifii0ferm.io.Ptmand.inmoleterrea exijlere non 
polfe.,nec terreamfacem etiampojfg mentem adeo di%inamfufcipere,auttantu?nmmen 
fuftinere. Hinc eit{mqu\ti\\t)quodmens animam veluti amiBum ajfumit,quia anima 
divinaexijiensvehiculo Jpiritu utitur. Nec certe poteft mens hxc divina in me- 
diam regionem magis ferri abfque fuo vehiculo empyreo,quanri animas mediie 
natura in infimam,niii mediantefpiritu medio,cvimidem fit refpedus inter 
codumTrinitatis & empyreum,qui eft interempyreum 6cmedium)acidem 
inter illud medium 6c infimum, qui eft inter empyreum & rnedium : Etenim 
cujufquecoelifuperiorisanimaeft fibi proximi infcriori nobiIior,fecUDdiim il- 
lud Procli de anima : Anima rationalls irrationali esi nobilior , quoniam illam primiH 
mundi Opifex procreAvit,hAnc Diijuniores feu£therei,hoc eft,fpiritus igneus coeli 
intelIectualis,quodetiamrationaleappellant,immedia,tcaDeoprimo raundi 
Opificepromanans,nobilioreftfpiritucceliiBtherei,utpotecuifacultasfoIumf 
modo datur vitaiTl 6c vegetationem inferioribus, fed nequaqu^Ri rationera 
completaminfundendi. Atquehinceftjquodipfefref/weodeminlocoailerit, 
animas nontillas exjphara Solariyalias ex Mercuriali (jrnonnulloi ex Lunari defcendere^ 
Exquibusevidenterapparet,quodprimum.raentisindumentyrafitIongeno- 
bilius,quam illud xthereum,cum fitquafi formaLadfjjirituraiUum medium,a 
quoindefcenfufuoexcipitur. Mens igitur in rationalem fpiritum primtimiat 
cluditur; Spiritasautem rationalis cum concento fuo diviniflimoalpirituper 
fe vitali recipiturjquitumexfpiritu irrationah fT,t,mentis &vehiculi ejuspr^- 
fentia^rationalis&intellecluaiisfecundumillud Jrfzw^/iVi in lib.de Myjier. Anima. 
hemfcavoluntatedivinailluminatur. Atque ipfam nuric rede definivit Arijiote- 
les in libro (ito de Jpiritu: e(fe Jpiritum inte!le£iualem, ratiqmlem ,femper moventem: 
quatenusvidelicetdotesilisfupercgejefteseumejusnaturaconjunguntur.Spi- 
riius denique hic xthereu$,radiis tam fupercoeleftit>us,quam mundanis exai- 
tatus,proptera(Iiduamfuamcuminferioribus communicationem ac familia- 
ritatem,in>corpora apte a Deo in creatione ad eum fufcipicndum difpofita & 
proportionata infunditur , & per univerfiim corpus humanum tranfcurrens, 
potentiam in eis primum fenfitivam a naturafuapropriainducit,quam etiam 
cxteris animalibus,irrationahbus nempe,pariter cum hominibus largiri folet, 
atquetumpofteaetiamrationaIem& intelle6bualem,quam virtute luminum 
fupercoeleftium foli homini conferre confuevit. Atque hoc modo 
conflatur homo ille interior, facultatem intellcclivam, 
vegetativam & fenfitivam fimul 
complicans. 

CAP. 



8o T R A C T. I. S E C T. I. L I B. III. 



I 



C A p. IX. 

T)e Theologorum opimoneciraiamm<£creationem. 

Ncapiteprxccclcnte,quiddecreationeanim^humance&cjusiacorpuslu- 
tofum defcenfu ftatuant Philofophi quique diviniorcs, dilucide explicavi- 
mus. Hic vero deipforum Theologorum fencentiis inter fe difcrepantibus 
paucisagcmus. MajorTheologorumchorusconcludit,4»/w4Wf<)r/>m;«/«»^i 
C^infuftdendocreari,a\leg3ias ad hoc i\\ud,Ge»efz. Injpiravit in eumJpiracHlumvi- 
w,id eft.animam in corpore creavit. Veriim huic aflertioni apcrte contradi- 
cit Origenes cnmnounuViis ex Gr^ecis Thco\ogis,Platonicorum hacin parteopi- 
nionem fequentibus,qui omnes in hanc eunt fentenviTn,animas omnespariter 
cum Angells in principiofuijfe creatas. Id quod etiam alii quidam volunt, uti in 
CUnq^ore buccinx invenitur,quippe ubi in hxc verba exprefsc fcribitur :y^«/W, 
qu£ )jodie ^pOiJ quotidie infundumurdenovoinutcrummatrli,noncreanturanovo, 
fdjuntcreatAexfoloigneinprincifioprimordialiuniverforum,acfoventurinme>ite(^ 
potentia Creatoris upjue ad prxfinitum tempui,quando infundi dcbent corpori,(Jracor- 
porenonrecedunt,nifi jpiritu4 prim reccfferit (^ evanuerit ^quo recejfoevanefcitdrani- 
ma. Atquecum hu quoque convenire veile videiur Augufiinti4,wt in lib.-j.fuper 
(7f»(r/?» habetur.nifi inveneritfacrisScripturascontr.dicentesiUndedubita- 
tive de anima Adx fic \oc\\x\t\iK^ -.Sinon invcniatur Scriptura,quxcontradicat ,vide- 
tur dttendum . quodanima Adtnfuerit aprincipio cum Angelts creata , c^ pofmodum vo- 
luntarieadcorptn acc€jjijje.,ad ipfum admimfirandum. Sed hoc Auguftini dubium, 
meoquidem judicio.facilime toiletur,fi confideravimus,Spiritum Deister- 
num fuper aquas pennis igneis ved:um,omnes virtutes cujuflibet Macrocolmi 
partibusa{Iiducinfundere,juxtaillamnunquamfatisrepetitamPfalmifeRe- 
gii fententiam : Verbo Bomini firmatifuntcoeU,&Spiritu abore ejm «mnisvirtt*seo~ 
rum. Hxc enim ciim ita fe habcant , quidni etiam eodem modo fpiritus illc, 
quemfemelfjjiravitOpifex in faciem Microcofmi,fufficiet ad omncm homi- 
numpropagationem, ciiminmente&potentiaCreatorisrefcrvarivideatur 
ufqueadtempusprxfinitum,quoinfundicorporidebet.5 ita nimirum,ut,falvo 
illo (7f«f/rioco,anima illa intelle(5tualis,qux,quatenus ipfius Dei imago eft,in- 
finitadicipofIitadhominuminformationem,infinite fefe excendat,non aliter, 
qnamfpiritusille,queminprincipiocreationis Deus Macrocofmo dedit,cu- 
jusprxfentiaipfeMacrocofmusinfinitisquotidiedotibus,finerepcticafp!ritus 
iliius creatione ornatur. Nonne etiam fecundumjanclum ]oh^nnem i.dicitur: 
inFerbo 'DominieJ[ehominisvitam,illamj^vitameJfe lucem,bCC.Et Tnfmegiji. lucem 
S" vit.tm ipfnm Deum vocando,ex iis hominem creari dicit,quibus probat, ipfum 
Dsum cfle hominis vitam.per quam fupercoeleftia guftat,mentemque homi- 
nis,quafidivinamipfius Dei effentiam increatam feu veramDeiimaginema- 
piid ipfum Deum femper refcrvari pro creaturis,qua$ adimaginem fuamfor- 
mireinftituit. Porr6etiamanimainexnovo,hoceft,deniliilo,feunonpr;Eexi- 
ft=nte matetia creari.verifimile non videturicum compofitionis ejusmateria 
fitfpiritus,rormaver61ux,utipfiteftanturTheologi. At ver6 fpiritum genera- 
lemicquefimiliceretiamiucemillamuniverfalem,exquibusomnisrerumfor- 
mx 6l miteria derivatur,in principio tantummodo virtute divina ex materia 
no I pra^sxiftentecreataeffe teftantur Scripturx facra:. Quibus infuperacce- 
dit,quodPateromniumOpifex,antemundiexiftcntiamdixit:&protinusVer- 
boejusconfirmatifuntcocliSc Spiritus ab orcejus progredicnscoclorumvirtu- 

tcs 



>i 



( 



DE HOM. INTERN. NUM. ET HARM. s^ 

rts mowm fuum hauriunt.Solem etiam appellavit PUtoflium DeiviJibiUm :M- 
thsvA qtioque Sfiritum viti appellaverunt Philofbphi veteres, eo quod vitx flt 
vehiculum, quo inferioria vivunt. Movetur ergo lux folaris a primo mobih", 
hauntque (piritus eifentiam, a motu & lumine primi mobihs Sc Sohs proce- 
dentem. In regione inferiori,ubi unitas cum tribus cyphris coUocaturjPater 
igni rite comparatur 5 Fihus aeri ,quatenus fuavis moderator atque benignus 
mediatorefti&Spiritusfandusaquiepropterrationesfuperiusallagatas. Ter- 
raautemjacerquafi totiusfundamentum,in cujus centro unitas etiam reperi- 
turcumtnbuscyphris. Undepatet,quod Deus femultiplicet toties,quoties 
perfonxrecenfenturinTrinitatefacrofancla,utintegramundimateriayerta- 
lurineiTenciamejusdivinamrNeccerterelidaeratterra^feutotiusfundamen- 
tumvacuum;fedinillametiamipfamingrc(ruseftSalvator,quoniam,utdi(n:um 
tHyterrA germinabit Sdvittorem,^c. Eftergo omne,quod eft;,ipfe Deus. Extra 
mundumadeftfibimel]entiafuperfubftantiaH& vocatur^<5?<?»4/. Infiiperiori 
mundiregioneadeftmundofpirituahj&vocaturMfw. Inmediamundicreati 
regione dicitur vin. In infima nuncupatur corfus. Et totum in toto ac omne 
creatum nihil pr^ecer Deum funtiquatenus omnia bona dicta funt,& vero ni- 
hil,pr;£tcr(blumDeumbonumdicidebet,aquofolaeftbonitas. Namejusbo- 
nitate omnia exiftunt,& fine illa nihil in adum produci potuit;quoniam fbla 
Dei bonitas,lux& benevolentiaeft rerumomniumadusjinquo,aquo&per 
quem omnia, qu^E funt, exiftunt,&. fine quo nihil. Quicquid ergo a£tus eft, 
Deus eft,quiafolus Deus eftadus:Et proindeadus acvitacreaturarumeft 
D E u s,quoniam in Verbo erat vitaj&c. 



T>emonJiratio lucutentijjtma nummrum formahum , tam in perjonamm 

Deit ATi s ante mundi creattonem ab unttate fitperfubjiantialtfrofiuxtf, 

quam m cojmi <(^ creaturarum ejuJUem temporecreationiipromanationejubi 

deciaratur, qua ratione primum digttijbrmales ah umtate JuperRibfiantitUt, 

deinde articuli,<!^ tumpofiea numeri centenarit^atquc denique 

mdienarnaddiyerjam mundt confifientiam 

producantur. 



M ridi 



90 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. IV. 

FiJiWovam in altijfimo throno (ttperpaUtium mundanum eUvAtofedentan: 
illud^palatium tratgloria Conditoris^lemjfmum.Efaix 6» 



.1 1 




w 



DE HOM. INTERN. NUM. ET HARM. 9; 

prietatesetiamtresrapiebata coclo ftellato,cuiIibet extribusZodiacitripIici- 
taticonverjientes, quas etiam proprietates fibi ad perfedionem officii /uiia 
corpore humano conj unxit. Nam facultatem fuam attraclivam ab y^r/Wf ,i^o- 
ne & ^<«gr//4rw,triplicitatem igneam conflantibus,deprompfitj retentriccm 4 
TaurOjFtrgitK df CaprkornOiConcoddcem a GemwisyLibra & jiquariCy&C expul- 
tricem a Cancro,Scorpiofte c^ Pifcibnxdhi vendicavit. Dcinde tranfeundo fph.^- 
rami^^/Mr;;; vimfuamreceptivam ab eo habuit,gravitatem etiam ^ conftan- 
tiaminpropofitofijo,atqueprudentiam cum profunditate. Ex orbe J^i//} ju- 
ftitiam, virtutum amorcm,honeftatem,manfuetudinem & facultatis natura- 
lisgubernationemprofuaportionerapuit.Exregionei»/itr/^vimimpulfivam8c 
ira(cibilem,audaciam,potcntiam&:fortitudinemhabuit. ExSf^AjWambitufa- 
cuitatemfijamvitalem haufit. Ex VenerU circuitu virtutem fumpfit concupi- 
fcibilem,hilaritatem 8c delcdationem in Mufica. Ex orbe Mercurii vim fuam 
phantafticam&ingenii acumen,fcientiarum amorem & memoria? perfetHiio- 
nemacquifivit. Eta Lun* fph«ra fuam crefcendi atque decrefcendi potefta- 
temattraxit. Deniqueinfcrioreju.s portio,quamfenfitivam &animalemap- 
pclIamus,complexiones,humores 5c reliquas proprictates, organis fenfibili- 
busconvenientcs,(ecumad elementaris compofitionis perfedionem & com- 
plementumprofuaportioneindiverfbriumfuumopacumintroducit. Exqui- 
bus evidentiflime apparet, quod anima fibi alledet in itinere fuo,ab unitate 
peregrinandoadmultitudinem,infinitas macrocofmi proprietates ab harmo- 
nia ejufilem divina profluentes. Atque hic diligenter oblervapjdum eft,quod 
difcordiacnonpulfentanimamhumanamacceloempyreo,quoniamilludpro- 
pter fuam puritatem,divinitatem &; fimplicitatem femper verfatur circa bo- 
num,(edfoni litigiofi,quam faBpilfime percipiuntur a ccelo ftellato provenire, 
verbigrati^:5'rf/»r»«finvidiofafeminarianonnunquamdifconvenienteratque 
difcrepanter in animam infunditjfimiliter odium,turpitudinem vita;,melan- 
choliam&hujufmodialiaj il/4r;etiamnoiinunquamxraeundiam,feditionem, 
htem,derifionem,adulterium,inceftum,inconftantiam & hujufmodi alia im- 
mittit in inferiora propter incongruas /uascum nonnullis naturisinferioribus 
pulfationes. \XxidLt)A\fknet«iTifortunmd\Q\xntnxsc\i)\\% rei rationeminMufica 
noftramundanarecenfuimus. Elementorum autem regiones,propterextan- 
teminilIismaterismultitudinemrepert«B,funtdifcordiisplenilIim:E5quoniam 
corumnumcrusbinariuscftdifcordise&litlgiiorigo. Atque hinc fit.quodtot 
in hac rcgione fint altercationes, tot corruptiones rerum, carum^ue de una 
formainaliammutationes. Sed & ipfa elementa interfe litigarent,& invicem 
bellumgererentpcrpctuum,nifihonorabilcilludmedium,cujusvirtuteresli- 
tigantespacis&cocordixvinculisliganturatqueconneduntur^intercederet. 
At veromens ab omni paffione,maIcvolaque matcri^e difpofitione libera eft, 
femperque in fuo ftatu conftans & immobilis reperitur;necenim ab aftrorum 
influentiis,aut intclligcntiarum impulfu fleditur,fed abomnioperatione&a- 
<ftione rerum,qu^ fedi ejus connaturali fubjfciuntur,immunis cxiftit. Unde 
manifeftum eft.quod corporibus.quibus illa pr2edominatur,non poffint aftra 
neceffitatem imponcre. Nam fapiens & benedidis mentis di vin^e radiis con- 
fperfus,atqueimbutusipfisaftrisdominabituri Neccerteillaminparteanim^ 
intcllcdivapoteftatem habent ftellarum & planetarum influentix,quatenus 
fpiritus rationalis proximum eft mentis vehiculum & fiipra ^derumpotcfta-. 
tem naturaliter exaltatus :Sed tales homines,qui intelledus munera,mentis- 
queheneficia recufantcs,beftiarum more funt fbla animavitali contenti,& ir- 
rationalitatem rationalitati pr£ponentcs,nec uUo modo fpirituahbus oculis 
resdivinasintuentes,adterrefttia duncaxat pruno vultu refpiciunt,anima!em 

fo. 



9( 



T R A C T. I. S E C T. I. L I B. IV. 



folummod6& fenfualem vitam ampledentesihi,inquam,virtutem coeleftem 

&divinamignorant,necaci eos arcana pertingere podunt. Hujufmodi juxca 

Merc.TrifinegiJl.ficutUH,quihuimemAutahest,autviciire dicitur\ziQ^\it inhis anima 

vitalis,acoeloxthereoderivata,primum8cprincipalemobtinetlocumj Undc 

fitjUthujufmodihominibusdominenturafl:ra,iisqueimponantneceflitatem, 

nonminus quamipfis beluis 8cplanetis :quoniam anima vitalis cum fuo fpiritu 

cftdenaturaftellarumatquecoeleftium,acperconfequensfacilimeeorumim- 

prefliones fufcipitjquippe qua:ab eorumfontedimanat.mediisque 

aDeoordinatis inde fubterlabitutj&incorpus 

humanum migrat. 



TR. A- 



-OO P' " V^ "•"•' 



.m° 





TRACTATUS PRIMI, 

SECTIONIS I. 

L I B E R V. 

De Microcofmo externo. 



\ 



c ^ p- '■ 

n^e cnjufque creatura cor^oris jhe mmeralisjtye 'vegetabilis,fhe animalii 

ormnei^S quomodo animalmm^^-vegetahiltum ^ mmeralmm externa, inter 

fe dtfferanti Smditer de Solis '-oirtuteadammalmm creattonem, 

^ de ditpiict rattonabditatis 

differentta. 

^4^^^^?^0^^W> "^ ^*^ *^" ^*^ ^^^^° primario,fecundario & terJ 
^A ... .. jJ2,.JQ j,Qjjf]atume{re,inIibrispr^cedentibusfati« 
apertedeclaravimus. Hoc vero libello,palatii(eu 
receptaculi ejus materiam,naturam & fabrieamt 
breviter & fuccinde explicare nobis propofui- 
mus,quod corpus humanum,homo externus, 8c 
teftc ']ohan.^.<). domui homini* interni appellatur. 
Quod igitur ad ej us materiam attinet,ex multis fa- 
crarum Scripturarum Iocis,eam efTe terram ^ lu- 
tumjCoWigimnsjGen.i.-j.dr ibid.y 19. drihid.i^.zy.dr 
Tob.^.^.&ibid.i6.\2>. De cujus originis,naturx,quaIitatis & opacitatis ratione 
mentionem (atis perfpicuam in TraBatu nojiro frime,de Macrocofmo habuimusj 
ubi demonftravimus , ipfam effe univerfalium fpintuum tenebrofbrum fce- 
cem,tr]plici Spiritus increati revolutione ad fabricx macrocofmicaseentruni 
repercufTamjita tamen,ut fpiritus nonnuUi denfl aquarum feu fpirituum uni- 
verfaIiuminhoccapite,quafi mortuo adhuc delitefcant cumfcintillisnonnul- 
lis lucis tfiplicis vix perceptibilibus , e quolibet trium ccelorum feu qualibec 
mundiregionematerixfpiritusoccultiglutinofje&vifcofeinhfErentibusacte- 
ncbrisfubmerfis. Hincmineralium origo slcraffiffimo&denfiflimofpiriture- 
gionisinferiorisfeufublunaris,&talilucisfcintillajunde eorum pondus &gra- 
vitas,difficihsc|uediflolutio propter fpiflitudinem matcrix,lucis fcintillas in- 
cludentis,provenirepercipiatur. Indeetiamfit,utmctalla &: c«tcramineralia 

N magis 




9« T R A C T. I. S E C T. I. L I B. V. 

magis deorfum tendant, & in venis tcrrjc profundioribus reperiantur-.Hinc 
etiamvegetabiliumScplantarumortusfeuprincipiumjquarumnecfpiritusita 
fpilTus &. groflus eft,nec fcintilla feu radius ita debilis & captivus feu impeditus, 
utiUemineraliumiquoniam planta habethancfuam proprietatem a fpirituia 
teaebrisfccuadarumumbraruminclufojvidelicettenebrarummediicocli 8ca 
]ucequoque tah in eo occulcata. Unde fit.ut natu ra vegetabilium ita fe habeat 
adnaturamminerahum,{icutinaturacach medii fe habet ad coeluminfimum, 
Id quod etiam demonftratu^tum per eorum fitum in terra.tum per eorum na- 
turam & difpofitionem. Nam mineraUa magis deorfum in terra recondun- 
tur atque fubmerguntur,& more occulto vivunt,piopter exiguitatemfcintil- 
larumfuarum;quoniamminoripfiseft:ignisportio, At e converfo vegetabilia 
feu plantx penetrant terrx fuperficiem,& in aeris ac aqux regionem verfus lo- 
cum fuum connaturalem quotannis fublimantur & attolluntur, fenfibiliter- 
quevivere,&deftatuadftatummoverepercipiuntur.Undefpiritum&;iucem 
. hberiorem, vivaciorem 6c fubtiliorem habcre obfervantar , quam corpcira 
minerahajatqueitaelevantur fupra naturam mineralium non aliter,quam x- 
therearegiofuperillam,quxcommuniterelementaris&.fublunarisdicitur.Ex 
hisergopatet,quodfpjritusgroffiorisportiocuminfinitislucisduorumcoelo- 
ruminfimorumfcintillisinea inclufisifub opaca & tenebrofa terr;edifpofitio- 
netertiodie,immediatcpoftcerreftriumfcecumadfabricx&. peripherixcen- 
t|rumrepercuffionemdelitefcerecoeperit;Nontamentamvalidifuerunthira- 
dii in fpiritu terreftri inclufi.ut animalia potuerint producers;utpote ad quo- 
rtrm compofitionem lucis portio efficacior , & qualitate fubtilior requiritur, 
qua huc atque illuc fuper terrx fuperficie ferantur fine ulla illigationeautag- 
glutinationepedumautradicumfuarumadorbemterreftremiutfcilicetqux- 
damnatentinaquisfuperterra,aliaiaaere volentfuperaquis,aliahucatqueil- 
luc fuper terrse fuperficie & aqua: facie in aerc difcurrant. Eft igitur procul du- 
bfp^jusad^^cmyfterium hioinvefti^andum,unde a pqfteriorialtius verfus 
Unitatis pundumeftafcendendum.In Tra£iitu nofiro Macrocofmico Solis ortum 
^ creatiQnis ejus rationem immediate a terrse fundatione & circa centrum 
coBglobationc lcu aggregatione deduximus i quod fcilicet radii infiniti , cocli 
pfioris&fupefiorisjinvifcolafpirituumfpifliorum ejufdem coeU materia capti 
atque inclufi,fimul cum umbris ejufdem cocli ad centrum fuerint reperculli, 
guorum fpiritus eos iocludences,quoniam a dcformit-ate tenebrarumnullibi 
pr3Eterquaminloco&punci:oimmuHditieipurgari&emundarfpotuerunt,id- 
circo fpiritus folaris,adcoclumempyrcum pertinens.obfcuritatcm fuam eoin 
locoexuit,&virtute confiftentis in eo lucis primaria: tahter in altum e!evatus 
di,qudliterfufum,adhibito igne artificiah,cernimus furfum f-rrii Spiritum e- 
pirp hunc falarcraGumfualucelongealiterfehabere.quamfpiricumillumve- 
gstabilium^qiJiacoclomedioderivatur.fupradeclaravimus. Nam plantse fpi- 
r»^us,cum (ua anima ad patriam fuam afcendere appctcni,furlum quidem et- 
j^flatenditaterraverfuscoelumjfedquoniam elemeotum igniscontiguumeft 
i|»Eicuia:thcreocumeJusanima(euluce,fitinde,uttmmediateilludfurgaccum 
p?rte«ethereai&fimiliterquoque ulterius.quia aer contiguus eft innaturafua 
«lcmento ignisjideo ignem finefuo confortio difcederenon permittit, atque 
h«^cetiarapri£rogativamhabetaqua:elementumapudaerem,&:itidemquo- 
i:^e elemeaxum terrje apud aquam; Unde propter tcrra: fixam & pondero- 
(j^mmolemimpedituracthcrcaplantx pars in defiderato fiio itinere perfixam 
fiiLippnderofam terrx qualitatcm,atque ita femper ad tcrram reverti cogitur. 
At verp fpH-itusfolarisinfypafcen/udeclaravitfcex nobiliori progenie&loca 
excelfion ortum^quoniam abfque ullo tcrrz aut censbrarum impedimento in 

cor 



DE MICROCOSMO EXTERNO. 99 

corcoelifublimatusScexaltatus eft. Nam communicationem caliterhic fpi- 
ritus cum coelo xthereojqualiter fjjiritus vegctabilis cum terraiquippc cujus 
radicestaliterfigunturincentro Sccorde caelixtherei,qualiter iiixplantarum 
interra. Hinceft quod aurea,vitalis & incorruptibilis hxc mundiplantanon 
impediaturinfuoafcenfuabelementistquiaejusmateriacumillisnoneflcon^ 
tigua,fed interpofita efl fubflantia regionis mediae inter ignem 5c coelum em- 
pyreum,feuinteJled:uaie,undenec ignis,nec acr,nec aqua,nec terra,hunc fpi- 
ritumfurfumexterra evolantem,retinere potuit,(ed folus a:ther,qui eifitufuo 
naturalicontiguusefl non aliter,quamignisa:theri. Exhisigiturpatebitfubti- 
litcrintuentibus,quod Solis natura,cum fit de origine coeli empyrei feuratio- 
nalis,tumproptermaximam adluumfuorum vivacitatem,tum etiam propter 
mirificamfuaminvitarerumanimalium poteflatem 6c virtutem,animalia illa 
cujuflibstgeneris,quxdiequinto&fexti dieiprincipio creata fuerunt,vivifica 
fuapoteflate produxerit. Nam ante ejus in cocli corde apparitionem,nuIluni 
animal in infims regionis expanfo five fuper terra creatum fuit. At veropoft 
quartumdiem,in quo Sol apparebatin co8lo,a principio nempequintidiciad 
nnem ulque fexti,creatur«e animatac gradatim ruerunt producta:. Ex quibus 
xquum erit confiderare,quo animal ad fuam compofitionem & cxiltentiam 
requirat majorem caloris & lucis quantitatem, quam minerale aut planta,8c 
quod variaanimaiiumgenerafecundvim majorem Scminofem calorisaclucis 
cfFeAumprocreentur. NaminprimaSolisecoeloapparitionevaporesnaturas 
humid<c, nebularum & fpirituum materialium ex rebelU tenebrarum mafla 
proiiIientes,erant adhuc cruda: & minus concodx.qux deinceps magis ma- 
glsqueindiesfolaribusradiis 8c adibus fubigebantur,atque ita obedientiores 
fadx, res perfediores & maturiores fubinde proferebant. Hinc in principio 
quintidiei,quoniamhumoreserantadhuc valde crudi &: indigefli,operationo 
Solis vivifica,in lucem edita funt animalia crudiora. Sic enim legimus,primo 
die pifcesScaquatilia immediate poft Solis revelationem fuifTe creataj Dein-' 
deobedientiorijamfadoncbulofotenebrarumfpirituanimaliamagisacreafic 
volatilia fecundo Joco vitam habuerunt,Iucemque yideruntjpoftea tran/ado 
demumquintocreationisdicanimalia magis calida atque ignea yiYcreatque 
fpiritumhaurirecoeperunt,videlicetanimaliaquadrupedia&reptiIia. Mani- 
feftcigiturliquet,quod Solis dominium,magis magisquefubindehumidsna- 
tariBacmafrxterreftriinfultans,fueritincaufIa(diyina 8c immortali naturaflc 
yolente)quodvaria8cdiverfaanimaliumgenerainmundoinferiorifueruntin- 
venta;quorum alia fuerunt frigidiora,alia calidiora,alia terreftria,alia aquati- 
lia,alia aerea atque alia magis ignita :Quorum fane omnium corpora a terras 
portione.radiis folaribus S)C formalibus magis obediente,8c adibus eorum ma- 
giscorrefpondcntcfeledafueruntj Namterrahajceftomniumelemcntorum 
mater,quiaab illa procedunt ifta, 8c in illam revertuntur:Im6 vero terra cft 
mater 8c nutrix omnium rerum,quas concepit in utero fuo ab ignchoc cft,i 
coelo,yel aftu coelefti:quia coelum,cujus imperator Sol eft,compofitorum o- 
mniumeft pateriterraveroeorummater. Hasc in vifceribus fuisilla,tanquam 
materfoetumfiium.gcftat. Infundumnamqueterrasomnes influenti* coele- 
ftes 8c prxcipue fblares influunt, qux tanquam rerum fpermata,ibi vcluti in 
matricecommunijincludunturi Undepropter varietatcs proporcionumifta- 
rum defcendentium, diverfk diverfarum rerum in terra fiunt generationes, 
yari«EqueonunturinprefIiones,qua:omnesinfubftantiaterr«clutofkfiunt.Im6 
vero ipfa terra eft radiorum folarium in fpiritu xthereo vcdorum,palatium,cui 
illiinftarcaptivorum,includuntur8cfpiritusvitalesnuncupantur;utpotequo- 
mmbeneficie etiam domus ifta: 8c tabcrnacula ipforum viyercfentire 8c ra- 

N 2 tionis 



lo© T R A C T. I. S E C T. I. L I B. V. 

tionis fcintiila Frui dicuotur. £t,quod bona pace atque licentia tum veterum 

tumrecentiorumphilorophorumiitdidum(quorumrententiae(l,aoimaliao- 

mnia prxter (blum hominem irrationalia eflejrationis quoque fcintillas non- 

nullashabenc caetera animalia prxterhominemj quas a folari natura accepe- 

runt,cum ejus radii participent de natura cceli empyrei & fpirituejufdemra- 

tionab. Undeanimaliumnaturafuperillamplanetarumdifpofitionemdigni- 

tate exaIutur,Sc Hamma caloris fui quodammodo adccelicmpyreifeuratio- 

nalis margines propter folarem naturam,cujus portionem in fe retinet,pene- 

trareanimadvertitur. Nec inde ignaros replicare velim, me naturam beftia- 

rumcumnaturahominumconfundere^quoniamfupenusoftendijhominisna- 

turamcazterorum animalium naturx,inHnito refpcAu anteponendameflc,8c 

pra:teriliamcumbrutisquadantenus communem rationis (cintillam,ulterius 

quoquerationemcompletam&difcurfivam fimul intelledum &ipfammen- 

temfeuradium immediate a Deo procedentem in fc habere.tali modo,quali 

caiteraanimaliahancfuamhabentabipfoSole. Homodeniqueanimaladmi- 

rabile 8c quafi divinum increatiooe miraculum terram quoque peculariter a 

Naturanaturantcfele(ftamad exiftentiam fuam externam requirebat,quam 

ea propriis manibus prxparavit &: ad effigiei fu«e imagmem faberrime con- 

dtdit. 



C A ?. 11. 

Qrpus humanum quid? ^odjit tenapura f^ pleSiajCum fuprenjA regionit 

mundana tenehru ,primo creationts die jdeorfutn repercuJfs^praciptatatO* 

quQmodo differat ah aliorum mtxtorum tam mmeraUum 

(S* fuegetaytltumy qttam anmalium 

materia. 

HOmoigitur externus nibil aliuderatantecommunicatumelanimx/pira- 
culum»quam malTa corporea ex luto (eu limo terrae conflata, coiore,ut 
nonnulIivolunt,rubicundojquaIemfinguniPhiiofbphiincentroterra?puram 
& fioccram invenirijfignificando per idipfiim,quod hanc terrxparticuiam o- 
mniumperfediflimam Deus adpr^parandumfpiritusfuivitachabitacuJum 
eIegerit,tanquamfpiritibustenebrarumpurionbus 8c maturioribusmagis re- 
pletam.atqueitaadnobiliflimumSc Deiformcm iliumfpintumhumanumfu- 
icipiendummaximeaptamSc idoneam.utpote quam Fanluicum Xijio Pythsgo- 
rfi?templumDeiappeIiavit. Nam perhibente veterumoonnullorumautori- 
tate,in terrx fuodatione,die creationis tertio compieta,fuit harc terr^e poriio 
j>cr divinam providentiam ad hoc opus prajparata 8c deftiaata,feniinariaque 
lucis 8c fpiritus xtherci potentiaiia in le habuit ac poiledit puriflima 8c a- 
ptiflimaadDeiforme illud fulgoris increati fpiraculum.adlus fcihcet leu radii 
primariijfufcipiendum. Hanc,inquam,terra: portionem Creator ad homiuis 
externi efligiem 8c eflentiam formabatiut ejus internum inftar habitaculi,reci- 
peretiquareinhujus nares fpiritumfiium divinum inflavit. Atque hzc procul 
dubio difFerebat ab alia terrarum fpecicjad ca:terarum creaturarum magi^ i- 
gnobiUum ftruduram adhibita,non minus,quam terreaauri eompofitio ab illa 
cxterorummineraiiumimmundorum/quoniam,tefte?/</««r,fiBnnarumadus 
requirunt materiarum imprefliones aptas ii. fuis operationibus dignas , hoc 
eft,animataIedefideratlMbic6cuium,iaquoagat8chabitetquale ipfaeft. £x 

quibus 



DE MICROCOSMO EXTERNO, xot 

quibus fequitur,quod,cum mcns fit radius &adusX>eatorisd[ivini/Iimus,im- 
mediate ab cjus ore promanans^necciTe fit,ut palatium quoque prxftantiffi-, 
mum&fibinmilerequirat,inquoregnetScmirificasruas operationes prxCiet^ 
Exlimoigitur6c luto praiftantiffimoac politiifimotcrrsconflatus.fuitAdailje. 
cxternus:Undeliquet,quodejus portio tcrrcftris non fueritomhino arida,ut, 
eft ipfa terra groiTa in natura fua,fcd quod habuerit inle fubilantiam aqu2E,qua« 
ejus ariditas fuerit in lutofam quandam Sc limoiam dirpontionem redadafi^ 
contemperata. Actamen totacorporisciuidemdcnominatio a tcrra fumitat; 
e6,quodaquagroiIanihilaUudeft,quamterrafubtilis&tcrranihilaliudquani- 
aqua groifa: At fieuti elementum jgnis in relatione fua contiguum cft terr^. 
grofIjE,refpc<^u flccitatis fax,&c proindc quoque in tcrra potcntialiter cxiftit,, 
fic etiam m terra fubtili fcu aqua grofla potentialiter rcpcritur aqua illa fubtilis 
feu acr,a quo aquafuam acquifivit mobilitatcm;quippcquJE duoelementa in 
natura humiditaus funt continua:£t tamcn,quon]am nihil in Adami cxterni 
effigie,pra:terfolamterram,videbaturveltangebatur,idc6 tcrra,lutum&pul- 
vis in multis facrarum Scripturarum locis nuncupatur. Prasparata ergo fuic 
h£cmaiIainlutivelcera:mollitiem,qu<eadquamIibet cujufvis imaginis £gu- 
ram & effigiem fufcipiendam eftidoneaicamquetandem Deus Opt. Max. 
manibusfuisiniconem&fpeciemhominiscxterniefrormavit,fecundumillu(i, 
P/S/w.119.73. Manui tudifecermt me dr flafmAverunt T»e,&Lc. Et ]ol?.io.^Jicutar- 
g^/UmfectfiimeyScc. Hocergoeftdomicilium illud prxclarum&palatiumex- 
celfum,corpusqueilludmicrocofmicum&infignishomofcuMicrocofmusex- 
ternus,bafisvcfeufundamcntumillud terrcftre,dequoitaloquitur Jo^.4.9. 
CorpuseHdomnslHteAhommiiinterniitjuiterreumhabet fundamentum. £t alibi a^. 
\6.\%. o terrane teg/is f&ngutnem meum,&Lc. Hic eft ille homo,qucm Genefisz.y. 
affirmavit effefaHum dfformatumexfuhereterr*\^ quem alibi caf.x^.x-j.fulve- 
rem dr cinercm vocavit. Et cap. 5.19. infuherem dixit reverfurum. Sunt etiamjUC 
mihi videtur,adhuc altiora quxdam ad veram hominis externi cognitionem 
perquirenda. Undc, fl fecundum noftram intentionem,diligenter ti cs crea- 
turarum infcriorum fpecies, videlicet animalem,vegctabilem & mineralem 
iniueainur,percipiemus evidenter,quemlibet carum ordinem non modo fiiara 
animamaqualibetmundircgione accepiflefvidelicet animalia magis irratio- 
nalia,a Solis anima,qua: Sohs creationem a prima regione derivavitj& magis 
rationalia immediate a coelo intelleduali , vegecabilia autem parcim a ccelo 
inedio & partimaforma clementari,& mineralia a luce cceli infimi)fed etiani 
corpora fua fibi vendicare a tencbris cuj usque mundi rcgionis,& id quidcm fc- 
cundum fuam in natura exccUcntiam. Nam univerfx tenebra: in principio 
fuerunt terra inanis nuncupatara Moyfe.qusequidemterrajtriplicifpiritusa- 
dione ad centrum,certio creationis die,repercufra,non amplius terra inanis, 
fed mineralium & vegetabilium fpeciebus replecaacdivcsfuitappcllata. Ex 
fuperiori igitur cerrx inanis fcu tenebrarum palpabilium portione confiaca 
fueruntSolis&ipfius hominis corpora ; Caiterorum ver6 animalium corpo- 
rapartimexiifdemtencbris,&partimdemedia: regionis fpiritu umbrofo hie- 
runtcompofitaiSimilitercorporavegetabiliumparticipantdctencbrisutriuf^ 
que regionis inferioris,atque reliqua mineralium corpora ex fblius inferioris 
tenebrarumregionisportioneprodierunt. Hinc crgo eft,quodcorporamine- 
ralia fpiffitudinc & fbliditate difJerunt a vegetabilibus,atque itidcm quoque 
vegetabihaabanimalibusi Nammagisdura& compacla funt corpora mine- 
ralium,minus ver6 vegetabilium & minime animahum. N6nne etiam argui- 
tur hoc apertiffim^ ex naturarum in hifce corporibus ad invicem collatarum 
divcrfitatcnobiJicate&ignobiiitatc? NonneoperatacfVatqueverfatanatura 

N 3 Solii 



loi T R A C T. I. S E C T. I. L I B. V. 

Solis in animatione horum corporum animalinm , qu« immediate poft ejus 
exaltationcm & pofitionem in ccclo fuerunt fada, tanquam in fubjedo fibi 
magis naturali & conveniente ? N6nne etiam fitus & ftationes fuas accepe- 
runt ha: compofitorum fpecies fecundum pofitionem ipforum coelorum,mi- 
neraha nempe verfus tcrrs centrum, vcgetabilia autem m fuperiori ejus rc- 
gion«8canimaliafuper ejus fuperficie? Quid hoc ipfo apud fapientes cviden- 
rius? Quidverocoapudftultosabfurdius? Nonne opaca funt corpora mine- 
ralium,vegctabilium8c animalium? Quod fi igitur opaca omnia& tenebro- 
(a.undehxc ipforum difpofitio prxterquam a tenebns ? At fortalfis hanc eo- 
rumdifcrepantiamaformaillorum provenireafleretisi £ui quidcm rephca- 
tionivcftrxfilocumdemus,quid tum poftea? Nonne folct forma fubjedum 
fuisadionibusconveniensrequirere? Unde,quo nobiiior eritformajconobi- 
Kusfibirequiritcorpusvelpaffivum,inquod agat. Et proinde luces (upcnoies 
m tenebras inferions mundi defcenden tes.tenebras fu is corporibus magis con- 
venientesrcquiruntjinquibushabitent, Quod igiturpalHvumaut qu^cene- 
bras menti & iutellecflus adionibus magis convcmunt , .quam corpus huma- 
num? Certenullx;quoniamexperientianosdocet,quodnitellecT:us<:ummen- 
tefolumcorpushumanumprofuohabitacuio&nonaliudcligat.Undeliquet, 
quodcorpushumanum cxomnibus tenebrarum fpeciebus fitmaximccogni- 
tum&familiaredivinoillifpirituiintelleeluaii.prorfusacfi jamtumquondam 
etiamantemundicrcationemcorporishujustenebrie fpiritusiilius matrix dc- 
formis extitiffent. Sic etiam videmus , quod fpiritus coeleftis cum fua anima 
magis conveniat vegetabilibus quam mineralibus.quoniam abundantiorm 
illis,quaminhis,reperitur5 Atqueficincjeteris. £x quibus fanclucuicnter no- 
bis videre licet.qualis fit terra,feu pulvis aut lutum &c mafia illa corporea , ex 
qua D Eus formavithominem,Scquomodoilla a. materia cxtcrna ca:terarum 
fpecierum mixtarum difFerac. 

C A F. UI. 

'Dehominu externiproporuombfu Geometrlcis^((3r quomodo per illas 
mundum quamaftijfmedelmearepojfimm. 

NOnne hoc mirabile & miraculofiim hominibus ignorantiie macuia coin- 
quinatisvidebitur,quodinhominisetiamexscrninaturj,pofitione&:pro- 
portionibus Gcometricis , mundi materialis idea , eifigicv & proportio quam 
cxadiflimeinveniatur? ¥{\x\czMercunoTrifmegiflo non inrprc niunupatur/^tf- 
fno,7»ttndiimAgo df Microcojmus-^<:\UQn\ztnincOyt3t.nc[U^m in fpccu!o,munditam 
idealis , quam nuteriafis feu vifibilis partcs confpiciuntur. luvcnimus enim, 
quod,ut terra eft mundi majoris centrum.a quo linea; livc diamctri ducun- 
turadcircumferentiam&quafiomnium elementorum matrix.ex qua omniii 
generationcs.incrementaatquemultitudinesprovcniunrjficctiam mundimi- 
noris ecntrum fit genitalium feu pudcndorum,& virga: radicis punclum : a quo 
nadosmucronacscartilaginis,8c deinde ab illo ad gucturis bafin,juxta clavi- 
culas fitam,ulteriufque ab ea ad verticemcapitis,mcnfifuerimus,inveniemus 
MicrocofmiproportionesGcometricas ajquali diftantia tribus iilis Macroco- 
fmiregionibusfeu coeUs corrc^pondentes. Namqueafcofl^epubisfeuacentro 
velpundo gcnerationis progrediendo 8c afcendendo ad os mucronata: car- 
tilaginisjinvcnicmusjcoelum Macrocofmi inferius,fivc rcgionem elcmenta- 
cem cum infima Mjcrocgfmiponioneinom)iibusconvenire,quippe in cujus 

re- 



DE MICROCOSMO EXTERNO. 105 

regione inferioriinteftinarepehuncur, foeculenca fubflancia plenajadeoque 

h«ecfph£Brainfcriorterr*ecomparaturjfupcrquavetitriculusjchyloiapituit38c 
materia aquea reciundans,collocatur,rpha:ram elementi aqux fibi inhacMi- 

crocofhiiregionevendicans:Hunctangithepatisfpha2ra,elementoaenscom- 
paratajin cujus centro feu cavitate cifta fellis,elementi ignis ieonem pricfefc- 
rentis , tanquam in fuprema regionis inferioris parce fufpenditur. Dehinc k 
diaphragmate ad guttur, eandem altitudinis menfuram obfervando,afcendi- 
tur,quaE priusinventa fuit in dimenfione regionis elementaris. Hxc ergo re- 
giothoraxdicitur,qua:itafefehabetinMicrocofmo,ut coelum medium £eu.<e- 
ihereum in Macrocofmo. Per hujus enim regionis medium tranfit orbis x~ 
qualitatisjin quo anima vitalis mundi hujusminorisficaeft:Nam,ficutin Ma- 
crocofitii media regione Sol ^equalitatis /phxram occ upa tiita fphsram arquali- 

tatisinhocminorimundocorpoffidereob(ervatur,utpoteinquocalidumcoe- 
lefte & humidum xthereum arqualibus lancibus conjungantur,& cui etiam, 
tanquam Solj.reliqui planetx obedientiam in hac rcgione pr^ebent^Nam fe- 
cundiim Medicorum & Aftrologorum doAorum opiaoties,Satur/iui in yirtefe 
Fcpertus ped:ori pra:eft,& in Tauro cor refpicitjfimiliter J«^/><rr perAriefer» tran- 
fiens cordi refertur,in Pifeibtts pedorij Mars etiam C<i»fr«w?ingredienspcd:ori 
prxeft,Zf^»<'/w vero intrans cor afpicitj^^?/ in Scorpione pedori beneficus eil & 
per54gz>/<ir/«wtranfienscordiamicifnmus eft,im6 ver6 utcunque fefehabeat 
SolfCovdi animalium pr£eeft,& fignum ejusZw pofTeffionem firmam pro illo te- 
net 5 Fentts Leonem vifitans pedori refertur & prsdominatur, in Virgine vero 
co rd i j Mercuritts confert cordi fi in Librd reperiatu r,in Virgine ver6,quaj eft pro- 
pria,ejusdomus,pe£kori conducitiZ,»»4 denique per Libram gradiensinpedus 
dominium hzhtx.,Scorpionem tranfiens in cor.atque ita in hac Microco/mi re- 
gione omnes Planetarum.nec non fignorum Zodiaci,effedus fubaltcrnatim 
nvcftigantur. Sed tamen ipfe SoI,yit« & caloris nativi imperator,{emper ia 
hacregioneprimumlocumobtinet,taminhacMicrocofmimachina,quamin 
ilia Macrocofmi. 

Sed Jam utad coelum Microcofmi intelleduale afcendamus,n agutturis 
bafifeuaclaviculisadverticem capitis ufque refpiciendo oculosnoftrosattoU 
Jamus , fimihter ibi dimenfionem iilam reperiemus , quam in regionibus infc^ 
rioribus. Quemadmodumigitur in coelo cmpyreo Macrocofmiinveniturfe- 
des mentis divins;, atque inteIle(5Vus &; rationis j fic etiam animadvertimus, 
quod hxc Microcofmi regio fit animx rationalis & intelledualis ; im6 vero 
ipdus adus feu radii divini manfio & tabernaculum. Praiterea hsec regio di- 
ftiaguitHrintrescellulastribus coeh empyrei hierarchiis relatasiin fenfus fcili- 
cet communis ventriculum.atque in ventriculum phantafix feu imagioationis 
& memorialem : Et quod miraculum non eft minimum,yirtute huj us coeli di- 
vinitatis , Microcofmus familiaritatem habet cum fandis Angelis & ipfum 
Deum contemplatione contuetur,eumquealloquitur,atque ei unitur,Spiritu 
divino mediante. Atque ut in Macrocofmo reperitur, quod Dxmonum re- 
gioneminferioremincolentiam,rabiescomprimitur,ipfiqueade6obedientes 
redduntur,atquefrienoinviolabihcoercentur&gubernantur perviriutemac 

fjoteftatem Dei 8c Angelorum bonorum ccelum tertium bc fupremum inco- 
entium5ficetiamvirtutementisatquedire<ftionibusinteIled:us & rationis ira 
abile & impatientia orta,invidia a liene procedens,concupifeentia exhepate 
prognata)&timoraedefperatio&triftitia&hujufcemodialiacorriguntur,mi- 
tia redduntur,& ex rebcUibus fubjeda efficiuntur. Nec certe delitefcit tan- 
tummagnavirtusinfoIamente,& ejus adhserentibusjfed etiam miraculorum 
dedith^cdivinapotentiaeffedum partibus corporeis,eam undequaque a fri- 

gore 



1 



104 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. V. 

gore defendentibus & circummunientibus. Nam ipfa experientia edoce- 
mur.quod craneihumani portio in pul verem redacla /piritus illos malignos e- 
pilepiiam & febrem quartanam. mducentes c corpore humano expulerit & 
corporainfedafanitatisintegritatireftituerit. Legimusetiam,quodincraneo 
hominis furpenfl fignum crucis infalhbiliter reperiatur;quam quidem cranei 
portionem,(i cpilepticis eaadhibeatur,dicuntmira pra:flare,adeoque magi- 
cum effe medicamentum atque magneticum,cujus virtute fpiritus ille epile- 
pfiaminducensjvelutiincantamentoquodamftupercat&demumevanefcat, 
corpusinfanitatepriftinarehnquensi Atquehocquidem fecretumprocertoi 
quodamGermanomihitradiiumeft. Hincdeniqu<ifit>ik:quidempropterad- 
mirabilcm animje divina; poteftatem,femper fua natura rurrumtendeucis.at- 
quecxinde magis homioum,quam ca^terorum animalium os,ficiem &:caput 
ad fublimia erigentis,ut horao npn refpiciat prono vultujicit reliqua anima- 
lia,terram,fedutad(yderafaciemruamaitollat,dsnctanshocipfoluculentifli- 
me,quod Deus hominem primo creaverit,nonut terreftria refpiciat,<t;duc 
fola coeleftia contueatur , & fupercoeleftia contemplstur. Nam ut primum 
terreftria refpexit,Creator fuam bonitatem cum tenebrarumpravitatecom- 
mifcuit,eaquerationehomoparticepseftf.id:uscumDiabolo. Exhisigiturvi» 
demuSjquodjlicetMicrocofmi materia,trcsejus regiones conftituens,iit ejuf- 
demdenlitatis&craifitieijvirtutetamen pro ratione ae diverfuate regionum 
iftarumdiffcrat,&diverfimodeexaltetur:undefit,utthorax,qui pulmones&c 
ipfum cor comprehendit,magis levis fit & fpiritualis,quam regio Veneris,qu e 
eft inferior,feu regio elementorum,cjusque fpiritus tenuitate &: fimplicicate 
difiert. Nam ut acr infima: Macrocofrni regionis difFert ab ^thercificfanguis 
venarum,a. fonte hepatis proccdens,difFcrt a fanguine artcriarum,cujus cor 
cftorigo. Namutfanguisvcnarumhabetnaturamaerisificilleartefiarumre- 
pleturfpiritibussethcreis & vitahbus,a Sole derivatis :atque ut fpiritus feufan- 
guis arterialis ob fuam tenuitatem non multum perceptibiHs cft; Sic fpititus ra- 
tioni miniftrantes in coelo Microcofmi fummo omnmo imperceptilesfunt,8c 
fbla imaginatione concipiendi. Hsec cadem ctiam eft diftindliointercceh^- 
therei&empyreinaturas. Deniquevidemus,quodlicetapex&faftigiumfcu 
vcrtcx totius Microcofmi fit ej ufdem duritici 8c afperi tatis,cuj us fiint c^tera to- 
tiusftrudura:Microcofmica:ofIa,virtastamenejusinternamirificafit,propter 
rationcsfuperius allegatasjqutc omnia alia offa cujuflibct Microcofmi regio- 
iaisfupcrat,&tamvirtute,quamloco&pofitioncfuperipfaexalcatur. Rationi- 
busigiturevidcntibushquet,quod ex delineationeMicrocofmi &;mctricare- 
gionumejusdefcriptione,quales fint Macrocofmi regiones&c ip/arumdifpofi- 
tionesifimiliterquectiameconverfojCognitisMacrocofmipartibus&ipfarum 
naturis,MicrocofmiregionesdeUneare&.diftinguere fit facilimuiiu. 



Aptijp) 



im» 



DE MICROCOSMO EXTfiRNO; 



10% 




A. ChoUr^ XyiCistxfcllu . 
B . Sanauis Wv<iti3 ctumarum 
C . Vicuita Ventricu.li - 



ccrwnt 



o 



C AP. 



IQ^ T R, A C T. I. S E C T. I. IIK V. 



C A ?. IK 

1)€ corporu Mlcrocojmki pojitione re^a Jecundumquatuor 
Macrocojmt piagas. 

QlIamvisaptamMicrocofmipofitioncm,quatuor Macrocofmi plagis cor- 
refpondentem invenire,& rcs fit valdc ardua& diificilis.convenientem 
tamenquendamellcrcfpeduminterhosduosmundosexfacrarumliterarum 
fonteelicimus. Inmultisenim earum locis legimus,quod i» oratiombusdrfre' 
candi rattone fmes fujifUcAntls Jit verfits Orieatem convertenda. Similiter apud 
Math.i/^.iy. invenimus,C[Uod ftt^or veniet ah Ortentedrin Occidentemverget. Ec 
iVaw.^^.^.legitur : Metiminiquamque adplagam Orientaiem,(^c.dradpUgam Aajlra- 
km,&adplagam OccidentaUm,dr adflagam Aqtiilonarem ,iLc. Porro etiam (cri- 
ptumeft 7*^.23. 8 c^^.fecundumPrf^w/wtranllationem.ubiagiturdcinquifitia- 
ne loci & fedis Jehovas. En ad Orieutem iho & non erit cr ad Occidentcm ,nec tntelli- 
gnmiUum,aHt ad Aquil«nem,dum oferatur tpfe,dr non videbo,ahfcondet feinmeridie, 
nec videbo,S)Cc. Quem quidem J<>i/ locum Hierenjmui fic interpretatur^^i O- 
rientem ivero,non appAret,fad Occidentem ,non intelligam fi ad(ini(tram,qutd agam? 
non apvrehendam eum,jime vertam addextram,non vtdebo tllum. Tremelliui etiam i a 
hxcvcrbavcrtitillum J^j/»/ \ocum : Si antrorfim ivero non aderit,ftveroretrorfum, 
mn animadvertam eum,cum aget ipJeadfnifram,non ttvmen videbo > Operietdextram 
tiiagam,nec tamenrejpiciam. Evidentiifime igitur ex his debitamhominisfecun- 
diim ejus naturam in mundo pofitionem percipere pofiumus. Namexillo 
jyr«»»fr.IococoIligimus,hominem imprimis Orientem in omnioperationere- 
fpicere debere,demde circulari rcfpe<5tu Auftrum,Occidentem & Aquilonem. 
Ex verbis autem ]obi deprehendimus.quod plaga Orientalis tam fecundtim 
Hieronymi,qukm Pagnini tranflationem,faciei hominis debeat referri,hoc eft, 
ut Tremellius interpretatur, ad antrorfum feu partem ejus anteriorem fic pars 
Occidenulisadejuspofteriora-) Undenecefiario fequitur,quod ejus parsfi- 
niftra vergat ad feptcntrionem, quemadmodum pars ejus oppofita , dextra 
nempe, Meridiem refpicit. Hanc igitur Microcofmi ad Macrocofini pla- 
gas difpofitionem magiseifecundCimnaturajleges congruam cfi"e nos docent 
^craBiblia. Jamver6naturamreidiligenterinirofpicientes,inc|uiramus,aa 
ha:c Microcofmi pofitio adMacrocofmi fitum,juxta phyficam ejus conftitu- 
tionemcumnatura mundifeu Macrocofmi conveniat,nec ne. Accurato igi- 
turintuituiavenimus,quodqu2hbetmundiminGrisp]aga,cuilibctmundima- 
joris quadrato natura,temperamento & difpofitione conveniat. Oculorum 
cnim lumen folari fplendori attribuimus intelledum & rationem primomo- 
tori.ab Oriente venus Occafum orbes fuos gyrantijSc cor humanum merito 
Solijtanquam ejus principi,comparamus5Utpote inquem Jehovatabernacu- 
lum fuum pofuifie fcribitur;adeoque omnia hominis tam interiora quam exte- 
rioraSolem,tanquamlucidum Creatoris tabernaculum,pra:euntibus devotis 
adCreatorem&Dominumfuumorationibus&gratiarumac1ionibu5,faluia- 
re gaudenticum fit triftitix & tcnebrarum propulfator,la:titix,gaudii & lucis 
autor. E converfo hominis pofteriora Occidenti non immerito referuntur. 
NamutiOriensdiemJucem&lsetitiam afferrc foletjita e contranoOccidens 
no£tem,tenebras,mccftitiam^ue importat. Sic itaque etiam per pofteriora 
hominisnonnifiunicaviafjlusquemeatusreperitur,perquemfocculenta,inu- 
tilisque fubftxntia comparatur terne inani.quatenus facultatem nutritivam 6c 

vim 



DE MICROCOSMO EXTERNO. 107 

vimquafiomnemrpiritusa:therei(adcordis fu/lentationem ab ea extraftam) 
itidemque virtutem elementarem (ad hepatis 8c fanguinis nutritionem ab ca 
cxhauftam^amjfitiunde caput quafi mortuum/oex inutilis,& veluti nodis ac 
tenebrarumnunciusdici poteftjadeoque occidenti&nodis tenebris parsilla 
Bonineptecomparatur. Siniftra etiam hominis pars feptentrioni videturne- 
ceflarioeirereferenda. Namutab AquiloneBoreas fuos flatus frigidos&fic- 
cos.nives, grandines,gelu , glaciem & melancholicas difpofitioncs inducens 
ver(usMeridiememittit. Sic Jien humanusmelancholia:fons,infiniftraparte 
fitus,flitus fuos melancholicos,frigidos & ficcos per univerfum Microcofmum 
& priecipue verfus ejus dextram feu meridiem per inteftinum colon,didum e- 
mittitatquedifpergit.quibushypochondriaejusquafiturboneperturbantur. 
Imo ver6,ut venrus ille Macrocofinicusfurfum tenditverfusregionemxthc- 
ream.fed candem deorfum repellitur,hoc eft,ejus violentia virtute diaphra- 
gmaiisaereireverbcratur. Sicetiamflatusalieneemiflusfurfumadiiiegioncra 
thoracis,in quo cor habitat.afcendere fumma ope nititurjfed a diaphragmate 
impedituratquedeorfumtandem repercutitur. Eft ergo brachium finiftrum 
Microcofmi,quafi polus ardicus,quemadmodum ejus dextrum antardicus, 
fuperquibusMicrocofmusferrivideturadimaginemmundimajoris. Namti- 
bice humanaE funt quafi column*, quibus fuftentatur Microcofinus jbrachia 
ver6quafiala;,quibusgubernatur,quatenustamadvidumejus,quimadtute- 
lam atque defenfionem conducunt. Sic avis tibias & pedeshabet,quibusfu- 
ftentaturjat vero alisdirigiturinfuisnegotiis. Magr^adeniqueeftrelatiointer 
dextram hominis partem & Auftralis plagx naturam. Nam hepar Microco- 
fmiinfuanaturaeftcaIidum6chumidum,unguinemnonalitergignens & pcr 
rivulos corporisdifpenfans,utuniverfumhortumhumanum irriget,quam Me- 
ridionalismundiplaganubes&pluviasadterra:univerfefertilitatem&incre- 
mentum parturire animadvertitur. En ecce, 6 viri, vera Philofbphia imbuti, 
quam notabil is fic relatio,& quam admirabilis afiinitas inter has mundi majo- 

ri$plagas,atqueillasminoris,quibusquamexa6tiflimcineademnacura,condi- 
tione&fituinviccmconvenirepercipiuntur. 

C A p. y. 

Qijuflibet Microjmica regionts Uvtt amtomia. 

/^Orporis humani caput.quod fiipra coelo empyreo comparavimuSj non^ 
^--'nulli ventrem fuprcmum vocaverunt,qui collo terminatur,&feintilJam 
mentisinejiisvehiculorationalicontinct. Cujusquideracapitisexternumin 
frontem,finciput,occiput, verticem,t€mpora & faciem diftinguunt Medici, 
iterumciueobfervantejuscapillos.eorumqueufummultiphcem&cutemdcn- 
fam,durcim,ficcam&craffam,cuicapillorum radices adhjerentj Ejus veroin- 
ternumincraniuni&ejusadhxfentiaatqueincerebrumcumejuspartibusdi- 
ftingunt Craniumaucemdividuntinquinque futuras.quarum unapofterior 
t^.,Lambdoides dieVa^altera znx.tr\oT,coronAliss tertia reSfA c^fagittalis nuncupa- 
tur; 'Dux mx.tmTt\\(\n£ mendofxfquamofx d^ temporaUs d^CMTitnr. Convcxam 
calvarix (bperficiem circumambit membrana quxdam ex crafl^ meningeper 
futuras enaf.ens,quJE ideo/jmVrrf»;»»» cP^ferioJlium vocatur. Sub hxcetiam cal- 
variadurcaliiemembrana: concurrunt cerebrum in orbcm contegentcs,qua- 
rumquarcrafiior&durioreft.&concavxcraniifuperficieiconnexxadhjerens, 
duFamacerdicitur,alteraver6,cerebro penitus conjun(5la,tenuis &molliseft, 

O 1 4c 



io8 T R A C T. I. S E C T. I. L 1 B. V. 

&piamaternuncupatur. Secunda denique capitis portio,videlicetcerebrum 
intres ventriculos diftinguitur:Et a cerebello nervi oriuntur.qui inftrumen- 
tafuntfenfuum&motus. Porroetiaminhacregioneoculicomprehenduntur, 
adquorumcujuilibetfabricamquinqueconcurrunttunicxj AlbafcilicetjCor- 
nea,uvca,inquapupilia&irisfunt,{agena&araneaiachumores tres,ncmpea- 
queus,vitreus,cryftallinus. lnhacetiamregioneauresrepiuntur8cnares,fimi- 
literquelingua.ex offe bifurcato vo(i^(,di^o,Sc ex nervis,artenis,Yenis 6c mu- 
fculis conftans. Porro etiam afpera arteria ad claviculas ufque. Secundam 
corporisregionemventremmedium vocant Medici &Thoracem^quiaclavi- 
busaddiaphragma6ccoftisutrinquecircumfcribitur,parces vitalescontinens. 
In hac regione prascipuam fuam ftationem habet corjcujus jedificium eft ca- 
pliila ejus. Cordis porro partes majorcs func thalami ejus biniidexter fcilicet, 
cui infixJE funt duae venx , cava nempe 6c artcrialis , atquc finifter cui arteri^, 
Aorta & veaoficonaexxtiint. Minores ver6auricu]xdu.e,dcxtravidelicct8c 
finiftraatqueoftiola. Similiter hxc regio continet pulmonum fiibftaniiam, 
panniculosque tres.quibu s eft involuta,ne mpe DiAphragma^MedLiJlinum dr Tu- 
^icAm cmgentem co{iiS,Pleura diitam. Tertia atquc infima corporis humani 
regio,feextendensaDiaphragmatedeorfumado$pubisufquehepar,liencm, 
ciftam fellis,renes,veficam, vafa feminaria &c hujufmodi alia comprehendic. 
Hepitii fubftantia funt caroSc nervi,a quo onuntur vens,porta feu ramalisSc 
cavaacarterix. Z,;^;»aucem,ciftaf€liis,rencs&veficxruncmem.brapra:parata 
adufumhepatiSjvidelicetadevehendasfuperfluitatesexhepate.Similiterhxc 
regioconcinet vencriculum,mefenterium & inteftiua iuperiora ac graciliora, 
duodenum nempe,jejunum & ileon^atqueinfenora &c crafiiora,ccecum fcili- 
cet,colon atque redum. V<?iumina dcuique integra hujus anacomi^e obfer- 
vationibusimplercpoflemas,atqueitaoculoslcc1orum in rebusmundocom- 
munibustacdiomagisafficercquamdeledatione aut placito novitatis fufurro 
pennulcereiquarccorpprishumanianatomiamleviterfaltem hoc locotranfi- 
re placuitjUt ad res magis novas,atque nonitavulgaritcrcognitas, 
&(amen verasac demonftrabiles animum 
noftrum accingamus. 



TR A- 




I09 




TRACTATOS PRIM 

S E C T I G N I S I. 

L 1 B E K VI 

De Microcofnii excerniharmonia. 



^, 



C ^ ^' 



L 




'iole 
iticra 



1)e comparattone harmomc£ conftitutionis regionum Microcojmi 
cum tUii coeloTum Macrocofini. 

Orpushumanum.quodexternum hominem fupra appellavi- 
mus, exead«mmater>aconflatur,quamundus. JEttametfi 
mundi^pirituspropterillamrenuitatemjquamalucisproprie- 
tate & pracfentia aecepu , diaphanus , clarus & perfpicuus ac 
cranfparens cire dignoTcatur : attamen illa rpiritus.cjus ciari- 
:as& diaphanuas infpiiTatione £c inerallationeCqux acciderc 
tlecundumplusautminusprom5joriautminorilucisabrentia,autfrigons 
•aflantis dominio) nigra , tenebro(a aiqiis obfliira fieri fspiuiculefolet, 
quemadmodum in aeris in nubem dcnfam mutatione cernituriatque iterum 
congelationefrigorisiUanubesfeufpiritus^aereuscondenfatus mutatur in Ip - 
ciemterrxilbx.utin grandincglacicniveiimo vero in ipfam terramcrafnOi- 
"mam, ut in lapide fulmints res confiderAcione declaritur. Nam ccrtum cfl:, 
quodfpeciesterrac fint div«rfe natur2E,hoc eft.vel magis de ignis puritate vcl 
aerisdifpofitiorte,-vel aquar qualitateparticipantes. £t tamen omncs ifta: tcr- 
TX fpecies funt utpIurintiiim.opaca atquehaudquaquam perfpicuo:. Siccere- 
brumdeigneoelemento,cor atquepuimonesde aereo,ventriculus,heparat- 
quehumoresdcaqueo,acdeniquehen 6cinteri:inadeterreogrof]oparticipare 
animadvertuntur,c6,quod ha: corporis partes elementarium liiarum n.itura- 
l-umpoflanimxineasimpofitionem,receptacala evafcrunt,uci infcnus doce- 
bimus. At yero hx omnes terra^ portiones.difpofitione difj'crentes,eandcm 
quafi in Geometrica corporis fymmetria longitudinis dimenfionem habere 
obferYantur,nequeeflunaparsaliaopacior:quodquidcmcontingitinde,quo- 
.niamhocexternumanimxfeufpiracuIivitaEhabitaculumfabricatu:>eflDtus, 
priufquam animam in illud infpiravir. Hinc enim evenit, ut licet elementum 
aqua:fitdimenfionemajusquamterra,&!aerquamaqua,&ficinca2cerij(quod 
fit,quoniamidemdilatatumrcquiritamphus ad fuam exiflentiamfpacium;fi- 

O 3 militerqus 



» 



lio T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VI. 

militer<!jue etiam.quod opacum cfl,dilatatione perfpicuum rcddiiur) corpus 
tamen humanum,quoniam illud completum fuic ante anima: in illud infufio- 
nem,manferittale,poftanimxinilludimpofitioncm,qualefuitantea. Cujus 
quidemreirationemrcddcrevideturA/>rf.Tr//'/»<'^. hilce verbis:C«w^/w»rfy/- 
inilitudinifformamammadvertit Dius nortpojfeomniumrerum ejfe diligenter^hntjl 
$a,mmund»nointequmento(ontegeretytexit ea.m corporea domo,talescjiie omnes ejfeper- 
€epit\exMtracjuenaturainunumeasconfundens,mifcensg^ejuantum(atis ejfe debutt. Ita^^ 
htminem conformavit ex animi (^ corporis^^ z^ex Aterna dr mortali naturayUt antmal 
itaconformatum utricfue origini fudfatisfacere pojfet ,(^ mirariatqueorarecaelejliadf^- 
ternadrincolere&gubernare. Nec quiJem vana t^^ScMercurii verba,(i rcm rcdc 
confldercmu .deprehendemus. Nam cummentii libcra:naturaatqueetiam 
animx media: difpofitio.imc) quidem ipfius ignis fpillioris proprietas fit.infe- 
rioranegligere atque fuperiora,mltindu naturx refpiccre,quando funt libera 
&vinculisdjnfi)foluta,neceir;e(l,utinc<)rpu»iopacum inciudantur.atque or- 
gaoa macerialia pofildeant.quorum direclione circa corporalia, denfa atquo 
inferioravcrfcntur. Namanimac&multomigismentisnaturain tantumeoa- 
yerfaturcumrebusfpiritualibus Sciovifioilibu.,ucresvifibile^ & corporalesa- 
nimadvertere noo pollet.nifi ellst inclufa corpori opaco,ut per organa mate- 
rialia,terreftriaScinfirioraeasintueretur. H^jergoeftratio.quodtammen- 
tis.quam natura: radii circa res opacas operantur. N.im fi a carcere corporeo li- 
berarentur,terramrclinquentesvacuamatque inanem in ccElosfakuleviinfi- 
Lrent. Mens ergo daturiblummodo homini,ut ejus animam vitalem ab ani- 
inabusca:terorumviventiumdiftinguat,eamquefiperaliasdignitateexaltet. 
Ecquamviseciamanima vicalis per le tam plantis,quam cxcensanimalihusin 
creationeconceflaficjanimah^tamenbeftialisanima.aSoIis virtuteimmedia- 
t^fortificata&audj,tamratione,tam motu eft anima vegetabiliumprcEftan- 
tior.utpotequi iniisanteSolisincocIopofitioneminfurafuit. Ex pra^didis cr- 
go vidcmusjcorporis Microcofmici regiones tenuitate H. fp:ffitudine non dif. 
ferre, ad exemplum regionum in corpore Macrocofhiico exiftentium, quo- 
niamilludanteanima: infpirationem pr^eparatum fuit,ac per confequenstale 
manet poft anima» infufionem,quaIe fuit antcjhoc vero ao amma illa diyina, 
quiEfcrebaturfupcraquas,inilludimmifIa,prxparationemacdifpofitionemin 
fpiffitudinc,tenuitate,loco,dilatatione& conftriclione.pcrfpicuitate & opaci- 
taceimmediateaccepit. Exhacdenjquefimplicis mafla: terreftris difpofitione 
(inregiooesnobiliores8cindignioresaCreatorediftinda:atquepra:parata:fe- 
cundiimdignicatempartiumcoelorum,quibusantefeculumillamdifponere 
atque concinnare divino fuo confilio conftituit Opifex)harmonia materialis 
obiervacur,tam corporibus coeleftibus,quam ipfis elemetitis Sc //mmetric«e 
parcium tcrreftrium proportioni convcnieas, 
ut in fequentibus dilucidius 
apparebic. 



C AT. 



DE MICROCOSMI EXTE^RNl HARM. jn 

C A F. 11. 

HarmonU Microcojmicx ad Macrocofmicam relatiojooc eB, de hommu eX' 
termfen corporis conyententta cnm figuramundt^(s^ 
de ?lanetarum relattontadejtts 
mmbra. 

QUod hominis diameter fit mundi diametro confimiIi$,& quod i centro 
reulocopudendorum&genitaliumcircuiusutriquediametriextremitati 
correfjJondenscircumducipoflitjperipherixmundihauddi/Timilisin z/olum.z. 
Tracl ife^ i.lib.y manifcfte expiicuimus. Ex cujus fane debita contemplicio- 
ne,hominisfabncam,inomnihgurxGeometricx refpei^Ujmundanx ilii con- 
formem efle percipimus;prsterquam quod humani corporis proportio metn- 
camagiseftocculta,mundi veromagis manifcfta. Namquc fi hominis mem- 
bra contra^ta dilatarentur ad debitum proportionis naturalis refpedum, vi- 
deremus per(picue,difpofitionem ejus feu figuram Geometricam efi"e rotun- 
dilFimam. Figuraergo ejus occulta eft hujufcemodijquaJis infra demonftra- 
tur ; qux fciiicet primum denotat, hominis fabricam efle rotundam ad inftar 
machinx mundi.deinde quod quxliKet ftella erratica membris ejus,vcl har- 
monia naturaii , vel aliqua prxter naturam difcordia cocrefpondeat, ? idelicec 
Saturnfts auri dextf-aj^fplenijveficjejdentibus^ofljbusjw^/rfr pulmonibus.hepa- 
ti,arteriis,pulfibus,femini. i>/4rjaurifiniftrx,felliscift«,renibus,venis&puden- 
dis. .S<;/cerebro,nervis,cordi,ocuIodextro. Fenfis matrici,renibus,genitalibus, 
mammillis,gutturi,lumbis,hepati,fpermati. Affrf«r;«f cerebro,fpiritibus,ima- 
ginationi,memoria:,lingux,manibus & digitis. Luna, cerebro,oculofiniftro vi. 
ri,8cdextro mulieris, ventriculo,inteftinis,vefica: & guftui. Quorum qu:dem 
Planetarum infauftis irradiationibus five infelicibus afpedibus difcordia feu 
morbiiftorum membrorum inducuntur,qui vel totaliter hominem inficiunti 
velutiinfortunata .y^/wrw pofitionc,lepra cotius corporis,paralyfis univerlaiis, 
tabes,iAeritia nigra,febris quartana,mala ]ovit difpofitione Apoplexia ,con- 
vulfio,&c Mmis peftis,febrcsacut£e,tertiana,quotidiana,ideritia flava,&c. 
i^tf/fefjiyncopeatque defedio univerfalis. Veneristmothns gallicuSidcbilitas at- 
quc impotentia totius ventriculi & hepatis defedusiAfWfww mania, ledjar|^ia, 
epilepfia.Scc. X«»<«,epilepfia,&c. Veletiaminfeftancpartes nonnullas,quas 
rcfpiciuntj Sic .y4/«r»«f malecffc£iuslingu£c, brachiisaucveficx, paralyfin, 
mammillis cancrum,inteftinis iliacam paflibnem &c inducit. Jiy/>//ie7 pulmoni' 
bus peripneumoniam,pleurifin coftis,cardiacam cordi,anginam gutturi^fpa- 
fmum & ftuporem membro particulari : Msrs, apofteraaca ferventia loci ( uc 
funtcarbunculi&eryfipelas)ayfisnteriaminteftinis,vulnerafaciei,&c. J"tf/cor- 
di{yncopenafFert&cardiacam,oculisophtalmiam& i^uxum lachrymantem} 
VenuSym^Ltuci fufRDcacionem,tcfticulis & virgse gonorrhxam & priapifinum, 
veficx diabctcn,hepati & vcntriculo debilitatem,facici puftulas gallicas,in- 
teftinislicnteriam,&c.3/frf«r;»f,cercbrofenfusprivationem,linguqbalbutierrt 
pulmonibus tuflim,ori abundantiam fputij Z*»4, inteftinis colicam,hepati & 
mjferaicis oppilationes & locis feu mcmbris particularibus apoftemaca phle- 
gmatica. Hic igitur Planetarum iftorum in luis fphsris ad quailibcccorporis 
ihcmbra dire(5^iones & fympathiam fequenti modo delineavijnusi 

Suoc 



112 



T R A C T. I. S E C T. I. L l B. VI. 




Sant etiam nonmiili alii , qui umbiricum ventVis conflituunt peripheri* 
Microcofmica:centrum,qujequidem eorum inveniio mihi nonarridct.pro- 
pterrationesfupraanobisallegatas. Atqui tamen talem circumferenti^ehu- 
manxdefcriptionemhicetiamdepingemus.utab ea fignorum Zodiacicoele- 
ftis, vel ftellarum firmamenti fixarum relationem ad corporis humani partes 
delineemus,atqueitaindeoflendamus,qua harmoniah:Ecumiiliscon(onent. 
Circuloigiturabumbilico.tanquam .1 centro dufto/emidiamctcr critaplan-' 
tapedisadumbilicum. Illa,inquam,lineacircularis Zodiacum cttleftem,five 
coeli oftavicingulumdenotabit;acu)us duodecim divikonibus tamfiniftris, 
quam dextris fignorum radios ad quamlibet corporis parrem feu membrum 
ill'iddirigemus,cuiprSEdominaturfijinum,quodeirefertur.Verbigratia.y?r/f.r, 
caput refpiciens, tam dextram oculorum & aurium ac dmtium , quam fini- 
urameorumregionem. SimiliterqiT<j«r«j,tamfinift:ram quam dextramcolli, 
cervicis 6c guttuns pofitionem,ac pr^eterea etiam vocem regere oblcrvatur. 
Gemini, utramque humerorum, brachiorum &: manuum re^^ionem. Camer^ 
pulmonum,pe<?i:oris,collarum,mammillarum,hcpatis &. fplcnis partem dcx- 
trampariter&finiftram. i:ftf,cor,fl:omachum,latera,Diaphragma regit. Vir- 
^^,ventrcm,inteltina,mefenterium. I,/^r4,lumbos,umbilicu,renes,nates. Scor- 
//>,pudenda, veficam.anum. .5rf^///4r;>w,coxas,fcemora,dextrum & Ixvum 

nempe. 



DE MICROCOSMI EXTERNI HARM. 113 

nempe. C^^ricornw, genua. Jquaritft,uhiim utramque, & Pi/ces,^cdts afnbos. 
Qui quidem .fignorum ad membra refpedus um fanitatcm intuentur,{Iron- 
cordiis natura».'bus a Pianetis refpiciantur,quam marbos:nam il difcordiisSc 
antipathia cum uravis Planetarum difpofitionibus concurrant, & per confc- 
«juens naturx humvmas diiTonent.operationes contra natur« inftitutum pro- 
ducunt,morbo5<]uelc.*u efFeduscorpori humano mfeftiffimos pariunt. 

Dmffftjiram/equifur. 




Eft etiam compofitio Microcofmi extemi cuilibet alii figur« regulari»* 
ptaatqueconformis,quatenus,pro diverfa membrorum protuberantium po» 
fitione^diverfomodoconftituitur. Naminunaejusftatione dire<3:a,tibiis nul- 
lo modo extenfis, fed ferratis,manibusquc cum brachiis ad angulos redos k 
corporc expanfis,atque in longum ab utroque latere complcte porredlis,de- 
notabjtveriffimam quadrati jcquilateralis proportionem. Hujus rei deraon- 
ftratioinferiusfequitur,inquadecIaratur,quodhujusctiamquadraticentnim 
fitpudendorumfeugcnitahum pundusjquippe cum duselinearreda^/eu dia~ 
tnecraltsjdudxabangulo uno quadrati adejusoppofitum/aciantinccrfedio- 

P neiB 



114' 



Li f 



T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VI. 



nemfcucentruminillopudendorumlocciDquoYerumcentriMicrocofmici 
pundumeflefuperiusliiculentercxplicavimus. 




Hinc etiam elicimus.quod vera,genuina atque vifibilis hominis externi 
{iguT3.veramcrf(c^ Chrijli efigiem repracfentetjprorfus acfi ipfa creatione huma- 
naha:ccontrarietatisratio,m humana effigie expreffa.bonitatis &malitia;,lu- 
cis & tenebrarum,vit£e & mortis,yitii & virtutis.xquitatis & injuftitix unio- 
nem,8cin eadem compofitione congregationem denotaret,& quod vitx hu- 
manx incertitudo, erroribus & periculis plena, intervenienteac mcdiante 
iftiufmodi,mortalis hommis fimilitudinem referente,divini hominis ab impiis 
iniquejudicati8cinjuftccondemnatipaflioneacmorte,cumfubfecutadeinde 
refurredioneamortuis&refurgentis illuminationepenitusdivinaacfplendo- 
reinviamunicam6cveramdeducente,conjundlaexterminetur,EuangeIiique 
libertas,quafi buccinse cocleftis clangore,mundo annuncietur,atque ita legis 
vincula Chrifti poteftatc toIIantur,8c quod ea ratione,ficutihomoinhacfigu- 
ra,videlicet fub crucis cffigie & creatus cft& peccavitiitaquoqueviciffimho- 
minis,Deitatisvirtutepleni,ac in tali itidem materiali figuraper artemereda, 
patientisbeneficiopeccatumprimihominisdeIeaturacaboleatur,&c. 

Hancetiameandemfiguramexhibcthumanacompofitioabaiiocentro, 
videlicet ab umbilicoj veram fcilicet figurx feu fchematis coeleftis imaginem 
fua pofitione in figura quadrata,more Aftologorum erecT:a,conftitucns,prout 
etiam ineadem Microcofmi pofitionc crux ilU .y.y^«^rf*dcdicataexprimitur. 
Ex quibus docemur, quod, utcunque fe vertat homo, femper paflionis, & per 
confequens , compaffionis fignum fecum ferre deprehendatur. Hac autcm 

I faumana: 



DE MICROCOSMI EXTERNI HARM. n; 

humanxfigurx e regione explicatur fecunrlijm nonnullorum opinionem, 
quod Adam pnmus homo circa horam meridiei creatus fueritjin cujus medio 
coelo,quoniam Aries inventus fuit.domioium in illud hominismembrumha- 
buit,quodcoclimediiangulumrcfpexit,videlicetcaput. Quodautemhujusti- 
gurxquadratiecentrumfitin umbilico,declaratur exinde,quod linese dux re- 
rtxprogredientesabangulis quadrati ad angulos fibi oppofitos,fe invicem in 
pundo feu ccntro umbihci interfecant,ut in demonftratione fequenti decla- 
ratur. 




Demnnullartmcorpom htmam partium con^venientiacum figuYts Geome' 
tncisi i£ pnmum qmciem,quomodo in harmonia figur£ trianguUrif 
deinde tn quadrangulart^ t^ pofiea tn oyali ac demquc 
tn ctrculariconvemant. 

Latusunicum facieihumans fub figura triangulariiequaliumlaterum 
comprehenditur. Exquoluculenterdemonfl:ratur,quod regularis & confor- 
mis fii taciei harmonia proportionibus linearum Geometricis : 



Uni- 



116 



T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VI. 




Univerfum hominis caput in figura Geometrica exade quadrata com- 
prehenditur. Unde declaratur,quam completa & regularis litcapitiscffigies, 
quodinfiguracubicacompleteincreationeformatumfuiti& perconfequens, 
quam elegans fitejus partium fymphoniain mcnfura,numero&ponde|^no- 
bis innotcfcit. 




Pes etiamquamaptiflimcquadratiparallelogrammatis. 





FaciesqMoqueitaeffigiehumanadefignatur,qucmadmoduminarteno- 
ftra piclori x abunde cxplicatum tft. Vcrbi graiia. 



Caput 



DE MlCROCOSMl EX-TERNl HARM. 117 





Caput denique humanum imprimis figurx rotunda: refponder'; perci- 
pitur , quatenus in quadratro defcribitur i quod in circulo comprchenditur. 
Quod autem circulo includaturjfic oftendimus. 






Slc etiam carteKeprocuI dubio corporis humanae partes fub aliqua regula- 
rium Geometriasfigurarumcomprehendunturiqux omnia,quoniam adifym- 
metricam corporis defcriptionem pertinent,hoc loco omittemus. 



C A P. 111. 

T)e harmonico coelejliun^cumfiae manuque 
humana confenju. 

TNgentem etiam fymphonije confenfum inter nonnullas corporis humani 
-■-partes &; ftelbs deprehendimus. Unde per Phjfiog»omU(X\iciY>\inzmdocc- 
murcaeIeftiacorpora,Planetarumque redes& fignacula feu characteresinfa- 
cie humana contuerii quibus hominis inclinationem, tam ex parte coclefti, 
quamelementariintelHgereScprjEfagirefoIemuSjin tantum quidem,utetiara 
hujufcemodi ohfervatione mirabiha,tam inhominis fani difpoiitione,quam 
tabefcentisxgritudineprofpexerint&divinarintjtumphilofophifapientiores, 
tummedicma:pcritiore5:Im6ver6infrontehumana,tanquam in fpeculopo- 
litinimo.illosnaturscharacleresintuitifunrquitaleada^theris&Zodiacicha- 
rad:eres,quos repr.Tfentant, relationem habent,qualem Diapafon ad unifo- 
num. Unds etiam fic, ut fymphoniaco confenfu ad invicem conferantur j ic' 
quodfagaciterquoqueanimadverteruntphilofbphi (ymphonjain illorum au- 

P 5 ditu 



1)8 T P. A C T. I. S E C T. I. L I P. Vf. 

ditu fpirituali percipientes. Eadem etiam efl: ratio in chiromanda, at quilibct 
manu!,monticu!Liscuilibctdifl;ii)doa:cheriiPlarieta;attribuatur,pollicisvide- 
Jicettuber /'twr/,mons indicis J^^^-i.mcdii Sjf:irn0,a.nr\u\3iris SoU,iiit auricula- 
iis ^/frf«/7i>,nmilK(rrq;etiam,u: iliam in manus percuiTione protuberationem 
Limx occupirc ilicaturiUti quoquc itidem veterum (apicntum eruditione in- 
ltruimur,quod ipacium Itneis triangulum conftituentibus inclufum,^4r//at- 
tribuatur.cjusquetriangulusnuncupetur. Qua quidemfuperiorumadhomi- 
nismembraadaptationefapientesprociildubiononuterentur.nifi ingenteio- 
ter manus partes & dicftos Planetas relationem atque fymphoniain percepif- 
leDt:Namqueipfimiruminmodumilluminati,mentisqueaciein abftrufana- 
tur^e myfberia penetrantes.charaderum eoeleftium in terreftria &: elementa- 
ria,impreiIiones,arcauasque fignificationes perceperunt,atqueita fympho- 
niacasfuperiorumradiationesSc. inflxus cum inferioribuseju(demcharad:eris 
&conditioniscomparaverunt. NeccertcadmiraridebemusjPeclcremconfi- 
dcrando,quodfuperi'orainhominem fymphoniaco conlcnfu iniiuxerint.fi ea, 
quxrupradicT:arunt,atqueinfradicentu;-,paul6accuratiusin(pexerimus. Nam 
anima,mediamundi hominisque interni natura,cum fit tamfetundvimruuni 
(piritum,quam lucis portionem defubftantia&:formaa:therii,magneticafine 
dubiovirtutefuperiorumnaturas,nonviolenteraut peraiuipathiam/edcon- 
cordiae proportionibus,atque inftindii naturaiiadfe attrahit: (iquidem expe- 
rientiaedocemur,quodnonmodo animalia,fcd etiam ipii Planetx.veluti be- 
neficioquodamcon{onantijeDiapafon,perfe(ftionem,multiplicationem8cvi- 
ta:quafiextinclierenovationemquotannisvernotemporeaccipiant,quemad- 
modum etiam hac eadem via, tum plantas, tum animalia,quolibct folari cir- 
cuitunaturali vit.T & incrementi refeflionem atque pabulum acquirere con- 
ftat. Sed quoniam de harum rerura elFectu in libris de. PhjfiognomiA 6c Chiro- 
mantin copiofius loquemur inferius,ampIiori hic de ea re dif curlu aon utemur. 

f A P. IK 

rOe harmoniaelementaYi,qu£ in compojitione Microcojmt exterioru reperitur, 

^ qmmodo quxlihet hominis exterm regio cHihhet elementojoco,natura>,at~ 

queconjenju partium^ncn tamen corporis tenuitatt aut JubtiLtate 

correjjondeatijtmditer de ratione lucis c^ tenehrarum 

in corpore humano. 

IN fuperioribus declaratum efl,quod corpus humanum in tres regiones,tam 
natura & qualitate,quam loco & fitu fi t diftindum. Nam qua: fuperior efl, 
tametfi tenuitate Scopacitate a ca:teris,quoad fenfum noflrum.non diftingua- 
tur,eft tamen procul dubio purifiima totius compofitionis pars,&, ad Domi- 
namtamnobilemrecipiendamaCreatorequam optime prxparata. Hince- 
nim cerebri fubftantiam, ratione materiaj,ab infirmarum regionum partibus 
colofe,&: fubftantix tencritate ac mollitie dilTerre videmus,im6 vcro ipfa cere- 
brifubftantianatoramfuam virgineam nobis patcfacit,dum caflamentisdif^ 
pofitio atque fimplex cjus exiftentia coIore,& natura fibi fimiliatque conve- 
niente delectatur. Atque hinc procul dubio eft , quod licet cerebrum nobis 
cTudum,frigidumatquehumidumvaldevideatur,in fuo tamen occulto longe 
alitcriehabeat; l:(t cnim, fi ignemvulgarem rtfpiciamus.cerebri fubftantia ei 
qu jdammodo confentiens,quantumvis igni- mentis.feu luxilla,hominis fa- 

pientis 



DE iVIICROCOSMI INTERNI HARM. 1,9 

pientis(i^minajaliterferehabear,quam ingenium humanum poteft excogita- 
rejfiquidem tenera eft: & fpiritu tenuiflimo ac caftiflimo obduila &ineffabili 
modoinreip(aordinata:undepatet,quod cerebri conftitutio ad increatxna- 
turx excellentiam, cujus eft tabernaculum, fit referenda. Sed mentis natura 
eftdifpofitionispurifljm^&form:E lucidx,adeoque fequitur exinde,quod ce- 
rebrumquoquelitadlucidam humidamque naturam proniflimum, atque 
fumme ei accommodatum. Et proindeliquet,quod ejus natura occulta igni 
fuperccelefti.humiditasautemejus humiditati fpirituali,8c color porr6,utriuf- 
quecomplexuiatquetandemlocifeupofitioniscjusfublimitaselementofum- 
mo, videlicet igni fit convenientiflima. Ratio tamen, cur cerebrum Cieteris 
membris neque tenuius neque perfpicuius fit,exhominis creatione chcitur,ut- 
pote in qua patet, quod hominis corpus creatum atque pr^paratum fuerit a 
Creatore,priufquamejus animus inilludinfunderetursCuireicau/a erat,uta- 
nimatenebrisobfufcata per organa materialia,corpora cerneret,diftingueret 
atque refpiceretjquod quidem ipfa,nifi tenebrofa carne obvelata, perficere 
non potU!fl"et,quoniam per fe nihil intelligit pr^ter invifibiIia,hoc eft, talia, 
qualeipfa eft,dum tamen corporis adminiculo vifibilia videt,atque corporeis 
oculiscontuetur.Hacigiturvia Deus tenebrofammafllimfibifubjecflamred- 
didit & tam terram,quam coelum fux voluntati fubegit,corporaque tenebrofa 
ad conditionis refpeclum cxagitavit. Media autem corpons regio, quatenus 
humiditari & caliditati refertur,aericompararipoteft,quippe quxitafehabet 
adcerebrum,utaeradignem,quareintegrum Microcofmithoracemelemen- 
toaerisreferandameirecenfemus. Quodautem ad cordis&pulmonumopa- 
citstem&fpiflitudinemattinct,eademeftcjusratio,qu£e fupra eftallegata. A- 
queaetiam regio in Microcofmoeft multiplexhumiditatum,ininfimaejusdi- 
ftinctione repertarum origo. Nam ventriculi chylus,fanguis hepatis groflrus,& 
urinafeu fanguinis ferumaqueam fph^ram conftituunt.Quare etiam & ventri- 
cuIus&hepar&renes&cxtera:hujusregionispar^eslongegrofliore'sexiftunt 
infuo occulto,quam membra fuperiorarquod qpidem ab effcdu comproba- 
tunquatenusvideliceth^cipfafpirituspuriores&magisinvifibilesproducunr.' 
Verbi gratiajCerebrum fpiritus animales,qui invifibiles fiint,& corvitalesfeu 
arteriales,qui fere funt invifibiIes,continet;ipraautem fcexterrea in intcftinis 
& liene terminatur & aflervatur,qua: juxta Microcofmi centrum non aliter, 
quameiementumterrs-juxtacencrumMacrocofmijinveniuntur. Exhisergo 
regicnes Microcofmi externi non aliter difFerentiisfymphoniacisdiftinguivi- 
demus,quamuniverfamelemento'-umMacrocofmidifpofitionemqualitate8c 
fitu differre conftatiquorum quidem harmoniam in tradatu noftro , de Ma- 
crocofmo.fatis evidenter depinximus. £t fane illa hujus harmoniie compofitio 
in regione eiementari nihil aliud erat,quam fimilitudo univerfalis harmoniic 
mundanx,a mutua actione & refiftentia inter fontem totius lucis & abyflum 
tenebrarumderivata. Namelementumignisfehabetadelementum terr«E,uc 
luxadtenebrasifimiliterregiohumiditatisinterignem&terram,utfpiritusu- 
niverfa!isintermediusadduoextrema,videlicetlucem & tenebras. Exquibus 
diligenterconfiderarepo{rumus,quantafitfimilitudointercorporishumani& 
clementonim mundanorum proportiones,& quibus dimenfionibus metricis 
ad muficam reduci poflint ha:c duo, ut in harmonia ad invicem convenianr. 
Quodautf mharmoniahumanacum fympathia omnium conveniat,hocmo- 
dodemonftratur:DEUs eft luxjlux concordia,& concordia creationis atque 
exiftenti^ origo, verbumquc confonans, & pulchritudinem rerum efEciens 
fphiErasque a termino a quo.ad quem,atque iterum adfuum principium.tan- 
quamadunifonummoven5,aquoomnes concordantifCprof^uxerunt. Unde 

fadum 



iW T R A C T. I. S E' C T. I. L I B. VI. 

fadumefldrcumvorvendojUtelementa Scelementapaulo poil fintp^du<fT;a. 

SicetiammensdivinajIuxatqueconcordiaMicrocofmifumma.humanaicrea» 

tionisatqueexiftentiajorigopulchramMicrocormieffigiem produxit.fph^ras 

ejurdemmotu,tamvo!untariofeunaturali,quam involuntario fcu raptofpiri- 

tus circumduccns, atque ejus compofitionem elementarem faberrime com» 

plens, Hinc homo Deus vocatur, fed mortalis.ut ipfe Creator foius D eus 

c{icitur,fed immortalis : Similiter Diabolus eft tenebr* 8cdifcordia atque de- 

(iruAionis feu privationis autor,Iitigiumqae diflonans,quod erat primogeni- 

tuschaosfilius,Deiverbi,&lucisadverfarius,terr2fphajramperfcimmobiIem 

reddensjelementaqueperdifcordemfuamnaturam litigare facicns. Sicetiam 

corpushominisefttenebrofum,difcordia:& morborum autor,filius chaos ob- 

rcurus,menti,animx6clucioppofitiffimumScperfeimmobile. Atque hoc to- 

tumaccidit,quoniameftdualitas.Etproinde,fidualitatiunitasanim£E,feuqua- 

ternario materise trinitas forma» jungatur,de difcordia corporis ea in harmo- 

niam exquifitam redigetur, caque ratione tum tenebrx illuminabuntur, dif^ 

cordix propcllentur, viu praefervabitur, mors in cxilium ejicictur ,pax inter 

£)eum&tenebras,feuintercorpus&animamilluminationeperdivinamm6- 

tis prajfentiam tiet,corpusqueper fe immobile jam adum 6c motumaprinci- 

piointerno movente recipiet. Ex quibus conftat.qaod hxc duo extrema in- 

ter fe contraria per fc varios producant efTedluSjVidelicet lux 5c tenebr*e,anima 

& corpusjcum illapariat concordiam,cujus dominio res parvx crefcunf, hoc 

verodifcordiam inducere foleat,cujus prxfentia rcs magnx dilabuntur. Ho- 

rum crgo extrcmorum contrarietatem denotat contrarius triangulorum eo- 

ruminmundanacompofitionefitusicumpyramidisformalisconusfitinterra, 

bafisvcroejusinprimoccelo. Atvero pyramidis materialis pofitio incontra- 

rium fe habet,quoniam ejus conus eft contiguus eentrobafisilliusformalisje- 

jusverobafiscentroquafiterrsftatuminatur. Inmcdietatevero.ubi fola vita 

rcperitur,conveniunt>videIliietinfpha:raa:qualitatis,vel in loco interfedionis 

duarum pyramidum, ubi uHius portio trutinis juftitix ad portionem alterius 

ponderatur. Atqueutinpofitione differunt hx dua: pyramides,fic etiam na- 

tuTX ab illarum bafibus exilientes , difpofitione oppofitx efi!e percipiuntur. 

Nam videmus,quod anima a centro pyr? midis formalis egrediens,quo diutius 

eftincorpore,66perfe<fliorScvivaGiorhat,magisqueinfuafacultate&fapien- 

tiafeu prudentia juvenefcere obfervetur;cum e converfo corpus,quanto ma- 

}oremxtatemacquirit,tantomagis,velutiperfeniumquoddamdecrefcepe&: 

labefaAaridignofcatur. Prasterea,quofortioreftanima,eo debiliuscorpus Sc 

viccverfa. Concludimus igitur,quod humanum corpus ex quatuorconftete- 

lcmentis-.fedin carne 6c offibus propter fixam eorum 8c folidam fubftantiam 

terream,terramaximeapparet. Similirerclementumaquarinhumoribusvim 

fuamatqucexiftentiamhabetjaer ver6,prxterquam quod in fanguinc infima: 

regioniscopioforepentur.inpulmone etiam.tanquam in loco fibi magis pro- 

Erio,habitarepercipitur. Unde fadum eftaborigine,ut illud corporis mem- 
rum femper fit in motu,Iocoque vcntilabri ad cordis refrigerium inferviat,ne 
illud,quatenus eft fedes prxcipua virtutis igneaj nimio calore confumatur 8c 
difTolvatur. Cordis igitur effigies eft pyramidalis,8c in hac fua cffigie ignis fiam- 
mx accommodata jqu o niam in flamma ignis fu rfum afccndcnte ba fin ej us,ba- 
fi pyramidis fimilem,ejus vero fummitatem more coni pyramidisacutamvi- 
dcmus. At vero in corporc ftfe res habet cum corde.ut in mundo cum Solc. 
Nam bafis pyramidis folaris eft in corpore folis,ejus vero conusdeorfumten- 
<iit,contraignisYulgarisnaturam,hocquefingularivoluntatedivina.Namalias 
rcsiofcribresjfi virtus lucis fcmpcr furfum tcnderet efficacia lucis vivifica: de- 

ftituta: 



DE MICROCOSMl EXTERNl HARM. 



121 



fliitutieatque ejus expertes relinquerentur.ncc quicquam fuper terra vivere 
pollet. Simili ctiam rationc conus cordis humani, quo tam inferiores.quara 
fiiperiorescorporispartesbenevolentia ejus reficiantur,deorfum tendere ani- 
madverricur. Sedquoniamh^cvisignea antefpiritus diviniafflatumcorpori 
nonadfuit;& vero noftra in hoclibellointentioelt.de folocorporeinfimplici 
f ua natur j,3 b(qiie ulla hominis interni confideratione difcurrere,plura de hoc 
f)bjectoverbanonfaciemus,fedadmuItiplices cjufdemdifpofitiones,cumin- 
ternoejuscommixtas,earumquedeclarationempedevelociprogrediemur,ut 
ita ab hocquafi nihilo,ab hoc,inquam,luto vili,&, ab his cineribus,ac tcrra 
mortua,omni adhuc gratia divina orbata,tandem recedcndo,ad admirabiles 
JucisdivinjE^paulopoftillam inhabitantis,atqueineamfJ5iraculo Deiformi in- 
flatx)operationes,abftrufamque illius cum corpore fympathiam,quaillamo- 
vet,hoc movetur,illa agit,hocpatitur,illavivificat,hocvivit,illa perhocfentit, 
videt, audit, guftat, olfacit atque tangit,&: virtutibus adhuc admirabihoribus 
ftupendam illofpiritusfuirationalis &. intelledlualis virtute,ad culmen& exi- 
tumfeliceminefTabilitcrproducitjincentioricumlaetitia 
& gaudio,hilariqueanimo & properante 
pedeacceleremus. 



TR A. 




Ul 



T R A C T. l. S E C T. T. L I B. VIT. 




TRACTATUS PRIMI, 

S E C T I O N I S I. 

L I B E R FII. 

De Microcofmi interno in externo 

feude mentis aftu in 

corpore. 




C A P. I. 

rDehominis creatione. 

Nimahumanafecundum modum &: rationem in 
librohujus primo allegatam, proportione mufi- 
ca,vehicuhsquefpiritualibus a fuperioribusadin- 
fimumcoelumfubterlabensj&adingreiruminfuu 
domicihum prxparata, in illud tandem ex terra, 
pulvere 6c luto,manibus ipfius Creatoris ad tale 
I fpiraculum Deiforme fufcipiendum, uti fupra di- 
dumeft,adaptatum,opificisafflatuinfunditurat- 
queinfpiratur, hominemque externum vivifica 
uia: prxfentia: virtute movet.vivificat & animat. 
Atquehpcmodocreatusefthomoduplexinuni- 
coindividuo,6cfaduseftanimalvivens,rationeatqueintellcd:upra:ditumiad- 
mirabile (dico) animaI,Deus terrenus.immortalis in fe creatus,fcd ob pecca- 
tummortaiisfaduSjdeniqueimagofuiOpificisineffabilis. Sedquoniamdevi- 
ta: ejus fpiraculo & de corporis ejus, in ftatuinnocentia:, puritate,munditie, 
perfpicuitate,claritate & perfedione.fimihtcrq; de ejus in Paradyfum colloca- 
tione,conjund:umcumipfiusParadyfivoluptatisdefcriptione&: explicatione 
3\\hunTra£latunoJlroTheologic0-phihfophico,cUvitA,morted^re(itrrecfieneco\>\osc 
cgimus,levitercahocloco.pra:teribimus,ut circa veterum folummodo Philo- 
fophorum opiniones.de hominis interni in ejus externoadionibusdifceptan- 
tes verfemur. In priori ergo libri hujus parte,de animxhumanzoperatione, 
dominio & virtute,tam ex partefupernaturali,quam ex parte coelefti &: ele- 
mentari,trad:abimus,quatenus anima cum corporein fola creatione fi ve gcnc - 
ratione confideratur. Creationem igitur a generatione in multis difcrepare 
percipimus ■■, Ncc tamcn iftud creationis vocabulum ita ftri<fle confiderari 

volumus, 



DE MICROC. INTERN. IN EXTERN. jt^ 

volumusjuti faciunt illi.qui eam definiunt rei produdionem & ortum ex non 
pra'exiftenteniaterid,hoceft,exnihiIo:namquehoc modo non recVe dicimus 
hominem creatum eirejquatenus in primordio cjus externum e matcria pr*e- 
exiftentefaclum.Jtqueadopusprasparatumextitif.videhcetexluto&terra, 
qu.-e confentanea crat comporitionis ejus materiaifed creationem potius atque 
reciiusdefinimus illam,qua rerum fpecies,antea non exiftentesjjam eile inci- 
piunt. Sic enim prima hominis fpecies exordium in creatione Adami accepit, 
Leonis in prima animalium terreftrium produd;ione,&c. In hoc ergo difFe- 
runt creatio & generatio, quod illa verfatur circa fpecierum non pr^exiften- 
tiumortum&produclionemjhascveroin rerumfeucreaturarumpraeexiften- 
tium propagationc, mukiplicatione, fpecieique jam tum per primum Fi at 
creat£E,atqueadultimum Pereat confervatione. Inprioreigiturimmedia- 
teoperatur Deus Creator,in pofteriori vero fecunda mentis primae imago, 
quieeftipfa natura creata,feu Dei filia,ab ipfo ante omnium creationem pro- 
grefla 8c derivata,. 

C A p. n. 

T)e lihera j^iritm medii dtjj^ojttione^quajolet de uno ruel alio extremo particf- 
pare, ^ de beatitudinis mterm hominis cauja^ejtuque 
dejeEiionis atque mfortumi 
ratione. 

Dlvm VAulm cum Xijio rhilofopho conveniens ammam humanam Deitemplum 
^conftanteraffeveravit,cujus rei rationem demonftrat etiam Merc.Tri- 
Jmegift.Pim.n. hifce verbis : Bofiu4,mqiiiti\\e,Diemo»ammamiftcorpore,me»tem in 
anima,inmenttVerhHm,Deumque eorum PatremeJfeprommciavit,Verbuigitur imago 
ac mem DeieB purijpmamateridportio aer eftyaeris anima,amm£metts,ment(s^dem^ 
Deus,Deus "jero circa omnia, mens circa animamy anima circa aerem,at^ aer circa 
materiamverfatur. Hinceft,quodaliihominisnaturam arctiusconftnngendo, 
eamextribuscoagmentaverunt,videhcetexanima,fpirituintermedio&cor- 
porcjper animam,mcntem &: animam fignificantes. Std hi,ut mihi videtur, 
nonitaexaclehominis interrjumdiftinxerunt,hoc eft.hominis interni portio» 
nes,quasexquo!ibet trjum coelorum acquifivit,non diftind;edefcripferunt,8c 
per confcquens,eam reliqueruntimperfedam,cumomnis perfedio exprin- 
cipio , medio & fine confiftar. Platonicorum ergo fententix potius hoc loeo 4 
Mercurio Trifmegtjio non difcrepantiaufcultabimus,qui homini incerno tria a- 
icripftrunt-,videl\cetf/premum,in^mumc^medium. Perjitpremum intellexerunt 
illud divinum.quod mentem,intelledum illuminatum,lucis increata: portio- 
nem,&adumfeuradiumDeivocant,quiefthominisportiofuperior,inquaa- 
nim^portione Merc. Trifmeg.dLltius afcendendo,ex confilio boni & nunquam 
mentientis Da:monis,verbum inefle afTeveranter dixit,cmetizm Divtts]ohaft- 
»«aftipulari \idetui; vcrhum vocans vitam hominum ^ tenehrarum lucem,ztc\ue 
itidem Merc. Tri/nieg.spptWntiWudyvitamc^lucem.exquihmconftathomo. Etali- 
bidicit : Verhumintevid^etdraudit Pimand.i. fic Moyfes nuncupat iWudJpiraculttm 
•i'//*,immediate ab ipfo Deo in hominem externum infpiratum. Atque ha:e 
fuperiorhominisportio.intelledum illuftratum ampled:ens,eft il!a,per quam 
homocxterisanimaIibuspr<EceIlens,adipfius Deitatisnaturam acceditjUn- 
de Dei imago d^ Deifilitis non modo a Philofophis, fed etiam ab ipCs fcripturis 
uuncupatur. Per meniim ergo PUtonici intelleclum &: rationcm intelligere 

Q_ z Yolue- 



124 T R A C T. L S E C T. I. L I B. VII. 

voluerunt. Per/«/i>»«/»autem,aeream &: infimam hominis interniportionem, 
feuaclumelementorumfignificare videbantur, qui eft, ut te(i:itur Meuitnns 
Tr//wrg//?«flocofuperiusallegato,totiusregiDniselementaris,qua;col!igeniii- 
bipro rationeea,quamateria ex!ftitfuhtilini-&; tenuior,f.)rmales eiemento- 
rumdi[penfationes,atqueafli(tentibus fimul &: prx-cunti')us ducibu> lcu ani- 
ma: portionibus fupenoribus in corpus.fecundum corrupra cartiis S: ter.ebra- 
rumdifpofitionem agit,utpote quibus fua natura & politione magis tft fdon- 
liaris. Undepronior efl hxcanima^portio adcorporis&infrri irumafFcdus, 
quamutexfuanaturamenti&rebusdivinisconveniat.Atqih^cc infimaanim<ie 
portiovocaturanimafenfitiva,quamP.T«//*/ Apoftolushotnineni animxlem appel- 
lavit.atqueidolumexcorporea: materia: gren|W)educlum,quod corporereio- 
!uto,una.cumeointerit,autcujusincorp.)r!i Uii refokiti vaporibu non diu fu- 
pereflumbra,nihil participans immortalitatisjfed inhyia; defjrmitatem rc- 
diens,nifiiprumquoqueiablirnioripotentia;uniatur,cujuv virtucelolaimnn r- 
talitatemadfcifccrepotefl:. Hxcanima^portiQeii; potentia motrix.viviriftaB.s, 
corporis reclnx/enfuumcyie origo matcr!alis,per quam ipraanimaintorp(;r.i 
vircsexplicatfentiendi. Scntii cnim corporahaper corpus.moveccorpusp-r 
locum,regitinloco,alitque corporecorpus. in hacergo iinnr^a: porcionedux 
l"untvirtutespotent!frima!,quarum una efc rhantafid,{\wc imaginatiolivecogi- 
tajo.atquealterayfw/Afefwa/wrrf.Perwf^/wwdeniqueSpiritumiiicr^liigtbantme- 
diumfive;cthereum6c vitalemaclumacradiumnatuneutraqueextrcma.vi- 
delicet mentem cum anima animali conncclentem. Unde fir.iit hrec medi.x 
naturadeutroqueextrenioparticipet,adeoque habet tumavirtute Soiis.pio- 
pterlucisejusadcGclum empyreum relationem.fcintillam rationisqujc deir- 
ceps mentis 6c fpiritus intelleclualis prxfentia augetur, tum ttijnr ab infimo 
extremo&elementorumfubtilifacultatemfenfitivam. Undc fit ut ha:cme- 
dianatura,tanquam xque extrema uniens & portionem intelleclujlem cum 
anima animali feu fenfitiva conjungens,hoceft,mentem cum rationali fuo fpi- 
ritu&vehiculoadinferiora vehens,fitinfuanaturaquafilibera,itaut liceaiei 
vel huic vel illimagis adhxrere:videlicet aut verfari magis circa inferiora &: 
fenfibi!ia,quamcircafupercGcleflia&:divina,autetiamvice verfajprorfusacfi 
Deus libero arbitriohunc fpiritumintermedium incolenti diceret:Utrum 
horummavis,accipe,velfecundum Antifittis Moyfis vcrha: HahetisaKteoculosvi- 
tam ^ mortem, eligite utritm 'vttltis, vel fecundum Apefiolt t\eSi\ontm:aiitfitii 
miindifilii,autregnicatlefiis. Etfimiliterquoquehocmododicitur:Adum guflaf- 
fedefrucluarboriscognitionisboni&mali,quiinprincipionihil niiimcntisar- 
cana contemplatuseft,& perconfequensfolius bonitatis fuitparciceps. Scd 
quomodores (c(t habear,aurcultate obfecro. Hic fpiritus intermed:us,vita!i 
fpiritu plenu.s atque prxterea etiam ratione tum folari tum prxcipuemencis 
& empyrea imbutus,cx his poteftatem dat corpori vivendi ingencre,hoceft, 
omnes vita: functioncs , mediantibus organis fenfitivis , ad vitx facultates ac 
commodatis,corporitribuir. Atver6,quoniamomnis a£tio vitas autcirca bo- 
num,aut circa malum(cum non fit in hoc mundo quicquam prxter harc duo 
cxtrema)verfatur,quorumpriuseftlucisdonum,ultimum tenebrarum.necef- 
feeft,uthxcfpiritusm vitam(Dtioautadbonitatem,hoccft,ad naiuram Dei & 
iucispatris,aiitadmalitiamDiabolitenebrarumprincipistendat. Nam utx- 
qua lanceadutrumque fimul extremum propcndeat,impofIibile eft : Hinc e- 
n i m i>iquit Chrifius .- Nonpote/lis Deofimulatque homini infervire. E t Vivits ] ohannes 
\.epifi.Filit Dci nonpojfunt ejfe filiimtmdiynec vice verfa. Ex his igiturconftat,quod 
fpiritus hic, quafi princeps Eledor,aut magis a;d fupcriora,aut etiam ad naiu- 
raminferiorumfeuanima:animalistendat,hoceft,quod velmundi,pravitatis, 

tenebra- 



DE MICROC. INTERN. IN EXTERN. iij 

tenebrarumatquevitiorumnaturamvelccelirupercoeleftis bonitatis & virtu- 
tisdifpofitionemre/piciat. Siigiturfpiritushicintermediuscumfualucemen- 
ti conftanter adhxrfatjbeaeiiicaturjquoniam ha^c portio fuprema nunquam 
peccat,malcvc co.nfentit/emperque erroribus refi(i:it&; ad optima hortatur, 
utiiA.tmsdcicrib\t Mercuriiis Tri/megi/luf i.Pima.x\d. Etproinde etiam tandem 
virtutementisSpiritustalis proptcrfuam obedientiam adDeum transfertur, 
juxta illud rrocii: Animapcr acquijham fcientum ipfimentifeuintelle&uifimiliieva- 
diL At vero c converfo,fi /piritus ilic animce anuTiaiiaccedat,feuinferiorico- 
ha:reat,depravatur,inquin:)tur,&intenebrisfubmergituratquedetinetur,do- 
necexbonoDxmonefiat malusiquoniam inferiorilia portio,animalis fcilicet 
anima.inmalo, peccato & concupifcentiafemperfubmergitur,& tefteDii/tf 
yWi^trahicadpeinma. Vtrhaejus ha:c {iinf.Video aliam legemirimemhrismeisy 
captivAntem mc inlegepeccati. Hincetiamortuseftdivinus hic Bernhardi fermo: 
O anima,decoratA drpiilchrafii^aperimaginem (^fmilitudfnem Deijponfatajpiritui 
J)erfdem,adjuta ab anitelis.comes heatitudinis }}Ares falvationis,partia:ps rati0nis,quid 
habestuadagendumcumcarne? [mbytrQBernhardutaorwiditomrnz.: Namfpi- 
ritusquam(3;pi!limeproditoriomoreanimammediam adulando ad inferiora 
trahicfic in corpus opacum iliam includit,ubi tam utplurimum eam rehnquit 
folam & otioiam,&; idquidem efficit blanditiis animx fenfitiva:,cui proclivior 
caeftadhajrere,qnarnmentipropcerhumidamatquematerialemfuamdifpo- 
licionem,qua: mao-is fuo iimili gaudet. Sed tamen.ubl animx media: naturx 
proportio ampla eft ( qu« femper in fpiritu reperitur ) ibi facit fpiritum fuum 
menti magis obedientemiqaoniam anima media feu adus mundi, radiusque 
naturx.eftdcnaturaremotaipfiusmentisfeuaclusDeiiundedeejusproprie- 
tateparticipat. Tcnditergo materia naturaliter ad opera tenebrarum,forma 
veroaddifpofitionemlucisjUti in ignis ardentis flammavidemus. Eftnehxc, 
61ft(fl;ores,novaatqueinauditadodrina? E()ine,in(\uAm,hxc Platonicorum o^\- 
nioa veritateulIomododilTentiens? Examinetis,obfecro,vofmetipfos,& rem 
iftamtandemaliterfe haberenon pofiTe comperietis. Verbi gratia. Alicui for- 
fitan veftrum facinus aliquod perpetrandom proponetur,hoc eft,conftituet 
fecum,autftuprum,autaduIterium,autfurtum,autcaedem,autproditionem 
contraPtincipem,autfcelusaliquodconfimiIepatrare.Sedtameratio,qu£eeft 
fempercomesmentis.huicejuspropofitopropoftefuorefiftet^nihilominusfie- 
rifEpi(]imeairolet,ucinfinehujuscontentioni,s,fpiritualisfenfus&carnisappe- 
titus compicatur, mentisque &; rationis admonitiones rejiciantur,atque ita 
fcelusilluddeftinatumperficiatur. Hicergovidemus.fpiritumhuncinterme- 
diummentisconfi!iumneg!exiiIe,&anim^fenfitiva;adh£erendointenebrasfe 
immerfiirej Atquivice verfa,fi fpiritus,timore Creatoris perculfus,8c rationis 
veftigiafequens,menti fortiteradhazreat,facinusque conceptum rehnquatin- 
feclum,ejusqueconfilii&;propofitimaIipcenitentia,&;quafiodioaccenfus,ad 
melioremvicamfeconvertat,evidensilIiceftfignum,quodfpiritushujusinter- 
medius mentem conftanter fueritamplexus,&; quod animam animalem feu 
idolum in contemptu habuerit. Sed quid fermone uberiori eft opus ? Nonne 
nob!sIiquet,qnod duo fint in mundo extrema,videlicetlux& tenebraj,virtus 
& vitium.bonum & mauim? Sequitur igitur quafi ex concefllsjquoditidem 
quoquefitmediumintereacertumatquedeterminatum,quoddehoc velillo 
extremoaptiim fitp.art!cip3re,prout unius velalterius objedumillimagisju- 
cundum&deleclabilevidebitur. Etproculdubio animahumana,fivehomo 
internus cx his partibus coiiflatur,quatenus perfeclus & completuseft,&per 
confequensexnumeroperfecloconftarejudicatur.videlicetex principio,me- 
dio&fine,hoceft,ex mente,fpiritu & idolo,(eu animaanimaIi,autquodidem 

a. 5 eft, 



116 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VII. 

eft.ex natura cccli fupremi.medii & infimi. Nec tamen folum fpiritum jethc- 
rcum hic intendimus,fecl per fpintum, animim vitalem fsu fpiritum folarem 
jetheris.hoceft.compofitionemfdctamexiuccvivifica&cfpiricu eifua puricafj 
optimeconvenientc 

C A P. 7/7. 

*Deratione;f^ curmens m corpore opaco tnchdatm\deqHe ejtu 
tn corpore Immano imperio. 

ADmirabile eft cogitanti.quaharmoniaduo illa,tumnaturaefrentiT,tnm 
locipofitionecontraria,Mensfcilicct&corpus,inunu:TJcoagmentarijJol- 
liQt:Ettamen hoc,mediantefpirituinccrpofito, fieri oculis intelkcluuiiDus 
cernimus. Similiter mirum videbitur, quod excellentiiTima ha;c Dci iin.igo, 
im6ver6ipfiin.nusDeiradiu">italongeafuafedeconnacui\ilifabmovea!:ii;,a- 
deoque in fua conditione vHc/cat.ut cum iic lux fplendidilIiaij,cfHcaciili:na, 
diviniilima.immortalisacqucpuriiriina.conjiciaturtamen&mtludatur.ncar- 
cerem tam tenebrofum bc caliginofum ac terreilrem &; corruptioni obno- 
xium,adeoqueetiamim,nundum & fpurcum. Std hocdivina Creatorii pro- 
videntiafaAumeileagnofcimus.utipfi tum pwtrcicularium nactirumdiligtrct, 
& tamen circa multitudmem verfaretur, tum cciam univcrfalium difpoiitio- 
ncmunitatemquerefpiceret. yi[\\c'inc\u\.t]AmblHiti: Anirfixi^^heroefniagiiver- 
fintur circA mtdtitudinemyDii dr DJtmoncs cina unitatem. Nam !ux, quo profun- 
dius defcendit in pyramidem macerialem ab ejus cono veiius balin,t6 mdgis 
inclinat admultitudincm,utifuperiusdi<5lumefl:.Hac etenim viavoluic Crea- 
tor , ut D E u s quidam terrcftris,fed mortalis , multi tudinem rerum particula- 
rium in terra obfervarct,ficuti ipfe,tanquam D £ us immortalis.unitatem , Sc 
resuniverfalesincoelorefpicif, Talifiquidem ratione DEUsipfeCreator,tam 
interra,quaminccElohabitare,&ubiqueadefIedicitur. Huic etiam noftrajo- 
pinionihifce verbis aflipulari videtur Mercurim Trifmegiftits Ajclep 4 cumimul^, 
id t^idivin* (imilitudtnisformam animadverteret D £ u s nonpojfe omnium rerum 
tffe diUgentem,nifi eam mundano intcgumento contegeretjexiteam corvereadomg-^a- 
les omnes effepercepit ex utraqus natura in unum confundens,mifcensqueqHA»tumfatis 
effe debuijfet. Itaque hominem conformxvit ex animi df corporis,id elt,rx- atema ^ 
mortalinaturayUt animaltta conformatum utrtque origtnifuxfatiifacerepoffet & mirari 
titqueorarecoelefHac^xterna.^inielereatqueguherniireterrenay^sLc. Jniinir;! elt er- 
gomentispotcftas incorpore humano,quoniam ipfa,tcfte Mercur Trifmeg, Pi' 
mand.iz. de Dei cfTentia nafcitur,fi «jua cft ejus eirentia,&: ab eilentia ejus ne- 
quaquam dividitur,fed lili potius eo modo connexa eil.quo Solis corpori !u- 
men. Atquehinceft,quodiliadomineturomnibus,nequealiquid eoriim,qu<e 
adfatumpertinent.impolTibilemcnti. Ide6fit,uthumanusanimus flcfatofu- 
perior. Ettamen,qua;fatofubjetT:afunt,nonnegligitiatqueobhancr.itioncm 
fapiens,hoceft,mentis adu pr<editus,aftris dominari dicitur. Hinc etiam eft, 
quodidemPhilofopbusagnofcerevidcturomnemmotum corporeum in cor- 
porcfieriamente. Nonenimerathomoexternus animal vivensfactus,priuf- 
quam fpiraculum Deiforme in eum inflaretur. Mercur. Trijmegifi. Timarrd. 10. 
d\c\K.,quodanima,Tnentispritfentia deftittita nec agere quicquarh nec dtcerepotis fit. Ex 
facrisergofacrorumPhilofophorumScriptis colligimus,mentcm bifariam fu- 
mi,videlicet,vel pro prima i<c fuperiori.qua: cftadus & radiuspromanarviim- 
mediateaDeo,velproinferiori,quxcftmentisprimx&fuperiorisimago,;mt 

Ycfiigium 



DE MICROC. INTERN. IN EXTERN. 117 

veflrigium quoddam, exadam primx mentis determinationem profequens: 
qux quidem msns fecundana eft ipfa natura feu adlus mundanus. Mens igitur 
prima feu radius Dei a fuperfubftantiali natura immediatc profiliens in fpiri- 
tum empyreum feu rationalem ingreditur^ubi creaturas divinas,primo crea* 
tionisdieprodudas,6caciedivinaprxditas formavit. Hujus etiammentispri- 
mximagofecundocreationisdieinmedioabyflireluxit,ccelumque£cthereum 
&mundimatenalisfeuvifibilisanimamvivificamproduxit:Qua: priorismen» 
tis imago atque mens fecunda,ipfa Natura vel radius mundanus haud immeri- 
to nuncupatur. Atque ha:c fingulis animalibus, cseterisque vifibilibus mundi 
creaturis conceditur. Quarc Mercur. Trifrtegift.Pimand. ii. hanc mentem fe- 
cundariam,brutorum8cvegetabiliumnaturamappellavit. Huicopinioniad- 
ft;puiatur Sjnefm hifce verbis Hymni. Mens deUffA in hjlen-, mens immertalisfii' 
rentnm divinorumpropago,exigm quidem.fedillornm tota,ifta dr una ubique^teta in to- 
tum infufijVaftam cavitatem cwlorum torquet,univerfum hoc confervans^in diverfat 
formas diftributaadeH-f ParsejuiftellarumcurfM,parsangebrumccetM,f)ars etiam grA- 
vinexu,terrenam(ortitaeftformam,difjuncIaque aparentibu4,teHebrofam haufit obli^ 
vionem,^c. Similiteralibiidem iWud Mercur.TriJmegift.h\fctytTh'\s eonfirma- 
re videtur : Mens,mcpit,T^ Eus eff in hominihM,atque idcircononnulliexhominum 
numeroDiifunt,eerumquebumanitaseBdivinitatiquamproxima: Etenim bonus Bt' 
mon Beos quidemprAdicat immortaksjhomines autem mortales Dees. InanimaUbmau- 
tem irrationabilibm mens illa niturneH. Nam ubicunque anima,ibimenssqu€madmo- 
diimubicunquevita,ib,ietiam(^animainviventibuiabfque rationU difcurfu. At vero 
animamediainfuanaturaeft vacuamentisprima:,quamvis ipfa fit quafi mens 
fecunda, quje fufficit ad vitam cujuflibet creaturs. Hinc,inquit Mercur. Tri- 
fmegtft.Pimand.io. Anima,mentis frsfentia defiituta,nec agere quicquam,nec dicere 
fotis eH : S&fe vero mens extra ammamtxit,quo qttidem tempore nec audit nec videt tt- 
nima,fed animalifimilis eft ratione carenti :T3LTitz,dico eft potentiamentisfupre- 
ma;,qujeanimamhujuftiiodideferit ccrpori impIicatam,&abeodemtradam 
quafiadinferos. Namha:cxternaefi!entia,utcum3/(frf«W<» Triftnegifto loquar, 
abignaris,improbis,ignavis,invidis,iniquis,homicidis & hujufmodi procul ad- 
modumeft,vellaltemvacatinfuodiverfbrio,permittens eos Dzemonis ultoris 
arbitrio,qui ignis acumen incutiens,fenfus afRigit,& magis magisquead pa- 
trandafceleraarmathominem.utturpioris culpa:reus,acnori fuppficio fit ob- 
noxius,eumque fine uJla intermifllone ad infatiabiles concupifcentias inflam- 
mat.cumeopugnat in tenebris,peccatum examinat,8c ignis impetum in cjus 
cruciatum,miruminmodumconcitatatqueexagitat. Atver6animabus,qua- 
rumfpirjtuseiadhxret,aderitmensitabenignifiime&perquamfauftejquippe 
quxinfandamanimaminfluere,illamquead fapientix lumen extollerefoletj 
bcncvolaenim erit bonis,piis,puris,religiQfif/an61:isque hominibus^prjefentia 
fuafertillisopem,adeoqueutftatimcunctacognofcunt,ipfosadgratiasagen- 
das,6c pie benedicendum inclinatifacit,ut concedant (ane corpus morti fox, 
atqueutfenfuumillecebrasfaftidiant,utpote,quiclaredijudicant,quamlethi- 
fera fintfenfuum lenocinia-,quinetiam ipfa mens,janitoris muner^4ingens,rn- 
cidentes in infidiascorporis haudquaquam permittitfinem confequi fuumjadi- 
tus enim,per quos turpes blanditix manare folent,jugiter interc]udit,iibidi- 
numquefomitesomnesextinguit. iiiticMercuritMTrifinegifttu Pimand.ii. ^ui- 
bufiunque animis menspr&fidet,fiM ilUsfulgoreilluftrat,earummoribtumalisrefiftenSy 
quemadmodum Medicm eruditm Agrotantis corpus doloribu4 afficit,urcndo illudatque 
fecando recuperand& vaktudiniigratia, : eodam modo mens voluptuofam affligitanimamy 
ut radices veluptatis evellat,maloque corpus repurgans,non alite/ anim& bonumprocuret, 
quamfanitatem corporit Medicm. Imo vero mirabiliorem adhuc mentis nuj us di- 

vinjE 



u« T R A C T. I. S E C T. I. L l B. VII. 

vin:Bincorporibuscfficaciamdcclaravitinfuo/rm(7»f^«4r/tfP/W(««<^.ubiinh«c 
verba loquitur : G^cunqHehacDei creaturafulnJimt,JecHndum oferum comparatio- 
nemtromortahhmimmortttleihibentur^intelligentiifttA cun^n complectuntttr,(]u<t in 
terrafiint.d^ cjua in mnriy^ftqHideH pr^ter eAftipra, ceelum : atqite k Deofeipfos exigunt, 
ut ipfum quoqhonum inttteantur : quod fane cum perjpiciunt eam ^qua hic vcfcimuriZ/i- 
fam,miferiam quandam arhitrantur. £ conveno (ut ex fuperionbus luculenter 
conftat)quotquothominumanimx mentem nequaquam fortitx funt guber- 
natricem,eadem,qua: & brutorum anim£e,patiuntur. Dimittitenimeasmens 
cupiditatumimperiojadquarumexpletionemardentiquodam impetu perfe- 
runtur,rituquererarumimmoderat^&irafcuntur&:cupiuntj&,quoddcterius 
eft, non finem ponunt libidini ullum,nec malorum inveniunt paflionumque 
terminum. Hifc€,\t\c\n\tMercurii4iTriJmegiJlits Pimand.ii.velut litioremd^vindi- 
nem Dei*fkgempropof(itjfecuadvimil\ud etiam Divi Pauli GaLyi^. Lex addtta erat 
propter tranfgrefftones. At verh in hominihm,qtiorumJpiritui intermedim eiadhisr-ett 
kbidinis impetumcohibet,iracundiit rejlrtngit ardorem,S)Cc. Sedquoniammentisa* 
cliones bcnediAa: non omnibusconceduntur, quippecujuscirentia,licetia 
corporecumanimavitalifit,attamen)nifianimacumfuofpiritueam>neglc6l:a 
animafenfitiva,qua;ratatque amet,iUi decrit,& ab adionibus vacabitdivinis: 
ideomodusreconciliandiformamhancdivinam,utin anima operetur,& non 
vacet.imprimis inquirendus erit. 'Mercurim TrifmegiJlui\nc\u\tPimand 4. Mentk 
craterUktice ahlui nonpotesi corporii amator\ntim,nifi qtiU fuum corpmoderit, ipfum 
itmarenonpoteU. ^}uamprimumveTO UnonfefedDeum ipftim dilexerit.mentempro-^ 
tintttconftqueturthancdeniquenaSittifcientiamevefiigionancifietur. Cum ^iocMer. 
Tr^f^//?.(ermone(acra:Scriptur2multis inlocis convenire videntur. Unde 
Divusjohannes i.epi/i.i.Mundum diligensnon hahetcharitatem PatrU inJe\Et ibidem 
cap.y Mundus non novitfiUos Dei,quiafilii Dei non noverunt mundum\quia mundusto- 
tusinmalignopofituseU,wxcap.y. Similiteri tpift.D.]ohan.i. CencttpifeemiacarnUaf- 
feBinonhahent charitatem FatrU infe. "Et aWbi: Concupifientia esi omne , quodin 
mundoeB^quAnoneUex Patrefedex mundo. Ex quibus patet>quod mens lis non 
adfit, qui corporis amore, aut concupifcentia mundana funt capti,quoniam 
Deus tales non novit, (ed folus mundus, quatenus eorum adiones circa res 
«nundanas verfantur. 



^uod mens (^ ratio hommis non fuhficimtur fkto^ ^ quod 
fldl^ lis nonfofjint mponerenecejjitatem. 

T>ErfatumintellexeruntveteresPhiloifbphioperationem(cptemPIanetirum 
-*- uiftellisfixis, Nam quicquid perprovidentiam divinam ab Archetypoor- 
dinaiurinmundo intelle(5luali,illud aftellis fixis & feptem Planetis inmundo 
vifibili mandatur executioni. Hoc etiarti confirmatur a Mercurio Trifmegifio 
Pimand.\. fatUm appellante difpofitionem feptem gubernatorumicui omnia 
"•ftitm. ^"''^^^■"'«'^'■'Eterhominemjfubjecflaefleafleritinectamenomneshominesfa- 
tofiabjicivoluit,quippe,quibus mens divina adeft,non itafato.utexterifubji- 
ciuntur. Verba ejus ex iz. Piman^. h^ec funt. Homines cunBi fato generationi ^ 
trattfmutationtfuhjiciuntur : initium qttippe drfinUfatifttnt dtto hxcsgeneratiojcilicet dr 
tranfmutatio. Ethomines quidemidpatiuntur,quod inftituitfatums Vertim rationales 
homines,qtnhtismensutgubernatrixajpjlit,noneodemmodo,quocj£teri.patiuntur;qtia' 
tenus enim ab improhitate alieni exifiunt ,tnahm minitne patiuntur ^l^iJfquU igitttr 

mentU 



DE MICROC. INTERN. IN EXTERN. 1^9 

mentispramiii .t Deo concejps ad idquod decetyUtitur,nihil ab immortalibus difcrefat^ 
quinettam corporls folutus comfedibHS,ab utrifque ducitur ad chorum beatorum.Jimul at' 
queDei. P/rf/^w/r/etiamhujufmodi jidavcrunt (trmonem -.Mensftprafatum eB 
inprovidentiaiidcircenec coelorum corporuminfluxibusynec rerum naturalium qualita- 
tihus afficituryfola igitur iUam moderaturreligio. Sedquidampiius aliorumautori- 
tates hoc loco recuabimus aut allegabimusj ciim rationcs evidentiflimx,at- 
que e finceris philofophia: vifceribus haufta:, in promptu fint, quae luculenter 
demonftrantjhominis mentem & rationem aftris & eorum influxibus domina- 
ri,eamque ccelorum vifibilium adionibus non efle fubjecliam. Anne xquum 
eflevidebitur,utrexeminentiflimusafubditisgubernetur,auteorumpcenis6c 
paflionibusfubjiciatur? Iniquumequidem eflet,tah imaginationeduci,quod 
Creatorafuiscreaturisadaliquid prxter fiium vefle cogatur,autquodadus 8c 
radius ab eo immediate promanans,8c tamen ab ej us eflentia di vina nuUo mo- 
dofeparatus,fedperpetu6eiconnexus,creaturisab ipfa mcnte & verboftatu- 
minatis ac firmatis fubjiciatur. Quid ergo habent ftellx feu crcaturse cccli in- 
termedii ad agendum cum creaturis coeli fuperioris & prxcipue cum autore 8c 
creatorecarum?DeorfumigiturproculduDiodotesacoeloempyreoperdivi- 
nam Creatons benevolentiam efilinduntur,atque optato modo recipiuntur; 
nonautemiteruma creaturis eas recipicntibus furfum rejiciuntur. Nam hoc 
cfl^et ingrate illud reftituere,quod Iibereprofe8cinferioribusaccipitur,8cmo- 
reprincipistenebrarum,obhvifci bcneficium Creatons,ac fuperbix ahs in al- 
tum ferrijSc regna fubHmiora infulse petere. Alibi crgo.rem hanc aliterfeha- 
bere,copiose(atis explicavimusjubiin Mufica nofira «»»W4»/tdecIaravimus,So- 
lemmediicoeliimperatorcm,fuasdotcs,acoeHempyreifubhmitate,ficvolente 
DeoCreatore,per virtutem confbnantix Diapafon accepiflTejUt de fua abun- 
dantia portionem vitx,omni dichora 8c minuta.in infcriora,itidem virtutfr 
confonanti£ Diapafbn materialis,in terram infunderet. £x quibus liquetjin- 
feriorem mundi regionem,vitJe mcnfuram eo modo accipcre a media,quo mc- 
diaafuperiori. Jamvcr6proabfurdohaberetur,fi quis diceret,Solem & coe- 
lummediumaccipcrcvitamfuam8cnutrimentumformalearegioneinferiori, 
autfuprcmamamedia,perindeacfiquisinferret,caufamprocedere a fuo efTc- 
du,(euprincipiumafuoprincipiato. NamfacrxScripturjeagnofcuntoperum 
triumpnmorumcreationisdierumdiftinclionem.Reiigitur,breviterloquen-. 
dojficfchabet: Animahumana,quamfuprahomincm internum clTc declara- 
vimus,cxtribus portionibus a tripiici coelo dcrivatis,conflata eft,uti diximus. 
Nobilioremfuxcompofitionisportionemacquifivita.coeloempyrco,im6vc- 
ro immediate ab ipfo Deo,in fpiritu cmpyreo vedamjvidclicct mentis radium 
in rationali curru fedentem : Media cjus portio , quse vitam dat corpori , vim 
fuam acquifivit a ccelo asthereo jqua: cum fuo fpiritu recipit fpiritum rationis 
cumejusdomino. Infimamautemanim<Eportionem exelemcntorumfubtili 
conflatam, animx animalis 8c fenfitivx difpofitioncm efl^e,antea fatis apert^ 
«xplicavimus. Jamvcr6exdidis manifeftumcft, quod natura coeh medii i 
naturacoelifupremiregatur,atque illa porr6 ab efl^ntiaDei:non ahter,quam. 
natura infima ^ cl.ementarisa fuperioribus fimul conjundis gubernatur. Hinc 
ergo eft,q u od fi media animx por tio inferiori fuo memb ro adh£Eferit,mcns ipfa 
divinacommunicationemcumeahabererecufabit) Unde fequetur,ut aftrs- 
rum influenrix 8c operationes in talem animam,8c univerfum ejus corpus prie- 
dominium pleniifimum fint habitura^jfiquidem anim£ iftius portio,fteliarum 
cfTcntiisfuperior vacabit,neque animx in ejus operationibus adefTe invcnie- 
tur. Nam cum anima media,cum fpiritu xthcreo feu animaelemcntarihunc 
inmodumquafifocdusiniens,fitdeYeracGelimediifubftantia8cforma,fpiritu 

R videii- 



rjo T R A C T. I. S E C T I. L I B. Vlf. 

videlicet & lucc conftans,non erit mirumjfi ftell^ & PIanet£c facilem io eam 
imprc/Iionemfaciant,eamqueprovoluntatefuaguberncnt,aiqueitaiIIamad 
omncm mundanam concupifcentiam flcclant. Similiter animx portio infe- 
rioravidiirimeamplec1iturcoruminfluentias,5c pro folis Diisipfas;cftimatat- 
que agnofcit. Atque hinc eft, quod conftellationum Zodiaci alix biliofos 6c 
cholericos.alise mclancholicos,alix phlegmaticos & fegnes,&: aliae lafcivos ac 
(anguineos producunt effedus. Und-e Mercurius Trtfmegtfttts Pimand. 13. Zodin- 
(umtaberrtacubmexduodecimXJiltricibitsteriebraru confiare dicit.quasalibi horrtbi- 
les vocaf, Llitricem autem unam facit Ignorantiam, fecundam Trifiitiam, ter- 
tiam fnc0»ffantiam,quirt3im Cupiditatem,qa\num I»jufiitiam,ftxt3im Luxuriam, 
icptimsLm Deceptionem,oA3i\a.m Invidiam, nonam Fraudem,decim3tm Jram,ua- 
decimam TemeritatemfiL duodecimam 3/4///MW»; Atque fub his,tanquam ge- 
nerc fubalterno plures continentur,qua; per corporis carcerem inclu/um tri- 
ftemhominemfenfibuspaticogunt. Poftcain Planetarum regnadefcenden- 
do, J4/«r««fhominemamentereli<flumredditinvidum,vilem,pauperem,tri- 
ftem,avarum,&c.&pr£Bcipuequidem,ubi ipfe fortior fuit inilliushominjsna- 
tivitate. SicJ«^//fr,horofcopidominusinventusfaciteumambit ofum. Mars 
rixis&litigiisdeditum.compoutorem&incaftumatqueadulterum. SolhWio- 
fum&.f(jpcrbum. r^fwwluxuriofumSc concupifcentiaac voluntatibusmun- 
danislijbmerfum. i\/<'rf«r//**inconftantem&levisfeufaciliscred'ilitatis. L»»iZ 
cbrium,fegnem& negligentem. Ex his igitur videmus.quantam poteftatem 
coclum vifibile & creaturx ejus habeant in anima: portionibus inferioribus 
mente&rationedeftitutisiquippefimilefimiligaudetj&fpiritusmediuscum 
fuaIuceinferiorafoIummod6refpicicns,materiali&mundanavoIuptatedcIe- 
«ftaturjhocque co magis, quoniam blanditiis anima: fenfitivx feu elementaris 
adilludinftigatur. Undent,utoblivifcatur Domini rui,atque ita,nec vexatio- 
nesmundanas,necDxmoniscruciatusanimadvertat,donectotaliteramente 
relic1:usluatpoenas,&defperationc,feu poenitentia nimis urda clamitet:P^r- 
f4i'/iatqueitalutoruosterntimadh«reat,necaltiusafcenderevaleat,quoniam 
adivinofuoDomino,perquemrefurgeredebebat,derelidusatqueproftratus 
intenebrisjacetacfubmergitur. Nonigiturdicantampliusfcrupulofi.ftellas 
nulla necefiitateagere in homines mente deftitutosjquoniam cos omnimodo 
ftellis& coelo vifibili fubjcAos eflc,rationibus jam allegatis apcrtiflime com- 
probavimus. Atquehocmodovidemus,quodextra rerum naturamnonfit,de 
ftirto,ca:de,ftupro,aut hujufmodi aliis hominum vitiis virtute Aftrologica ju- 
dicare. Atvcroetiamfalvatum eftillud Antiftitis axionui Safientem fcilicetrf- 
firudominaturum. Nam.ut antea didtum eft,cum mens influit in fandam ani- 
mam , extollit illam ad fapientix Iumen,qux divcrfbrium altius & virtute po. 
tentius habct,quam eft illud ftcllarum. Nam tcdeMercurio TrifinegifloMltores 
illiduodgcim antea commemotiiti^prafentiadivinijhlendorisa decem fotefiatibmre- 
pelluntur : Etenim af[tfientiae)t*i defcendit ad nos frimum cognitio Dei.ctijus frafentix 
depelltturignorantia\Deindedefeenditadnoscognitiogattdii,quo prsfente triftitia peni- 
tusaufugit : Hujus etiam poteftatis aclu producitur confiantiaxujus adjumento aboletuy 
inconflantia ; Conftantia atttem eH vis fuavifftma. Producitur etiam continentia, cjux 
esi vis iiniverfriim vi^rix cupiditatum. Atquehic gradus jufttttxfundamentumexi- 
fiit,quatcnusejusortu^ accejfu injufiitia a cunEiis epertbus expelJitur,nosantem,tbfin- 
te inju(Htia,jufti efixcimur. Sexta autempotefias etiam mentispr<tfentia in nos defcendity 
videltcet communitio adverfusexceffum (jrluxuriam.quaexpulfa,etiam veritas apparc- 
hit .& deceptiemox expettetur :\Jinde nobis vertt.ttepritfente botium abfoluttim adertt: 
livoretiamdfcedet^VeritatteniminnatumeU henum cum vitafimulac lumiue necul- 
trairAVindex accedet. ImeverehHJMpritJentiiiWltricesemnesrepentine quodam im- 

fetit 



DE MICROC. INTERN. IN EXTfiRR ijt 

feturejicientur. QuidautemaliudintelligerevideturPhilorophus ifte divinus, 

quam quod duodccim ill^e Ultrices feu impietates & fceleris autores,quos fi- 

gnorum Zodiaci effedus eile.agnofcere videtur,mentis pr£Bfentia(qu*e fecum 

novem cceli empyrei virtutes,(eu novem intelligentiarum ordinum,quos de- 

nariumnumerumconflare fupra diximus,proprietatesdeorfum trahit)ab ho- 

mineexpellantur. SicAngelorumchorusLuciferumcumturbaejusrebellan- 

te propulfavit & debellavitrSic Seraphini cognitionem Dei important, cujus 

affiftentiapelliturignorantia : Cherttbini exuberantiam fcientiarum & donum 

lapientiasDei ac charitatisafferunt,quotri(litiaexulare compelIitur,fimiliter- 

que inconftantiajquia fcientix plenitudo 6c fapientia,donumque charitatis, 

quodeft donum Hdei,confl:antiam parit.atquehomines a cupiditate munda- 

naadfuperccKleftemalliceredicituriT/^r^w/donumjudiciiveriatquerecStiha- 

bentjundeeorumprarfentiainjuftitiaomnis tollitur:D<?w/»rf//tf»«faciunt ho- 

•mines poteftate fjjirituali excellere, & fortiter fcfe in pra^lio fpirituali gererc, 

undeharumvirtuteanimafpiritualiterpugnatcontratentationes carnis,luxu- 

riam & dcceptiones : Has fequitur ordo Pi>te^atum,qux mores,reverentiam 8c 

humilitatem denotant ; Unde mvidia tollitur yirtute humilitatis : Angelici or- 

^/»fj-virtutumilluminationemdant&purgationem,undeeorumvirtutefrau- 

des & prxftigix fubmoventur, fallaciasque ipforum proprictatum prasfeutia 

extirpacifimiliter purgat animam ab omnibus irse affedibus. Dionyfitu etiam 

n3.rr 2it,Jrcha»geIos,c\in oclavum ordinem poffident,id muneris & officiihabe- 

re,ut Dxmones malignos.hominum fruitionemhabentes,propulfent,co«que 

impediant.ne homines ampiius excitcnt:nullus enim inhomincinvenituraf- 

fedustemeritateilla vehementior,quse excitatur a Diabolo:Im6 ipfe his viis 

&modistentabatJobum,virumeledum,annitens eum temeritatemovereSc 

irritare,ut ea tandem occxcatus Deum blafphemiis zfRceref.Angelideniquc» 

quiconftituuntnonum&ultimumnunciorumDei ordinem,munere tahfun- 

guntur,utmundimalidamrefrxncnt,virtutequeamorisdivini,quopIenifunt,' 

hoTOinummalitiamextirpent,atque ut pios contra inimicorum fuorummali- 

tiam adjuvent, quemadmodum Gen.^i. dri-Macchabaorum habetur,& Tobia^ 

&c. Imo vero hi non folum hominum mahtiam,fed & eorum morbos tollere 

dicuntur. Exhis ergo Philofbphi intentio poteft difcernisvidelicct^quod virtu- 

tementiSjCum novem ejus miniftris,Zodiaci malitia facilimepropulfetunvi- 

delicetvirtute decem poteftatum.quorum prxfentiahominis interni regene- 

ratio fitiid quod etiam alibi expreflis verbis explicare yidetur: Inte/lexiJ}i,in- 

'c\uieos,flimi,regenerationifipjiuimodum,eienarioprajentinumerointe//e^ual(irege- 

neratiocompojitaesi^qux duodenArium numerum rejicit. Viam autcm & modum,' 

quo ipfe myfterium hoc agnovit,hifce nobis rehquic verbis : A/^,inquit iIle,^Ar 

ipfagenerationejpecuiatijumm. Nam quicunquepropter benignitatemgenerationii,quA 

fecMndumBeumeFtfenfum amittit corporeum,hoc eft,cuji*sjpiritui intermedimmagis 

adhxret menti,drrion animxjenftivxfeipfum cognojcit ex eU^viniscomfoJitumtfa^m^ 

]amfApiens,dfvinapotentiatotamenteiAtatm. O quantus efi ergomentis a£lui,quiper 

'viresintimasextrcetur-,inc(eloenimeH,i»terra,in aqua,tnaere,in animaiibfti,in nrbo- 

ribmsat in hominihus quidem immenfiorsac denique ante corpui,poH corpus,atqueubi- 

cunquerezrera co/itur,atquefincere apprehenditur,ijfijemper agit,vitia^ omnia (^ Dia J 

hoiipr&Jltgias ( veritatem producendo)patefacit jpatefailas^ propu/fat. Nec mirun^ 

vobisvideatur,61edores,mecumM£'rf.Tr//^f^.ZodiacumUltorumpra2dido- 

rumhorribiliumappellaffediverforium.quoniaminS.etiamtoipturislegitur, 

quod Diabolusftmundivifbi/is^materialisprinceps,quiCui regni vifibilis fummi- 

tatem non minus poffidere cupit,quam rerum Creatorinuniverfalisperiphe- 

riiccacumineconfianter federe creditur. 

R 2 C J f. 



152 T R A C T. I. S E C T. I. 1 I B. VH. 

__^ »___ _ .^ 

C A ?. V. 

^uod mens i^ animamenti adhtirens ^ajjiom 
non Juhjiciatur. 

' Um mtnsfit verus Deialfuf ab ipfiui Dei ejfentia ortus (ut Merc. TrifinegiHi ver- 
' ^/ir«/4rj&anaturaclivinanequaquamdivira,utrupradeclaratumcft5fimi- 
liter cumficomniumprinccps&quaficentrum,ac(fidicerefaseft)juxtaA/rrf. 
Trifmigifium Pimand. ri. c^ Synef.epifi Hymn 3. fententiam loquendo,f^yS tp(ius 
Creatorii mtma-, ita ut poflit, quxcunque vult, efficcre s dominatur enim omni- 
bus,im6 etiam ipfi legiifequitur exinde,quod illa fola agatm omni3,&quod 
omnia ejus aclioncs ( ipfa camen (ecundiam Dei naturam iuviolabili perma- 
nente)patiantur.Efl:immobilis&tamenprimum rerum mobiIe,ac nullius a- 
dionibusobnoxia. Nam cum ipfa folummodo fitrerumadtus.resalix agere 
non polFunt.nifi ab ipfa agendi poteftatem habeant : Quare necefie eft,ut ipfa 
agat in feipfam & per confequens fuas proprias actiones tolertt.aut ut nullo 
aliomodopatiatur. Atver6,quoniamomnisa<ftiocftinfubjcc1:o fcupatiente, 
aptoadrecipiendos imprelfionis a<fkus,& agenti quodammodocontrarioiid- 
circo mens in feipfam lanquam in fubjedum paifibile agere non potcftj pri- 
miim.quia omnis ejus entitas eft identitas & formalis, nihilque materia: in fe 
habet,nihil pafiioni obnoxium,nihil fux natur^e rcfiftens,fed partes ejus ho- 
mogenex funt,&ipfaunitaS)quarenihil contrarietatis ei inclFc anijmadverti- 
tur. Hinc eft,quad Philofbphi voluerunt,nullum elementum purum in fua 
fp !isra agerejfed acliones ejus in fphxram natura ei contrariam imprimi dixe- 
runt.Muitomagisergomentemnequejpfeagerenequepatiaffirmamusiqua- 
tenus forma eftpuriffimaatquc Deiformis abfque ulla fpiritus materialis ad- 
mixtione a Deo immediat^promanans,qu«c omnia efficit in hoc mundo,ni- 
hilque patitur unquam. Defaacanimseportione ficloquiturjamblicusry^»/- 
ma incorperihtttpura eH,neque tangitur perturbationibuSyCum fit vitafupernaturalis 
ingenita.necftte dolore quopiam dffifolvente,cumfitextraomnecorptts. Etin alioloco: 
Cum anima fit indtviduac^ uniformis effcntia fccundum fe incorporea permanens^cttm 
corporenihilcommuntcans.ntmirumpafftonesdivtfiontsvelalterationisvelmutationU 
dirujus non admittit. Proclus etiam affirma revidetu r, tpftm animam mediam ncn 
patifidpafftones omnes provenire a corpore, c^ nuUomodo inejfe animx :Corporif,mc^\t 
iWt, pajfiones in antmam non pertranfeunt ,unde tametfi morsfit corporis,non tamen cH 
anim* malum : Cujus certeopinionem,divinitate plenam,nunquam Ltis !au- 
dareautadmirari poirum,quippequ2deducitargumentumamajori pafHo- 
nc>indecomprobando,quodminoresmult6 minus animxnoceant,acfidixif^ 
fetinonminores,quianonmajorcs. NamfimortispalIio,qu5eeftomnium ma- 
xima, ipfius corporis vincula dilTblvcns,nihil ad animae pcrturbationem e ffi- 
ciat, fed potius ad ejus e carcere liberationem conducat.multo minias ipfale- 
vioribuscorporisaftedibusperturbabitur. Sed ut ad ejus argumcntum.miro 
mgcnii acumine elaboratum,refpondeamus,probando rem non abfolutefe- 
fe itahabere,atqueipfeputavitidicimus,hancanimiE medi^ libertatem,non 
elTe ex fc,fcd propterejus connexioncm cum mente divina: Unde fi fpiritus 
cjus menti adhxrcat & lucis divin^E radios ampledatur,corporis mala nuilo 
modo fencitjfedpotius cjus perturbationibus delecl:atur,ut co tandem dilfo- 
luto, citius a fuis vinculis libcretur. Hinc dicit Porphyrius, quod animaperfe 
fimpervigilantyincorporetamenquafidormiat. EtProf/i**narrac,quod a?itm<tin cor- 
pi>ribi*i ^gretent )(^ quafi delirtnt. Ac,fiquidemfpiritusill«inccrmedius,animam 

mediam 



DE MICROC. INTERN. IN EXTERN. 135 

mediam vehens, ad ca rnis delitias proclivior fit &. tenebrarum illeccbris i c- 
queblanditiis felmmerg^itjrnentiscjue 6Llucisdivii.a2obIitus,ruperic;ra &:rpi- 
ntualia negligendo.inferiora & corporalia refpiciatjcerte pjflionibus corpo- 
ralibus obnoxius erit, limore & percurbationibus morborum & monis non 
minus perculfus^quam ipfa anima fenfitiva. Ettuncanimaejuslucidaftur:- 
diusnaturxfijocurriculoa:thereo,hoceft,fpiritusintermedioinobedienti in- 
hasrendoj&tanquamin fpeculum infpicicndo,percipietmultastenebrarum 
pr^ftigias&iliufiones.quarumconfpeduperturbabiturjquoniam ejusfbcie- 
tatem mens divina,veritatisimago,propterfpiritus illiusinobedientiam reli- 
quit.atque utfallaciis tenebrarum ScDiaboli perturbetur,pcrmittit. Inhoc 
igiturfpeculofuomonftrah2ecfeupaffionesphantafl:icas,8c quafi fjlfitatis chi- 
merascontuebitur,amoremfcilicetftultum,odiumdeteftabile,dtfiderium &c 
concupifcentiam immanem, horrorem tremendum,l£etitiam fid:am,fpurii^m 
& non durabilem,dolorem intolerabilcm,fpem vanam,defperationem fata- 
lem, audaciam impudentem, timoreminefFabilem, iracundiam irrationa- 
iem feu beftialematque tremendamsatquc hx quidem undecim pa/fiones e- 
numerantur^quibusanimaamentederelidaafHgitur. Ineft tr.men animx lu- 
cid^E vis qu£Edam,fpiritum fuum ita lapfum^atque tenebris immei fum ad cce- 
lum revocandi. Nam cum fitejufd£mprogenieicummente,faci)ime preci- 
biis & poenitentix clamore mentem in auxilium fuum perirahit, ita ut hujus 
prxfidio ac direclionc rurfus ad fandum regnum& parentipalatiumperdu- 
catu r. Hinc dl vine fatis Porphyr.in lib.de Ahflin. ^luando ad prijfintm jlatum redire 
provirihttsaffe£famui,neceJfariumeHa/enfH dftfJ^ginatione^omnicjuc irationali qr.t 
fiquitur inde ,conditione ^fajponibusque ejufinodi animumpenitUffigregarc,quatenM 
permittitnatura necejjitas. At ver6,fi anima cum fuo fpiritu coiiicntiat,& jam 
delapfacumeo in corporis &c mundi amorem(fi quidemmalaadfinemperfe- 
veraverit)nonguftabitimmortalitatisquicquam,neq;bonoetiamfruetur,hoc 
cft,nonreverteturadillamformce&lucis perfeclionem,a qua derivata eft/ed 
femper manebit vincuhs captivata,& in materix abyfTo fubmerfa. Nam im- 
poffiblleeft anims a captivitate materix liberari,nifi id fiat,mentis & vivifici 
verbi divini Spiritus mediatione, quorum alis folummodo & non aliorum,a 
terra ad coeli cacumina elevari atque fublimari poteftjnam faciliir um eft,uc 
materiadefcendat,difficihmumautem,utafcendat&revertaturabfquepen- 
nisigneis,quarumopemult6 velocius vehitur & attolliturSpiritus ad coelum 
ponderofus,quamfufumvirtuteignis,velglobustormentiinaeremejacuIatU5. 
Dicimus denique,quod mentis rad.us in prima creatione,qu6 magi.s afonte 
unitatis defcendit,e6 profundius in materix multitudinem fe immerfcrit, uti 
in harmonia animx diclum eft. Unde fit,ut quamvis radius ftu adus imme- 
diatcprocedensaDeofitfimplex & puriffimus,radius tamen abeo produdus 
(qui mens fecunda &ipfanaturadicitur)magis vinculis & involucrismateri^ 
(quamfpiritumfupra vocavimus)involvatur,ficut in Macrocojmo nofiro di(5lum 
eft. Et proinde mentis primx opem requirit ad fuam redemptionem. Hac 
ergoviarenovabiturmundus& virtute exalrabitur,tefte Efaia Propheta in hxc 
YCthi: Soldecuplo erit purior ^exce/Ientior inf(apulchritudine,quippe qux otnnii 
averbiin mente refidentis prxfentia perficientur,quod 
idcofibi «& u) nomen rediffim^ 
vcndicayit. 



K i C A P. 



hi 



T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VII. 



C A ?. VL 

fitrmens ^ratio humma,ju^enoremMtcrocofiniregionem, 
ccelum Empyreum mhabitet? 

IN hbellonojirodehomine externo oftenfum eft,eum in regiones tresXecundiini 
macrocofmi di^ofitionemefledivifumjquarumfuperiorem nonineptCaut 
fine ratione evidentiffima coelo empyreo comparavimus. Nam u t in coelo ma- 
crocofmi empyreo mentis divinae &rationalis fpiritus locus atquefedcscon- 
naturalis,recundLim dodiflimorum cumPhilofophorum tumTheologoruiti 
opiniones exiftit,ficetiama Philofophis & Medicis docloribus rationisS:in- 
telle^^us locusatquediverforiumincapitefeuregionefuperiorimicrocofmica 
collocarianimadvertitur.Etquidemetiamfiexperimecavulgariarerpiciamus, 
iph(jraexvitrovacuoconflata,utcunquealiquiscamviolentiamaquafubnier- 
geretentaveritjfempertamenadlocumfuum naruralemairurgercdcprehen- 
detur, quippecujuscontenti natura(aercanempe)cft,aqua: iiiperinnatare. 
HocidemetiampercipimusinIigno,propterejusaeream ignearnquedi(poii- 
tionem. Hujufmodi igitureftquoqueratio,curmens,cum iicommumrerum 
fuprema,fuperiorem loci partem,in quo eft pcffideac. Nam quamvis /piritus 
rationalisfeuempyreuslit ejusvehiculum,6canimamundanacum fuo (piritu 
xthereo fit iterumfpiritus intellectualis currus,&hif:eomnibus aerfit inftar 
plauftrijin quo mens cum cajteris in corpus introducitur ■■> mcns lamcn hu mana 
culmentotiusfemidiametrianimalispofTidet.atqueutrexfcuimperatordivi- 
nifJimus fuperiorem femper , tamin partehominis interni , quam externi 
fedcm occupat, officiumque quafl nautx fibi vendicare videtur , navem cor- 
porcamperfluduofasmundiperturbationes&tempeftuofasatqjprocellofas 
hujusvita:undasfccare&tut6adterram&portumfelicitatisdirigendo,fica:- 
teriejusminiftri,videlicet,ratio,vita,fpintusnaturalis&fenfus ipfii obedientes 
reddantur. Sed fi rebelles fuerint atque gubernatoris prxceptis nonaufcul- 
tcnt, naufragium proculdubio inevitabile & flbiipfis exitiale producent, in 
quo ipfi in mundimarisabyfFumcumnavefeucymbacorporaliabforbebun- 
tur atque vivi tenebrarum hiatu deglutientur, dum tamen interea nauta feu 
gubernator pcnnis immortalibus alta petens, in fuam patriam benediclam 
cumfuofpiriturationaliremeabitiquippcquifemper,quatenus fato non fub- 
jicitur,eiobediensefl!efolet. Hincergoeft,quod,utnavisgubernatorinfupe- 
rioris puppis parte fedet,nautasque inferiores in fu:snegotiisdirigit,qu6pro- 
fperc&propitieiterfuumfaciantjipfiquenautarpartimininferioripuppispar- 
teverfantur,&partim infuperiori,proutoccafio movet;iic etiam mens fupe- 
riorem corporis humani regionem inhabitat,cui cxteri miniftri,videlicct vita- 
lisanima&illanaturalis acfenfitiva,adnutum adfunt,& parati funtomnia e- 
jus mandata cum diligcntia perficere & expedire. Sed &> quodnam,qua:fo,ar- 
gumentumevidentiusquxripoteftproeo,quodmensfuperioremhanchomi- 
nis regionem inhabitet,quam quodeum interomniaaliaanimaliamagivtre- 
clum atque orthogonaliterftantem videmus,quippe ex quo manifeftiilimum 
cft,inejusfaftigio&fummitatevimatque adum eminentiflimum ipfos fenfus 
vcrfus cocjum erigentem atque attollentem exiftere,non aliter,quarnvirtiKe 
ignis artiticialis corpora graviflima inaltum elevari percipiuntur: Imo vero 
tamefficaxefthic ignis divinusiquem Merc. Trifmeg. a{lerii,tgnet/m amicfum in- 
duereJeUre,ufprimiimacorporefuerif/efiiratf(s)iit&tumnonmod6homiQiimcor- 

pora 



DE MICROC. INTERN. IN EXTERN. 135 

poraadredosaBgulos^rigercfedetiam ea ad fuperiora rapere atque elevarc 
percipiatur.quemadmodum infra luculentiiis deciarabimus. Ex hisigiturlu- 
ce clarius deprehenditur vera mcntis fedes.fitus atque pofitio in corpore hu- 
mano,&quodeafitfolamicrocofmitamintcrni,quam externi divina impera- 
trix,atquc Deiformis gubernatrix. 

C A K Vll 

^UQiiluxfermrverfum orbemmundanumfit eadem, /tmiliterque Spt- 

rttus tdemi ^ quomodo lux tendat adSmituumpurifica- 

tionem 0* eleyationem in altum. 

1N quamplurimis locis, antea ip libro noftro macrocofinico cita(>s,fuccin- 
(flamatquepropinquiffimamluciscuj (quecoelirelationemabunde8c dilu- 
cide patefecimus. Lucem enim fupremx mundi regionis primo diecreatam 
efle mentis divinx iconem feu imaginem explicavimus, lucemque fecunda- 
riam,qua:coslummediumfecundodieinformavit,eirequafi prioris&fiiperio- 
risradiumfeufimulachrum,atquetertiumtandemfecund£idolumatqueef7i- 
giem.fimiliter quod virtute lucis fijperioris Spiritusrationausfeuempyreusfit 
creatus,& vocatus radius mentis,qux eft radms Dei,& quod itidem quoque 
msdiusfpiritusvirtute lucis medix fadus fitvitalisfeu xthereus,feuquintaef^ 
fentia,dicaturqueradiusmundi,animamundi & ipla naturaagensjatquepor- 
roetiam^quod adu infima: lucis in fpiriiu infimo,quatuor elementa tertiodie 
fint produda & diftincta, dicaturque radius eIementorum,& quafi clemen- 
tumignis,feutenuisIucisportiodeorfuminilIas partes profiliens. Hxergoal- 
terationesomnes a lucis diyinx adionibus proveniunt.cujus integer conatus 
cft,utimmuadapurificer,8c crafiTa fubtiliet. Atquehac ejusactionemundiu- 
niverfaiis Spiritus,qui tefte Dtvo Petro nihil aliud eft,quam Aqunim rcgiones pu- 
ricate Sc impuritate,t,enuicate & fpiifitudine differentes.atque in dilpofitio- 
nem quacuor elemencorum eft diftindus. Ex quibus pacec, quod univcrlalis 
H)undiluxfitunica,ejufiiemquea61tionis5cnatur£abxternofontederivaca,8c 
quod difTerentiie operationum ejus non in ipfa.fed indivtrfitatemateriaerefi- 
(tentis exiftant. Nam quod fortias reififtic,adum forciorem requiric,&; quod 
dcbilius cft in fua repugnatione,minori impreffione opus habet55c tamcn a- 
dionis femper eadem eft ratio. Similiter pafHonis ra tio a diverfitate ma ter ; ar, 
fpiffitudine & tenuitate difFerentis,procedit. Nam quod denfum & compa- 
dumeft,difficiIitisagentisimpreffionibus locumconceditj Undefit.quod lux 
coeleftis,propter minimumSpiritus fui refiftentis renixum,quoad nos infenfi- 
biliter calefacere videtur,cum camen nihilominus in officio fuo lucido excel- 
lac. Sic etiam videmus , eandem lucem, propter radiorum fuorum in fpiritu 
fpifiij coar<^ationem fieri atque evadere ignem deftru6livum & fenfui taclus 
intolerabilem,im6ver6docemur,quodquomagisadcencrumcerr2illapene- 
crat.eo vehementiorexiftatejusfacultasadurens8C deftruensiquippc cum ra- 
diiejustendendomagisdeorfum,inveniantfubindemateriamcraffiorem,ac- 
que ita tandem ineftabilcm in modum comprimantur. Unde fit, ut non fine 
maximocruciatuadurat,ignemquevuIgaremproducac. Sicetiamignisflam- 
mamnihilaliudfacicvifibilem,quam partium aeris rariorum inflammatarum 
contradio,feu radiorum lucis in acreoccultorum & dilatatorum in unum con- 
gregatio. Quoquidemmodoetiamvidemus aerem humidumintenui fuana- 
tura invifibileip,contrackione in nubem vifibilem 8c palpabilem cundenfarl, 

qu£ 



i3tf T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VII. 

qusficcontrada,resmadefacerc obfervatur. Ex his ergo liquet,lucis univer- 
fi partes ab invicem non differre/ed cjufdem naturacefle.adeoque caufam dif- 
ferentixejusquoad nosjeile diverfitatem operationis. Simiiiter quoquc ma- 
teria mundi tota eadem eft,videlicet aqua,qux tamen pro majori velminori 
luciscumea.&inearepertx.proportionedifferrecognoicitur. Hincigiturdo- 
cemus,quodluxinferiortalitcr(ecundiimproportionemfuamagitinfpiritum 
fuumaereum,qualiterluxmediaagitinfuumjatqueiterum,quodmedialuxin 
fuum Spiritum xthereum non aliter agit,quam lux cceli fupenorisinfuumj6c 
proindc,quod tota differentia confiftat in eo,quod luci inferiori propter cxi- 
guitatemproportionisejus& multitudinemmaterixmagisrefiftituriluciau- 
cem medise propter ejus cum fpiritu xthereo jequalitatem (qua: qualis fit ex 
confentaneapyramidis formalis & materiaiis adaptatione fupraoftendimus) 
refiftitur miniis,utpote quje invenit Spiritum in eadem proportione fibi obc- 
dientemjatque fic etiam porro lux ftiperior,tanquam abundans excellenter» 
minori adhuc vel minima luda agitin fpiritum empyreum jutpote qui paucifli- 
museft,8cproptereaincorporeus,ac plane metaphyficus dicitur,hoc eft.extra 
naturajterminospofitus. Atquehasceftratio illa evideniiffima,per quam ho- 
mines,myfteriodivinoilluminati,5c quibus per confequens Deus k priorinon 
dcmonftratur,tanquamperfcaIamapofterioreafcendunt,utadDeicognitio- 
nempervcniant:namqueperabditas aquJEcumigneopcrationes,quasMciQ 
terra obfervamus,de lucis medias in fuofpiritu effedibus divinare poffumusj 
atque fic etiam ex manifeftis Solis adionibusinaercdevirtutelucisprimarias 
infpiritu fecundariojudicare non eritimpoflibilejacdeniqueinventa rationc 
adionislucismediaicumfuo fpiruu,ulterius adiones cceli fuperioris & earum 
cffectusquadantenusefficacitercontuerinonomninodiligentiinquifitoride- 
negabitur,atqueitademum percipietur,quod lux,qua: egreffa eft ex fontedi- 
Yino,ad materix purificationem,mundificationem &c attenuationem tendat, 
&perconfeqaensadilliuseievationem8c exaltationem.\ regroflaad fubtil^, 
&alococorruptioniobnoxioadfedemformali luce repletiflimam,qua: omni 
cjusappetituifatisfaciat. Nabenignaefteffentixdivina:difpofitio&propenfa, 
utadrerumprxfervationem,falvationem,redemptionem,&;atenebrisinlucis 
regionespromotionemfemperopereturiadeoque femperin rerum dcfbrma- 
tarumreformationeverfatur.turpiumquedifpofitionesinpulchritudincmre- 
ducere,tencbrarumque & litigii pra:ftigias mundo propalare atque benigni- 
tatis fux dona unicuique conferre & diftribuere , ac divini tandem amoris 
fui charaderibus omnia pbfignare geftit. Nonne ergo obfcrvamusinhacre- 
gioneelementari,quod ignis flamma,naturah inftindu,ncgledisfuperioribus 
aiquefublimibus,petatomniconarpineinferiora? Necquidem abfque fenfi- 
bihejus exiinclione eam abhacfuainclinationeaverterepoffumusiSicin fufi 
artificialis natura obfervamus,quod,ut primum ignea ejus di/pofitioinaclum 
deducitur,grave illius corpus contra fuam difpofitionem in alium attollatur. 
Ex quibus videre poffumus,quam avide natura lucida fcdem fuam connatu- 
ralem appetat,mafTamc)uefuam corporeamrslinquere, 
& ab ejus vinculis fc exiricare 
coneiur- 



C A F. 






m, MICROC. INTERN. IN EXrERN. 137 



^ ^ P. FIIl 

*T>e ini^quah corporis ^ anima lucidx proporttone,(is^ quod lux folummodo 

ad corporis elevationem <^erfus ccelum (^ mpuntatts 

eJHi exfurgationem hic m terra 

laboret. 



COrporismateriafehabetinproportione ad animam fuamlucidam.utfpi- 
ritus infimx mondi regionis ad lucem ejufdemjquam fuperius in propor- 
t;» )ne fefquialtera reperiri diximusjquatenus fcilicet illic una pars lucis & tres 
partes Spiritus materialis irivcniuntur. Hinc crgo fit , quod corpus animam 
gravare,& in adionibus fuis impedire dicitur;ita quidem.ut qu^ illa vultjhoc 
peragerenonfinat,8ccontraejusa^iones,qux tendunte6,uti]ludinaltume- 
lcvet.lummaopenitatur.Quodautemanimadebihorfitincorporemultisgra- 
dibusqu^mmateriajcxperimentodeclai^atur. Namfiquisdefcendatemont^, 
corpori valde conveniens crit hic motusjquoniam omne grave,naturahquo- 
daminftinclu,deorfumtenditiim6ver6 lietaturhomo externus,quia facilis ei 
videtur defcenfus;qui tamen motus eft contra anim^e naturam £c difpofitie- 
nem,ut in igne 8c fufb declaratum eft : At ver6 in montis afcenfu defatigatur 
homo externus,atque anima vivifica(qua: tamen quafi fcintilla duntaxat eft) 
vchementcr&pToviribusagitadelevationemponderisiftiusgravis,fuumque 
diverforium ad hoclaborare faci t : Undc manifeftum eft,quod corporis moles 
multis proportionibus anima: fux lucidx menfuram excedat:quoniam totus 
homodeledarividetufdefcenfu,quifit(ecundummaterisappetitum,afc«nfu 
ver6,quieftfecundtimluciscupiditatem,gravatur. Vcrumenimver6,fianim2 
kicidxfacultas corporis mole copiofior eflct,e converfohomogravarcturde- 
(cenfu,atqueinafcenfufuoIa:taretunquippe animalucida omni natur« cona- 
mine tendit furfum,im6 ver6 etiam ipfe Spiritus furfum afcendcrc vehomcn- 
tercupitcumlucisfu2efcintilla,qua;femperadtaleolficiumpromptaeft,utia 
fu ii accenfi elevatione didum eft. Et quidem etiam idem illud fequcnti expe« 
rimeQto demonftratur. 



Sit 



1,^8 T R A C T. r S E C T. I. L I B. Vll. 




Sit k.vas a<jttApUmm,incujusftmdo BraftJela acccnfk affgatnr,iia MJiet pcrptn- 
dicuUriter/tergo (itbito coprehendcdofiammam candeU in orificio -vitri quodcollofit oh- 
longiori.collum tUuddeorJum in aquam detruferis,d^fortimen Q.tnftmdo ejia ohturave- 
risiOccultaiqnii facultas atqueproprietoi e •veftigio obfervabitur. Nam grxvecorpus a- 
quAfurfum bona quantitate verfus& fecnndummajoremvelmiriortm flamm/tpropor- 
tionem ekvabitur. Percipiemus etiam,quod Spiritus aereus quoque fitad hoc 
proclivisjSc in opere ifto quafi quidam coadjutor. Id quod fequenti expcri- 
mento vulgari declarabitur. Nam fi milvum ticlitium ex chartis fadum , cui 
filumvel chorda fatislongaalIigabitur,vento expofueris,vidcbimus>vcutum 
inachiaamillamfatisgravemfacilimcinalaimattoilerc. 



t> 



DE MICROC. INTERN. IN EXT£RN, ijp 




£xquibuscon{lat,quoclnonmocl6 lux/ed etiam ejus vehiculum tendat 
ad corporum exalcationemjin tantum quidem,ut etiam,quando propterexi^ 
guitatem fuam non potefl opus illud perficere,tum fbleat huc atque illuc a late- 
rcvidelicetdextrorfum&nniftrorfum^vel antrorfum atque retrorfumcorpo- 
ra Sc animalia columnis (eu pedibus (latuminata, furfumque 6c deorfum, eo 
modo,quodidumeft,movere.Sed,utartificialiaiflaomittamus,videmusquo- 
queeandem difpofitioncm in plantisjquippe in quibus lucis portiones c terra 
cxurgentes,furfumverfuslocum fuum connaturalcm cum tota fua mafla cor- 
porali,pr£eeuntibus in auxilium Solis radiis.fe attollunt. Jt^ue ut jam anima- 
Jium dirquifitioni infiftamus,4^ aaciffa qmdam audivi,quodaliquandocattamfiufe- 
lem qmndimfeniorem e^ majoretn,ob infignem ejtts rafacitatem.ubiinipfiguU&in' 
gluviei aclu eam inopinantem apfrehenderat , inclementer j>edih$K/uis,telo alio defli- 
tuta.t^tamenprajentisoccafonisopportunitatememanibus dimitterenolenSfConterere, 
atqueitaconculcando fuffocare tentaverit :\Jibi vero uno pede fuo gutturifelis apfofitOf 
alteroquecordi e)us imprejfo dr affixo,ere6ia conflititjoelloexitiali fine ulla commifira- 
tionemifirumifiudanimalculumproptervoracemejmgulam crucians cf afflligens,ter- 
cepit tantam in corpore ejus 'vim.tantumque in exigua tllaparte, (jf qua(i fcintiiU luctsfiu 
aBuseiinclufi vtgorem atque efiicaciam , ut admiratione qitadam perculfa afitdue vere-f 
retur,neqHando,c^ velnon ohfianteetiamoneretanto,in altum elevata,dejiceretur,dum 
videlicet fenfit,ingentem Spiritus inclitfi vigorem furfum evehere, (jr in altum elevare 
corporisfui molem. £x his igitur evidentiflimum eft,quod Spiritus vitalis cum 
fua luce agente vim maximam habeat,non folum in rebus arte faftis,in quibus 
videlicetfpiritusaereilocumobtinetfa!nitri,utpote quodnihilaiiudeft.quam 
aercongelatus,& lucis vicem fupplet natura illa fulphurea,cujus na tura lucida 
inactumdedu(flamoveturvirtuteiIliusSpiritus,fedetiaminrebusvegetabih-( 

S z bus 



14© T R A C T- I. S £ C T. I. . ^ I B. VIU 

busiquippe in quibus Spiritus xthereus radium rolarem,illis inclufum.verrus 

patriamfuamrurrumdudt(qu6ctiamillc,niriimpcdireteumgravisaercume. 

lementis adhuc gravioribus terrx &C aqux , facilime afcenderct ) atque ad( 6 

, quoqueinipfis animalibus ignobilioribus,quibus,uti fupri\ diximus,vis aliqii.i 

cceii rationalis ineft : Unde lit , ut eorum lux ad corpora gravia elevanda ciH- 

cacioratquefortiorlit,quam lux illa vegetabilium,a folo orbe folari derivata. 

Namdiligenterconfiderandum eft.quod uti lux coeli empyrei fortior cft,qua 

lux cccli medii.atquehxc itcrum fortior eft.quam lux cceli infimi,ita quoque 

ubi aliqua horum luminum portio prjedominatur,ibi fortior aut debilior rc- 

peritur motus &: effeiftus verfus fupcriora. Hinc, uti antea didum cftjmine- 

ralium fixitas & immobilitasjquorum anima ex luce coeli infimi five tertiana 

produdaeft; Unde propter lucis debilitatem&materiiefortitudincmacto- 

padamnaturacircacentruquiefcunt. SicetiampIanta,Iicetvivaciorfitmine- 

rali,ita ut fupra terram afiargat,pede tamen affigitur tem, nec per fe moveri 

poteft. At vero animal liberum eft,corpusque fuum huc atque illuc localiter 

movere, atque faltu corporis fui onus a terra nonnunquam eievare ccrnitur: 

Unde evidentiriima eft creaturarum differentia in lucis & fpiritus ei correfpon- 

dsntisdirpofitionc. Veruntamenpriufquam ad defcrihendam lucishumanse 

cxcellentiam,omnesaliasIucisfpeciesinc;Eteriscreaturisfuperantem,acceda- 

mui,obiter hfc Scleviter tantum perftringendo,mentionem facicmus cujuf- 

dam cxperimenti i^ nobis excogiiatijex quoquidem duo notabiliadidicimus 

videlicet prim6,quod lux humanaJit longe dignior.excellentior &c potentior 

adelsvandumcorpus inairum,quam lux cxterorum animalium. Namque fi 

animaIisalicujusviventispondusexpIoretur,atque lumiterumidemilludani- 

malftrangulatumfineullafanguinisautexcrementorumamiffione,appenda- 

tur trutin£,pcrcipietis,corpus iftud mortuum longe graviuseffe,quamfuitvi- 

vnm. AtquehjrocqyideniQninesajsinn^dvertuntdifferentiamintcrvivos &: 

i;orynj cad^verA. U»i4eniaoifcftum eft,.quod animal iiludlevitatcm fuam a. 

lam vuaJj &; fpidtu t^li iubucnt.utpot^ qux egerunt aflidu^ adione furfum 

te«denjtei Sedquoniam corpus graveiliisimpeaimentofijit,adlatcratantum 

(^aiKforlumacfetrorfura folummodo moveruntj Atquehxc eftcaufa,curle- 

v;^jsfitammalvivumyqu4m poft mortem. Sicetiavidemus,quodhomo,attra- 

itoperinfpiratLonemfpirituaereoinpulmonesnonfacilcinaquamfubmerga- 

tu •jfed levitatp aeris attrastli fuper aqu:j detineatur.Sic etiam phiala aqua re- 

.pleta &in a<^uam immifla fubit6 fubmergetur: fimiliter fiphiala per ignis vio- 

Jenti^m Ijque£acia>ia maffam coaguletur,Sc in ftagnum aliquod proj it iatur,vi- 

debimus«amQpnaliterfundum derepente petere,quam faxum aljquod gra- 

ve:atfiacre impleatureadem phiaIa,onus ejus virtuce aeris elcvabitur.in fta- 

gaifeuaquaefuperliciefuftinebitur,necad fundum migrabit. Similiter/icor- 

porishumanivivipoodusrcfpexerisjiiludquecummortui cadavere compara- 

veris, 6c differentjam diligenter examinaveris, cadavcr ejus gravitate fua vi- 

vum corpus iq pondere fuperarepercipiesiim6 ver6 obfervabis,quod propor- 

tio ponderis Scgravitatis in corpore 6c cadavere humano longc pr.Tccllat men- 

fura Sc numcro corporibus & cadaveribus c^eterorum animalium, fiquidem 

homini bus fidedignis credcndum fit. Quare evidens eit,quod lux vitalis in ho- 

mine(qua:nonmod6foIariseft&:mundana,utincxcerisanima]ibu.'>,fcdetiam 

divina&fumma,qiiatenusafflatuDciformiinhominemimmifIa)m:'joremha- 

beatefficaciamadelevationemcorporishumaniinaltum,quamhabct luxcx- 

tcrorumaniraantium. PrJEtercaetiam cxpcrimento quodampoffumusinda- 

gare,ciuantumluminiseffentialisdefeccrit in corpore humano vivo,adhoc,ut 

potuiilecin altum evehi.Nam.fi vivum corpus hominii habeat in pondere 200. 

libras 



DE MICROC. TNTERN. IN EXTERN. 141 

Iibras,&:cadaverejuscxa:quetlibras24o.certame{l,quod vigor lucis cumfpi- 
ntuvitaliincorporevivoadhuc requiliverittjo. proportiones aduale.squibus 
corpusilludeievareturin^hxramSolis. Namcorpusfolareinmediolocoideo 
rurpenditur,quoniara ex a:quali lucis&: materiaqproportione componitunita 
utin medio.ubi pyramides (e interfecam,collocctur,atque ita femper virtute 
lucis incorruptibjlis in perpetuum fufpendaturjdonec vincula a Cteatoredil^ 
(o\vzntuv,im-u}infolapoteJlateeB,t€{ie hpoL\olo,aKmam a Sphiru dividere. Nec 
credendumeltcorpus hocnoftrum Ibrdibus pollutum,6c tenebris inquinatum 
in tali forma elevari polle. Nam virtuteIuciscopiora:transfigurabitur,quem- 
admodumtamracrarum Scripturarum dodrina,quam Philofophorum hifto- 
riisinftruimur. Namprimummfcripturislegimus,quodiV/tfjy//yia>;4</f<'^^/^»- 
diierityUt no potuerim eum contu€r^ iJraelit/i.Sic ctialegimus, Chrijlum in monte Tha- 
borSpiritiufaniiiluminefmJfeflorijicAtumAtquetramJiguratim. hdi.Paultisfcadter- 
tium cvelum raptum fuiJfe,fatetMr :Std hi ad le iterum redeuntes.in terra mortui 
fuiit. Veteru etiam Ethnicorum hiftoricis monumentis prodiium eft : Socratem 
fuiffe ita transJigHratup, Solis lucifertu ut vkerit lumi ne rotoi & Akxandrum ^iagnum 
t»Indiaingentipericnhcircumventum,anim4. ita exarfjfe.ut ipfisharharisintuentihus , 
lumeneffiinderevifuifu. Theodoricietiam Pater e corpore toto jcintillas profudiffe 
narratur\ Eii\:r\b\tnrdequodamfapiente,quodfitntilUntesflamm£ aheohincindeel- 
iamcumfon9profilkrii%t\ Simihter in libro prodigiorum reperitur hiftoria de ho- 
minequodam ecujuicapiteflimmaignisfatiimagna extlirefuerit cor^Jpe6fa:ln Bibliis 
ttiam facrii fcriptum habemus,quod,'i;/>//</<' hujus \ui:\sS>cSpiritfts divini Philip- 
pui Apofloi haptiz,ato Eunuchoinlndia ,flatim inventmfit in Az,oto\ Etde Hahactic 
iimiliterapudD4»/>/(?«/habeturconfirailisrelatioi S\cG.i\2LVR\.Reg.\%.\\.Spiritfts 
]ehov£te deferet,nefcio quo,&Cc. Et z. Reg. 1. 17. yidendum, ne Spirittti Jehovaforte 
fnftuliteum,(^conjeciteuminaliquemmontium,autinaliquamvallium\>i3itr3ittt\zm 
Philoftrat fis,quody\rtiiteezdem Apollonius TyanAUi invifihiliter tranfiens fiibito 0- 
culis in trihun.t/i aftantium apparuerit, &piuiopeHjuxta Cumam civttatem uniim ex di- 
fcipulisfuisallecutusfit. Sic etiam Enoch & Eliasigneo curru cjrltmineingenticircum- 
-dii^i,fncalumvivifu^untrapti;Cedir\\i2itriasiigursiutu(:nint,Si.pur\iicatiiho- 
Tnni immunditie mortali.virtute luminis expurgantis ac fordes comburentisj 
■quippenemofaciecorruptibili Deum poteft intucri. Virtutem haud dillimi- 
JcmattribueruntEthnici2tfrtfd/?n&ifcw«/i/iillumenimfcripferunttransfigura- 
turnjfnr/umquecorporefublatumihuncintonitru ftupendo a patre fuo Marte 
i'icoe!umraptummonumentisreliqueruntRomani. Hujuslucisdivina-cum 
Spiritu poteftatemagnoverunt Avicehron Maurm,Avicenna Arahs.dXO^t Hippo- 
crates Cotts, & tota prxtcrea Chalddorum fihola fatetur, ac docet eam:quippa 
quorumomniumlucis hujus progrcftum animadvertentium fententia unani- 
n-iiserat,ftupendam quandam menti noftrx inefle potentiam,qua fieri pofte 
Tiarrant,utmens,totaacieinDeumdcfixa,divinonumineimpleatur,atquefic 
impletanumine,efFufisradiisperfingulamediaufqueadhoccrairumtenebro- 
liim,grave&:mortalecorpus,copiofo & cfficaci fuo lumine circumfundensat- 
quecircumfepiensilludfyderifim»le,eiquexquecorufcansreddat,atqueadc6 
^tiamradiorumfuorumplenitudine illud levitate quadam infigni,ftups igne 
accenfx,feu fiifi pulvere bombardico animati inftar,tollat in altum,eaque ra- 
tionequoquealiquandocorpus veluti fpiritum e veftigio ad partes remotas 
transferat. Horum autem opinionibus ego , tum exemplis prxcedenti- 
bus , tum etiam rationibus e philofophix armario feu facrario de- 
promptis perfuafus , adftipulari cogor ; utpote quibus apertiflime video,abf- 
que mentis divinje praefentia transfigurationem , regenerationcm atque 
refurrectionem fieri non poITe , 6c per confequens ex omnibus aliis creatu- 

S 3 ris 



142 T R A C T. I. S E C T, I. L I B. VIT. 

ris denegata efle>pr2;terquam foli hominijquoniam ci foli & non itidemaliis, 
ineftvitxfpiraculumatquefacrofandummentis Scintelledus donum. Quod 
crgo lux habeat,pro majori vel minori fua proportione, facultatem elevandi 
corpora,inquihuscontinetur,fuprademonftravimus:Sedquoniam,utiticnaf. 
folcc,corporaelementataininfimamundiregione prasvalentanimabusdclu- 
cis portionibus , ideo non habent creaturx fufficicntem hujus lucis quantita- 
iemafuacreatione,qusplenefuumofficiumqucatperficerc. NecdeditDeus 
cuiquamcreatura:pluslucis,quamadfufficicntemejusperfedionem(aiis eft; 
itautdefuoluminealiisimpertitinequeat,femanenteintegra. Sicitaqueap- 
paret ftultitia eorum,qui conanturexaurivulgarisportioneinfinitamprsepa- 
rare tincluram. Nam fic ipfe SoKcreatura mundi vifibilis nobiliflima,fua vir- 
tuteaflidubmagis magisquerationeluminis& tin6luraE,ditefceret,altiorem 
locum fubinde appeteret, & gradatim verfus mundi intellecluafis apicem a- 
fcenderet,quoufquead unitatis pundum,multitudinem relinqucndo,pcrtin- 
geret. Quare fallimur circa omnem talem poteftatem ingentem,qu2e, ma- 
nens pcr le in fuo ftatu 8c incotrupta , poffit tantum forma: corpori corrupto 
f rxbere, ut ad excelfiora fublimetur. Unde igitur hoc donum adipifcemur, 
cum nullibi poffit a re creata depromi ? A fola mente,fcilicet divino Dei radio; 
cujus eft omnibus plufquam petfedionem tribuere,cum in foloDeo&radiis 
ab ipfo non divifis,fummum 8c folum plufquam perfedionis donjminvenia- 
tur. NamquomodopoffibiIeeft,utillud,quodfolamperfedionemluxfpeciei 
adeptum eft,plufquam perfedionem dare & conferre polfit alteri ? A Deo er- 
go,ejus<^ue Vcrbo Sc Spiritu.quibus mentisradii funt continui,hauritur do- 
numiIIud,&inhomines(an(5tosinfundituriacviquadammagnetica&harmo- 
niaadmirabiK aitrahitur ab unitatis eftentiainhxcinferiora,modoacrationc 
ca,qux(equitur. Quoniam in quohbethomineeftvirtusiftaaradicecreatio- 
nisejus(quiEtamenfortitudine&debihtateoperationisincliverfishominibus 
variat)reveiatur a nonnullis fandis^Prophetis & Sapientibus via,qua a fonte 
lucido per radium continuum iftius virtutis divinx.ad inferiora & per coofe- 
quens in ipfum hominem attrahatur. Nam pia anima menti adhxrens,facili- 
tnercplebiturpiisdonis. Hinc in fiio Hym^. lita. cecinit Synefiiis.-MemfolcsJAm 
<uratintetIe6fuaUsmHndos\bonit ertim indi h«mani Spiritus ortgeindividue diviO.elf: 
Ac mens deUpfk in hyUm,mens immcrtalis ,parentnm divinorum pro^ago, exigua, qui- 
dtmfeditlorumtota,i(ia&una ubique,tota in totnm infufa,vaj}am cavitatemcalorum 
torquet,univerfi{m^ hoc confervans , in diverfasformas difirtbuta adesi ; Pars ej usfiella^ 
rum curftts.pars angeiorum coetus pars etiam gravi nexu terrenam fortita esiformamy 
dis')un^aijue aparentibus tenebrofam haufit oblivimem , caecis folhcitudinibu4 terram 
admirata. Ineft tamen , inefi atiquii tucis apertis ocutis., inest etiam iis , qui huc dctapfi 
funtyin ccetum revocans qundam visicumfluciibus emerfi vit£,littifanctum ingrediun- 
tur iter adregiam parentis autarn : Beattss.qtii voracem hjtx vitans latratum.d^e terrx 
emergens,faltu tevi vefiigia ad Deum dtrigit : Beatus,qHtpoHfata,posi taljores,post acer- 
has terrenas curas,ingrcffui mentis vias,attntudinem videt divina tuce rcfulgeHtem,drc. 
Concludimus igitur,quod,ut Deus dedit omnibus creaturis perfeclionem ia 
crcatione & facrofando fuo tabernaculo , fic etiam in fola ejus fitpotefta- 
le , plufquam perfe(fVionem illis impertiri. Nam fi in creatura: poteftate efiet 
plufquam perfedionem darcnccefTe efTet^uthocfaceret autcreationenova, 
autut talemunus aliunde acciperet. Atfi in ejuv poteftateciretres creareno- 
vas,ipfi Dco,cujus folius eft creare,xquiparanda foret; Ci autem hoc tale do- 
numaliundeacciperet,fequeretur,eam illiida folo Deo,rerum omnium Opi- 
tice.comparafle. Ut ergo nulla creatura in fe eft infinita.fic etiam plufquam 
pcrfedioininfinitumacreaturadarinonpotcft. Atvcr6,/"^w/>(&quidcmnon 

adeo 



m MICROC. mTERN. IN EXTERN. 143 

adeo abrurd^)<?^j/V^r<'/,quod,virtute unius fcintill:e ignis,infinitje poffint multi- 
plicari,& pntfentia unius candel^e innumera: alix accend!,8c quod proindei 
cumignis & !ux fintcreaturie,fequatur,creaturas pofTeinfinitum lumen & tin- 
(cluramfimilibuslargiri.Jf^i?»d!le/w«^,quodluxfitveraDeiimago,&quafiipfius 
Deiprxfentia. UadedicitJugufiifjuSyquod,qt{a>7tumlucaalitjuidi»/ehaht,ian^ 
tuinDeifihi venditare videatur. Quomodo autem lux illa divma fe inhylamad 
mundi creationern difper(erit>fatis evidenter nos docuit divinus Synefm loco 
immediatepr«cedentecitato. Nec quidem efl: ulla lucis feu ignis multiplica- 
tioincandelarum multitudine illuminatarum per unam fcintillam,fed cft lu- 
cisinaeredifperfE &attenuataE atque propter raritatem invifibilis manifefta- 
tio;itaquidem,ut ignis fit ubique & femper permanens,fednobisinvifibilisac 
intelleclu folummodo &: aeris variatione percipiendusjille vero infpifratus8c 
coardatus objedum feu materiam 6c Spiritum, quibus inhsret, coloratum, 
clarum ac lucidum reddit. Sicetiam aerem invifibilem in nubem vifitjilem 
converti videmus , hoc eft , aerem tenuem &. invifibilem fieri denfum & vi- 
fibilem coagulatione &coardlatione. Eft igitur ignis vulgaris nihil aliudj 
quamignisdifperficoacervatio& congregatio,nonautem ullamultiplicatioi 
neque enim unquam plus aut minus ignis eft^aut erit in mundojquam fuit ia 
creatione. MagneticaergoScmirabiliseftlucisproprietaSjCumunicaejusfcin- 
tiiJainfinitasadfeattrahat. Atquehajceft ratio,curignisinfpiflius fubjeclum 
contradusjurat atque deftruat,quoniam vehemcnter agie ad difTolutionemj 
pro rationeacmodo,quo fpiflitudo fiibjedli ad fortem refiftentiam eftparata» 
Atveroecontraidemignis per univerfumaeremexpanfus,corporafovereat- 
quereficereobfervatur. Hocergoeftargumentum,quodignisefolioPatrisIu- 
minisegrediatur,quoniamvidelicet quo ad nos,in infinitumvideturmultipli* 
cariiac ver6,in fe eft quafi unitas formalis,a qua omnes res.tanquamaforma, 
quatenus etiam eft folus adus mundanus , procreantur; Unde evidenter li- 
quet,quod lux immediate in creatione a folo Deo,tanquam formarumin re- 
rebus creatis fonte unico derivetur. Hisigiturredeconfideratispercipiemus* 
quodaclusmUndanusnihilaliudfit,quamradiorumDeiincreationeprogrefi 
fioacdifFufioj&quodvicecontraria Spiritus univerfalis fit quafimediumreci- 
piens illos radios,8c quod itidem materia ex fpiritu cubico conflata,fitquafI 
jiibjeelum.eorum impreffiones in fe recipiens,8c quod totum deniqueinhoc! 
jin:ndonihilaliudfic,qUamignisinfpiritumimplicatio5exquibus duobusignis 
per fe &: in fua natura furfum tendit,Spiritus vero fineignisadminiculodeor^ 
lum. Sicfac1:useftmundus,8c ex mundo feu mundi elementis creaturs. Non 
eft igitur mirum^fi ignis natura fit crafiiimattenuarc&exfoedopulchrumfa- 
cere,tenebras propulfare,res mortuas vivificare,8c de potentia in adum de- 
dacere.&c.Ciimtotumhoc fit Opificis intentio,videlicct resincreatascrearCi 
jnformes informarejinanimatas animare,damnata falvare,turpia mundifica- 
re>dejec1:aattollere,tenebrisobrutaliberare atque illuminare. Ex quibus mai 
tiifcfium eft,divinx efTentix imaginem efTe lucem,ubique per univerfiim ex- 
panfum difpenfatam,6c aquismundanisinftarcroccas 
tindurse cumliquorejunda:, 
permixtamj» 



CAP. 



144 T R A C T. I. S E G T. I. L I B. VII. 

C A P. IX. 

1>e anmarum humanamm commumcatione. 

EX pra:miflis videbiiur quibufdsm dtfficilccorporcisrolummodooculisea 
intuentibus,quodanimauniushominisvirtuteipleodorisruifpiritualispof- 
fit cum anima alierius,etiam longe diftantisjcommunicarc &: familiarjtatcm 
habere,nonaliter,quamunushomofoletcum alio lcrmocinari,quatenus car- 
nisumbraculotegituratqueobfturatur. Im6ver6iplaIuxfolaris,aquaanima 
media creaturx derivata e(l,tenuiori fubftantiie opac« impedimento,quam 
eftimpenetrabilecorpus humanum,abr£ondi&obfcurari potcft,uti tempore 
pluviofoapparetiquaremult6magisanimahominis^coelodelapfa. Similitcr 
f equendo hxc Merc. Tri/meg.diAz : AnimanAturnrerumerbatA.boniciue confcia,or- 
hauocHlef,cor^or€uJe/epaJJiumbMimp/icat,S<.c.p2itetyqiiod3.tiim!kcoi:pore3Lmo]e 
obtecT:a,oculisqualideititutaiit,itautquxcxtrafunt&intenebrisconfpicere 
nonpoflit. Hifceautemdubiis reJpondemw,{tm quidcmitafehabere confide- 
rati anima,quatenus vitam (olum rcfpicit.qua: cft folummod6 media in ani- 
mxhumaniECompofitioneportio. At ver6quatenus cumfuadominamentc, 
linequaaniniahumana eflc non poteft,unitur,eatenus corporis parietes non 
magispoiruntradioscjuscomprimereScretinercquamaquatorrentiscriftal- 
Jinipotiseftimpedireradiosfolares,neadfundumufquepenetrent.NamiA/frf. 
TriJinegiJitn,\nc\\xit,(jHodr»cnsfHaaciea(ifupernaexigipo^tt. Atquealibi rationem 
allignat,videlicet PimttKd ii. ^mamens ab eJJentiaDei neejuaquam divifafitfedilli 
potiuieom<)doimf>^xa,^uafoliscorporilume.Qa3.TementJe3Lppci\zvitDeumtnhorni- 
iiibns,dic\t^^hominumbmmmtate£ffedivinitatiquamproxima\ IXnde homines ap- 
pMivit D£)rn>»ejuibonw,morta/esDeos. Exquibasm3Lni(eCiume[i,q[iodmentis 
humanseacies.lucisquecjusradiifinttamfubtiles&penetrabiles.utcorporis 
pori , ejuwemafla tenebrofacos nullo modo poflitimpedire, qu6minus id 
ipfiusCreatorisfblium pcnetrent&ubiquepermundumverfcntur. Hincft, 
iicutidmtm \\\tPhihJophustt{\.zt\iTyUtprAfentia)nentis,(juamDeinaturamnuncu- 
■pat.homo intelligenthi (»a compleBatur cun£ia,qu& in terrafunt,(jrqu£inmari,drjt 
quideH prxter ea quAfunt fitpraccelum.atque adeo feipfamerigat ,utipfum quoquebonum 
intueatur. Anima ergomediafupremoatqucDciformi donoerigitur.&cum 
co viam pra^bente porosque opacos aperiente,radios fuos invifibiliter huc a t- 
queillucadexteriora efRindit. Nec quidem mirum hoceft,cum mens illa lit 
«cVusjimmediateaDeo promanans,ftt/,ut cum Pfalmijla Regio\oqu3iV,tenebt x 
nitnfitnt ttnehr/i /ed nox ei tam eFt claraqukmipjadies. ktquehicTidiusDeiei^qui- 
lid!-»iri^/jjti5 0pientia:fcintilla,finequinoneftpofnbile,utanimahumanade 
rehusmanifeftisjudicct,qua;anteoculosfunt,mult6minusdeilli.s,qu*eincoc- 
\o. Sedhujusreiveritatemexfequenti.$'4/'/<'«/;irlermoneJi'/»/>.9.i5.apertcvider8 
iicet : Corpits quodcorrumpitur,aggravat ammam,cr terrena h.^bitatio deprimit fen- 
fummulta.cogi-tantem,(i-diJJiciUajtJlimamiii qiix interrajunt ,c^ qu£ in conJpeStufunt 
invenirnu.s cumlabore : quA autem in coelis Jknt,qui^nvejitgabit? Senfum atitemtuum 
quisfciet,nifitH dedtrisfapientiam,^ miferis Spiritiim tuumfinBum de altijftmis , & c. 
Necefreeflcrgo,utfcintillaradiidivini,hominiinclufa,abaltorefitiatur,cujus 
copiaregeneratiofiatatqueperfeclaiotermentemauAam&Spiritumintcr- 
Inediumunio. Hincprophetia,&.reruminpartibusremotisgcflarumprxla- 
giumilJndefoliiifutruntPrtf/'/'f/-«quafii/;y3mappellari. Hincetiamfomnio- 
rjmveritas,recl;aquererumpcrvifionescxplicatio,quoniam virtutefpl6doris 
iftius fpiritualis 5c invilibilis,duarum inferiorum portionum radiis uniti, tota 

anims 



DE MICROC. INTERN. IN EXTERN. 145 

ataimjE humanae vis non aliter emittitur e corpore humano,quam lux & radii 
SolisviTibilesexcorporefolari.ita utquis in/^«_g//4maneDsradiumanim£efu« 
tanquam nuncium,aut/f(?w<<w,autacl ^Ww.aut ali6,& velhocipfoetiam in- 
ftanti.iine impedimento mittere pofli t,ita quidem ut ipfe voluntate priEeunte, 
oculis contemplationis , qui quidem funt vere (pirituales, illa videre &me- 
ditari valeat in partibus longinquis, qu^e nos oculis corporeis in proximis & 
vicinis lociscontuemur. Imo vero , quod amplius , anima unius,per ra- 
diationes& a/pedus,animam alterius procul dubioore fpirituali alloqui pot- 
tft & folet , non miniis quim lux unius candel^e poteft conferri & jungi ra- 
diis lucis alterius : fed propter corporalis noftrx compofitionis ftupiditatem 
noshxcmyfteriadifcernereiautperciperenonpoirumus:Undefit,utfenfuob- 
tufo&hebeteha:cintuentes,frivolaeaatqueimpofilbiIiapronunciemus,me- 
ramque ftultitiam &c vanitatem appellemus. Et tamen percipimus oculis a- 
pertis , flammam ex ligno opaco ardentc exilientem , lumine fuo omnia 
nod;enigrailluftrare,fpiritumque medium feu aeremfua prxfentiamovere,& 
candelamaccenfamproportionedebitaimaginesinchartadelineatascircum» 
ducere,&procuIdubiofufurrationem quandamcum humidofuslucis medio 
feuvehiculohaberejproutftrepitumcolligere pofTumus^quem flamma cum 
aere mifcet)fed quoniam groffis noftris auribus taliaaudire,autfaltemaudita 
inceiligere negatur,prorfus eaftulte rejicimus,cum,tefte Sakmoneomaiumfa.- 
pientilfimojin loco fuperiiis 3i\[tgAto,amma ment^Jecreta percipfre non foJJif,niJt 
adfit illuminatio ab alto. Atqui nos perfiiadere nobis non pofTumus res ullas verc; 
ellc, nifi videamus eas, & cum Thoma illa non credimus,qu£e non tetigimus. 
NonneexradiorumPlanetarum&ftellarumapplicationibusjvidehcetexfex- 
tili, quadrato, trinove afpcdu, fimiliter ex oppofitione & conjundione mira- 
biles in hxcinferiora efFedus infundi,quotidiana experientia edocemur,ac (1 
efTet quiedam luminis cum lumine de rebus,qu£E in terra ad£efuerunt,velde 
prxfenti aguntur , confultatio : At ftulti exertiffime folent clamare h«BC deri- 
dendo j Quid nobis cum coelo & ftellis ? Ingrati homines,qui fuorum paren tum 
cognitionem&agnitionemrefpuunt,&impudenterrejiciunt,rebclIescontra 
DeumCreatoremfuum,pr2Eftantiffimummachinxejusornamentumnullius 
ufusjSc penitusinaneefleexiftimantes. Quid deniqu»cft veftra corporalis lo- 
cutio,nifiproporcionalismentisdifcurfus,inftrumento corporaIiperfonum& 
tonum fenfibilem ita exprefiTis,ut corpora aliorum,mediantibus eorum ani- 
fnabus,mentis locutoris intencionem intelligere qucant,ncc corpus tales fo- 
«Ds recipiens ea diftinguere poteft fine fuaanima rationah ? Anne igitur vultis, 
u t hujus fermonis intentio fit ab anima,taHquam motore,veI ab inftrumento? 
Xationeigiturindignifiimuseritcenfendus,quianimarumcommunicationem 
negaverit, cum luces fint longe fubtiliores , excellentiores & rationabiliores, 
quam lumina feu ignes,qui vfvaciter in haec inferiora agere obfervantur,inp6 
ver6 luminum & radiorum ftellarium adus (afpectus admirabiles & prsgnan- 
tesfacientes)muItisgradibusfuperantanim£Eluces,quatenusmentemprodu- 
ee habentjim6 quidem etiam anima humana in eo Angelis £Equiparanda eft, 
quorumcommunicationern&djfcurfumintuitivumadinvicemjnecuUusPhi- 
k)fbphorum,neG Theologorum,ciim idem iftud in prophetia Danielis & ali- 
-biinveniatur,negabit. QuibusexacT:econfideratisIucuIenterapparebit,ani- 
mashumanasinter fe,alias cumaliis,virtute radiidivinicommunic^tioncm& 
irradiationemfiveafpedum fimilem,qualem non habent nonnulla ftellarum 
cocleftiumluminacum luminibus aliarum ftellarum,& quod ipfx ad invicem 
f»furnMTifpirituaIem,feudifcurfumintuitivum mifceredignofcantur,nonmi- 
nusquamipfi Angeli,qui fuo more ad invicem loquuntur. Hinc etiam oritur 
mirabilis animx humanac poteftas in re Geoman tica,videlicet in furti detedio- 

T ne. 



i4<f T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VIl. 

ne,&demorte aut vita alicujus longc c-iiftantis,declaratione. C^temadmoduin 

egoibfequondim Oxoniis degemaDommo Cox (juodam amico meo inttrrogatus dejrt- 

triicjfis inHihernia bellumfequentUfca militantis^valetudine.njirtutt animA meafs- 

cattsdrnonperturhatAfedadhocnegetiurnomnino intentx manum meam taltmodogu- 

bernatamvidi^tftciapuncTartmprojeBiyne Crjigura Geomantica conjlruifa,per ani- 

m<tmexinformattonem indicarim fratrem ejm itTbellofmffeperemptumtatcjucvulncre 

atergd co»foffum,qnodqutdem utiprxdtxt,everitpis docuit. Nam teloper dorfum traje- 

ifovulneratt*s,dr tandem inde mortum fuerat, Sed quoniam dc admirabili hujus 

llientix operatione fuo loco al:bi tradabimus , ubi cam verifiimam anim.x 

fcientiam eJfe deciarabimus , hoc loeo illa omittemus. C;£tcrum accidii et- 

iam nonnunquam,irtipedito quadantenus ifto animarum afpcdu.vel per ni- 

miam ab invicem diftantiam.veletiam perilluminationis divinaidcfcdum& 

debilitatem.utipfeanimaEaiiquantifperrelinquantcorporarua quafimortua 

atqueevolent,quou{queiisperradiationcm animaperfonseabfentis.decujus 

filuteautilegotioagitur, occurratj quemadmodum folet frequenter illis in 

.B/.tr»»/4evenire>quorumm£ntionemfacitC>/4/«3/4^««*infuaHiftoriajquodvi- 

d el i ccticum quisipfoi adit,ut de fiatu amici procul ahfentis eoscenfulat feleantduo hujta 

rtnditionisdrfirtn£hominesinconcLivequoddimingredi,(:^quodiUicf9riltMocclufis, 

altereorumfetptntemxnettmmanu una trafiam,d!' altera marculumtenensferpentem 

ijhd tnarculo fuo,mujptatiombtis magicis intermixtis percatiat : ^fuo fa^o idefepent^e 

alter,velutiptivati4i anima.in terram concidit ,(fr deinde pofi bonam tempotis intercape- 

dmem jevettente in corpus ejus anima,adpri(Iinam vitxfufknitatefH ifr integritatem 

rcdiens ,fttrgit,fjrjlatum nc vatetttdinem perfente is remotiffmis locis degentis revera 

/Jdtrat. In Chtonicif etiam Ga/itcisiaveo\mu:,,quodRexqutdam,nomine Gentranits, 

in vtHationtfertefortttnaaveniterumfocietattdigreffui,^ unico tantum amtcocomi- 

Utttsfih rnagna quadartt atbote defcffns recuhttetit,c^ tandem captte in gtemium iflins 

cdmitisfuirecUnato.plartdeohdormiverit:Intsreatemporis dormiente tege hic ejusco- 

mespetcepit atiiinalcutumqtloddamex ore Regis egtedi valdetenuex^ex aetevixvifl- 

btlicdnjlxtnm-, CujnsiUcmotionem dr viiimdiligentetobfervtins,deprehenditilIudver- 

fuspiyvtim quendam torfcntem deprcpetate,dr anxie thi ttanfitam quxtetepettutum 

aliquem vddi locfi^i fpfe igitttrfirgens gliidinm^^fuum evaginans^iUum utrtqueripA im- 

pofnit ,atqti€ itaquafi pcnteM altquem flravit\per qtie tn continenti animal tfludad ttlte- 

riorent aquApxrtem propcravit ,^ tnforamenfuh montispedem ingredtensjhi nondiu 

manenSyper eandem viam redtit,(j^tncorpM Re^^is itetttm eH ingtefum. Accidit atttem, 

ttt Gontranns ultto expergefoBns narraret htitccomitifto,omnia eafiht infomnto occW' 

riffe ,qtucomesifle reiitts in antmalctilo fcn animalis quafiidea videratwidelicet indica- 

i/tt,fiperJomnium valdefttiffein tranfeundoflumine turbattim , cr tandem tnventopon- 

teferredficurltranfiviffevadum.atquetumtnffeluncam quandam fttb mente immenfo 

itigreffum,tnve»^fe ibt thefautum tncomparabtiem :\lnde,attditacemitis fiit de animal- 

cttlo teUtione,per fpetancam tn montem tngreffits €lt,drthefaurum ibi ingentem adinve- 

rtit. Verum enimvero.ut Spiritus (upremusfuasimprcffionesdivinas fortiter 

inanimam humanamihfundit>ibi his mnjora perficiuntur-,& quidem etiam 

Bon egrediehtibus e corpore,animx viribus/cd integrc mancntibus. Sic Di- 

vus Pattlusfe in tettiutn cctlum raptumfuifpfatetur :CicProphetx fan Ai fccreta alio- 

nimctiaminlong^diffitislocispercipcre,&:ocuhsqua{imentis,feuaBimidivi- 

iiiradiis,velutifandoquodamiplcndore&charJtatevidereconfue- 

verunt,quemadmodumin muliis facrarum Scripturarum 

J©cis ubcrrime demonftratur. 

CAP. 



DE MICROC. INTERN. IN EXTERN. i4r 

C A V. X, 

^odmentfSyexillapJt dhini SpiritM a^tUiiUummatidf 
fit caujfa prophettie, 

VAtkimumfive Pr0phetia,')\ixt3. vetcrum Philofbphorum opiniones,^/?,f*i 
homines orMnisvitx^fan£iiorisferciti,tum rcrumfrdtfintium cauftf eticiunt,tun» 
fHturarumetiameventusfrxvident. VolueruntqueSapientcshancoraculivirtu- 
tcmvelaDiisvelaDiemonibusinhomines dcfcendere,quippeaquibus fpiri- 
tumhuncdivinumafflatumatqueinfufumtradiderunt. Quorumquidemfen- 
teniiaavcrbisfacrarumScripturarumnon multtim difcrepare videtur. Nam 
I)eHteronom.ii.\.\\xcfcnh\mtm:SiJurrexeritinmediotuiPropheta,autqm(omnium>. 
vidijfefe dicat, dr pr<tdixerit fignum atque portentum,SiCc.non audiesverba iUitts Pro»', 
phetAvelfomniatorU^quiavostentatDominmDetisvefter. Similiter :^w arrogantut 
defravatui voluerit loqui innomine meOi qu* ego nonpracepi illi,ut diceret,aut ex nomi- 
ne aliorum Deorum, interficietur. Deuter.i2.zi. Unde conftat,quod per Deos Phi- 
lorophiEthniciintellexerintidemjquodfacraBibliaperJf/^tfz^iiw^feuperfbnas 
inTrinitate,feuDeum unicum,folum8cverum: &pcrDa:monesidem,quod 
Scr'i^urxf3icrxperDeosalienos. Ettamcnvidemusetiam,intelligentiasillasta- 
iia portenta edere non pofTe^nifi permiflione divina cum a Deo,tanquam k 
fu mmo fonte,omnis fpiritus divinus affluat & non aliunde. Unde dixit Jehova: 
Non audietis verbafomniatork feu Prophet£.,quoniam vos tentat Deus vefter; ac fi di - 
X ifle t i Miniftrosfuos excitavit ad vos tentandos. Nam ipfe Satan contra Dei per- 
niil]lonemnihilpoteft,utinhifloriaJo^/declaratur,&perha:cverbaPropheta: 
MtchM,} Reg. zz.Vidi Dominumfidentemfuprafiliumfuum,dromnem exercitum coeli 
ei ajftftentemjuprafoliumfuum a dextris ^ afinifiris,(^ait ]ehova:^is decipiet Achab 
Regem ifrael.ut afcendat,€^cadatin Ramoth Galhad? Et dixit unus verba hujufmodit 
cf aUus aliter. Egreffus eU autefpiritusjcjrftetit coram Domino,^ ait : Ego decipiam il- 
Ium,dcc. Egrediar, (^eromendax in oreomnium Prophetarumejus. Etdixit]ehova: 
Exeas,decipiesenimc^prAvalebis,^c. Undejnanifeftumredditur,quodprophe- 
tixnulla;abfqiDeipermiffionefieripoffint,&quod fpiritus Prophetia: proce- 
dacvelimmediate ab ipfoDeo , velmediateabaliquaintelligentiarumfcu 
fpirituum ejusjqui itidem agunt vel fpiritu mendaciad punitionempeccato- 
rum,vel fpiritu prodigia & figna vera nonnunquamproducentead tentatio- 
nem Sed prophetia: omnes a Deoimmediate procedentes femper verx funt & 
inf3.\\ih'\\cs.tC^Qmzm nuUum exverbisDeiinterramvanecaderepoteft.Xlndti.Sa- 
muel 10.5. ProphetaftdelisfignumeFi,cumnuUmexfermonibtisejuscaditadterram. Et 
De u ter. 1 8.Z2. j"^ Propheta innomine^ehovm pr<ii.dixerit,(^non cvenerit,hoc Dominus 
non cHlocutm. Sedhisrelidisadmftitutumredeamus. Vaticinatio haecfitfe-^ 
cundumP/d/c^^fOfpropterfuperiorumanimoruminnoftrosdefcenfumfeu in- 
fluentiam,quam illapfiones vocant. Et Merc.Trifmegift.czm yocziD^monum 
fenfm ^ Damonum animos,q\ios Eurideas & Pjthones veteres dixerunt,hominum 
ingredi corpora folitos 8c eorum uti vocibus aclinguis ad fliturorum prqdidlio- 
nes:Hujufmodifueruntfocmin£EillieP)/^/'<7»<€,qu^Spiritudivinopercit«e&ex- 
tra fe quafi rapta:,ac fupraoraculi tripodem,juxta antrum fitum,ftantes,ora- 
eula Apollinis,propheticomore,voceaudaci proferebant,qucmadmodum a- 
pud Diodorum Siculum & ahos legi tur : Hujufmodi fpiritu pofleflas fuifle decem 
iljas SibyUa4 te^zmvir aud;ores,qu£e multa deDeoChrifto carminibusfcripta 
poft fe reliquifleferuntur. EtMerlinw iWtAnglixdtcusfempitcrnumiCXxyxiCimu 

T » lcm 



14« T R A C T. L S E C T. I. L l B. VII. 

lemEuropa nunquam ulla xtatc produxit,virtute hujus fpiritus divioi.multa 
expreffitmirabilia,atquederebusAnglixfuturismoremirabiliprophctavit, 
noQ ope & virtuteDiaboli,ucftulti rcfcrUBt,fcd Spiritu vcro > quippc qui vcnf- 
fimoProphetajArgumentofupradefignatopr^ditUifuitjquoniamrcilicctnui- 
lumquahexverbiscjusceciditinterram Prophetarumcnimverorumverba 
aDcodifponuotur,im6ver6SpiritusDciinProphetasingredicns,eorumlin- 
guis& vocibus > tanquam inftrumentisfeuorganisadluamvoluntatcmfii- 
tijramfaominibuspublicandam,Utitur. Aiq-,hinceft,quodProphetanonpot- 
eft tranfgtedi prieftitUtUm Jehovie,facicns rem bona vel malam, ut ^«»».14. i j. 
hAhttnx.N^ProphetAilludfacit,quodedixitei]ehoVA,drnthiiprMerea.Nu.ix.i..c^i.o. 
Qupd nntem Platonici dixerunt,vaticinium ficri fpinruum feuanimorum illa- 
pnonibus&defcenfiiinanimosnDftrosjhocidem quoq; confirmare videncur 
facrx Scripturae multis in locis : Nam de BaUamo d\€tun\ eft j Adfuiteijpiritui]e. 
hovdvirojcilicet aperto oculis,qtttviJionem Vmnipotemis vidit exctdens,Jedreteclits 
eculis, id eft,dbnato luce fpiritus divini. Etexcidens, hoc eft, extra fe raptus.cxci- 
dentibusfenfuumfacukatibus:quaeratioeftvidendivifionesD=i. Sciendum 
eftigitUr,quodjuxtaPhilofophos,triafintvaticinationisgenera,tripliciSpiri- 
tijs divini in homineadion* diverfa diftincta : videlicet fwwy, Raptus leu EcjlaftSy 
fubqUavifiocomprehenditur&fomnium. Atque hoc idcmex facrisATww.ii. 
colligimus '■, ubi declaratur,quod Prophetisfe notum facit]ehova,aHt perviftonenty 
<««?«)fry3ww«w<'^^4//(7^«fWtfiproutetiamcxcmplisinhnitis(acrarumScrip?ura- 
rumilludcomprobatur. SimiliterProph' ^asillos pellitiftcfpiritus infano at- 
quefuriofo,quoadnos,morc. Nam \t<^\iwx\.Sam i<).i^.dtSaule : F.xuens autem 
tlle vefiesfuoi Prophetito mbre agehat\ipfe coram Samuele it.iqtieexctdit nudatus tota die 
^totanoBe. Similiteradampliore SpiritusDei iliapliooisprobacionedixit^j- 
maeldidSaut \.Sam.\o.^.Ethruet Spiritus]ehov/e ftper te,ut Prophetescn iis,(^mutA- 
berisin virumatitim. Permultos etiam alios locos ex facris literis hic demonftra- 
repoflemusSp1ritusfan£tidefcenfum8cinfufioneminviros vita: pia:,(ed quo- 
riiamilli nemineminfacrisbcneverfatUmlatent.hoc loro eos prxtermittcn- 
dds cenfemus,\Jtadihtentionemnoflramproperemus. tlaigitur,qu;EJamdi- 
Aafunt.pofuimusnoftridifcurfus fundamentum,qu6 m ;lius pofllmusfecun- 
diiminteniionemnoftram explicare mentis divina: in hominibuspoteftatcm 
&immcnfam ejus cum Spiritu Jehovje familiaritatem,atque ita demum pro- 
duccre rationem prophetise 8c veraj rerum futurarum pra:didionis. Atqui 
prophetiam veram folo Spiritus divini bencficio ficri ^ provenire doccmur 
T^um.ii.i^. QuodetiaprophetisEpcrjenigmata&fimilitudin^nobisDeuexpO' 
fUerintcolIigimus,iV«w.ii y.Quomodoautehiecfiant.breviterprocaptuinge- 
nii noftri explicabimus. A/^rr«r/«j dkkjmenteeffe tpfius Dei ejjentiam.ku ab effen- 
tia Dei nsqUaquam divifam,fed illi potius eo modo connexam,quo Solis cor- 
porilumen. rm6ver6dicit,hanc mentem in hominibus ipfum Deum efre.at- 
que idcirco exhominum numero quofdam efle Deos,eorumc]ue humanita- 
temdivinitaciquimproximam exiflcrejnon multum fcilicct in eo difcrepans 



ab Ejaiit Propheta: opinione,cujus verbafunt hujixlmodi: Jnnunciitenohis.qu^ 
futura funt,& ditemus ,quiii Dii ejlii vos.Divus ?<*«/«/ etiam,cum Xijio Philojoph» 
conyeQicns,animam vocat Dei templum. Et Platonici dixerunt, Spjritus feu ani- 



I 



inosDcorumdefcendereinanimoshominumjac fi dJxifi"ent,radium divinum 
feumentem autSpiritum facrofandumfqucm Mercttrius vocavit Deum ignis ^ 
JJ>irittts numen,itque3L\\b\,Jpiritum intellellualem , & a li b i ,Jpiritum igneii,cu) usjptri- 
tws divinijiatu primum mundi mohtle vehi atque circumduci ajferitjm animam hu- 
tnanam defcendere,& feipfum cum mentc ab eadem ftirpc dcrivata conjun. 
gerc. Quaquidcmfupcriorumconnexionc&uiuoncanima ita illuftraturful- 

goro 



DE MICROC. INTERN. IN EXTERN. 14P 

goredivinojUt ex fe quafi rapta hominem reddat alium,quam fuicante.juxta 
illa fiiptTim3i\\tg3Lt3.Santuieluytrha.:Eif»utahemin altamnjirum. Videmus qui- 
dem communj cxperimento,quod folans virtus oviteftam>rpiritu feu rore Ma- 
jali repletamfurfum elevare poffit:Quant6 magis igitur poterit hic fplendor 
illuftrans fpiritum humanum,cranii teftx inclufum, fpirituahbus fuis radiis in 
altum elevaf e > cum tanta fit hujus numiuis divini efficaciajiit hominis oculos, 
lapfu Adami claufos,reddat apertos 8c habiles ac idoneos advidendamvifio- 
nemOmnipotentis,atqueitaaures ejus fpirituales djiatando>reddateum ca- 
yacemyethiyinufaudirepojjftt (jr intelligere fermoneiBei fortis ^nofcerenotionem 
£A:f<f^,utNum. 14.15. 1<J. Lllenim tal^ anima,)[Mitz Mercuriijermonem Pimand u. 
mcnteDeo^fUna,quam Platonici reyerkftantem &non cadentem vocaverunt. Sed 
ferfaucifunt,\r\c\mtMercuriu4 Trifinegijiui,qui hujufmodi menttm luflrori exuberen- 
tem adeptifitnt. Nam ciim mens hujufmodi infuit inftnSiam animam,extoUit illam ad 
'versfapientia lumen,nt ipfe teftatur Pimand.io. Etalibi inquit : ^uicunqHe hac m- 
tura.dtvinafHltifunt,fecundum operum comparationem pro mortalihtts immortales ha- 
bentur,intelligentiafta cunSt.i compleBuntur,qu£ in terrafint,^quA in mari , d^f quid 
eBpr&tereaJupra ccelum,atque adeofeipfos erigunt,ut ipftm quoque bonum intueantur 
Pimand.^. £t quod amplius eft,prxterita & futura ac prjefcntialongcanobis 
diftantiainfpeculo hoe divino virtute luminis illuftrantis cernimus. Hinc di- 
X i t Balaam N u m. 2 4. 1 7. Fideo Hlud/ton tamen nunc; contemplor Hludsfid tgmen noft 
propinquumy^c. Prxterea etiam prxfentiahacdivina fiunt,& eduntur multa 
miracula a Prophetisj Unde innuere videtur Jamblicus, quod divinitus afflati 
nonvivantipfavitaanimali feu naturali.fed quod totus eorum adusficipfius 
Dei,a Deo fimpHciter dependens,8c k Deo peradus in mente vel animafim»^ 
pliciter,utininftrumentisabomnimotu proprio vacantibus: Atquehanc efte 
rationeafleritjquodmultiexProphetisadmotoignenouruntunignemvideli' 
cetrepellenteDeointus afflante:Cujus quidem verba etiam facris Scripturis 
inhii\:orizSchadrach,MeJach(^ffabednegococ\Erm3intiirDa».^. Nonnullietiam» 
quamviscomburantur,nihilcamenfentiunt,necpungentiapercipiunc>necro- 
dentia,velullatormenta. Prxtereaconcludit,ProphetarumaftionesnonefIe 
humanas,quoniam per invia vadunt. SicPetrus portam carceris claufam pe- 
netravit. ciS/r^/^ambuIavitfuperundismaris. Mojfes perigneminprxfentiam 
Dei ferebatur:Et £//«f igneo curru in cceium elevatuseft:^(?;^/permareru- 
brumJ(?/«<ic^£//W*perflumenJordanumtranfiveruntmirabilitcr. Qujeetiam 
«^moia ^amblicus nzmt Jacerdotem in Cataballis egijfe. Quibus arguere videtur, 
Prophetas temporeeo,quoinfpiratifunc,necvitamhumanam vivere,nec ani* 
malemfenfibusimpetuqueutentem,fed divinam,8c quodanima eorum otie» 
tar.quoniam Deum ibi efTe dicit pro anima 8c movere>tanquamanimamex- 
Cellentiorcm. Sedhis j4w^/?drationibus aftipulari penitusque adh^rere non 
pofTumustquinpotiusanimamhumanamin komine iofpirato icafchabcre,8£ 
taii fere motu movere putamus, quali PlanetJC ab ortu verfus occafum motu- 
naturalidicuntur. Namqueutprimummobile,t6fteMf>'f.Tr//wf^.raptimSpi- 
ritusdiviniflatufertaraborienteverfusoccidentem,8ctamenmotusftellarum 
i^aturalis ab occafii in ortumnon toHitur feuextingtiiturificetiamresfefe ha- 
betinMicrocofmojnuminisdivinialflatticoncitato. Etenim Spiritusdivinus 
proculdubio,mentiquafiprimomobiliconfundus,raptoquodammoturotat 
molem humanamjita quidcm tit Microcofoius totus videaturtalitermoveri, 
k. circumduci atqueagitari hocmotu rapto,quaIiter totus Macrocofmus ad 
motumprimimobilis circumrotatur;dum tamcn interim nihilominus inMa- 
drocofmofph«ra:planetaria;,8cinMicrocofmoanimamcdia,qu« eft denatu- 
raftellarumifuomotuproprio movere dignofcuntur,licec propter violentiam 
'^'" T 3 contra' 



i;o T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VIL 

contrarijE cogiutionis apud no« haudquaquam movere percipiantur. Men« 
igitur feu Spiritus divinus internus,cum Ipiritu divino externo& divinitusin- 
fufoconjundusjhominisrphxramintellcdualemmovetcontramotumrpha:. 

rx animahs,quxab anima mcdia ducitur;atque ita.Hcet anima quiefcere vi- 
deatur.motutamenruopropriomoveturifedSpirituscummenteDominium 
habens,tumfuperanimam,tumfupercorpus,rapittotumhominemviventem 
advifionisdivinx contemplationemjipfamque animam unitfecum,ftatumqi 
humanum ad tempus reHnquere facit,& divinitati eam connedit.fecundum 
illumi'4»!»/«'/-M"fermonem fupra allegatum : Et muuberi^ wai:umvirum,tjuamf(ti' 
JHantes,ii.c. Videmusetiam,quodcandelaaccenfa,8c folaribusradiis expofita 
proptergloriofumSolisfplendoremvideaturvirtutemluampenitusamittere, 
itaquidcm,utlux ejus,quafi fubmerfa Solis gloria & claritate oculis humanis 
nonappareat,dumtamenreveratalelumenefl,qualeeratantea,& inac^Vione 
acvirtutefuanondiminuitur,fedpotiuscalor&aAusejusvirtuteSoliscxaIta- 
tur. Sicetiamresfefe habet cum anima infpirata. Nam fi fecundum ]amhlici 
fententiamanima humana cum mente omnino ab afkione vacaret,autetiam 
in corpore penitus quiefceret,neceflaria utique confequentia corpus illuddi- 
fcedente rurfus fpiritu ifto divinitus infufb,maneretinanimatum,auttotaliter 
etiamadionisvirtuie orbatum,quoniam lucis & adus primi proprietasefl:,uc 
veJfemperagat,veletiam,ubinonagit,cfre definat. Imo vero potius fequitur, 
quod mAjoris adus & fplendoris prxfentia & illuflratione agat, atque adco 
promptius etiam , quoniam vis unita folet efTe fortior. Proindc contra halcc 
j4;w^//Wraiioncs,neeefreeft,ut Propheta; infpirati adionon folumprocedat a 
DeofeuSpiritu divino,in eum extraordinarie infufo, fed utetiam ipfa aninia 
cum mente,quafi raptaSpiritusdivinipraEfentia,motu natura; incognito,cor-. 
poriquealieno & non folito concitetur. Unde nuUa hujus motionis ratio ab 
anima&:fcnfupercipitur,anima;quepoteflatesfurfum eved;az,inferiorum ob- 
hvifcuntur,& fuperiora Dei myfleria.fcnfu intelleduali raptx,contemplan- 
tur. Pia ergo anima mentem ad f e allicit,mensqu e pium fuum vehiculum am- 
plcAens.&Tjjlcndoredivino ilIudfovens,magnetica Ojx divinitatis virtute ra- 
diosadfedivinos,divinoSpiriturefertiffiiTiosattrahit,uteorumpulchritudine, 
&dotibus animam illam pro merito remuneretur,atque ad viamcceleftem a 
tcrrenadeducat,juxtaillud3/rrf.Tr//ffl»f^.didum Pimand.io. Anima bona^cumo- 
mnia habuerit virtutUfietatUj^ mandata,cert\ aut Deus aut mens cffcitur. Hic igitur 
diligcnterobfcrvaredebemus,qu6dmlraculofaProphetarumoperanonfiant 
ahqua virtute vel ftellarum vel illius portionisanimxhumanx,qu:£abiisderi- 
vatur,utinecabipfocorpore,fedraera&liberaDeipoteftate. ki,fiquUfort^e(U- 
xm/,animammediampofiIecaufamefrcimmcdiatamhujufce vircutisfeumu- 
nerisdivini,«/f»»^;»//r<j/'/»»/wargumentoinviolabili,remaliterfefehabere.Nam, 
cum hajcanima: media: portio,unico horaine comprehcnfa,& caduco corpore 
obumbratafit,impoflibileeft,uthabeataddivinumopuspotentiamautvircu- 
temfatisefficacem. Unde patet,qu6d,fi quis fit divinitusinfpiratus,fequatur 
cxinde.eumhaberc bcncficium divinum,illuftratione fanda dcfuper influen- 
tcperquam&adionisDcividetur efTcparticeps. Namfi opera divina effent 
ab ani ma,fequeretur,animam efi!e natura & virtute propria compotem fapien- 
tix&divinicatisi&pcrconfequens,etiamomncmahamanimamhabereean- 
dem divinitatis proprietatcm. Atqui omnis anima longe a tali virtute abefile 
dignofcitur. Nam, qua:pcrfcdavideturcflcanima , illa refpedu divinorum 
eft adhuc imperlcda. ^luarenonanimA^Qxe. ]amblici jam mihiuti liccit)ut prima 
motriXyfeddivinitaseHcaufapromovem ad divinaepera. Quod quidem nifi cfTet» 
fruftraneaforetreligiO;^uomiunabi<^ueDei cultu CQinpotes efTemus divino- 



rum 



DE MICROC. INTEPLN. IN EXTEPvN. vyi 

fumoperunrtjfi fcilieet opera divina ab ai;im« mcdix vircute immediate pro- 
tnanarent. Exhis igitufconftatrecundumnoftram intentionem,quodaDinTae 
hrni inx poriio mcd Ja omnem fuam vim & elTeotiam acceperit a luee insclle- 
diJili-,quemadmodum medii cceli lux iuum dccus accepit aluce cxternacoeli 
cmpyreijqux&ipfafuamgloriamafplendidiflimounitatisfontemutuataeft. 
Etperconfequenscertumeltipfam(uumbonum^mente6c coclofpiritualiac- 
cepifle. Dehocautem fubjecVo vcrbaplurahoclocononfaciemusjquoniam 
deyaticinioTni^AtumintegrHm inferm fubUcan cocftituimus. 



C A V. XI 

^.omodo homines <-virttite mentii tlliiminat^y feu infpifatione diyinay non 

modo res in lonainqms fS dtffitis loas a[lasperapereyfed etiam fecretas 

hommum wocul abfinttum fujtirratJo?2es inteUtgere^O' mtra 

atque ine^abtliap-xjiare pojfmt ? 

Vlrtutementis divinitus infpiratie,vel fpiritus divini ab alto emiffi &: menti 
humanx uniti poffibile eft omnia omnino miracula, quic cor humanum 
concipere,autimaginari ulla ratione poteft,perficere &: expcdire,quoniam o- 
mnes virtutes feu poteftates , qua: in miindo cju^que creaturis reperiuntur, 
in Spintu fan(fto comprehenduntur , &incomanent. Hinc igitur mi- 
raculofe iljje Vatum feu Propheurum operationes , quarum refpedu ilh \n 
ScnpturisfsindiissippeUimurviriapertid^reteififiailis.Num.i.^. Etcommuni- 
ter Fidentes di6ti{untXiCi.Samuel.^.^.£amttsad Fidentem. Etibidem. Ejtne illic 
Videns. Simihter,quod viri hujufmodi Dei feu divino Spiritu afflati appellen- 
tur Fidentes\.Chren.\i).ic).c^2..Chrcn.iz.\^.bCc. Necmirum,cum non modofu- 
tura prxvideant(undeinquit54i^tf»?iN?«zw.24. Videoilludnon tamen mm\contem- 
plori//ud^ontamenpropinquum)fedct\nmprxfemiZyquxinremotii{imi$&clongh 
difljtisIocisaguntur,hcj4^42;/>/dclongeAmmonitas ScMoaBitasinfummita- 
te torrentisquieftcontrafolitudmemJeruSijCaftrafuapofuifleapertcconfpe- 
X!t,regemqueJofaphat8ttotamJudxamadmonuit,utcontraeosafCenderent 
& pugnarent.i.C/^TiJw.zo.Similiter Eiizxus fecreta regis Syris,contra Ifraelem 
pugndntis,detexitiim6quidemviditeorumadiones,&Ccognoviteorumcon(i- 
]ia,quemamodulcgitur4.if<'g.6.Atqueha:comnia6cinfinitaaliamiraculapr^- 
ftiterunt virtute fic affiftentia Spiritus divini,ln cujus fplendore,oculoseorum 
dirigente,res geftas in diffitis locis confpexerunt,& medianteSpiritu caftiffimo 
& politiffimo,etiam voces 5c fermones atque confilia hominum in remotisab 
iilislocisdegentium,nonfecus,acfiin propinquo cfTent.audiverunt 8c intelle- 
xcrunt. • Ea fane,qua: impoffibilia videri non pofTunt illis,qui feipfosredeco- 
gnofcunt. Namquihominisinterni virtutem rite confiderabit,utpoteexani- 
ma media.tanquam fubjedo,8c ex mente, tanquam forma divina conftituti, 
percipiet,virtutementispof!eresadhuc magis arduas ad optatum finem per- 
duci,cumejuspoteftastamlatefitexpanfa,utetiamSpiritusilIamcomprehen- 
derencqueatjfedubique&inomniloGo adeft,8c tamen eft incomprehenfibi- 
lis.quatenuseftdeefTentiaDei. HincergoAfifrr Trifineg.dicit,hominem hac Dei 
natt(raf'(ltum,inte&igentiajua CHn£ia complecIi,^u£ in terrafunt^d" qu* inmari (^f 
qitidc^,pr<ttereAfuprac(elum,atqueadeof€ipfiim erigere,tit ipfum queque honum intuea- 

tur. 



iy2 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VII. 

/«r. Namvidemusincommuniexperientiajquodfimentisnoftraeacicmcon- 
vertamusRomam.incontinentinobisjUtvelmaxime etiamquoadcxternum 
hominemin Anglia maneam.us.otFerat fefe perfona^gc locus vel res ante^ illic 
coramnobisada,ua,utderubito,6cquafiiniduoculieamcontucamur,&.c.At- 
queficetiaminlocis quibufqueremotiffimis,vidclicet in Jud£Ea,&c. Imo ve- 
ro fimplicem humanx mentis radium contemplatione leria ad ipfum Deum 
crigimus. Quidergoperficietha:cadmirabiliseircntia,fiiilufl:returdivinoSpi- 
ritu,aquo,tanquamDeiradio,priixs promanavit. Sed profedVo corpus hnma- 
numtamlethale&prxftigiofumeftanimxfinehujusgratixdivinJE inHuxu,ut, 
qu2evidenturanimx,non fint,& qux revera funt^ei non videantur Unde fir, 
uttotushomononilluminatustaliSpiritu,rapiaturFallaciis. Imoveroquiiibet 
fenfus exterior,circa propria objeda falfitur-.multo magfs igitur inttrior.qui 
carnis umbraculo circumquaque tegitur. Idque videtur Proclns confirmare 
hiice verbis:Maferia,inqmt ille, omma hahere wdetur, cnm mhtlreverapcJpcUat. 
Hincfit,uthominescarnalesfintitadiffidentes ftc incrcduli,feaque prorlus ne- 
gent,qux fenfui non funt fubj£cl.a,dendentes philofophix.internam hominis 
naturamdefcribcnris,veritatem,&;ipfosnatuiiemyfticxac/piricualiskrutato- 
res. Nequeenim,qua;nonvideruntjauccuinD.T//tfW4 tetigerunc,ulla ratione 
admitterevolunt. NamuthominesSpiritus divinipraelentiailiuminatifolum- 
mod6fpiritualiare(piciunt,corporalia autem omnia,pro falfis &.nugatoriisea 
habendo,afpernantur, fic etiam vice verfaihomines mundani & circa fcnfum 
duntaxatoccupatifpiritualiaprochimxi-is&:praiftigiishabcrefolet,corporalia 
vero & fenfibijia pro infallibilibus,atque ita decipiuntur. Cujus certe rei ra- 
tionem luculenter nobis declarat Sabrnon.Sap. 9. his vcrbis : CogititioNCi morti- 
lium ttmidx d^ incertteprevidentid noftrk. Corpm enim.,qHod coirumpitHr.,aggravat a- 
nimamcrterrenahabitatiodeprimit fenjitni multa cogitantem ^ dijjjcitix Afltm&mm, 
qu£ in terrafuntidf f «<< tf^ conjpeclujunt^invemmm cum lahore. ^ltiA auteminccUi 
JMnt,quisinveJligahit ? Senfum autem tmm quisfciet.nifi tu dcderii faptentiam ^ rnife- 
fii SpiritHmtuum fanSlum ah a[tijfimis,^c. Ex quibus patet,quod homo extef'- 
nu5nonpofntfieriinternus,nili divina illuminationeiiluftretur. Undeex di^ 
ctis in i.epijhJoh.percipimusaliUme/pflinmmundiiC^aiium/iliimDef^^quodii- 
lius £>ti non debeat mundum auc cenebrofos ejus aclus percipere, quoniam 
mundusnoncognofcicDeifiliosaucejusaAus. At vero nunc rationemaddu- 
cemus,cur infpirati virtute &: pra:feutia Spiritus divini,ejus-que conjunclione 
&unionecummentehominisinternipofrinthominumnonprarfentiumvoces 
8c fufurrationes fecretas eiicere & percipere. Spiritusfanclus difciplinx.licet 
ubiqueperorbem univerfnm feexpaTidat,omnibusque rebus virtutem,mor 
tum,acl;ionem,(bnumque & ipfam vocem tribuatjnon tamen fuo auxilio o- 
mnibus adeft potenter,fed folii iis,quibus Deus eum ex clementia fua abun- 
danterconccdit. Narriirinonnuliisilmpliciter adeft ad vita:funcl;.ionem,aliis 
duplici proportione & nonnullis triplici,&c. Undc varia oriuntur Spintus il- 
liusdonaaD/x/oP^iK^recitata. Hic,inquam,Spiritusfacro(anclusabundanter 
4Dcoianonnullosinfpiratus,hominem,inquemefFunditur,vocesquftbibeta- 
nimalium pro placito audire & intelligere facit,e6qu6d ipfeeftcaufaprodu- 
elionis fonorum vocaliilm : Unde,ciLim fuper Apoftolos in forma ignis cecidif 
fet.ipfos redditin qualibetlinguaperitos:Narratque Phtlojfratfts ApoWonmm 
Tyancumvirtutequadamdivinaaviumgarritum&loquelamfeuvocumifta- 
rum fignificationem intellexiire. Im6 ver6 hic Spiritus divinus,fpiritum uni- 
verfum gubernans , oc per ejus membra univerfa expanfus, narrat homini , in 
qijohabitat,&:quallrefbnateieafdemvoces,&tonos,quiinlocis remotioribus 
audiuntur : Nec quidem imponihilc hoc videbitur fapienti,cum ipfe Apojloltts 

JPaulfu 



DE MICROC. TNTERN. IN EXTERN. 



^n 



Pau/us,Je viTtutcidmsSpimus raptumfutj/e dicacw ctelum tertiumsubife mirabilta 

'viMj/cy c!r 'verba ineffabilia audtvijfefatetur. Videmus etiam familian exemplo, 

quodflammaignisaccenfinodurno tcinpore longelatequevideaturiidqueia 

conftanti&eveftigiofierinovimusfineuUamediirefifteniia. Docemur ctiara 

cxperientia in filo, in iongum aeremprotenfojquod fi unica ejus extremitas 

percutiatur , altera etiam oppofita ad illius idum vibret. Sic etiam fuperior 

chorda; muficje fortiter intente pars unica pcrcuin totam chordam rtfbnare 

fonosqueedercfaciet. Quidergoprxftarenon poterit lumen Iumioum,&fpi- 

ritusfpirituumvivacitatefuadivina,taminmultipIicationeuniusvocisperin- 

finitumaerisfpatiumab uno ad alium,quam in vifione rei perremotamloco- 

rum diffitorum diftantiam ? Hazc omnia pauciflimis verbis innuerevidetur 

Szpittis.Sapient. i.hujufmodi fermone : Benignus eH Spiritm fapientia.c^ non lihe- 

rabit maUdi^um a Ubiiifuis, cfuoniam renum Hlius teftii eft Detts, c^ cordis illiusfcrtita- 

tor eHverHs c^ lingusejus auditor^quoniam Spritas Dominireplevit orbemterrarttm, 

chhoc.ijtiodcontinet omniajcientiamjubet vocis;propterquod,qui loquituriniqua non 

potestlatere.&cc. Hisigiturconfidcratiieviden' eft,qu6d,cuiSpiritusdivinipra:- 

• -ntiacopio.seconceditur.illi&vocis & vifionis fcientia detur,fecundumilluci 

Nitm 14.15 Balaam auditorfermenis Deifortis ,& nofcens notionem excelfi.vifionem O- 

^nnipotentis videt txcidensjed rete5tm oculif^&cc. De aliis etiam miraculisexhu- 

jusSpiiitusilluminationedimanantibus,muitapafllminfacrofan<ftaScriptura 

legere &percipere licet;quxomniahoclocorecitarele(5lonj 

torfitan txdiofumforet & fupervacaneum 

videretur. 



TR A- 




i;4 



T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VIII. 




TRACTATUS PRIMI, 

S E C T I O N I S I. 

L I B E R VllJ. 

De Microcofmicx animx medix 
aclu in corpore. 



C A K 



L 




*J)e anmx -vitalij cHmJpiritiM fui atherei pro^rietattbtu 
in corpore humano. 

^^-,? Uarnam fit portio hsc mundana , animx humana: medium 
'^ '^ conftituens,/« Uhro hujusprimo aperte &:luculenterexplicavi- 
1 1; musividelicet.quod in ic confiderata,fitqualifcintillalucisa- 
' ' nim^Emundiarphxraxqualitatisdefcendensiquarhmundia- 
nimam,radium mundanum)naturam rerum, a<ftum fecun- 
dum,quintam eirentiam,vitiEque animatorum originem ap- 
pellavimus^cidqaidem^quatenusperfein fua natura,& abfqus mentis,auta- 
nimxfenfitivasadmixtioneconfideratur. At vero quatenus ti\ media portio 
perfe.tain mundiuniver/alis,quahumana: animx c6pofitione,eatenu>rtctea 
Merc.Trifmeg Pimand i2.definiture(revitamentisvacua,&:rccundumefi"eruum 
dividiturinmateriam^qu.-eefirpirituspuruSj&formam.qu.Teftlux ineoSpiri- 
lu,tanquamvchiculo,vGc^a,Sc in iilum,tanquamin proprium fuumpailivum, 
indefinenteragens. Undeformafculuxilla proprie.i Philofophiscaliduman'- 
mati innatum dicitur,& Spintus hic arthereus humidum radicale vocatur. Hajc 
duoefientia!iterjundT:avitamconftituunt,&: proinde,authore Porphyrio,non 
moriuntur 5 atque eorum fola virtuce & pra^fentia quatuor elementa in com- 
pofitionetantajuftitialibrantur,&SpiritMshujusignei vinculis itaadinvicem 
concordipaceconnecluntur,&:ad,vitalesacfymphoniacas motionesordinan- 
tur,ut vitaanimalis &plant:E,im6 & i.pfius mineralis compacliifimihincpro- 
creetur. Vinculorumergo animar iftivis violatio totalis mortem &. dillolutio- 
neminducit;partialisver6morbum&a;gritudinem;utpotequa:nihiIaliudeft, 
quamrelixatiovinculorumharmonixcoelcftis,& dillenfio unius elementief- 
fr.Taisacrebellisadverfusfuosfociosnaturaeiinconvenicntesidequibuspoft- 

ea 



DE MICR. ANIM. MED, ACT. IN CORP. ifj 

ea. Rationem ver6>curh£ec anima in corpus humanum voluntate divina in* 
fundatur, dupljcem cfTe demonftrarunt Sapientes. Priorem fcihcet refpedu 
mentis,qu:e elt animx portio luperior. Unde Merc. Trijmeg. Pimand. lo. ^lup^ 
niam terreafasx mentem adeo divinamfHfcipere,atque tantum numen fartihiliconfr- 
matumcorporefifiinereneqtiit,af[Hmffit mens ammam-^-velntiamiclum^quin etiam ani^ 
TnAidwinaexiJlens^vehicub Sfiritm utitur.,Spiritns^ animaltotum percHrrit,^c. At- 
<]ueti^ncobc3uC!iTna.Pauloc^XifoPhilofephoanimAhxcnoninepthtemplumDef 
appellatur,utanteadidumeft. Viceverraipfam animam prolabore&officio 
ejus benedicto infinitis modis remuneratur mens, quatenus illa in hac fuum 
fummumbonumhabet. Namanimah*ecmenteDeoquepIenafuitinhomine 
ab origine,utteft:aturMifrr«n/« TrifmegifM,cum facrisScripturis inhoc conve- 
niens. Hinccvenit, ut , ficuti anima fecundtim feipfam eft caufa vit^ , fic 
eciammenscumipfaconjunclajipfaqueeifirmiteradhxrensjfitcaufavit^pis, 
fanc^lx.honeftaj&beatas^quxeftvitxJEternsinitium.Atqueindei^/frf.Tr/^f^. 
Pimand. lo u ci tur his verbis : Anima humana,non omnisfedpia beata^ divina. Et ah- 
bi : Anima hona.cum omniafubierit virtutispietatis^ mandata,certe Detts aut mens ef' 
fcitur. Pr:Etereaanimapermentisprxfentiamacquiritfcientiamjperacquifi- 
tam fcientiam ipfi mentifeu intelledui fimilis evadit,ut teftatur Proclta de ani~ 
ma. Hinc eft fecundtim Merc. Trifmeg. quodanima menti unitadiciturftans^non 
cadens. kt<\ut]amblicus tthm peroptime animx corpori inclufa: impotentiam 
explicat his verbis,ubi fimul etiam infinitam illam utilitatem,ex mentis prx- 
fcntiaacluianimxobedientem.indicare&oftendere videtur. Animahuma- 
nainunafpcciecomprehenfaeft,& caduco corpore nimium obumbrata,ide6 
nullumhabetaddivinumopuspotentiamefficacem. Si quandover6videmur 
talealiquid quodammodo pofTe/olum id agimus illuftratione divinadefuper 
influentejperquam8caclionisdivina;videmurefrepariicipes:Atquealibihu- 
jus reiiterat6 mentionem facitin hxc verba •.^^oniam,\nc\n\t'i\\t,anima,qu£per- 
fe£fa videtur,addivina adhuc eft imperfeSia. Non enim anima,fed divinitas eft 
ipfa caufa operum divinorumjalioquin non efTet adhxc religionecefIaria,fed 
abfqueDeicultucompotes eflemus operum divinorum,fi hxcipfaanimxfie- 
rentpoteftate. Quibus,ut mihi quidem videtur,evidentiffime ciemonftravit, 
mentem prim6 omnium requiri ad animcehumancBcompofitionem,& deinde 
ipfam animam mediam ab ea fuum fummumbonumacquircre:namaIiasfu- 
pervacaneaefTetoratio ad Dcum pro gratia Sc ilIuminatione,fi anima vitalis 
haberetillam proprietatem ex feipfa,atque fic etiam nuila inter hominem & 
brutumefTetdifFerentia. Deniqueremuneratioanima:quammaximaeftilla, 
quamamenteaccipit,qu6dinmentisvirtuteconfiftitejus poftmortemrefur- 
gendi potentia. Nam ut anima cum fuo fpiritu fuit in caufa,ut mens in corpus 
defcenderet,propter Spiritu^ ejus inclinationem ad res materialesjfic etiam 
mens eft poteftas illa,cujus pennis vi vificis anima in fuam fcdem connaturalem 
exaltatijr.Undemiferrimaeft iUa anima,qujc,mente negligens,corporali ani- 
mx adhxrct jnam ^da talis animse & corporis difToIutione, mens fugit pro- 
priisaIisfurfum,8crelinquiteaminlutoterrenofeuhy|jEvoragineobfcuratam. 
Conftatergo,qualisfitmercesfeupr£emiumiIlud,quod anima media a. mente 
divina accipit pro labore fuo,quo cam natura fua inftar veftimenti feu muni- 
mentialicujus,medianteSpiritu,texit,& intadam a peffimocorporeconfcr- 
vavit Reftatigiturjaminquirendum,quodnam beneficium,aut qualem gra- 

tiaminferioranima;portiofeuelementorumfilia,autanimafenfitivahuicani- 
mx. medix fbleat rependere pro ejus in fe benevolentia,qua non mod6 cum 
Spiritu fuo defcendit,& vitam ac motum ei , corporique cjus fecumattulit, 
fedctiampr«tcreaexcellcntiffimamillamgenimara fuperooeleftem deorfura 

V 2 fecum 



ijd T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VIII. 

(ecumineamvexit&.introduxit. H^ecitaquclicetdifpofitioneeifitappofitit- 
iima,tant6 magis tamen ejus prasfcntia cxaltatur,quant6 magis valet animc 
niedia:portionemadfeallicere,&perconfequenstant6majori fuperbiainfla- 
tur,quant6eminentioremYi£loriamobtinet ejus princeps(tenebrarum nem- 
pe)adverfus lucis divinx portionem,illic prxfentem &: pnncipis luminis imagi- 
nemprxfeferentem:Hincfit,utinfimaillaanima; humanx pcortio tentetpri- 
mo loco deliciis & voluptatibus mundanis fpiritum intermcdium , quo dein- 
cepspoiTittant^ melius&facilitisanimam ejus,follicitanteipfam hocSpiritu, 
decipere. Nonnetentavithac via ferpens Evam,fa:minam fcu patientem,ut 
poftea Adamum,virum feu agentem.circumveniret.in tantum quidem,ut et- 
iamilli amboinde fint Dei prxfentia orbati & privati ? Nimirum hacratione, 
humidaSpiritusnaturafeuEva,6cIuxcceliagens feu Adam,confentiendo ani- 
ma;animalisfeufenfitivacconfilio6cadh2rendoei,perdiderunt mentisdivin^ 
prxfentiam. Hmc eorum infortunium & damnum; quod nunquam reparari 
autrefarciripotuifTet.nificopiofaillamentisfugientispriEfentia.quamamundi 
Salvatore & mentis fecunda: infufione , in qua Verbum Dei cft, accepimus. 
Hinc asnigmatica noftra explicatio defcripta; voluptatis Paradifi apcrtaeft, 
quam Tra.bxtti nofiro Theologico-phitofophico de Fita,Morte df Refnrrecitone expo- 
fuimus. NamqueAdamianimapercopiofammentispra:fentiamadfolafupe- 
rioracontemplandapropendebatiUbi autem illa blanditiis animiefenfitiva:, 
& falfis ac malignis Diaboli infligationibus adhjerere pra:eligebat,ibi avola- 
bat mentis portio, &: quafi in locum ejus.mors fuccedebati arque fic itidem 
quoque denuo,iterata mentis copiofa i;i hxc inferiora infufionc, in qua Ver- 
bumeft,hominis interni regeneratio,8c tam interni,quam exccrni refuircdio 
fcquitur. Sed jam Philofophorum authoritatem producemus,loquentiumde 
blanditiis 8c illecebris animxfenfitiv» feu idoli,&.de incommodo quoque ejus 
lethaliacinfelicitateinefFabili verba facientium. Merc.Trifmeg.(iidi,qubdam- 
mi .mtiirA rertim boniejue confcia,orbatit octiUs ^corforeii fefefafftonihus implicet,d^qttod 
neceffeft,nt mentis octdis circumjpiciat, nefundttmpereat. Et alibi dicit, qiiod ani- 
ma impia ^ corpns amans, in naturapropria remaneat,acfipfam nimiiim cruciet. E t ali- 
hi-.animamproptereju^skmemedisjunclionemTJOcatnonfantemfidcadentem-iSic et- 
iam in fuo Pimand. \o. zffent^quod antma mentis pr&fentia defttuta,nec agcre qtiic- 
quamnec dicere potis fit ,dicitque hanc animam ah anima brutorum nullo modo dijferre. 
Hujufmodi igitur eft carnalis & mundana; anim^ fpesjhujufmodianimalisa- 
nimxftipendium,quodvitalifeumedi,Eredditprodefcenfuejusecoeli',jhujuf- 
modiejusreceptioihichofpitalitatiscarnalisfiniSihjBejusdivitia:;quarumcfFe- 
dus nihil funt aliud,quam fraudes,mendacia,pra2ftigia:,illufiones 6c nihil certi- 
tudinisicixm omnis veritas folummod6 a mentis radiis & virtute dimanet,ac 
nuUatenus aliunde proveniat. Et certc infclicifTima fuit hxcanimxfors^qua, 
in hujufmodi obfcuram hylx abyfTum defcendendo.tanquam in diverforium 
& carcerem obfcurum,ac a fua dignitate prorfus alienum, 8c quidem contra 
voluntatem fuam,commigravit. Id quod ctiam fa.tc\:ur]amhlictts hifce verbis: 
Anima,qn£ deorfum labitur,occurrit,trahcnsfecumfigna vinculorum atque pcenarum^ 
materiiiiiimqtie Spirituiim compofitione fe gravatam oftendit ,tnrbationibusque mate- 
ri£.difimilihnsoccupati,m. Quam quidem Jiiw^//Wopinionem confirmare vide- 
tur fapiens..S'<i^ 9.I0C0 fupra allegato: Cor^«^,inquit \\\t,quod corrumpitur,aggra^ 
vtt animam cr terrena hahitatio premit fenfum feu animum mttltacogitantem,&vix 
foffumttsdifiernereea qtiAantenosfiunt. Huicetiam,meo quidem judicio confo- 
na.t9iPlatonisii.rrocli opinio,qux vult,qu6d non fit naturale animiscumcor- 
poribus vitam degere,&: in generatione verfari,fed econtra feparari,&: qu6d 
immaterialis £c mcorporea YiCa potius ilt animis conrentaQeajajuatque,qu6d 

quando 



DE MICR. ANIM. MED. ACT. IN CORP. 157 

quandoingeneratione verfantur,fimiles finthominibus peftilentemhabitan- 
tibu5 regionem,8c qu6d,cam extra generationem vivunt, fimiles fint prata co- 
lentibus. Ha:cergo eftratio,propter qUam Pr^f/«f inlibro fuo deanim.formaso- 
mnesincorporeagrotAre affirmavit. Atque eadem de caufaquoqueP^r/'/'^r;»f di- 
xit,animam,qux in fe lemper vigilantiffima eft in corpore dormire. Hinc et- 
\:imd\\\tSyneJiM,qn6d pars anim£ mundanttguvi nexufortitajit formajlsjun^a^ 
a parentibas tenebrofam hauferit oblivionem,coecii follicitudinibuiterramadmiratain- 
jucundam. Quibuxomnibuscorporis perturbationibus cum inclufa animaaf- 
fiigatur.non efl: dubium, quin ejus defcenfus in corporeum hominis taberna- 
culumfitcontraejusnaturaminonfecusquamignis difpofitio,qui femper fua 
proprietate fuperiora petit,cogitur nonnunquam violentiadeorfumtendere. 
Undeergoeftinnaturaiisiftainterhascduo extrema eonjundio ? Certe a vo- 
Junfate divma.ut tam infcriora.quam fuperiora ditaret benedidionibus fuis 
vivisi5c pr^cipue,«/ homo,adDei imaginer^tfaBtts.tam inferiora,quamfuperiora in- 
tue:etur. NamanimammediammificConditoruniverfalis in hominem ratio- 
nedupiici: Primo videlicet,quoniam ut Merc. Trifhteg.ytrhis ntzt, neque terrei, 
fcex mentem adeo divinam /ifcipere,neque tantum numen partiabili conJirmatWm cor^ 
porefujlinerepotuit. Affumpfit ergo mens animam velut amiSiumsquia etiamamma,ex- 
ijiens divina^vehiculojpiritta utitur, Spiritm autem animaltotumpercurrit. Secun- 
damporr6rationeniadducit3/frr.T>//wfg./'/>»4»<^.3. Anima,\xic\mx.'\\\e,humanA 
velata eU carnis umbraculo,adcaeleJlium Deorum difcurfum fufcipiendum,adopera Dei (^ 
natur&progrefm.ad bonorumfgna,adpoteJlatis divin& cognitionem : portio quadam 
tnhutaest adbonorum malorumque judicium,ac varium bonorum artijiciuminvenien'- 
V«?«,&:e.Exquibusmanifeftueft,quodanimainfuanaturabonafit&utiHfnma 
adhomiiiisconftitutionem. Imo ver6 eftmcdia illa naturainanim^human» 
compofitione,rinequaduoejusextremaadinvicem junginequeunt. Sedpec 
carnis ad voluptates mundanas proclivitatem & prasftigiofas partis fenfitivxil- 
lecebrasdecipiturjatqueitapernimiamcoirporisopaciobumbrationemtene- 
brofam,a parentibus disjund:a,haunt veritatis oblivionefn,orbataque oculis, 
corporeiifefecuris&pafiionibusimpJicat. 'Hinc Merc.TriJmeg.Pimand.io. Ciint 
compaclum corpus animam in fuam molem dijpergit atque dijlrahit,tunc illa oblivioni 
fubjicitur,pulchri^ dr boni vifioneprivatur. Oblivio aute ipja improbitas f /"/,&€, Unde 
necelfario requiritur ad ejus falutem illuftrationis divina: afliftentia,cum fine 
ea nihil boni aut fand:i inhac vita producere queat. Beatus ergo,cujusanima 
menti di vinx firme adhxret. Beata anima,qux voracem hylas vitans latratum 
& e terra emergens,faltu levi, mentis alis proveda,veftigia ad Deum dirigic. 
B eatus S piritus,qui poft corporis fatum & difi!6Iutionem,poft labores duros,a- 
cerbasquecurasterrenas.mentisviasingrefTuSjcacumen&altitudinemfclici- 
tatis videt divina luce refulgentem. Beatus ergo Spiritus cum anima,cerque 
beatus,quimentifideHffimusconftansqueperduratad finem,namque talis fe- 
licitatispoculumprxUbabitj&deaeterno immortafitatis fru6tu guftabit. Ne 
refpiciasigitur,6animamea,priftigiofa carnis &mundi blandimenta,la:tate, 
/ecundiim propriam tuam difpofitionem,ad fuperiora erigasjfis igne communi 
cobilior, cujus eft femper verfus fuperiora tendere,ac inferiora contemnere 
&naturaliinftin(fl:uaverfari. Nam cum fis decorata & pulchra fadaimagine 
& fimilitudine Dei, fponfata Spiritui per fidem, empta & redempta fanguine 
Chrifti,adj uta ab Angelis,comes beatitudinisjh^res falvationis & particeps ra- 
tionis,quid habes tu ad agendum cum carne,cum fenfu & cum mundo ? At ve- 
rojam deratione,quaha:canimacummente & Spiritu incorpus 
ex luco conftatum,ingrediatur,paucis 
agemus. 

y 3 €Ap, 



158 T R A C T. I. S E C T. I. L 1 B. VIII. 



C A P. 11. 

^omodo anima medta tum/Ua Domina Mente^medfattte SpiritH4gthereo,i» 

corpusmfundaturif^ deaSitonum ejus faHjiarumy 

injaujiarum t^ mixtarum 

rattone. 

MErcur. Trijmeg. affeveravit, quod Verhttm in mentem.mem in rationem^yittio 
in animamydritnimAinJpiritHma^itquehicinaerem^c^deinde omnia,fer marede- 
reitm deorfumfubterlabentia.cum illo &in illo,tmquam ultimo vehiculo,in corpits trani- 
ferantur. Noseciamquodammodohocidemprobaremus^niiimentem ipfum 
VerbiDeiradiumputaremus. ]>izmtt(k&Divo]ohanne,cap.i.iniff9Ferbovitae- 
erat,driU*vitaeratluxhominumy^c. Unde ciim Jehova protuliflet verbu iftud: 
fw?/»tfOT<>,8ic.tranfiitlutum,manibus Deiprajparatuminanimal vivcnsjSc vir- 
tutefpiraculi,cum Verboaboreejusegreffi,producla: fuerunt omncs vircutes 
human«. Atque ita Adamus fadus elt animal rationale,difcurfu utens fimul 
atquevivens. NequeenimcredendumcftiUorum figmentis,qui artis pidorix 
periti, Deum in forma hominis externi depingentes, atque italoco cum cir- 
cumfcriberenonerubefcentes,comminifcuntur,ipfumlmmediatco5fuumlu- 
tofefacieiAdamiapplicuiflc-.fiquidemosatquemembraDeiubiquepropla- 
citocjusdivino reperiuntur ;im6 ver6 ubique adfunt,6c tamen nufquam cir- 
cumfcribuntur. Nam ipfcDeus oculisintelled:alibus,ubique vidctur per u- 
niverfum expanfus, omnia fua prjefcntia implens, ita ut fecundiim facrarum 

Scr\Tpmx3immdocinuz,terrafitfcabellttmpedumejtts,atquecaflumfitei,quafifeliumdf 
shroniis. Unde,quicquidipfcloquiturincoelis,illudeveftigio&in idu quafio- 
culiinterraimmediat^completur. Dixitergoincoelo fedcnsrFMf/^-rra.d^My- 
tuteVerbifirmatafmtterra,^ id quidem in continenti. Dixit etiam:f /d//;ff/w^,lo- 
cutusitaecoe!is(anAis:&;di5fubit6atqucininftantifa(flumeft,quodpra:cepitj 
nam Vcrbi imprcflxo fpiraculum vitx per cjus nares infudit , &.c. Ut .lutem 
mundus dicitur imago Dei atque triplcx rcgionum ejus diftincflio triplici per- 
fonarum Trinitatis proprietati rcfertur j unde & primum in crcationc locum 
habueruntjficut in TraEiatu noflro Microcofmico didum eftjfic ctiamhomo,qui 
cftimagomundij&perconfcquensimago Dei.hoc divino & deiformi afflata 
accepic. Naduseftergohomoimmediateadfuamexiftentiam virtutcm Vcr- 
biatqueSp!ritusCreatoris5&perconfequcnsparticcpsefteflcntia:divina:,noa 
minus,quamipfemundusparticepscft,SpiritusDomini,quifercbaturfupera- 
quis:Acccpit etiam portioncma vifibiliJchovxCreatorisfb!iofeuthrono,vi- 
delicet a coelo : quippe a quo animam fuam vivificam eft adeptus : Ab elcmen- 
tisetiam,in quorum regione fcabcllum pedum Jchovie ponitur,acccpit puri- 
tatcm formalem,ex qua ejus idolum feu pars fcnfitiva fit : atque tandem a terra 
feuccntrototiusmacninxvcndicavitfibilutofumfcuexternum&opacumfui 
internidivcrforiifubjeftum. Sic itaquc Jehova non aliterinfpiravitinMicro- 
cofmum fpiraculum Vitafexto crcationis die,quo ipfe conditus fuit,quaraia 
Macrocofmum die primo, Conftat igitur,qu6d Verbum a Deo loqu»nte ad 
hominisdivinianimaIiscreationcm,quafiverusfuperfubftantialisradiu.seinif- 
fum & Spiritu fa\,rofan(P:o ftipatum,ac dcorfum tendens per Spiritus intcile- 

elualis 



DE MICR. ANIM. MED. ACT. IN CORP. i;? 

, «ftualis expanfumjpro vehiculo fecum rapuerit ejus portionem,& quod dein- 
ceps inmedio coeio ab ejusluce&.Spiricureceptum,6ccumillisulteriusinae- 
remregionis elsmentaris profiIiens,ad portremum in Adami naresmtraverity 
atque ita ad centrum ufque penetrans , cujuflibet mundanx regionis portio- 
nem,prolevicatevelgravitateejus,incorporis humaniregionesmtroduxerit, 
eamque in illo mirum in modum difpofuerit. Atque fan^ experimento infra 
,defcriptoedocemur,quodnecelTefitjUtmenscum(uovehiculofupremamMi- 
crocofmiregionempolIideat,cum ejus inMacrocofmolocusfitccelumempy- 
reumi&utitidemquoqueparsformaliSjVidelicetanimamediacumSpiritujB- 
thereo,media hominis regione fruatur,videlicet thorace,ad exemplum illud, 
quo Sol cum fuoSpiritu mediam mundi regionem fibi vendicatjatque demum, 
utparsfcnlitivajigneazfphxrx contigua,infimum Microcofmi ventrem occu- 
pct,uti elementa polTident locum mundi inferiorem. Experimentum autem 
jilud eft cale. Impleatur aqua pars vitri quarta,cui artificialiter fuperinfundc 
vinumrubrum,ita utfuperinnatetaqux,utifieripoteftmediantecruflapanis, 
'aiqueitacapiatvinumifl:udfecundamvitriquartam,deindeluavitereiarte of- 
fundeoptimumSpiritumvini,utitidemillefuperinnatetvinopriori,&;imple3t 
ea ratione tertiam vitri quartam.quo fado accendatur Spiritus ifle,ut ardeat: 
Icahocexperimentodemonftrabitur,quahterasthereanaturanatetfuperaere 
fcuelcmentari,utivinumfuperaqua,atquetumpoftea,quarationenaturaem- 
pyreafuperinnatetxthereje&SpiritusdeniqueigneusempyreaCjUtinderaon- 
ibatione fequenti. 




Ex hifce igitur colligendum eft, quomodo hx naturae in homine fe ha- 
beant,videlicet Spiritus empyreus in cerebelIo,Spiritus igneus & intelledua-r 
lis feu mens in cerebriapicejuxtapiammatrem,ubiSpiritusxthereus inmini- 
maquantitate reperitur,utin cono pyramidis materialis didum eft. Vinurh iri 
fuanatura Spiritui & luci a^therex refertur,quod natat fuper aqua feu aere mu- 
dano. Atquehocvinum aptiffime Spiritui arterialipoteftcpmpararijcujuste- 

nuior 



i6o T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VIII. 

nuior pars eft Spiritus vini,regionem empyream conftituensjcraffior vero pars 
cft phlegma fcu aquca fubftaotia.agri & aqua: feu fphxrx humiditatis in ccelo 
infimoxquiparata. Exquibusevicientifilmcapparet,qu6dcoEli xthcrei Spiri- 
tusparticipctdenaturacoelituminferions.tumfuperioristaminmundoquam 
iohomine. Atquehxceft ratio illainfallibihs.qua cxacbedocemur.quodcoeli 
cmpyreinaturafititacontiguitateacquaficoncinuitateconjundacumnatura 
ccEli xtherei.refpedu Spiritus,ut aer cum aquai& quod taH nexu a:ther acri 
conncctatur,quali aqua terr^jatque iterum Spiritus empyreus ad mcntis ra- 
dios fe habet,u t aer ad ignem.atque mens ad Spiritum,u t ignis ad aercm,vel s- 
theradignem. Hincigfturluculenterconftat,qualis fit partiumhomioemin- 
teriorem conftituentium pofitio in ejus externo : videlicct.quod mens cum ra- 
tioneincapite,tanquamincoeloempyreofeufedefuanaturalicommoretur,8c 
quidem etiam vcndicantibusfibi ilhclocum fuperiorem radiis mcntis.Dcmde, 
quodanimacumSpirituxthereocorinmedioventreianquamorbemfolarem 
inhabiteti EtquoddeniqueSpiritusaereuscum animaanimali ventrcminfi- 
mum pro fu.i ftatione naturalieligat,ubi hepate profuodiverforiofeulabora- 
tonoutitur. Spiritusrationalis adum datfenfibus,vire!>fuasinvifibilesperor. 
cranancrvorumin univerfum corpus diffundensiita ut cum ratione & judicio 
res videre,audire,palparc,guftare & olfacere poffimus. Anima virtutis cum fuo 
Spiritu medietatem Microcofmi, nonaliterquamSolccelivifibiliscentrum 
pofild«ns, per arterias furfum & deorfum radios vitse univcrfalitcr per homi- 
nemexternumtranfmittit,utcorumvirtutevivercatquemoverepoflit.Anima 
animalisfcuidolum,aut virtus aerea,exclemcntoru formisconflata,8c virtute 
fuam,partimabelemcntisaccipiens,partimfuperiorumofficiafibiufurpans,in 
hepat€agit8coperatur,utchyliaIimentum in fanguinem adufum fuumtranf^ 
mutet,quemfurfumetiam&: deorfum per venas in univerfam fuam machina 
corporcamadpartescompofitioniseiementarisinfuoftatuintegroconfervan- 
daseffiindit Scdifpergit. Contiguaergoeftmcnsrationijquare omnes opera- 
tioncs gubernat. Contiguus Spiritus rationalis Spirituia:therco:8cproinde per 
radios utriufquenatura:agunt:namarterijecommunicantcumnervis8cncrvi 
cumarteriis:acprajtercactiamarteriarumramufculuscercbrumobtegcns,rc- 
te ibi admirabile conftituit:rami vero nervorum admirabiles funt,8c mentis 
veram(edemarguunt. NamutDeusin ccehaltitudinefcdens.eft omnium re- 
rum radix 8c unius deorfiim folummodo in mundum radios fui adlus infun- 
dens,rationemque8cvitamacfenfumcreaturistribuensi Sicetiamipfamens 
iu culmine Microcofini pofita , eft radix omnium ncrvorum, quorum rami 
deorfum folummodo decurrunt,ut inferiora rationis 8c fenfus moderatione re- 
ficiant. Etenim Deus in Macrocofino 8c radius efTentiac ejusinMicrocofmo 
nonemittens furfum ab ciTentiafua radios,tanquam ab eorum radice,arguit, 
quod nihil fit rerum,quas creavit Conditor fupra ipfius exiftentiam,non ma- 
gis,quimnumeruspotcft ultra unitatem retrogrcdi. Inferiores ergo Spiritus 
umt quafifubditi fuperiorum,quorum omnium Rexatqj Imperator eft mcnsj 
Cui fi anima in mcdio regnans fuerit obediens 8c fidelis, fchciffima crit ha:c 
Refpubhca,finrebcllis,infcliciffima,8canimaifVaprofuainobedientialuetpa:- 
nas. Hincfit.utmentisradiiperSpiritumintelle^lualcmtcrribilesfintanima: 
rebcllijgratiofi vero 8c amabiles obedienti. Nam rebelli anima:curas,trifti- 
tiam,timorem,diffidentiam,defperationem,iracundiam,rabiem,odium,gu- 
lam, ebrietatem 8c hujufinodi alia afi^erre folent; dum e convcrib obedicnti 
gaudium,lietitiam,audaciaminvcriiate,fidem,fpem,patientiam,manfuetudi- 
nem,araorem ipiritualem, temperantiam, 8c i d genus alia inducere animad- 
vcrcuncur. Quomodoautemhocfefehabcat.breYiterita accipiatis ■ G»Un$is de 

iec. 



DE MICR. ANIM. MED. ACT. IN CORP. ut 

ioc.aff'. ^dijf.fympom. Et Avkem.frimti primi do^.G. Et Cakn.z.dijfer.ref^irnt. 
cap.K^.CrG.&Jecttndodemotumnfcul.cap.C. Similiter defymptomatum dtff.cap.y e^de 
piilf.diff.x. Ex. Avicenn.fecundaprimi do6t.i.fimm.z c.i.z 3.4. EtConciliator^i. Et J' 
'viccnn.deMed.cord.cap.j.zcm\i\t\3\n Mediciineoconvenientcs fcriptis fuistra- 
ciiderunt,ad:ionem hominis interni efle aut voluntariam & animalem,aut in- 
voluntariamrllla homo auttempus aliquod refpirat,agit,fingit,autfemper; 
undeaguntfenfusjUt Vifus.Auditus Odoratus,Guftus,Tad:us:quasmotioa- 
duofa dicitur & princeps, imaginationem, ratiocinationem & memoratio- 
nemcomprehendens. InvoluntariamauteminVitalemdiviferunt&Natura- 
lem. Hicobiterobfervandumerit.quodregio fuperior,propter mentis & ra- 
tionis prxfentiam imperet.atque inftar Deiprolibitu,hoc eft,voluntarieagat. 
At vero acT:ionem regionis vitalis uti & naturalis,quam animalem & idolum 
iiipranuncupavimus,invoiuntariameirepercipimus,8c quafi a poteftate fupe- 
riffln vclnumineexceifiorigubernatam. Exdidis igitur autoribus colligimus, 
quodaclioinvolitatariavitalis coniiftat,vel in cordisdiIatationetantum,unde 
la:titia,rpes,contidentia,amor,miiericordia,humanitas5vel in cordis dilatatio- 
ne&contraclionefimuljundepulfusmotio,in{yftole8cdyaftoleconfiftcns;vel 
in ccrdis contradione tantumjundetriftitia,defperatio,metus,odium,invidia, 
ira,furor,pudor,8chujufmodiaIiaprocedunt. O viri Chriftiani,refpiciatis,ob- 
fecrcquam propinque hi Medici, Ethnici i<. Philofophi ad veritatis umbram 
appropinquaverint ! Quidenim melius ?<. redius per ea depingere potuifTent, 
quamillamnoftramdecreatione opinionemSc intentionem? Naminprimis 
adionem vitalem,in media hominis regione fium atqueradicatam,8cfimili- 
ter quoque naturalem,in ventre infimo collocatam, involuntarias cfle perci- 
"piemusjhoceftjexordinationeSidifpofitionepoteftatis fuperiorisdependere: 
Deindeinregionemedia,utpotein cujus corde feu medietate vita confiftit,a- 
perte videmus adtiones trium mundi regionum jquatenus in cordis dilatationo 
nafcicur lstitia,fpes,amor,confidentia,mifericordia,humanitas 6c confimiles 
fandxanima^adioneSjquaEmencis 8c Dei dona infallibilia efle dignofcuntur, 
acproindedenotantanimxobedientiam,&:cjuscummentefbci6tatem,com- 
municationem,amicitiamScfidelitatem.Quantumenimgaudium8cl£etitiam, 
qualem fidem 8c confidentiam,8c quam ineffabilem amorem,mifericordiam 
&humanitatem Deus fanctis atque bonis animabus infundat,copiose decla- 
rritScriptuiefacra',M<'rf.Tr(/^f'^.afrertionemmultipliciterconfirmantes.Hinc 
lubeusilla&parataacprompta propugnaculi vitx dilatatio,ut benedicTiioncs 
a Deo Sc mente ejus immifTasjCum gaudio excipiatrNon enim timet Dei a- 
eliones.quasfemperfibifalutares deprehendit,fed eas avide,tanquam fumma 
fuabona,appetit8c appetendo accipit. Nam experientia docemur,nihil per- 
turbationisautmalianimxpofleaccidere.ubiprxdidaDeiScmentisdonare- 
penuntur. Talis ergo erat aclio Adami,in Paradifo adhuc viventis i Etenim 
donis 8c beneficiis mentisimpletumeratcorejus,femperqueada<5i-ionesdivi- 
nas 8c fuperidres fufcipiendas apertum atque dilatatum : Unde 8c oftia feupor- 
t«infupremacordispartereperiuntur,fignificantes,qu6dcordefiipervit£Bbe- 
neficiumScgaudiumexpe^tet : AtquiAdampoftfiiaminobedientiamabhac 
voluptateexquifitaexclufusfuitjnimirumgaudiisfupremicoeli,quatenuscum 
Gognitionemali communicavit,privatus fuit; Undejamfummamfuamyolu- 
ptatem habetacoelomedio,utpote cujus natura eft,de utroqueextremopar- 
ticipare,videlicet de bonitate regionis fumma:,8c de malitia regionis infima;. 
Nam quatenus ejus natura componitur ex difpofitione & proprietate utriuf^ 
que extremi j videlicet ex luce formali 8c fpiritu maceriali, eatenus fit, ut cor 

X ifl-'';? 



tSZ T R A C T. 1. S E C T. I. L I B. VIII. 

iftiusrcgioais agat partim dilatationej&partimcontradioheiUndepulfus o* 
ritur, m cujasmotione materiacontrahit , formaautem dilatat , hmcfy^ 
ftole & diaftole. Atque per hujus adionem involuntariam anima cum fuo 
Spiniu , partim donis a Spiritu empyreo &c mente defuper infufis , partim 
autem mali^nis tenebrarum vaponbus , furfum alis perturbationum & li- 
tij^ii veclis alricitur. Hinc vitx humanrEinxqualitas,mod6 la:ca,mod6 tri- 
ftis , modo fpe afFed:a -, mdd6 defperatione afflicta , jam amore capta , jam 
invidia infecla , nunc mifcricors , nunc crudeHtati Sc rabiei immerfa , nunc 
manfueta 6c fubito aCquafi in inflanti perturbata. Nonne etiam percipi^ 
mus» eafdem coeli medii proprietates, eofdemque efFedUs nobisabalto, fa- 
tah quodam modo infundi ? Sanc ita Joviales Sc Veneteas atque Solaresin* 
fluentias ut pluf imum bonaS,Saturninas vero & Martiales plerumque triftesj 
feroces atque infauftas nobis effejquam fxpiffimc per experientiam Af^rolo* 
gicamedocemur. llla denique ad;ioinvolunuriavitalis,quxconfjfl:itincor- 
dis contradione>miferabilis eft & infelix animx mediam M^iocoimi regio- 
nemincolenti. Nam per hancipfamanimailla.jam tumafelicitateregionis 
fupremx ad flatUm mediocrem delapfajulterius adhuc dejicitur ad intimam 
infortuniiabyirum,quippe qux omnem fpem 6c folatium a fuprema regione 
accipiens , in tenebrarum voragine fubmergitur. Namquoniamanimam 
ienfitivammagisrefpicit,quamanimam rationalem & mentem,ide6 amente 
&rationeperfec1adefentur:undecuris,dubiis,triftitia,defperatione,metU, 
odio , iracundia , pudore 5c dolore opprimitur , nihilque pr.xterquam hyis 
tenebrofa: latratrUm horrendum invenit, omniaque ei tremenda videntur, 
qjjoniam verx rationis oculis privatur,mentisque iuce illuftrante deftituitur. 
NontamenhorribiUaifta percipit,nifi demum,ubi in voluptatem fenfitivam 
ventris inferioris lapfa,diu in ea,mentem & fupercceleftia negligendojhxfit, 
&tandem in memoriam reditloci,ortus Si originis lux -, videns > fequafi ia- 
queismateriahbQscaptamefre>itautcxtricarefeabilhsfinementisdivina:peQ- 
nis &.auxilio non poftit. Ita enim animad vertit tandem,fe per inobedientiam 
fuamneglexifTementem. Hincdolor,hinclachrym2Eihincapud eamfufpicio 
&,timoraffiduus,ne propugnaculum fuumbreviinvadatiirScdeftruaturj hinc 
freqlientes ejus contra6tiones,atque afTidu^ & omni ratione carentes paflio- 
nesacperturbationes. SedcIamabuntnonnullirationedeftituti,quomod6fit 
poflibile,uthocfiat5 Etciamomniaiftafintinnatura.dicentioftendasnobisra- 
tionem hujus rei natUralem,qu6 melius hxc ita fe habere intelligamus ,& ne 
hafcetuasrationesprorfusi-ejiciamus. Quibusetiamincredulisrefpondemus, 
qu6d,ficutiSolmUndi,incoelicentropofitusradiosfuosmedianteSpiritu tam 
furfumquamdeorfum ejaculatur,adeoqUe etiam radii ejus defuper profilien- 
tesgratiadivinafuntrefertifnmi,quibusvitamininferiorainfundit,&ver6et- 
iamnonfierethocipfum,nifimagneticaqua:damvisefretin fole,a crcatione ei 
indita,adtaliapraEftanda,ficetiamresfefe habeat in illa anima: mundi medic 
portione(qu£eexfoleeft)inhoministhoracefeumedioventrefita:Namfiavi- 
deafuperiorimentebeneficiaexpeclet,^ pietatis magnete fibi bonum ab ea 
attrahat , facilim^ & fine negotio , ejus dona ad inferiora ventrisinfimi de- 
liuenti atque dum rami ejus arteriales furfum tendentes Spiritu lucis exu- 
berabunt , quoniamanimainaturafurfum verfusfupremamregionemcum 
naturaignisfpedat, atque motu fuo fuperiora per appetitum quendam di- 
vinum captat i AtqUe tiim inferiores ejus rami > aut fceculenta feucraf- 
fiori Spiritus vitalis latice replebuntur , aut magis vacui manebunt, 
cCim prasftantioi: eorum pars , gaudens mentis yifione furfum jam 

afpiret. 



DE MICR. ANIM. MfiD. ACT. IN CORP. iC^ 

iCpket. Atquetuncanimajfiinhacadionefuaconftansfueritjbeatitudinem 
acquiret, fecundum hanc Mercur. Trifmegijl. fententiam Pimand.io. Anima bo- 
na.cumor/intafiibierit •virttttispetatisque mandata,attt DeHsatitmem ejjicitur. Unde 
etiam ille talem animam alibi vocavit animamjiantem, & non cadentem. Wxc 
crgo eft anima ilia , quam donis fupra di(5tis,quibus pfopugnaculum ejus feu 
cor dilatatur,gaudere diximus. At vero vice verfa, fi contra divina: naturae 
conftitutionem,hujus animje vitalis radii ^ purior Spiritus illius latex,per in- 
fcriorem arteriarum ramum dckendendo , blanditiis Spiritus feu animse in- 
ferionsventrisaufcultavermt,tuncibiretinebuntur,carnisqueilIecebris vene» 
natisinficienturjatqueita Spiritus impuriores in ramo arteriali,ratione gravi- 
tatis & fitus fui cum malo & regione inferiori confpirantes,loco verx quint^ 
eflentia^furfumelevabuntunquos mentis radii propter ipforum impuritatem 
fugiunc: Atque hac via radii anim« obfcuriores,6c deorfum alias naturaliter 
tendentesjjamfurfumelevati eclipfin producuntinterfolemmentis,&lunam 
animx in ventrem inferiorem delaplx-- Hoc eft, ergo Microcofmi interioris 
chaos , cujus elementorum confufionem bic oculis veris difcernere pofiu- 
mus , & cujusirreguiaris difpoficiononnififolailluminatione divina(cujus 
adibusetiamDiemones obedire coguntur)adconcordiamreducitur. Hinc 
iJlx anima: infirmitates & paifiones , quas fupra commemoravimus , vide- 
iicet triftitia , defperatio, metus, &c. Dtquo MercttriffsTriJmegifitfsloqui' 
tur Pimand.io. quando dicit , quhd anima impia in natura propria remaneat , ac 
feipjam nimittm cruciet: Et alibi : Anima in corpm humanttm delapfa , fiquidem maU 
ferfeveraverit , non gujiabit immortalitatis quicquam , necque bono etiam jruetur. 
Hinc igiiur oriuntur omnes terribiles melancholia: efFedus,a quibus ratio 
eftalienajhincmania, Lyeanthropia, infania, incubus, fomnia pavorem ex- 
citantia , apparitiones vanje , & id genus infinita ■■, qua: omnia per unionem 
mentis cum anima in tenebras depelhintur , penitusque evanefcunt , &. ni- 
hil aliud efle deprehenduntur , quam prxfiigix & iilufiones Diaboli fub 
tenebrarum velamine ttOi-x. , quibus miferrima anima , nebulis triftiti» 
fubmerfa cruciatur , ut de Dei & mentis benignitate defperet. Habemus 
ergohic in Microcofmo omnes Macrocofmi regiones feu ventres. Atque 
ut in regione infima aer ubique fere expanfus eft , & aqua caloris operatio- 
nefubtiliaturac vertitur inaerem , atque ex aere fubtili eliciturignis , fic 
etiam videmus , quod in infimo hominis ventre , chylus ventriculi quem 
mari Macrocofmi comparavimus , virture hepatis operantis fiat fanguis , 5c 
in aerem convertatur , videlicet in maffam fanguineam , occultam natu- 
ram cxterorum elementorum in fe habentem 3 cujus fubtile itu ignea 
natura in ciftam feUis detruditun pars vero ferofior deorfum efFunditur, tan- 
quam in locum infimumfontium, feu abyfTum terraj, atque itidem quoque 
portiocraffiorpartiilH, qux terrjccomparatur, nempelieni, committitur. 
Similiter videmus , quodSpiritus vitales in corde, tanquam indomofua&: 
radice,inquaprxparanturcibum fu<e natur^ confimilem abaereexternoeli- 
ciant , videlicet xthxream naturam , aeri invifibiliter inhcerentem , qua in- 
fpiratione tacita Spiritus vitalcs quotidie,& omni minuta,tanquam vit^ pa- 
bulo aluntur & reficiuntur , & nutriunt vincula illa membrorum corporis, 
quibus elementa concordi pace connecluntur , ne ob eorum defedum cle- 
menta , libertatem nada, ad invicem difcordent, atque ita vitx concordia 
difcordiis interrumpatur \ unde aut morbi periculofi , aut mors & integra 
totius refolutio fequeretur. Spiritus etiam rationalis fubtiliflimum alimen- 
tum&quafipabulumfibifimileaccipitabaere attradottimper osficnare*, 

X z tum 



i(J4 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VIII. 

tumetiamfubtilicorporKinfpirationepertenuescapitismeatus. Mensautem 
perpetuc)immobilis& conftans in fua natura manet,ut eflentiailla fuperfub- 
flantial!s,aquaderivataeft. Hincigitur patet,quDd facultas naturalis coeli in- 
fimi agat ad nutritionem partium hominis fibi fimilium , videlicet elementa- 
rium&corporaliam:Undeconftat,qu6dpartesfolida;ab ea nutriantur,&:iQ 
eodemftatu,fanguinisappofitione,unione 6c aflimilatione alantur &: confer- 
ventur. Exhujusetiamlaticisfubeiundiscorfibi illud arthereum,qu6deide- 
betur,ad fuum paiatiumper diapedefin attrahit. Similiter facuitas Yitalis,me- 
diamregioncmgubernans,caliduminnatumcumhumidoradicaIinutrireco- 
gnofcituriqunrum incremento vitales Spiritus uberius per univerfum corpus 
difpenfantur,atque vinculaelementorum inviolata conlijrvantur. Facultate* 
denique animales, proprio quodam nutrimento fortificatx, (enfum reddunc 
integrum,imaginationem promptam,memoriam feiicem & mufculorum mo- 
tum ac aclum^mediantibus organis nervorum eflicaciorem. Mens autem in 
regione fupcnon femperad patriam aciem fuam dirigit,6cperpetu6infuper- 
cocleft!ummeditationibusverfatur,hominemqueadlublimiacontemplanda 
allrcit,a.tque ad Dei cognitionem,cultum, reverentiam ic amorem,illumto- 
tumrapitilianimafeeiobedientemprxbeat. Unde dicit ProclM deanim. quod 
animiperacquifitamfctentUmipfimentiJeu intellBui fmilU evadat.^c. Kationalis 
Spiritus has mentis ideas harmonia quadam inhgni in animam bene difpofi- 
tam per pnmae regionis cribrum feu diaphragma ad fecundam infundit; ani- 
maquehis rationis influentiis infpirata,gaudet vehementer,&,quafi rapta fu- 
periorum contemplatione.non refpicitinferiora,nifi quaii offciUm ejus exigit, 
utvitxac^lionesineainfundat.AnimanaturalisfeuinfimahominisiBternipars, 
rnundiconcupifcentiispiena,tentatprim6Spiritus£ethereiappetitumbiandi- 
tiiscarnalibus,quoniam ipfe eft de materias elementaris natura.atqueisdein- 
ceps.idoli iliecebris deceptusjfallit ulterius ipfam animam,eam(^i fecum ad in- 
feriora trahit,atqueitaambomiferrimedecipiuntur. Nonneenim hocidem 
Evx 6c Adamo contigit? lilecebrx autem hujus animx fenfitivx funt amor 
corporis&:mundanorumconcupifccntixacvoluptates,quxabhepateoriun- 
turj VindicT:x,iracundias,ambitionis,contentionis & arrogantix laudes ex- 
toilitciftafellisjGulis&ebnetatisftimuiisirritaturventriculusjinvidix difpo- 
fitionem.atque vitam curis & foiiicitudinc plcnam affert iien,animamque ad 
fuumdiverforiummeiancholicum invitat^camis & coitus voluptateanimam 
trahuntmembra virilia,8cc. Hisergo,fimediaanimaconfentiatur,&mihea- 
trum harum iniquitatum (liIabatur,Spiritus quoque ratio coada mend jxque 
faclaific a ventate mentis aberrans,rationibus rerum falfis pro veriiUtitur,ac 
resprxftigiofas&failacesfingiteflevcras,atque ita anima 
ob ejus rebeliioncm mifere 
decipitur. 



C A p. 



DE MICR. ANIM. MED. ACT. IN CORP. i^f 



C A T. ni 

^omodo anima mediayquandoque immortalts y^ quando 

mortalis nuncupetur,^' qua ratione inlotd 

effedicatur. 



n 



, E anim^Eimmortalitatein TraBatu noftr0deMicroco(molib./\.,cap.ultimo,'vtt-' 
bafecimus. Hic vero de ejus mortalitate, cum ejus immortalitatis ra- 
tioneagerenobispropofuimus. Animaquidemreveranunquammoridicitur> 
quatenus eft imago & fimilitudo Creatorisjimo quidemeft ipfa Creatorisra- 
dii fcintillaj Undeimpoffibileeft, utmortis terminoclaudaturj quippequ^ 
quatenus eft Dei actus vitam,Sc efte luum nunquam amittere poteft. Cxterum 
recundumquandamruammobilitatem,quapoteftvelmeliorveldeteriorfieri, 
morcaJisxftimandaeft) Mortienim tum fubjici exiftimatur,cam bene vivere 
perdit;quamvistuncetiamimmortalisdicatur,quatenusmirer^vivereamitte^ 
renon poteft. Unde.fi animx animali cohaereat &, carni,mundoque fiibjicia- 
tur.moridiciturjhoceft.defelicitateinmiferiam detrudi. At ver6,fi conftanti 
contempiationeemtiaffigitur,vivere&immortalitatisnomeacquirere,8cfc- 
liciter obtinere putatur. Simili eiiam modo, refpeclu incorporei Dei, corpo- 
reaeft.cumnihilinvifibile&incorporeumnaturacredendumfit prieterfblum 
Deum,ideft,Patrem,Filium&, Spiritum (and:um,qui ex eo incorporeus&in- 
vifibilis dicitur,quod infinitus 8c minime circumfcriptus eft,fimplex,fibi &o- 
mnibusmodisfufficiensinfeipfo,8c,cumubiquefit,infeipfbinvifibilis&incor- 
poreusefi^dignofcitur-.Omnis vero rationalis creatura corporea eft,hoc eft^ 
exSpiritu,tanquammateriaScluce,tanqUamforma,conflata.Sicangelos8co- 
mnesvirtutescorporalesefl^edicimus,licetnonfubfiftantcarne:EKeointelIe- 
duiles naturas corporeas efTe affirmamus,quod loco circumfcribunturjficuti 
etiam animahumana,quxcarneclauditur,adeoqueetiamexindeinloco8clo- 
calis tilejdici poteft : In loco fcilicet,quoniamhic8c alibi prxfens eftilocalis ve- 
r6,quia,quodaIicuipr^fenseft,totum alibinon eft. Non tamenhabetanima 
corporalemdimenfionem,neccorporalemcircumfcriptionem,quoniamcor- 
p iralisquantitatisexperseftiSedquiaperpriEfentiam&operationemconclu- 
dicur,ipiametlocaliidicitur5 Veruntamennon ficut corpus,cui,fecundtim lo- 
cum , principium, medium 8c finis affignatur. Refpedu incorporea: naturie, 
qu^incommutabilisubiqueeft,corporeadicituranima,quoniamtalealiquid 
noneftipfa,nectamenperlocifpatiumfiftiturveImovctur,utmajorifuiparte 
majorem locum occupet,8c breviori breviorem,minorque fit in parte quam 
intoto. Peromnesfiquidemparticulascorporistotafimuladeft,necminorin 
minoribus,necmajorinmajoribus,fedalicubi intenfiiis.alicubi remiffius,8c ia 
omnibus tota,8c in fingulis totaeft. Sicuti enim Deus eft ubique in toto mun- 
do,8cinomnicreaturafua,ficanimaeftubiqueintotocorporefuo,tanquamin 
quodam fuo mundo , Microcofmo nempe; Intenfiias tamen eft in cerebro, 
quemadmodum Deusuberiiisefrediciturincoelo empyreo,8c ibi rationaliter 
agiti Similiterincorde,tanquaminSolemundixthereijubicfficaciter8cviva- 
citeroperaturificutiDeusdiciturefTeincoelo. In membris ver6 cxteris totius 
corpori^j.proutdigniora funt velindigniora,magisautminusremifTaatqueef- 
fieax efl^e percipitur. Ex his igltur videmus, quod, quamdiu anima fe in coelo 

X 3 continet 



i66 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VIII. 

continet,decoelefti felicitate guftare vicleatur,6c ipfi Deo,aquo eft,mirumin 
modum2equiparari,atqueimmortali beatitudine Spiritum quafi haurire. At 
vero^ricumLuciferodeorfuminmaterixmultitudinemfeimmergatjCoelum- 
querelinquendcininferiorem abyflum.fuperioribus minimc obediendo,eo- 
rumque litus contemnendo fe dejiciat,morte,hoc eft,tenebris & fepulchro 
quafioblivioniscontegiac cooperiri videbitur,atque ita a vitx immortalisfe- 
licitatecollapfa, refpiciendo mortalem virx coelertis felicitatem,mori atquc 
mortalisficrimetaphoricalocutione noninfulsc dicitur. 



^Mjliraculum^z^iUnonmodohominibus^fedetiambmtudatumJtt^ 

(^ de utriufque Jptraculidijferentia,Jimiliter de 

ammarum creatione, 

QUoniam ex facris Literls coiligimus>qu6d fpiraculum illud vita: non modo 
hominibus,fed etiam aliis animalibus datum fit^nam Genef j.itdi legitur: 
Vimverfi hominesdr cu»ffa,in quibttsfpiracnlum viu eHin terrnfuntmortux. Et ibi^ 
demfit;» 6. ^nterJjctnmomnemcarn^,inquaestSpiritHs z//><€)idcirco dubiumori- 
ripoterthaudexiguum,qu«namfitdiftcrentiamtervitSBfpiraculumhominum 
&brutorum. Procujusdubiifolutioneintelligendumeft,qu6d'w'/<«j^;rrff«/««> 
in creatione fit duplex : Primttm videlicet oollatummundo adcomplendamfa- 
bricxejusconftitutionem,5caJehovaprimodieinhylaminflatum,utexnihi-' 
lo,feunondumiproa(fluexiftente,aliquid,im6omniamaduproduceret.Hinc 
mundumappellavit 3/m. Trifmeg. Dei Filium,&c P/atonici omnes,Z>« imaginem, 
Exhocergofpiraculodivinoimmediat6creatuseftmundus8cinformatjefunt 
aquac.exquibus juxta Genefeos doctrinammundusfuitfadusj Et Spiritm Do- 
7nimferebaturfiperaqHai,ix.c. AtqueviriutehujusSpiritusvivifici&ignei,mua- 
duminformantis,omnesmundicreaturx,velutiquodamafilatumur!di,aDeo 
tanquam radice fua profluente,mediate vitttfpiraculttm acceperunti ita utnon 
ineptedixerinti'/«r^«/V;cumMfrf.Tr//5wf^incoconvenientes^«£i^Df«j/7/ ///««- 
di Pater ,mundt4S vero creaturarum omnium genitor. Hoc eft,Deus pnmiim cum 
VerboSpintumfuum vitajinfpiravitinmundum,cujus pra:rentiamundus,& 
ejus creaturx omnes fuas virtutes tam vivificas,quam alias acccperunt,juxta il- 
lud Pfalmifl:£ Regii .Ferbo Dominifirmattfuntcoelio' Spiritu ab ore ejtti omnesvirtU' 
teseortim. Exquibusconftat.quodbruta&vegetabilia&mineralia vitasfuasa 
mundianimaimmediateacceperiat,mundusautemfuam vitam& fpiritum 
fuumtx afflatu Dei hauferit,& pcr confequens manifeftatum eft,qu6d Spiri- 
tus vit3c elementaris mediate,8c non immediate a Deo proceflerit,8c qu6d u. 
nicum illud fpiraculum vit^e femel ad mundi exiftentiam in hylam principi6 in- 
flatumfufficiatadcontinuandam virtutem creaturarumomniumu/queadul- 
timum PEB.EAT. Atver6homoomniumanimaIiumprinceps,&exindenoa 
miniis quam ipfe mundus.Dei imago & fimulachrumappellatu'.,undc&: Mi- 
crocofmi nomen nactus efit,hanc eandem gratiamaCreatore,ultimocreatio- 
nisdieadeptuseft,quammundusdie primo. Nameodemmodo,quoDeusia- 
fpiravitindeformem&tenebrofamhylamadmundi exiftentiam primo crea- 
tionis die,eodera,iaquam,modo jdem (piraculum in/piravit Jchoyainobfcu- 

ram 



DE MICR. ANIM. MED. ACT. IN CORP. 167 

iramhominisexternimaflartijidquenon immediate,viclelicet uti cxterxmumi 
di ereatura* illuda mundo acceperunt,fedimmediate ab ipfb Creatorefadunft 
eft. llnde homo tam completus eft in fua eflentia, quam ipfemundus:im6 
vero nulla eft in mundo natura, qux non reperiatur itidem in hac nobiflima 
crcaturahomine,quemadmGdum fupr^luculenterexplicavimus. Hincigitur 
UtmihiquidemvidetUr,nulIumpoteftrelinquidlibiUiT)aUtfct-Upulusiniliab- 
pinione.quar aflerit,animam ex traduce provenire. Namque,fi primum VitaJ 
(pii-aculum fufHcit ad perpetuitatem mundi,& continuationem creaturarum 
cius,quippc,utP/2/wz//?rfloquitur,rf Spirita ofis ejus proceduntomneivirtutetmmdi 
(^'creatitrarttmejui-yquidni fufficiatitidemfecuddiimejus fpiraculum,Ut pt«fte6. 
idem fine repetitione & renovatione in (uccefflonehominum^quod primum ia 
continuatione & pr^fervatione fpecierum in cxteris creaturis ? Quare vidc- 
turcontrariaopiniopotiiisderogarepoteftatiDei,quameialiquidhonorisad- 
derejquatenusfcihcct videtur arguere,DeUm nonfuilfe tam fortem & poteii- 
teminfinefuxcreationis,quamfuitinprincipio:namquealiascrederetUrSpi- 
ritus ejus efle tam fortis in line,quam in principio,6c per confequens idcm prs- 
ftareinMicrocofmicxfpecici confervatione,qu6d prxftatin MacrocofmoSc 
ejus creaturis. At vero, fi unicus Dei afflatus hominum mortalium fuccefllo- 
nem continuare 6c confervare poteft ufque ad ultimum P e k e a t, quid opus 
emp\{iribas,cnmyte{lsPhilo/ophoJr0j^rajfatperplura,c[uodp0teIfJ?eriperpauciora. 
I His igitur confideratis videmus,prim6 quidem,quantafitdjfFerentiamterfpi- 
raculum vitx in brutis,8c illud,qu6d eft in hominG,vide\icet,quod i//udjit imme- 
diite a mundo , unde & ratione manifefta deftituitur ; hoc vero immediate a DeOy 
undeintelleclu&rationeperfpicuaexornat hominem internum,fua nobilita- 
teconjungenseumcumfuoCreatore : Deindevidemus,qu6dfpiraculumdi- 
vinum in homine nullo modo difftrat ab eo,qu6d fuit mundo communica- 
tum. Atquiunicumidemquemundifpiraculumfufficitadperpetuandamfem- 
perfpeciem&virtutemmundiaccreaturarumejus. Quare etiam fpiraculum 
hominis itidem f ufficiens erit adcontinuandam fpeciem humanam,6c per con- 
fdquens non eritopus affiduaanimarumcreatione.- Dehoc autem argumento 

pluranondicemus,quoniamfupradehujasdubiirationefatisapertedifcepta- 
vimus. 



1)6 natura ^gradihuj diyerfis anim^in corpore ^^t^ de ratione njigoris i^ 

fortttudmis corporis^ac derattone differettarum inj^eciehtis creatkf, 

O' quomodb Jptrtttis medius homtnis a medxo^mt» 

aliorum animaltum differat? 

CEquitur ex illis, qux prjccefTerunt, qu6d multi fint animarum inferiorum 
'-^gradusjSc qu6d anim^ humanxdignitasc£Bterisomnibusfitanteponenda. 
Sed quoniam percipimus,unum hominemfuperarealium ingenii prjeflantia, 
animxque 8c rationis ubertate ac promptitudine>in aho autem dtprehendi- 
mus prxftantiores mediae animxefFedus,quatenus fcilicetvivacior &agiIior 
eft aliis j atque iterum alium corporis vigore robuftiorem , & viribus po- 
tentiorem ac validiorem cernimus,necefTarium efle putamus,hujus rei ratio- 
nemdiIigenterperquirere.Sciendumigiturinprimiseft,quodrationis8cinge- 
nii efFeAus a mentis &fpiritus rationalisadkupromanent. llndefit,ut mentis 
fcintilla fortificata &rationisradius multiplicatus infe,producatfbrtioresef- 

fedus., 



1^8 T R A C T. I. S E C T. 1. L 1 B. VIII. 

fedusjreddens homincm ingenio acutiorem.ratione graviorem & contemr 
platione divina longeca:tcrisprofundioremjquoniam longms&fortiiiseniit- 
tit radios fuos invifibiles &fpirituales. Unde evenit,ut anmije meditationcs al- 
tiusverfusDeifoliumelevct&extollat. Hincdidt Proclifideattima: Amma per- 
feilioresad inventionemjhnt promptiores : imperfe^iiores vero magis externis indigcnt 
Adrniniculis: illd enimmagu ex femohiles fmtiminKsque deterioris naturx partictpeSy 
hxvero minitsiff&movent.,magis fortem corporeampatientes. HAquoqtieqmndoperfi- 
ciunt,acorporevidelicet refurgentesfe^ ipfts a materia colligentesfascundiores inven- 
tricesque evadunt,protinns circa illa.,tn quibm antea erant jteriles df amhigUA,propter 
ignaviam ineptam vitx a materia contingentem fordtdumg^ torporem ex generatione 
controBum. Perqu£EFw//^videturmajores velminoresanimiErationalisefFe- 
d:usafcnbere,nonfortitudiniautdebilitatiejusinfuaefrentia,fedpotiusbonx 
mala:ve corporis feu opaci ejus velamenti difpofiiioni : qux licet aliquid faciat 
adadjumentum,velimpedimentu,tantatameeftmentis,fpirituirationalipraj- 
fidentis,poteftasinhomine,utfimod6iitefficax6iplenainfuaadione,ejus in- 
fluentiis reliftcre nullo modo poffit corporis caligo 6c opacitas,quoniam fplen- 
dordivinusinipfis tenebras Alxxvswn^.tsim)) vero tenehranofunttenehr&eifednox 
eieHta.clara,quamdies.^t3ttcv&SiverhumyC^odit^eMercurio,inmenteeH,vitaexi- 
Jlitjdr lux illuminans in tenehrls ,ip[ag^ wwj-,quam Merc. Trifmeg.Dei animam &ef- 
fentiamyoc^tPimand.ii.dominaturomnibus. Copioloergo hujus Spiritus affljtu 
&plenitudinefiuntex hominibus fimplicibus,prophetcT veriffimi & diviniffi- 
mi,ex pufiUanimi animofiffimus,& ex artis vel fcierati^ ignaro peritiffimus,fi 
modo (acris Scripturis fidem aiiquam adhibeamus. Et promde fequitur.quod 
corpusnonfitmentisa6tionibusimpedimento,fed quod potitis,aut ip(a,agere 
iiolensincorporemaligno,vacaredicatur,autetiamSpiritusejusaSummonon 
fitaudus & multiplicatus. Mincdicit Mercurius:mentemnonomnihusdari, Eta-^- 
\ibidicit,quodomnihus detur,fed in aliquihui,nempe i» malignisdr impiisnonomnint 
agatfVelvaeet. Inaliisenimagitquidem,redparce,inbonisautem,piisatquere- 
generatis abundanter operatur, & illapfionibus in alio multiplicatur. Hinc 
igiturvidemus,rationemv4rietatisinad:ionibusmentis,&qu6doperationum 
cjus divcrfitas fit caufa exaltationis & dejeclionis in homine , ciim intenfior 
ipfius benevolentia feu plenaprxfentiareddatfapientem.ejusver^ negledlus 
&abfentiaignaros&abeftianonmulttim differentes. Ratio autem,cur unus 
homo fit alio agilior & vivacior,confiftit in bona animx medix di^ofitione, 
quxquoniamineft tam animalibus irrationalibus,quam rationalibus,eofdem 
in quolibet animali profert effedlus. Hinc animalis levitas in faltu , velocitas 
incurfujfacilitas in motu & vita. Atque ha:c difpofitio ut plurimiim accidere 
folctetiamiisanimalibus,quorumcorporis membra non funt valida,feddebi- 
lia:Undehquet,qu6dha:canimalisfacuItasoriaturafontemedixregionis,vi- 
delicetacorde,inquoanimamediafeu vitalis&a:therca fovetur. Caufam igi- 
tur majori vel minori animx media: adioni prxftat multitudo vel exiguitas 
radii mundani feu lucis fecundarias, aut animx medii cccli, qua: etiam anima 
mundidicitur. AtquehicagnofcimuscumPmii>,qu6dcorpusmulttimfacere 
poffit ad impediendas operationes hujus animx: quoniam ha:c eft illaanimx 
humana:portio,qu«ediciturgravarifceceterrena&oneraricarnisumbraculo. 
Atver6hujusanima:affluens proportio invito corpore fuos producitcfFedus, 
quemadmodumexperimentisinferiiisdefcriptisluculenter demonftrabimus. 
Unum etiam animal ejufdem fpecieidiifert ab alio corporis & membrorum 
robore. Namhichomo,vclillecquushocvelillofortior&validioreftcompo- 
fitione. Qui quidem hominis feu animalis habitus nonab animamedia,feda, 
facultatenatur;ilifeu iQfima,yel animx animalu feu idoIinaturaprocedit,cu- 

jus 



! 



DE MICR. ANIM. M£D. ACT. IN CORP. 1^9 

juseftmembracorporisinfuafortitucline&.vigore confervare,partesque foli- 
dasjdebilitate Scmacie confumptas,reddere validas arque robuftas. Difpofi- 
tio ergo fortior vel tenuior iftius infimx portionis animx human^ confiftit ia 
bono vel malo iftius facultatis habitu. Nam bona hepatis conftitutio bo- 
numproducit fanguinem & copiofumi& per confequens pabulum optimum 
fubminiftratmembris,quofolidiora8crobuftiorafiant,malaver6malum,pau- 
cum&male nutrientem generat fanguinemjatque ob hanc caufam membra 
male nutrit,dehiliaque relinquit. Membrorum & corporis univerfi robureft 
vel animx agili 5c vivx jund:um,vel fegni & tarda gubernatum. Talis fuit in 
robore Herculis,Cadd^AnteidJ fferentu. TalisinJ^t/^-d^ Titarti filiisdifcrepan- 
tia. Hujufmodiinbrutisdifi^erentia,diftatmusabufone,equus&cervusabo- 
ve,porcusacane,teftudo a fele,&c. Qux omnes anima: portionum differ^n- 
tia: procedunta majori vel minori adus lucidi proportione. Nam major lucis . 
fubftantialis quantitas vivaciorem producit effec^lumj minor vero minorem} 
idquecerniturindiverfis individuis ejuldem fpeciei. Exempli gratiaMdtmuSy 
quod duplicata pulveris bombardici portio multiplicet vim tormenti bellici 
expultricem;acperconfequensonusglobiferrei vel plumblei altius vel remo- 
tius fcrredignofcitur. 




fe ?3 




...^ ii 



Hincetiam oritur omnium in quolibetanimalium & plantarum generefpe- 
cierumdifferentia.Namutinfioitaquafipunctanumeranturinterterminuma 
quo,ad quem,fic etiaminfinitx funt anima; vitalis & naturalis proportiones at- 
afquegradus,quibusunafpeciesabaliadiffcrre,&:unumindividuum ejufdem 
Ipccieiabalterodifcrepareanimadvertitur. Inhoctamendiffertgraduumdif- 
pofitio in diverfis individuis fejufde fpeciei ab illa di verfarum fpecicrum , quod 
icintillsanimxinindividuiscjufdefpeciei reperiunturinmajoriquidcmquan- 
titatc,fedin codemfpiritu jat ver6 in fpeciebuidiverfisdiffcrentiataliseft.ut, 
ficuti difi^eruntlucisnatura&;proportione,ficetiadifpofiiionefpiritu$,inquo 
animaillanatat&,vehitur,dificntirevideantur.Sic(pintusmincralium,qui eft 
ex tenebris infimi c(£li,differt a fpiritu vegetabiiium,qui eft partim ex ipiritu 
medio,& partim exinfimo:Unde vegetabilia mincralibusoriu&naturaco- 
gnata lunt,fed eorum fpiritus funtdiverfi. SicetiamfpintusanimalKsvitxcft 
llmpliciter acoelomedio,8cluxejus vitalisetumejuldemconditionis: quem- 
admodumporr6quoquefpiritushumanuspartimeftexcceloempyreo,utpo- 
teaquo ejus fpiricusrationalis derivatuseft,5cpartim excoelo stheiec),aquo 
fpiriiumfuumvitxaccepitjproutetiamejLisluxmixtaeftcufpiritiL-UMiiverfis, 
utiantcadic1umeft.Aiqjhxceftcaulavaiiciatisujrebuscrcatis.Spi;,:usigiiur 

Y & 



170 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VIII. 

&IuxinhomineclifFertarpintu&;lucealiorumanimaliumnon minus,qu.\m 
fpiritus vini intiammatus &ardens aboleo &:liquorc in lampade accenfo. 
Nam,utignis ex fpiritu vini componitur ex fpiritu partim aereo & partim as- 
thereo(undetenuiorejusparsaccenfanoncomburit)ignisver61ampadis reti- 
net folummodo naturam aeream 8c magis crallam , ut rem inliammabilem 
comburatjficetiamresrelehabetindifferentiainterutrafqueillasanimasjho- 
minis fcilicet & brutorum. Nam ut Ipiritus vini longceftoleofubtilior,^ ta- 
men ambo funt fpiritus ■■> ita quoque fpiritus utriufque fpeciei (unt amho qui- 
dem fpiritualis difpofitionis,fed diff=runt raritateSc puritate utfpiritus viniab 
oleo,veIaerab;ethere,vel£etherafpirituinteliec1:uali. 



(^ A P. IV. 

^uod anma, humana per fe unttatem ampleclatur^ reJJ/eHu njero 
materu inclinet admultitudinem. 

ANima humanaperfeinfuanatura&origineunitatemampleAituriqiiip- 
pecujus princeps t*c(ummitasef!:iplamcns,feuradiusiplius unitatii,uni- 
tatifeueffentia^fupernaturali itaconnexus&continuus , utradiusSoliscor- 
pori ejufdem. Per mentcm igitur erigitur msdia anima: portio ad unitatemi 
utividemusinnaturaignis,quilurfumafcendens,angulumacuturrifacit,ocuiis 
corporeisvilibilem,llgnitic?.shociplo,qjalisfpiritualibusadconumpyramidis 
materialis afcendere vehsmenter tentet 8c appetatjquippein extremoconi 
feuanguliuniformitas,6cfolaunitasinvenitur. Pra^tereaanima media,cum(ic 
radiusmundijleu luxfecundaria,vocatur etiam,ut tcftatur Merc.Tnfmeqtftus, 
mensfecundafcumentisprim2imago.Undemaniicftumeft,quodejusunitas 
fitorigo,a qua ejus ad;us fcaturivit. Patetigitur,quod hommis interni portio- 
nes,quatenusformaliseftinfuaeffcntia,fontemfuxexifl:entuTperfe&:natiira- 
Ji quafi inftindu refpiciant : Sed ita facflum eft divina voiuutate,ut cum Proclo 
1 oquamu r,«/4«/wrf defcendentiadnatdftnt ex miindo mtdtiformes vitdiveftesque va- 
rix,trahentes qHidemtpfarn in cempoftionem caducam. Id quod etiam ^ambltciis (ic 
conflrmat : Antma,mc\\l\t,qti£ deorfHmlahitur,trahens fecum ftgnavinculortim drpce- 
n.trum,matertditirnque Spirtttium,je gravatam efiendit,perturbatiombiisqtie materix 
diljimilibus occup.ttam. Undcmanifeftum eft.animseiubftantiam deJapfam efle 
.\itatuunitatjsinabyflum multitudinis,hoceft,apuritatclimplici infoedam&: 
jmmundamcompofitionem. Hinc dicit Precltis . Jnimte in corpu^i deficrfM feju»- 
x:t qutdemilLtmadtvinis .tntmis^ qitibti-s intelUgentta & poteflate,fr?}pltcitate,purila- 
tecpuc implebatttr. Conjtinxit verefe generationi df naturd , m.ttcrialtb/isque rehits , a 
quibits obliviene Cfet^rore i^r ignerantiaeH imbuta. Quidautemiit unicds h>rm.tlis 
& divina,&: quomodo in fe conftans,immutabiiis,indivilibilis,non multipli- 
candaexiftAt,necaliquid ab eaabftrahendum aut ei addenduxumipfaiitto- 
tumScCmciphnih\\^nTracfatHnoftrodeNumerisaivinucTab/frufshtis lui-uicn- 
terdeclaravimus. Quodautemmateria,qu6magisacono fu.-e pynimidis ver- 
fus eju„. bifindefcendit,e6 magis fubinde magisqtiemultiplicetur.q 'omam 
deor/umtendendogroiliorfempercvadit,itaut in luperiori regione grjdiis e- 
jus numero denario augmententur , in media autem centenano & in infima 
milIenario.fiiolocoetiamantea/«f(?^fAw TraBatutAtrtvcvbis quamdemniftra- 
tionevivadelineavimus. Hincergo inanifeftum cft.fccundum Proc/i c^ ]am- 
b/ici opiniones fupr.\ expreffas,quod anima,qu6 magisdcorfum,liote(t,vei(us 
pyramidis materialis bafin tendit,e6 magis multitudini materia; immcrg.i tur. 

Miiici- 



DE MICR. ANIM. MED. ACT. IN CORP. m 

Multitudo autem materi^jinformari appetens,animam iliam univerfalemSC 
curcaunitatemverfantem.dividitin partes infinitas,eaiquedat cuilibetmulij- 
tudinismembro:Hincfpecierum & individuorum multitudojhincanimx u- 
niformisjin partes divife,ignorantia,fuipfius oblivio 8c erroresihinc tjus exi- 
ftiufmodi captivitate moeftitia.Nam juxta Froclum xgrotmt avms-.atqtiedeUrant 
quafiin corpore humanot^it^ ut Porphyriu^ vuh.perpetuo in corporequafi dormtunt. Ob 
hanc rationem dicit ']amblictis,quodammarumproprietasJitdeclinatioadmubiiudi- 
nem,dr motumgenerationii,licetperJe,d^inftta natura rejpiciant unitatemDeitatis qti£ 
eHpermmeminfeipfa,drtamen immohilis motionum catifa. Nam cum natura anima; 
fit femper movere,quatenus eft acftus fimplex,eatenus fuomotuperaccidens> 
mediante generatione, muititudinem producit. Etenim corpora animas in- 
cludentiajeasque oculis orbantia,folentanimarum motus ad fuos appetitus, 
quicircamultiiudinemverfantur,convertere. Atquehincfic,utanima;incor- 
poribus motiogenerationes bc individuorum cujullibet fpeciei incrementum 
producat. Hoc idem etiam evenit m corporibus humanis,formam nobilifli- 
mam includentibus, quorum folummodo eft,virtutefplendoris divini, ani- 
mam cxteris creaturis magis exaltatam poilidere j Unde fit,ut ipfa,quam vis in 
fuocarcerevinculis fpiritualibus ligata,nonnunquam tamen lux patriieremi 
nifcatur,ejusque acies radiorum divinorum pennis in altum aliquandoeleve- 
tur,fecundtim illud ]ambltci:Anima in mudo inteliigibiliatidivit harmoniam divina, 
cujm hic reminifcitur,quando audit melodioi )}abentes divinm vefigiii-,reminifens vcro 
adeamvehemeterafficitttr.S\TCi\\i\.t^uxi.zSynefttm-,incstetiamiis,quihucdilapfifint, 
inccebmrevocansquiidamvis^^c. Im6ver6fand;ishominibus,6cquid5ctiamin 
hac vita revelacur via,qua pofTit anima humana.relinquendo multitudinem, 
adunitatem redire,quamiW^rf«y/Wviamregenerationis vocatjvidelicetfpiri- 
tusdiviniafi-latum&illapfionem. AtqueetiamPm/^Jvideturmodumquen- 
dam nobis depingere,quo amultitudine ad unitatemrevertipoffimusjvideli- 
cetfcientix acquifitionem : Unde (Xxcit, quod animaper acqttiftam fcientiam fiat 
mentifimilisjooc est anima multitudine^per fcientiA virtutem c^ illuminationem , relin-' 
quendo^accedtt ad unitatem. Namomnis multitudo tam diverfa eft in fe,ut alia a- 
liisinrequalibetcontrariavideantur. Unde opuseric,fiadunitatem,ubinulla 
eftjcontrarietas, afcendere velimus.ut ad fcientiam veram nos conferamus, in 
quamuititudocontrarietatemhabetnullam:Nam tametfiafFeclusafTectibus 
c6crariifint,fimiliterfenfus fenfibus,cogitatio cogitationibus,& opinio opini- 
businullatamenfcientiafcientiascontrariareperiiur Eteniminfcientiapropo- 
fitionum&notionum multitudinemcongregamusinunum,fcientiarumquo- 
que numerum uno quodam vinculoconnedimusjadeoque tantiim abeft.uc 
ilia fibi ad invicem fint contraria, ut etiara notio notioni, fcientix inferiores 
fuperioribusminiftrent.atque itahx exillisfuahabeantexordia. Sicvidemus 
quampluresGeometri^notionesunicoTheoremati,ejusquedemonftrationi 
conferre:fic puncta,lineas,angjjlos & fuperficiescum notionibus fuis,corpon 
feutrin2dimenfionireferrianimadvertimus:Sicnumerationem,additionem, 
fubtraclionemScmultiplicationeminterfealiamabaliadependerevidemus, 
&addivifionem ac radicis extraclionem necefTarias efTe^fic etiam regul^feu 
propofitiones de fonis, tonis,femitoniis, DiatefTaron^Diapente.Diapafon & 
notionestemporalium fignorum proportiones defignantes ad fy-mphoni» u- 
nicx veritatem conducunti Et licet tales notiones in multitudine fint,rem ta- 
menunicamdenotant, videlicetmelodiam; Sic Arithmeticam , Muficamj 
Geometriam & Opticam Aftrologics veritatis cognitioni conducere percipi- 
mus. Non ergo contrarietas eft ulla in fcientiarum multitudine,ciim condu- 
cantadunitatem,fedinmuliitudinemateri^,qu£ediftrahit& vagaturfemper 

Y i ac 



172 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VIIT. 

ac difcedit ab unitate. Oportet igitur intellccla fcientiarum multitudine.ab 
illis,qux folummodo unum aliquod proponunt,ad ipfumunum deproperare. 
Quocirca deponantur compofitiones, divifiones & multiplices di(curfus,at- 
quead intelledualemvitam&fimpiicescontemplationes fiattranfitus. Nam 
ut Procli vethisuiirjcientiaffon eFiJummui cognitionum apex.,(edea eminentior elt 
w/f//^^//f,4W>»<<^;%?r^/w-'namqueperfolumintelledumfi*c,utterminos,alte- 
rum nempe umtatis, &C alterum multitudinis cognofcamus. Fugienda ergo 
eft multitudo per gradus cognitionum fuo ordine prxcedentes : fed & proce- 
demus defnceps quoque fimiliter per gradus cognofcibilium ad idem iftud 
probandum. Senfibilia evitanda funt omnia ^quoniam congefta funt & divi- 
dila ac penitus mutabilia. Ab his igitur ad cfTentiam incorpoream nos trans- 
feramus. Omneenimfenfibilehabetadventitiamunitatem,&perfcipfumeft 
difperfumacinfirmitateplenum. Propterea&bonumejuseftpartibileacad- 
ventitium & a feipfo diftans ac diflidens,atque in fede refidens aliena. Ctini 
verc).afcendcrimusi!luc,&incorporcfuerimuscollocati,con(piciemusanima- 
lemillumordinemfupercorporamobilemexfeipfo,perfeagentem,infe& ex 
fefuam fubftantiam poiHdentem. Multitudinem ergo animis alienam relin- 
quamus,a:theraque ref. indendo,atqi furfum adhuc ulterius afcendcndo,nos 
adintellcdum&i intelleclualia regna conferamus,ut rerum poffideamus uni- 
tatem,ibique naturs illius comtcm platores fiamus. Eam fpcdabimus natu- 
ram in ^ternitate manentem,vigcntemvitam,intelligentiam vigilantem,cui 
nihil decft vitx. Hancitaque ubiinvenimus,facilimeobfervabimus,quanio 
fitanimisacc6modatiorS:melior,6cvidebimusaninipfainvcniaturuilamuIti- 
tudo,6canuniformisfitvelmultiformis. Hicpercipiesergofummumjliudbo- 
num , ad quod anima humana femper cupit pertingere. Hic rerum omnium 
creatarum fons & origo. Hic gaudii 6c la^titix culmen ac faftigium. Hic vera 
&folafimp!icitas&;veritas i!la,de qua Plato & Pythagorai dignnt.qmndo nos ad- 
monent tantepere ad multifudinem fugiendamM veritatem fimplicijjimam confequa- 
mur. Qupd fane ut faciamus,modum & viam nobis pra:fcribunt,a Procli via 
haud diirentientem s videlicet quod multitudinem njariamevitaredeheammfrimo 
qmdemAffe£iuum,deindeJenfuum-,tertCoimagtnationum^^quarto epinionum inde de- 
pendenttum. Atque horum quidem cenfurjc non videntur uUo modo ab in- 
tentionenoftradiflerre. Nam,c\im anima tenebrisfitinclufa,utiturfenfu,qua- 
lialiquo duce fiio. llndeejusaciesdeincepsin tertio,circatotfubje£lavcrfa,- 
tur,utincertitudine&inconftantiainanimapariant,atitaanima:radii,tottan- 
tisqjfcnfuum obje<flis& eorumc6templationediftra(5li,aciem fuam obtudifi- 
nunt,itautadunitatisthronum&redempenetrarenequcantjcoqucmododu- 
bia & incerta fit anima,qu6 fe debeatad vcritate invenicndam vcrtcre,quate- 
nus fcilicet non minus faiiitur in materia, quam ipfius quoque matcris circa 
eam verfintispr^Eftigiisdecipitur. Quarenonineptedicit?r^r/«f:^(r«/»;4/m4 
'videtur omnia habere,cum nihilrevera pojpdeatfic d" anima^duplici ignoratione laho- 
ransyvidetur fibt,qu£.non habet pofiidere. Atque hocfit propter multifarium fen- 
fuseffedum. Quarefcnfus cxterni multitudoinprimis abjiciendaeft. Deni- 
qucetiamnondebcmusimaginationenoftraconciperefida,vana&falfa,qu3e 
funtinftarphantafmatuminaereconccptorumjquoniamhJEcitidemabunita- 
te illadiftrahunt,qua: eft fola veritas. Atque pra:terea quoquehominumopi- 
nionibus fii-^ipfis & veritati contradicentibus , omnimodo credendum efle 
haudexiftimamus. Sicitaquedemumpoftea pergradus fcala: millenaria: ver- 
fusunitatemregrediendoadcoelummediumafccndcmus,ubimajoremcerti- 
tudinem & pcrfeifbionem reperiemus. Tum deinceps ab eo pcr gradus fcalaj 
centenari^altius nos elcvando ad mundum intelledualem perveniemus,pcr 

cujus 



DE MICR. ANIM. MED. ACT. IN COPvP. 173 

cujusgradusdenariosfcandendoadregiumunitatisformalispalatiumtandcm 
jsertingemusjatque ita hac via anima a multitudine liberabitur,& in prilhnara 
iuamiimplicitatcm remeabit. 



C A V. vn. 

(ur anima hxc media <7jegetahilihm i^plantis 'uitam '^egetatiyam 

folummodo dedentiCum animalibusquihujctin^efenjiim 

cum n^egetatwne trihuat? 



Dl 



>E varieute & differentia inter animam vegetabilium &animaliumfeci- 

'musquidemverbanonnullainfuperioribus. HoctamenlocoIaiiiiAadhuc 

deiftaanimqinhifcecreaturarumgeneribusdifFerentia&dircriminedilcepta- 

bimus.DecIaravimus alibi in prxmiflii.vegetabilium animas tllc ex Iimpidiori 

mediarum tenebrarum fecundo creationis dieemediomundicoelodeorfum 

reverberatarum fpiritu,cum lucis fecundic potionibus feufcintilliiei inclulis. 

Atquehanceandemquoqueefle animalium omnium animam itidem ibi de- 

monftravimus.SednonnuIlisforfitanabfurdumhoc,autvixprobabilevidcbi- 

tur,quodeademIuxcumtalifpiritu(cumhjectantainterfcdifFerentiadiftent) 

fitutriufqueanimalisorigojquippequodarguentresealdemafeipfisitadifFcr- 

renon poflle. QuibusreIpondemus,quodnondifFeratanimapIantx abanima 

animalis,nififecundtim plus &minus. Rationemautem.curplantaminusde 

naturamedia,animalver6uberioremejusporiionemhabeat,breviterhicde- 

clarabimus. QuodplantaE&vegetabiIia,e terr«porisexurgentia,tertio crea- 

fionis die fuerint cum ipfa terra creata,nos docent facraiScriptura:^ quo qui- 

demtemporeradiicoeleftesnonfueruntinSolemcontradijfeddiftufiperuni- 

verfum fpiritum mundanum & pra:cipu^ circa fpiritum coeleftem dilatati 5c 

difperfi. Sed ut fecundum vetus illudaxioma Philofophorum,f ^ unitafortior 

eHsJiceadiJJipAtAeFidehilisr. Hincergofac1umeft,utanimaplant2nonefIetad> 

e6valida,iuminofa,claraatqueadfun(5l;ionesfuaspr£eftandasitaefHcax,atque 

eftanimaanimalium,utpotequacortaeftexradiiscceleftibuscoardati5,atque 

fimul in corpus folare coUedis & unitis : Namque tertia crea tionis dieante So- 

lis creationem lux fuit xqualiter circa terr^m difperfa & denfis atque crdflis 

hyl£evaporibusmixtaatqueinvoluta:undefa6bumeft,utobfcuraefret,&.noni 

magis Sohs pulchritudini comparanda , quam nubis fulgidx fplendor Soli, 

autaerilluminatusigni compararipoteft. Sedpoftquam omnescoeliradiiad 

folarem fpiritum furfum e terracumlucisfuzefcintillis exiIientem,congregati 

fuerunt.mirabilesfubitoradiorumfimulcontractorumeifedtus fe mundo pa- 

tefecerunt,acprim6 pifces,deinde volatilia & deniqranimalia procreata funt, 

atqueitafecundiimfolarisdominiiincrementumIeupr«Edominationisejusin 

rebelles materije vapores,furfum kiQ a terra in elementarem regionem ele- 

vantes 8c exhalantes,operationem, fubinde fingulis diebus anima gradatim 

fortior &: potentior produda & per creationem in lucem edita fuit. Hinc ergo 

admirabilis Solis operatio in creaturarum perfe^niiorum pr oduAione luculen- 

terdemonftratur&perconfequens vegetabilium defe^lus explicatur,utpo- 

teadquorumcreationemconcurreruntfolummod6radiilucisdilatati&fpiri- 

tusgrofnoresiitaquidem,utnulIumSolis,nobilifllmxfcilicet&vivacifljmxiU 

lius creaturje auxilium,quje exradiis cum fpiritu fimul contradis produdta eft, 

operi vegetabili iaterfuerit. His igitur iierum iterumquereputatis,percipie- 

t' 3 mus, 



174 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VIII. 

mus,quod vegetabilium fpiritus fitgroflior & fpifllor^quam fpiritus animalium, 
quippecujus radiierantdebiliores;quoniafpirituum raref4dio& purificatio 
confiftitinmultitudine&vigoreradiorumlucisiitaut.qualiseftluciipotentia, 
videlicetmajorautmuior,talisetiamfitfpintusraritas&puritas,majorfcil.auc 
minor.SedluxanteSoliscreationemcratmagisdilat?.ta:Ergominuipoteni,Sc 
proinde fequitur,quod in plantis animx portio fit in fpiritu grofiiur,£c inlucc 
paucioractenuior,quaminanimalibus. Obhancigiturcaufamaccidit,utani- 
mxutriufquehujusanimatigenerisabinvicem difFerant. Qumimoetiam a- 
liamdifFerentiam reperimus inter naturam atque efTentiam dicl^arum illarum 
animarum, cum anima animalium profluens a Sole, folaris naturae proprieta- 
tem fibi vendicet,quam fupra ex luce 8cSpiritu e tenebris cccli empy rei exilien- 
tibus conflari diximuS)6c proinde eam rationis eflb participern fuprademon- 
ftravimus. Animaautem vegetabiliumex fpiritu &. luceteiv;brarumcu;lix- 
thereifeumediioriginemducens,nequefpiritumScIucemhabeirationi:.com- 
potem,nequefimplicitate&:puritateformxcumanimaanima!iumcompar.iri 
poteft. lJudefit,ut,ctim plantx tardxfint in fuomotu8cterrceafiigantur,-it- 
que immobiles maneant,videamus,animalia eflTe levia,fubtilia,-gilia,vclocr i, 
&hucatqueillucvoluntatequadammoveri. Ha;cergoeft viturjminutroqus 
illoanimatorumgeneredifFc;rentia,ha:cinunadigaitatis,;k: inalteradeprenio- 
nis,abjecT:ionisqueratio,cumaliafitigne&.Spiritucoelefti ditiorjaliaveropau- 
pertate Sc humiditate magis dejeda. 



c 



A P. VUI. 



,^od anima njttalis ex calido mnato t^ humido radicali componatur , f£ 

tj^uoddenaturaSohs partictpet; Simditer decordis pyramtdaltfigHra^O^quod 

Jit antm£. <-uttalispalattumi ^ quomodo hac amma, 

medtante Spintu,per uniyer/iim corpus 

dij^enfetur. 

QUoniam tam Philofophi veteres,quamMedicorumprincipesfolentcali- 
diinnati&;humidiradicalis,exquibusmixtisvitamoriridicunt,noninfre- 
quentemfacerementionem,oper2e pretium videtur,ut hoc ipfum calidum&: 
itidemquoque humidum iftud bievitcr declaremus. In fecretis naturx peri- 
tiores dicere fblent.calidum a motu,&: motum abadlu feuprincipiomovente 
derivari. Neccertequicquam aliud eft calidum , quam motionis efTecfus 
quemadmodum nec motus quicquam eft aliud,quam lucis vifibilis velinvifi- 
bilisacliofeuadus. Undemanifeftumeft,qu6dubicalidum eft,ibi motus et- 
iam adfitjSc per confequens cum motu luxefl^entialis,tanquammotor. Hinc 
ergo fit,ut a nonnullis calidum pro motus efFecT:u,aut fola qualitate,aut non- 
nunquam pro ipfb motore accipiatur : Nam apud Hippocratem reperimus ita 
fc ri p t u m : llludmortale,cjuodcaUdum appellamus,cum omnia ejfentperturhata , in fiipre- 
ntam regionemprovolavit,quam veteresdthera vocaverunt. Hi c igitur calid u m non 
pro mera qualitate,feu accidente accipiebat ////>p(9f)-4r«,fedproreefl"entiali&: 
immortalitateprsditaividclicetpro univerfalucefubfl:antiali,excujus natura 
atqueillaanimatorumportioderivataeft,qua:caliduminnatumappellatur,fi- 
ne cujus motu &: calido eflecftu vitx creaturarum induci nullo modo potuif^ 
fent,quoniamejusprxfentiarebeIles elementorum compofitorirm difpofitio- 

nes 



DE MICR. ANIM. MED. ACT. IN CORP. 17; 

nesobedientesfiunt,&quieteretinentur:im6 vero.quo major eflhujuscalidi 
proport!o,e6efficacior&.exccllentioreftvit^a<n:us,&:rjlubr;or tc)t:U5elcmen- 
taticompofitio. Exquibusliquet,qu6d natura ifta nihil aliud ficqnam rjdius 
feu fcintillalucis fecundarixfeu xtherea: , immediate cum (piritu atthrreo irt 
creaturas infufeiqui quidemSpiritus eftquafi vehicuium,pahii!um,pa(livi.!m 
& humidum illud.cujus prifentia & interventu calidum £c lux^per metony- 
miam^efFwclum pro caufaaccipiendo)vehitur deorlum(quiaSpiritus adSpiii- 
tum relationem habet)agit in fubjedum bene difpofitum. Atquehiclpintus 
idc6radicalisdicitur,quoniam conjundus eft cum calido in pnmacrcatione: 
Veleftquafiradix&arbor folarium fruetuumivel eft radix atqueorigomate- 
ruliscreaturx,percujusartusfeumembradifcurfit. Sic etiamluxvel calidum 
illuddicipotefl:innatum,quatenuseflprimusterminus& puncT;um,ci quomo- 
veturadgenerationemj Veldiciturinnatum,quaficonnatumcumhumidoiIlo 
naturali,quodSpiritusefla:thereus,in quo vivit.^tquc vitam tnbuit creatura^ 
cuiinell. Quibus optime reputatis,per^ipiemus,hoc calidum innatum in fuo 
humidoradicalinihilaliudefl'e,quam illam qu:ntam efTentiam.percujus con- 
fon3ntiaminDiapente,difronantiaquaternarii,qui eflnumerus paratqueim- 
perfeclusjadconcoidempacem reducitur. Mira ergo dehujus quint^e efTen- 
tix virtute &. poteflate tradiderunt Philofbphi,tam Theorici,quam in Chy- 
TTMX praxi verfati. Namque videntur agnofcere,eam nihilaliudci]e,quamu- 
nioncmSpiritusxthereicumlucida ejus anima :quareafreveranter dixerunt, 
quintamreiefrentiamefreidem,quodefl:animaillavitaiis,quamexfph2:rame- 
diaxtheris^quamfphieramxqualitatis vocaveruntAinquamanimammun" 
dipofueruntjemanareaffirmarunt.Nametfiruflici&ireiliterarixprorfusigna- 
ri.norunt&experientiadeprehenderunt, plantas & arbores quotannis re- 
virefcere , & denu6 veluti juvenefcere , atque ejus ubertate , tanquam 
h. fonte gloriofojluminis vifibilis multiplicationem habere. Porr6 etiam Philo- 
fophorum fagaciorum fententia efl,Solem & hominem procreare hominem. 
Exhisigiturevidensefljqu^dvitJEcreaturarumfintdeefirentiaSolis&ejusqua-» 
i\ feminaria ab ejus fonte perenni deorfum emifTa. Hinc dixerunt nonnulU, 
qu6dcoeIumfitquafimundiuniverfiparsmafcuIajterraver66cejuselementa 
pars foemineaiim6 ver6,qu6d terra fit matrix univerfalis,in ferecipiensaurea 
coeli&Solisfemina,qu£e io materias utcro per digeftionem in creaturas innu- 
merabiles cujuflibet fpeciei tranfeant. Sed jam, quid ego per experientiam 
circaeaincreatur^ vegetab!lisanatomiainvenerim,dicam. Ejus profed:6a- 
nimam vitalem fubtiliffima inquifitione inveni, in qua yeriffimam animx in 
Spintu fuo natantis iconem atque imaginem deprehendijcuju-. cerre intuitu, 
Solis coelefliscompofitioneminmateria&:formapercepi:Cnflallinamenim 
figuramimmobilemadinveni,radiislucisrepletiffimam;qui quidem radii huc 
acqueillucper illud medium extendi videbantur. Hsc quidem materia mo- 
bilis ignis appofitione fubit61iquefcebat,& inflar fanguinis efficiebatur;atqui 
fubit6 deinde in priflinam fuam formam immobilem,inflar criflalli undique 
radiisaureisdecoratiredigebatur. Hincevidenter obfervavi,qu:d efTetvege- 
tabilis iniusSpiritus,quidlux,quidcaliduminnatum,quidhumidumr3d cale, 
quidagens&quidpatiens,acquiddeniqueejusanimavitalis,quidquintaeflep= 
tia,&: quid vincuIumelementorum,ea in concordi pace ad invicemcolligansj 
Vidi etiam fatis aperte,qu6d indumentum atque vehiculum illie efTet Spiritus: 
UndeoculisintellecT:ualibuspercepi,qu6deademrationementisdivina;indr=- 
nientumfitanima,quaSpirituseflindumentumanimce. Cognitis igiturjam, 
quid fitanima,quid Spiritus.quid calidum innatum,8c quid humidum radica- 
Je,quidquevinculumeIementorumincorpore,inquiramustandem,quomod6 

aDi-> 



/ 



i-jG T R A C T. I. S E C T. I. L I B. VIII. 

animahrEctotaintotum.&in quamlibct corporis partem infundatur,& qnx- 
namlitprxcipuahujusanimxredes in corporchumano:Sicenim dicitiirDei 
fohumefreincoelo,Lumtamenfuapra:fentiaubiqueadficiveipotiiis(nelalicec 
divinaterrcniscomparemus)videmus,foIarecorpuscfrein coeli corde,S(i tarne 
ejusradiiatquepr^fentiaperadumubiquereperiuntur. Cognofcimus igitur 
diIigentiinquifltione,qu6danimxvitalisfedes priccipuanon minus fic in cor- 
dcquodeftinmedietatemedix regionis MicrocofmiciE fltum,quam Sohs fe- 
deseftinmediocoeU. Hujusvitxpaiatiifiguram &:pofitionem,fi redc confi- 
deraverimus,percipiemus,illam ad effigiem 6c fimilitudinem ac fitum pyra- 
midis mundiformalisacreatione ordinatam ac difpofitam cflcicum ejui i^afis 
furfum tendat,ejus vero conus deorfum. Quo innotefcere vidctur,qu6d hoc 
organum corporeum,fitinflrumentummaximecirca formarrfvitalem occu- 
patum:quippecujusfigurampyramidalemproculdubionobis delincaveruuc 
radii vitales, quorum naturaeft deorfum verfus terram radios fuos ejaculaii. 
IneflergohicvivificusSpirituscumregiafuaiuce in corde,tanquamiufl)hari 
fua propria. Unde radios fuos,qui funt efTeniia: ejus connexx.per univcrfum 
corpusnonaliterdiipergit.quamSolcfuafphseramcdiaincoeloadpartCimui-.- 
diinrimjSjScremotilfimediintas fuos radios emittere&ejaculari folet. Cu.r c 
ergo per vcnas in maflam vcl mare fanguineum,&:undascorporisaereas,tan- 
demqiperartus&partesfolidiores,nonahter,quamradiiS'. li.perelcmencai.a 
mare aertum &: aqueum,ut tandem terra& cjus membra denfareficiant. Acqi 
hincen:,qu6dfacrisLitcrisdocemur,fanguinemcfIeanimarumquafiveflem.\: 
receptacuium. Quomod6autemidfiat,aPhilofophisdivinisfuccinctedcmoii- 
ftratur. Animapermediumfuumdeorfum ve(fta,infunditur prim6 in punclii 
cordis medium , quod eft ccntrum corpons humani , 8c exinde per uni vcrl.is 
corpohspartesmembraque difFunditunquando currum fuum naturalijungit 
calori,percaloremSpirituiexcordeort05perhuncfeimmergichun;oribus,pcr 
iIlosinha»retmembriSjatquehisomnibusxquefitproxima,licet peraliudina- 
liudtransfundaturjquemadmodumcalorignisaeri 6c aqua: inhxrct proximc, 
licetperaeremdeferaturadaquam. Ita patfet qn6d immortalis animx .tthc- 
rcum vehiculum corpore claudatur craffiore &: morcali. Similiter dicit Merc. 
Trifmeg.Spirhus invenas ^ arterias fingHinemqne diffufui animd undique ciet. me- 
lemque corforis fujpenfarntenet atqiie circumfertanima t;iJpiritu,ratio in anima dr mcns 
in ratione. Quibus quidem vcrbii peropcime uos do^ct,quomod6 omncs ho- 
minisinterniparticulie,medianteSpiritu,pcru;)iverfumcorpushumanumdir- 
penfentur. Nontameninhocei ullo modo adftipulari pof]umus,qu6d meni, 
aut ratio,autanima vitalis in omnia corporis memora per Spintum transft:ran- 
tunatquexqualibusportionibus ubiquein fuis efrentiisad^int. Sed dicimus, 
menteminrationaliSpiritufuperioremMicrocofmircgioneminhabitarctan- 
quam locum digniorcmiSc animam poflidere regionem eiusmediam.tanqua 
fedemfuamconnaturalem. Sedtamendicimus,hxcita fehabcre ihi inregio- 
nibusfuis,utDeusincoelofupremo8cSolinmedio. NamDeus in toelofedens 
radiosfuxprajfentixinomnesmLidipartesmittit,juxtailludi'4/';>«mi'4/'.i..9^/- 
ritus Bomini replevit orbern terrarum. Et ]erem. Fecit cailumfuumfolium d^ terrar» 
fcahellum pedum fuornm. Sic etiam mens humana,a divina ftirpe denvata , ra- 
diosfuxprsefentixpernervos,tanquampermediain inftrioracorp<insubique 
difpergitjipfatamenin Microcofmi cacumine fupra Spiritum intellecbulem, 
tanquamventorumalis ved:a,conftanterfedet. SimilicerutSol,pofItionem in 
coeli corde pofTidens^formam inferioribus fuis radiis communicat,&: ubique 
per elementafua virtute,Iumine efientiah &: influxu diffundidiciturificetiam 
anima:efrentia,incordehumanoconftanierfcdens,radios fiios vit« in omncs 

hominis 



DE MICR. ANIM. MED. ACT. IN CORP. 177 

hominispartes,tamfolidasquaHijidas,dirpergerecognofcitur,ipfatam^incor- 
de man€te,n(Dn minm,quam Sojis ellentia in coeli medietate feu corpore folari} 
quodcordinoninepterefertur. Spiruus igitur aereus,corpori familiariilimus 
peruniverfaejusmembrainformamfanguinis&humorisinfluitatqueperfun- 
ditur,fecumque fert veftigia Spiritus Ktherei,in cujus rivulis radii iucissthe- 
rei feu radii natura: feruntunin quibus intelledus & rationahs Spiritus, quali 
atominonnulli,velpotiiishabitUbinfenfibilesabaltoemittuntur,fuperquibus 
& in quibus Spiritus Domini &c tenuiilimi ipfius mentis radii immediate nata- 
repercipiuntur. Sicexfontequodam,in quo habetur vel croci malTajvel (an- 
guiniscongeriesjvelpannuseciamrecenterinatramentum intinclus,videmus 
rivulum totum ab eo egredientem tingi.cum tamen principium tingens inipfo 
fonte femper requiefcat. Hmc igitur quodlibet corporis membrum.rations 
viam monftrante,juxta mentis prxftitutum ad bonum vcl ad utile movetur. 
Hinc etiam fit,ut quodlibet membrum rationc radiorum animae vitalis,mo- 
vcitur tam fecundiim rationalis Spiritus direclionem,motu videlicet volunta- 
rio,quamfecundumvitasfacultatesmotuiuvoluntario.Movetn animamedia 
artus&; mebrahominisad vita,gubernatq;ratioillummotum,utadmentisin- 
ftituca fiat.nifi anima illa^anima: naturali fubdita,curfu irrationali cum brutis 
moveatur. Fitergoluxmediamotor in animato primus,ejusque Spiritus fcu 
vehiculum,illud,quodinprimismovetur:cujus deniquemotu exagitaturat- 
qucimpelliturcorpusadfundionesfuasperficiendas. Nam hujus reidemon- 
ftrationemevidentillimamabinferiorilucecontradafcuignecommunicum 
acredefumerenoneritimpoflibileicumpnxfentiaignisvideamusaeremexteu- 
nummoveri,&hucatqueillucducijuxtaigniifeuvitxilliusmotum. Hincet- 
i.\mpercipimus,imaginesinchartadepicVasfimulcumipfacharta,virtutecan- 
dclx illuminatx,circumducJ,quemadmodum infra dicemus,ubi lux caijdelx 
motumexcitat,motusautemaeremcommovet,& aer motu ac agitatione fua 
corporeamchartx&imaginumdimenfionemcircumducit. 

C A P. IX, 

^od animajit qHaJilucis ccelefiisjcinttllajquodpabulofibt^ropm 

niitnaturi Et de ratione^cur ammalucidaagre 

recenti defiituta prafocetur. 

ANimam cujuflibetcreatura: efTe,quafi lucis infinits per fpiritum vniver- 
fum expanf£e,fcmtillam,multis obfervationibus,refpeduque confidera- 
tionedignifIimodocemur.Namfidiligentiaitentione/'r/»?//'»/«*w/«z:^/»^/r,i- 
dntum pervolutaveritissdemonftrationibus fide dignis deprehendetis, quod 
coelumempyreumficfehabeatad xthereum,uti hoc fehabet ad coelum infi- 
mum & elemcntare. Quibus ignem iftum elementarem,qucm artificialem 
vocantjfimilimodoatqueeademfereproportione in aere fuo medio movere 
probavimus actusque fuos pr«eftare,quo ignis ille coeleftis & folaris in fuo vehi- 
cuio xthereo movetj itidemque etiam xthcreum in fuo fpiritu operationes 
producere fimilimas operationibus ignis feu lucis fupcrcoeleftis primo die 
creatx in ipfius fpiritu. Quod quidem inde evenit,qu6d ignis nofter commun is 
ab xthereo 8c xthereus ab cmpyreo immediate derivatur. Hanc tamen diffe- 
rentiam inter unius & alterius adius invcnimus,quod ignis cmpyreus multo 
magis imperet,quam ignis «thereu$,quoniamejus fpiritus quodammodopa- 

Z tierjs 



178 T R A C T, I. S E C T. I. L I B. VIII. 

tiensjtotaliter quafi igneus & propter fux proportionis exiguitatem & fubftan- 
tixtenuitatem,formalis rcdditur. Undefit,ut ultra humanas imaginationis, 
rationem formce fuxobediensefficiatur. At ver6ignisxthereus,quiacum£e- 
quahfpintusportionejungiturmagisinfuisoperationibusfeuaduperfpiritus 
ilhusrefiftentiamimpeditur:atquehincaccidit,uthxcluxfuumfpiritumtan- 
to imperio non gubernet,quanto lux illa coeli fupremi : Infima deniqus lucis 
portio propter materix ibi refidentis multitudinem fortiilime impeditur, 8c 
permaterijefpiffitudinemacrefiftentiamcoardaturjquemadmoduminTri^. 
i.i/^&»;.i.f<«/'.I>f/g»e'4r//^-w/f,luculenterexprcfi~umreperietis. Hincigiturma- 
nifeftumeft,eandemefremotusrationem in igne infimo,qux eft in medio,& 
candeminmedio,quJBeftinfupremo. Aftus veroinferioris propter materix 
refiftentis copiam & abundantiam magis retunditur,quam adus coeIeftis,6c 
iterum etiam coeleftis ille eandem ob caufam magis reprimitur,quam fuper- 
coeleftis.Concludimusitaque,quodhceatnobisperexperimentainhacregio- 
neinfimaamutuisignis&aerisadionibusdefumpta,indagaremyftcriafupe- 
riora,8c mutuas coelorum operationes quodammodo perfentifcere. Hi nc igi- 
tur clicimus,qu6d cum ignis vulgaris,veluti fcintilla feu flamma candeLr ac- 
cenCepoteftatemhabeat aerem ambientem tali modo exagirandi,ut machi- 
nam ex charta conflatam , qualis in qualibet fere tonforis offiLina noiflurno 
temporeconfpicitur>circumducatatquemove.at,non fitdubium,qnintali et- 
iamfcintiIlaluciscceleftisfeucalidoinnatofuumfpirituma;thereumfeuhunii- 
dumradicalemovente,machinaparticularis microcofmica huc atqj illuc du- 
caturiidque virtutefjjiritus moti.aeremque internum fiio motu provocantis. 
Expenmentum fequitur.atque etiam fecundum rationem HeronisJilex.iBdri/pi 
deicriptumhabemus exemplumfimile tnfeqHentiFig.u 

ffero Alexand.Prop. 7/. 

Si in ara aliqita accendaturignisyanimalia choreas ducere videbuntur. Etenim arx per- 
JpicuA veltranjparentes eruntjive vitrexjive cornex. Deriionftra ti o efl talis «; ytgU' 
rn z.apparet. 



Probatur 



DE MICR. ANIM. MED. ACT. IN CORP. 179 



/7 




fy- 







\ii T R A C T. I. S E C T I. L I B. VIII. 

Probatur etiam,huncignem infcrmrem affinitateproximumcfrcigniccr- 
lofti,&: vel eo folo.quod lui virtuiein dcbitaproportionclolctovacxciudcre 
&pullosproducerc,a-qucfclicitc;r,atquecalorgallina::naturalis a ruperiorilus 
derivatUi.Namq,hoccxperimcntumnonmod6m Africspartibus.fed etiam 
ioipfaEuropacompcrtuficmanifcftatrifuit^acdiebushifcenoftriscoprobatuj 
videlicct,quodpullifornacistemperatccalidxbeneficiocconchis feu cortici- 
buspropriiseducl;i,&inlucemediti (int.qui tamen fecundum naturxconlue- 
tudinemvixerunt.SimiliterinhypocaiiftocalefadoHores&virgulunondum 
pullulantiadcfubitovirtutecalnrisignciefflorefcere^Scinteriorafuaprotrude- 
re percipimus. Sed, ut ad ignem ctclcftcm jam afcendamus, nonnc ditimus, 
Solcm&.hominemprocreare homincm? Ubi per Solemtotaccclifubftantia 
igneaaccipitur,excujusfcintilla cum hominis fpecificatione homogeneratur: 
Nonne etiam videmus,quod vermcs terra:,ex terra corpora fua.ficcxregions 
artherea formam feu anim.im.qua vivunt,accipiint? Unde ipfos per putrefa- 
ctionem gencrari voliint Phil(/(ophi. H.cc ctiam erat Pef/.e (ententu in jy- 
thents ferpcntis generatione ex radiis Solis & limo terr:E,poft dilu vium cum mo- 
dico humiditatii aquea: commixtis. Simili experientiactiamnofmetipliedo- 
cliliimuvjtotamcorvi alicujus mortui fubftantiam in loco Soli cxpofito/eua- 
prico fufpenfam vivifica Solis virtuce in vermes innumeros,& quidem fpatio 
paucorumdierum fuilTe converfum. Apud nonnuUos etiam .»utores lcgimus, 
apes cx capite bovino.coclefti c.Tljre operantc.in magna copiaprodiiflciqux 
ccrtc animas fuas non ex re mortu >,fed a cccleftibus radiishabuerunt. Anne 
ctiammultuminfcriorefthoci^ticcalorillcfimicquinijCUjus virtutepilifapif- 
fimcin vermes& anguesconvcrtuntur? Cujus gencnsanimaliaegohifccmeis 
confptxi oculiv Quid ctiam de illo monftro cenfendum putabimus, quod 
Dracronis formam prx fc ferens,in fpelunca quadam,aquas putridas & foccu- 
lentas.cumfanguineanimaliumeculinacujufdamnobilisAnglici percanalem 
eoderiuentes.rccipienterepertumfuit. Idfanc,qu6danimamfuam proculdu- 
bioa luciputredinecalore plena.corporis vero fubftantiam amatenaputrida 
&quafimenftruofa ad exc-mplum illius Pythonis accepir. Dtdorus Siculus etnm 
narrat,qu6d poft Niliinundationem,cum aqua ferccxliccata fuerat,&: tcrra 
media luti formam,aridior jam facla.a Soleacquiiiverat,mult:cbeftixfuerinc 
qu3fidenovocreata;,interquasnonnullastraditfccun>lum mcdittatemfolam 
creatas,alias verocompletaformainventasfu llc. Qi^iilnis omnibus cxcmpiis 
manifeftum cft,animas vitales, corporibus vivcntibus aptas, aliud non efle, 
quamradiosquafi&lcincilhscoeleftcsab univerli fonte lucidodrrivatas,quas 
Jiaturxadusfupranommavimus. Ciimitaquc rcs ita fchabeat in duobushis 
calisinferioribus,quidnietiamproveuiantratio&intellccl:us ab univerloillo 
fonte lucis fupercccleftis.cujus (iiut radii.ciim fint adus iftius Crcatoris;quos 
radios (upercocleftes &: di vinos no mod6 dixerunt Philofophi,fed etiam Theo- 
logix pcritiores? Hic autem in memoriam nobis venit dubium aliquodrcfb- 
lutioue nonindignum,vidclicet : An animapahulo alnjuo nutriatur »ec ne f' Certum 
cft,quod anima non minus rcquirat ad fuam prxfcntiam pabuluni fuum pro- 
pnum,quam alia m naturaopu» habent fuoalimento:idfanequodmultisar- 
gumeniispoteftcommonftrari. Nam corporis cujuftibet aclioncmabanima 
provcnirevidemus:At verbtotaejusoperatiovcrfatur circanutrimcntum.vi- 
dclicct in cibi appecentia,ejufdcmque prxparationc^attradione ad ventricu- 
lum retentione (an-uificatione&c^Eterisconfimilibus. Quarc videturar.ima 
vitaJis tamad fuip(iiis,quam ad (ox machinx fuftentationcmalimentum re- 
quirere. Deindeexpcrientia dotcniur,qu6d,fi acris pabulum acordeprupter 
dcfecluminfpirationispcrunicamhorxquartamavcrtatur.protinus ipfaquafi 

animx 



DE MICR. ANIM. MHD. ACT. IN CORP.' i8, 

animx Itix extinguatur & monatur. Obfbrvamus etiam,qu6d ignis rtquirac 
aeriiprxrentiam,tanquam fux vitx pabulum. Nam ll ignis ardcns in loco mu- 
riscircumdatooccliidaiur,ita utacrilliiciiigredincqueat.rubitoextmguctur, 
&quafiintcrficietur:LIndecertumeil,qa6dignisinkriori.spabuiurnliiacr,Sc 
quod ignis xtherci nutrimentum fitSpirausxthcreus. Scd quidhoc? Anne 
igiturmorieturanimavitalis? Certcquoad nos,moritur,&,quoad nosalimen- 
tumrequirit, ciim tamen, i\ ocuiis intelltclualibus lucis naturam coniidcre- 
mus,eam nequc pabulum requirerc.nequc emori conftct. Nam,quamvis a- 
j^imaS^luxatqueignisacreumribifomitemappcierevideatur.nontamcnhoc 
ficit nece/Iitate cibi,ac fi vivcre finc co non pofletifcd ut palliviim ca ratione 
udipifcatur.in quod.tanquam in fubjeclum bcncdiip()fitum,agat. Namim- 
poilibiiccft,utlux,qux-en:merusacl.us,(ubiillai,nifiinaliquod iulijec1.umagat: 
icmpcrn.agit,ncciecundLimpliisvciminusinaliqiiod iul^ijcdumagercdclinir. 
Non tjmcneo ipedantadionis ejus elFcchis.ui icipiam nutriat,itd utiul-)jc- 
cfcu.npaticns primum calcfaciat,&: pcr calorcm iuum attcnuct,atqiic fubti- 
Jiet,atque ut tandcm lilud iubtiliatumexaltet,8ccxrccorporeaipirituaiemfa- 
ciat. Hmc igitur videmus, quod cum aliud pabulum fuiiiciens invenire non 
potcfljin quod agat,proprium iuum tabernacuium confumatjquemadmodii 
in tabidis videmus:Unde certum eil,eam non operari propter ie,ied proptcr 
inatcnamtumipiritualcm,tum materialcm.cumquibushabitat. At verohu- 
riidumilludinnatum,&:connatumei,cftipficonveniens,8cinperpctuumcum 
ipfadurabiicjeftquc quafi Pfyche cum Cuptdine in completo amorc coMjiincT:a. 
toquamvis ignis,combufto iigno,aui excluib acrc iubito videaturprxfocari, 
iiontamenmoritur,fed proptcr deficientem acris ipiifioris fucccilioncm diili- 
paturperacremautinciufumaut apertum,atquc itainviiibilis nirfus.uti antca 
fuit,tiiicitur. Nam univerfus acr igne invifibili implttui iqui quidcm ideo in - 
viiibiliseft,quoniampcrmcdiumeftdifpcri"usatquerarefad;us. Vidciurigitur 
ignis extingui & exanimari,cum ad fuam naturam invifibiiem rcvertitur : fiqui- 
demea,quxincorpore&matcriavidemus,aiiter&:contrariomodoichabenB 
inanima. Nam corpus,qu6 magisfenefcit,e6 magis debilitatur.dumccon- 
verfoanima,quodiutiusin corpore vivit,e6 magisjuvencfcit,atqueftientia, 
confilio&prudentiaditeicit:ficetiamcorporisponduseftingravitatc,animac 
yer6 in ievitatc 6c fiibtilitate;utpotc in quarum gradibus confiftitejusperfe- 
£tio. Atque fic in cxtcris. Conftatigitur , quomod6 anima fuum pabulum 
requirat,& quomod6 tum mori&extinguiputctur, 
eumrcveraregeneratur&Iibcraiur 
a. corpons anguftiis 



O 



TRAf 



l82 



T R A C T. I. S E C T. I. L I B. IX. 




TRACTATUS PRIMI, 

SECTIONIS I. 

L I B E R IX. 

De anima: (hnCitwx a6tu incorpore. 



C A P, 



L 




1)e anm£ fenfitt^v^epu anmalis '■velporttonis tnfertoris 

homtnis mterntproprietattbi^s tn eorpore 

humano. 

>^ Uamvis anima mediaexnaturafuaritconditionisliberrimx, 
atque infinitxdignitatis,fcientia:,pulchritudinis &perfc£tio- 
nisitamen,quatcnus cummcnte,quamfecum portatfubuna 
fpecie comprehenditur, & caduco corpore nimium obum- 
bratur,eatenus deprimitur,&contra fuam naturamad infe- 

rioracontemplanda,tanquamocuIisdeftitutafpirituaIibus, 

prona efficuur. Atque hincefl:,quodafen(ucontrafuamnaturam ducitur,&:, 
deorfum contraillam naturam fuam profpiciendo ad contemplandas & admi- 
randas res viles acabjecliasprochvisredditurjquoniam difpofitioejusnatura- 
lis, qiiando hbera eft a corpore,ipfam,juxta namm« igne^naturam,furfum 
tendere atque fuperiora intucri monct. Habetergoanimamediacorporiin- 
eluifaduos ducloresjquorum fuperior atque digniorcamallicit adbonum,&, 
ut meditationes cocleftes tradet,hortatur. Inferior vero ad res malas & viles 
atqueadcfFedustenebrarumampledendoseamfolhcitatjitajUtanimaharcvi- 
deaturinmedioduorumcxtremorum,conditione&difpofitionedifFerentium 
collociri,ftc\indumi\\ud Porphjirifi»OccafJmm*fnediaeBintereJ/emiaMi»divi- 
duam,qu£ efiintelle^tis,&ejfentiam in veracorporadivifihilem, Qualitatcsaucem, 
materialesque formx fecundum corporafuntdivifibilcs. Hujus etiaminfima: 
in homine interno portionis cum mcdia conjundtionem miferabilem fic de- 
(ci'^\x.Troclui:AntmAmcorpusdefcenfuifejtinxit.,qttidemillamadivin^animii-,aqin- 
buiintelligentia,&f>otellate,puritate£implebatur\conJHnxitverogenfrationidrnatu~ 
YA matertalibui rebui,a quibuserrere,oblivione&ignorantia imbutaeft. Nam animA 
defcendenti adnat&fmt ex mundo multiformes vit<i,vejies^varix,trahentes cjuidem 
iffam incompofttionemcaducam,obJ}antesautem contemplationifefaratornnt. ]ambli- 
ct^setiiminmyferfis hocidem afleverare videtur : Anima,iDquit Hic,humana,a. 

corfort 



DE ANIM>£ SENSIT. ACTU IN CORP. i8j 

ecrpore caduco cornprehenji atqtteobumbrata esiy efitare ntiallm hahet ad divwa oferapo- 
tentiam eficacem. Siqttando vero videmtirtale aliquid quodammodopo(fe,id folum agi- 
tntisjUuJiratione divina defuper infltiente\fer qtiam draBionli divinx vidcmtir e^fefar- 
ticipes. Similicer alibi : Anima^qtiAdeorftimUbitur^traheHS Jecttm fignavinctilorttm 
atque pcenarttm , matertaliumjpirituumonerejegravatamoflendit, ttirhationibti^sg^ 
materi^ dijjtmilihus occupatam. Ex his ergo Philofophorum aflerrionibus 
evidens elt , quodcorpushumanum , ejusquefpiritusconnaturalis(quem 
fupra nuncupavimus animx idolum^ animam naturalem, elemencati po- 
tentiam elementarem, corporisqi rectricem, fenfuum originem, perquam 
animainhoccorporeviresexplicatfentiendi,rentitquecorporaliapercorpus, 
movetquecorpusperlocum,regicinloco,alitque incorpore corpusianimam 
fenfitivam&cumD.Prfa^hominemanimalem^fitcaufaerrorisjpeccati&con. 
cupifcentix inanimamedia,&qu6d in tenebrisacignorantiafubmergatur. 
NamhsBchominisinterniportioducit hominem ad peffima:Dequa loquen- 
doD.Patdiis,Fidco,it\Q^n\t,aliamlegeminmembrismeis,ca^tivantemmeinlegepecca' 
tf. Huicergoido[o,ix\c[\iitPlotinmfianima,mentemnegiigendo.adh£reat,depravatuf 
(^demeretttr^donccej^ciaturmaitis D(emo». Dehnciniimjihominisintetmpotiio' 
ne,<-jusque difpoficione & natura cum fufficienter in prxmiffis locuti liinus, 
brcv>tertantumhocloco&,velutipertranfcurfumagemus, 

C A P. 11 

.^a rattone anitna media adinfenoraalliciatur^ita utjiiperiora 

negligere Joleat. 

CUm animahumana in fe fit rationalis, concupijcihilis & ry<</f/^///ir,per cocupi- 
fcibilequalitatemfubjedaeftafFedibusappetendivelamandi aliquidiEc 
proindefciendueft,qu6d,ficutimultafuntappetitus&amorisobjeifl3jficetia 
reperiantur illanon inuna tantum mundi regione,fed in omnibus, &. qu6dper 
confequens.alia eorum magis alliciant adDeum.alia ad mundum,& alia ad 
Diabolum: Namobjedavoluptatum&appecicuum in regione groUa & ter- 
rellriaDcoanimumavocant,&cadvitiaeumconvertunt. Amor ergo fenfua- 
liseftcarnisappetitusimplerejSchominisexterninatur^fefubjicere. Namq-, 
utexduobusfubftantiis confiftit homo,videlicet anima cum ratione.&carnc 
cumfenfibuscius,hoceft,anima&;corpore,ficetiameftamoraliusparcicularis 
corporifeucarni.&aliusanim^rationaliproprius&peculiaris. Quare,fi ani- 
ma attrahatur deorfum voluptate fenfuum,qui funt ex carne,fubmcrgitur in 
tenebris. At vcr6 vice verfa,fivirtuterationisi!luminat^furfumattolIatur,lu- 
ceimmortaliclarificatur. Prscipuaigituramoriselementarisvisinregionein- 
fimaMicrocofmircperitur,videlicetinvafisfeminariis,cuimpetuluxuriofo,vel 
voluptate coitus , qua hominum animx more brutorum prxcipites feruntur. 
Atquefane,rerpe(fbiihujusappetitus&objediejus,quidintereft,obfccro,inter 
hominem & lirQtum,quum utriufque appetitus vis ad vafa feminaria refera- 
tur,inquibusamoriscarnalisvoluptasreconditur?Hincergofit,utlocusiftius 
objcdiininfimxregionisbafeponatur,qu6innotefcatnobis,hujufmodiamo- 
remnihilaliudefre,quamconcupifcentiamterreftrem,brutaIematqueanima 
coeleftis ad terreftria fedudricem. Et certe perpauci funt homines,qui alium 
amorem prxter iftum,cujus comites gula,pigritia & hujufmodi alia,cogno- 
fcunt. At vero ipfa anima a carnis umbraculo libera prxftantiorem in ccelo 
raedionovitamorem,accaftum&virgineum,ubiejusconcupifcentixcfFedus 

magis 



i84 T R A C ,T. I. S E C T. T. L I B. IX. 

magis clari funt,atque fimplices & trutinis Aftrxxjuftis librati.quippe qus hoc 
in loco cum caftiffima Pfyche in UtTiplici matrimonio conjungitur,8c circa ca- 
ftam ac puram mundi vitam verfatur. Sic ctum in fecunda hominis regione 
gaudium,la:titiam,rpem,mirericordiam&alios hujufmodipiosatquscaftosfi- 
lios generat. Imo vero cum concupifcibilis in anima proprietatis ratio pru- 
denter,fortiter&:jufteinftituitur,tumaccipita Spirituilluminationisdonum;a 
cujusefFecT:uinquatuorcaftifIimasexurgitfilias,patriafupcrcoe!eftinataS;quas 
virtutes Cardinales vocant,videlicet prudentiam, temperantiam, fortitudi- 
nematquejuftitiamj quxquafi origiaes& cardinesfunt omnium virtutum. 
Necquidemhocprasftatfolaconcupifcibilisanim^proprietasjvidehcet amor 
perfejfed cum irafcibili conjund:a,qux eft odium : Nam per odium mundi 5c 
fui proficitin amoreDei & proximi,per contemptum temporalium 8c infimo- 
rum crefcit defiderium xternorum 8c fupernorum. Non eft igitur m objedo 
eoncupifcentia: inferioris ulla viaconducensadfuperiora,fedpotitisejusquafi 
obftaculumineque profeclo libcri carnales funt aiii,quam mundi 8c plancad- 
ultenni refpedu illorum cceieftium, quos producere debent homines, ut ad 
Deumtranfeant. Horumautemfiliorum,tam fpuriorumfeu adulterinorum, 
qiia.mcaftagenerationeortorum,mcntionemegregiamfecitf^^ 3yd/»/>«/. Un- 
ctiamrefpeclugenerationiscarnalisjibi 6\citux,(^u6dfelixjit fterUisdrnoncoia- 
qmmtA^qHAnejcivttthorumindeiiElohxbehitfiu^HminrejpelltoneantrnarumfiincfA- 
rrtmM eft,liberis fpiritualibus fruetur. Etfbado^qui non oper/itus esi fer manm ini- 
quitatem^drc. Dahitur enim illifidci donum ele^lum &fors in templo Dei accepttffimx. 
Similiter5,i^ cap.i\.. O qulmpulchraescafiageneratiocttm charitate^immortalls enim 
tU memoria illim, quoniam apud Dcum nota est, & ap»d homtnes. Hinc igitur viri 
fandipra;tentorumfeculorum,utcafteficfinecarnaliappetitaviverent,aufte- 
ramduxeruntvitam,qu6obje(flileminalisincrementum diminuerent,8ccon- 
cupifcentia: mundanie pr«dominarentur,quoniam obfervaverunt,qu6d adu 
luxuriofb & coitus impulfu,cafta: eorum cogitationes inquinarentur,atque a- 
nimx operationcs circaDeumoccupatxacoeloadinferiorafenfibihbuscar- 
nisilleccbrisavocarenturrlmdquidemdepravohujusappetitus effedu con- 
querebatur ipfe Apofioltts Paitlns, dicens : Vtdeo altam legem m memhris meiscapti- 
•vantemmetn legepeccati. Concupifcibilis ergo proprietas regionis Microcofmi 
inferioris ducit hominemad peffima. Hinc enimitalegituri.J*?/'.!. Mundum 
diligensnonhabeicharitatemp.ttrisinfi,quoniamomne,ejifodestinmundo,concupifeen- 
tiac.irnis eTt ,& concupifcentiaoculorum acfuperhia Etibid.f^/'.?. ^lmrcmitndm non 
novitfilios Dei^quiafiltt Deinon noverunt mundum. Et certe credoego,futurum, 
utquafifanc1inomenpromereretur,&cmiraculofasoperationesperficerevale- 
ret,fi quis.tentationes carnales conftanter fuperando,femcn fuum in vafis pro- 
priis,intadumc6ntinuaret. Namquotannismultiplicareturejusluxiquarqui- 
demabfquefuiemiffioneintantamluciscopiamexcrcfceret,utuniverfumho. 
minis illius tabernaculum obfcurum illuminaret,corporisquc mafTam, veiuti 
transfigurandoeam,alisigneisfurfumelevaret. Sed huic virtuti duplexreiiftit 
obftaculumjquorum unum eftpollutiofiveinquinatio fcminis,contrac1;a infi- 
nitismixtionibus5quippequamnonamatIuxdivina,quatenus'oitcaunitatem 
verfatur. Atque altcrurn eft immenfum illuddominium , quod caro habet 
cum fenfibus incompofitione humana,animam quotidic nodcsque diesqus 
follicitans adappetitus fui complementumjita ut neminem fere cx matre na- 
tumputem,quifemenfuumintad:umfibiipfiitaconfervaverit,utaliisejus por- 
tionemnon tradident. Atfitalis a-liquis reperiatur,ille profect6,uti cxiftimo, 
mirabilia tam in prophetia,quam in morborum curatione,8c in vitx fua:pro- 
longationeproptermultasrationes,quasomneshoclocorecitarefortaf]is ta:- 
dioIumforct,prxftarepoterit.8cc. C A P. 



DE ANIM^ SENSIT. ACTU IN CORP. i8; 



C A P. III. 

.^omodo anima a fenft carnali ohfufcetitr^<^ Juiipjrus obhvtfcatur : Etqua 

ratione^turn wja ter ijitia feu fenfuaha m naturam corporis tranfatitum et~ 

tam e conyerfi caroper '■virtutem m naturamjhintus miqrare 

foleat. Stmihter de njirtutihiis anim^ tngenere 

atque de fenfihus. 

QUemadmodum animah^c media,menti adh^rens/eu radiis fapientix il- 
luminata,ruum principmrn refpicit.fummumque bonum contemplatur 
atqu e leipfam cogno(cit;ita quoque men tii radiis,divinaque illuminatione de- 
ftituta psllionibus corporeis con(opitur &: per fenfibiles formas extra fe abdu- 
citureaqueextrafequsrit,qua:in feipfapoteftinvenire,im6 vero obliyifcitur 
omnin6quidfit,velquidfuerit,&,quodnihilahudfefuiflememinit,nihil,pr2- 
terquam quod videtur^efTe cred jt: (o!o fenfu circa corpora & imaginatione cir- 
ca corporum & locorum fimilitudines verfatur,& in eis li ve vigilando.fi ve dor- 
niiendoexercetur.Abfentiaergoradiorummentiseftcaufatant^amicitixin- 
tercorpus&.animamifecundumqiiamamicitiamw»;<?f4r;?f»2y«„'Wfd'/^^d^£'/. 
Na.miicetcarnisfeu corporis (ocittate prxgr>(vctiir,fecundtim \\\yiASafientis: 
Corpus,quodcorrumpitur,aggravai a.mma.m,& terrem hahitatio deprimitfnfiim mul- 
/4fc^/>^«r<f?/2,(:ff.attamcninefflb!lim()dodiligitiilud,amatq;carccrcm fuum, 
&ide6hberaeirenonpoteft,fed doionbus er. vehementerafficiturjformidat 
interitum, quxmorinon poteft; timetdefec1;um,q'ja: pcrnatursmnon pot- 
cftdeficere,oculorum(peculationepafcitur,fonorisdeIecT:aturvocibus,fuavin 
fimisgaudetodoribus,&:largaepulationerefic;tur. Et.Iicfthis rebus nullate- 
nusutaturipfa;gravitamenmo£roreafRigitur,fiil]arfubtrahantur. Hincetiam 
nonnunquamfurrepuntvitiarationicontraria^dumanimaobleclamentiscor- 
poriihrgiiisindulgendonofcitur locumprceberepeccato. Modusautem,quo 
idfit,efthujufmodi:per fenfusprogredituranimaadcorpusmovendum&vi- 
vificandum:novemquoqueforamina funtinhumanocorpore quibusfecun- 
diimnatura!emeontemperantiaminflait&effluitomne,quo idrmcorpusve- 
getatur&:regitur:Suntetiam utriufque quxdam fimiliajcorporisfcilicctjfu- 
premum,&:fpiritus,infimum,inquibus,licetfineperfonali naturarum confu- 
fione,attamenunionefacileconjungipofrunt:Similiaenimfimilibusgaudent, 
icaque anima,qu2e fpiritus eft,&; caro,qu£ vere corpus eft,in fiiis extremitati- 
busfacile&lconvenienteruniuntur.Inphantafticoanimxquidemcorpusnon 
eft,fed fimile corpori,utin harmonia fequcnti dicetur,nccin fcnfualitatecar- 
n:s,quxferefpirituseft&.fineanimafierinonpoteft. Sicutautem fupremum 
anim;E,nimirum inteHigentiafivemensgeritimaginationem fui fuperiorisjid 
eft,Dei;unde & fufcipere eum potuit,& ad unionem perfonalem,quando vo- 
luit,ahfqueullanaturxdiminutione fufccpit;itafimilimodofupremumcar- 
nis,ideft,fenfualitasanim2;geritfimilitudinem,&:,adperfonalemunionem, 
tyc^ elFentiam fufciperevalet. Necillud mirumeft,cumetiaminfenfu&me- 
moria pccudis fit quasdam immutatio rationabihtatis,& in ejus appetitu im- 
mutatio voluntatis, atqueinhis , quxrefugitimmutatioreprobationisrfpi- 
ritus enim corporeus , qui vere eft corpus , fenfu naturali inter mul- 
ta difcernit, & vi concupifcibilitatis eligit, & vi irafcibilitatis reprobar. 
Conftat igitur ex his,quod convenientifllma hxc fint media carnis &anima:j 
videlicetfenfuaHtascarnis,quxigniseft,&phantafticumfpiritus,quodityneus 

Aa vigor 



iS<S T R A C T. I. S E e T. I. L I B. IX. 

vigordicItur.Hinc,inquam,fitmira ifta focietasjqua; efl: inter carnem &: ani- 
mam.interfpiritumvitiE&limenterrct.Cumautemanima.tenensruumratk). 
nale,& fme carne.lic rationalisjConcupifcibilis &:irarcibilis,/"equitur,quodper 
rationabilitatem habilis fit8cidonea,ut illuminetur ad veritatcm cognofcen- 
daminfra fe,&:rupra fe,& infe,&juxta (e. NamitacognofcitDeumfuprafe, 
feipfaminfe,Ange!urnjuxtafe,&quicquidcoeliambitucontineturinfra/e. SV 
militerperconi-upifcibilitatemScirafcibilitatem habilis eft adaffcclusaiiquid 
appetendivelfugiendi,amandivelodiohabendi. Etproindede rationabilica- 
te omnis fenfus animc oriturjquemadmodum de duobus aliis omnes afFcclus; 
videlicetdeconcupi'xibilicategaudium&:/pes,& dcirafcibilitatedolor&me- 
tusoriuntur:quiquidemquatuoraf}£^flusanima funtomnium tiim vitionm), 
tumvirtutumquafiprincipiaquasdamSccommunivmateria. Atquemirumvi- 
deturhaudexiguum, quodidemanima^afFedus prolcm atque filiosn.it ura 
tam contrarios producere queat,qu.iles funt vitia &c virtutes, ciim virtus dcji- 
niaturha,hitmmentisbenecomfofitA-,vittimi autem c cnnvtrUhhabitM anima: i.iale 
diJpofitd\&tenebrisohrut£. Sed,nifallor,eadcmefldifF-rentia inter rationciml- 
luminatamScobfcuramfeutenebrofam.quxeftintervirtutein&vitium.Nam 
ratioilluminationecarens promptaefl^ut intcnebris &; errore vci(etur,aiq'is 
vitiacujusquegenerisproducaticiimtameneademratioiliurninataabinccili- 
gentiagubernetur,6c in via veritatis dirigatur. Atquc hoc efl illud,quod fupe- 
rius diximus,videlicet,qu6d Spiritus menti adhxrens virtutesproducat,men- 
tis vero radiisdefl:ituta,vitia&errores generet,autfibi contrahat. Hinc.in- 
quam, eft,quod animx rationalis illuminatione carentis, vis concupifcihilis 
gaudium carnale & voluptates mundanas parit ; quatenus fcilicet impudsn- 
tiam,gulam,ventris illecebras,fegniciem,ambitionem,avaririjm,vanam,gIo- 
riam & infinita alia hujufmodi vicia gignere,&: tanquam cffrdus producere 
folet. Sicetiam ejusvis irafcibilis rabicm,furorem,iram bclluinam,rixas,bcl- 
Ium,odium injuflum,in)uriam,timorem,pudorem,audaciam&:pufillanimi- 
tatem,proditionem,difnrnulationem,faliitatem feu mendacium,atque innu- 
merabiliaaliaill'Usnacurx'generareatqiprofcrreanimadver:itur.Cumcamcn 
vice verfa, fi anima racionaiis .1 mente illuminetur, ejus vircs(concupifcibilis 
nempe&:irafcibilis)frudus contrari.c natura; producanti videlicet virtutes, 
qua; habitus funt mentis bene compolit.^ : nam in mentis lumine compf)ni- 
mus,infl:icuimus& ordinamus animxaffcdus ad id,quod f})e(ftaredebent,&: 
quomod6debent,utvirtutesperficerepofrinc:Undefit,utfinetaliluminepra:- 
dicli animxafFedusin vici.i facilimc dilabantur. Ciim ergo adfuerit fplendor 
fandus animabus noflris,tum prudenter,modeft:c,fortitcr & juflc amures jc 
odianoll:rainftitucntur,atqueinvirturesillasquatuor infurgenc originalcs (cu 
cardinalcs;fcilicetinprudent!am,fortitudinem )a(litiam&:temperantiam. Si- 
militcrperodiummundiJvnoflriproficimusinamoreDei&proximiipercon- 
tempium temporalium &. inferiorum crefcimus in defiderio a:ternorum &: fu- 
periorum. Exhisigiturvidemus,quod,utanima fuaprxfentia corpusfeucar- 
nemvivificatjficquoque ipfa per hujufmodi virtutem vivificam itafitcorpori 
iflicolligata,utnec,cumvult,pofIitfeipfamindefegregare,nccetiam,cumvo. 
cemCreatoris audit,inibi retineri. In vita equidtm anima; confiflit vita cor- 
poris,& cmortecorponsdefcendit mors anima:. Sicut enim animavivcnttm 
facitcarnemvitafua,&:defontenaturxfuxirrigatcamanimando,ficcaro per 
corruptelam materix fua: occidit animam,fi cupiditatibus illicitis cam illigj- 
verit. Et,CLim alteia innitatur natura: alterius,tranfit unaqua:que in viclncis 
naturamiita ut aut carncm fpiritualem reddat anima fuis virtutibus,autetiara 
animam cfficiat carnalem victrix caro. Anima ergo menti adha:renS) conte- 

mnendo 



I 



DE ANIM^ SENSIT. ACTU IN CORP. 187 

mnendo carnis fenfuumque illetebras^vidrix dicitur. At vero li ea.menti obe- 

dientiam minimc pr£eftando,blanditiarum & prsftigiarum carnis ac anima^ a- 

n;malistoxicumhauriat,atqueexinde per iftas carnis 8cconcupircenti2blan- 

ditiasdeorfum adres viles&: terreftrcs admirandasaccontemplandasimpel- 

latur&pelliciatur,vi£l:rixtropha;umfibivindicatcaro. Animatamendemor- 

tenihilhabere poteft,nifi quod per vitia ei ob veneritinec quidem caro de vita 

quicquampoiIiderepoteft,pr^terquamquod ab animxfocietatehauferitific- 

uc neealterainalte lusnaturam tranfire poteft,nifi priias fueritaut vitiisiufe- 

da,aut virtutibus imbuta & inferca. Anima igitur mente iliuftrata affedioni- 

bus fuis prxdidisexercetur,& virtutes parit;dolornamquecircapeccata,ti- 

morcircafupplicia^defiderium circa prom!fla,& gaudium circa prxmia func 

quardam virtutum exercitia. C^etertim varix funt virtutes,in quibus yerfatur 

anima pietatedivinaimbuta,dumaliisinftruitur& armatur contra vitiaivide- 

licetqu.ituorillisoriginalibusjqna; & cardinales dicuntur. Nam ^tr prudentiam 

fcitanima,quiddebeatfacere;per/(fW2^errf»m»2fc regitatque gubernat in pro- 

{^tm-^\tidtmi\ut iptr fortitudinem in zdvtri\s--,zc ptr juj^itiam fcit,quid cuique 

reddereconveniat. Porroetiammonetacdocet tzm^prndentia quidem fcire 

quid poflit^m/wi/sautem facere,quod pottdytemperantia n6prefumere,qaod 

non poteft,ac tandemy»/?///4,non velle plusquam poteft. Prudeniiatrgo t}us 

tdmtligtndis^temperantiAiii ux.tndv-fortitudo in tolerandis,atquey///?///<iindi- 

ftribuendis. Prudentix eft nihil pcenitendum appetere, nec quicquam prxter 

juftum vellefacere; Temperanti£t:.^,nih\\ni^\tnrpt timere,6v: quicquidagimus 

autcogitamusadrationisnorm, m dirigerej PortitudinU eft,terren£S cupid.ta- 

tes non jam reprimere,fsd penitiis oblivifci, ']ujiiti£ denique eft.omnem animi 

cogitationemadDeumerigere;&,quafinihilaliudfit,eumfola mentis acie in- 

tueri. Aliisvirtutibusinitiaturip(aanima:atquetalesvirtute<^y^fr4;»if^;/<j/fJvo- 

canturjcujufmodi funt fides,Jpes,Jacramentum.,bapt!fhms, inuncfio . confirmatio & 

f.€/ifr,c,quibu5Deocon(ecratur. Aliis proHcit &; corjungitur Deo,quaies func 

humilitai.purita^ C^ charitas. Nam humi/itas animam Deo {uh}\Lix, puritas con- 

juagit,atquef//^r//4^unic. Sunt etiam virtutes minoresSc in reviliori,videli- 

cetincorporeverfantes,quibusanimacorpori jungitur,quarum infimaeft ;7^- 

/««//>. media vitalis & fuprema animalis. Etficuti Deus trinus & unus, omnia 

tenet.omnia implet,omnia fuftinet,omnia excedit & complccli(ur;fic anima 

his tribusviribuspertotumcorpusdifFunditurinonquidemlocabdefcenfione, 

fed vitali intenfione. Naturalis namque virtus operaturin hepatefanguinera 

8chumores alios,quos pcrvenas adomniacorporismembratranfmittit,utin- 

deaugeantur&c nutriantur. Visiftaquadrifariaeft,quoniam dividiiur in^w?^- 

titiTjam, cui attraclio min\{\:T3.v,retentivam qua attradum retinet,donec utilis 

perficiatur concoclio,^z/?r/^////z'4«/,bonorum ciborumchylofos humorcs,o- 

mnibusmembris perfundentem,proutcuiqueexpedit,atquef.v^//^Z'4zw,noci- 

va&fuperflua,feufoeculentamatque inutilem fubftantiam expellcntem & e- 

vacuantem:Animxver6virtusmedia,w/4/^fcilicet,quxincordehabet fuum 

imperium,verfatur in fervoris atque caloris cordis contemperatione,aerem. 

queinfpirando&exfpirandovitam&falutemtoticorporidiftribuit,aercnam- 
quepurofanguinempurificatumpertotumcorpusimpellitperarteriasfeuve- 
nas pulfatiles j ex quarum motu temperiem &: intemperiem Medici cogno- 
fcunt: Virtus denique animalis in fuprema corporis regione, videlicet in cere- 
bro adinvenitur,atque inde quinque fenfus corporis vegetat,jubet etiam vo- 
cemedere.membramovere. Hxcanim^virtustribus cubiculis feu ventricu- 
lis pr.'Ecipue utitur,quorum unus eft anterior,a quo cmnis fenfui,alter nofte- 
rior,aquoomnismotusitertiusinterutrumquemediuseftrationalis. Primam 

Aa z ergo 



188 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. IX. 

ergo cerebri regionem incolit vis animalis.id e|l,imaginati va,quia in ea corpo- 
raliumrerumimaginescontinentur,unde& Phantartica dicitur. In media re- 
gionereuconclavivisrationaliscollocatur,qua:ibiexaminat&:judicatea,qux 
per imaginationem prxfentantur. In ultimohypocaufto fita eft vis rnemona- 
hsiquoniam ibi commendantur atquc commutuntur memoria: ea,qux funt 

indicata.. 



1 



C A K IV. 

*7)epnftmm exterionm origmei Cnripfiinfacie cxfirimantur^quod 

fint caufi: errorum m homineifimihter de 

imagmationts ortu. 

N anteriori parte cerebri feu facie fenfus itafiunt. Eftquoddamincorpore 
fubtilillimum &: aduofillimum.atque exinde animx maximefimile& vici- 
num, imo vero quafi effedus exterior virtutis operativce in ipfa anima , quod 
Philofophi lucem vocaverunt. Hc-ecluxcentralisprimCimperoculosdiffundi- 
tur,8ccmicatinradiisoculorumad vifibiIiaintuendjideindeauditum,odora- 
tum,guftum,8ctacT:umpermixturam quandam,prim6 quidemcumaere pu- 
ro.deinde cumaerecaliginofoatquenebulofo.tercio cum corpulentiori hu- 
mote,8c quarto cum terrena groffitiJdine conftituitjitque ita quinque lenfus 
cum ipfo vifu feu fenfu oculorum perticit. Ubi tamen vifus folui propicr puri ta- 
temfui aclus excellit. Ifli /enfus in fola facieexpreffi funt,utopinor,quoniam 
lufflavitDominus Deus in faciem hominis fpiraculum vita:,Gum fadus eftin 
animamviventem. Anseriorquippeparspolleriori merito prxponiturj quia 
ifta ducitjilla fequitur,ab ifta fenfus,ab illa motus,ficut confilium prarcedit a- 
clionem. Ifl.^e vires tam anim£e,quam corporis dici poffunt,quiaabanimaiii 
corporetiunt^necfine utroqueproducipoffunt. Seduthancremadhuclucu- 
lentius declaremus,intelligendumeft:,quod corpus humanum ex quatuorelc- 
mentis coraponatur ; 8c quod in carne & ofFibus terra maxlmc difcernaiur. a- 
quaauteminhumoribus,aerporr6contineturinfanguine8cpu!morejquippe 
qui femper in motu exiftens eft,quafi cordis ventilahrum,ne id nimio calore 
confumatur atquediirolvatur,quoniamfedesignisa:thereieftin corde, Hinc 
eiU5 pars una efl acuta.licut igncx flamma: fummitas,pars altera autem lata, 
llcuttlammxbafis. Eftautemqua;damparsigneaaerereuxtheretemperata; 
quxacordeadcerebrum afccndit,tanquam a coelo corporis a::hereo in ca;- 
lumejusempyreum. Hxcautem purificata&colata peroculos,aures,nares, 
ca:teraq;inftrumentafenluum foras progreditur.Scexcontraclu externorum 
formata,quinquecorporisfenfusconfl:ituit,vifumvidelicet8cauditum & odo- 
ratum,8c guftum 8c taclumiqui tangendi fenfus ab anteriori partc cerebri ad 
pofteriora tranfiens,inde per cervicem 8c fpina: medullam per totum corpu?, 
virtutenervorumindeoricntiiimdiftunditur. Porr6ipfa vis ignea,quxexte- 
rius formata eft, fcnfus dicituricademque forma per illa ipfa fenfuum iuftru- 
menta.per qua: egreditur,8cin quihus formatur, naturaoperante.introifurn 
adcclhmphantait!cam,ufqueretrotrahitur)atqueimaginatio efhcitur. Poft 
eadem imaginatio,ab anteriori partec jpitis ad mediam tranfiens,ipfam anim^ 
rationalis fubftantiam contingit 8c cxcitat difcretionem,in tantum jam punfi- 

cata 



Dt ANIM^ SENSIT. ACTU IN CORP. ,s„ 

tms icTneraui ;fr rm n contmgens rpincum^quem voco aerem veJ po- 

tandoSca P^^,f"f ^^'^'^^^« ^'^^^" "«" Potefl-,6c corporamterms veL- 

r^s^ZtL^^^^^^^ '^^^"^ ^^'^ y^'^ ^- /enfificat.ikutarb^o- 

iirhn,r/ . •^^'^'^^S-rminantia^qu^damvegetat&renllrin-rTmMl 

^, ! ^'^-«'J-^m vero tumlenfum, tamimaf'in2t on-m n,\^ ;, i /- 

ou,H,.n,,J'^rt,'^ «'''■"' '^'''^''"'"'""'^'"'"giiJandiconcipitur OiioH 
Ip r^iu ,„ :,' 1 ^ ^""'°*' P':r':«pt.l>.l.ilwc vero ex fubtilior, & rationali 

tiaanimamadcarnf-m 'ir,-„„„j { ^'^'■S^^potentiajcujus violen- 

mrad,orumreceptor,(;c«r„„radiia fenfu & motuanSorm^ur r™" 

nimaanimol r r '^r P^ 'f °"*'^^""'" Creacorem rebeJJisfaduseft- A 
U.Taurit/:x^^^^^^^^ -entis operal-ontprt 

iamquemovelcon rT W^ '^" '^/'"™ ""'"" ^ "^P^^-^ fe jungit.iJ- 

atque frxnomOlZf '"'V '^'^^""]'"^^^ l^g«>n,fi radiis divinis impedutun 
I).#5/iSi!f r^^^ gubernetur, fecundum iJJud Saj^.L ^ , 

immqnet,kfUc„emm Dommekprmeme U„de mir.iln„TMT Tr fi"'' 
&car„,si„obed,entiafple„dore&v,rmtefpirS.r,^Wr'''",°'' ''''''''''" 
tur.& quod eorum mai;t,a in ^0™.™:^^^' "^t ° etrnlr ^ '° r " 
..atu. corpon. appe.,tus jam fap,e„t,. d,v,n. .r^f^^^^^I^S^ 

tur > & obediens rationi iliuminats reddatur. Sed de P^ 



Jiis feofibus Jatius in capitibus 
fequentibus. 

Aa 3 CAp, 



ipo T R A C T. I. S E C T. I. L I B. IX. 



C A F. V. 

T>efenfihHi extenonhusi ^^nmmn de ^ifu (sr auditU) '<£ cur fenfu^ 
fkllmtur arcapropna, ohjeBa. 

SEnfus ergo exteriores, quos numero qmnqne efle fupra declaravimus vim 
iijam atque efFcidum ex virtute ignea , pcr nervos 6c alia organa , tanquam 
perinfl:rumentadifperfa,accipiunt,perqux,medianteetiamvivificomulculo- 
rum colore,fpiritus fenfibiles deorfum a facultate animali moventur,mufcu- 
losque Sc ca:teras partes, fecundum ratiunis inftincftum , motu involuntano 
movereanimadvertuntur. Horumautemfcijfuum duo lurit pnncipalcs d^-Jhn- 
»//Vfy,videlicetri/«^6^^W//«f,utincapite;inteccdentidemonlkatur. Aliivtro 
minns principaks , nennpe Tactus, Olfaclws e^ Gtijlm. Illos igam principales voca- 
mus,quoniamlimplicespartesconfl:itutioniimundirefpiciunt,hoc ytxominus 
frincipiks , quatenus integram mundi fubfbantiam ex materia & forma con- 
flantem ampiecluaturjatquemotufuoaffcdant. Partesautemfimplicescom- 
podtioriis mundi vocamus fimplicem liium inatcriam fpiritu jlem,quam uni- 
verfali nomine aquas a fcripturis diclam 6c .ippcllatam cfle,fupra mcminimus, 
atquelucem,quxeft formalior mundi pars,utpotecujus prxfentia aqua: fcii 
fpiritusuniverlales,potencialesadhuc6cinformcsc nihilofacT:i funtactuales6c 
formales.Spiritusigiturfc^uaeruniverfalii eft medium,circa quod verfatur Au- 
ditusi Et lux eft objeclum unicum,quod vidctur,6c per quod corporadicun- 
turcoIorata,6:inquoresomnespercipiuntur.Namnihil,prxterlucidavideturi 
quoniam,quicquidcernitur,illudinluciilplendoreintucmur. Vilusigiturcirca 
divinamverfatur iconem,cujus virtute gloriam Dei.immediateab cjus facie 
cum fplendore infigni egredientcm.llraelitaE;, ■vlofc duce,confpcxerunt,6c et- 
iamnum eandem , ab illo mediatc pcr intinitas refiexiones procedentem, 
qua:libetanimaliimuadicreaturaoculispra:dita,ciiml^titiacontuetur:Qi_iod 
quidem hoc ipfo maxime contirmatur,qu6d tam fortis atquc cfficax efl lucis 
proprietas6cnaturafuperomniailla,qu^mmundocxiflunt,6cpra:cipuefuper 
rpiritum,quifecundumin mundolocum fibi vendicat,ut resnullaatqueadeo 
etiam ne quidem iplius fpiritus diaphani denhtcis , penetrativam ejus facnlta- 
temimpedirequeat. Ejus vero fuper fpiritum aereum excellentiam exinde 
percipimus,quod in fragore tonitruali prius difcernitur lux fulgoris,quam fo- 
niisfcucrepicusadauresproveniat. Exquibus evidens eftlucis cfficacia /uper 
illam materia: 6c per confequens,qu6d lit ipiiui Creatoris efHgies fcu im.i^o, 
cujus motui 6c intluentia: nihil relifterc poteft : Nam ut voiuntas Dei immedia- 
tcabfqueomniobftaculoperliciturificetiam lucis cfteAus c longmquo,6c vel 
in iclu quafi oculi, cernituratque confpicitur fine ullo medii impedimento, 
quippe quod,ut Deus cft unitas.qux in fe multiplicata femper rcfultat in fei- 
pfam,!ntantumquidcm,utetiamipfefemperidemfuturus fitjquod fuit abini- 
tiojficetiamluxprocul vifa,ciimlittautumuiiica,taluerad oculi aciem perve- 
tiit.qualiter c nube velalio fubjeifto egrediturjfincuUa fuxeircntix divifione. 
Atvcr6fonusfcu vox vcl fragor dwiditur,atqus in aere multoties multiplica- 
tur,5c in mulcipiicatione parcim continuatur, partim dividitur. Unde fit,uc 
bombarJa:crepitusmiaorvideaturcminu ^quamr-veraeft. Ex his igitur evi- 
dens eft,qu6d fenfus vifUs tantii gradibus auduu; pia;fcrendui fit,quantis lux 

Spirituij 



DE ANIM^ SENSIT. ACT U IN COP.P. i9t 

Spiritui. Similiter,qu6dvirtis{itrenrusrimplex,&magisaclivus,acper fe,qiia- 
tenus virtute aduslucidi completur,auditus vero fenius quidem itidem iini- 
plex,redmagispanivus&peraccidens,quatenus medium illud,perquodaudi- 
tiolic,(ubjicitur actionibus lucis.fonosque ad aures perducit vanis reverbera^ 
tionibus & multipltcationibus. Admirabilis ergo efl: vifus efFeclus , cum ejus 
vi^-tute iconem &. {imihtudinem Dei.in multiformi iridis colore.arqne etiam 
mille aliis viis po/Iit verus artifex,opticam fpeculorum difciplinam lequendo 
incueri, nonfineadmirationeftupenda, proriiis, ut videaiurartificis iftiuf- 
modi obtutu in memoriam revocari divinorum illorum colorum Deitatis ic 
g!orixejus,quamolim,dum adhuc libera fuit,in patria fua fupercoeiefti oculis 
ipintualibusconfpexit. Qijamineffabilisergofithujusfenfuspoteflaspropter 
objecT:ifuinobilitatem,&:quamadmirabilia,quamab{lrufa&:abdicanob!sre- 
velare valeachumanumingeniumvix unquam mundo,fi quidemidlicuit,ex- 
plicare potuit. Similiter etiam ipfe Spiritus,qui eft medium,fine quo auditio 
fierinonpoteft,miraculofa&arcana perlucisdivinarpr^fentiamin fecompre-. 
heodic;qux quidem fapientes propalare.aut in publicum emictereSc promul- 
gare noiueruntjimo quidem non aufi funtjni Domini maledidionem vellent 
incurrere. Inhisigiturduobusconfiditomnis magia: tam naturalii,qua.m fu- 
pernaturahs operatio,omnis vit^ animalis gubernatio 6c univerfalis mundia^ 
clus,coelorumquecfFi:cT:ui&fyderumexcutio. Hisvidetoculus mundiomnia, 
quxinmuiidicaviiategrrunturihis intuentur angeli h£ecinfcriora,<Sc ad thro- 
numDeiufquerefpiciunijhisfolentanimaliadiftinguerebonacimalisihisinteU 
ligitur unius hominis intentio psr alterumjhis res a re difFcrre cernituri atque 
hisharmoniauniusanim«,corpori inclufa:,cum harmonia alterius confonare 
autdillentirepercipitur. Imoquidemintegrumvolumenhorumduorumien- 
fuumiaudibus,Scvirtutibusimplerepoilemus,nifiadalianosavocaretfubjec1:i 
hujus neceflitas. Sed hic unico verbo Lectorem intelligere velim,qu6d pau- 
cillimaveraatque certa,infinitas autem falfitates &: prxftigias oculi corporei 
incueanturjcujus reiratio efl tcnebrarum in nobis dominium, quod failaciis 
nosdecip!t,atqueeanobis apparere facit,quxtalia nonfunt,qualia videntur. 
Namquicquidcernitur,videturincorpore,quod quidem in fe nihiieft:,quippe 
quod.quicquidhabetaformalucidarecipit.Materiamergofcquimuriformam 
ver6 negligimus,atque ita decipimur,quoniam materia eft ex tenebris,tene- 
brx autem ex nihilo,8c proinde quoque,quod corporeumjper fe & in fenihii: 
Scdfiquideft.hocefjefuumomneflforma^quxefta luce,accipit,a cujus fonce 
eftvitarerumjnam verbum,in quo Scex quo vica,eltfola vericas,5c quicquid 
extrahancveritatemexiftit,pra:ftigiofumeft,6capnncipemendaciorum. Sed 
EthnicosjamPhilofophosaudiamus. Procit(sunoc\u^Civerbo hoc omne con- 
cludit : MateriayinqmtA^tyOmfiUvideturyCiimfiihtire^LrrapojJiJeat.Videtnm etiam 
in varietatefpeculorumvariamejufdem rei figuram &: difcrepantem corporis 
itlius dimenfionem apparere,cum tamen unica fit rei veritas. Sic eandem fa- 
ciem in fpeculo convexo longitudine contradlam, latitudine vero ultra mo- 
dumlaxatamatqueextenfamanimadvertimus,inconcavo autem videmus ilr 
lam fecundiim longitudinem,horribili modo productam & extenfam,fecun- 
dum latitudinem vero mirabili ratione contradam. At vero in fpeculo plano 
atquepolito,hanceandemitercimeffigiemjuftomodo,8cfecundiimoculi na* 
turalis indicium difpofitam confpicimus. Fallimur ergo omnesj & qu.-e vera 
funt,difcernereimpofIibilecft,nifi id fiatinfplendore 8c veritate fancta-,in qua 
omnia,proutreverafunt,intuemur:Qu^tenimpixftigias,illuiiones&fafcina- 
liones mducere foleat diaboli auxilio magus impius,tam hiftoriarum re latio- 
nes,quamoralesnarrationesinfinitxnobisindicarunt;quarum tamenefFeclus 

nihii 



IP2 T R A C T. I. S E C T. I. L 1 B. IX. 

nihil funt aliud.quam vifus deceptiones,6c res vanx,qux non funt vere tales, 
qualescirevidentur,nonmi.;ib,qu.\iiniliomini.pidur.ieilrevera ipfehomo,cui 
afTimilatur. Mincinquii SapiemySapj-) CorpM qnodcorrumpitnr.aggra^uatmimam 
dr terrena habitatio deprimit fertfum mitlta cogttantcm.c^ dipcilia Xjiimamiti c^ux ih' 
terrafunt . c^ qnx in conjpiciujuntfinvcnimm cum labore. ^^Uf autern in cceUsfunt,qnis 
invejlt^rabit? fenfum autem tuum qitisfciet.niji tu dederis fapientiam,cjr mtferis Spin- 
tumtuumfanctumdealtiffimis? Exquibus verbispatet,quod folavcntaslitabal- 
tojcujus tognitionem li ignoremus,impoflibile efl:,ut rcm aliquam rede ftia- 
nius. ^luji enim juxta doclrinam D.]ohan.potestfeipfum reffectrgnofcere, qui lu- 
tem injc comprehenfam.cujits prxfcntia illud cft.quod ci\,noncomprehendit,6cper 
confequeni veritatcm iuiiplius ignorat.nefcitque quid ipie lit, multo miniii, 
quidresalia. H .-ii^iturdocemur^quamfallax^incertaatquemilera iit vitahu- 
manaabfque vera Chrifti cognitione,quieftfolaveritas,vitaatqueluxrerum, 
cumiinecaomniiiintvana,pra:ll:igiolHatquefa!lacia. Hocetiam unitumex- 
perimentumcircafenfum auditus vos obicrvare vclim,quod medium cjus fit 
tam aqua,quam aer ipiiru-<,nec aer quicquam aliud,quam aqua tenuis. Nam 
am Nemojtts Langnidochixi/t Gallia 'uiverern^in fvntc ejm famtger.ibtLi fme fundo nt 
dicunt,quonumejusprofunditasnoncogn;jlcicur 'L'f^t'r//V;/ifW/j",i//^«jW^f/r- 
caSoltsoccafum,animi crrej^-igeriicaufinatavi,^^ duobmlapidibus feorfimtitraquema- 
nuacceptis,immcrji rne (ktls pyofund'e,experimentifaciendi gratia in aquaminter fcopu - 
losnHdosubtqueproiuberantes,atqueitafubaquismanens,LipidcsiJ}osadinvicemcolliJi. 
XJindefacinmefi .Htfonmhorribilis drvi.xvcrtjimtlis andiretur. Qinbus certior red- 
debar,auditum,propcermedii fpillitudinem muitis grudibus evidentiorem &: 
vehementioremfienin3qua,quaminipfoaerc,utpoteinquoomniafuntmagis 
benevola,mitia &. naturx human^e con venientiora-. 



C A F, VI. 
*T>e rABt4,,0lfkBu e^ Gudu. 

UT Deusinhominiscreatione mentem & rationem infummamatqueno- 
bihifimamejus regionem, videlicetin caput,depoiyitatque collocavit; 
ricetiambajulosieuminiftrosquinqueciadjunxit,quorumulu&motu,velpo- 
tiusperquos,tanquamorganacorporalia&;ienlibiiia,v]rdsiu.iscirca res pcrci- 
piendasexereretScexercerct. Nam anirai humani natura ell,per fe iine cor- 
poreautfenfu, res fpirituales 5c infeniibiles intueri & contempLui. Atvero, 
quatenusresieniibiles reipicirjneceilc eil.ut mediante corpore,tjusquefcnli- 
busexterioribus,agat,utpoteiinc quibusdc rebus craiiis^viiibilibus.tangiLMli- 
bus 6c hujufcemodi aliisjudicare non poteft : Quinqi ergo fenfus olTerunt con- 
fpedui rationis,qua;cunque ei ad corporum cognitionem funt ncccilarn,ca- 
queillioilendunt,quibusadjUTaturincognitione rerum,circa corpora vifibi- 
lia,audibilia,tangibilia,&c.verfantium. Hiautemcorporihumanoinlerviiint, 
n5aliter,quamadnavisdireclionemnauta:,tu)usnauclerus&: duxprincipalis, 
feu redor &. dudor eil mens in ratione, magnetica quadam virtute iter diri- 
gens.ac navis curfum in ejus fummitate ex acus m3rina:,poIum Arclicum re- 
Ipicientis.proprietate & direclione obfervans. Per hos autem fuos miniilros 
deaccidentibusexternis,naviobvenientibus,&:deprofperoejusitincre,autde 
fcopuli, periculum navi comminantis, ratione admonetur, ut, quod malum 

ei 



DE ANIMJE SENSIT. ACTU IN CORP. ,93 

eiinviaimminet.evitetj&quodbonumeiacfalutareefl.rapientereligat. Cui- 
queautemhorumbajulorumfeorfimfuapropnetasdilliindaaffignatur. Nam 
vifusverfaturexruaproprietatecircadecemjvidelicetcircalucem&tenebras, 
colorem&: corpus,figura & adus.remotionem & propinqaitatem,moturr! $c 
quietem;qus tamen omnia,uti fupra didumcft.ad f .iam iucis propnetatcni 
reducuntur. Nam tenebr^ cognofcuntur per oppofitionem lucis , color dif- 
cerniturperIucisincorporisfuperficieoperationcm,&;ficinc£Eceris. Auditus 
proprietaseftverfaricircafonosduplicesividelicetcirca voces animale.st*C5.on 
animalesjquarumillxautrationales funt,pertinentes ad loquelam humanarn, 
velirrationales,utrugitusleonum,hinniius equorum,garritus avium,6cc. ha; 
vero vitaanimali deftituuntur^utfonus tympani,fift:ul;E,fi:rep]tus ventorum, 
tonitru,&c. De his autem duobus,tanquam pr^cipuis rationis bajubs muk-i 
hic non fcnbemus, quoniam deinternis ipforum di/pofitionibus fupra locuti 
fumus. Sedfolummod6vosobiterobfervarevelim,qu6d mencis lux invifibi- 
lis & fpiritualis per organum opticum emifla,lucique externa:occurrens,fen- 
fumvifusreddatcEterisnobiliorem. Simihterrationis6c vita: fpiritus,per au- 
res expirans,eodem modo cum medio aereo refonante conjundus fonum ii 
mentispalatiumintroducitjubi afenfu communi &: virtute imi^ginativa ret:- 
pitur,uta.confiliariii&:mini{trisregiis,nimirumafpiritu rationali &c intelltctu 
txaminetur,atqueabeorumfcribamemoriave]un adadla recordationis rcfc- 
ratur. Undehicfenfuspropterhancfuamexcellenti.imdignitatevifuieftpro- 
ximusloco& natura. Nam quicquid lux fonora fua aclione producit,hoG et- 
iamfpiritusifteintelleduimedianteorganorumauduus integritate,repra:fen- 
tar. Tresautemfenfusexterioresmintisprincipales vocavimus,quoniam fub- 
jiciuntur duobus prioribus virtute & neceffitatf ; fiquidem ex materia magis 
mixta confbituuntur. Nam ut ex duobus illis pnonbus,alius magis verfatur 
circalucis proprietates,&alius fpiritum in fuomotu &;acT:ione refpicir;fice:- 
iam tres ifti pofteriores de utraque natura , videlicet de luce 6c Spintu fimul 
mixtis in majori vel minori proportione participant. Nam taclus , qui eft vis 
palpabilisinterduas pellescontenta,quaruunaeflinfuperficiecorp;)ns,&alia 
carnes tegit,ha:c,inquam,poteftasfit ex fpiritu fubtilif]imo,efied:u calori.s,rtu 
lucisinperceptibilisvirtute,a cerebro pernervosin univcrfum corpus depulio 
£cinFulb,quorumactione6cpaffionead invicem tctdaa fenfus,ram ia partibus 
corporis interioribus, quam exterioribus operatur. Hujus autem motus feu 
operacjpfenfibilisefi:,velincalido,vdinfrigido,velinafpero& l^evi. Exquibus 
patet,qu6d,ut fenfus duo priores verfahtur circa eirentiam lucis 6c materiam 
fpiritusjfic etiam Ta,cim magiscircaadivas utriu/que qualitates occupetur,vi- 
delicet circa calidum,quod luci refertur,a lucis motu immediatepromanans, 
atquefrigidum,quod quidem magis proprie tenebrhs atque materi^ attribui- 
tur,cummateria:refiftentisvis,contraformicadionesafrigidoproveniat.C2:- 
terum Gnflmz\\o modo a prjedidis partibus compofitionis mundi vim fuam ac- 
quirit. Nam ut Taclm operatio'eft in dijudicatione interintenfioncmautre- 
mifiionemgraduum calidi 6c frigidijfic Guftm feu Saforis adio verfatur pr^ci- 
pue circa paffivas lucis 6c fpiritus difpofitiones ; videlicet circa humiditatem 
/piritui propriam 6c ficcitatem lucis comitem : Unde fit,ut majori vel minori 
humiditatisautficcitatispr^edominiofaporesalterari percipiamus. Hinc dul- 
cedo,amaritudo,falfedo,unduofitas,acetofitas,infipiditas,ponticitas,acritas, 
&c. Qu6dautemhsecomniafiantadfaporisdiverfitatem,expenmentonota- 
bili docemur. Nam percipimus,qu6d fl:iptica qualitas & aufteritas fint ficci- 
tatisterreftrisparticipesjquamquidemficcitatem ^ frigore conceJadvoacce- 
perunt5&qu6ditidemdeinccpsaciditasftipticitatemfequatur,ordineprogre- 

Bb diendo 



194 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. IX. 

diendo a terrx feu fpiritus frigore condenfati natura verfus refolventem ignis & 
lucis regionemi Dcindc adiiuc altius a cruditateafcendendo verfus tempe- 
riemad pondus (cu dulcedinem ad faporem infipidum pervenitur,ubi ftiptica 
frigoris poteftas omnino radiis appropinquantis lucis refolvitur; atque jam 
tandemaddulcedinempertingimusjinquabene!icaaeris&:Jovisdifpoiitio>8c 
cxacl:aforma;cummateria,feuluciscumfpiritu,convenientiafentiiur. Atque 
hxceftmedia viaprogreflus inter cruditatem &: aduftionem. Quare ulteriiis 
progrediendoad falfedinem accedimus,qux eftprimus aduftionisgradus,de- 
inde ad acritatem,&: ab acritate denique ad amaritudinem fittranfitusiaqua 
adbilisaduftionem&:nigredinempervenimus,incujusac1ionecompletaignis 
tandemrotatunnterram. Videmusergo,quodvitriolum congelatumftiptici- 
tatefitplenum,&:quodoleumejus,cuiignis violentiportioadhicretjftipticam 
fuamdifpofitionem in aciditatem convertat. Videmus etiam,quod vice vtrU 
SaITartariaduftionisamariiudinemquodammod6fapiat,quodaerisfeufpiri- 
ritus externi admixtione in oleum Converfum,acritateminfehabet.Siergo*e- 
qualiqualitatum,noncorporumproportioneacidumoleum cum acriillo per- 
mifceamus,dulcedinem fatii evidentem inducemus. At vero, fi portioacidi 
fuperet portionem acrisjinfipidusfaporcumquadaponticitate re/ijltabit, fi a- 
cris,falfedo&: principium acnmonixi Et in his diverfis oleorum adionibus Hc 
pafiionibus faiia producentur di verfirum naturaruj Videlicec in principio mo- 
tusabaufteroguftumaluminis,inmediofacchari,atqiinfine falis nitri reperie- 
mus. Edodus etiam fum experimento quodam certifiimo,qu6d perliquoris 
exaceto,vitriolo & antimonio confiati commixtionem cum aloehepatica,8c 
eorundemad furnum panis adhibitionem,Aloes illa omnem fuamamaritudi- 
nemperdatatquenihiiominusfuaviter&fineulioincommodo corpns,cuiad- 
hibetur,expurget.Deniquedocemur,qu6do//^?^/«etiampoteftasinluciiCum 
Spiritucommixtxoperationeconfiftat. Sed hujus aclio differt ab actionibus 
duorutniprxccdentnimdtfpliciratione. Nzm primo, utTsi^us vis Scpoteftasab- 
folutc inter corporis membranas eft inclufa,&: verfatur circa frigidum&:cali- 
dumiacporroGuftusinlinguxproprietate confiftit,&c circa diftindionem ef- 
feduumhumiditatis&ficcitatisoperaturi,fic01fad:us,necagitneceflari6cir- 
cacalidu&frigidu.neccircahumidiTi&ficcij.fedSpirituscumiucemixtifubftii- 
tiam refpicit. Namque odoratorum vapor, ex lucis redolenti Spiritus fuav;/^ 
fimia<5tioneexiiiens,nonaii£erinfpiritucommuni,videlicetinacre,natat&na- 
turafuainvifibilieumaromati2arefoiet,quamcrocus in aquam limpidam im- 
merfus,totamaqiia-fubftantiamfuatincluravifibiliteroccupare&tingereccr- 
nituriautquemadmodumatramentuminaquamclaram infufum.ilUm in co- 
loremnigrumvertit,ficenimodoresquoquererumdeproprio fuo fubjedoin- 
vifibilem inmodum peracrem ambientemexpanduutur,il!umque fiiavi fuo 
o dore implent. Atque ita etiam.fi malus aut foctidus fit odor rei,fimili modo 
communemediummficit. Senflisauteolfadusefthujufmodiqualitatisinacre 
delitefcentisindex,an(cilicctillafitnatura:grata vel injucunda. Optima igi- 
turdebcteirefenfus Olfaclus difpofitio &: arqualis ejus lucidaracfjiiritualisna- 
tura: temperie proportio,ut medium odoribus perfufum optimefufciperc,fu- 
fteptoqueeojdeilliusinbonitate vel malitia temperie &: quaiicatcrectcjudi- 
care pollit. Qood autem ad odorum diverforum naturas attinet, fcienduin 
cfi:,rem odoriferam,qu6 magis eft circa lucis eflcntiam &: fpiiitus feu xtheris 
fiibftantiaminqualitate^Cproportione temperata,e6 effc fuaviorcm &: natu- 
ra^ humanx jucundiorcmifiquidem ea affimilatur naturx humanx,qu.T incer 
omnesaliorumanimaliumnaturaseftincalidoinnato&:humidoradicali tem- 
peratior&:efHcacioriitautipfiD^moneS)teftc7'/f/A?,humana:natura:contacT:u 

artus 



DE ANIMvt SENSIT. ACTU IN COR'P. i?; 

artusfuosgelidos maxime refovere appetant. At vero odores foetidi fiuntta- 

lesexparteelementi ignis,videlicet propter fpiritus fui impuritatem &: com- 

burentemlucunaturam. Namqueegometipieexperientiafumedodus quo.d 

onmis fxtor fit ab elemento ignii, cum jpiritu fcu aere impttro mixti : Deinde etiam 

aer foetorem aliquem , fed minorcm quam ignis, pruducit propter fuani 

impuritatem& immunditiem.quam habct a cjeteris elemencis. Tota autem 

fuavitas,quaanimadeledatur,acoeloprofluitjUbi iether cumluceinpacecon- 

cordi&lancibusatquetrutinisAftrjea pondera&l proportiones squales obti- 

net jquemadmodum & ipfe in corporu m ana tomia chymica fepiiis cum admi- 

rationefumexpertus. Manifeftum igi£ureft,quod omnis foecor,feu odorna- 

tura;humana:gravis,injucundusaiqueingratusfitabhumidoaereo,ve! aqueo 

impurQSccorrupto,percaloremigneumcombufto,atqueitaprxternaturam, 

Atver6odorfuavis,bonusatquefenfuigratusapurofpiritu cumcaloretaliori- 

tur:Terreaver6 natura,quatenuseft fngiditatis conftringentis fons atqueori- 

gOjfenfui huic magis officit.magisque eum impedit in fua aAione^quam ut ei 

ullomodoprod^llepoffit. Im6ver6&cujuflibetfcnfus facuitati contrariaeft 

frigiditas, organa potius ftupore afficiens, quam ullum iis auxilium prxbens. 

Namomnimod6contrariaeftfacultatifenfuumiquippequorumperfecT:io te- 

peratam caliditatis pr^fentiam requirit,qua operentur. Hanc autem aufcrre 

ioietfrigiditas fua pr^cdominatione. Similiter pororum atque organorum di- 

latatio ad completam fenfuum funcliionem requiritur. Atqui fngiditatis eft, 

meatus obturare &: occludere. Senfus etiam fpintus fubtilcs :;ppe£unc, qui- 

busvelociter&efficaciterfunAionesiuasexpedirf'. poflint. Frigiditatis nucem 

elf,condenfareatqueinfpifIare,quodfubtileerat.& per confequensfenfibusin 

fiia natura eft oppofitiffima. Hinc ergo eft.quod higiditas porcrum obtura- 

tionem & tunicarum incrafTationemjOCulorum cxcitateminducere folet,at- 

queetiamincrafFationem&condenfationem humorum in nervo optico. hx- 

dititidemauditumjobturandoorgana&infpifTando ac deficcando materiam 

glutinofam & torporeatqueftuporeafficiendo membrajunde & Tadui adver- 

faeftfrigiditas. Obturatetiam nares&naturalemorganorumcaloremextin- 

guit.cujusvirtutefenfusdebebant odores redc diftinguere. Guftui partes lin- 

gux ftupefaciendo obeft,cujus beneficio fenfus hicopcrari fblet;& nonnun- 

quammortificationem&gangra;namfaucibusatquegingivis inducereobfer- 

vatur. Quibusomnibusrecleintelle£l:is,certumeft,qu6d frigiditas terrea non 

fit caufa odoris five fcetidi,five fuavisifed femper odoratus & olfadus fitpro- 

pter caloris prxfentiam. Et quamvis nonnuHi fortaffis objicient, quod ipftm 

opium,ci*m(itfrigidum,odoremfxtidijftmHm emittat,ztt!Lmen illud non fit propter 

frigiditatemmedicamentijledaboccultapotiiisdifpofliionecalida promana- 

redignofcitur. Namineodemfxpefimpliciqualitates & naturxcontrari^ef- 

feanimadvertuntur. Verbi gritiA:Fumariafufum(tsterra,quimvis operatione 

frigida&ficcafit,quintamenamaritudinemfuamabignehauferit,nemoequi- 

dem mentis fanx dubitabit. Atque ita fenfuum exteriorum difpofitionibus 

atque nsturis fatis luculenter , ut nobis quidem videtur, 
^ 6xplicatis,finemhuicpartibreviter 

imponemus. 



B b 2 C J p. 



.♦- 



196 T R A C T. 1. S E C T. I. L I B. IX. 



C A F. Vll 

*T)e /kctiltate naturali^ quod <-vegetatio omnisfiat ah hepate 
Jeu majfa Microcojmt aerea. 

DE facultatenaturali infanguinis generatioriccorporisque partium&ele- 
mcntorum in comporitione, prxrervatione,nutritionje,atque in eodcm 
ftatu fuftsntatione aliquid in pr^miflis locuti fumus. Hic vero oftcndemus, 
quodprajcipua corporis vegetandi ratio ab hachominisinternifacultatcde- 
pendeat.Sciendumigiturinprimiseft,qu6domnis corporisvegetatio&mu!- 
tiplicatiotaminanimahbusquiiinplantisabaereaprocedatdifpofitione. Nc- 
quetamenpoteftaereanatura hoc prxftare perfe,nifiafuperioribustamMa- 
crocofmicis,qu^m Microcofrnicisadjuvetur. Nam facultas naturalis fecun- 
diimAftrologorum fentcntiamaLuna&VenerepKEcipuegnbernatu ,quip- 
pe qua: vim &fpintumnaturalem, vegetativum&genkaicmaugentfovent- 
queiquibusetiamjupiterinfuadifpofitionemirificeintahoperefejungit.qua- 
tenus eft humidus &:calidus in gradu temperatiffimo. Nos vero experientia 
notabili inftruc^li^folis operationem pr.-Eomnibus aliis,tam vegetationequam 
multiplicatione,locuminhacfacultatepofIidcrcdeprehendimus. Namincu- 
jufdamadmirabilisnutrimenti vegetabilisanatomiaaquamperfefuperfluam 
vidimus,qux in vegetahili illo erat loco urina;,vel utfanguinis feruminhomi- 
nci Deinde aerem tenuiffimumobfcrvavimus,quilongealiter fehabebat, 
quamip(aaqua,8ctamenliquidampollidcbatformam,adfalisoleagineinatu- 
rammagisvergcRtemieratquefamiliaristam cumipfaaquaproptcrfuamhu- 
miditatem,qu^mcumignepropterfuamcaiiditatem.Lrndefaciiimefcjunge- 
bit cum utroqi extremo;dum tamen ignca pars cum aqua nunquam conjungi 
potuit. Atque fic indc fiebam certior,iftud vegetabilis internumcflecjusae- 
remj quem ubileviilimo igne volatilem reddidi,obfcrvavi,ipfum inftargrandi- 
nis in falem albiflimum in fummitate vitri convcrfumatquc congelatumjqui 
tamenfalalbiflimusdefi)bit6calorisappoflitione(eu minimocaloreinoleum 
aureumdifloiutuseft. His ergo obiterinftru(flusfum,quodaermundanus fit 
aqua quafi ficca,quK fi congeletur,nilpra2terquam fal fit.Hujus etiam rei cxpe- 
rimentuminy4//ir^f/rrfobfervationedecIaratur;quifecundumomniumPhilo- 
fophorum atque Chymicorum fententiamnihil aliudeft,quam aer cengelatiu. 
Refiduum autem iftius aerex partis,quod m fal non congelabat,in liquorem 
album cryftallo fimilimum deorfum in vas recipiens defcendebat. Sed vi- 
deormihiiamtumaudirevosfufurrantesinha:cverba:Quidexhoc?,,^wwtfi3'tf 
multiplicattvam (^ gem^alcm froprteta.tem i» aere^antin hoc liquore infjfe dicisji enm 
aereamplant&nituraejfeconcedamtii? Cuiveftrxpetitionir^^«<^ftf,qu6dtantafit 
vis magnctica inter naturam iftius laticis albi 6c naturam lbHs,ut ipfe etiam fo- 
loafpeclu&cintuitunaturamvivificamatquetincluiammultiplicativamafole 
&: coclo fibi attrahere a bfque omni controvcrfia foleatj quod quidem nos h ifce 
oculisnonfineadmirationcinfigniconfpeximus. Narrqucexpofitofolisradiis 
humorc ifto.qui erat inftar albcC aqux'limpidifnmx,fpaciopaucarum hora- 
rumpcrccpimus.ipfumattraxifletincluram&rubedincm tantam a folari fa- 
ciejUtetiamrubinofaclusefTet rubicundior.Exquibuscvidenterdeprehendi- 
musmultiphcationemgranorum&: fcminum,ejusque rationcni confifleie in 

satUFa 



DE ANIM^ SENSIT. ACTU IN CdP^P. 197 

uatura acreajSc quod hic humor granorum in terra,per putrefacliunemafuis 
vinculis hbcratus,poteftatem habeat attrahendi libi magnetica quidam vir- 
tutemultitudinem radiorum vit.£,attrad:osque retinendi. Nam ingcns vide- 
turelTeamorinternaturamhujushmpidillimiliquorispatientiStSclucisviviiit» 
fbhs agentis : Unde credofabulam iftam mter Afollinem & Nym^ham Syringiim 
inventamfuifle. Hincergofit,utexunicogranomultaonantur,videlKci,quo- 
niammultxvitxfcintilixinunumvehiculumaereum contrahuntur. Sed tor- 
taflemerashafceimaginationcselle,atque a rebus necdum fatis explicaiisdi-. 
cetis. Audiatisigitur,qu£ro,amplioremhujus natura: vegetabihs dcmonftra- 
tionem & profedo rem,ni(I oculis propriis eam vidilTem,vix mihi ipli verifimi- 
lem. ^uidam GalluimecumhicLo-4dinidegens,cuinomenerat Patmmu-s partemhu- 
jusliqaortSymagisfcEculentamdrimpuraminolUmfitiiamplamrepoJuitJlLmj^laminx 
ferrea itidem ampla obtexit: U/ antem nonnullis diebm elapfsilaminam ferte fertunx 
refpexit-^effeBum hujtts liquoris admirabilem obfervavitsme^ cum admtratione xd lo- 
cum convecansjaminmt mihi indicavit^cuJHsfaciem fuperiorem ex omniparte infinitis 
<juafijlipulisferreis,furfiim ex lamina (haud dubie virtute vegetativa; lo liquorc 
ifto nzvit3t)quafiexterrainformafegetislamina ijla te^l&.exfttrgentibm repletam vi- 
dimus.quarum altitudo eratquaftdimidiipollicis. Undcmanifcftum eft,quanta ve- 
getationisvirtusfueritinhacnaturaaerea,quippe qua; ipfius etiammetallina- 
turamtalimodoadquandamvegetationisdilpofitionemaltcrarevoluit. Ncc 
latiserir,utquisdicathancfuiirepotiiisvegeiabili.iiilius quintamellcniiamfeu 
xtheream ejus portionem,quam acreamjquoniam invenimus illius naturam 
ablblute inter aqux &. ignis dilpofitionem pofitam,&: cum utroque extremo 
convenientem,8cprxteraaliamineovegetabilinaturam confpeximus multis 
gradibusaere.-eanteponendam,quamveramnonioliuslucis,vel ejufdemSpi- 
ritus.fedutriufquefimulportionem extitifie deprehendimUsjquippe qux erat 
limpidifnma,radiisfolaribuspIenifIima,necmobilis,nificalore&vi(5>lcntiacoi- 
liquefcensexagitaretur. Atquchsecproculdubioeratilludnatur^balfamum, 
cujusglutineelementaad vegetabihs compofitionis exiftentiam in pacc con- 
g!utinantur,vitamque&motumaccipiuntjCuiquidemprxdid:aparsaereavi- 
debatur concatenatione magna in compofitione uniri. Ncc fanc potuit ulla 
fierifpecierummuItiplicatioabfquehacnatura,quippequa:toti&cuihbetc6- 
pofitionis parti vitam diftribuit. Atque hincfitjUt Sol fit partiaerec-eitafami- 
liaris, quatenus fcihcet ea de hujus quinta: eflentiac natura participat. Ex his 
igiturpatet,quxnam ahmenti pars ad hepatis,fanguinis & partium fohdarum 
compofitionem,acinhabitu convenienti priefervationemconferat,& quxad 
vitalis in aaima facultatis fuftentationem requiratur. ^therea enim pars ad 
cordis thalamos per diapedefin & alios meatus eiconvenientestranfmittitur, 
quxarteriispabulumvita: necefFanum fubminiftrat. Ignea alimenti portione 
impleturciftafellis: Aereaantedefcriptaquafitota in fangumem venofigene- 
ris,virtute operativa ipfius hepatis,transformatur. Aquea pars craflior & im- 
puriorperrenescoIatur&fecernituramafi!afanguinea 8cad veficam transfer- 
tur. Terreaautemportiomagisinutilispartiminprimaconcodioneaventri- 
culo per inteftina vchitur,atque facultate expultrice evacuatur,& partim ia 
venofb genere reperta in lienem excluditur. Maflla denique tota fanguinca, 
•cujusmajor pars eft de natura aerea(quoniam hepar.quod eft fons fanguinis, 
reperiturefi"econftitutionisaerea:)habetinfealiquid magis fubtile &eledum 
exquatuorelementis,quoartusatquemembra corporis univerfa quotidienu- 
triri & foveri cognofcuntur. Nam facultas naturalis fumma cum difcretione 
CuilibetmembrofecundumejusnobilitatemfuilaticisportionemtnbuitiUn- 
dealiispurioreshujuspartesjahisverogrofiiores fccundum eorum natliralem 

Bb 3 com- 



ip8 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. IX. 

compofitionc diftribuere ohfervaturi vidclicet quintam ejuselTcntiamcordi, 
aereamejusdifporitionemhepati,puImonibub&:partibuilimplicioribus,carni 
portioncmexelementis bene proportionatam,ncrvis & tendonibus aqueara 
cumterreaj&deniqueoiHbusabfolute terream^fcd. bene depuratam. His igi- 
tur mirabilis facultatis naturalis difjsofitio & operatio , tam in vegetatione, 
quaminmultiplicationeexplicaturi & quod facultas hxc uaturalis non plus 
polTit abfqi benevoloanima: vitalis a(pedu,quam Luna line radiofa folis pr^- 
rentia,&qu6dnullamultiplicatioautgeneratioHaiafolohomine,autaljoani- 
mali,autplantaifedqu6domnemvimhabeataioelo5videliceta Luna.Venere, 
Tove,8cprazcipucacpr£eomnibusaSule,utporcaquoetiamcxieriPlanctxha- 
bentfuumelfej Et per confequens (contra llultas nonnullorum opiniones) 
qu6dnuIlageneratiofieri pofiit,nifi anima vitalis a ccclo per aercmdefcendac 
&peracremcorpon inclufum infundatur. 



C A ?. VIU. 

*T>erehHS na,tura,hhm m genere^qux juxta Phdofophorum ^ Medico- 

rum opiniones adduphcis homims conjiuutioriem 

requiruntur. 

HOminejammternoin externo ad eum modum,quo diclum eftfupia,cir- 
cumfepto,ftcumbobushominibuslimuljuDittis,unumque hominem con- 
ftituentibus,quideutraquenaturaparticipat,hominemquepartimmortalem 
& partim immortalem reddit , conveniens eire vidcbitur , hujus hominis ex 
duobus compofiti naturam,(t:u res naturales in eo contentas,ita atque tali mo- 
dodefcribere.ut duplici ejufdem compofitionis rationi correfpondeant. Di- 
cimus igiturjuxta Galeni,Avicennie,Rafis Sitqiie aliorum opiniones,qu6d res na- 
• i.Gai de tu rales ad duplicem hominem pertinentes Cint»ovem,vidtlictit : Aut ' principia, 
Mt.hum. fcilicet,fumma caliditas,fumma frigiditas,lumma humiditas,&: fumma licci- 
^iim^felu- t3s,perfefineomiiimaterJ;erationeconfiderat2e. Nam fi matena: inefi^ent,fa- 
ttUmHiff. cerent elementa. Rationem autem harum qualitatum fimplicium \x\ prirno 
'"f^- libro TraBatm nojlri Macrocofmici reddidimus,ubi declaravimus,f4/;</;>d/fw fuif- 
felucisaAionum&motus t^cQsMVcwfrigiditatem autem.tencbrarum ftu mate- 
riajcomitemi^«w/V////i/^wintcrmediamqualitatem efle diximus,a mutua cali- 
ditatisinfrigiditatcmaclione,&frigiditatis rcliftentia procedentem,/7ff//(i/f/» 
bs M E.tleniquedemonftravimusnihilaliudelTe^quamhumiditatis ableniiam. Undc 
Um. A-vtc. mlocisintermediisnon repcrit'jr,fedin extrcmis tantum cum quahtatibus,a- 
frimfr.d i-gentcfcilicct & paticntc 

'd^Atrxiii. knt^ elementa,ut ignis,aer,aqua,terra,qux per cxccflTum etiam dicuntur 

dttuit.hi. calidum,frigidum,humidum,ficcum. De quibus itidem in Tra^atu&iibrofu- 
dGai. com fty^4//f^4^^copioselocutifumus. 

i.cUhum. ■* .^ , ' . ,~ ,j , o .,1. .1 ■■ 1 f n 

tGal.com. hut' humores,(\u\lantys.\ naturaUs\?:Ci\\ic\n\Acmzutprimartt,ntbilu ftavaj 

i.dthum. cujus complexio efl: ignea; Sanguis, qui aerex ell: complcxionis j Pittiitti,c\ux 
^eoat"" 3quea:i&.i\/f/'?»f/W/4,quK terrcs efi: compIcxionis:auty?fa«^4r//,ut innomina- 
hum. tUi,alimentariu<,carniformis6c primogenitus,exquorumabfcntia oriuntur 
sAvicen quacuor ficcitatisgenera: Vel'//(7»«(i/A»'4/^/,cu)ufmodo funt^. Bilis non natu- 
pn»>./>r. rjiiijV,tcllina,porracea,xruginofa,ifac/disc'xrulcai ^Pituitanonnaturalis, 

quali* 



DE ANIM^ SENSIT. ACTU IN CORP. ipp^l^r 

qualis efl: vitrea feu cruda,dulcis,acida &faIfa/atrabiIisnon naturalis,acida, "-■*'■'■'"'- 
radcnsj&qu.xelcadultapituita. N3Lmqii3imyis Jvwem.prjma pnKcAcx raciat kuai.ti, 
melancholix fpecies, nos tamen eas cum nonnullis aliis conveuienter ad tres t/.»..f .s. 
reducimus. ^,,,^ ^;^ 

Aut'V(?r/>^j-,quod Galenm dividit vel in filtthre & mfalubre,^tc\ntutrumque i GMx.dt 
i!ic\t,zmfimplicitert.ile,\dc\nc yc\fimper,yel utplurimum,3itque tum vult,qu6d "^'J^f, 
utrumquelitvelexquifitum>exqui(itius,exquifitiffimum,auc nunc velhocin- Eiem.c.s. 
ftanti tale.videlicet /alubre vel infalubre. Vel in neutrum,hoc eft,nec falubre " o^i iib- 
necinfalubre.pernegationcmextremorumautper participaiionem extremo- J/q^I"'' 
rumfimul&quidema:qualiter&in2qualiter,velfucceilivc. oAvUen. 

kutpartes'^ye\fimilares,2.\iuxnAturarei,cu]u(modx(umi\hxx,mcmhvznx,Pj''" f'- 
panniculus,carofimplex,adeps,olla,cartilago,ligamentum,nervus,medulla, p^^j^j^ 
zutfenfm judicig,ut yenx &L arteria:, aut ' exfangHine fada;, licet in fe exangues ittd.doe.j. 
fint,ut,os,cartilago,arteria,vena,nervus,adepS)glandula,mcmbrana,medullaj"^-^^^ 
Vel " dijfmiLres,(\uxfuntSiUt injirumentales, ut manus,ped:us,pes,&;c.aut /^j«?» Temp.ci. 
injirumentum " principale,ut cor,cerebrum,hepar, teftes, " minijirans,ut arterix, ^°f'j.^' 
nervi,mufculi,ven£,vafafeminaria,tam prKparatoria,quam delatoria;/>fr/?rf- ccauiue 
gens,& non regitur, ut ventriculus,inteftina,lien 8c renes', f necregens mc regitur, di^feh. 
utos,ligamentum,membrana,cartilago,glandula,pinguedo. l^r'"*^" 

Aut temperamentum ■* temperatum ; hocque vel * zdjujlitiam , feu in fingulis ctt^.^ 
generibus,vcl ad/>(?»^;^,feufimpliciter intemperatum:cftcjue yeV fanativum, 'G»i}.de 
quod, intra fanitatis termmos comprehenfum convenit cum temperamento f"^[ 
temperatoadjuihtiamjvel morhifcum,qnod exceditlimitesfanitatis. Atque Temp.c.u 
ha:cquatuortemperamentaconfideranturvelin^«4//W;i'/*.f/'r/»z4r/«cum ma- 8G/i/. i.Jt 
teria & fine ea,'' vel in quatuortemporibmanni,' vel in quatuer ventUJy^ infeptem h qJ. ^^ 
<etatibui,s yt\in qualitatihu4 fecundii,c\uxinnt vifibiles,audibiles,tangibiles,odo- fimpl.med, 
rabiles^guftabiles,'' vel injaporibu^, c\uoxum aliuseft aftringcns,ahusaufteru.sa- ^"^^[''/^' 
liusacerbus,quartusacidus,quintus dulcis,fextus amarus,(eptimus falfus,& o-j^mp.dif. 
davusacris,velin medicamentisfimpficibus. '^"P-i- 

kutvirtus,quxt{\:/riplex,yide\ictt,ve\' animal/sm ceirehro,itquehxc t{\.^^''l^^' 
vel y?»/?//z'^ vifus,auditus,odoratus,guftus & tadlus ' vcl miitiva,qux facitmo-f^^^j; '■"' 
tum voluntariuminuniverfocorporeivel^^/ir/wff^y^vrdelicet (enfus communis ^Avicin. 
&imaginativavirtusinprimovetriculo,ajftimativa,cogitativa&ratiocinatrix^^'^£,''^^^' 
infecundo,8cmemorativaintertlo&pofteriori. » Vtlvitalis in corde,qu2perj^OT/U»j. 
arterias difperfa , motum producit vitae necefiarium , qui quidem mo- '^py 
tus a motu animali multum difcrepare videtur eo,quod involuntarius cft,&yj,^l^,_ 
continuus, tumeciam, quiadiverfisutiturorganis. Nam virtusanimalisadM-c 54. 
motumfuum voluntarium &: pro voluntate intermiftum,utitur nervis & mu- °^*' ''*• 
iculis prp luis inftrumentis. Vitalis vero artcriis,quemadmodum & naturalis t,G«'/.»4j- 
venis,vel'«4/«r^//>inhepate,quxeftAut''/'nw4r/4,eaq;vel»«/m;^'4perappofi. ''«"'■^wf. 
tionem,unionem&: affimilationem.cujusdefe^u Atrophia,Ana/arca 6c Mor-^""'^^^''' 
phara provenire folent; vel augmentativa in longum,latum &c profundumi vel 1 Avic. ib, 
gener.itivaperimmutatricem,qux femen deducit,6c per formatricem,qux dcdu- ["^;^, . 
dum femen format. kut^Jecundaria,qux eft primarum miniftra,& eft vel at- locaf.^ 
/r4c7;7.vperfibras rec1:as,velr(f/(f»/r/'Ar atque concodrix pcr fibras obhquas,vel df/impi. 
expultrix per fibras tranfverfas. ^dfffntir 

Aut a£iio, tam ' voluntaria five animalis,quie eft ' vel ad aliquod tempus ,ut c^.^^e.' 
refpirare,eserere,mineere, ' ye\adfemper,e^Q; eft /r/;'/^x,videl.fen(atio,motio, ' ^'''•''* 

' T r \ ■ o ■ ■ ■ ■ V •!■ • ■ ■ o • [ympt.dif. 

qu£ actuola dicitur,& princeps,imagmatio lcilucet, ratiocmatio &; memona, (^/j. " 
qukm" involuntaria, quai eft vel vitai/s,&c confiftit autin cordis' dilatatione tan- uGaidt 
z«wcujuscffedusfunt,lxtitia,fpss,confidentia,amor,mifericordia,humanitas'^"g^-fj^^. 

'autdiff.fMif 



200 T R A C T. I. S E C T r. L I B. IX. 

jGaltbtd. j ^^^ -^ •^ contra^iane cf dlUtatione fimuljqiia: ryfl:olt:&: diaftole dicitur.excn- 



citnt 



d.pnm. jus motu vario pulfuum diverfitas oriturjqu* confilbt in temporc.unde pul- 

doa.i.fnm fQ5 creber,five velox tardusque dvcitur.vel intnbusdimenfiMiibusjUndedici- 

*"''^'^' tur,longusjbrevis,latus,ftridus8crubtilis,altus5celatus,profiindu';,occukus&; 

fubmerfus.magnus atque parvusjvel in robore virtntisfeuw perctijJioncven*addi- 

■ gitos^Cic pulfum vocamus vehementem 8c fortem.dcbilcm 6c languidum,^''' la 

ftfn)(»rf (tr/frMiatqueitadicimuspulfum eilc durumaut nioliemivei itt pnmis 

qiiatitatibns\ quo modo pulfum con(]derando,eum calidum,frigidum,humi- 

cium&:ficcumd!cimus,vel/>?/)/<'«//«^/»f ^r/m.«iatque ita plenus diciturpulfus 

velvacuusiveI/«/fw/'(?rf^///f//>fiatque ita creberappellatur,fpillus &frequens, 

aut rarus,re(blutUb ik. lapiS) vel/wr/^j^^/w^^jatque tunc nuncupatur talis motus 

arhythmosSceurhytbmos;vel/»<c^//(i///4/fw//»-«(7//4//At/^,hocq5 vel in pulfu u- 

no,&tuncdicitura;qualis,difpar8cma:qualis,vibratus&dicrotus,crap;zansbis 

feriens,feubispulfans,innuens,circumnuens,intercurrensivel in pluribuspul- 

fibus 6c dicitur collec1:ivus;eftque talis motus veldeficiens(cuintermittcn^&: 

intercepcus,forricinus,mutilusd:fCurtatus,dehciensdei-urcatus,atquedecui-- 

tatusreciprocusjvel in compofitione^&. talimodo pulfusdititurundofa^,ver- 

miculans, formicans, hedicus feu tremuius, convulfivus arque ierr--tus. De 

hJL%znttmco}p\oshtr At\.:xtGaii.decaHj.pulfcap.^.6. £tlib.i.depr£/ag.expulfc,ip.yEt 

z.dedignofcpHlJ.c.tp.z.dr lib.yde differ l cap.y Irno vero legcornncs hos Ga.leni li- 

bros.videlicet de dtff.pulf Dcaignofc.pidf. Decaufptdf Depr^fig.e.xpHlf Depulfad 

zAvic.de Tyron. De fynopjpulf &c. ■ utm cordts^contraiftone tantHmyCU)U-i tffcAus lUttC 

med.cord. trift:itia,delperatio,merus,odium,invidia,ira,furor,verecundia,8cc. 

'"Gal.dt Vel " affioifivoluatariaesl n •.tttralis,ezc\uta.utjecundaria,vide\icet attradio, 

aat.fac.A- retentio,alteratio,expulfioiaut^r/«//ir/^,vidclicet,nutritio perappofitionem.u- 

trm^^d^d nionem & aflimilationem,auc4io in longum,latum & profundum,generatio 

i.taf.x.i. perimmutationemScperformationem. Atque hocmodobreviterperepito- 

men ifta tradidimus, & fuccinde Medicorum de novem rerum naturaliurn 

fpeciebusjduplicemhommiscompofitionem concernentibus,opiniones pro- 

pofuimus. In capite vero fequenti principia noftra circa compofitionem liu- 

manam,ejusqueelementa,humores,corpus,virtutematqueadliones(ecun- 

dumnoftramintentionem explicabimus. 



C A V. IX. 

T)e pnncipiis nofiris Mtcrocofmt,^ quomodo tam cumpnncipits diyinarum 

literarum^quam cum intentionibiis omnium Fhilofophorum 

t^ Chymicorum conyeniant ? 

Jkm porro demonftrabimus,quomod6 hxc noftra dodrina feu Philofophia 
in omnibus tumTheologorum,tum etiam Philofophorum &: Medicorum 
veterumopinionibus inphyfiologixhumanxdefcriptioneconfonafit&.con- 
vcniens;acprimiam quidem,methodice progrediendo,a principiis omnmm 
primariisexordiemur.In^r//«<?igitur^r/w/»^/?r/Tr4i7(t//«//^r^,ubi de principiis 
egimus , luculenter declaravimus , quod omnium rerum principia fint Tene- 
brx,AquxreuSpiritusintermedius,8cLux;dix!musque>tenebrasefiedeformi- 
tatis originem 8c privationis formalis caufam immediatam, dcclarando, eas 
non efle merum accidens,fed pro re quadam non imaginabili tenebris obruta 
accipiendaseireiquxquidemvidebatureireinteraliquid&inihil.Deraiibus/^-. 
nebrisAEgjpttacfs loqucbatur Mofes in Eyi.od.(\uzspalpabtk-s vocavit. H i at ergo hac 

tenebrx 



DE ANIM^ SENSIT. ACTU IN COPvP. lor 

tenebrx quafi velametum rei vix imaginab ilis & omnino informis. Hoc agno- 
yitMoyfis (7f;7(^i.quandodicit,quod tenebrartuennt/uperfacicmabyili. Pcr 
terrametiammanem tenebras omni luce informante deftitutas intellexitjex 
quibusmedianteluce^terragerminansjvirefcens&ifertilistertiodiecreacaac- 
querepercuffivalucisVirtuteinmachinct- centroproduclafuit. Hicergo ve- 
ramhabemusmateriamprimamPeripateticorumdcformitateami(ttam.Hic 
lucc clarius videtis,tenebras eOeeorumprincipiiim peraccidensprivationem 
xebusindueens.HicetiamPlatonic£Ehylxmyrt:erium,quodfomniocompara- 
verunt,difcernercpoteftiAiat vero Spiritus Domini.quem Mercur.Trifineg. Pi- 
w4»^.i.Df«»>/^»^appellav]t,feipfumm tenebris revelansj T^^^/^inquit i^/w//?<i, 
tenebrd nonjtmt tenehr<e ,fed nox eft tam cUra tibi,quam dies. Tencbrarum tegu- 
mentum difcuflum eft,& deorfum obliqua revolutionereverberatumad fa- 
bricxcentrumjatqueitailludinforme.quodintenebris crat occulium,&for- 
ma omni carens,nunc lucis pulchritudme decoratum .appellatur nomme a- 
quarum feu fpirituum. Undeimmediatepoftquamdidumeft,qu6dtenebrx 
fuerintfupraabyftum.perhibeturabyftiisillainaquameireconverfa per pra;- 
fentiam lucidi fontis Spiritus.LTndc fcriptum eft : Et Spritm Deminiferebatttrfu- 
pfr^^«^^,Hicergohabemusmateriam(ecundam^r;y?i'/<7/J&:fpiritum univcr- 
ium Platomcorum^S^c. Habemusetiamformam formarum.videiicctSpiruum 
divinum,&iucemabejusfolapra:(entiapnmodietreatai;i,cnjus virtutc&ai- 
flftentiaomniafuntinformata,&.inadumdeduc1:a.Quibi]siuculenteriatiscx- 
piicatur,qu6d trianoftra principia fint illa ipfd^qua, Mcyfes dif rte nominavit, 
vidchcettenebrx,aquxfeufpiritus,&.Iux;&proindequ6deafins;efficacifiima 
& infaIlibilia,utpotecum quibusomnia omniurn Philofophorum principia 
convenireobfervantur.Quieenim 3\idt.(\intAriJiotelii piincipia quam hxQ no- 
ftra,feu potius Mofaica ? Quid enim aliud materia tjmprima, qu am abyffns (q ua re 
eamdixithylam)&/'r/x/4/wejusfeu materix deformitas,qii3Lm vocavit tenebras? 
Quid ejus w/i/fmy?f«»^<* practer illam, quam ipfi Philofophi cum Moyle 
zgaovemntcff&aqHam? Qiiid ejusy^m^.cujus viriute,ut ipfe fatetur.materia 
prima&potentialis in fecundam & adualem reducitur, (unde eam etiam a- 
dumprimumvocavit) prxterquam Spiritui divini frud;us,feu cfFc<5lus,feu lux 
primodiecreata? Hoc idemetiam eft hyle Platonica,quod abyflus Mofaica,8c 
idemejus idaa^quod Spiritusradiiiidemqiporr^ejus^jti/m/^ intermediui, quod 
aqua;,quibusSpiritusDominiincubabat. Qu6dauremadrerumprincipiafe- 
cundaria omnia attinet.nonne ab hifce primariis illa per confequentiam de- 
fcenduni? Galenm 6C Hippocrates quatuor fummas qualitates fecerunt princi- 
pia. Quomodb autem ha: a noftris principiis adione diverfa promanent, antea 
jn/r<ic74/«f^r;w///^r<?/>r//wtfdeclaravimubividelicetcaliditatemexluciscffedu, 
frigiditatcmexhyIiegremio&aquarumcentro,humiditatemabadionibus6c 
painonibus intermediis prodiifie diximus ; ficcitatem ver6 oftendimus nihil 
aliudefie,quamhumiditatisabfentiam.Undejquiahumiditasinlocointerme- 
dio invenitur,necefl!e eft,ut ficcitas incolat utrumque extremum. Poftea etiam 
ip(aquatuoreIementa,adiclisqualitatibu:,orta,vocantpnncipia corporis hu- 
mani. Qu:Equidemnosrec1:iusin triareduximus.fumendo integramhumidi . 
tatis Jph^ramcum Artefio & ..4wf////4,pro unicofoloelemcnto & duo evtreir a 

produobuscxteris.Diximusetiam,qu6dclcmentainfuafubftantianihilaliud 
iint,quamaqua;qu£egrofiiorauttenuiorfad:apropteriucis majoremautmi- 

norempr3efentiam(nammajorlucisportiomagisfubtiliat,minorvet6minus) 
difFcrentiasdiftinclasproducitinfuamafia,qux eiementa dicuntur. Deinde 

groflioraadhucprincipianominaveruntexelementis/-acla,exquorumunione 
corpushumanumconflaturj^idelicetquituorhumoresiqnositidem quoque 

Cc COi 



2ot T R A C T. I. S E C T. I. L 1 B. IX. 

nos in tres.feciindum elementorum difcrimen contraximus,viclc]icet,ut elc- 
mentorummateriaerataquareufpintus.ftchumorummatcriaeratchylusjat- 
que utmatcria: elementaris nimia calefactione igncum elementum produ- 
(flumfuit.ficetiam nimia chyli concodione bilis gcneratur. Unde videmus, 
quodhomineshepatecalidopracditi aptiores fintadbilis procrcationem. Ac 
vero fi nimium aduratur,in terram revertitur non minus,quAm lignum in car- 
bones & deindein cincres.Unde ex eadem fpharrahabemus ignem 8c terram. 
Naminelementarirotat!one6ccirculatione,ignis cum terra: liccitate conve- 
nit. Efttamen&.terrallmplexmfuanatura,qu.'enaturalemmelancholiam6c 
ranguiniifxcemproducitiquxver6groffior,fngidior &crudior eft.aquasani- 
malis portio. Atque ita habemus bilem naturalemfeu flavam & melancholiam 
naturaiem.atqueillam.quxexbileaduftamterhumoresanimalesnumeratur. 
Spha;raautcmmediam.3gisautminusparticipatdeutroqueextremo. Eilta- 
men ex vera natura fphxrashumiditatis. Nam pituitaaquxrefertur,quxob 
fuam propinquitatem cum terra crudior atque frigidior ell ; fauguis vcr6,acri 
comparatus, maturior eft & magis coclus, quatenus bili feu clemcnto ignis 
comparatur. Tota erge humorummairauniverfoelementorumSpiritui aili- 
milatur,f]iha;raqueintermediaafen{]biliutriufquehumorisextremiaclunon 
aliterproducitur,quamfpha:rahumiditatisabadionefrigoristerrefl:ris&:cali- 
ditateelementiignis. Num frigiditas cterra,uta(fl:ionibusignisoccurrat,exi- 
liens,fuad:fpofitionefrigida6cficcaatq5congcIativainmediaviainterignem 
& terram^rcfillit adionibus ignisdeorfum defcendcntibus. Ignis verocalor 
diiiolutivusliquefacisndo^relaxandovim frigoriscongregativ3m,in fpiritu 
leuaquamtermediaoperantem,refolvitipfam m quendam m.idorem,qui fe- 
cundiimmagisvel minui in fpilTitudine rclinquitur,pro majori velminorifua 
appropinquationead alterutrum extrcmum. CxterLim,quoniam hic radio- 
rumcaliditatisik.fpirituumcondenforumfrigiditatisconcurfusfitinipfoqua{i 
centrointerignem& terram,idcirc6 evenitinde,ut vcrfus inferioris aercx rc- 
gionis peripheriam nubes alTidue congregari videamus. HcEc ergo cft vit» 
caufa,videlicetcalorisac1ioinhumoreadimpediendosfrigiditatisiufultusco- 
gelativos,qui,fi dominium habuerint, mortificationem fecum adferent, ut in 
gangra:na:malocommonfl:ratur, Atque hinc fit,ut calidum innatum femper 
comitetur humidum radicale. Nam fine calido humidum facilimcpriefentia 
frigoris congelabitur,qux eft caufa mortis. Nam ut calor eft caufa motus 2c 
vita;)ficeconverfufriguseftcaufaquietis&mortis:Utautem lucis &tenebra- 
rumefFeclusfehabentinMacrocofmo.ficetiam itidem fehabent cfFcdusani- 
ma:£ccorporisinMicrocofmo. Namanim«pra:fcntia& acluculorisejus.fan- 
guisfitHuiaus,ejusver6abfentia congelatur,motusque omnis toUitur. Simili- 
ter.ut aqua a tenebris denvata eft,ex qua conflata funt el£mcnia,fic ctiam a 
corporeomniumhumorummateriaortacft,undefubfl:antiamcorporeamS2 
vifibilem habet. Hinc ergo corporis fanitas & infirmitas,vita & mors.ab hu- 
moribusprocedir,eorumquefuccefnonemembracorporisoriuntur&nutriu- 
tur. A caloris facultate bons corporis virtutes & adiones oriuntur, tam vo- 
iuntarix.quam involuntarix,qu£E c converfo a frigoris dominio depravantur. 
Ferbi gra.tiL Animales actiones congelativa frigoris facultate corrumpuntur, 
utinparalyfi,catochc,apoplexia& hujufmodi aliis. Spiritus vitales tetris me- 
Iancholia;vaporibusinquinantur,corquecontrahitur,unde triftitiajmctu.-tjira, 
defperatio,cordis tremor,fyncope,&:multaaliahujufmodipravaaccidentia 
inducuntur.Inpartenaturaliper frigorismalitiam,facultasattrad:iva,cxpulf5- 
va&concodrixlxditur,membraqueatrophia,hydrope8cinfinitisaliisinfirmi- 
tatibusafHciunttir. Ssdadprincipianoftraredeundo>videmus,qu6dabillisad 

homi- 



I 



DE AN1M>£ SENSIT. ACTU IN CORP. zoj 

hominis compofitionem oriantur tria principiajab omnibus lam Theok>gis, 

quamPhilorophis,Medicis&;Chymiasapprobata3videlicetm/'/'*.fjy^/m/it^<:f /i- 

7iima,3iC li quis dic&^cct^terrajaer (^ ignis,yt\ tenebrA{t^ quarum congene terra 

eft,&.cxterracorpus,uti fupra demonfl:ravimus)rf^«d feu fpiritus tenebrii cxu- 

tuSj&/«.vfpirituminformansatqueineohabitans. Nonnulh etiamhxctriaia 

duo contraxerunt, videhcet in animam & corfw. Et tunc appellationi anima; 

/piritumincluferuntjquifempercftanim^vehiculumiundeanimamejusfpiri- 

tumvocaverunt. SedquidjamtandemdeP^rrff^^principiis cenfendum fit.u- 

no verbo dicemus,&:, quod cum noftris etiam conveniant, breviter oftende- 

mus. Ipfetriarerum omnium pofuit principiaividelicet,5'<2/,.^/fm<r/«»? c^ Stil- 

fhur. Qux,fidiligenterremconfideremus,exnoftris principiis immediate ef- 

fluere atque promanare percipiemus. Nam ex tcrr^e feu tenebrarumcentro 

falextrahitur,&;terra:cumignemixtsreferturjSulphur vcro feu rerum anima 

&tinclura,aluce,tanquamanimarum,tind:urarum & vitarum origine proce- 

ditj Mercurius autem partim de iale & partim deigne participans,fpirituiin- 

intermediononinepteaffimilatur. NamaercmuniverfalemMacrocofmicum 

fecundiimfuammateriameirefalem petr2B,fuperiusprobavimuSj&fecundum 

formam fuam nihil ahud efi!e,quam ignem dilatatum,& ubique per orbem Ma- 

crocofmicumexpanfum. Unde ejus parsfuperiorin infima mundiregione di- 

citur ignis,e.)us vero totum in regionemedia dicitur £ther,qu^Ci dthaer,\d eft, 

igneuijpiritm,iL porro ejus totum in fuprema regione,pcr excellentiam voca- 

tur empyreum,hoc d\.,totum quafi lucidum atcfue igneum. His igitur manifcfte,ni 

faIlor,explicatur,tLimqu6dhujus noftrje Phiiofophix principia cum omnibus 

aliis tamTheologorum,quam omnis generis Philofophorum opinionibus con- 

veniantj&qu6dprxterlucem;fpiritumatque tenebras feu terramnonfintali- 

quaaliaprincipianaturaliaexcogitandajtumetiam,qu6d hxctria in fuadifpo- 

fitione referantur ad illa tria principia iufinita,8£: increata uniusefTentisejtum 

deniquequ6d unumquodque horum creatorum principiorum habeat refjae- 

clumadtriplicemdierumprimorumcreationemiridehcetlux,adprimam,in- 

dicansDeumjCUJusimagoluxeratjfuifTeanteomnJa^Deindefpiritusfeuaquie, 

adfecundam,in quarum medio firmamentum,quod coelum nuncupatur fuit 

pofitum : Tertia die terra ex tenebrarum congerie ad opificii centrum conglo- 

meratarum fada eft : Atque tiam immediate ex his principiis corpora compofi- 

ta funt produdaj videlicet herbx viventes,femen proferentes,& arbores feu 

plantx,frud:umjuxtagenusfuumproducentes. Im6rer6ancehorumprinci- 

piorumproduclionemipfxftella: erraticie coeh non fuerunt creatiEiquoniam 

torum craflum ex terreo fubtili facT:um fuit. ktvtxoAngeliatquelntelligentix, 

quatenus exfimpHciffimo fpiritu 8c luce primo die in coelo empy reo creatis pro- 

dusfli funt opus non habuerunt,ut tertii principii ortum ad fuam exiftentiam 

expedarentjquare^y/zwc diefuerunt creati. Omnes autem creaturjemundivifi- 

bilis trium principiorum prasdidorum opem ad fuam exiftentiam require- 

bant;intcr quas hominem,nobihfnmum illud fubjedum,quod pra; manibus 

noftrishabetur,praecipuenominamus,quiexcorpore(quodfacr«Scriptura:in 

multis locis terram & tenebras appellarunt)triplici fpiritu intermedio,& ani- 

mafeulucisproportione itidcm triphci,tribus Macrocofrni regionibus corrc- 

fpondentCjComponitur. Atqueitahumanxcreationis 

rationem bre viter propofuimus & 

declaravimus. 

Cc i TRA- 



104 



T R A C T. I. S E C T. I. L I B. X. 




TRACTATUS P R I M I, 

« SECTIONIS I. 



L I B E R 



X. 



Detriplicianimx incorporevi(;one. 



C A r. I 

T)e primo vencre i-vtjionis ,quA '-utdeltcet anima res corpora/es percipit 

perjenjimi^ quomodom hacfua --vijfofje 

aliqHaado dectpiatur ? 

Fia vifiomm in anirnk ejfegenera a b e ffc d u i n f j 1 1 1 b i Tl 
animadvertimus 5 qijorum primum ell cerporale, 
quo per corporis fenfus corpora re: um colorata 
corumquedimenfjones&aliafeniibusobvia per- 
cipiuntur. Nam quamvis fubftantia 'cL conditio 
anima; fitinvifibilis,&: per confequens invifibili- 
liter in corpore maneatj attamen ipfa e corpofe 
profpiciens & invifibiJiter qunfi egrtdiens , per 
corpus corpora videtjvidtlicettcelum &:terram 
atque creaturas in iis.oculis noflris confpicuas. 
AtqihcXcanim£Evifio,mediantibuscorpoiisfcnfi- 
busexternis,perficitur. Secundiimwixoms in^inima genu-fJJ)irttuj/e(:i\,c]uo cor- 
porum fimilitudines (piritu folummodo,& non rationc lcu mente.cernuntur. 
Quicqiid enimmatenale eft.&l tamen corpus non eft,illud recte meritoque 
fpiritusdicitur.Idcircoquadamviocculta&lpiritualiitarapituranima.utloco 
corporumixpreirase' rumiimilitudincs.tanquaminfpeculo vidtat. Icrtium 
vifionis^fwof eft inte/leciude^c\\io res illjE.qua: nec corpor.T,nec corporum for- 
mashabent,confpiciuntur;quaIesfunt,ipfamens,Dfusjuftitia,fdpientia&;o- 
mnisanimxaffcdiobona. Namvifione intelledlualinunquamfalliturannna. 
Autenim intelligic aiuma,& verum efl.quod intelligiti aut i\ vcrum non eft, 
nonintclligit. In villonevcrocorporaliquam/xpifrinic err.u&fallituranima, 
iecundiim veius illud &verumaxiomaPhilofoph(irum;/<'«/*tf/i/''///^rf/Vf/i/>r<?- 
prium c!r •verum oljerium-^cum in ip/ts corporilns fieri put at quod^videtur apparere in 
p/jantafta. Vcrbigratia. Nav:gantibusvidenturterra,civitates,arborc.s 6s:(jmi- 
lu moven, iimiiiter in tcrra iiritic CDiilHlcntibus furiumque coc-lum intuenti- 

bus 




DE TRIPL ANIM. IN CORP. VlSION. 20; 

bus videntLir fydera ftarejquse camen omnia ah ortu in occafum, & e converfo 
moveridiligenshominesdocuitobfervatio. Porroetiamdivaricatisotulorum 
radiis,resunadup!amhabereformamvidebitur,&inaquabacu]us fraclus ap- 
parcbit,&mulcaidgenusaiia. ImoverointeromnesaliosfenfusmaximeT^/jW, 
quamvisprjeftantillimus.decipitur. Namvidemusin fpeculo aliquandoma- 
jus idolum.aliquando minus & nonnunquam xquale; limiliter in alio dextra 
vidcbiturefrefmift:ra,&econverfoificetiamquod(urfumeft>deorfumfehabe- 
revidebitur,&viceverfa. Aliquandoidolum apparebit extra ipcculum.ut in 
concavisprobatur;aliquandovct6intrafpecuium5 Etin uno itidem fpeculo, 
videlicetinconcavooblongo,resvidebiturjuftolongior,inconvexover6bre- 
vior £Equo, in plano ver6 apparebit , prout in fua forma naturali exiftit : Atta- 
meninplanisfpeculisdextravidebitureflefiniftraj&finiftraefledcxtrajatque 
ficincieterisinfinitis,dequibusopticiEfcientixperitiluculenteregerunt) Imo 
ver6&nofmetipfimfcientianoftraoptica,inlibeIlisderadiisrefraGlis&refle- 
xisha:comniafuccin(f>e& unico quafi verbo delineavimus. Senfus etiam au- 
^//«^interdumanimamfallit,dumaliquis,ululatumcattxfeufelis,velcanisau- 
diens, putat eum efle clamorem vel querelam aliquam mulieris vel hominis 
aucinfantis. Similitertormentibellinftrepitu^iprotonitrunonrar^accipitur, 
voxque unius hominis pro tonoalterius habeturific etiam in Mufica nonnun- 
quamd!flonantiaproconfonantiaapprobitur,& vice verfa. Porr6 etiam per 
^//y^^w/wdecipituranimajquatcnusipfecircaproprium objedumfalliiur. Sica- 
quam aromaticis admixcionibus in vini colorem & faporcm Medici pcriti con- 
verterenorunt&folencitautabasgriiproverovmo accipiatur,quod quidem 
etiam meipfum vario artificio prxilitiire non eo inficia.s;Sa:picule etiam falli- 
turguftus,remunamproaliaproptcrnaturarumfimilitudioemaccipiens.Hal« 
lucinatur etiam anima in fenfu odorif five Olfa^»-r, quatenus fxp flimc vide- 
mus,qu6dexodorefxperesaliud,quamreveraeft,eflecrediiurjatquchocqui- 
demtamboni,quammaliodorisrationeacciderepercipimus. Ta^ ui denique 
animam decipitmodis infinitis. Hi»c ifaaci anima, deceptafuit a Rebecca. Ex qui- 
busevidenseft,qu6dvifioillaanim3ecorporalis,qua'ienlibuscxterior!buspro 
organisfuisutitur,circa objeda corporea fallatur. Atque hic eft primus vifio- 
nis inanima gradus,quo corpo,ra fentimus,quam quidem fundionem anima 
perquinquecorporislenfusexpcdirefblet. 



c 



A K 11 



^efecundogradu^-utfiontsanma^quiieeB in maginatione feu fhantafiay^ 

cjuomodo anima in eanonnunquam fkllatuTy 

patiatur^atque a^ayari 

^ideatur ? 

SEcundo genere vifionisanimaf,quononcorporea,fedcorporifimilia,atqae 
adcbetiamnofmctiplos non aliterrquam corporibus fimilcs,intuemur,res 
in fpiritu phantaftico confpiciuntur, quemadmodum imago in fpeculo poli- 
iiHimo. Atque ut Imago corporis in fpeculo fe habet ad corpus > quod rxtra 
f peculum exiftens,imaginis figuram fua prjefentia exhibet:ficetiam cr -rpi/ '■■■ m 
afenfu externoyiforumiconesatquecffi^J-sfpirituiimaginationis im:-? 

Cc 3 



> • 



2ot t R A C T: I. S E C T. T. L I B. X. 

tur. Senrumigicur& anim^e per eum vifionem rcgioni mundi inf:;riori compa- 
ramus,mquacorporavere vifibiliafunt trinadimcnfionccircumftnpta. Ima- 
ginationemautem&illamanimxvifionem.qux per eam fit,effigiebus tt^le- 
ftibus refcrimus,qu2e talcsvidentur,quaIesnonlunt. SicJriesceelividtturha.- 
berearietisierreftrisfimulachrum.Eta/witftJ^ffitalisefrevideturjqualis noneft, 
fed potius fimilitudo eft rei i llius,qu2e videtur eflTe. IntelleiHium eciam 6c anim« 
pereumvifionemrcbus fupercoeleftibus tribuimus,in quibus nec corpus,nec 
alicujusreicorporea:autienfibilisimagoinvenitur,quaiesfuntDeus,mensra- 
tionalis&intellectualis,ratio,virtutescardinales,caftitas,pietas,&qua:cunque 
alia funt ejus generis,qua: intelligendo vel cogitando enumcramus,difcerni- 
mus&definimusjUtfiipradidumeft. Animadvertendumautemeft,qu6din- 
tellec1:uali vifione,nunquam fallitur anima. Aut enim intelligit anima,6c ve- 
rumeft.quod intelligit5aut,fi verum non eft,non intelligit. In vifioneautem 
Corporalifiepefallituranima,utdidumeftincapitepriecedenti. Sed&fallitur 
animainvifionerpirituali,dequahicagemus,atqueilluduuriquoniamea,qLiac 
videt,aliquando vera,aliquando falfa,atque nonnunquam perturbata &c inter- 
dumtranquillafunt. Ipfaautemveraaliquandofuturisfimilia,velfeorfimaut 
fecreto did:a,aliquando oblcurisfignificationibus,&:quafi figuratis locutioni- 
bus,veIoraculo,vifione,fomno,infomnio atque extafi anima; pronunciata yi- 
deniuride quibusverbahicordine&methodojuftafaciemus. Hincigiturap- 
paret,animam non effc corpoream,fed potius corporis quafi fimilitudinem, 
qusnoneft corpus;quemadmodumfpiritusnonertcorpui,feddecorporis8c 
lucis naturaparticipans,quoniam dormienti & in fomnoalicui veluiicorpo- 
reus apparebif,neque tamen id corpus ejus eft/ed anima,nec verum corpus, 
fedfimilitudocorporisejus. Jacebitenimcorpusejus,ambulabitanimajtace- 
bit lingua corporis ejus,ac loquetur ipfajclaufi erunt oculi tui,videbit autem 
temilla;&itaineatotaacintegraccrneturfimilitudocarnisejus. Inhacfimili- 
tudincquafiperIocacognita&incognitadifcurrit,&fcntitLxtaveltriftia. Ani- 
maautem mortui,ficut dormientis,in ipfa fimilitudine corporis fui fentit five 
bonafivemala5quxtamennonfuntcorporalia,fedcorponbusfimilia,&:qua- 
fi Narciffi imago in latice fontis.quibus anima: corporibus exuta:,afKciuntur, 
fivebencfivemale,ciim&ipfa;fuiscorporibusfimilesfibimetipfisapppareant: 
funt tamen vel vera lastitia vel moleftia tranflatx de fubftan tia fpirituali in fub- 
ftantiamfpirituaIem,utreflexiodeunofpeculo in aliud. Certum nempe eft, 
quandamfpiritualemnaturaminnobiselIe,ubicorporaliumrerumfimUitudi- 
nesautformanturautformatxingeruntur,fivecumpra;fentia aliquo corporis 
lenfu percipimus,itaut continuoeorumfimilitudo formetur& memoria re- 
condaturifivecumabfentia jam tum ante nota,vel etiam,qua; non novimns, 
cogitamus,utindeformeturquidem fpiritualis intellec^tus. Innumerabilia ct- 
iamproarbitrio8copinionefingimu$,quxvelnonfunt,vclefrencfciuntur. In- 
numerabilesitidemaliasrerum forma: in animo noftro depinguntur,cum vel 
facimusaliquid,velfa(5kuri fumus. Aliquandoetiamfpiritu rapiente,tollitura- 
nima,utvidcathujufcemodifivebona,five mala. Animaquoqueintenfione 
cogitationis,vel aliqua vi morbi (ut in delirio e febrc orto acciderefolec) auc 
commixtionecujufdamalteriusfpiritusfiveboni,fivemalijfaIlituratque pati- 
tur. Nam corporalium rerum imagines in fpiritu exprimuntiir,&: tanquam 
corpora,ipfiuscorporisfenfibuspra:fentanturiitautabfentiavidcaniuradciTe, 
tanquampra:fentia,atqueut ea,qux non fimt pra: oculis,adefic cradantur. A 
dormientibusctiammulta vidcntur,vel nihil,vel aliquid interdum fignifican- 
tia. Undefcepeimagincsrerumcorporaliumtantaexpreflioneobjiciunturin 
fomniis,quanta prxfentantur ipfa corpora vigilantibus,in tantum quidem.ut 

etiam 



DE TRIPL ANIM. IN CORP. VISION. 107 

etiam intervifionern dormientium 6c veram cognitionem vigilantium non. 
i.{ircernatur,redcontinu6iiscaromoveatur,8c contra propofitumfuum,vel 
concra mores licitos,concumbere fibi videantur,ac quodnaturalitercolledu 
eft, per srenicaies vias emittant ■■, quam quidem aclionem Medici nodurnsKt 
j)ollHtionemn\\ncu)^o.mnt. Huncmotumcaftivigilantescohibent&refrxnanr, 
quemdormientesideocompefcere non pofliint,quia mpotellate nonhabenc 
imaginis corporalis expre/lioncm,qua caro naturahter movetur.unde fequi- 
turi!lud,quodcohibitumfeqaifolebat,&:,quodfinepeGcatbavigi!antibusfieri 
nonpoteA:,fitinfpiritu,&multaproarbitriofinguntur,velpra;terarbitriumde« 
monrirantur.dumcorporaliumrerum imaginesapparent. Ipfanamqueani- 
ma,qux motu proprio femper in motu eft,quia a corpore non fini tur.vel etiam 
plane non finitur corporalia fentire.autad corporaliavimfu^eintentionisdiri- 
gere,idcirc6,corpore fopito,fpiritu ipfa agit,ficuti imagines corporum cogitan- 
doexfeipfaYerfareairoletjautfubjeAa intuetur,ctim ad ea videndaaliquofpi- 
ritu affumitur. Notare autem vos velim,^ Le^iores Aqmxnimo oferahjicnofirale'- 
gcw^fj^quodnondementejamloquamuriquamfupraprobavimuSjnuUipaflio- 
ni aut mutabilitati obnoxiam efle,fed de anima media in corpore,fenfibus 8c 
fpiricucorporalijimaginationi attributo,mixta,quiB fi per fenfum corporijun- 
gatur,hocefl:,fivifionecorporalivifibiliacorporeaintueatur,corporeadicipo- 
teftab efFediijfin perphantafiamcircavifionem fpi itualium 8c fimilitudines 
corporumverietur,fpiritualisdicitur,atqueitaquoque,fiperintellc£tumcirca 
vifiouem,inquaneccorpora,neccorporumfimilitudinesconfpiciuntur,occu- 
petur,rationalis &; intelledualis appellatur. Namque ha;c anima fi menriad- 
ha:reat,tiim ejus vifio circamentem & intelledum m.agis verfatur. Si vero ma- 
gisanim^efenfitivx fubjiciatur,tuncvifionibus ejus inferioribusutitur. Efter- 
gohxcanimafubftantiafpiritualis,exluce8cfpiritumedioconflata,8cpercon- 
fequens fimplex 8c indifl^olubilis, incorporea, paflibihs 8c mutabilis reipedu 
abundantije fpiritus fui, qui paflibilis eftut ver6, quoad formam fuam luci- 
dam,permanens,fixaatqueimmutabilis. Qu6 ergo magis deorfum inclinat, 
e6magisfpiritu rubmergitur,8cperconfequens pailionifubjicitur. Qu6ver6 
magis(urfumelevaturverfusmentem,e6 minus aggravatur perturbationibus 
materix. Hincergoinmentisregioncubiintelleetuales vifionesfacit,fcmper 
veraintuetur,propterejuslibertatem a paflionibus 8ceximiamlucispotentif- 
flmxoperationem. At ver6 ininferioribusfuisvifionibusfalfaproveris,quam 
fEp!flimefpeculaturproptergroflitiemmedii,in quonatat. Sic remus velba- 
culusre£l:us,aquximmiflus,proptermed!i fpiflitudinem,frangiatqueincurva- 
ri videbitun llnde res tales id videbuntur.quod revera non funt,atque itafal- 
leturanima:Carctetiam anima pondere,figura 8c colore,quatenus invifibilis 
8c fenfu non ca pienda. Nec quidem etiam pro parte capienda eftjfed pro crea- 
turaDei,nequeetiamdefubftantiaDei,nifiinquantumparticipatdecjusbo- 
nolucido:nequeeftdemateriaqu3tuorelementorum,fedexnihilocumquin. 
tofpirituefl"enrialicreata,fiquidem Dcus eam ex femeripfofeciflet,nequaqua 
virio,p'afljoni,mutabihtatiautmiferi£eefretfubjeda. Porr6etiam,fiexel$m^- 
tisfieretjefTetcorporea. Initium ergo habet,fine ver6 eam carere certum eft. 
EtcumfpiritualisfitatqueiEtherea,nihilhabetterreni fecum mixtum autcon- 
cretuminihilhumi^ditatisaerea: autaquex,nihilque caliditaris 8c ficcitatisele- 
menti ignei. Ut igitur cjus natura eft invifibilis,ficetiam invifibiliterin cor- 
poremanet,8cdecorporeinvifibiliter egreditur,per corpus corporavidet,vcl- 
uti ccelum hL terram,8c qu^e in iis confpicua funt oculis noftri?. Per fpiritum 
autemcorporumflmilitudines intuetur. Quicquid enim corpus nao t^k.,^ ta- 
menahudeft,noninfuIsedicitur Spiritus. Per intellei^um ea yidec>qu£ non 

corpo- 



2oS T R A C T. 1. S E C T. I. L I B. X. 

corpora funt, nec corporum formas habent,quemadmodum in fuperioribus 
dedudum cft. 



C A P. III. 

1)e anim£<-vtltombtu,ftmiltter defomniu ^ quinque ejus generibtis : 

T)e Vhantajmate, Ephtalte, ^ tandem 

de Extafi. 

EOru,qu£enofuntcorpora,fedfpiritualescorporumfimilitudines,quaIescer- 
nimusperimaginationemjaliafuntvifaufuatajaliadormieutibu^ijippurenc» 
atque nonnulla in extafi percipiuntur. Qux funt vifs uJitatA drhumana.tz vel 
t\J}iritH noftro exiftunt, vel ex corpore Jpintui qmdAmmodo fuggeruntur-y fecuci, 
cumveIcarnevelanimohominesfueruntafFcdi,uonfolumvigilanttsiofimili- 
tudinecorporumverfantanimo curas fuas cogitando,verurn etiamdormien- 
tes fomniando traclant iIIud,quo indigent. Namque &. negotia (uagerunccx 
animi cupiditate,& epulis poculisqueinhianf,fi forte fitientes clurientes ve ob- 
dormiverint. Vigilantibusetiamocculioquodaminllinduingcflas elfecogi- 
tationes,quibusdivinarent,novimusificutC<j//'Arf/7'^»///f:vprophetavir,i.iitne- 
jusintentio prophetandi voluntarem non haberct. Videmus crgo ex fupra di- 
<Slis,qu6dmultavideatanima,&qu6deademnaturafitomnium vifionum,five 
invigilantibus,fivedormientibus,fivc segrotantibusiquoniam res hujufmod/, 
qux videntur.non funt ex alio genere.quam ex nacura (piri tus,dc quo vel in quo 
funtfimilitudinescorporum: Obfcuratas namque vias habet fentiendi,utvi- 
deat,qux(bmniantes vident. Vifa fiquidem Phrcneticorum fimilia funt vifis 
fomaiantium,fimiliafuntcogitationibusvigilantium. Dormientibusquideni' j 
incerebroconfopiturviafcntiendi,qua: intentionem ad oculos ducit,idcoquc ' 
ipfamtent!o,inaliudverfa,eernit vifa fomniorum,ac fi corporalesfpeciesadef^ 
lent;itautfibidormiensvigilarevideatur,6cnoncorporumfimulachra,fedipfii 
corpora intueri. Nec certe fine admiratione infigni contemplor,&. contem- | 
plando afficior ftupore haud exiguo,quanta celentate &: facilitate anima (i- ' 
briceiur imagines corporum corum, qux per corporis oculos videt. Qualif^.dP^. 
cunque tamen illa viforum naturafit,proculdubiocorpu5noncft. Nonenim. 
corporavifaillasimaginesinfpiritufaciunt,ncceam vimhabent.utaliquidfpi- 
ritualeformentifedipfefpiritusinfeipfoceleritatemiraid pr£cftat,utpotefpiri- 
tualis, intellec^ualis atque rationalis. Qiia: dormientibus apparere videntur, 
kcund\xv[\Macrobii opinionem.in ^«//?^wr generadiftribuuntur,videlicetin o- 
raculumiviftonemfomniumyinfomnium drphantajam. Oraculum definit eflc,ctim iii 
fomnis parcns,velaliqua gravis,fanclaque perfona,feufacerdos,velipfeDeus, 
eventurum aliquid aperte , vcl non evcnturum , faciendum aut devitandum, 
denunciat. DequofacrxScriptura: multis multa locisdifert^tra<ftaverunt,6c 
j4»»W/f/#finfuismyfteriispermulta recitavit. Vijio eft.ciim id quis yidet,quod 
eo modo,quo apparuit.evenit. Somnium eft figuris te(ftum,& fine interpreta- 
tioneintelliginonpoteft,hoceft,a:nigmatibu$obdudum. UndeiV«/w. 12. In oi 
nlloquitur ]ehova Moyfen , dr oJlendit.,non perfomnia dr migmata dr figur.iStUt folehat 
cateris Prophetis fepitefacerefedpalkm Deum ajpexit^atque (imilitudinem ]ehovx in- 
tuebatur. Infimnium eft.quando id,quod vigilantem fatigavit,ingerit fe dor- 
mienti:cujusgcnerisfuntcibicura,velpotus,velaliquaftudia,velartes,velin- 
firmitates;namquefecundumftudia,qua;quifquecxercuerit,fomniarefolcti 
Similiterfolitarumartiumfimulachra,deprxfentimentibusimprcfIa,appare- 

bunc 



J 



DE TRIPL. ANIM. IN CORP. VISION. 209 

buntininfomniis. Porroetiam, juxta infirmitatis diverfitatemjdiverfa inci- 
duntinfomnia,8c fecundum morum ac humorumvanetatemitidemquoqne 
illavarianturjcumaliavideantfanguinei,alia cholerici,alia phlegmatici.&alia 
melancholiciii{lividentrubea5cignea;illialba&nigra. Phanta/ma e(\..x\^ando 
quisdormirevixco£pit,ficvigilarele adhucexiftimat,aca/picerefibi videtur a- 
hosquafiinfeirruentesjvelpafiim vagantes formas,difcrepantes & varias,eai- 
que vel Ixtas vel turbulentas : fub quo quidem genere Ephiahesftnimubm ^Juc- 
r«^«fnumeratur;quemfamaeft,quiefcentcs fubitoatqueinopinatcmvadere, 
atque eos fuo pondere gravare. Quod quidem juxta Medicorum opinionem 
nihil ahudeft,quam qusdam fumofitas a ftomacho vel cordeadcerebruma- 
fcendens,atqueibiviranaturalemcomprimens. In^x/^abomnibuscorporis 
fenfibus anima alienatur8c avertitur,magis,quam in fomnio,fed minus,quam 
inmorte. Animainhac nonfallitur,fedip/amentedivinitusadjuvatur,ficutiia 
Jpoca/jipji] ohamis exponimt. Magna quidem efthascrevelatio,fiquidem,cum 
bonoipirituafiumitur,animafalhnonpoteftjquiafandiAngelimirisroodisvi- 
fafuaperfacilcmquandamacpr2potentemunionemvelmixtionem,verared- 
dunt,8c vifionemluam ineffabili quodammodo in fpiricu noftro reformant. 
Ipfifiquidemhifcecorporibusindicandis&miniftrandis prsfunt,&; eor jm fi- 
gnificativasfimihtudines in fpiritu ita difponunt,& tanta potentia quadante- 
iiui tradant,ut eas pofiinthominumfpiritibus revelando commifcere. Inde 
eft,qu6d Angeltti^lehova apparuit in fomnfs]oJeph,dicens : Nelt tiniere ,accipe Mariaru 
conjngem tuam. Etiterum. Tollepuerum d^fuge. Deus autem per Propheram 
J^if'/dicit : Et ejfundam dejpiritu meofuper omnem carnem-,^!' juvenes vijiones vide- 
hunt,(jrfinesJommAfomniabuHt)^c. 



1>e hommum in hejiiamm efji^es per prtejiigiofam n;eneficarum operationem 

transformatione. .^omodo Dxmones hom '-vel mali ajfumant hommts 

f^tntumi Et qua '^ta D^mones malifuturaprtenuncientj 

ac deludant falfts appantiombtts ^ 

A Ccidit aliquando, fecundiim nonnullorum fide dignorum opiniones,ut, 
-^ ^artequadamvenefica mulierum 8c poteftate Dxmonum^homines in lu- 
pos 8cjumentaconverfi,inftar brutorum,neceirariaquiEqueportent,opere- 
quehoccompleto,iteriimad(e&priftinam formam fuam redeant,ita tamen, 
utmens interim in illis non fiat belluina.fed rationalis humanaque conferve- 
tur. \d(\\iod^\zmDiviis Augujiinfts in Italia fuo tempore eveniflefideliterno- 
bis fcriptis fuis confignatum reliquit. Sed hoc,ni fallor.ita intelligendum eft, 
qu6dDxmonesquidemnefciatcrearenaturas,fed tamepoflintaliquidfacere 
tale,utvideaturefleillud,quodreveranoneft. Nequeenim ullaarteautpote- 
ftate magica vel diabohca animus , fed ne corpus quidem,aliqua ratione in 
membra&lineamentabelluinavere converti poteftjfed in hominem quidem 
phantafticum poteftiquippequi etiam cogitando vei fomniando per rerum in- 
numerabiliumgeneravariatur,&,cum corpus non fit,corporum formas mira 
celeritatecapir. Confopitisigitur&oppreffiscorporis humani fenfibus,figura 
fanecorporeaadaliorumfenfumproducipoteft,itatamenfolummod6,utipfa 



Dd 



vera 



tio T R A C T. I. S E C T. I. L I B. X. 

verahominum corporaalicubijaceant,vivaquiclem,fedmult6gratiusatque 
altius,quamfomno,fenribusobferatis5phanta(licumautemillud,velutift)rma- 
tuminalicujusanimalisimaginem,aUorumfenfibusoccurrat&anpareat:Quo 
quidemcafu,talis fibi homo ifte videbitur^qualiter folet fibi nonnunquam in 
fomnis apparere , ac fi onera portaret. Qua: fcilicet onera, fiquidem vera func 
corpore,portanturaDxmonibus,uthominesiftipra:fi:igiisdediiipereoruma- 
dionesilludantur,dumpartim verahominum,partim ^lfa jumentorum cor- 
pora vident. Humanum etiam fpiritum aliquando bonus &: interdum malus 
aflijmit(piritus:necfaciledifcernipoteft:,aquofpjritufumatur,nifi in eo,qu6d 
bonusinftruicadbona,&:in viamveritatis ducit,malus ver6fallit,&: fallacibus 
fuis machinationibus animam,etiam in manifeftis bonis,dcludit,ut eam.cum 
fibiintalibuscreditumfuent,ad fuam voluntatemfequendam pertrahat 8cfe- 
ducat.$icplerumqihumanumfpiritumrapit,utoccultaamboriimixtura,quafi 
idefpiritusellevideaturfpiritusvexati,8cfpiritusvexatis:quemadmoduinDcC- 
moniacis&quadam maia Epilepfia: fpecie afPeda quondam obfcrvavimu^, 
Dum enim Marjiliis Galltx degercm puellam quandam Damoniacam intcr p-esbyteros (i- 
gno crucisagttAtAm anima.dverti^qtt& dumjcientiarum ejfetpenitui ignara,froprto cjuafi 
afflatuverbanonnulltgyxcaprotulit^d^ multa tam de fr&terttts^quhm p-xjentibns non 
finemagnaafiarntumadmirationemtiltttudiniindicavit. Q^iodreveraapropriocjus 
Spiritu provenire non potuitjfed propter fadam cum eo Spiruui maligni com- 
mixtionem taliaquafi unico flatu protulit. Atquehicnotatudignumeirepu- 
tamus,quomod6lpiritusmalignus cum maledicentis /pintu,ad ijtipii inmale- 
dicentepropofitiexecu:ionem,(ejungei"el6leat. Namquehujuipuellxmater 
invalida£s:a;gtitudineconfecT:a,propteriftiusfiIia:(uxneglccT:um,(ivequ6dej, 
utiquidcmferebatur,aliquidpecuni2eperdiderat,fivequ6dinnugisilludcon- 
iumpferac.diriseamimprecationibusinlijdandojin ha:c tandem vcrba proru- 
perac: rf//w (inquit illa)»/ diabolt*s ctim legiontbtts fiiis in corpta tuumfubito ingre- 
diatur. Quoquidemmalitioseenunciato.efFedus c veftigio fecutuseftvoiun- 
tatem. Nam puella (ubit6 a Da:monibus malis & quidemjuti ipfe Diabolus 
per os puellx confcfiiis eft,a fex Legionibus oblcila fuit,atque mifere ab iis ex- 
cruciata. Infpiritumigituramatremalevole&nefandomodo cfflatum proti- 
nus ingreffi funt Darmones, atque ita Satan propterpropinquitatem natur^ 
interfpiritummatris&.filia:,facilimein(piritumfilixpenetravit,vehensfecum 
turbam D.cmonum. Ac vero animadvcrtcndum e(l: qu6d Dxmonibus per- 
mittatur fpiritumhominumpo(fidere,attamenimpoflibile litillis in lucidam 
mentis 8c rationis regioncm penetrarci quoniam illa efl tantum lcdes & taber- 
naculum Trinitatis,non al!cer,quam Sol coeIcftis,uti teftatur r/aimijla Regtiu. 
Et tamen dicitur Satanas implere mentem alicujus & principale corJis. "itf^^. 
hoc intelligitur fieri,non quidem ingrejFu in eam,& in (cnfum ejus.fed fraude, 
iniquitate,omniquem3litia,quaanimamillamrationalemad(callicitatqucfe- 
ducit,decipiendoeamtic faciendo per cogitationem.ut bona & virtutes ei vi- 
deanturilla,quxrevera(untfalfitate,vitiis,prxftigiisque plena. Eft enim Dia- 
bolusfallax.nequam&fraudulentusdeceptor animarum. Non igitur parti- 
cipationenaturxfeu (iibftintKt animx rationalis,ut quidam putant,occupac 
Diabolus lucidam hominis animam.auc incola ejus elhcituri (ed ex partc iu:e 
compofitioniscumfpirituhominisaereojunclus^perfraudulcntiam^deceptio. 
nem atque malitiam dicitur poflidere mentem ac animam,hocc(l,obfulcan- 
do rationis fplendorcm per phantafticas imaginationes in fpiritu fenfuali ho- 
minis obfeffi.quas excitare folet (iiis artificiis,ita utea videanturellc^quarnon 
func. Veruntamen(cn(i)sDiabolo(ubjec^usredditur. Undelingua ohfc(filo- 
quitur,&phantafisappantionesille,utiquidcmautumat,wCrtas5cinfaJlibiles 

videc, j 



DE TRIPL ANIM. IN CORP. VISION. m 

viclet,cum revera illa: nihii lint,quam pi ieftigiofe illufiones &: a Chrifti veritate. 

cmnuiodidentitintes. Nam illud bonum,quod Deus impertitus eft crcaiuns 

fuiSjfola Tnnitas intrarefoletjDiabolo autem rpifliorem poffidere datur Tpin- 

tum,hoceft,aercum,inquofalIit(enrum&imaginationem. Ettamenpert<ftu- 

tiasejus,mens,hoceit,verus atque immtdiatus Dei radius,non minias patiair 

Diabohincptias.qu.\mSolcoehfertnubisaere£e obfi;uritates,auttonitruoruni 

fragores&. ftrepitus. Qu;E,licet terr<E atqueterrenis videanturefletenebrofe 

fpiirxque nube>,aut tonitrua horrenda,aut Dracones volantes tremendi aut 

Comet^ prodigiolijScc. nuliatenus tamen lllis perturbatur Sol coeIi,fed lem- 

per conftans eft in motu fuo, fcmper idem in fua pulchrimdine 6c (plendorei 

quiaDeuseifemperadeft,CLim iitipfius tabernaculum. Simili,inquam,raodo 

leetiamreshabetintsrDiaboli pr^eftigias obfufcationum,6c mentem feu ra- 

dios lucis in homine. Nam licetoculi trepidi reddantur , atque fenfus vanis 

Diaboli figmentis illudatur, imaginatioque nebulis atque meteoris falfis op- 

primatur,{unde fit.ut in media aeris regionc videamus,qu6d nubes alixDra- 

tonumeffigies,alia;montium,ali^caftellorum,alia£ hominum inter febellige- 

rantiumatqiieinfinitorumaliorumimagineshaberevide3ntur,cumrever.\ni- 

hil fint tale,quale apparent,im6 quidem mera figmenta &c accidentia,five fi- 

mulachravanaexiftunt,&; magis quidem vana,quam ullapic1:orum,quoniam 

c:t6evanercunt)attamenratioilluminataatquemensregiafehabet,utipfe Sol 

mundanus,firma,immobiliique in fua veritate &: fide exiftens. Undefit,ut 

concra homines illoi,quibus adeft fides,hoc eft,quorum anima: menti adhx- 

rent, nihil puific Dii^bolus fuis illufionibus ; quoniam illi per lucis ciaritatem 

fjllaciasejusinteiliguntjfed quorum anim^c carni &c fenfibus obligantur.hi o- 

mnia,obfidei&radiorummentisdefedum,creduntefle taLa,qualiaDiaho- 

luseaapparerefacit,atqueitaignorantiafubmerguntur,tenebris obruunturSc 

in teterrimam hylx abyfiiim dilabuntur,vivique,fed quafi mortui,in ea fepe- 

liuntur. Cogitemusergonosmortalesdementisexcellentia,inquamDiaf)o- 

lusini^redinonpoteftjUtinecinanimammenti adiKErentem,quoniam eftDei 

temptum atque tabernaculum. Quare mendsafpcdumfugitDiabolus , uc 

ipfiilimumafpeclumDei,undeZa«/«^«4 dicitur Ettamen tantaDxmonum 

eft poteftas,tantaqiie acie prxditus eft eorum fenfus.actanta celeritateinae- 

reo mocu pra:cellunc,ut non fit mirum, fi terreno.rum corporum fenfum acu- 

mins-celeriratcatque virtute motus facilime fuperent. Hinc ergo fit,ut qux^ 

damnunquamcogicataprarnuncicncqu.ehomines propter corporis fui tardi- 

catemadmirari videntur. Porroetiam Da:monibus propter tantam vita; iiix 

extenfionem longe major rerum experientia accefiit, quan\ hominibus ullis 

propcer vita: brevitatem acquiri poteft. Ide6 qua:dam futura per exaclam cha- 

racTrerum natur.-e fignificationem &C pofitionds eorum rationem pr;Edicunc,6c 

quardam alia mirabilia prsftant , quibus homines mentis radiis non illumi- 

natosadvoJuntatemfuamalliciunt&ieducunt. Atquehinceft,ut,teftey^»g«- 

Jiinodecivitate D^.quxdam mulierculxD^monum illufionihus &: phantafma- 

tibus !educt:E,credantgc confiteantur,fe nodlurnis horis cum Diana Pagano- 

rum Dea &; cum Herodiade ac innumera fceminarum multitudine equitare, 

earumque vifionibus obtemperare. Similiter de tali veneficarum cohorte e - 

gometper Lotharingiam a fluminc Rheno non multum difiitam,tranfiens au- 

divi,qux paulo ante meum adventum,credulx fux ftultitix poenam lueranc, 

igne viadice a vitaz fuas impuritate in mortis abyflum miflle. Hisenimferena 

quadam node, fplendente Diana,Satanas f^piffime variis figuris apparuerar, 

circa quem ipfa: choreas cum ingenti lastitia duccntes,ipf um pro fuo Deo uni- 

cohabuerant. Nan»Sauna«,quifeinangelumlucis transfigurarefolet,ubi a- 

Dd t ninTiarn 



2lt T R A C T. 1. S E C T. I. L I B. X. 

nimamalicujusmulierculxincreclula:fecluxit,ipramquepennfidclita<€mejus 
libi fubjugavit,illic6 transformat fe in diverfas pcrfonarum fpecies & iconcs» 
atqueanimxilli,quamcaptamtenetintenebris,&.quiiunfomnisdc!udir,mo~ 
d6tnftia,mod6l;i;ca,&;mod6incognitas,mod6 cogmras perfonas ollendit,at- 
que ita eam pcr avia quxque feducit. Et ctim (olus fpiritu^ intidelis hoc pa- 
tiatur,noninanimofeumente,fedin phantafia,fen(u &; corporeilludeieveni- 
reexiftimatur. Idcirc6 nimis ftultus 8c hebes eft,qui hxc omnia,qux fpintui 
apparet,revenxcorporievenirearbitratur,ci\m£z-ff/;/f/&:aliiProphct£e,item- 
qiiejohames EtuNgeli/la&C ApoftoliinSpiritu,nonin corpore,vidcriLn villones. 
Deniquequodad«/w^rrffWtfr/«<?r«wvelviventium,eorumqueapparitionesat- 
tinetjfciendum eft,qu6d,tum homines mortui vel vivi alus dormientibus vel 
yigilantibus apparent,non videantur uti funt,fed folummod6 in quibufdair. Ii- 
tnilitudinibusrerum. Fieriautemiftudcredimusoperationibus angclici.',,ptr 
difpoiitionem providentixDei,bene cupientis bonis velmalis,fecundum in- 
fcrutabilemalcitudinemjudiciorumfuorum.fivehincinftruanturanimxmor- 
talium,fivefallantur,fiveconfolationeerigantur,liveten-eancur,prout unicui- 
que velexhibenda venit mifericordia vel irrogandajuftitia. SedquoniAm de 
his in 'TraBatu nefiro de mortefive animx a corpore dijfoIutione,htmi loquemurSc 
difcurremusjhoclocoeaomittemus. 



*X>e tertio <-viJtonu antmiz qenere ^<-vtdeUcet mteUeUuali^ 
auod nHnquamfkllit, 

TErtitim vijiomtm animx genttief^ inte/Iecfitaie,ut fiipra. didum eft.quo \\\x res» 
quxneccorpora,neccorporumformashabent,con(piciuntur. Atquehu- 
jufmodiquidemvifionenunquamfallicuranima. Atqui invi/ionibusfenfibili 
&phantafticaf£pedeluditur&.feducitur,propter rationesfupeniisanobisaU 
lcgatas.Idcircoperfolamvilionemintelleclualempotcftanimusadveramfui- 
ipiius agnitionem pervenirc,&: nullo modo per priores illas vilionesfen(us& 
imaginanones,quippequxpotius falluntanimam, &lfaciunt, uc fibi illud vi- 
dsatur,quodvercnoneft.Perrecellijmigiturafenlibus&; corporuiimulachr;s 
adfuiiplius&Deicognitionepertingerefolethomo internus;cum hitfolui lle 
modus^quolibiincognitusdifcitfecognofcere.Sedhic Iabor,hoc opus,quippe 
alliduaopuseftc6fuetudine&:conftantiamagnarecedcdia(enlibus,utfciIice£ 
homoanimufuum a multititudineabftrahat verfus unitate,hoc eft, ut iplum ad 
ferevocetScinfeipforetineat. Hi^equidefenfibus impedituranima,ne cerne- 
re feipfam & creatorem fuum valeat.quo ipfafola & limplex line oculis refpice- 
redebet.QuarenecefTeeft.utrelidisgradibus fenfibilibus ad ratii.^nis metam, 
calcandoviamjuftitixtranfcendat.Namanimarationalismtercas.quxaDco 
fadxfunt,omnesfuperat,&;proinde,quandopuraeft,proximaqueDeo,at(]us 
ade6 etiam,in quantum quidem chantati mentis cohxret,lumine illo intcile- 
c1:uali perfufa 8c illu(l:rata,utique non per corporcos oculos, fed pcr fuiiplius 
principale.hoc eft.per intelligeniiam Deum cernit,inquoeft perfcclillima 
pulchritudo 8c beatiifima vifio,qua quidem vilione ip(a fit beata. Kemovcre 
igitur dcbet a confideratione fua omnes notitias,qux per corporis fen(us ex. 
trinfecusaccipiuntur:quippequ6dc©rporaha,eorumquelimilitudines,atque 

ipfl 



DE TRIPL ANIM. IN CORP. VISION. t^ 

*pfiquoquefenfus& imaginaiiones circa ea verfintes,& in memoria,cum ea 
recordandoreminifcitur,hxrentesac{ exterioremhominem pertinent,quan. 
quam iftis anima veluti nunciis quibufdam,exteriora percipiat. Aoima quo- 
qus fimplexeft & libera,cui nihil eftreipfa prxfentius, interna quadam &. non 
fimuiata,fedveraprxfeniia. Videtfeinfeinihilenimtamnovit,qua.m id,quod 
fibipr^ftoeft.necquicquamei magis prxft6eft,quaipfalibi. Namfecogno- 
fcitvivere,meminitfe eire,velIejCogitare,fcire,judicare, hasc,inquam,omnia 
novitanimain fe,necimaginatur ea extrafe,fi ahquo fenfu corporis illa tan- 
gatjficutcorporaliaquxcunque tanguntur;ex quorum cogitationibusnihil ei 
accedit,ut tale afliquid fe efte putet,quicquid ei de fe i-emanet, hoc folum ipfa 
eft. Nihil enim tam in anima iiluminatum,quam ipfa anima,necquicquama- 
nimamficcognofcit,utipfaanima;cumi.-nimquxritanima,quidf:tanima,pro- 
fc:cl;6novit,qu6dfeipfamqua;rat&novir,qu6dipfafitanima,qua:fe!pfamque- 
ritjnecenimaliuddefequ£rit,quamfeipfam. Dumergofequarrentemnovic, 
fequidemtotanovit. Quodfinovit,utiqueomne,quod novit,tota novit. £tfi 
inventapartenonfetotamquxritjattamen,qu6d le tota qUcTrit,tota fibi prs- 
ft6 eft,6c nihil ei prxfentius effe poteft,quam ipfa fibi. Qu6d autem de fe qu^- 
rit,quidanteafuerir,veIquidfuturafit,velqualisjamfit,qu2erit,hoceft,qu.\ni 
fimilis veldiffimilis Deo,quam humilis&. devota,quam pulchra &: quamf.m- 
da. Sed quia in iftis eft corporibus,qucE cum amore cogitat,&: cum quibusa- 
morem mifcere confuevicnon poteft fine imaginibus eorum videre leipfam. 
Nam tanto glutine ei cohserent hxcquie foris funt,animalia,ut etiam,cum 
abfuntifta,prxft6 finteorumimagines cogitanti. Quapropter fecernere easa 
lenonpoteft,utfefolaminfpiciat5cvideat. Redeatergo animaadfe,£«:ftetin 
fe,necficutabfentemfequxrat,fed velut prxfentem fecuret cernere&difcer- 
nerejSc intentionem voluntatis,qux peralia vagatur,ftatuat infeipfa,8cfeco- 
gitet,ut feipfam cognofcat & diligat. Ita videbit.quod nunquam fenonama^ 
verit,nunquamnefciverit,fedqu6d,alia fecum amando cumhisfcconfudcnti 
itautfinemagnolaboreabiisfepararinonpoffit^quibusmagnoamoreadhxfir. 
Quapropter ea phantafiis corporaHum imaginationum deformatur, eifdem 
alce impreffis &: folutacorpore illis non exuitur. Si enim a corruptione corpora- 
liumafFedionumhic non mundatur,exuta corpore tenetur paffionibus cor- 
poralibus. Nammaxima^ficutdidumeft^cohajrentiaeftinterfpiritumanimc-E 
ifc corporisiita utfi fpiritus animx cohxreat fpiritui corporeo,neg!edamentis 
pulchritudine&bencdidionejtuncillefpirituselementaris&fenfitivuspofta- 
nimx egreffum e corpore adhxreat,Sc connedatfefeejusfpirituiaereojatque 
itataUbus tenebitur paflionibus anima corpore exuta,qualibus fiibjacebat in 
corporeexiftens. Namutinplant«incrementovidemus,qu6dfpiritusxthe- 
reus cum fua anima feu lucis fcintilla,verfus fuam patriam volans &: tendens, 
furfumfupraterramfefeelevat,cujusalteriusconnecliturportioelementiigni', 
utpotequodcontiguumeftcoelosethereojatigniiterumaercoglutinatur pro- 
pcerlocifuidignitatcm,atqueaquaaeri,5cdenique2qu2terra,atqueitaa6biva 
Jucis&;fpiritus2thereivoluntasgroiro& gravi illo fpiritu foeculento deprimi- 
tur,itauccontravellefuuminaeredetineatur>&: magis furfum ferri aut attoUi 
nequeat. Sic etiam.fi anima xtherea hominis,portioni mentis nonadh^rear, 
led k radio di vino,qui eft de coelo empy reo,& nullum cum elemen tis habet ne- 
xumaucfamiliaritatem,negligatur,eodemferemodofehabet,utanim:Eplan- 
tazautbeftix. Namigneaelementorum vicolligaturcum corpore &;cum ae- 
reofpiritusfenfitivi,&nonnunquam cum tenuiori quoque portione concate- 
natur, ita ut a loco gaudii & IxtitiiE deprimatur, ac in loco pafilonibus illis, 
quibus in corpore humano perturbata fuit, obnoxio detineaturjquoniam o- 

D d 2 mnes 



214 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. X. 

mnes animje pafliones mal.x fuerunt infpiritu grofliorijfenfuum videlicet %:: 
phantafia;,quiquidemrpiritus adhuccicorporejamexut.xcoh^cret. Atvcr6,li 
anima in corpore, carnis voluptates rcfpuendo, rationi illuminatjc, intellcdui 
atquementi adba;rerit;tuncinpotefl:atementiserir,eamcumadha:renteeiipj- 
ritugro(ro,priu->purificato,fur(um,extra&fupra regionempailibilem.vcherc, 
atqj ex loco pcrturbationum 5c terror» inlocu Ixtitia; &. gaudii clevare. H.€cc- 
nimeftviavcnErefijrre£lionisamorteinvitam,hoceft,atenebrisinlucemcum 
fuo corporeglorificato,quod nihil aliud eft,quam fpiritus corporis feniibilis, 
virtuteradiorummentisilluftrataricaredificatusjUtfiibtilitatefuapoffitomnia 
penctrare,&:perportasacfeneftras claufas trafirerldfanc.quod aliisfpiritibus 
corpore exutis denegatur,fi hifloriis tam vetenbus,quam recentionbuj fides 
aliqua eft adhibenda. Sed & tanta eft perfectio animx cum Ipiritu ct)rporco 
glorificato,utetiam ei,ab omnibus omnium elementorum vinculis immuni, 
coclum xthereum refcindere , & per rcgionis fupremx cribum, evchentibus 
cam&furfumelevantibusmencisabomnipaflioneliberxalispenetrareaDeo 
Goncedatur. Studeatergoanima in hac vica,dum fcilicetcumcorporefuoo- 
paco adhuc eft conjunc"ta,ut mcnti adh£ereat,qu6 hac rationc fea corporisfic 
fenfualis fpiritus inquinamentisliberet & emundct. Quod quidem,fi feceric, 
egregia hxc erit merces ejus,6c infigne hoc ejus pr£emium,qu6d,ciim hinc,id 
eftjafuocorporeexierit,nihilcorporeiautimmundicieifecum crahet,(cdabo. 
mnicorporahpaffioneeritimmunis. Hic obiter vos notare veiim,qu6d huic 
animxmulta nomina fecundum operis c)us diverfitatem imponantur. Nam 
utintegraanimamundana,exparteinfimafiveelementari,&,a:therea acmul- 
tiplici empyrca,fic eciam fjsiritus ejus medius(qui 6c anima media vocatur,6c 
cujuscftjprolibituparciciparedeutroqueextremo^dumfentit,^*'^ circacarna- 
les8c terrenasoperationcsverfatur,diciturfenfusidum vegetat&: vivificat.vi- 
tanuncupatur;dum recordatur.memoriasdum difcerftit,ratio3dum fapit.ani- 
musidum intelligit,mens;dum contemplatur fpiritussatquc dum vuIt,volua- 
tas. Iftatamennon difFeruntm fubftantia,fed nominibus tantum;quippe ilU 
omnianonfuntnifiunicaanima,proprietatibusquidemdiverfa,fed efreutiau- 
na. Sieenimeundemfpiritumcontinuumefrevidemusacircumfcrentiamua- 
diadejuscentrumjatqueficctiamlucispyramidemcontiouacam intclliginuis 
aterra.ubiincipitejusconusad peripheriam rnundi. Et tamenta n fpiruum i- 
ftiim univerfum,quam luccm,varias in fe habere propnctates.fecundiim ma- 
joremvelminoremlucisquantitatem,aut)uxtam ijorem velininoremfpintus 
tenuitatem percipimus. Unde fir.ut groffi jc (piritus portio fic niutabiiij.cur- 
ruptibilisScinfinitisalcerationibus fubjcd.ii E)us vcr6 pars mcdi.j,cempcraca 
multorumplanetarum,propri(*tateadinvicem difFcrentium^orbesdiftinguic, 
&mcdiocrisin remiffiori aut intenfiori gradu exiftit,atque tandcm regio c|us 
(uprema eft formalinima.fubtiliffimajintftilectualiffima.atque divinis inteili- 
gentiis,ordine&naturadiftinctis,impleta. Quasquidcm omnes differentix la 
uno5ceodemfpiritufiuntproptcrvarietatcmproportionumlucisomni.iopc- 
rantis. llt igitur unus idemque dicitur hic fpiritus,&: tamen variaA in fe h. hcc 
operationesiunde & terra,aqua,aer,ignis,a:ther,fj?iritus igncus & intelledua- 
lisappellatur,ficetiameademanimadicifoletfenfus,imaginatio,vita,ratio,ia- 
telledusatquemens,licetunusatqueidemfitfpiritusaDeocreatus,radiiiqt33 
multifariis adornatus, quorum diverfa operationc, varia fortitus cft nomioa. 
Sic videmus,qu6d in infima mundi regionedefedus lucis fit caiifa tot 6c t:.inta- 
rum mutationum. At li Deus huic fpiritus regioni tantam gratiam conferrer, 
quantamfpirituihumanopermcntem,fubit6inexceilentiam fuperioris mun- 
di regionis cxaltaretur. Nen enim difFcrt fpiritus portio inferior a fuperion, 

nif{ 



DE TRIPL ANiM. IN COPvP. VISIOR ny 

nifiquodillapauperioreftlucisaffluentiajhxcveroinfinitisgradibus opulen- 
tior. Quiancnpotefthscinfimafpiritus portio fiib]imari,nifi Deus in eamin- 
/undat abundantiam (ax form£e,qua univef la,ccelum nempe & terra fien t no- 
va 6i inquinamenti omnisexpertia. Sic etiamjnifi in homine Deus anima; me- 
dia;/piritumilluminairetabaito,impo!]ibil6€fi"et,utrcgeneraretur in hacvica, 
aut refurgeret in vita altera ad vieam XKtrazm. Innma ergofpiritus mundani 
portioefficietur,perJucismedia; aJduionem.vitahs & vivinca,atque xtherea, 
cui Ci iterum proportio lucis fpiritus empyrei addatur,niutabitur illa fubtiiia- 
tion^&illuminationeinfpiritumrationalem 8c intei!ecl:ualem,8c ukimo illij. 
ininationisgradu,tanquamiplamensfcufpiritusdivinusornabitur.Sicquidem 
ferereshabetinanimajquxingrofTofpintu fenfus nuDcupatur,cujus redifica- 
tione (enfibilium corporum imaginationes introducuntur,atque tunc imagi- 
nationis&phantafixnomenfibivendicaciacfihicfpiritusadhucextraomnem 
fenfum purificatione & corporalium pollutionum fepofiiionead interiorem & 
medium cerebri thalamum per verticis laterapenetrare valeat,ratiovocatur, 
cui praseft & fupereminet intellec1:us,qui a mente gubernatur. Atque harc o- 
mniafuntunus &: idem fpiritus,variis quafi Prothei transformationibus muta- 
tU3,hoce(i;,diverfisproprietatibusScnaturisfubalternatimpra;ditus. Conclu- 
dimusigiturexhis,qu6ddiiplices fincanima:acT:iones,cum alioconfilioeriga- 
turaddivina.alio vero prodendeat&iLnclineturadmundana&carnalia. Ejus 
aurem inclinatio eft hujufmodi. Ciam fcjlicet fit fubtilis & invifibilis , videri 
nc)tjpoteft:,redptTpotentiasfuasfeextendit&; oftendit. Per concup'fcibilita- 
temenimapp£tir,periralcibilitatemcon'i:emniciS:odir,pcrrationalitatemin- 
ttr utrumque diicernir. Si ergo anima verfatur circa Deum, tunc exultac 8c 
gaudetinifuobono,quippcqu6dBonumanimx eftDeus. At fiverfeturcirca 
mundana,tuncla:tari& exultare videbiturin bono carnis. Nambonumcar- 
nis efi: mundus cum abundantia jucunditatis ejus. Sed mundus eft exterior, 
Dcusver6eftinterior,im6ver6nihilDeoeftinierius,ciim ficrerum quaficen- 
trum. Undenecefi^eft,utnos,abhocmundo revertentes,& quafi ab imo fur- 
fumafcendentes/attollamur.AfcendereautemadDeumeftintrareinfeipfum, 
&: non folum fe ingredi,fed incftabili quodam raodo ad intima fui penetrare. 
Quieniminterioratranfiensj&intrinfecus p£nctrans,feipfum tranicendit,il!e 
vcreadDeumalcendit. Abhujusigiturmundidiftraclionibuscornoftrumre- 
col!igamus,&adinternagaudiailludrevocemus. Etfiinhisilludretinerenon 
poflhmusjfaltem ab illicitis &: vanis cogitationibus iftud reftringamus.u!: ali- 
quandoilludindivinazcontemplationislumcnfigerevaleamus. Karcenifnelt 
requiescordisnoftrijCumilludinDeiamorcmpcrdefideriumfigitur. Ha;ceft 
vitaanimiSccordis noftri,cum Deum fuum contemplatur,6c ifta contempla- 
tionefuaviterreficituri Etdulceeftfemperadconfiderandum,quodadaman- 
dum & laudandum femper dulce fuit & fuave; Nihil enim ad beatam vitam 
pr£ftantiusvidetur,quamvelutclauliscarnalibusfenfibusextracarnemmun- 
dumcjue convertere affeclum quempiam intra feipfum alienatoque afFeclua. 
mortaliumcupiditatibusfibifoli&Deoloqui. Ciimdeniqueduplexfitanima: 
vita(namalia!incarnevivit,8caliain Deo)benedidus£eftimabitur,qui,incai-- 
nebenevivendo,inDeoetiamoptimeviverenititur. NamquivivetinDeo,iI- 
lefuumquafiefirecognofcet,efi"eipfumDeum,&. Dei verbum,atque per hujus 
rei contemplationem Ixtitia atque gaudio ineffabiliperfundetur. Hinc ergo 
t{\i,<\uodMercHr.TrfJmegiJi.6.\c\tt Credeiquodintcvidet ^ mditverhiirn Dei. Nam 
tefte Ettangelijla ]ohanne , tn Verhe erat "jita , dr ilU vita erat lux hominum , cf c. O 
quam nobilis exiftit fpiritus ille,qui vera fapientia du(ftus,oculis fairitualibus 
perc-ipit fe ex luce &; vita conflatum efiTe. Nam ille Deum,omnium patrem, 

cognofcK, 



ziG T R A C T. I. S E C T. I. L I B/ X. 

cognofcit,quoniam,tefl:e Menur. Trifmegtfl. lux (^ viu T>em est cr PAter,ex qua 
na,tmesihomo. Spiritus igiciiiM.lcprehendcns (•ripfum exvita& lucecompofi- 
tum,rf^ vitam rurfm CT iit^en trmfeendet. Dem nobls hujufmodifelicitatem conce- 
dit.ut veris drffiritu tlihm mediis adillum c^ in illum^a quo prtmordtaltter froceffimm, 
fideiiter redeamm. Amen. 



Trium Amm<e Vifimis genenim m Microcofrno^eorumqueregiomm^ 

elpjeSforum, rationumque difcermndt 

luculentijjimddemonfiratio. 



K;C 



; 



DE TRIPL. ANIM. IN CORP. VISION. 



"7 



■^ « 






« ■■M^ro- § '«^m 

*^tif, ■4"<y yO'' 

^K--W ■-'- \'-'#»i,vtta 








2» t R A C T. l S' E C T. I. L I B. X. 

Hicdemonftranturtresanima: vifiones.videlicetquatenus illa eft /?«/«if, 
quatenus imagwatio,&C quatenus ratio,intelle&tn (^ mens. Q\xm stxb tiifenfui, 
corpora&resvifibilej;videt,audit,odoraiur,gufl;at&tangit,prout(unt,hoceft, 
immediatefenfibusextcriorihusea omniaincompofitionepercipit. Profun- 
diusergoverfaturanimainmultitudinercrum.dum fcnfus appellaciunem libi 
vendicatj&perconfequensremotioreft adivinorum &: /piritualiumcontem- 
platione. Unde fit,ut fenfus ciftam folam feu corticem rerum iniiicatur, feu 
coopcrimentum & tegumentum veritatis iipfamque veritatem in centro de- 
litefcentemcernere,8cfenfuumexteriorumorganisperciperenonpo/Iit. Ani- 
mxergofenficivxobjiciturmunduscorporeus&; vi(ibilis,ciijus tPirc-af portio- 
niTacluscorrefpondet,aqueaGuftus,ae eacgrofiar&mixta: Odoratiis,a5rex 
fimplici&tenuiAudituSj&ignicumarthere Vifus. In anteriori porro inierio- 
ris montis feu capitis Microcofmici parte refidens anima dicitur imaginati^va, 
vel ipfa phantafia&imaginatiojquiarerum corporalium & fenfibilium,non 
quidemverasimagines,fedfimiIitudines&quafiumhrasnjtuctur.Undenr!un- 
di&rerummundanarumideas&iconesfpeculatur,quatenuseftimaginatio& 
resinabftritto,nonautem realia,vel resinconcretn,atqueproiitfint,appre- 
hendit. Incentroautemcerebri anima nec phantafticomodo vidcr,n^c /en- 
fibilirefpeclucorporaconfiderat,fedr(«/;V«/i>'piritu,we'/7//ir^ lumineresinteile- 
cluales contemplatur,qu2enequefueruntin fenfu,nequc iola phantafiacom- 
prehenduntur,{edipfarationeprorebusveri,habentur&;Eftimantijr.Nun(:ua 
enimcadebatintelligentiarumarcanafuhfenfum,utinectrirj^ Eilenti^Eincn^a- 
bilemyfterium. Qmnimoetiamnequidt-mearumideascomprfhendcrepot- 
eft imaginatiojcum ip/a ratio atque ingenii humani acumen ad tantarn ijra- 
tiamvixunquam,&nonnifiingentimentiiilluminationepcrvenicequeai.Un- 
defit,ut ipfaratioper divinam fpeculationem ad intclledum priusexurgat,& 
deindeabintellediuinmentis fphxram faltu levifeerigat,utinejuslumine/pi- 
ritualiaeminusconfpiciat,&per hujufmodi vifioncm ingenti lartitia veluti ra- 
piatur,acJehovam,(ecundiam£/^;4«?/'rtf^/'f//i/w in coelo fedentem,atquein al- 
ti/fimothronoelevatum,&ruperpalatiummundanum collocatum,intueatur, 
ubiejus/oliumeftcoelum,ejusquepalatiumgloriarepleti/Timum,ipfalux,itauc 
/.cmperquafi in extafiafpiciatfupercceleftia,negligendoinfcrioraih2reat,in- 
quam,in contemplatione rerum tam nobilium a fen/u vili abftmdarum. In 
ulcima denique ccrebri pirte anima dicitm memerativa C^mottv.t: numque in 
i!la p.irte vifionum objecta recondit,cuftodit,atque reLordacur,ram mundi 
/enfibilfs,quamimagiiiarii&intelle(?tualis. iixmihtcr motiva nuncupatur,qua- 
tc-nu.->per (pinjEmedullamdat&deorfumimmittitmoiioncmcuiiibccmun^i 
iiiinorii membro. 



^ha demonflratio ofin^dens^quomodo anima afcendat jhirali afcenfu a rehus 

mundi fenfibib.bns adunttatemberiz mundi ^radttsitncipieudo 

a terra^atque furfumafcendendo ad Deumyhoc 

eff,a multttudine ad umtatem. 



ITt 



' ^i 






DE TRIPL. ANIM. IN CCRP. VISION. 2;^ 



nitas si 
'rmctPi 
crminus 




2io r R A C T. l S E C T. I. L I B. X. 

Utzi.runtliter:BHebraica:,aDeo omnium Conditorein hominis ufum 
ad rerumcreatarum figuras 6c naturas exprimendas vel denotandasintrodu- 
il2(nam ea.qUcT Deus prima feptimana creavit.numerum ii.non excedunt) 
itaquoquepertotidemgradusafcenderedcbetanimapiaecorporedifcedens, 
aterra.id cft.a fpiralis iine.T fupra depietx centro,feua multitudineverfiisuni- 
tatem,fignificando,qu6d Verbum,in quo eft vita rerum,fit in omni creatura, 
ab unitate incipiendo,&: ad bafin multitudinis progrcdiendo. Unde 8c re- 
<ftifnmeilIud«S:«nuncupatur:proutetiamvari£e ejus mmateriaadioncsper 
literas illas hebraicas diftinguunturj ita quidem, ut inde concludant nonnulli 
fidedigni,qu6d quxlibet harum literarum denotet fpecialealiquidcreationis 
opus. Eft ergo exordium motus, feu iter animas recedcntis a ienfibilibus & 
exterioribusad/pintualia,infenfibilia&interiora,aterrafeu tadus objecto ad 
aquam,&; ab aqua fcu guftus objecto ad acrem groflum,& ab aere grolIo,feu 
olfac1usobje(flo ad aerem tenuem,&: ab hoc auditus objedo,ad ignem,a quo 
igne tanquam vifus objedo,mundum fcnfibilem relinquendo,ad mundum 
imaginationisScfimilitudinemcorporumafcendittUndeperLunxobjeclum 
tranfit,ubifingit,fe£»^»?w»fwinLuna ingentifentiumfalcconuftumvidere, 
8cinfinltasaliaschima:rasin regione Planetaria fein abftracTiocontueriimagi- 
natur. Videtur fibi etum Arietem^Taurum-,Leonem.,Scorfionem Cr Capricornuwt 
atqueitidemquoqueextra Zodisicum lupum,canem,urjiam,anguem,6cc.priidy 
camposque cceleftes alpedu procervo peragrare, & in lis noclesque diesque 
pafci & nutriri. Similiter homines imaginarios in hac fphxra ftelliferaviyere 
opinatur , videlicet. Geminos , Firginem , Sagittarium dr Aquartum mtra Zodiaci 
margii^esific cciam cxtra eas Orionem,Centaurum,Aurigam,Herculem,Serpenta.- 
rium, Perfium, Cephxum, Buhulcum, Antmoum, Cajftopxam , Andrtmedam , &c. Hic 
ctiamintra Zudiaci iimites Cancritm (jr PtJces,6L extra cos Cetummagnum,x.di\\- 
quamincoeloaqueonatantes,cernerefefomniat,&./'«^^e'?» .(ir^wfluttusiEthe- 
reos fulcare phantaftico modo videt,ita,ut ea res vere corporeas efle credat. 
Dehinc altius fuigit hic fpintus humanus,alis divinitatis in mundum invifibi- 
lem vec1ui,qui &. (piritualis dicitur,qnoniam vix materialis eftjacqucibiinte- 
gram invcnic veritatem,nihilque in eo.prxter folam veritatem contueri pot- 
eft,quoniamautvidst,& tuncnecefl^ecft,utveritatem videat,aut non videt,8c 
tuncfilfit.item viderc ei eft impoflibile,im6 vero in hacbeatuudinis fede fcm- 
pcrvidet,8cquodverumeftatqucbonum vidct,quoniam providcntixincrea- 
ta: oculus,omnia ibi 8c ubique vidcns,radiis fux vifionis fcmpiternx efficit.ut 
quicquid in hoc coclo exiftit,oculis rationis,intellecT:us ac fapientia: omnia vi- 
deatnonfinegaudio8clxtitiaincfFabili. fr/wtfw^igituranimx /V/T.nhacre^io- 
neilluminata fit per regniim Angeloru,y?f«W«/wperregnum Archangelorum, 
atque ita ordine 8i gradatim furfum afcendcndo, omniumque irjtelligentii- 
rumregioncsperagrandocontinuaturufquedum ad fuprcmummundiinvifi- 
bilis cacumen perveniaturiin quo eft unitas illa,a quo omnis multitudodcrr^ 
vatur,fcu termiims,a quo motus fitabaliquoadnihil,feuprincipiumunicum, 
aquomundusfa(ftuscft,feufonseirentia:,aquoformxrebusfuntindit^,vclcns 
entium,cujus entitate res omnes fadx funt entia,vel adus primus.cujus prx- 
fentia^caduresomncsd.- potentia in aAum funt dedud^,naturanaturar6,a 
cujusnaturanaturatxfuotnafurx omnium rerum. Ha:c incomprehcufibi- 
lem fuam gioriam.inctFabile fuum lumen 8c benignum fuum afpedum in crea- 
turasfuasomnesin pcrpetuiimbcnevolc & ubertim deorfum eftundit. Hic 
itaqiieanima,g,iiidioinexpIicabilipcrfu(a quiefcit.Scadmirationecaptadcor- 
fiimillic6 defcendit,iic vrlligia fipienti.x fua: acquilice cnrporifuo,per omne 
Jioctempusinextafiquafipermanentiimprimat,atqueut integrum Mit roco- 

frnum 



J 



DE TRIPL ANIM. IN CORP. VISION. m 

rmum.olim opinione dubia fallaci atque incertitudine plenum,jam fidelem, 
certum&conftantem in fapienti^ leg.bus efficiat,eumque in rerum veritate 
ftabiliat&confirmet. Sicfitextyrone fapiensific homo ex vihmundanoettici- 
tur nobili. Deique comes,8c per Dei mifericordiam ex carnis progenie in ti- 
lium & h^eredem Creatoris fempiterni adoptatur,atqueita optime prKpata- 
tur adpoflcffionem illamla£tam,qua:aj3rimordiomundiordmata 
Scdcftinata cfthenediais & eieais 

m. 



Ee 3 



T R A- 




1 



\y 



T R A C T. T. S E C T. r. L l B.. XI; 




TRACTATUS P R I M I, 

S E C T I O N I S L. 

L l B E R XI. 

De Spermate & Generatione» 



C ^ P' f' 

*De TeneratiQ7iU <!isr,muUiplicatioms ratioHe. 

' N gcnerationis arcano multa , tam fupercoele- 
'Ilium quamcceleftium & fijblunarium n.yftcria 
vulgo adhuc incognita, & nondum promulgata 
veniunt enucleanda & diligentcr oblervanda. 
Qi^iod igitur inprimis attinet ad fupercoeleftin , a- 
W/Ti nimadvertendum eftjfecundum j/?w/i//f; dodlri- 
Uj^ n3.m,vtvcKtia tn >\.ordines ejfe divifain Deos SciWcttt 
'^^hi ^^^ones,Hero€s d^ Jnimas.hoc cft,in Deum, An- 
^)v!l^ gelos Dco inftar architedorum in opificio mun- 
dano miniftrantes.fpiritus olympicos feu guber- 
natores Planetarum 5c corporum coelcftium,ac 
Animas. llndeexejus/ententiavidenturduoelle femidiametrijducfti acencro 
reuterraadejuscircumferentiaujextremam,id eft,coeh empyrei capacitattm 
luperiorem&calumelenientarcjquorumilludDei,h.ocautemanimarumha- 
bitaculumexiftimaturiD.Emones vero&herocs locaintermediafibivendica- 
redicuntur : Unde ficut Da:mones proptcr propinquitatem fuam cum igneo 
DeitabernacuIo,deipfius proprictatcqu^ eft unitas,participare tradantiir. 
Nam ipfertim proprtetates fitntxtikt Jaml>lico,continere inje dotes Deorum,inferiori 
tfnidem modo quam Dii,jedfib idea^ratione^ earum obtinere deterioremconditionem. 
UndedeunitateScftaDiiitatep.irticipant. Alteram vero extremitatcmmagis 
deorfumtendenteminhabitanti-.&;operantisanima:proprietas(cumfitdecii- 
natioad multitudinem,motum.6c res naturales motu vitah replendas,&: ad 
generationem perficiendam ) ab unitatis natura feu Dei proprietatc maximc 
^iftareobfcrvaturiquippfquodadnumcrumScpiutahtatem tendit. Heroes 

denique 




DE SPERMATE ET GENERATIONE. 113. 

^^eniqucquoniam magis ad animarum fitumcieclinant,cum ipfarum naturis in 
°mnibusfcreconveniunt. Jpforum enim proprietaslubconditiunemukuu- 
*^inii&: motusjpermixtioniiqus dirpoficione,ftatu&: excellentia comprehen- 
dicuriquemadmodum^ nobis fupra,in pyramidis mundanx in radicum qua- 
drata 'U. tubos diviiione, latius declaratum eft. Differunt ergo D^mones 
ab Heroibus in eo.quod Heroes altquanto mngis inclinant adpartkuUrtAmohtlitique, 
utJ^OTMf/verbisutar cfukmD^mones. Nam duo illamediorum genera,Dxmo- 
nes lcilicet & Heroes compouuntur ex proprietatibus extremorum , fcilicet 
Dei & animarumiqui quidem digitis fimplicibus & articulis primxcompoli- 
uonis feuradicibus.in iupra diclapyramide materiali denotanturjfed in Dx- 
monibuseftpIiisdivini,in Heroibus pliis humani. Ex his igitur conftat,qu6d 
Planctarum gubernatores cum fuis legionibus in regione elementari degenti- 
bus,quos Heroes vocant.vitam in inferiora 3. fuisorbibus infundentes,&per 
confequenscumanimabusconfentientes,mult!plicationesinvegetabil4bus,8C 
gcnerationes in animalibus promoveant. Atque horum H^-roum locusde- 
(cribiturin quadratorum pyramidis materialis ordine,quemadmodum animse 
inprofunditatecuborumejus fubmergi dignofcuntur. Deus quidem,cum fic 
puri(lima&fimpliciirimaforma,luxqu;;exactillima&. primaria,puriirimam 6c 
iimpliciirimamfecitgenerationemmonadis,ipfaminfcipfumrefiecT:ens: itaut 
unicasinfuanaturaintegra&int.Kl:aabfqueomni materia; pollutioneperma- 
neret. Nam ip/a materia crat c^ufa mukitudinis &. numeri augmentationis, 
quemadmoduin ex ^enigmatica hachiftoria feu fabula fequentidcclarabitur.. 
Dtemogorgon,cjuiesiJiimmttf(^frimniDeiiiti£ternitate ante mundi ortginem Jltpatus., 
comitatttic^ornatftiatque ineafe reponens,Chaos informe ineffahili ocalorHmfuorum. 
Jplendore tnttiebattir,ventremg ejtti mirtim in modum contenttone,ccUtdiatione .atque 
tumtdtu 'vtbrari,& perturbari percipiens.,manum Juam porrigebat adtllum Chaos gror-. 
iridipartum adjuvandum. Unde litigium illico ^prtmafacie erttimftittm accepit\ijuod^ 
Iknevolo Dxmogorgonii henejicio in mundi circuitum produciitm .vulttt ecjuidem inhe--, 
nejiodrimpttdico.,ftrepitu^inauditocomitante ambtttofts alisin altum^^Jiirfuminceaii- 
faftigiiim cuLmenq, ferri ajfeciavit. \lnde faclum e^i ut.a D&mogorgone in imam abyj- 
Jum merito dejiceretur atqtte pejfundaretur . Ch&os vero rerum omntim mater,post re-r. 
bellis htijui fuiprimogeniti ortum.ptiriusjam manens fudore Cf^JuJpifiis ig»eh ardebatr 
atque aiia adhuc vice gravidttm laborare adpxrtum ca!pit.,iterimtj, ajJifletiieDxmogor- 
goKts manu prolem fecundam mafculam edidit,cui nornenerat Pan^natiirar/i^^materiAm 
Jeufpirttum univerfdem ftgntficans:,cu)M cafut ocelLatum cceium ftellattnn nures duA u- 
trumqtiemundi poiiimjoarbt. longaradios foiares deorfumtendentes^Jiflula ex feptemfy- 
ringtbus conflatafeptem Pianetas ,cum i^forum harmonta.pedes caprini temporis naiU' ' 
ramjimificabant. Iterumposi Panis ortum tres eitisforores,Parc£fiiicet,ex utero Chaos 
ftieruntedit.t(^prognat£,rerttmviciffitudinem arguentts. Dentqtie Poifis,Tttan,Ter- 
rj & Herebus itneart fuccejftone fttnt fectiti. Ex hac ergo relatione demonftratur, 
matetiam (eu Chaos.ex (pirituum (eu aquarum informium congerie conftitu- 
tu;Ti,antecreationemfui(regeneratJonisoriginem&:mairicem,quxtamenni- 
bil parsreautproducerepotui{ret,nifia-cT;usr><e«z<7^(?r^tf«/ifad^uiflct,UJ:potefine 
cujusaiIiftentiaC/ji«?xpotentisEina(fl:umminimepotuiirentdeduci. Undema- 
nifeftum eft,qu6d Deus unica fua elfentia & proprietate formaJi,qua:eftuni- 
t3s,!n ac^lumproduxerit naturam fecundam,quam /'^//;/i^mV/innumerumim- 
perfecl:orum,videlicetindualitatcm,repofuerunt. Undedeinceps,unitatefpi- 
rituminformeminformante,ternarii5cTrinitatisdifpofiiio produdacftjitauc 
virtuteunftatiseditafitdualitasimperfeclaiquxadditioneunitatisilluftratxa 
numero imperfecflo in numerum& naturam perfcdiflimam eftredada.nem- 
pe in Trinitatem. SicDcus in Verbo,Verbum in Spiritu ab ambobus proflucn- 

te 



ti4 TRAtr. T. S E C T. 1. L I B. Xf. 

te,&Deusinomnibus. SicVerbuniDeiinomninaturafeu fpirituorbemUDii' 
verfiim implente. Sic Deus cum Vcrbo &. Spiritu ubique. Atquellcper har- 
monixhujusdivinxrvmplioniampax.litiMojam tiimantccca^lointerramde- 
jeclojScinejuscentrumdsturbatOjintcrelementaufquead ultimum P£rlat 
continuabitur. Sic fehcitas perpetua primx mundi regioni,amicitia durabilis 
medix,& quics cum pauca percurbationc intimar perpetuo aderit. At vero in 
hacregioneinfimaaliquandoventorumoppolitorumtumultus,rtucT:uum&:a- 
quarumconflicl:us,meteororum ex contranis qualitatibus conflatorumgene- 
ratio,& infinita alia accidentia.mundo huie inferiori contingentia propter e- 
juscu litigiocontiguitatel"xpif]]mcreperiuntur.Hisigitur intelleclis in prom- 
ptu ratio efl,cur infeiiora magis fintadgenerationem apta,quam fupcriora> 
ciimdenfior^cefiicaciormatricis chaosparsin hac regionereperiatur. Unde 
terradiciturmaterrerumomnium.quasignisinejusmatricemimmifit. Nec 
quidemdehoculteriusefl:dubitandum,ciim nec aerem,necignem,neca:ihe- 
remadanimalium,vegetabil!um,autmineraliumgenerationeminf"uaregione 
idoneum eiVi: obfervemus. Erat igitur a Chaos materia generationis &: fub- 
ftantia,quxformam,anim3m,Sc adlum fUumaDeoaccepitadfuamellcntiam 
Scexiftentiam. Necenimpocefl:fierigeneratioabfqueac\ioneinpafrivuinbe- 
ne difpofitum,& per confcqu^ns,Deus,qui eflunitas & monas,per fcnonge- 
neratmultitudir>em,fed per abundantiam matcria: Chaos,feu fpiiitusfcEi un- 
di,feunaturxlmmidx,quimtt:(lcIyfercHr 'TriftmegiJt.Ferbnm cr lux drignisftnce' 
ruifovehatfettSfiritivs Bomini .qni f€reba.tur fu^er aqnaf ,di.x\\md:. oriuntur ad multi- 
tudinemparticularium pron.t;& ab Heroibus feu PlanetarumDominis,ma- 
teriam prolificam & vit.ilem deorfum effundentibus,animiE '\^x ad afliduam 
generationem& procreationcm follicitantur,alliciuntur & fortificantur. Eft 
ergo Heroum 6c animarum dominium a f^ihxra folari ufquead centrumfeu 
terram ; quoniam ab illo punc1:o,deorfum progrediendo , pyramidi^ formalis 
conus tendit ab univerfalitate formali ad ejus particularitatem, videlicet ad 
pundum coni in terra definens ; dum c converfo bafls pyramidis materialis, 
terrx innitens multitudinem m.ueriiE fubminiflrat paucitati forma; in cono 
pyramidistormalisibueperto. i-{incoriunturtotgenerationesinterra,totque 
corruptiones & mutationes feu alterationes. Nam materiamulta,nunquam 
form.Tpaucitatecontenta,habitumfuumquotidie mutare deflderat,qu6 for- 
mamlibinobilioremacqn;rat,cujuspra:fentia&:acluappet'.tui /uo plcnc faiis- 
faciat. At vero a f"pha:ra Solis furfum afcendendo nihil generationis inveniri 
potcft,e6,materialispyramidis pars furfum tendens,fjbinde magis magi.sque 
fubtiliatur,dumadpvramidisformalisbafingradatimaccedit. ,Unde talisma-- 
teria,proptcr fuam ex forma & lucefubtiliationem,eft ad gencrationcm omni-. 
n6 inepta atque inf(Tccunda,:iim ejus matrix iit nimis tenera & fubtilisjtaiir 
lucisfeminapropterintenfameorumfortitudinemretinerenonvaleat. Hinc: 
igitur animcE a Philofophis partem mundi infimam & ordinem intelligentia- 
rum ultimum poflidcre dicuntur,locumqueprope terram,feu in regione infi-' 
ma fibi vendicarejquoniam ibi appetitus earum,circa particularia t\: geneia- 
tionis multitudinem occupatus , fecundum J^wzMc; 
opinionemfuperiusallegatam,fuflicientcr 
expletur. 



C A K 



DE SPERMATE ET GENERATIONE. tif 



C A ?. 11. 

1)e generatione,^^ quid mter eam O' creationem mterjit ? 
.^odcoelum Jit generationis rerum origo. 

PHilofophiPeripateticiAtnztntsWxtmm genitura fideliter agentes,& genera- 
tionis rationem ac difpofitionem diligenter inquirentes.tandem percepe- 
runtipfamGenefinfeugenerationcmnihilaliudefrcquammutationeaforma 
unica priftina (ubftantiali inaliam 5 hoc eft; progreffum materias ad formam 
fubftantialem, qu£E nondum ei ineft, fed mox inerit. Verhigratia -. Generatio- 
nem pomi volunt efte progreflum germinis,ut materix ad pomum, tanquam 
adformamfubftantialemjquiapomum eft fubflantiajforma autem pominon 
ineftgermini,fedmox,perfeclageneratione,iner!t. Veriamcnimveroutinobis 
videtur,&quod bona Peripateticorum venia fit diclum,forma rei generand^ 
ipli fpermati feu germini adualiter etiam a pnmordio ineft,!icef fenfui noftro 
nonftatiminnotefcat,fed occultc magis magiscjue indiesopcraturinmallafe- 
m)nisabeoinftanti,quo]llud in matrricem generationi ccnvenientemadrei 
gignendx pcrfedionem projicitur,quemadmodum infra declarabimus. Quid 
autem inter generationem & creationem interfit, lupra didum eft, ubi lucu- 
lenter fx.}p\\C3iyiTr\m,creationem ejje originemJpccieinonprjiexiJfentk,^^tr co\\(e- 
quens cujuflibet ejufdem fpeciei individui immediate ab ea & primariopro- 
mananiis igenerationem vero dicimus ejfe modum confervandi & contintiandt (pe- 
ciemfrAexiJientem dr creatione inmttndum prodaBam. Ex quibus patetquod crea- 
tioverfcturcircaremnonpr2exiftentem,generatiover6 neceffario circa rem 
pr2cedentem,&. in rerumnatura beneficio creationis exiftentem. Prarterea 
indeelicimus,qu6d,utDeuseftcreationisautor,feufpecierumcredtarump3- 
ter,ficetiamipfacreaturadignofcatureftepater reigenita:;cum fitiecreaturie 
fpermateimpofiibilefit,utullageneratio fiat,fiquidem abfque virtuteoccuha 
(eminali,materiaformam&.fpeLiemanimat(>rumcorporuminduerenonpot- 
eft. Hincigiturconftat,qu6dnulium genitum iicbonum,quatci:us eft psflio 
apaflibili&iniperfecT:opatreprodi)dum,fecundiimiliudAffrf. 7'/-//w^^//?./'/>w. 
6.Genita nofunt bonasnam qcneratiopajfw est ubi autempajfwesi.pullo modo bonum-ubi 
honum,nonpaffto ponitur HUa\quemadmodum ubt dies ibi nulla noxM ubi nox,ibi nulla 
dies. PraEterea,quodgenitum eft,bonum non eft,quippe quod imperfeclum 
eft. Hocetiamconfirmaturejufdem.MfrfKr Trifmeg.verbisPitn 4 qua:funtra- 
\iz:^^icquidgenitum,utique imperfe^um,di'viduum,crejcens & aecrefcens\ei zero, 
quodperfe£ium,horummhilaccidit. Paterergocreattiraseratloiumbonumatque 
fumma perfectio, Monas fcilicetjomnium princ!p:um,radix & origo,ab/que 
ver6principio;qux omnem numerum continet,a nullo contentj,omnem gi- 
gnitnumerum,anullogenita;quiE creatur:e pnmcE de lua bonitate& perfc- 
.clionecommunicavit. Undeomniacreatabonafunrdida:Qi)a;quidemper- 
feclio&bonitaspeccato Adamiinterturbata eft. Nam,qui non,nifi ad fuam 
compofitionem & perfcdionem folummod6 forma: pfrtionem adeptus eft, 
illevolensejusportionemadgenerationem aiiorum confcrre,atque ita prodi- 
gomorealiiseamimpertirijdecreaturaperfedafacluseftcreaturaimpf-rftcta 
&tenebrarumpollutioneacinquinamentismaculata. Atque utipfeCrcator 

Ff erac 



liG T R A C T. I. S E C T. I. L I B. XT. 

erat Pater Adami , fic ipfe ultcrius ftulte cupiens more divino alios ambitios^ 
crearcexindefefein fphxram generationis pra;cipitavit,atque ex perfedione 
&faftigiocontemplationisCreatorisruiinabyirum mifcrici & imperfedionis 
dejeclus eft: atque peflundatusi adeoque etiam omnes cxterx creatwra; poft 
&.proptereum,im6ver6&ipraterra,indemaledi(n;ionemacceperunt.Expr2e- 
did:iscrgoapparet,qu6d,utipfeDeus,medianteVerboruofacrol'anc1o,fuitaU- 
tor immediatus creationis,fic etiam coeium feu natura fitgeneration^sorigoj 
fecundum illud Mcrc .TriJmeg.Pimand.\. Circulorum ccelejlium circuiius,quemadmo- 
dumipfimens "Joluit,ex ekmentls inferioribus animalia conflivit. Et alibi Pmand.^. 
Mundi revolutio .generationes exagitans ,qualitates eficit)quafdam inficiens , maloque 
defenfans ,bonoque purgans. Experientuautem edocentur Jflrefogt,tcm ita lele 
habere. Nam mali Planet2B,alias 7/y^r/««i4didi,depravare foicnt difpcfitio- 
neshominumj/J)r/«»;4ver6 eas in mcliores convertunt-.Mentem tamcn ab o- 
mnifatoinriuxuquecocleftiliberam eirefuperius declaravimus,quamvi!> inte- 
rim procul dubio certum fit,qu6d bona: ca;li fancli influentix animam red- 
dantmentiobedientioremiproutcconverfoquoquepravxinrtuentiarfaciUnt 
eamillihominisinterniportioni,quxnientisnatur^oppofitaeft,fu^jecliorem. 
Exhis igitur evidens eft,qu6d generationisvisSi. proprietas a cocloderivetur, 
Imo veroipfumhominemfine Sole &i homine generari non pofteagnoverunt 
i jpientes. Quod ver6 ad ignaros ilios & ftultos attinet,qui,ccc!um in h^c in- 
ferioranon agere,infuJse& imprudenter aireverant,in fumum abeant eorum 
intentiones,& proingratis perpetuo habeantur^utpote qui primos 6c principa- 
les fuos parences impudenterabnegare geftiunt, dum ie accelo &; cocIicoJis, 
tanquamCreatorisminiftrisperdivma voiuntatem procreariinHcianturjuq-, 
itaproducentemeoscoclipoteftatemacvirtutemduroorefenfuquefaliaciab- 
iurareconantur,adeoquegioriofum illud mundi ornamentum nulli infervire 
ufui,fals6 infcrre non erubefcunt. Anne,6ftulti, participes elle vultis -egni 
coeleftis,& tamen fine medio ad illud penetrare prarfumitis ? Anne Divns Pau- 
l:ism tertium ccelum rapi potuiiTetjnifi per medium tranfiillet ? Quafi ver6 quis 
diceret,motumeiTeatermino,aquoadquem,veiaprincipioad finemfineme- 
dio. Coelioperationemln generatione negatis,&: tamen vitam veltram ab e- 
jus corde quotidie haUritis : O ftulta hominum natura,dum ea,qu-Enon videe 
auttangit,in rerum natura exiftere non credit,atque ita,veritatem ncgligen- 
do,vana&.faliaatqueprjEftigiofacapit,acvanitatibusinebnata,fidcm quoque 
vanam concipit,eaque ratione tenebris infeda,lumenque rejiciens, vera pro 
falfis habetjfaliaque pro veris vanc ampleditur. Scd Deus Opt.Max.hxc o- 
mniainmelioraprobonafuavoluntatereformet» 



C A P. 111. 

*T)eJ^ermate a^j;' femme : <^omodo ea ab inyicem differafit? Spermatu prd^ 

creandi ratio ex quatuor elementis. Et quod iUudm anmahft 

ex prxjiantion membrorum corporu 

Jubjla?itia. 

\ JT abfque fpermate animalis generatio fieri non poteft, (ic etiam fperma 

^-^n6plvispoteitfineiLo(emine,quamcorpusfineanima Non\g\tux esijpermA 

idimcumJcmneiquiTn^iib nonnuiiihxcduo vocabulaconfundantjpro (ynony- 

mJs 



DE SPERMATE ET GENERATIONfi .217 

T. afumendojatque ita internumproexternoaccipiendo. Namrpermaeft 
i- :,quod>ciimritvifibile,remcinvifibilein{liocetropoflidetiquodquando in 
rhatncem venit debitam,congelatur,& congeIat|quod repentpurumvelim- 
purumpuromixtum Sedjam,cumfpefmafitresvilibilis,rcmenautcmre.sinvi- 
fibilis, fumma cum diligentia quxrcndum efl & indagandum, (/«/^«^wy?/ hoc 
Jperma,eiuidilludfemen,utx.i\m poflea,quomodo ha;c ab invicem diflerant,rede 
cogiiofcamus. Sperma fecundiim Piiilofbphorum praeflantiorum fententiam, 
ex principaliori fubftantia omnium genitorismembrorum componitur. Llnde 
pa£et,qu6dilludfitquafiquintaeflentia,exquatuorelementii compofita&vi 
niituralifclecla. Namoperationenaturarquodlibet elementum emittitfuura 
fubti!e;qu:Eomnia<2cfingulainrenibusconveniunt,&: ad generatione prsepa- 
ranturper unionem &: aflimilationem. In qua quidem rnixtione,fi elementa 
mafculinaprcxdominen»ur,formamfpeciei generantis mafcuHnam producut, 
fifacminina,foe-mininam. Exhisigiturcolligitur,qu6dfpermacomponaiurex 
pane magis fpirituali omnium elementorum,& qu6d per confequens in fe c6- 
prehendat/peciemintegramcorporisgenitoris,adeoqueetiamimaginemejus 
invifibilem in fe retineat;quam inadum vifibilem deducitnatura,nifi in luo 
motuirnpedia:ur,&pra;cipuc,liipfum Iperma in iocumfeu rnatiictmconfen- 
tanf am difponatur. At ver6 quemadmodum videmus,qu6d corpus cx qua- 
'tuorelementiscompacT:um,nihilpofIit,nifianimavitalisecoelisinfundjtut;fic 
e.txxm necbxc tenuiflimaelementorum colledioquicquampotefl,niliinvifi- 
bi::snaturacocleftiseiinfit,qu;Evitamilli&motumtribuerepotefl:. Infemine 
enimvitajactt,&animareigenerandie,atqueinfpermateinveniemuseleme- 
torumvir(.'u!ta&:germina,qua:tenerafuni,Ck.vixadhucefflorefcereincipiunt. 
Ec tamen deinceps gradatim aut pedetentim , mcdiante nutrimento conve- 
rjientequotidiecrefcere&.vigefceredignofi:untur,&; idquidem vivificoTemi- 
ins centraiis motu;quod ide6 percipimus centrum fpermatis poffidere,quonia 
ipfumcorinmicrocofmimedio,& folem in coeli centro perocularemdemon- 
firationciTideprehendimusjquorum unum eft corporis animalis vita & alte- 
rummundianima,quaviveredicitur. Exhisigiturevidenseft,qu6dfperma6- 
mnesmemb'orumgenitorisproportionesinlehabeat,modo tameninvifibili 
•&: contrado;qua; virtute anim^ vivificie feu feminis inclufi paulatim indies ex- 
teaduntur. Sicinveficabovina,cujusformafeufigurafortafnsefttriangularis 
velquadrangularisvelpentagonalisve! hexagonalis.&c.fiin maflam convol- 
vatur,ligura t-jus penitus delitefcit,Atqui fi fenfim fpiritu flatoris extendatur, 
percipiemus,qu6d ejus figura vera &geometrica in fuis hneamentis patefiat. 
N6nneetiamanimadvertimus,qu6daermutationefuaconvcrtatur inquod- 
libet elementum ? Nonneipfum in nubem condenfari,atque iterum craflio- 
rem nubis vel aquas partem in lapidem fulphurea nativi in loco aliquo caloris 
virtute tranfmu tari,a tque ita per diverfam naturaz in elementis operationem, 
resdiverfasineorumgremio,facT:a,nempe ipforum relatione,procreari cerni- 
mus? Sicetiamproculdubioipfumfpermanihilaliudeftjquamipfeaerconge- 
Iatus;qui5cipfenihileft,quamfubtileterrajcum2quafimulmixtum;exquibus 
non magiseftimpofTibile , ut mediante natura; centralis operatione, caro, 
ofla , &; hujufcemodi aliazpartesfiant.quam incentroaeris txaere nubes, a- 
qua &: lapides producuntur. Et indubitato percipimus , qu6d natura 
nunquam fruftra operetur ; unde probabile eft , qu6dser adcordis thaJa- 
mumper infpirationemintrodudus, fcLundummajorcmfuipartempermea- 
tus infenfibilcs cuihbet regionis Microcofmica: parci diipenfetur , atque ita 
locum materi:c fpermatis , cx quoiibet membro pervKksinfcnfibilesextradiE 
& in vafa feminaria infufx fuppleat. Similuer aiifnenti fijbtile ad hoc opus 

Ff i com- 



izS T R A C T. I. S E C T. I. L I B. XI. 

complendum non eft otiofum. Atqus hinc eft.ut mihi videtur,qH6d alia /?- 
minii vitfiA\c\inK.m feminales arteri*,tx magnx arteria: caudice initiantia,6c ad 
tefticulos fs extendcntia,alia vero exvenis frodeuntia,(dr ad tefticubs fertingenttA. 
Ex quibus d6monftratur,qu6d fperma nutriatur partim ab aHmento in ventri- 
cuium attradojfeu chylo in hepate fanguificato,& partim atquc prarcipu^ab 
acreattra(floadcordisrefrigerium,quoniam ab ejus regionefeminisinvilibihs 
cfficaciaderivatur. Sed quamvis hocincredile nonnullis videbitur(qui nimi- 
rumnihilconfueveruntcredere,pr:Cterquamqu6dfenfuifubjicitur)qu6d/j3er- 
matiimateriaproveniat,5cdimanetabomnibus corporis generatis membris, 
mukiitamenargumentis,hocitareverafefehaberccomprobabimusjquorum 
frimum fumimus a fpermatis definitione,qu£ cft talis •.Sfermn eti hominisfemen 
fx frincipaliori fuh/lantia omnium memhrorum conifofitum\fecHndum ab cfFccitu in 
homine poft multum coitum. Nam ingenio 8c animalium fpirituum difpofi- 
tionegravioresmagiscjueftupidireddunturhominespoftcoitum. Undecer- 
tumeft, cerebrum defuoaliquid huicaclioni contnbuere. rrsterea ^xcnnt» 
qu6d incifione nervi alicujus, juxta aures in homine afccndentis,immediate 
ipfe poftea fterilis fiat. Smiltter & alios novi,qut^ veftigiopoftcouumccepe- 
runtpedumftupore vel dolorequodam podagrxo laborare. Atque fic etiam 
hominescoituinimioindulgentes univerfaliter corpore debilicari teftatur ei.» 
perientia. Tfrr/iwOTporr^efttalerNatura exigit,ut fimilia de fimilibus nafcan- 
tur,qu6 omnia pofiint progredi,&: fecundum propriam fpeciem generari. Un- 
dc necefi!e eft , ut portio purior omnium membrorum genitoris ad gignendi 
produdlionemconcurrat: .^/fWetiamhujusr«4r^«w7f»/«»»habemu!>,quod&ft 
hujufmodi: fipateraliquis infirmitatem incurabiiem in loco quodam habeat 
(verbigratia,podagram,chiragramautfimilia)filiusquamfxpiifimccircaidem 
membrumincjrrittaleminfirmitatem. Unde autem eft hoc,nifi mfpermate 
confiftatilliusinfirmitatiscaufa? Etperconfequenscertumvidetur,illamfper* 
matisportionem,qu£aljefogen!torismembroproccfiir,eflecaufamiftiusma- 
li. Hincetiampatetjquodqu^libecmembriportioinfpermatecorrelpondeac 
membrisreigenita;. Proindehisargumentis probaturjqu^d fpermaabomni- 
bus membris genitoris derivetur. ^cd fi quis petat,per quos meatus hocfiat, 
autquibusmodisirefpondemuv^fubtilibusviis&oculointellecliusfolummodo 
percipiendis idfieri. Nam ut aer in tenui fua difpofitione invifibilis cft,& per 
corporadenfa modo invifibili cognofcitur penctrarcific etiam /permatis/ub- 
ftantiaaerea,more vaporis fubtilis,invenas8carteriaspenetrat,mirabiliamo- 
ris&:concupifcentia:fervore,occuItoqiienaturxvigorcadhocimpu)fa,quam 
fubftantiam natura iasrax in vafa ei deftinata magnetica fua virtuce alliciens, 
quafivapucmaliqueinin nubemfpilTam,coclionedebita condenlatiin cujgs 
cer.tro lcintilla invifibilis vita:,quam fcmcn fupra appellavimus, circumfepta 
manet,cujuseftvirtutefuamotrice& facultate vcgetativa palatium fiium ar- 
ctum atque ftriclum indies reddere ampliiis,viascjue fuismotibus convenien- 
tes prxparare,ut in iis liberius & meliiis queat funifl:ionesfuasrationis5vitx&: 
fen(usexpedire8ccomplere. Atquehinceft,qu6d Philofophi fcmen dc finive- 
runt efi"c quandam qualitatem,& vim occultam a natura fpermati inditam.a 
partibus pra:cipuis ipfius generantis ortamjquar quidem vis fi ve qualitas infor- 
metmaceriamanimatorumcorporum forma fpecieque fimili. In qua tamtn 
definitione femcn male dicitur qualitas,cum fit eirentia informans : Bcnc au- 
temdixerunt,hanceflentiamapariibus prajcipuisipfius genitoris oririifciliccc 
acerebrofeuregionementis&rationis,a cordc fcufcde vita: &:anim:E mcdu-t, 
atqueab hepatcfcu regione clementari, a cujus fonteelcmcntorum fubtile 
nucritur.Unde fit,ut e.xpcrientiacompertum fit,qu6d hoc fpcrma femcn fuum 

continens 



i'm 



Ji 



DE SPERMATE ET GENERATlONE. 129 

continensinmatricecIaurumtresproducatoperationefecretainterniEdirpori- 
tionisampullasjexquibusdiligentiobfervatione tria corporis membra princi- 
paliafierianimadvertuntur,videlicetcerebrum,cor &: hepar,ut infra latius o- 
ftendemus. Nectamen credendum eft,qu6d unius hommis natura divcrlas 
formas humanas creaturis (ux fpeciei naicendis prxbere polTitired quemad- 
modu videmusinfrumenti multiplicationc,qu6d radii coeleftes radiis grano- 
rumad eorummultiplicationemfucceirivcaddunturCquoniamunicumgra- 
numfrumenti non plus habetjquam ad propriam ejus exiftcntiam fufficii)fic 
ctiamjnaturx divinx portio a cerebro dimanans peradditionem&influxum 
radiorumrationaliumabalto,partcmhominisgenitirupremampleneperficit, 
manentegenitore illxfo. Similiter portio fpermatis a corde & regionis ejus ad~ 
h^rentibusderivatarecipitaca;lo&:foleportionem,eamquemagneticafimi- 
litudinisvirtutefibiattrahit,quamediamgignendiregioncmcomplet,utcom- 
pleta vitx facultate fruatur. Portio denique fpermatis hepaticam genitoris 
vim pofiidens emendatur,tum occulta clementorum exteriorum influxu,tiam 
admirabili fuperiorum virtute. Hoc ergo modo quflibetfpermatis humani 
particulaauxiliumacquirita fuperioribusjquoin viventisfuxfpecieianimalis 
membra,ttimmagis principalia,tum minus principalia reducitur. Atquchsec 
eft ratio integra,qua homo cx homine per genera tionem provenire folec. 



*De Spermatu hum^m operattone poB ejmtn- ^ithammuliehremimmiJjtO" 

nem, Et quomodo Planeta agant adfoetus complementimi 

Et de fueraparttumuliebrutempefiatedupltci^ 

ac de rattone eju/dem. 

TS Eceptofpcrmatevifibiliinmatricemmulicbrem cum ejusfemineinvifibi- 
-*-Vimatrixfubit6clauditur,necpoftmodumufqueadfoetus perfe£lionem&£ 
complementum aperiturj nifi id fiat ratione prxtcr naturam impellcntej qu^e 
euamfoletefFectuspericuIofos fecum afFerre,ucpote abQrtum,&c. Spermate 
igiturinmatricefirmatotresilla;ampulixfuperiusdefignat£B,fecrfimieuadin- 
vicem divife fpatio feptem dierum producuntur,& viiui manifcft^fiunt.qu» 
quidemdicdecimoquintoreducunturintriaillamembraprincipalia.qusedi- 
cunturcerebrum,cor& hepar,quorum prius eft mentis,rationis & fpirituum 
animalis fedes, fecundum vit£E & anima: mundanac atque infimum facultatis 
Baturalisjitautvenasejecoreprotuberantesatq; artenasecordeegredientes, 
6c nervos excerebro fcaturientes pcrcipcre poflimusjquorum poftea virtute, 
cooperante calore.c^eterx etiam partes paulatim producuntur,videlicetpul- 
monesca:ter£equethoracispartes,ftomachus,inteftina,&qu£Eeacontegunt3fi- 
militer vefica,renes,6c ultimo loco cster^ corporis univerfi partes. Deinds 
dietrigefimomafculiapparerefolentSc trigefimo feptimo,faeminx. Gomple* 
tis itaque corporis membrisatque organis foetus adhucad omnimodam fui ma* 
turitatem & coAkjnem manet in utcro,ufque ad complementum novem men- 
fium. Etnonnunquametiamegrediturvivusmenfefeptimoifiautemmenfem 
feptimumexe€dat,nonvider,necvivit;in feptimo ver6 vivit,uttAm experien- 
tia,quam ipfa Philofophia teftatur. O^avo autem tnenfe nati meri(intHr,vDno vtrh 

Ff } vivunt'-, 



230 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. XI. 

<rm/»/5Cujusquidemrei rationcm nobis reddunt A/}rologi,vidt\icet,miomAtn 
/f^//w«f»jf«/?/fcc':usinucerojacentisgubcrnatur aJL«;?<iiim6 veroeocempore 
operaturZwWiiinfcccum feu mfantemjaboratque fualubricafrigiditatecum 
humiditateadexpuHionemc;ju(dcm. Quarcfituncnafcaturinfansvivereput- 
eltj At ii non na(catur,debilicabitur. Ocl.ivo autem me-nje 54/«r/?/^,conftrin- 
gendouterumScfECumprxdominabitur. Undefit.utfiinfansillo men(ena- 
fcaturjviverenonpoflit. Nono mtemmen(e\ttTum J«/)//frcaliditate 6c humidi- 
tatenutriendo.vires ftxtui redacit,& fic ille complete nafcitur bencque vivit. 
Similiterpr.ccedeniiumfexm.enfiumquilibeta peculiari Plaiictaguberaatur. 
Nam^r/»;(?wf/7/^,ciimfemen in matricem recipitur.operatur ^4/«r««^,coagu- 
lando&.ftringsndomateriam(permatisfua fngiditate «Sc ficcicat(r,eamqueitt 
primamfuam maflam coagulando. Menfi auttm ficufido prardominatur Jupi- 
/fr,maflamcoagulatamdirigendofuacaliditateinquandammaflamcrudam, 
quxvocaturf^-z^r^^» Tfr/wver6wf«/?eminentiorempotefl:<itemhabet3/dr/, 
quiagendoinmateriamrua caliditate&.ficcitate,dividcnsatquefeparausmaf- 
fam illam,membraque difponensjilla in fiium colorem convertic, reduccndo 
ea in formam languinis; vircu-.que Jovif tunc latitat& quiefuic. ^u^ino nicufi 
5(?/imperare obfervatur,qui nucritlpiritus Sc vitam p.irtus,dcficcaudo lupcr- 
fluashumiditates,manifelfcioremreddit. ^lmntum porro mefifim Fenus difpo- 
nitatqueordinat,manifc;n:am oculorum, :apill()rum,iuperciiiorum& tefti^u- 
lorumefligiem turmando. Sexto deniquc mcnfie opcracur MercHriitSyC^uo fora- 
mina&fpiraculadicunturfi^ri,namextendicmsmbrum hnguxScvocalemar- 
teriam. Dififtimo ., o/?^^ d* »<?«<? antea locuti fiiinus. Qmx quidemomnes 
Pianetarum opcrationes provcniunt, propter occultam naturiE actherc.x di(- 
pofitionem in (permate delitefcentem, quam (emen appel!avimus,qux qui- 
dem refpe^Itu vivifica fux difpofitionis coeieftia mirum in modum re(picic, SiC 
ide6facilimeimpreflionumfuperiorum6c prxfertim Solis,iiquopra:cipuede- 
rivatur,capaxefl-in vitxScmembrorum atqueinftrumcntorumordinatione. 
Hisigiturfatisluciilenterexplicatis,aliud vobis fortc occurret dubiumi^«m*- 
do fcilicet Emhrjon fieu fixtus tempore fiptem vel novem menfiium in utereocclufiu,nu- 
trinpofit? D.cimusergo,qu6dnonnullorumopinio,6ccaquidemabomnibus 
fer£reccptafit,qu6dfoetus in utero a menftruofo fluorcjam propter matricis 
obfirmatioaemretento,nutriatur:qu9dquidem,fi /'//«// rationibus fidem ali- 
quamadhibeamu^^jita fe habere non poteft:,^/^o»/4/«(inquit i\\Q)menJlruorum 
naturathnviolensesi utttrticasfiupra^uas decidit,reddat ficcas (^ mortuas^quodfiemi- 
naturejt44conta£fufierilefit,venenofiafiuaqualitatefiacitjpeculumpcrderefuumjplendo- 
rem,cultellum acutum fiaciet ohtufium,canes de iis gujlantes,rahidos ejjiciet. £x quibus 
patet,quamlethalepartuiforethocalimentummenftruo(um,cumetiamcon- 
nrmatis creaturistantamperniciemadfcrreanimadvertatur. Sedhincaliao- 
nn}potQ(kc\\xd£.{^io\yi<\c\icctquibusmeatibu4menllruaevacuentur,velanfcmpermx- 
neant inutilia in corporeper toturn illudfimum .? C u i rejpendemi-is,c[\i6d v i r t u te calo- 
ris.qux in foemina crefcit afliduc propter refpe^flum creatur;egeneranda:,ifta 
fuperfluitas menftruofa deftruatur. Quod igitur ad verumfcetns nutrimentum 
attinet, procul dubio illud ab umbilico ei obvenit, mediante quadam venula, 
qux ab hepate ad matricem ad folum iftud officium partui prxftandum , de- 
fcendit: Infans autem prxdicto temporeperacT:o,ad completam fua; fpeciei 8c 
magnitudinisperfcclioneminuceroperveniens.atquenacuraliquodaniinftin- 
<flu,cum locum ampliorem.tum alimentum copiofius appetens,tandem c te- 
ncbrisin lucem egrcAiidefiderac,exicumquefuum,mediantibus fuperioribus 
aggredicurmenfefcptimo,autnoiio,ucidic1:umeft. Sumpcisergo& compbtis 
inilliUitemporisterminovirjbusfuis,incipit (e movere,nervosque fua forcitu- 

dine 



DE SPERMATE ET GENEPvATIONE. in 

dine frangendo ,& vincula idonea violando nafcitur in mundum. Sed,quOi 
niam incalido iS: humido erat nucritui,&: vero terraad quam tendit.eftfrigida 
& ficca,idcirc6 infans in fuo ortu.tantam contrarietatem fentiens,vocem la- 
mcntationis tmittiti-itq;\t2i primavox ho>ni»u es^ vox doiorU. UndefitjUtobfte- 
tnxad loci prioris naturx imitationem vel alicui panno calido involvat pueru, 
vel in aquam tepidam eum imponat,cujus caliditatem & humiditatem fsn- 
tiensinfansefrefunilemnaturctobfcurifuihabitaculiftatimtacercSceooble- 
Aaripercipitur. Hicautemnotatudignumefle exiftimamus,qu6df^/fr4a»i- 
Malia.ut primufnjittit »atA,Jlatim incedant.cum tamen homo tongo tempre post fuarH 
itativitatem nec ftare nec ambuUre fojftt. Cujusreiratioeft,menftruofaillamate^ 
naaduterummulierisdefcendens,qUa;infantem,propterrationesfupraoom- 
memoratasjdebilitarefolet. Namc^teraanimaliamenftrua nonhabent. 



C ^ P' ^- 

^r a}2tmd ariimalts non agat tam cito t»fietu, 
quam njita, ^ motm \ 



,? 



I 



N fuperioribus fecundum Mercurii Trifmegijh fentcntiam,didumeft,qu6ci 

m^Htis^rationis indumentumfitanima,^qHodanim£itehrcttlumfitJpirittts. Ho* 

ru.n aucem omnium receptaculum eft fperma.quod cft extradum fubtile o- 

mnium m genitoris compofitione concurrentium elementorum,ex quo tan* 

quamex(urculo,novaarbor,vel novumcorpus exurgit,corpori genitorisfpc- 

cie,membrisjfigura & organis haud diffimiie. Sed quoniam, tefte illo Mercurio 

"Trifmeqifo^rriensinierreahacrnolefecundiimfetxiftere.&tantumnumenpartihilicon- 

firmatumcorporefuftinere neqHit^afJumpfitmensanimam^wlut amicium-ftmiliter ani- 

maet/amdivindextj^ens,utiturft?irttu: N^immensin {uzaditur2L&c ipiiznimilud- 

daamentederivata,6cquafimentisimagofeumensfecundaria.>tamcontrarJ^ 

funtnaturScorporisopacijUt fpintualiafeU tenuiIfima5cmollifrimavehicula 

materialiarequirantifinequibuscumcorporeconjunginopofFunt.Inclufoigi- 

t'jrlpiricii,ip{emotusab animaoccultomodoinfpcrmatecontentafpermati- 

camluoftanciam,corporisgenerandieffigieminvifibilicerinfehabentem,pau- 

LLiiTi5:fuccclIiveinflit,eamquegradaC!mffeextendere,6cinformavefic^elc- 

vare facitjanimamque ad tale xdificium extruendum exagitat mens>qux eft 

Dei radius. Etinmente,inquit^iercurius,eHFerbum Dei^quodhdc emniaordinat at- 

queinftituit. Etcerce,quoniam Verbofaclus fuichomo,verbo etiamconcinua- 

turejus fuccefiiopergeneracionem,&perconfequens,Verbicharad:eratqifi- 

giliumnoneftrolummodoinhominecompletOjfed etiam inipfonondumfor- 

nutojcum P^erbumDeimaneredicaturif2aterniim-,(\c\wdcm Divus ]ohannesttR.3i^ 

tur,qii6d ^f^ Verbumfaciafint omnia, &fine i^fofafium eft nihil, quedfa^ur» eHi 

iS[am inipfoesi vita,dr iHa vita tritlaii honnnumJ&ilUluxintenebrisiucet. Nonre 

etiamdicit3/frf«r/^irTr////?^//?«^cumEuangelifl:aconveniens,orequafiDei8c 

Mentisloquendo? Cogita,quod intevidet FerbumDomint.mensautem PaterDeia, 

hequeenimdiftant ab invice>>tJ}orum unio vita esiiEt Pjainiifla. Regitts Pfaim.\i<). i<^. 

NonBccuitdtaesivistibi,ex quo faBusfum tn occuito,artifiaose confecitis,veiut inimis 

pariibm terr£. Maffkm meam vident oculi tui,^initbro tuoh£comniafcriptafunt,ex 

qHibmdtebtisformabantur.cimnondumuliHmexeisextaretydrc. SimiliterP/S/w.ii^, 

Manm 



131 T R A C T. T. S E C T. I. L I B. XL 

liAntu ttix fecerunt me (jrpLtf^^^tveriwt me. Sic etiarn apud ]ob.\o. 9. reperimus: 
Stcnti argillam me fccifli -.nhnne ftciit Uc fndtfit mc? & tAnqunm c xfetim coAgidxfit me? 
Ctttec^carneindutflime? ojfibttsg^ dr nervis texifli me? ctim vitAbentgmtAtemexer- 
cuijliergame? Et vifttatiotu.iconjervtivil (firittimmcum? EtdeniquejuxtaP/i/.ii. 
II . Ciim tu(is,qttieduKi(li me ex uterofacie»s,ut confidercm ad tibera matris mex. In te 
rejccitufumex vulva,inde ab utero matris me&.Demfortismeusfis. Ex his igitur e- 
videnterjnifallorjpatetjquodDcuslitinipfbuterOjibiqueagatadfabriw-ehu- 
manx produdionenri,& confcquenteriquod Verbum Dei fitui mentc,i!c cum 
mente,6c ob hanc rationcm in ipfo homine,8c in fpermatc in utero manente.ut 
adfpecicihumanxexifl:entia!T),&ad divinumexemplarilludconformet. Scd 
utVerbuma3/fm/r/i?dicitureireinmente,mensinratione,ratiocum VerboSc 
IVlente in anima,5c anima lucida cum his omnibus in corpore,atque ita progref- 
Tiofitab unitate ad multitudinem-,fic necefle erit.ut Mens,quali dualitas,mo- 
veaturaVerbo,ScSpiritusrationalisamente,&;animaafpiriturationah,atque 
utitatandemfpiritusperip(amanimamad prcxfliandum luumofficium in cor- 
porelperm.uicoimmediateoperetur. Spiticusigituraereus fcu arthereusagit 
incorpus,tanquaminfuumlimile,ad .-EdiHcandum palatium pro luo rege coc- 
lerti,orga:")isque 8c membris atque promptujriis 8c officinis,cuilibetradiuat- 
quefpintuiinterno,8cafi!perioribusillaplbconvenientibusilludexornat.Ani- 
ma ergo vivificat ipiritum ad hoc tale opuv,ita utfpintuifitanimseinfliumen- 
tumScvehiculumj Ratiovivincatanimam,?canima cum rauoneadmirabile 
il!udopu5divinum,vel divinum divini radii tabernaculum couft:ruit. Ratio- 
nalemetiamlpiritumimbuitmenvacumineScdignitateineffabili. EtVerbum 
inmsntefplendoremfuperlijbllantialcmfecumportaticujuspr^feniiafpeciei 
arternitas ejusque perpetuitas confer vatur,uti in antedidis defcripfimus. Hinc 
igitureft,qubdMe«j(^i{4//tfultimo demum loco apparent. Nam fpiricus vir- 
tuteoccultxa(fl:ionisanima:,mafl"am8<:embryon flatu fuoindea principioin- 
diesaugeri &ccrefcerefacit. Ettamen vita feu anima vivens tumnondumap- 
paret,quamvis manifcfl:um lit, qubd occultc operetur per ampullarura arte- 
riarum,venarum Sc nervorum produc1:ionem,leu potius patefad:ionem. Au- 
etisigitur &c fenllbilibus faclis corpori, organis, fenlibilior quoque fitanimx 
motus8cilliuscffcrdii5.Unde ficqubdvitainaugmentationis medietateappa- 
rerc f)let, adeoque fcttus etiam tunciplo fcnfu tadui movere pcrcipitur,nec 
tamcn agere vidctur mens cum ratione,nifi myfticoquodam inanimamotu, 
quem fenfus humanus nullo modo percipere valet. Nam ut fpiritus agit in 
corpore,ficanima in fpiriturfed ut animx acliones abfquelpiritunonpoirunc 
fenliicorporeopercipi,ficnecmentisatquerationis,abfqueanima; vivificx ef- 
feclu. Unde liquct,qubd acT:us fpiritus fint fenfibus corporeis fami!iarcs,quo- 
niamiisprop:nqui(.)rcsfunt,8:quafi contigui. Aclus verb anima:nonfuntillis 
itafamil(ares,quoninmintercorpus8canimaminterponiturfpiritus. Similiter 
rationisadusfuntadhuc cognitu difficiliores fenfibuscorporeis,quama(5Vusa- 
nimx,quoniamintercorpus 8c rationem interponuntur fpiritus & auimame- 
dia. Omniumautemdifficillimiperceptufuntfcnfibus corporeis adusmentis 
8c operationesDci,quoniam longius difl:ant,8c funt quafi in myfleriorum fpi- 
ritualium centro. At vcrb fenfu,'^ operationes in extrema fuperficie funt pofi- 
tx,. Summc quidem arduum erit fenfuiin cerra; fupcrricie degenti8cagenti,o- 
perationes fccretas,qux in terrx centro perficiuntur,8c myfteria natuiar.qux 
iLMdelitefcunr,perLiperc;Multbitjq5durius8c difficiliijsadhucerit,utmatcria 
grc^lFa 8c terr?a myllicas illas operationesatq; intentiones intelligat^qua; in ooe • 
]olupcrcoe!eftiproducuncur.Hincigiturcft,qubdmens&rjtin,quoad fenfum 
kumanum in mafTa fpermatica quicfcere videntur,cum tamen occulto 8c my- 

ftico 



DE SPERMATE ET GENERATIONE. ^33 

ftfco modo in anima operentur,uti ipfa quoque tandem in infimo fpermatis 
ipiritu movens, ftruduram atque domicilium humanum «dificare lolet. Et 
quemadmodum videmus in pnma mundi ereatione,qu6d lucis inpernx ira- 
preffionesin fphxram elementarem fuerunt debiles,&. quali miperceptibiles 
anteSolisappantionem(unde6cnullumanimai,(cdfoliimvegetabiha&.mine- 
ra]iafueruntproduda,liquidem non agebat ad vitam animalem,fedadvege- 
tabiiem tantum.) Similiter.ut obfervamus,qu6d poft mairx vegetabilis incre- 
n>entum,virtute audi caloris vivifici corpora animalia & vitaHa,fedrationee- 
videnti deftituta funt produdia j videiicet aquatica, volatilia &; terreftria, & 
qu^dincreationisfineratiocummenteinhominem nobiliffimum animal fuic 
iijlpirataific attendatis obfecro,quahter res fefc habeat in foetu,durante ejus 
inmatricemora. Mundus cum iuis creaturisfeptemdierumlpatioexaqua6c 
luce creatus eft. Aqua condeniatione autiubtiliationemelementa,naiura6c 
iitudiverfadiftinguitur. Atquehxctalismixtiotribusprioribuscreationisdie- 
buifadafuit. Sicipermatisorigoeftaqua&lux,per q lorum diverfas mixtio- 
iiesproducunturquatuorelementa,6cexhorumlubtihfitfemen feu aqua fpif- 
ia. Hocfpermatribusmenfibus in tres regiones corporeas,exinbusampullis, 
tres mundi regiones repra:fentantibus conflatas , concrcfcit:Sic mundum in 
tresregiones.tnbus primis creationis diebuscorrefpondentes,divifum eiTefu- 
pradeclaravimus^mairaquevegetabiliscompletacrefcere&augencoepit. In 
c a;tens ver6 atque ultimis creationis diebus vita animalis produda fuit,& ope- 
rata Solis virtus : Atque fic etiam per ca;teros tres commorantis in uterofoetus 
menfes^vitaanimalisinmaiTavegetabiliapparer. Sextodemumdiecreationis 
regioneelementariafuisnubibuscaliginofis 8c vaporibus rebellibus purgata, 
ratiocummente,medianteverbo,inhominem inlpirata fuit. Sicigitur etiam 
circa menfem fextum,rationis fcintillx ex humana fpecieexilirequodammo- 
d6,licetadmodumlente,videntur. Atque ut die feptimo complctafiiitmundi 
6c creaturarum fabrica.fic etiam infans jam ad imaginem mundi peradus in 
lucemproducifoletjvelobdefedummatcrnum menienono. 



C A F. VL 

*De hominis £tatihHSj<t^ atr iUxJtnt fubindebreyioresiElemen-- 

torumque corruptorum punficandorum ratio 

in noyijjimo die. 

XylTrabilisequidem virtutiseft^wwfr^y^/^/^^wrfj^^^fjCiimineoprxfervatafue- 
-*-"-*-nntanimaliamundiin<irf<tiV<?^adiluvio,atque itidemquoqueperejusin- 
ftitutionemtotiusvitxhumanjEcurricuiumgubtrnetur. Namutfcetuiinmu- 
lieris matrice datur continuare ante compietam ejus perfedlionem fcptem 
menfes jita etiam poft illius ex utero egreirum, vita: c-jus curlus feptem aliis tem- 
poris intervallis commenfuratur, qux ^etates appellantur, & unumquodque 
eorum iterum|feptem annis circumlcribitur. Ex feptenariorum enim anno- 
rum nexu fit illa dimenfio,quam <««««/» clima6lericttm yoca verunt fapientes. Uc 
autem antea declaravimus,qu6d feoriim Planet.i ahquis unumquemque fos- 
tusmenfeminuterofecundtimordinemgubernet)itaetiiici fempcraliquisho- 
rumPlanetarumcuiquextatipr*eefi^eobfervaturiquippeqiiarum/'Ww4wide6 

Gg LutiA 



234 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. XI. 

Z«»4fibivendicat,qu6dinfanteminuterocomplevir,perfecit&:adegrcnumc- 
jusinlucemopcrataeftiadeoqLieetiamexindemejusidifpofitionem vimhabct 
fpatio primx xtatis durante. Sic itaque infnntiA merito Lunx attribuitur, quo- 
niamintegramejusdifpofitionemfequi puteftatem lunarem animadvcrtuur, 
fiquidemineafecundumnutritivam&vegetativampoteftatemvivimus. Un- 
_defit,uthxc^tasfitfiuida,tenera,aquofa,&:magisfrigida &;humida,qi!am(e- 
quentes. SecnndtiznttmAtai ,pueriti&[ci\icct-,Mercnria d2itm,ci\mm eamaxime 
reperiantur difpofitiones Mercuriales,namque in ea,juxta Frocli fententiam, 
!iterarum,cithar2que8c lucT:<E flmiliumque ludorum lludium exercemu:>,ho- 
minisque phantalla varia atque levis,5c ad plurima prona exiftir. Tertia,c\\izm 
adolefccntimt vocamus,/'V«m fubjicitjirj Unde tit.uc in ea turgcant mcmbra 
feminibus Sc ad genituram protinus cxcitemur. ^//.^r/<i,nempey//'w«//*/, dici- 
tmSoUrisyio. qua vigor xtatisque perfcdio eft conlpicna. Ha;c cnim vit;c hu- 
manxparscum fit media.ita iefehabet,utSol fuadKpolitionein c^xli mcdio. 
^£/>z/4 2taseftinterjuventutem8cevidentemfenedutem,quxanonnullii^/- 
^/<?/rf(^/>-(jf/i{«<^iappellatur^tas,quatcnus planetaA/ijmij//iin ea prxdomiiiaiur: 
Inhacergopotentias& viclorias aiFeccamus,sfc ad iracundiamfacilcprovoca- 
mur. Sexta3.utcxx\xtzs,c\\ixvindiifcneclusnuncu\^di\.\\x J<?walIignatur,CLim ui 
«aprudentiam^vitamadivam&civilemnaturali quadam nichnationedtlidc* 
remus. Seneciuszuttvn curva &.decrepitayf/'//>/i!4 efl,qiiam Saturnus guhtnxdiVy 
fiquidem inea confcntaneum efl natur;^ .a generacione defificre,feque a cor- 
poreisappetitibusfegr€gare,8c ad altcram mcorporeamque vicam fe compo- 
nere8ctransferre>LIndeba:crf/.wfi!/;/fw^/4//i'4 nuncupatur. Ex hisigiturcon- 
fl:at,qu6dcontracoecaif^ultorumopiaiones,{lel]a:jnhominibusminficeope- 
rentur,& totam fere vitam humanam apprimegubernent. Accertc,fi rtde 
rem confideremus,deprehendemus, vitam humanamnihileilealiud,quam 
tranfitum quendam feu iter a pundo feu termino imperfedionis&cruditatis 
adterminumperfedionisScmatuntatis. Imovero peroptimeeacurfuifoLri, 
annumconftituenti & a folftitio hyemali verfus xftivum moventi,comparari 
poteft. Nam fole verfus partes boreales properante,magis magisque fubinde 
perfedio plantarum & maturitas fruduum inducitur,ut in cerafis,pGmis &. hu- 
jufmodialiisfrudibus videre eft,quippe qui calore,maturitate 8ccolore,quafi 
adjuventutisculmenafcendere,atquctumpofteaexinderurfus,velutadfene- 
dutismctamper viamcorruptionis^i^tf/tcT-Crf/yfr^^verfus nieridiemregredien- 
«e,defcenderepercipiuntur,intantumquidem,utetiam ipfaarborumfolia,per 
i/^rrf/wdecurrcnte5'(?/f,cadere,communisobfervaritexperientia. Sed&inpo- 
micrefcentisnaturapofTumusexquifitc vita:humana:8cmotusejusrationem 
percipere:Namqueilludinprimordiofuimotuscrudumeft8c indigeftum,ut 
£«(»4jdeindeviaIineariproccdit peromne.sPlanetarumdifpofitionesadcom- 
pletammaturitatem,quamjuventuticomparamus. Tumpofte.\paulatimde- 
crefcendo , vergic iterum ad corruptionem. Hic igitur obfervare debemus, 
qu6d corporis corruptio i\t nihilaliud,quamanim:evivificJEmultitudo. Nam 
rnaturefcentecorporeanimavitalisfitfortionqu.^Eadfuamc.carcerecorporali 
liberationemjamproperans,inprimistentatcorpuscorrumperejIdfan(b,quod 
paulatim &c gradatim,t.\m in frudu conari percjpitur,quam in animali,motum 
ruum,tumamaturitatecompletain frudu,tum.ajuventuteinten(a inhomine 
ad corruptionem incipiens. Videmus etiam , qu6d harc vita humana via: fcu 
itineri hominis poflit comparari,faCl:a progrcflione a feptimo climate boreali 
vcrfus clima primum juxtaxquinodialem. Nam clim^tranfiens hLmdrurn c?* 
yf»g///j»» £,««.£ attribiiituriUndeiiliusclimatis hominesreperiunturcartenshu- 
^idiores &c frigidiores. Sestiim^SH^i^mtur Mercurie fccans Galliar»yC\}]as incoiaj 

' Anglis 



DE SPERMATE ET GHNERATIONS. 23J 

JfigliscaMdiores runt,&; non itahumidijunde & in fuis difpofitionibus magis te- 
ncii &c leves funt,quafi vivcntes in vita puerili. ^^wfum itdiam dividit.quod 
gubernatura/^f^frf-.-Undehxcnatiodeliciis.cantilenis & hujufmodi aliis vo- 
luptatibus Venereisafficituri Etinhacmundi plaga adokfccntia; Iphxra mo- 
verevidetur. ^uartumdima. Soli dicatum>per mare meeiitirrafjeumtraiAlt,Gr<e' 
ciamg^ fecans,reddithomines dodtos ac ftatum juvenilem reprafentat. 7er- 
tiumterram fan£iam libi fubjiciens Marti attribuitunin qua vicl:oria,bellum &: 
iracundiaelFed:usfuosabinitioexercuerunt:hiccalorem in (uo vigoreinvenit 
peregrinator: deindehomoinvitxfuxcurriculo per AEgyptum tranfiensJ<>i/« 
ibinaturaminvenity?f«W«»i!f///w4regentem:Undeciviliorlit&: prudentiori 
atquead verumDeorum cultum & religionem pronior. Atque tandem ad ul- 
timumclimaperyeniens,quodylEthi{>piamdividit,Saturmmihiguberaa.memin- 
venitdecrcpitum,& contemplationedivina,negledis terrcftribusjCoeleftia 
confiderantem. In hoc climate corpus debiliflimum reperitur, anima vejo 
forciffima:Unde anima,terrena jam,atque adeo quoque ipfum curpus fuum 
neg]igendo,ad ccelum aciem fuam erigit,ruptisque anima^animalis&lenliti- 
V£evinculis,ad patriam fuam fupercceleftem tendere,alisque fpiritualibus avo- 
lareappetit, adeoque dillgenteF fefc ad hoc iter fuum prieparat:Luget ergo 
corpus,Ia:taturanima. Atque ita peregrinus homo ad finem itinerii fui mun- 
dani&mortalispervenit,utperegrinationemagisl£Eta&;jucundioriqua:iatvi- 
tx coeleftis & immortalis regnum. Csteriim jam ad rationem illam occui tam 
me convertam,qua demonflratur,C«r atoi humanajecundum mundi^tatemfub- 
indefit hrevior c^ magii decurtata. Intelligendum eft igitur, quod in principio 
Deuscreaveritomniaelementapuriffima,quatenus ea quafi inebriavitquinta 
iUa eflentia primordiali, cujus vinculis ea, difcedendo a confufione, in ordi- 
nem 6c concatenationem concordem funt redada. Nec tamen illa fuerunc 
per omnia puritate xquaha in prima creatione,fcdaIiud cxflitit alio pur.us Sc 
mundius pro majori aut minori quantitate quint^e eflentiie , quam poircdit. 
Quoniamigiturhomo pra2cipuc,& prseterea quoque c^eterx itidem creaturx 
cx hujufmodi elemcntis purisin fuacreatione facla: funt,idcirc6 necefTe erat, 
utinhifcccreaturisnovitcr condiiisefTetcorporum conipofitioe.\acT;ifIima&: 
puri{Iima,atqueutperconfequensilKx mori»UK corrumpireudifrolvinonpof^ 
lent;quatenuslcilicecerant^ Deoimmortaliimn.-iediatecreatx,juxtaiIlud Sa- 
pentis Sap. i . 13. Bensmortem nonfecit^neqitc deltciatnrferditione viventium \ Narn 0- 
mniacreavit,Ht(int.d:rfalutaresfimt ortus hu]Hs yinmdttn (juihm non csi fharmacum 
exitiale neque inferorum regnumfuperterram. Jufitia autem immortalis eH. Quod 
fiergohxcnon fuic Creatoris voluntas,ucres ulla interiret,quam fecit,jut uc 
ipfa terra jam corrupta,mortis aut inferorum vefligiis obnoxia e'Rex.,unde orta. 
elih&ccreaturarttmdepravatio tanta£elementorum coinsjumatio? Unde accidit.m- 
quam,uc hxc quatuor elementa taliter creata.videlicet pura Sc clara, ratione 
perfe(flionisilhus,inquafueruntcondita,defecerintjamtandcmabiftanaturie 
perfeclioncitautcreaturxexillis fa(fl:xjam cogioiur mori? Refpondemus, 
quod hoc fiac propter elementorum, Sc pra;ci[^ue ipfius terra: immunditiem, 
quxadeoaptioreftad corruptionem.quoniam iu fua creatione minorem ha- 
buit quintx cfTentis: portionemi adcoque hxc corruptio haud dubic a pnma 
renerationeprovenitiquoniam,utcrcatioerarpurifrima,quatenusimmediate 
"iCreatorefaAa,inquo&iquonihiIninpuritasprocederepoteftjficetiamge- 
ueratio non eft a Creatore,fed a Creatur3,videlicec a. N.:tura;unde imperft- 
dionem fecum ducit;quiaCreaturanon plus habet peifec1:ionis,quam es ad 
ipfius perfecH^ionem fufficit;& perconfequens perfcdioncm complccam aliis 
dare non poceftjcum hoc fitofficium fohus Credcjns,qui folus cfl plufquam 

Gg 2 p-r- 



23tf T R A C T. 1. S E C T. I. L I B. X I. 

perfedus. Atque hinc efl:,qu6d creatio quidem fuit in fe abfoluta &. linedc' 
rtrudione,geaeratio autem parvx durationis. Hinc,inquam,eft naturx jm- 
perfcdioi qu.-E quo magis eft imperfeda, eo magis fui perfectionem appetit. 
Perfec1ionisautemnatura:appctituseftgenerationis in corruptionem,6c cor- 
ruptionis in generationem. Qm quideminftindlus feu appetitusnonprovc- 
nit immedute,ut diclum eft,a Creatore naturiB,namque lihoc itafchaberet, 
fcquereturexinde rem fieri a Creatore,£c non a Creatura.atque ita ea eirct per- 
fecl:a &. fine deftruclione : Et proinde venit inftindus illc a natura.adeoque ipfA 
non poteft per ie,hoc eft, fua generatione facere rem perfedam. Gencratio 
ergo prima produxit corruptionem in mundum,cum gcneratio unius in cor- 
ruptio alterius : Nam,ut in Tra^atunojlro Theologtco-1'hilofophico de Fita, Mgrte c^ 
Rejurrellione diclum eft , fi Adam generationis appetitu non fuifiet tranfpor- 
tatusjcreationisbeneficium&immortalitatis pr^Emiumnunquamperdidiirct. 
Etenimcuml'permafitelcmentorum&: membrorum crcaturx fubtile,muhis 
quiat2efientiiErpiritibusrepletum,neceireeft>utgenicoriscompoficioncmre- 
hnquat magis groflam, impuram atque indignam, quatenus parvulum iliud 
fpermatis corpus in fe habet poteftatem procrcandi aliud corpui fu>£ i,}t< \ci 
fimilc. Videmus autem in auro,qu6d quanto plii;; tincluix eiaufcnur,Lat,t6 
vihus6cignobiliusilludrelinquitur,minusqueelhcax. Hincitaqueiuburcacft 
elementorum inquinatio , 6c pra;cipucterr£E:naniquehac ferpentisaftutia 
morsintroducl:aeftinorbemterrarum,iccundumilludi'di/).i./;?/*r//;mw^m>i^/J^ 
acpjuijitto. Nammixtaeratquintaefientiacumelementatohominivjiecuudum 
Creatorisiuftitiam,hoceft,adpondus,quoquidem temperamento exquiiitif- 
(imo anima corpori & corpus fuxforma: amore immortali connexiE iunt : At 
ver6 hisimmortalitatis vinculis femel violatis perditurimmortalitas,lococ]ue 
illiusacquiriturcjuscontrariumiatqueita perinjuftitiam,hoccft,perviolatio- 
nemjuftitixdivinxpropterinftinclumnaturalemadgenerationemmorscrea- 
turis 6c immundities elementis propter creaturarum corruptionem adduclx 
(unt. Quodfaneomnefaclumeftaltutiaferpentisjuxtaillud^rf^.z.z^. Invidia, 
autemDiaboltmorsintroivitinorhemterrarum. Similiter teftantur facrxScriptu- 
rx,qu6dipiaterrapropterAdamierrorcmfueritmaledid:a.G'<'«r/r3.i7.^V4/fi//c?4 
terra tn opere tuo,drc. Et ibidem 18. Spiit.ts dr trihulos germinabit tihi. Et Sapient.i. 
Nolitez.e[aremortemerrorevit£veJlrx,drc. Generatio igitur mortem comkatur, 
quoniamgeneratiounius ei^corruptio alterius,6c corruptio uniusfimilitereft 
generatioalterius. Poft gcnerationem ergo mortui funt homines & animalia 
& nafcentia terra:deficcata,cumdeftiuclionegeaefationis duclaacorruptio- 
ne in generationem,6c a generatione in corruptionem. Itaque corpus impu- 
rumrcfolutum mancthoc , quod inquinavit&corrupit elemencaiproptcr 
quam corruptionem omnis res vifibilis eft parvx durationis,quoniam natura 
remitaperfeclam,proptermultitudinem materia;groflcE6cimpura:accorru- 
ptxfacere nequit,quam priiis,fcilicet in principio,operante Deo Creacore in 
Creatione faciebatiimo ver6 qu6 magis continuatur operatio generativa,e6 
magis deprimitur Natura: adus ad perfcdlionem tendens, quoniam ipia na- 
ttira de imperfeclione participat,magna Corruptione inficitur propter matc- 
riam elementorum>quam quotidie miniis puram invenit,quia quod nunc ad 
immutandum ipiam ponunt,tunc ad componendas partes ligamenti firmio- 
responebantifcdut Adami operationi infiftam,ejus fpermaantegenerationis 
adumeratfimplex,punflimum&;harmoniaquinta;eirenrixpleniiIimum:At- 
que fic itidem quoquc fperma Evx feu mulieris. At ver6 ubi iemen viri fuit ca- 
loreitaexaltatum,utexcederetfcmenmuIierisjatqueica femenmulierislongc 
fuit frigidius,quamfemsa Yiri,accidit inde,ut horum mixtionc procrcarencur 

mulci- 



DE SPERMATE ET GENERATIONE. r^j 

mukifariie naturx. Namque uti femen in homine contentum natur^e aeris 
comparatur,vide!icet humiditati & cahditati rimphci,&; vero nuiia eft in eo- 
dem clemento puro contrarietas,ac per confequens nulla mortis occafioific 
mixtioneaerea:iftiusnatura:cumaqucanaturafoemin£e,reddita fuit compofi- 
pofitiopropagandaparticeps naturarum quatuor elementorum,atque ita fa- 
da tVi eorum adionibus & pafiionibus fubjecta feu obnoxia > quorum dein- 
c-p$r-pugnantiamors,rebellioatquecontentiofubortaeftintabernaculohu- 
mano. Pr.Eterea,quantamvanetatem&:alterationemhorumfpermatumva- 
rix mixtiones induxerint,teftantur difterentes Cawi d>' ^l^elii nztUTX3icdifpo- 
litiones. Hincigitur conftat,quanta timendafitpollutio,& inquinatio ex di- 
vcifis diverlorum in infinitis creaturis fpermatum mixtionibus a mundi pri- 
mordio emiiTorum, ac creaturas magis magisque indies a veritate primarum 
inixtionum d)ftrahentium,Sc per conicquens inmortiscorruptionis&altera- 
tioiiisabyfiumeaspropterfoeculent^Scimmunda:materi£abundantiam,ve- 
ritjtisque&; fmcentatis primce feu creat.^e compofitionis paucitatempraccipi- 
taatmm. Nam paucitasquinta: efi"entialis formje jam multitudme materi^e 
(ubmergituriimoveromaterixinutilismolesfubindeinmixtionemhumanam 
m igismagisqueirrepit,dumfenefcit mundus. Atquehscquidemeftcaufail- 
la.quodoinnis pofterior mundi a:tascornjptiorefieperGipitur,&tant6magis 
ad mortis paiatium veftigia fuadirigere,quant6 provedior invenitur. Hinc 
VI ta: humana; tabcs.hinc ellychnii (eu licmii lampadis humanimarcor&de- 
crementum,quo citius hoc feculo extinguitur ejus lumen,quam feculis prxce- 
dcntibus. Hiac,inquam,elementorum pure creatorum immundities,fordi- 
ties,pollutio,imperfed;io,tenebrofitas,fquaior atque partes inutiles. Perifta, 
nifallor,poirumusintelligereomnemlermonempropheticumdemundiruina 
&, deftrucT:ione,videlicet, qu6d igne divino conlumendum fit in fine mundi, 
quandofiliusDsidecoelocumgloria &:fplendoreigneoadjudicandumfecu- 
kim,illudque per ignem examinandum advenietjqui comburet & confumet 
totumiliud,quodnoneritdeveritatequatuofelementorumimmediateaDeo 
Creatorumjquodquepurum eft^ab impuro fegregabit,&; quod malum atque 
irripurum invenietur , igne Cax prsfentix comburet , fcece.sque & cineres in 
abyirumpr3:cipitabif,purumver6&:deveritateparticipasigneno deftruetur, 
ii:vl-xaminabitur&.perfic(eturabeo,&infuopropriolocorelinqueturinqter- 
nu.Maiu ergo & impurum in abyfilim tenebrofam immerfum fupcrDxmones 
rnalos & damnatos cadetjat ver6,quod purum eft,fuper beatos. Patet igitur, 
quod per pra;lentiam plufquam perfedionis omnia m locum fibi deftinatum 
Uatrcditura,qui in primordio eis pr^fixus fuit,feparato immundo a mundo, 
teaebrofoalucido,bonoa malo,Scc. Nec certe credendum eft,terram iftam, 
quam hic calcamus^efiTe purum elementum,fed quod fit elementata potiusa. 
fuoquintoelemcnto:Etenim per rationes fupraallegatas.difcelfitmajorpor- 
tioquintxeirentijEa terra,majorque ejus portio eft immundities,foex &quafi 
caputmortuum)hoceft,Gorpus,propterinfeclione iupra defignatamfineani- 
ma. Eftergo in centro veraterrxvirgo & elementum verum,quod ignisnon 
poterit coniumere die illo tremendo,& quicquid pr^ter hoc non eritde vcri- 
tatepuraelementorum,ardebit,acincinere!>&.quafinihilumreduceturindie 
judicii. Et tunc elementa manebunt clara 8c pura in terra fplendente inftar 
criftalli:Ettefte£/3/i«30. LiwAhabehit Jplendorem Solis & Solinfeptuplafroportione 
(XAltabitur lumine, Hxc omnia faciet lupremus Creator per ignem vultus fui, 
coram quo nulla impuritas durarepoteftjquippe cujus folo afpeclu durifllmi 
fcopuli&montesimpurifundunturtlm^quidemejuipr^fentiamagnusniun- 

Gg 3 dus 



23« T R A C T. I. S E C T. I. L I B. XI. 

tIusrevcrteturinprimumruumflatum,fcilicetomniaelcmentainfuampuram 

cfTentiamiqu^poftmodumnontimebitignemcoeli/ecigauciebitinpr^reniia 

&confi>ed:u fui Creatoris. Tunc enim motus natur:e divin«B & fuperco;ls- 

ftis ac lux immortalis in mundo univerfo renovato,xqualiter difFufa.morabi- 

iur,eumque ab omni corruptione,morte &: mutatione prxfervabit;quemad- 

modumapud£/4MW Prophetam,df ]ohamemw Apocalj/p^ copioUus 

viderc,verbisqueplaniflimisatqueapertiflimis 

legerepofTumus. 



T R A- 




l^f> 




TRACTATUS PPvIMI, 

S E C T I O N I S I. 

h l^ B E K Xll. . 

De hominis incerni & externi harniGnia. 




C A K I. 

^uod Mujica humana ad mmdanam conyoiientemferatur : Et de 

proportionii^ffs TnanguU matenalis cum formali 

mhormneinterno. 

Ythagorici fcriptis fuis tradiderunt,qu6d m mundi fabrica 
Monas 'iut unitas opifici feu creatori j X)/W vero feu dualitai 
materixfpirituali cumejus bafi foeculeniaj&Tr/^feu Tri- 
nitas formx five luci,qua res omnes informatx funt,refera- 
tur : atqueita totum mundum exnumeroternarioconfla- 
tum eife afTeveranter-iixerunt. Similiter ex prxdidorum 
compulitionc hominem,dignii]]mam cerrx creaturam na- 
tumefreaffirmarunt,videlicetcx//<fAWf. Nami z.^.limuladditaconftituunt 
6. Namexdigniorimagiscqmpolitodigniusminus compofitumfadumeft:, 
videlicethomo. Nam Deus primum ex numero ternario in compofitione pri- 
ma mundum fabricabat, unde mundusa, Philofephls nuncufatm eH Deifilius-^zx.- 
queexcompofitismundipartibus,quafiexejus numero ternario,natus eft /??<»- 
mo^quem ob hanc rationem 'uetercs appelUrunt mundiflium. Dicunt etiam iidem 
/•^/^rf^i^nV^aP/a/tfWf/i-ineonondiirentientes.quodnumerushumanusfitfepte» 
nariusjnecquidemfinerationeicumdenumerof irmali,qui efl;ternarius,jun- 
do cum numero materiali.videlicet quateniario feptenarius conficiatur. Ca:- 
teraruautemcreaturarumeireatquevitam.Scexillentiamexnumerodenario 
feu enneade faclam elledixerunt. Exquibusliquet,qu6dnumerushumanus 
magisaccedatad naturam unitatis,quam numerus cxterarum creaturarum, 
&:quodunitati mundi,vidclicetfe<ji mentis,in confonantiaDiapafonrefpon- 
deat) qux confonantia confiftit ex Diateflaron & Diapente, qus ex feptem 
intervallis confiftunt , quatenus Diatefiaron ex duobus tonis cum femitonio 
minoriacDiapenteextribustoniscumfemitoniominori conftituitur,qu^ in- 
tervallafi.mulconncxafeptemfaciunt. Ettamenfiambo femitonia fimutjun- 

gantur, 



240 



T R A C T. I. S E C T. I. L I B. XII. 



gantur.ut unicum conftituant tonum,hexadem ctiam conftitucre potcft. At- 
quc hac ratione ambo hi numeri in homineunomodorepenunturlecundiim 
■ Pythagortcoram opinioncm. N<)setiamexdiligentipyramidumformahs&ma- 
teriahs infpedione , qua; in hominereperiuntur Muficaminvenimus talem. 
Nam primum defcendendo a fpirituali matcria: pyramide invenimus Diapa- 
fbninter cacumen mentis & fpha:ram cordis,quoniam proportio/pintus vita- 
lisincorde adfpiritummenticontiguum fe habet,ut i.ad i.videlicetduplaefl:, 
cxqHaDiapafon conftituitur,confonantias Diateflaron & Diapente compre- 
hendens. Simihter difpofitio fpiritus cordis referturad difpofitionem regio- 
nis inferioris,ubi facultas naturalis originaliteragit.uti.ad^. Namtresibifpi- 
ritusportionesregnarevidentur,quatenuspyramidismaterialis bafls ibi repe- 
ritur. QuareinhacproportioneconfbnantiaDiapentereperitur,atqueinipfo 
pundobafis pyramidisnihil fere lucis>fedmeratantum fasx(in inteflinis fcili- 
cet)invenitur,&quaficaputmortuumomnilucc & gratia quafi vitali deflitu - 
tum. Unde ^.funtibipartcs materix,quatenus nihil fere lucis adeft.adeoc^ne 
fe habet hxc portioad portionem fublimiorum elementorum.ut ^.adi qua: 
cftinproportionefe{quitertia,inquaetiamconfonantiaDia.teiraronrcpcritur. 




4 

Similietiam ratione afcendendoa multitudine materiajverfusfontem 
totius formx.videlicet k cono pyramidis formalisverfusejusbafin,qua:conti- 
gua eft ipfi efl!entixfuperfubftantiali,eafdem proportiones,& per confequens 
earJemMuficxconfonantias,repetiemus. Nam unitas form^in multitudine 

materiie 



i 



DE HOM. INTERR ET EXTERN HARM. mi 

materi^Erepuitaaddualitatemmedi^regionisrelataDiapafon formaleinma-. 
teriarubmerfLim denotat. Deindedualitasiliacum triade in regione fua; ba-, 
fisrepertaproducitDiapenteformale:Etiterumiilatriasadpundumfuxba- 
fis,ubinullamateria,redpuraformaofFenditur,Diateiraronformalearguitjat. 
que DiatefTaron &. Diapente formale Diapafon e maceris abylTo emergens 
deHotant. Formalispyritmidis^rogreJfHmhkdepnximM. 




Harumautempyramidumcopios^fecimusmentioneminTyii^rf'^;?;?/?.»'^ 
M4frtff^y»?/f(),quippeexquarummixtionefs:ucompoiuionemun.duni coniiitL-- 
lumeireibidsmoni^ravimus. Quareimpoffibileceniemus,ut creatura uiLifi- 
nealiquaearumportionefieripotuiiret,quatenuiomnecon)po{icumcxnjir.)di 
elementisefbconftitutum. Atvero homt) inter ali.is creatura.s magis videtuc 
mereri, ut mundijilins nominetur, quoniam cx qaabbet utriuique pyrumidis 
mundanx regione portionem aliquam ad fuam perfed:ioncmatquecompIc- 
mentumacquiflvitividelicetexrcgioneinfimapyramidis formalis)qua:in ejus 
conoconfi(l:rt,&pyramidismaterialis,qa5 efttjus bafisiutpote exquibusinfi- 
mafeuelementarishominisregiodependet; Simiiiterexregionemediautriuf- 
que pyramidis^in cujus centro,ubi fic mterfecf io,;tqudiiter commjfcsniur lux 
&.ipintus,acdeniqueexregionefuprema,ubilux,tauquaminfu.xbafisregione 
non aliterdominium habetfuper matenam,quam maceria in iua; baiii r'-;ei< 'Uc , 
quaseflinfimajdominiumhabct fuper formam 6c lucem. Atque ut inmunuo 

Hh mjtjii 



i4t T R A C T. I. S E C T. I. L I B. XII. 

tnajorividenius,qu6dformadominiumhabet in fuperiorifuaregionei Undfi 
eaintelledualis&raiionalisdiciturjfic etiam ob eandem rationemin corpore 
humanohabetdominiumrupcrunivcrfammaframmatcrialem,atqueeftquafi 
PrincepsautImperatormudiminoris.Simi!iter,utregiomudiinferioramatcria 

gubernatur,qua3ipfamcontralucisfupercceleft:isacT:usrebellarefacitificetiam 
ininfimahommisregioneanimahumana mediam portionem iais blanditiis a 
mente6cverarationeatqueaveritate ad fcnfus mundi atque carnis prxfligias 
pertrahit,ip/amque animam umbraculo fuo earnofo obte^ens eo adducit, ut 
narmoniameamelIecredat,qu£B revera eft difcordia ^c antipathia. Pr^ceden- 
iiim demQnfiratioHem in dttplicipyrAmide,informaUfcilicet (jr materidi delinea vimus. 





^. 



/^^ 



y>/j^ 





^ -' ' ,' ^ ^ 




/ : 1- 


^ 


, jC ^ 


A* 






^ %^ 


^ 


'^% f' 


cr 






■ -^. 




*-> 


/f 





^ ^ 







V 






o :: 




^ "" 







:^ 




O 



Exhifceigiturpatet,qualisfitdifFerentiainterhominem8cbrutumjvi- 
delicet quod homo habeatinfeDifdiapafon,cujusparsalteraelevaturaQres 
fupercoclefl:es contemplandas,altera veroin materia fubmergicur&cum re- 

bus 



DE HOM. INTERN. ET EXTERN. HAKM. 245 

bus materialibus tam opacis quam perfpicuis confervatur. InDiapafonergo 
materiali vcrfaturanimacirca mala,circa carnisillecebras &circares mun- 
danasjAtquiharmoniafua fpiritualiadcoeleftiafeerigit. Undelicebitconfi- 
derare, quod anima media fe u vitalis in corde corporis,uti Sol in corde coeli fi- 
ta voluntatem , & quafi liberum arbitrium habeac tam furfum>quani deorfum 
refpiciendi.fecundiim illam Platonicorum opinionem,qu6d fpiritusmedius 
parciciparepofIitautdemente(quo quidem cafu resdivinascontemplariob- 
fervatur&i in bonitate folaverfari)autdeanimaanimalifeufenfitiva&carnali 
five idoloiatque tuncoccupatur circadepravata,mentisc]ueviasnegligit. Id 
ianequodconvenitcumhi/ce Chrijli\trh\s : Impojjibilee^i Deofimul atqne homi- 
tji infervire. ^ii enim mundum amat,Deum dtligere nonpeteff icumfuptnorinfe- 
noribus non minus adverfetur,quam lux lenebris, bonum malo, aut Deus 
diabolo. 



C A P. II 

T>e Jym^honiaca mter animamj^iritum <(s^ corpuj melodia. 

T N Mufices communis obfervatione videmus,qu6d fyftema feu fcala eju? ex 
-*^rripliciJ!tcrarum(cunotarumferieconfifl:at,quasclavesvocaveruntArtift«. 
Atquch^omneiCxceptistribuSjOccultasdicuntur. UliE vero tresadprxdidla- 
rum ciavium invifibilium difFerentiam diflinguendam manifefle exprimun- 
tur. Eflitaque prima clavium feries 1. A.B C.D.E.F. per fimplices,uti vides, 
majoris ordinis literas.expreilajquxf/dT^f.f^r/i^^f.f appellantur,quafi bafesSc re- 
liquarum fupereminentium fundamenta. Atque harum clav is manifefla efl F. 
qu^ficexprimitur^ifecundusliterarumordoefttalisg.a.b.c.d.e.f. Atqueharc 
fcriesnuncupaturA/£iw,litera;que ejus dicuntur excellentes &. acutieiex qui- 
buspartesmeIodixmediiEexurgunt,&proprie»?fi//^.f f(i»/^«<f,quemadmodum 
exinfimis5/?//^depromitur. Efi:etiam&aiiaadhu(.f;:nes,hi(ce ipfisvocisele- 
vatione eminentior.excellentior & acutior,ex qua cantus Altui confiaturjat- 
que ha:c efl: hujufmodi gg.aa.bb.cc.dd.ee.ff Qu^ quidem licers fupertxcel- 
lentes&peracutx&fupremxin omni hominis pocefiate exiftunt. £x hujuf- 
modi harmoni.-E proportione in triplici numero fepienaffio conflatur mundi 
mdchinajcujus portio elementaris cx fymphonia magis gravi corflans.c^te- 
rj.sh.irmotiuxmundanspartesfl:atuminarevidetur. Namclemenca funtcx- 
teriscot;Iiregionibusgraviora,6cquafi bafes acfundamenta; Similiter coelum 
medium,literarum acutarum & excellentium feriei afi]milatur,quatenus pri- 
mam melodiam facitcum elementis feu BafTojcujus feptem PianetJE funtfe- 
ptemclavesiAtqueutafcendendoag.a.b.c.invenimus.quodc.ficclavisprinci- 
palis,cuju .manifeftatione,cxterxnonexprefr£e inteliigunturjfic etiam afcen- 
dendoa ([;. 5.8.0.repenmus,qu6dOfitquafi clavis illa coeliapertafeumani- 
fefta,cujuspr.'Efentiavifibila cxteri Pianet<Eper fe occulti manifeftantur,fym- 
phoniaceadinferioragraviafon3nt,illufti-antur&.vivaciierinelementaacele- 
mentaca operantur. Litera; denique fuperacutae &: fiiperexccllentes fupre- 
mx regioni referunturiubi conus pyramidis rnatcrialis fuperacutedefinit,ul- 
tra quem non eft fpiritus creati tranfirus. Ut aucem in pr^Ecedentibus dc- 
monftravimus,qu6dhoaipafapientihii dicaturfi-iusmundi.quoniamamtm- 
d!paftibuilimplicioriburejU5fubtilc>invifibile^-:intcrnum fadum eft,qu'm- 

H4i 2. adrauduni 



144 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. XII. 

admodum itidem ex partibus mundi fpiffioribus feu elementis ejus groflum, 
viribile6cexternumeftconfiatum,ricetiamdicimus,quodhominiscorpus,ut- 
poteexmundielementiscompofitum,(itba{)satquefundamentumtotiusmu- 
ficeshominiscompofitii&quodejusfpiritusxchereusfeptemPianetarumeo- 
rumque naturarum veftigia occulte retinens,clavibus acutis atque excellen- 
tibusmelodiamcoeleftemrefpiciendocomparetur,dumvivificatcorpusfuum 
mediantelucefecundariafeuagentemedioiatquedenique.quodluxfupercoe- 
Ieftis,feu ip(a mens,fpiritum rationalem pul(ans,melodiam (uperexcellentem 
ficiat cum inferionbus hterarum gradibus. Quibus tres melodia: (pecies exer- 
ti/fimequidemfonoScvarietatedifFerentesjfedoptimeperharmonisfcucon-. 
fonantia: in compoficioneMicrocofmica concatenatx, vincula (onare atque 
movere percipiunturjeaque ratione per harmoniam melodix media:, videli- 
cet (piritus.mensatqueanimacumfuafymphoniaintellcdualiinterfonosgra- 
viorumvocummifcetur,atq;itaintracorpusopacumexelemcntisconflatum 
introducitur. £ft ergo anim^e harmonia ex vocibus fuperexcelientibus con- 
ftata Diate(raron,Diapente&: Diapafon fpirituale 6cluc!dum,(eu formale con- 
ftituentibus. Fit etiam harmonia fpiritus ex voLibus mediis feu gradibus ex- 
cellentibusj qua; in fua fymphonia convenit tum cum fupcrexcellcntibus feu 
fupercoeleftibus , tum cum gravibus feu elementaribus. £ft denique corpus 
humanum quafi totius harmonia; humana; organon feu inftrumentumicujus 
melodiie gradus infimus fcu accentus gravis fit in illud elementorum (ubtiie, 
ex quo anima fenfitiva £i facultas naturalis oritur. Hujus chorda eft (piritus e- 
lcmcntaris feu aer grofiiur aut fubtilior,quem ignea (cu furmalior elemento- 
rum vis puKareafiimadvertitur, fpiritusque puHus harmoniam aliquam ele- 
mentorumauribusrationisfonarefacit. Atquehujus Mufices crigoprincipa- 
lis eft in infima Microco(mi regionci^ed tamtn harmonia; cjus efFcclus per uni- 
verlam fabricam humanam difpergiiur atque diileminatur,&: cum (upcriori- 
busharmoniamnaturalemnonalitermovereobfcrvatur,quam inMuficaco- 
munifonusBaificantuscumfonisMediiatque Alti indiiFerenter reionareau- 
ditur,autpartisuniusmelodiacumpartealteriuse(rentialiatquenaturalic]ua- 
dam vita: mixcionccommifceri folet. Hinc vena: cum arteriis & u tr^eque cum 
nervisubiquepercorpusfimuldifpenfari percipiuntur. Sicctiam (piricus me- 
diusfcoxthcrpulfaturab animamedia,cujus vibrationemelodia cxcellenter 
litinmedioinftrumenti,vit:Etonosfeufonosvivificosuniver(o corporinonmi- 
ntisattribuens,quamcumchordabarbitipercu(rauniver(umbarbitt)nrcfona- 
refacit. Pra;tercaliKcchordafui pulfatione melodiam coeli rationali>abalta 
cjusratione magia facit inefFabili,eamque cum mufica gravi corjungit. At- 
que ita mufica completa ex tribus melodiis diverfis conftituta , in cor- 
porehumanoionareanimadvertiturjvidelicet fenfitiva,vitalis atque rationa- 
lis. Senfitivn. agit in carnis &. partium vegetantium prafervationc i Vitdis m 
molis,(eumachinxvivificationcatqueagitatione,atque Rationalis in totiusfa- 
bricxgubernationeatquedireclione. .B/i^/^jigitur Microco(mi cantuseftcu- 
bicus,quiaelementatus(cucorporalis. M<'^//«vcr6fupeificialis'(euquidratus 
quia(piritualis.y'i//w deniqueradicalisfeulinearis,quia formalis.£cquamviv)n 
hacnoftraharmoniatresnominavimus(piritus,feutresformaslucidas,pu!(an- 
testresillaschordas^piritualcs.&tresregiones diftinctas:attamen gcncralittr 
machinamMicroco(inicamconfiderando,illafe habetinetidemreipcclucum 
Macrocofmo(iniver(v),inquo non cft.nid unicusipiritus rcfonans,unicum or- 
ganum(oriOiinfuamconcavitatemrecipiens,&: unicalux puKansifed propccr 
cju(dcm fpiritus groinorem vel tenuiorem in fubftantia di(pontioncm ilki;^, 
<]U')dpcr(e unuin&cidcm cftin pluralicatcmdiftirfj^i vidccur. Sicctiam ea- 

dcin 



DEHOM.lNTERN.ETEXTERN.HARM. 14; 

demliixproptervarios matenx fpiritualisindenfitateautrubtilicatcgradus, 
.quibuiuiert:,variaeiredicitur,cunn revera non fit,nili unicaluxaluceincreata, 
qua; luciseft pater,derivaca,atque primodiecreata,fedinsqualiterinniundo 
dilperfa. Simili etiam modo uaicumeflhominis organum muficum, unicus 
fpiritus feu monochordum,uiHcus pulfator feu luxjfcd li quid eft difFerentia-, 
hociotumpropter/piritus&ilucismulcitudinemaucpaucitatem inhocvelilJo 
dimenfionismundanargradu.accidit. Videmusergoexhis>quod unicafitmu- 
li a in infima mundi achominis regione,ubiconus pyramidis formalis reperi- 
tur,&:bafispyrdmidis materialis. Arque h;EC mufica magis bafTaefl&c tarda 
acgravis.quia ibi regnant tres materi^ partes &unica tantumpariformxlu- 
cida:. Quare paucicas illa lucis tard^ Sd lence agic in tanca materi^E molefeu 
mu:cicudine:Undegravitas&ponderofitasmateri:e voces redditlentas,viles 
atqueballas. At vero in media regionc,ubi duxpyramdummedietacsscon- 
vctiiuit;Voces redduncur cam ex parcs /piricus,quam ex parte lucis.medixfic 
arqujiicer ronanresiqu.^ideo excellences dicuntur,quiapuritate & claricatc 
exccliuncillas,quxdicuncurgraves,quoniam hic ell:plusformx&miniisma- 
teriar. Undchicliberioresfuncforma; actiones & exceriores,quam in regione 
ii;fi:Tia,fedin rcgione fublimiori iux efladh icliberior a vinculis materiac,qua- 
tenusineahabencurunicarantiimparsfpiricus,videlicetconuspyramidisma- 
cerialis.&cresparcesformcElucidx'. UndehicproferunturvocesacutilIim2e& 
fipt:rexcclieote.,quoniaminhocloco duobus gradibus luxexcedicquantita- 
jcmmacerix. Hicveiovelim vos animadvertere.quodexhujufmodimuficx 
obfvervationelucu!ecerappareaC;quamoppofitafic materiiedilpofitiodifpo- 
fidoniforma:. Namquoaltiusafcendicuracono pyramidis formalis verfuse- 
jus bafin,e6 acuciores feu graciliores accencus.operaque fubtiliora perficiun- 
tur:Atver6inmateriali pyramide,qu6 magis a cono verfus ejus bafinficpro- 
greirus,e6 graviores denfioresque foni redduntur,operaque grofIiora,8c ma- 
\ gis opaca ac vifibilia fiunt. A tque hujus certerei ratio in promptu eflj videlicet, 
quia lucis elocutio formalis forciios difcucit fpiritus,5c per confequens per eo- 
ruTi fubtilitatem clariores &c elficaciores redditvoces. O quamexerta,clara, 
atque fonora fuit vox illa admirabilis & inefFabilis,quam incomprehenfibile 
Verbumil!udincreacum,quoConditorluminofusmundumatquehominem 
mirificc fabricavit,utpoce cujus vircuce feu accencu ipfa: umbrx horrendx,6c 
cerribilssexagicatxfunt,acdeorfum reverberaca:,&. aqux feu nacura humida 
a fuadeformicatepurgata,atqueomniaex nihilo confeda.clementa concordi 
pice ligaca,cce!ique ipfi mirum in modum firmaci,cerra crucinis xqualibus li- 
braca,coIumnisfirmisftacuminacaatqiinmediofufpsnfa. Im6 ver6&inipfius 
hoininis f^brica mira prxfticic hoc Condicoris inefrabilis Verbum;quippecu- 
j'js animam fecicfibi palatium &, tabernaculum.fsu potiiis templum,ut cum 
Divu Paulo & Xifio Pytlixgoreo loquar. Unde inquic Mercur. Tr//«zfg.orementis 
di vmx loqucns : Credo,qnodiritevidet(jrauditFcrhum D«,&:c.Hujus etiam Ver- 
bi facrofaniH:! admirabilem vircucem Sc harmon)am,cam in mundicreacione, 
quamhominisopificio,quampluresfacrarum Scripcurarumloci,quibusion- 
primiscredendumefl^confirmarevidenturiacqueeciamperipfosPhilofophos 
divinos^terniseorum monumentis commendatur vocis divinx in creatione 
poceflas. Namqueutafacrisliterisexordiumfaciamus,cxillishajccolligimus. 
Ip/iexpertes vit^Jeu mortui formanturfub aquis di- hahitatores earum •.Deui extendit 
yiquilonemf{permare,c^fitl]>enditterramfufermhilum:Ligat aquas in denfisnuhihu4 
fns, adeo ut nonfindantur nuhesfub els : Decreto circinavitjuperficiem aquarum ufquead 
confummationem lucis cum tenebris\Hfque dum columna terrdconcutiantur&objlupe- 
fcantah increpatione ejfts : Virtutefua dijrujptt mare & mtelligentiafua difcidit feUgus-f 
, Hh 5 S^i- 



Zi6 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. XII. 

SpHtuJ/foca^los orMavit,c^c.]oh.i6.^.Simi\iter :Terramfu»(l4vit Dfuiverhjuper id' 
feseJM ,ne dimoveretur infecHlum d^perpetuum .eimj^ operuit abyffo ut indumentofuper 
montesflanttbiti aquis .Ex increpatione tua diffugerunt ,a vocetonttru tui acceleraruntfu- 
gam: Confcenderuntpermontes.,defcenderunt per convalles tn locum.quemfundaveras 
ipfisi Terminum oppoftifli, ne tranfeant, ne revertantur ad openmentttm terra, dfc 
P/S/.104.5. Terramfundavit]ehovafapientiaflatuit^ ccelos iatelligentta. Proverb.^. 
I9.hocefl:,verbofuo,quodeftejus(apientia. UadeProverb 8 15 Ante terrxpri- 
tnordium eratfapientiainjuncia\ I bique inveni tu \.,quod ante omne tempui fuerit Dei 
fapuntia. Et alibi : Sapienttam poffidebat Jehova ante uUum tempns., dr ante (ecultim, 
anteprincipitimd^primordiaterra,cttm nttlUeJfent abyjp ,drc Prov 8. EiD.]ohan.i.In 
principio erat Ferbum,dr Verbum erat apud Deum, dr Detts er.xt Verbum . Hoc erat in 
trincipio aptid Dettrn. Omnia peripfum fa£}a fitnt ^drfine ipfo fa&um est nihil,cjuodfa- 
Bum est. In ipfo vita erat, df '^ita erat lux hominum,drlux in tertehrk luct t, df tenebrat 
eamnoncomprehenderttnt. Sic etiam Sapient.xi.i). Verbo pretiofopotest Detuommn 
terere. Et Pfalm.y-, .Verbo Domini firmatifunt cali,&cc. Atque inhnicoN aiios fa- 
craramliterarumlocosjverbihujus potellitem m mundi creatione confirma- 
tes,proferrepoirumusj(edbrevitatiscaufaeoshicomittemus,ucquid Phiioio- 
phus nofter divinus de hujus Verbi facrofandi virtute, cfticacia 6l harmonia 
admirabiliincreationefentiat,exphcemus:A/«/4X'i/,inquitille,«zf/7jyi)rw4wy«^ 
drfitbito omnia revelavif-, Cernebam enim immenfum quoddam fpeclaculum , omniti 
videlicetin lumenconverfa(iiavenimiumatquejucunditm,quodintuentem me mirifice 
«ble£labat. Paulopost ttmbra qu&dam horraida obliqua revoluttone fubterlabebatur in 
humidamj^naturammiqrabat,ineffahilititmvuUuexagttatum,indefummquidamma- 
anm infonitum erumpebxt .^ex fonituvox egredicbattir.qiiam ego luminis vocem exi(ii- 
mabamex hac lumina vocc VerbttmfaElumprodtit. Verbum hoc nattira humtda aflans, 
eamfovebat,exhumtdxnaturxvi(ceribttsfincernsaclevisignisprotinu6evolansaliape- 
tiit. Aer qtioque levis jpiritu^s pars mediamregtonem inter ignem d' aquam (ortiebatur. 
Terraverod^aquafiiinvicemcommixtajacebant dfc. H&c demqueduo commetafunt 
afpiritualiverbo.,qttod iis ft(perferebatur,atires eorum circumfunnns:^^ ahbi hoc/^Vr- 
bum vocat Dei (eulumi7iisfilium,dr 'vittt unionem Patri con]uri£lam,quos adinviccm 
effentianondifferretradtdit.Pimand.\. Etahbidicitir^r^^ Deidr non manihusejus, 
munduscreatusfuit.Pim.4^. Nec certe vacabat hoc idem Vcrbumin creatione 
hominisjUtin Gcneli docemur,quoniam in Verbo erat vita homimimj:\ui\-\\c- 
'h2it,]UXtZ\\\udD .^ohan.dr Sap.\6 . Inflrui.mtr etiam,quodhomincs nonaUntur dr con- 
ferventurprovemttfruiitiumfedVerbo Dei,im6 verohomo xgritudineconfccius 
non herba awt malagmate fanatur,(ed Verbo & mifcricordia Dei,utiibidcm 
reperitur. Hinc ctiam pra:diclus Philofophus divinitiis inlpiratusait:;^fr^«/» 
tuttmmeregitjpirittfexopifex. Etalibimonftrarevidetur,quomod6 Verbum fic 
in nobisexrevelaticneboniDxmoniSjaquodocluseftjquod anima fit in cor- 
pore.mens vero in anima.atque in mente Verbum rea,n2re ait. Porro etiam 
c.'i,7,i]obi\e.g\n\Ui,quodfpirittts Deifortis fecerit hominem ,dr quod afflatusfeufpirac u - 
lumommpotentisvivijicaveriteumdrc. Exquibus patet,qLi6d homoadmirabile 
animaljharmoniam tam divinam,quam mundanam in fuafabricapo/TiJeat. 
Namprimumgubernaturimperato & ordinaiionc trium fupcriorumideinde 
executione y.aUorum : Unde fepcem illi inferiores dicuntur numeri aut men- 
furxfabricx,&.compoIitumexelemcntiseft,quod fuperioruminfluxionibus 
«bedientiampra;ber. Simihterobfervandum erit diligenter,qu6d animaho- 
minis unitatem repr,Efentet,&: ejus materia feu multitudo & diverfitas bina- 
rium , & qu6d per divifionem numerorum imparium & parium denotentur 
mafculi,tanquam magis perfecT:i& fceminx.tanquam minus pcrfcdx. £x im- 
perfeclionc ergo materi^, qux in numcro pari compreheiiJitur(quippe cui 

dfeft 



. DE HOM. INTERN. ET EXTEKN.HARM. 147 

d£e(l&;principiam&finis,quoniamtlualitasnonhabetmedium)d!rcordi.-Eo- 

m.ies.tenebrarum fili^e producunturiat vero concordixjucis & veritatis pro- 

pJgo,anumeroperfedo8timpan oriuntur. Hi|icfit,ut,filucis unitas,qu^ eft 

anima,cummateri^daalitateconjungatur,producatnumerum imparem,qui 

eftharmonia plenus,atqj itidem quoque,fianimxtrinitas,quxidemefl:cflcn- 

tiacum unitate,addatur materixquaternitatijttim ea producii numerumfe- 

ptenarium,iRquoconfonafltiaperfe6:iflimafonareanimadvertitur,qua;Dia- 

penteScDiateiraroninfecOfltinctj&perconfequfinshiecanima^cumcorpofj 

unioreddit)amilludmiromodoconfonans,quodante^ fuitdiironans,illud,in- 

quam,nuncregularefacit,quodantea&per fe rebelle atqueirregulareerat.Sc 

motuifiveactioniomninoadverfum. lIndeinvenimus,qu6dhomonihilaliud 

fit,quam unitas & multitudo admirabili harmonia fimul collecla. Sic vide- 

,mus,qu6d unicusfitmundiSol,unicaeftanima,feddiverfi,im6 quidem infini- 

tiejusradii^quianimcxcommunesfunt. Sicetiamomnes lucisradiosabunico 

Jehova,tanquam luminum Patre,hoceft,ab unico fonte,feu efifentia fuperfub- 

flantiali derivari obfervamusjcujus radii,tam mediate,quam immediateab 

ab ipfo profluentes,nullo modo divifi funt,fed potiiis eo modo connexi^quo 

So!iscorporiiumen5quodnihilominiisterra:,aquis6caeri atquecompofitisin- 

elledignofcitur. Hincanimadicituruna,propterejusafuaformaprimariain> 

divifibilitatem ; quemadmodum materia dicitur multitudo propter duahta- 

tejnvelquaterniiatem,qu-econfifl:itexmultitudinefeunumerounitatumjcui 

tamennumerusimperfeclus efl:principium,&: non unitas. Atque ha;ce(i:ra- 

tio,qu6d DtmocrituiyOrpheus^bL multi Pythagoreonan omma, Dmplena effe,funto- 

^/«4//iquosomnesadunicumJovem,tanquam multitudjnem ad unicatcrmre- 

fcrebant. Sed ut ad Muficam hanc noftram humanam revertamur,eam ex 

tribuschordis&tribusorganis fimul conjundis,ac tres melociia: partes indu- 

centibus,corr!pofuimus,quarumqu2libet chorda 6c quodlibetorganoncuili- 

bet mundi regioni correlpondet. Sed quoniam dax chord^ fupt,Tiores,fpiri- 

tualis fcilicet &: formalis,azqualiter cum harmonia chordx in innmo inftirum^- 

tucoincidunt, non aiiter, quam in melodiarum diverfarum mufica videmus 

BairumcantumcumMedio8cMediumcumAlto,atqueAitumcumiofimisx- 

qualimelodiarumdifpofitionepermifceri,itaquidem,utharmonia illicmulti- 

formis in codem confenfu reperiaturjidc6 cuilibet triangulo feu pyramidife- 

ptemclavesattribuimus,induplavelquadruplaproportioneabinvicemdifFe- 

rentes , ex quarum confonantia & mutua ad invicern relatione fym- 

phoniacam hominis interni cumexterno compofitionem 

facilhme conciperc 8c mtueri pofilimus. 



C A P, 



248 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. XIL 



C A P. 



III. 



*I>emonflratio prima harmonia animte, dejumptx ex duplici numm 

ternario , altttudmis fcdtcet O' latituc&nis ex parteanmie, 

J^mtus 'is' corporis conjiderata. 



1 



i 




I 



Yl 



N proponta demonftratione videmusjquomodoluxrpirituiinfymphonia- 
coconfenrurclpondeacCk.quarationeutriufqueconicdn/onaTitescumgra- 
bus conis corpurii conveniat.Tresenimbicpyramidci^triummuDdiregio- 



9 





mim 



« 



DE HOM. INTERN. ET ^XTERN. HARM. 149 

numnaturisconvenienissdepinximus iquarumunaeftpyramisformxfeua- 
nimx,alteraefl:pyramisrpiritusmacerialis,redelementata,groiraatqueopaca 
corporea,5«:perconrequenstenebrisobruta,qua£corporicorre/pondet.Vide- 
mus ergo,quod fuperior pyramidispars,feubafisejusportio,menteScinteile- 
(ftu ornatajfuperiori pyramidis fpiritualisparti,qua{pirituanimali8crationali 
pienaeft, correfpondeat in conionantia DiaparonjquaEConfiftitindnplapro- 
portione, fcilicet ut i. ad 2. Nam meris unitas eft, atque purior fpiritus portio. 
Diadem importat, uti fxpius demonftratum eft, Unde ht , ut correlponden- 
tiamadinvicemhabeac,ricutil ad^y^Are-w/.Atveroquatenusmensfeimmer- 
gic in matenam,hoceft,cumfpiritualipyramidefemifcet,£atenusunifonuni 
amb^ c6ftituunt,qui cum medietate utriusq j pyramidis Diapafon fonat,ita uc 
utraqifummitasucriqimedietaticommiilereferaturproportioneduplavideJ. 

ut 1. ad 2.. vel ut 1 . ad^. Correfpondens ergo eft ccelum rationale in proportio- 
ne dupla fonans in ttioracc , ab harmonia rationali ad vitalem defcendendo 
con(onantiamDiapafon fpiritualem,qu« continet in fe DiatefTaron &,Dia- 
pent£,Atqueh:Kceftratio,curSolmundicamcompletusatqueperfeduseftin 
vicali fua di(poficione,6c corhomininis in fuaregionecamcfficaxvita^difpen- 
facur. Icerumfifuperiorformalis&fpiritualispyramidummixcioinfimamre- 
gi 'nemrcfpiciac,facicillud,virtuce proportionis quadruplxDifdiapafon con- 
lticuentis:nam talis eft proportio incer inteileclum Sc rationem.fimiliterque 
talisconcordantiainterfpiritumanimalem6cnaturalem,quibusinterponitur 
v!ta:fpiritus 6i imaginativa facultas anima-. Intelleclus igitur pyramidis for- 
malh unifonoconfenfu fpiritum rationalem £canimalemcompleditur,atque 
ambojcum fint ignec-e naturx,reconduntur in capite fcu fiiprema pyramidis 
obfcura:regione,ubihocidemconfonant. Agitenimadunifonumproducen- 
dummens m fpiritum fummum adeoque patiturfpiritus mentisoperationes, 
utchordamuficievibratafertpulfatorisacT:ionem>atquecaput,tanquamorga- 
non utriufque ex pyramide nigra & corporali conflatum recipit in feadionis 
iftius&pafIionisefFeclus,nonaliter,quam barbiti corpus melodix fonos. Ac- 
centum igitur rationis fonat lux intelledualis in fpintum, tanquam medium, 
reddenseumrationalemjfpiricusqueadioneluciscommotusjtanquamme- 
dium fe percerebri ceu receptaculi vcntriculos five organa dilatai,atque ita 
rationisradiideorfumeffluuntadaliasconfonantiascum facultatevitali&na- 
turaliproducendas. Deindeper confonantiam Diapafon harmonia rationa- 
Lis cum imaginatione & fpiritu vitx conjungitur. Vibrat ergo rationis vox 
chordamvira: &fplritum imagmativum.cujus harmonia vivifica cum ratione 
mixtafepofteaefiundicatquedifjjergitperuniveriumfpiritumnaturalem feu 
thordamelementarem,infubtiIielementorumfbnisgravibusrefonancemat- 
qiie Diapafon corporale feu materiale cum lonls acutis atque peracutis mi- 
icentcm:Qi]arummodulationumcorpushumanumeft receptaculum,orga- 
non geaerjle &: quafi inflrumentum mufices humanx , in quo harmonia 
mundana comprehenditur , & excujus organicis 
partibus proportionales ejufdcm 
eftecitus eliciuntur. 



li C A P. 



lyo 



T R A C T. I. S E C T. I. L I B. XII. 



c 



A P. IK 



(j>^mparatio harmoni£ pcundum proportiones dimenjionum 

Ceometncarum mter animam,jbmtiu 

(^ corpHS. 

IN fuperioribus corptK haudinepte comparavimus cnbo Geomeirico,c[M:iXCt\m 
ex trinisconftituitur dimeniionibus ^Jpiritum vero qtudrato., qiiatcnus ejus 
multiplicationefitcubus. SicutenimqujdratumGeometricum inleduclum 
producit cubum > ita eodem plane modo fpintus tenuis condenfatione con- 
vertiturinaquam,&:aquaiterummfpiirjcione in tcrramjquafi cubum reduci- 
tur. Atque fic etiam lucem fcu anuiiam Hnea; live unicati rctulimus, quct clt 
quafi radiXjCX qua quadratum procedit. Corpus ergo ex quatuor elementis 
feu trinis dimenfionibus conflatum cubo comparavimus. Ejus vero fpiritum 
ex ^there dcrivatum ,quatenus (implex eft in natura fua m.ncriali , a/fignavi- 
musfuperficiei,utpotecxcujusmultiplicationecorpusproditi tt denique lu- 
cemfpiritualem,qu;Ecoelum occupat,quatcnus cft radixomniumcreatorum, 
hnea:attribuimus,cujusmultiplicatione{it fuperticialis coeli mcdiifubftantia. 
Ex his igitur proportionibus Geometricis natura lihi ad invicem relponden- 
tibusharmoniaeIicitur;videlicctinterpunclumunitaci.sincreatar&infenorcm 
linex extremitatem talis.qualem habet unitas ad dualitatem.ftu formapura 
admateriam,velnumerusdigitorumfimpIcxad numcrum denarmm.hoccft, 
in proportione dupla rej3eritur, ex qua Diapafon primum producitur. Nam 
fub omni numero denario Diapafon repericur,quatcnus cx Diapente confti- 
tuitur,quodquinqueconftat vocibus,6c ex Diateiraron,quod quatuor accen- 
tus feu voces continet. Similitertrinitas eftentiae (uper<ubftantialis,quaterni- 
tati f ibftanti^ materialis & crcatx connexa , hoc eft, Deus feipfum mifcei.s 
cummateriave!hylxfeurevelans,producicnumerum/eptenarium5quiitidem 
Confonantiam Diapafon inducere videtur. Similiter linea ad quadratum ita fe 
habet,ut2.ad4.hoceft,utradixadcubum;Undeetiamin profundioncompo- 
fitioneproportiodupIareperituri&perconfcquensDiapafonminusfpirituale 
&mintisfimplexoritur,quodrefpe<d:u infcrioris diciturfpirituale,re/pedu (u- 
periorismateriale&medium. Porro etiamquadratum media:rei;ionij.feha- 
betadcubuminfimxinproportionedupla.videlicctut^.adS. Et prbindehic 
etiam multiplicationefpiritu.s medi.x rcgionis ac infpiiiatione cjus , corpiis 
opacum,exquatuorinfimorumfpintuum(cuelcmentorum propurtionibiisia 
unum opacum compactis,procreatur. Utide oritur Diapafbn elemcntale ex 
gravibusconfiatum;quemadmodum medium faclium eratexacutofpiritu,6c 
illudfijperiorismundiregionis acutiffimii &: excellentibus. Lux vcro fumma 
fuperfubftantialiscftquafi primaria mufica' mundanx radix,qua;harmoniam 
incfrabilem,inexcogitabilem,primariamatquefimpliciffimam,hoceft,exfim- 
plicifiimisnumensfeudigitisabunitatevera immediatc procreatam,modul?T 
ri folet. Ex his ergo videmus.qubd Mufica mundana & per confcquens huma- 
nafiatmulcis modis fcu dcmonftrationibus.videlicet aut numeroternarioad 
imitationem harmonia; divins,fic in trinitate fuperfubftantiali i.ad 2 invcni- 
turindupIaproportione,& z.ad^ in fefquialtera,& trinitas iterum dualitatem 
cum unitate jungens duplam proportionem producit,ut 3.ad 6. Et iterum 3. 

qui 



dehom.intern.etextern.harm: ifi 

quieftprimusatque fimpliciiiimus numerus perfe<flus in fe dudusfinemdigi- 
torum divinorum feu fimpliciumdemonftrabit.videlicet jj.cuinumero.fiuni- 
tasaddatur.denotabitingreffionemcilentia; unitatiscum proprietate trinain 
abyflum deformem,/eu in materiaz informis mafram,quemadmGdum fupra 
luculentius declaravimus. Sic etiam compojQtionem humanam ex tribus in- 
ftituimus triangulis feu pyramidibus,videlicet corporali,fpirituali & formalij 
quasetiamfecundummundiiedionesintresregionesdiftinximusi.i.^.exqua- 
rum proportionibus etiam Diapafon duplex elicimus,uti in demonftratione 
prsemifladeclaratumeft" Iteriimhafceeafdem confonantias via Geometrica 
progrediendo,dequahicagimus,extraximus,cujusrcideIineatiohicfequitur. 

//armoma humana demonfiratio pcunda , fecundum ordmem 

Jeu froportionemfigurarum Geometricarum animxt 

J^mtm 0» corpon relatarum. 



^ 





X-UX 

tn, 
mcrentiu 



Luc4-j crecitx,\ 

Cuhtu ex auo \ 

M.ens-,JJntelHeC' \ 

tuj ctB^tio.i 

8 



I 



N 



LticLr creaZ<z 

^uoAnifna. me- \ 
did. 









li 



In 



:2j2 T R A C T. I. S "E C T. I. L IB. XH. 

Infiguracubumfpiritualemclelineanterationem proportionjsnaateria: 
tam mundanx quarrt Microcofmica: dercripfimiis Cubus materialis iu 
mundi defcriptione elementis refertur , deoiilim enim propter (uam gravi- 
tatem 6c denfitaiem tendit. Cum vero cubus formalis contrario modo 
fe habcat, quippe qui propter fuam levitatem fuifum tendit , atque ad coe- 
lorum caeumina elevatur , ideo medietas tam formalis defcrrptionis quara 
materialis quafi eandem effigiei rationem habere dignofcitur , ciim qua- 
drata unius fuperficies rcfpondeat quadratx altenus figurx. At vero 
fummitatem feu Uneamdemonftratlonismaterialisomninopofitione&fuu 
contrariam elTe linex formalis deicriptionis videmus.quatenui formahs illa 
deorfumtenditiQmbus luculentur declflratur,qu6d maxima materixvisde- 
orfum in mundo & homine domineturjat vero maxima forma: virtus furfum 
invenitur,6c fontilucido contigua eft. Quare (i ha: duas effigies.prouthicde- 
rcribuntur,adinvicemconjungantur,exactam mundi &:hom;nis compofitio- 
nemcxmateria&formacommonftrabunt. Ca:terumhicohiter confideran- 
dum eft, quod mundus in fua compofitione fimphcior exiftat, quam homo. 
Nammundusfa(5tusefl:exfimphci compofitione:homo vero trit conflaiusex 
compofito,hocefl:,excompofitionemundanafaclusp£rhibeiur. Undediver- 
fiimixtionibusinfua compofitionemagis obumbratur,quam mundus.Atque 
hincefi:,qu6d,utimundumDeifiliumvifibilemdixeruntPhilofbphi,itahomi- 
nem tradiderunt elfe filiummundi,non aliterex mundo immediatefaclurB, 
quammundusaDeo. Mundusaprimordiodivifusfuitinelcmentamiromo- 
dodiftinclaatquelibrata, ex quorum mixtioneadinvicem confufa, 6^per 
vinculumnaturaleconcordipaceligatafadusefthomo. Vidcmusigitu'r,qu6d 
inconjundionecubiformaliscumhneamaterialiquadratumetiamuniuscum 
quadrato alterius uniatur,Sc per confequens linea formalis deorfumtendens 
cum cubo materiali conjungitur. Quibus dilucide deciaraHir,qu6d minima 
forma;pars,videliceteJuslineacummajorimateria:dimenfioneconjungaturi 
quemadmodum vice verfa minima figurx fpiritualis portio cum majori lucis 
dimenfioneunitur. Duo autem media cum habeant eandem effigiem facile 
conveniunt,vitamque producunt. Atquehancetiam pyramidum mundanx 
compoiitionis multoties a nobis allegatarum rationcm hoc modo exphcavi- 
mus. 



Hic 



r. 



DE HOM. INTERN. ET EXTERN.HARM. i;^ 




Hicergomediaucdu/quepyramidisregioadinvicemproportioneGeo- 
metricaparsefTeobfervaturjUtraque vero pyramidum extremitas fehabet^uc 
i.ad 5.ita ut unica materia: pars addita tribus partihus form^conftituatcom- 
pofitionem fimplicifTimamjin qua mukitudo formx 8c paucitas materix adeft. 
Sicergofehabetcompolitiofubftantia; Angelorum&: materixcoeliempyre^ 
in Macrocofmo,atque talis etiam eft compofitionis refpedusadfpiritusmtel- 
lecflualis conftitutionem in homine. Similiter in regioneinfima modo contra- 
riofereshaber. Namibiunicaformxportioadtresportionesmaterisinveni- 
turjatque inde oritur groffiffima Macrocofmi compofitio,qux in infima ejus 
regione,videlicet in regione elementorum & pr^ecipu^ circa terramdifpolita 
eft. Hincetiamcorporishumaniconftitutioefl:orta,qua:eftgrofli(rimailiius 
integri porcio. In medietate vero fpiritus proportio exxquat proportionem 
formx. Atque inde fit.ut harc regio de utroque extremo participet,adeoque 
iicpartimfpiritualis&invifibilisjpartimveromat^rialisScgrofla. Obhancigi- 
tur caufam fpiritus hic intermedius naturali matrimonio cum lucedefponla- 
tus,fi mentis acumine in alcum attoIlatur,divina contemplatur,& infimis ne- 
gle(flis,fupernaturaHacogitat»fi vero elementorum blanditiis fcfiibjiciendo 
deorfum profpiciat, vilia atque cerreftria fpeculatur, atque ad inferiora fei- 
pfumin tcnebris 6c materix multitudme fubmergendo defcendit. 

1 i 5 Hnrmonis. 



154 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. XIL 

hrarmonm human£ delineatio tertia ^ubt probatur ^qnod tam mundi^quam 

hominis harmonia m numeroJeptenario,obJeryatis tnteryaUorum proporttont- 

^mconjijlat , duo tomcum femitontominon tn confonantta Dtatejjaron , ^ 

trestonttttdemcumjemitonio minorttn confonantia Dtapentejimul 

additi jkctunt feptem tnteryalla, qu<e conjittuunt per- 

fe^iam confonmtiam Diapafon. 




DE HOM. INTERN. ET EXTERN. HARKf. :jj 

In antecedentibus de numeri ternarii,in pyramidibus tribusdemonflraii» 
ratione.uti&deratioi^equaternariiGsometncomodoperJuieamjCujuiradix 
erant duo,& per quadratum ac cubum declarati diximus. Hic autem mai^is 
particulariter nos ad rem accingeutes de gradibus feptem cuju/que regiouis 
ti!im mundi,ttim hominis ad mundum relati,dequ£ eorum ad confonantiam 
DiapafonrelationeribquaDiapenteocDiateiraronac perconfcquens totius 
Muiices vis atque propriecas comprehenditur. Atque hac ratione docemur, 
qu6dfemidiameterfabrica;periphericx-,tum mundi,tam etiam hominiscum 
fydemitemuflcocomparetur. Inquotresclaviumordines fubalternatimpo- 
iiti continentur,quibus omnis melodix confonantia menfuratur,& qua;hbcc 
muliciE proporcio ehcitur. Quod autem in p^ incipio & cacumine fcptenani 
fuperiorisDeumPatrcm.VcrbumScSpiritumfandium in maifa materiahex- 
pre(limus,intelligendum eil:,qu6d Deitatis proprietates hoc loco capiamus, 
nonproutpericScabiqueomnimateri.Tfecretajaccipiuntur^fedquatenusipfie 
athrono fuperfubilantiali deorlum profpicientes uihylen deformem iacro- 
fanclo fuo mtuitu unanimicer penetrarunt.ita ut ipfarum pra;Ientia in abyiro 
tencbrofaomniaexnihilofaclafuerint. Sicigitur dicimus,Deum in fuprema 
fpiritus regione inveniri,ut unitas dicitur in feipfam indenarionumero recur- 
re,utinfralataisdeclarabimus. Hicigiturindemonflrationeprarmiiratresha- 
bcmus Macrocofmi regiones tribus Microcofmi regionibus convenientes, 
quarum inferior.quoniam omnium gr-oiIilTima,tardiffima) ponderofiflima at- 
qucviliilimacft,ciavesfeptemadfuam Mu(icatardiores,graviores & bailiores 

i .A.B.C D.E Frfquirit. Exquibusl •in Macrocofmo rcfpondet tertcE.qua: 
eii omnium baiis feu fundamentum ; vel in Microcofmo ilercores intelhno- 
rumf^cifupracentrumMicrocofmicongregatie. SimiJicer A.referturinMa- 
crocofmo ad aquam falfam maris ; in Miciocofmo vero ad aquam falfam 
urina; : atque itidem quoque B. in Macrocofmo ad aquas dulces tlu- 
viorum &L fontium e montibus terrx defcendentium, & in mare dtcujrrcn- 
tiumjatquein Microcofmo ad chylofum feu pituitofum ftomachi latit.em ab 
illo , tanquam afublimiori Scmontofa hujus regionis parte deorfum verfiis 
veficam deiluentem alludit. Sic ctiam C. in Macrocofmo infimx aeris re- 
gioni refertur,ubi propter coeleftium reflexiones & influxus,temperatiflimus 
invenitur vits humor tam vegetabilia qiiam animalia nucriensi in Microco- 
fmoveromaiTccfanguinisabinfimahepatisregioncquaii afuofonteperrivu- 
los fuos fcaturientis. Pr^terea D. in Macrocofmo medi^ aeris regioni,nubi- 
bus &c meteoris fubjedias comparaturiin Microcofmo mediic hepatis regioni, 
per quam, quoniam lienis zona tranfit, multx alterationes , videlicet flatuoii 
vapores,glutinofae obflrudiones & infinita hujufmodi i.mpedimenta feu me- 
teoragroiraprocedunt,propterflatusfrigidos & ficcosalienofaAquiIonisMi- 
crocofmici regione exortos. £. vero in Macrocofmo fuprem^E acris regioni, 
qu^e igni proxima efl retulim.us,in Microcofmo autem profundie hepacis cavi- 
tatijuxtaciflamfellispofit^E. F.deniqueinMacrocofmoelementoigni ailimi- 
lavimusjat in Microcofmo cift^E fellis. Atque ita in regione elementari,ram 
Macrocofmica,quam Microcofmica,invenimus modo confcntaneo attribu- 
tascuiIibetilliusfphxrsEcIavesilIas.qucEad bafin feu fundamentalemhurmo- 
niamutriufquemundi pertinent. Cum quibus porro claves acutJe feumedi;*; 
regionis,aut xtherea; atque itidem quoquc peracuts illa: & excellentes i.ce'i 
fupremi in melodias fymphonia quam optime conveniunr. Hinc eft.quod^. 
inMacrocofmoZ-««4/w,& in MicrocofmofuperHuam pulmr,num humiditjte 
refpicit,quam (Tgabernat:*. refertur Mercurio in M.Jcrocofmo,&.in Microco- 
fmofacultatielocutionis a pulmonibus ortx. Atqui ^.in M.icrocofmo Vcneriy 
£cinMicrocofmoaerihumidoinfpirato 6c expirato,quo vua U'.-£.ritur,comp^- 

ratur 



i^G T R A C T. I. S E C T. I. L I B. XII. 

ratur. Similiter folari calore in corde fito fe junglt. c. Soli in mundo, 
&: cordi in homine. d. Marti in mundo , & in homine attradivx inter 
pulmones acris poteftati refertur. Mars etiam extra pulmones vires fuas non 
naturales exercet,pleuritidem in membrana collas cingente,& peripneumo- 
niaminpulmonumfubftantiaexcitans. Similitcrr inmundo Jt)a//,inhomine 
pulmonibusexjoviali natura conflatis,afrignatur:Nam ui]npiter cft vitxau- 
tor,dominiumqihabetinaere,ficpulmones funt vitx procuratores,qui vivunt 
peracremfeujf^t/m.vitamquevivafuaaclionecordiatcnbuereanimadvcnri- 
lunquarenon in-eptehepaticomparantur:/!denique in mundo attnbuimus 
SAturno\c[u[ in hominecft fiftula: afpera:autor,perquamaerad vitxcontinua- 
tionernattrahitur. Hujusigiturpravadifpofitione morbis afficitur medix re- 
gion!shumana;fummitas,videIicetraucedine,catarrhis&: hujufmodialiis.At- 
que ut jam tandem ad rcgionem utriufque mundi fupremam per ciugamus,in 
quaciavesexcellentes&exertiffimefonantes reperiuniur.kicndum cit.quod 
^^.mhomine re/pondeat Iphxrx voIuntatis,quam iupra primo niuudi mobiii 
comparavimus. £t quoniam homo fecundum voluntatem loquitur>idc6 iin- 
gua;adaptaturha;c fphxra. Sic etiam fJ3ha:ra rationis corrcfpundctclavj.<j4. 
quatenusvoIuntasnihilaliudeft,quamrationi5illumuiata:,vcI non liluminatce 
nunciusfeu AngclusjundeinfphxraAngclorumcollocatur.adjroqucexinde 
tam boni.quam mali a voluntatc producuntur efFcclui. lnccllcdu.s dcnique 
^^.accommodatur.&mentis radius correfpondct clavi.ff.meniqiictftipir.tus 
divini effigies,6c quafi identitas,cui ^i.annecbiturjin qua,tcfte TnJhie^Jto, cii 
Verbum,cuicorrefpondet.ff.quodab ore Jchova; admundifabncamproma- 
nabat,cui^canquamconuspyramidismatcriaIis,&:^^g. tanquambalupyra- 
midis formalis (qua: etiam eft principium harmonui; lupcrexcellencii mundi 
fuperfubftaniialis in mundo materiali)refertur. Hx omnes clavcs fpiritualts 
in capite humano reperiuntur :Deus enim loquendo Verbum , cum Vcrbo 
Spiritusvitismentem,inteIIe<ftum8crationem voluntateiibcra hauddtftitu- 
tam,inhominisexternifaciemfeunaresinflavit. Unde homo iutofus viriute 
hujus Deiformis afflatus,animal vivens, voluntate, ratione, intellectu, mente, 
Spintudivino,!k'ipfiusVerbichara(ftereimbutum,faduseft. Hinc noninfulsc 
dicHium putamus, hominem creatumcfTeadimagintm Creatons, quatenus 
hos opificis charaAeres divinos,8chasTrinitatisfacrofanc1:x imprcilionesad- 
mirabiles&iinefFabilesinferetinet. Undc,utdidumcft,homo incernus,tama 
Philof:)phisprofundioiibus.quamabipfoDeotemplumDei vocatur. Atjam 
gradibusfyitematistripartitiutriufqucmundibencconfideratisjadharmonK^E 
proportiones &i: confonantias perveniendum efTe exiftimamui. Videmus in 
fyftematemundanoanteadcpicT:o,qu6dtrcsfintcIavium ord!ncs,uno(upraa- 
liumfubaIternatimpofito,&:qu6dqua;libetdictarurnclavium ferjcsfu.fuma- 
fcendendoordinlbus fibi luppoficis refpondeat. Sic invcnimus,qu6dr.infi- 
niJEferieiad^.medii ordinisindupla proportione rcfpondcatjatquciterum rr. 
ad^gvindupla:Sicetiam /i.refcrturad<i.ineademproportione,8c4.ad<j4.fupr?-- 
mx regionis. Talis etiam eft ratio incer B.(jr ^.fimilicerque intcr h.drhb.aaixx 
femperliteraproximxliterxfimiliinproporcioneduplacorrefpondct. Por,6 
eiiam proporciones interiores &. minus perfec^x hac via eliciuntur,videlicec 

fclquialtcrainterr.&cD.inter /f c^f.inter^.cf £.inter C^e^^.6cinterj^.<^^.C<c 
inter/i.ef ^atqueficin cxteris furfum afcendendo. Sic etiam proporcione fcf- 

quitertiaconveniunt. i .cumB.drA.camC xk-BxwmD.&C.cnmE (y-D.cum 
f & E.cnmg.^F.cuma.^gcumb^A cumr.Sc b cum.V.Sc ficin cceccris. Ve- 
rumenimver^^quoniamDiapafonconfonaniiamagisperfec^tajinproportione 

dupla 



DE HOM. INTERN. ET EXFERN HARM. 157 

dupla reperitur & Diapente confonantia minus perfecla , in proportione ftf- 
quialtera 6c Diateiraroa conf mantia imp.^rfccla in proportione fefquitertias 
idco videmt^„has omncs confonantias in fyftemate lam mundanoquamhu- 
mano,repetitavarietatemveniri,&;perconfcquenshuj;3fmodimundi&homi- 
nis harmoniam internam ex iifdem confonantiis conflari , eorumque cxter- 
nam compoiitionem in iifdcm proportionibus confiflere animadvertimus. 
Hincpercipimusamorisrationeminterterram&aqu2mdulcem,invifceribus 
terr.Econtcntam,6cpereju>, venasturrenteminproportionefefquitertiarepe- 
rir!,&:inconfonantiaDiatei]aronconvenire. Atque ficetiamaqua falfaadin- 
fi namaeris regionemin eademconfonantiafchabet; Undefuum fubtilein 
hancaerisregionsmexpirat>quodpropterharmonicamhancrelationemeva- 
poreinipfumaereme veftigioconvertKur. Namuth^cregioeftcalida&hu- 
m:da,licfallamarisnaturaca!oremaddicaquxmarinie,atqueipfaperfehumi- 
ditatem habet. At veio aqua dulcis magisnaturaiiter ad terram refertur, 
quoniamfrigidioreftproptennfipidamfuamdifpoficionem. Simili etiamre- 
ipcdu per DutefTaron mhma acris rcgio ad fupremam referturiunde amb^ 
hxaensfphiErc-ecalidxfunt&humidarifeddiverfomodOjquatenusunaeftma- 
gisfrigidapropterejuscumaquapropinquitatem,&;akeramagiscalidaobeie' 
meatiignisvicinitatem,quibustamenmediaaerisregiodifronansefre videtur, 
qaatcnuseftintensefrigidasquamqaalicatem.perantiperiftjifinacquifivit. Et 
Jicechxcmediaregioadelementumignisrelata,difcordiamproducerevidea- 
lur.attamenquoniamelementumignis nihileftaliud,qiiamfupremaquafifu«- 
prem.t aeriv regionis fuoerficies , idco Lunx naturam humidam & frigidam 
magis refpicit ad fua: confbnantix perfedionem. Qujre proportio inter fu= 
premam medix aeris fphxrx partem & infimam Lun^ concavam fuperficiem 
inicfquitertia proportione reperiri videtur. Similiter^.Lunx rcfpondet,qu£e 
ad VeneremalcendendoDiatciraron confonantiam conftituit,quatenus Lu- 
na8i Venushumiditateadinvicem conneduntur. At Venus fe habec ad Jo- 
vem, ut medi^ aeris regionis fummitas ad concavam Lun^ fuperficiem ; ubi 
quatuorqu3fIaccentusiun£,fednonnifitriaincervaIla,&licinca:teris. Atque 
ha^cideodiciturconfonantia imperfccla,quoniam fuperior clavis,cui refpon- 
detinferior,nonconveniEcuminferiori in utraque qualicatciqucmadmodum 
aqua dulcis, iicet cum terra conveniat in frigida fua difpofitione, non tamea 
tonveniceirefpeduhumid«fu^enaturs,qua£enus terraeftinfuaqualitatclic'- 
c-a. Atjam,utadconfonantiamminus pcrfedam^qux in fefquialcera propor- 
tionereperiturj&quatuorintervallis acquinque vocibus conftat,accedamus, 
magnam propter hujus Diapente vircutcm,inter terram 6c mediam aeris re- 
gionemiuvcnimus relationem, quatenus frigida &, ficca atque congelativa 
efthxcaeris fphxra,in qua virtuteharumqualitatumnubescondenfanturin 
grandines, nives, & nonnunquam etiam in capillos fecundum aliquam ipfa- 
rum portionem mutantur. Elementi ignis pars infcrior,aere vivifico mixca 
Soh,ejus fummicas Jovi,aeris regio fuperior Vcneri,Luna Jovi in humidicace 
&incaloreoccultoreferuncur. Similicervidemus,qu6d,uc terra eft quafire» 
gioniselemencarisfxXjfic eciam Luna regionis «cherex parsfitcraflior acque 
denfior. Luna ergo terram fua frigiditace Sc aquas per venas tcrr^ fluences 
fuahumidicate refpicit. Mercurii a.cnm ^.maris in Diapafon coincidit,quo- 
niam maximam habet vim in mare ad tempeftates movendas,5c adaeremei 
inclufum exagitandum ad fludus 6c undas moncibus fimiUimas ciendas, fu- 
perior eciam Lunx orbis portioinmarepotens eft per eandem confonantiamj 
-Venusquoqueaquamdulcemfuaphlegmatica&fanguineacomplcxionere- 
fpi€it,nm6ver6Scinfimseaerisregioni,ejusquenatur£e ob diclam rationemad 

Kk modum 



258 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. Xll. 

modum familiaris eft. Undc B. refpondet h. & c. per contiguitatem ohedienj 
erit^. Soldeniquefphxramxqualitatisin regione elementari,videlicet humi- 
ditatisjrefpicit. Nam xquum eft.ut rphasra xquah tatis medii coeH /uo iirnih la 
coeloelementaricorrefpondeat. Nam utSohs /ph^ra htexmedioafpeduin- 
terrpiritum& Iucem,ficetiaminfimxaerisregionismediapars,quamin3/rffri'- 
fofmico TraBatn fphseram fpuriam xquahtatis appellavimus,eftloLUs,in quo ra- 
dii elementi ignis 8c vapores terrx ^equaliter conveniunt. Media acris regio 
intonat Diapafoo cum Marte,idque infeliciter & qualitate contraria. Unde 
fit,ut,quamvis hic Planeta in cneio&infuanaturafitJequcbonusaccieterijre- 
[pec1:u tamen inferiorum dicatur Planeta i nfau'fl:us,& generi humano infortu- 
nium. Atque hinc fit, quod perturbationes ingentcs ab Aftrologis i'n hac re- 
gione,videlicettonitrua,fulgura,corufcationes&:hujulcemodiaiiahomini- 
bustremendaexcitarefertur. Huicautcm Planeta:clemcntumaquxinpro- 
portioneduplare(pondet,infimam mundi regionem fimpliciter dividendoin 
quatuorelementa,quemadmodumjupiteraeri,utinhaimonia noftraMacro- 
cofmica didum eft. Sed h^dua^cxpiicationesadidemtendunt. Namjupi- 
terjcuif-.attribuitur^ruperioriacris portioni correrpondet,qua:eftcalidaSchii- 
mida,vitxquefaufta. Talemetiameirejovisnaturam confijmant Aftrologrj 
quarefauftadiciturftella&naturjehumanceamicifiima^atqueob hocvocatur 
Fortunium »;(«/«5,quemadmodum VenM d{c\t\.iT Fortumum mtnus, Sdturnm dc- 
niquejCUi/Tattribifiturjquatenus Diapafbn ejus definitin igne, infauftacfie 
fteIIaabinfimamundifpatiaincolentib.exiftimatur,quamvisinfetamfitbona, 

quam rehqux. Nam quamvis ejus ficcitas cum terra con veniat,cujus 1 .con- 
fanguineumeftad/icui^^^ contiguumeft,non tamen cum ficcitateignis con- 
venit,quatenuscumfrigorelethaliconjungitur,quodomniQo igneo caloriad- 
verfatur. Sed j am tandem ad fupremam clavium feriem,fupremam mundi re- 
gionem commenfurantem,perventum cftjubi voluntatis fphxra_g^.ad natu- 
ramfuperfubftantialisefrentia;^^^.fignatam,in Diapafon reperitur,quoniam 
omnia facit Deus fecundum voluntatem fuam in coelis &. in terris. Quje au- 
icmhuicfphxn^efubjacentjabhacfphxrajtanquamaprimomobilimoventur. 
Naminferioracorporainvoluntarieabhacfph^ranonalitermoveri dicuntur, 
quam mundus ejus virtute motu rapto circumfertur. Nam corporanatura- 
liter quiefcere appetunt,quare movere dicitur SoI,6c cxtcri Planeta: ad mo- 
tum primi mobilis. Videmus igitur,quam miraculose fpharrx utriufque mun- 
ditamminorisfcilicet.quam majorisad invicem confoncntiita utclavesfupe- 
rioris coeli cumclavibus medii,& claves medii cura clavibus infimi melodias 
fymphoniacasfimulconftituant. SicaquacumterraadLun^econfliitutiooem 
voluntatis adtus & fubjeAum involuntario motuagitatum denotat : LunaSc 
aquayoluntatismutabilitateminhominibus:Terra,quc»ftbafis&.fundamen- 
tumtotius.ftabilitatem voluntatisDei: Aquaetiam fluidafuanaturadcno- 
tat naturam mutabilem Mercurii & eorum refped:us ad ranonis fphxram in 
Diapafon conjungit h.'ec fimul. Hinc rationis humanx varietas.opinionum 
iScfccftarum multitudojatque hincdicitur Mercurius ingenio,fcientix,artibus 
8c Muficx prxefIe,adeoque etiam fitinde,qu6d,ut fenfus elemento ignis,fic 
imaginatio,rationis focius,aqUc^ referturj Aqua etiam dulcis & infima acris 
pars Veneri & Venus intelleGl:ui,qui eft igneus amor. Conveniunt ergo hxc 
triain aclu &.paffioneamoris:Aeretiam Sol8cMensdenotantmentem,ani- 
mam8crpiritum,c]u:EoptimaharmoniafimuIconjunguntur. Infinitasaliashu- 
jusharmonixrationeshoGlocoproferrepofi'emus,fedquoniamMufica:fecre- 
tumnonomnibuspatet.&ledorifortafit magis ta:diofum,quam jucundu fo- 
rctjhocloco eas enodare ilveexplicare,idcirco illainuncfilentioprastermitca. 

HartnoniA 



DE HOM. INTERN. ET EXTERN.HARM. i;^ 

f/armonU humana demonjlratio quarttx^in qua mdicatur^quod melodia ta,M 

huma-aa quam mundana^m numero nonanoyconjiderando Mujieam fecun- 

d.um 'Tjocum numerum^refenatwr. Stc dicimus confonantmm Diafafon cx 

novem <'vocibus conflari,quatenuj conflat ex DiatejfaronyW qua quatuor a^ ■ 

dtuntur njoceSiO^DiapentejqmnqueJonosfeuaccentHi 

€omprehendente^quie JtmuljunEia 

fitciunt noyem. ■ 



!!A\m ^ 







16o T R A C T. I. S E C T. I. L I B. Xn. 

Inprxcedenti demonftratione explicatam habemus numeralem totius 
fabricas mundana: rationem , qnamab eflentis divina; iiarmonii dcrivatam 
fupradeclaravimus. Namabunitatefimplicifeup.imareireniixdipcilubiKin^ 
tialisproprietateduaIitasefRuxit,qua; nihilaliUd eO:,qu<\m unitds tjisrepetita, 
aut monas a monade feu cum monadejhoc eftjaptifiima unitatum duarum c- 
jufdemeirentia:connexio,numerumDiadem produLensicujusicerumaduni- 
tatem motu , tres unitates fimul ejufdem natun-e ruperliibilantiahs&: m- 
creats adduntur, qax numerum primum, perfcclionis complemento orna- 
tum,pr6dUcuntiinquounitaseft principium,unitas msdium,iic unitasfinissac 
proinde totusnihileilahud,quamfolaunitasintrinitatej6ctrinicasinunitate: 
qux numericompletiifimi quantitas in fcdudanumenimimparemuitimum 
ex numeris fimplicibus &C incompofitis feu digitis piod uceti videlitet ^ cujus in 
fuaradicemultiplicationeproducuntur illi numeri compofiti recundiim quo- 
rumordinemcompofitionestriplicisgeneris in tribus mundirsgianibusfiunt: 
Namquenumerusiy.eilnumerUscompletiflimus compofitionUmmundana- 
rum, cujus prim:ts numerus novenarius novem primos numcrorum articulcjs 
denotatjVidelicetro.zo.^o. 40.50. 60.70. 80. 90. Sccundtu aux.cvi\ novrnarius 
numeros centenariosi atque tertius numeros millenarios. Ex primis primum 
coelum produclumefl:,exlecundisfecundum,&c extertiistertium&Lirjfimum. 
Primiergoarticulidenariorumadmundicreationcm concurrentesradicibus, 
fecundi centenariorum quadratis, &: tertii millenariorum cubis rtrfcruntur, 
quoniam taiis eft proportio intel- tenuitatem fLiprcmi cceli & medii,autintcr 
fpiflitudinem infimi coeli & medii. Sunt ergo articuli fupcnoresdenariorum 
lineiscomparandi>mediiver6fuperficiebus,&infimi millenarios cxprimentes 
corporibus. Sicio.feudenariusnumerus eft radix quadrati 100. &. cubi 1000. 
Sicetiamzo.funtradixquadratizoo.qua^duclain radicem prim3m,videlicet 
inio.producuntiooo. Similiterradix 30.producet30Q.pro quadrato&apri- 
inaradiceio.3ooo.procubo,atqueficincxteris. Opifexigiturunitascumcy- 
phra velcyphrisfejUngens»ideil,extranumerorumfimphciumm3rgine^pro- 
^iciens, atque feipfum cum materia informi,ut exiilatjconnedens in limites 
numerorumcompofitorumingredituriatqueita quariibet eiTentirE unius divi- 
nxproprietasdiilin(ffci,fejangenscummaterianonformata,eam facitexraihi- 
loexiftefe. l4inceft,qu6dcyphrainfe5^perfenihilfignificans,materiajinfor- 
miaptillimeScquafiexefircntiafuacorrtparatur. At ver6 fiunitas,dualitasaut 
trinitascyphrajprasponatur.tumillafaciteamex nihilo fignificativam. Verbi 
gratia,o.non pliis fignificatquam oo.nec oo.pliis quamooo.atquehieomnes 
limuljundiE nihil fignificant. At ver6 i.ante o.fignificatnumerumdenarium 
i.ante o.viginti,3.triginta,ficio.20.30.8cc. Sicetiam, fi i.prxponaturoo.deno- 
tabit numerum ccntenarium 100. 8c fic in cxteris. Ha:c ipfiifima ratio ell in 
mundi creatidne. Nam Deus Pater unitas.fe quafi duplicans,£c jungens cum 
materia.tanqUam nihilo icu hyla feu cyphra,produxit primumgradum fimpli- 
ciscompofitionis. DeindcFiliusfeudaalitas fcproponensfecundo fuperioris 
regionisinformiorbi,fecundum creaturarumgraduminexiftcntiamdcduxit. 
EtSpiritusdeniquefandusfeuteinariaproprietastertiumgradum.cUmmatc- 
riafefemifcendo,inlucemedidit. Atqueitatresprimxhierarchia:Angelorum 
orbes,feraphini fcilicet,cherubini &: throni creati atque conflituti iunt, ea- 
queratione.multiplicatione^.infefada reliqui etiam ternarii numeripropor- 
tionesinradicali&ifimplicioricompofitionis legione producuntur. Simiiiter 
primaDeitatisperfona,fetriplicans,hoceft,prima viceinfuaunicacircntiaap- 
parens, &: fecundo in fimplici rerum compofitione,ac tertio inmedia mundi 
conftitutione,jamprxceditduascyphras,iignificandopcrhocipium;qu6dia 

media 



DE HOM. INTERN. ET EXTERN. HARM. i<jt 

mediamundi tegione duplicem materiir portionem inaciuetfua prsfentia» 
quemadmoduminfuperiori nonnifi unicam & fimplicem materixpartemde 
pocentia in aclum&cefi^entiamfpintualiffimamdeduxir. Undeinhac regione 
lucifuxrpiritumproportionecentenariamircuitjUt 100.2.00.3C0. Denique o- 
pife.x terti^ rerutn compofitioni fe pr^bens,virtutemque luam mirificamre- 
hus inferionsregionis indens,tertia & ultima vice ad mundi complementum 
iRproportionecubica&elementariapparebatjtresmaterisintormispropor- 
tiones informans. LTnde i'n hac mundi fphara fcu regione pr^ponicur atque 
prxfcribiturtnbuscyphTisjtresmaterias portiones arguentibus,utiooo lood. 
3000. His igitur debito modo confideratis, facillime intueri pofilimus^quo- 
modoDeusabunitatein multitudinis abyflum ad mundi perfccT;ionem,&;ad 
ejusin numero>menfura &: pondere adaptationem defcenderit. Qaicunque 
igituradDeum voluerit reverti,ei necelle erit mulritudinem gradat.m exue* 
re>utadunitacisfafl:igiumregrediatur,feipfumacubica proporrione rcfolven^ 
doin quadratum,& aquadratotandem in radicem fibi propriam refultando. 
QiiodquidemfoIaillaharmoniafit,quaDeusipfeCreatorfeipfuminmultiiU- 
dinem materia: immerfitv 



C A P. V. 

*l)i 4nim£pertotHr)i mundi tam minom,qmm majoru 
Jyjlema harmoma. 

'lim animaintelleclualisaroiioreuthronoCreatorisinhominemdefceH^ 
'dendoperuniverfummUndifemidiametrum peneiret,priufquam corpus 
humanum ingrediatur,fequitur,qu6d illa cumharmonia cujuflibetcreaturjEj 
quamin viafcu itinerefuo deorfum inftituto offendit.participet. Hincigitur 
efl:,qu6danimatotinfeproprletates,quotinmundo(numerandointerfedem 
Dei&terram,qua*efl;fcabellumpedumejus)reperiuntur. EttamenhsBomnes 
proprietates nihil prxter ipfam animam exiftunt. Unde in hoc illa Deitati 
comparatur, videlicet,quatenus una eft Deitatis eftcnriajat multx perfonajj 
parienimmododiverfeluntanimxproprietatesjfedunaejuseflentia Sicfen- 
fusquidemunuscftinanima,8cquidemipfaeft,qui,ctimcorpusnonfit,corpo- 
reusdicitur,&ciimnonfitnifiunus,proptervariatamenfuaexerci«avariatur, 
&:diverfimodenuncupatur.Diciturauteanima,fenfus,imaginatio,intelle(5lus> 
intelligetiafeumens,atqiha;comniainanimanihilaliudfunt,'quamipfaanima. 
Alixatq;alia;funtinterfeproprietatesproptervariaexcreitia,fedunaeftratio- 
nisefrGntia6«cunaanima;proprietatesquidediverfk,fedeflentiaunajfecudiim 
exercuiamultafunt,fecudumver6effentiafuntunuinanima,5cquideipfaani- 
maeftillud.Etficutmundusiftevifibilisquinqueparritaquadadiftinclioneeft 
ordinatUs,terra fcilicet,aqua,aere,£ethere Cist firmamento & ipfofupremo coe- 
lo, quod empyreum vocant; fic anim^ in mundo corporis fui peregrinantis, 
quinque numerantur progrefTus ad fapientiam,fenfus fcilicet,imaginario,ra- 
ttOjintelleclus 8c intelligenria;his,inquam,quinque progreffionibus rariona- 
bilitasexerccturadfapientiam,dequibusinfralariiis. Etquatuoriridemaffe* 
dibusadcharitatem,quafinovem progrefiionibus in femeripfamproficifcitur 
anima,quosquidemprogreffusnominibus&ordinibus Angelorum,infimpli- 

Kk j ciori 






162 , T R A C T. I. S E C T. I. L I B. XIT. 

ciori & ruperiorimundi regione contrnti.s , comparavimus. Amorem Tgo 
Dei Seraphm applicavimus.intelligentiam (hcruhin intelitdum Thronii, d^mo- 
fe proximi Oo/fnnationibM rAtiontm Pfi/!cipci/if'iu,od\iim dii Pote/hfihui ,odmiTi 
mundi r/m/r^W,imaginationem Archangeits.jitqii': (en/um denique,qui pri* 
mus eft nuncius anim2;,ipfis Angflis,qui niincii vocantur. Atqtie uhi deodio 
feu contemptn mundi Sc (uiipiius lociiti fumus,intelligei) Jum elhquod timor 
fuppliciorum&;dolorde peccatis pariant coutemptum mundi &; fuijUt cum 
Vjrtutibusquisfaciatmjrjicula>5c cum Pottftatibus expellatDxmonia. Spes 
depromiffis&gaudiuminprimisinducitamoremDci & proximi. Hincergo 
evidens eft.quod anima ad fimilitudinem totius fapicntix fada,omnium in fe 
geratfimilitudinem. QnzxtaPhilofophls definitur cujusj^ reiJimilitndo,Ciqnidem 
infehabetvires,quibusomniaapprchenditatqueinvcitigat&.omnibus lunilis 
exiftit.cumfit una. Nam cum omnia ex quatuor elementis fintfaclajipfaani- 
marepenturfimilisterr^ per fenfum.aqti^ per imaginationem^aeri per ratio- 
nam>8c igni ac firmamento pcrinteiiecl:um,coeloque ccelorumperintciligen- 
tiam. Similis eft lapidibus per elientiam,arboribus per vitam,animalibui p.-;r 
fenfum & imaginationem,hominibus per rationem,Angclis per intelleclum, 
Deoperintelligentiam. Etficuti Deus eft capax & particeps omnium,liciti- 
<iem6canima. Sed,ut ad numerum noftrum nonanum revertamur, ftib quo 
animazpropnetatesadnovemintelligentiarumfphxras fuperioris ccelirelatas 
cflepra:dicavimus,notandumeftdiligentiobfervatione,qu6d novemfintani- 
mst)ropjrietatesleuvirtutesm."diocre.s,quj:novem fph*ns medi.-e mundi re- 
gionis refpondent. Nam primo mobili refercur voiu.it.is,proprcr rationisia 
demonftrationis terti^ cxpln.anone recitat.i.<. Ceeloflellato voluntatis execu- 
tiofeuac'lio.5'4/«;«*anim.'evisreceptivafeureftricl:iva& coagulativa. ]ovi fa- 
cultasejusnaturalis. Marti iralcibilis 6c impulfiva ^oA vitalis. Veneri concupi- 
fcibilis. i\/frf«n>phantafticaatque ingenium. LunA denique crefcendi atque 
decrefcendi,& pcr confequens vegetationisproprietas. Harmoniaergointer 
proprietates animx fupremi coeli & medii eft hujufmod i : Amor Dei ad volun- 
tatemfeuprimumhominisfenfibilismobilefelationemhabet;intciligentiaad 
aftionem voluntatisjintellectus ad fixam,ftabilem atque pnidentem Saturni 
difpofitionemiamorproximiadJovisamorem.Sccurampjternamcircavitam 
&:naturamvitalemanimantiumiratioadirafcibilitatemMartis,cCimratiover- 
fctur vel circa irafcibilitatem Marti propriam,velconcupifcibilitatem Veneri 
attributamiodiumfuirefcrturSoli,namqui(eodiohabetrefpeduhujusmun- 
di,obtinebit vitam xternamjodium mundi Veneri, quippe concupifccntia 8C 
ardoramorisDeimundum contemnerefacit ■•, imaginativa vis phantafticas 
MercuriidifpofitioniattribuituriSenfus autem Lunam 8cterramrefpicit,nam 
Lunaeftquafi bafis & ipfa cocli medii terra,optimequefenfuirefertur,quate- 
nusadresfluidas cum foliditate fpedat. Eft etiam hujus harmonixrclatioin- 
terproprietatesanimxcoeleftes&elementares^qua: talis eft:Novemfphsr£e 
regionismundiinfima:lunth£e:Ignis,fupremaaerisregio,mediaaerisregio,in- 
fimaaerisregio,aquadulcis,aquafalfa,vegetativaterrxfph2Era,mineralisterr£ 
fpha:ra,atque ejus denique fphxra centralis.ubi purum reperitur.utinonnulli 
volunt,tcrrajelementum. Voluntasergoreferturigniiactio fuprema: aeris re-' 
gionijtanquamloco^ubiagensagitinfuumpatiensiVisanima-receptivacerni- 
turinmediaaerisregione,ubigrandines&nivescongelativaSaturniqu.Uitate 
generanturi Visnaturalis Jovi propria ininfima,in quacreaturxanimatiEcu- 
jufquefpecicivivuntiirafcibilisinaquadulci,inqua!Vlarsfacit(uum Diapafon, 
tonitrua.meteoraquealia ignita & typhones indiicens ; Vis folaris & vitalis in 
aqiia falfa,cum fal fit autor vita: in centro cujuflibet rci anim.ita; dclitelcens} 

prxterea 



DE HOM. INTERN. ET EXTERN. HARM. zc 

3 

pn-Etereavidemus,quc)daquamarinafaI/edinemruamhabsataSole5 Viscon- 
cupifcibilis in prima Vencri propria,regione feu fph^era tcrrarjubi vei^etabilia 
&animaliaoerminaiionem(uamhabent,£cappetituconcupifcibili ccEleftem 
formamaffiduecxpedantab aitoj Vis Mercurialis in metallii&ieorumfphc-E- 
rai& denique vis vegetativa Lunx data a Sole centralijacujui radiisaudioai- 
quegerminatiointcrrcefuperficieprovcnir. Hicergo videmus.quaiis fitcon- 
(euius omnium ccelorum animx ad invicemjhic percipimus,quomod6 vari^e 
Dciadionesadunicameflentiam divinamrcferanturihfcoptimenobisexpli- 
catur,quomod6 idem Deus variis f lis operationibus in multiphci tffi;^ie ubi- 
quc jd(it. Nam omnis rerum actus ab uno eodemque acflore promanatiimo 
vcro quilibet mundi aclus ell in ipfo Deo,&: a Deo&omnisadorrerpecliua- 
dioniscfl:quafiipfcDeus,diverfimodeagens per univerfum orbem.Deushac 
via in coelis,Deus in tcrra,Deus ubique,& omne quod eft,fuam efTcntiam ex 
DeiprcefentiapoffidetiimoveroipfeDeuseftrerumellentiai&omnequodef^, 
quoaiam quicquid cll,per ipfum eft,in ipfo,abipfo,&planeipfcefl:,cumomne 
alucehabeatluamexillenciam. Atver6,quant6pltislucisaliquid infehabet, 
tani6piusDci libi vendicarepotefl:,ut teflaturD/'i'/«y^«g;//?/««^ , quoni.ina 
Deusefl:luminumPater,aquoeflomnisLux,quxveritatisefl:origoatquefun- 
damentum. Quibus diligenter confideratis,omnem rerum harmoniam per- 
cipiemusabipfaanimaderivari,qu£epropagataeftaDeo,&eft:quafiipfeDeus, 
autradiusabipioDeoimmediatepromanans. In demonftratione ergo fupe- 
rionnovemhabemusaccentusfeu voces Diapafbn operationum animx con- 
ftitut ntei.videlicet quatuor a Diateflaron & quinque a Diapente; atque hoc 
modo Muficam humanam habemus produdam in nonano 
numero, Jamver6adpraxinharmonia£anin^« 
gradatim acccdemus. 



TRA- 




264 



T R A C T. 1. S E C T. 1. L I B. XIII. 




TRACTATUS PRIMI, 

SECTIONIS I. 

L I B E R Xni. 

De Muficx aninicx compofita: praxi. 



iAmmaqmd? i^ deinfnita ejuspotejiatej acquomodo d 
Jhmtii differat ? 

Am tandem aliquando, priurquam ad ufum fcU 
praxmharmon;a;anima.'(implicispcrle)acdcm- 
deharmonicEcjus cumfpirituaiquerandemme- 
lodix omnium trium interfe fymphoniacam per- 
veniamus,neeefle eft.ut earum difFerentiaSjqui- 
bus ab invicem difl:inguitur,cognorcamus. Pcr 
multasanimxdefinitioncs,in eodemfercconve- 
nientcs^vcterum Philorophorum tum Ethnico- 
rum tum Chrircianorum lchola approbatis, hoc 
locorcpetemus. Aliienim eam fic definiunt. A- 
nima,quatem5 mente decoratHr^esi fuhflantU quxdxm 
rationu corpem gubernAtioni accommodAtA in honum malumj^ convatibilis. Etidto 
aliquatenusdiciturmortaIis,inquantuvidelicetindetcrius&avoluDtateDei, 
cujus participatioQe bona eft:,alienari potefl,8c aliquatenus immortalis,quo- 
niamfenfum,qu6eipofthancvitambenevelmalcfir,amittcrenonpoteft. At- 
quiinhacdefcriptionevideturanimacum fpiritu intelligi. Nos vcro animam 
fimpliciterperfeaccipicndofineullaejuscumfpiritucreatomixtioncprome- 
ra luce formali capimus ab ipfo creatore immcdiatc piomanante. Quare ut 
nobis videtur.tali modo accepta non male a r\onn\i\\\sdt(in\x\xv ejferes tncorpo- 
reaomntdecore lucis adornata,fanB£ Trinitati afpmiUta,atque aternd glorixcoxquata. 
Vel : Anima esi res incerporea omnibm membris circumfcripta,nullo colorecolorata,al' 
tijftmoDeo aJftmilatA,omniumg^ rerum pulcherrima. Jam vero fcicndum eft,quid 
fitipfefpiritus,quicumanima,tinduravitaE,forma^puri/Iimaacfimpliciflima 
luciseflentiaconjungitur. Undein primisfpeculari debemus,quot modisfpi- 
ritusaccipiatur,quoniam fpiritus multiplici rcfpedu appellatur. Etenim ipfe 
DeusdiciturSpiritus,atquencetiamacremiftum2c venium,acflatumadcor. 

dis 




DE MITSIC. ANIM. COMPOS. PRAX- xf;j 

dis thalamos attracflum nuncupamus fpiritum. Atqui ifte fpiriius anima dici 
non poteft,quia aeris varictate diffblviiuri fed per fpiritum iJiumjqui anima: ku 
lucijundluseftjintelligimus illud anim^e vehiculum,quo ipfa vehiturtanquam 
locatuminloco,vel flamma in oleo lampadis,veirplendorfeuradiusSolisina- 
ere. Atque hincfadum eft,ut Platonici hominem divilerint in ammamluctddm, 
jpiritumintermediumfiuathereitmdrcorpitsopacum. Animaergodiciturillalucis 
lcmtiila,qu^emovetfpiritum,inquo,tanquaminpuppenavigarevideturinma- 
rcmundiprimum,&:deindeincorporeumlaticem,corpusqueanimat,hoceft, 
viviticatiliud. Spiritusver6accipiturprofpiritualinatura,videhcetillud,quod 
fpiratincorporejfpiritusappellatumeft. Cceteriimanima 5c fpiritus idemeflb 
videntur in corpore,quamvis aliud notet anima,quam fpintus, eo quod lux 
iimplex finefpiritu in corporeeflenon poteftjnequeetiamfpiritus pcrfeabf- 
quefcintiilalucisagcrevalet:fpiritu$igiturad fubliantiam refertur.anima ve- 
roadformam&viviiicationem. Hxcergoagit 6c illa patitur,atque amboef- 
ientialiterScfecundumnatJur^elegesadeoad inviccmconjunguntur,utnema 
prieterfolumDeum,hxcduoabinvicemdividere potislit. Id quod etiam in- 
nuere videtury^^(?/?tf/«rfhifceverbis : Fivus eH firmo Dci^d^effcaXjC^penetrabilior 
omnigladio anciptte,pertingensufi]ue addi^vifionemanimte drjptntm. Qmbus vids- 
turarguere,qu6dimpoflibilelit,utdiviiioullatiatinteranimam6cipiritum,ni- 
fifoloverboDei. QuodquidemSc ipfeteftari pofliim,expericntia dodus ina- 
natomia cujufJam creaturxjubi (piritum virgineum & limpidum,undique ra- 
diisanim^ornatumvidiiquasabinvicemdividere ignorabat ingeniumhuma- 
num. Quaretametfiabinvicemdifl^erant,utmatcria&forma,velagens&:pa- 
tiens,vel aer &: ignis.attamen quoniam ita ordinata (unt a natura fcu (.rcata a 
Conditorcaliterfehabere non polfunt.quoufque vincuiaill.iindiflolubilia ab 
ip(ofoio,quinodumligavit,diflrolvantur. Undefpintusdicitureademffl^entia 
cumanima,2tquelux6cfpiritus hoc idem conflare videtur,quud animam ap- 
pelLimus, idem, inquam, funt eflentia,fed propnetate diffcrunt non miniis, 
quam Pater in Trinitate a Spiritu fandojqui tamen ambo idem luntellentia 
fuperfubftantiali. Nam unus & idem fpiritus ad fcipfum dicitur,8c ad corpus 
ani na. Porr6etiamSpiritusdicitur,inquantumeft rationeprjeditafubftantia 
rationali>>,animaver6,inquantumfacitadvitamcorporis. UndeinScnpturis 
illud reperkm : ^/j perdiderit animamjuam ^Jklvam faciet eam,hoc eft,quiiquis 
propterDeum hunc vitam,qua; nunc corpons viviiicatione tcmporarie mor- 
talisconftat,libenterde(pexerit,infuturoeandecorporismortalii&:anima:vi- 
tamaiternam&iimmortalemrecipiet. Exquibuspiitct,qu6dan!mainpropna 
(yx:. appcilatione pro vita feu facultate vitali nonnunquani accipiatur. £c ta- 
men nonnunquam latiiis (e extendi t animae fignificatio,6c pro unioue meniis, 
fpintus rationalis &: fcintillas vits cum fpiritu medio,ejus vehiculo,accipitur, 
atque tunc illam vocabulo magis convenicnte animum nuncupamus,quem 
prointegro homine interno accipimus. Unde animus in (acris Scripturis pro 
cordeulurpatur. Nam ut cor eft centrurn,atque intcriorcorporispars,ficet- 
iamanimafeupotiiasanimuseftnucleushominisinvifibiHs&interni. Animus 
enim fapientia divina illuftratus principium fuum refpicit,vk: feipfum cogno- 
fcit. Legimusautemubiquefereinfacrisliteris,qu6danima,pro creaturxvita 
accepta,nonmod6hominibus,fedetiambrucisfitattributa. Atvero nonnun- 
quam animx vocabulum , im6 quidem utplurimiim a Philofophis 6c ipfis 
Theologisprohomineinternofeuanimo ufurpatur,atquc nos etiamallquan- 
dohocvocabuloprohomineinternoufifumus. Sed,utadrem noftramredea- 
mus,animahumana,qu.'Eincorporehabeteire6cextracorpuv,pariteranim2 6c 
ipiritus vocari poteft. Non tamen dua: anims,fenfualis fcilicet 6c rationalis, 

Li alicra 



'266 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. XIII. 

alteranemps,quavivithomo,8caltera,qua,utqiiiclamputant,rapit,fediinaea' 
demqueanimainfem€iipravivitpermentem,acintelledum & corpori vitam 
prxbet per fenfum humanii : Namq, corpus nec vi v ere nec nafci poteft fine ra- 
tionalianima:Vegetaturautem,movetur,crcfcit,&: humanamformaminu- 
tero accipit,ficut virgulta&. herbas(fme anima vidclicet rationali)movere 5c 
incrementumhaberevidemus. Sed tamen in Ipermate hominisdelitefcitfe- 
men,in quo mcns 8c ratio,quoad nos.vacare videntur, ciim tamen revera oc- 
culte&modoinfenfibili operentur,animamqueVivificam,inprincipioetiam 
modooccultooperantem,paulatimatquegradatimadpalatiumfuumprjepa- 
randumexcitentiquxad:ionefuaoccultafpiritumvegetativuminflat,atquein 
elementaricompoiitioneintumefcerefacitjquemquidem adum animam ve- 
getativamappellamus,itautproculdubio vegetatio nihil aliud fit,quam cfFe- 
dus primus animx vitalis occulte operantis s qux quidem anima movetur a 
mente&fpiriturationaliincentro delitefcentibus,5c occultiflimc animam ad 
motum excitantibus. 



C A ?. 11. 

'De Mente (^ Katione ^atqiie iterum mnmhilde 

y A^iimat^ Spirittt. 

MEm(ccnndhmnoi^nn\\os(\W\tmh.Mene.Mciiezvittvc\Gr3zccLHntvt\LaU' 
nedicxtm. AtquefancutLunacrefcitacdeficit,6c varia viciflitudinemu- 
tatur,atquc tamen in id,quod fuit,peifecla quadam novitate fe reftituitjfiG 
mensnunccaputfummisinferit,nuncdeciditin infima,nunc fefe referensfibi, 
veris fal/a redarguit,mod6 ad corporalia regenda deHecT:itur,mod6 ceternis ra- 
tionibusvelconfultationibusadh.'Erefcit,fecundumilludiV/frf«r. Tr//wf'^. ,g^/- 
amquehacDci mtiira fiilti fmt,ficmdum opertm compArationem ■pro mortalihus im- 
mortdes habenttir , intelligentia fita cun£la compleciitntttr, qu£ in terraftnt, d" qux in 
mari, c^Ji qiiid est pr<&ter eajitpra caelitm,atqite adeofeipfos erigtint,ut ipfttm qttoqtte ho- 
numinttteantur. Hujus divin^e eflentix alpedtus eft ipfa ratio,quo bonumma- 
lumque difcernit.virrutes eligit.verumque diligit. Nam hujus diredione mens 
univerfoium capax eft,6c omnium rerum fimilitudine infignita^im^ ver6 o- 
mniaeflediciturnaturaquadam,potentia Sc naturali dignitate. Idcirco invi- 
libiles rerum cauflas per intelligentiam comprehendit, &: vifibiles aclualium 
formis per fenfuum pafliones colligit,atque vel per fenfus ad fenfibiliaprona 
eft.velperintelligcntiam ad vifibilia a(cendit,rerum fimilitudines ad feipfam 
tiahit,pra:fentia cognofcit,abfentia intel!igit,ignota inquirit,& circainventa 
verfatur. Omirabilisnaturxdivinxopcratio! O inefFabilisradiidivinidifpo- 
fitio!quxomniacum eflTedicatur.omnia ipfifubjiciuntur.atque obedientiam 
quandam prxbent. Quid eft ergo hxc eirentia potentifllma ? an fcilicet natu- 
ra,an ver6ipfeDeus? Eftequidem ipfa natura.omnia inmundo virtutc infiti 
fibi Verbi producens,vitamque eis prxbens. Eft itidem &: ipfe Deus.cum fit 
fpiritusincreatusatqueradiusefl!enti£eincreatx,aCreatorenonminusindivi- 
fibilis,qu.am lux autjubar a Sole. Eft ergo omnein omni,a quo omnia faJla 
funt,5c in quod omnia.tanquam a multitudine ad unitatem,reverti debent. 
Hxcmensdivinaeftillui rationale 6c intell8dualelumen,quo ratiocinamur, 

in- 



DE MUSIC. ANIM. COMPOS PRAX. tc^ 

intelligimus&ftpimusiquxitafaAaefl: jdimaginemDei,utnullainterDorua 
nacura ab ipfa veritate formetur. Unde fit,ut Isrundum nonnnlio.s.Mens di- 
catur,quoniameminetinariima,eminentior& pra;fl:antior,fiquidem vis eflra- 
nim^,a qua procedit mtelligentia , per quam anima ipfam veritatem intelli- 
gitjScperfapientiam eam diiigit. Sapientia enim efl amor boui,qua; & iapor 
boni quidem dicitur : Mentis ergo vifio intelligeniia dicitur.ejus gufliis fa pien- 
tia,illa contemplatur,ifl:a deledatur. Ex his ergo luculenter percipere poflu- 
mus,qu6danim.'Eoculusfitipfamensab omni corpons labe pura & immunis, 
cujusarpeduscfl:ratio,cuiconjungunturintelIec'lus&v!fio;h<.«c enimtriaani- 
ma:runtnece(raria,utranosoeuloshabeat,qu!busafpici3t(.CuT.amortAliumcu- 
pidicatibus purgata efl:atque remota. Alpicitanima ctiminDei luminecon- 
templationis oculos figit>videt,ciim in ilia contemplatione confpicit.quanta 
fintgaudia,quanta fit )a;titia,quanta reveritas,& quanta jucuaditas. Sanitas 
facit illam fecuram,aijiedus redam,vifio beatam ; Cum enim ab omr.i ix.ct. efl: 
libera,m3culisqueabluta,tuncfedeniqueinfeipraiibentiffimetenet,&:nihilfi- 
bimetuit.necullaculpaejusquicquamagicur, Et cuncingenti quadam &:in- 
credibili lartitia pergit in Dcum,ici efl:,contemplatione vcTitati.s; Alpedum ii- 
quidemredumlequitur ipfa vifio Dei,qua: eft;finis afpedus. Sicanima priiis 
fanatur,fanata introducitur,introducT:areficitur, Simiiiter & ipfc(piritu'(qu^ 
(iipiadecIaravimus,e(Tevimquandamanimxmente infcriorem,ubi corpora- 
liumrerum fimilitudines cxprimuntur)vifum fibi proprium habet:Hic (piri- 
tusnoneftcorpus,(ed fimilis corpori. Quare etiam,qu.-c fpiriiu videntur,cor- 
poraiia non funt , fcd corpori fimilia. Nam fpiritus intermedius eft aliquid 
internoncorpusfeulucemj&corpusexelementis compadum. Quare videri 
nonpoteft,utcorpus,fedutferecorpus,feu corporisimjgo aut fimiiitudo. Fa- 
ciesquidemhomuiisnobisforin(ecusnotaeft,&in memoriafuam hahetima- 
ginem,incorporalemquidem,fcdcorporifimilem. MundiqiPfjquciftiusmira- 
bilis pulchritudo nobis foris prcefto eft,& in meraoria noftra fuam habct ima- 
ginem.incorporalem itidem,fed corpori flmilem,ad quam recurrimus, dum 
claufisoculiseamcogitamus. £xquibuscol'igitur,qu6d utadcorporisfenfum 
corpusinlocopercipiturcorporcisoculis vifibile,ficetiamadanimiE2ciemfi- 
militudocorporisoculis fpiritus in memoria cernatur. Eft enim qua:dam vo- 

luptatisintenfioadcorpusvifum,vifionemquccopulandam:acqu;h.^ceadem 
intenfiovolupcatiseftadcopulandam imaginem corporis>qua:eilinmemoria 
&: vifionc co^itationis. Multa hoc loco abftrufa detegerem circa hoc fuhje- 
c^lumaiifimenecellitasad alia magis communiaavocarer. Namut mihivulc- 
tur,abhan-nonicEanim2E(coponimislongedeviaviinus. Qaareadilluinjamvi- 
cillimorationismex filum convertam... 



C A V. III. 

^ualiter per qumque interiores anm£ njires ad jHpertora,harmoni£ anim<& 

inejfabih e^* adjolmm Creatoris afcendere deheamus, Et 

de cnjujlibet gradns fyjiematu Jeu fcaU 

propnetate. 

CUm ab inferioribus ad fuperiora harmonicofpiritusconrenfu,nnimsqus 
(calafc^u(yflematenosattollerevoIumus,necefle haben!iis,utprimus(ca- 
l^ (eu fyftematis gradus,fen(us videlice5,(e nobis ofi-'snt, deinde imaginatio, 

Ll X po(V.>l 



268 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. XIII. 

poftearatio,quamfcquiturinteIlecbu6 atquehuncdeniqueintelligenti3,quo- 
rum fupremus gradus eft ipfa fapientia , qux Deo conncctiiur , &. quafi ipfe 
Deus eft. Inferior autem gradus,quem (enfum diximus,eft ca animx vis,qua 
corporeas rerum corporearum formas prsefentcs videmus. Imaginatio eft ca 
animaEpoteftasfeuproprietas,qua:rerumcorporearum ccrporeas rccipitfor- 
rnas,fed abfentcsi fenfus namquc formas iu matena percipii,imaginatio vero 
extra matetiam 8c cadem vis,qux exteriias formata eft,fen(us dicKur,eadem 
autem ufqueadintimum traduda,vocatur imaginatio : Imagmatio namque a 
fenfu oritur,6c fecundum ejus diverlitates ipfiusque varictates. Multa videt 
anima carnalibus oculis,&: multa etiam phantaftica imaginationeconcipir,^: 
ubique diftenditur,movetur,erigitur,&: fluduare videtur non a (e egrediens, 
redinfemetipfatanquam in magno difcurrens fpatio,vagatur,nec exit adiUa, 
fedtradatibusfuisftbiillareprasfcntat. Habetfiquidemimagmatioinfequan- 
damlatitudinem5c altitudinem. Nam per charitacem Deum &: omnes iibi 
fidelescompleditur,permeditationemrerumuniver(a,qux a principio mun- 
di ufque ad finem Deus proptcr falutem operatus eft.mcditatuiiper contem- 
plationem,qu£furfumfunt,coeleftiaconteinplatur. Ratioautera,qua;cftter- 
tiusfyftematis mufici in anima gradus.eftvis iilaanima;,quxrcrumcorporea- 
rum naturas,formas, difFerenfias, propria atque accidentia percipit, omnia 
quidemincorporea,fednoncxtracorpora,nifiraiiane(ubfiftentiajabftrahite- 
nimacorporibus,qua:fundanturincorponbus,nonacT:ionc,(ed confideratio- 
neinaturanempeipfiuscorporiSjfecundLimquiiomnecorpUiCorpuscft.Porro 
, ctiamintellectus,quieftquartusfyftematisfpiritualisgradus,eftcaanimjE vir- 
tus,quxinvilibiliaapprehendit,ficut Angelos,Dxmones,animas6c omnem 
Ipiritum creatumi Intelligentia denique, qua; ultimum atque altiifimum (y- 
uematis prxdicli gradum conftituit, eft illa animx potentia, qux immedi..te 
fupponitur Deo , cernit fiquidem ipfum fummum bonum atque unicum ve- 
rum,vereque immutabilem. Diximus itaqucjquod anima humana (enfu per- 
cipiatcorporea,imaginatione corporum fimilitudincs,rationc corporum na* 
turasjintellediu fpiritum creatum^atque demum intelligentia 6c mente fpiri- 
tumincreatum. Quicquid igitur fenius percipit,imaginatio repra;(entat,co- 
gitatioformat,ingeniuminveftigat,ratiojudicat,memoriafervat,intclligcn- 
tia comprchendit,8c ad meditationem five contemplationem producit. £ft 
crgo ingenium ca vis animaz fivc intenfio,quafecxtenditanima,5<:exercetad 
incognitorum cognitionem. Ingenium igitur inquirit ignota , ratio difccrnic 
inventa,memoriareconditjudicata,&:adhucofFercjudicanda. Atquehocmo- 
do fit afcenfus ab inferioribus ad fuperiora per harmoniam admirabilem,ea- 
querationeimaafummisdependent. Intelle(3:UsnamquceftintcI]igenria:(cu 
mentis imago atque fimiIitudo,ratio intelledtus^rationis phautafticum feu i- 
maginatiojphantaftici^jtirituSjCuictiamfupremumcorporis corpus ignis qua- 
damfimilitudinejungitur,§cigniacr,acriautemaqua&:aquxterra. Senfus in- 
format imaginationem,imaginatio raiionem,&: facitfcientiam five pruden- 
tiamjrurfum rationi occurrens divina prxfentia informateam,&:facitintelli- 
gentiamfivefapientiam. Suntitaque in ratione duoquafimembra,ciimiicin 
caquiddamadfuperna-8ccoeleftiatendens,quoddicitur (apientiai&quiddam 
ad tranfitoria 8c caduca re(piciens,&: id dicitur prudcntia. Ha:c cnim duo ex 
rationefunt,&:inrationeconfiftunt. QuorumrefpeAufedividitratioinduoj 
furfumfcilicctinfapientia.&cdeorfum in prudentiam,quafi in virum &nni!ie- 
rem,utvirfitfuperior8cregnet,mulierauieminferioracregatur.Undedic1:um 
c^:MelioresiimcjuitMvtri,quammulierhenefAciens. Meliorfiquidemeft,quiper 
cGeleftedefidermmaccen(us,carnem/ubtrahendoeinece(raria}affligit,quam 

qui 



DE MlTSIC. ANIM. COMPOS. PRAX. 169 

quipercarnalemafFedumrefolutus,percmnia,qux commoda (bnt,ei fatisfa- 
cere contendit. Sed ad fcalam feu fyftema nollrum reverteudo videmus, 
quod fenfus juveturexteriusiquoniamoculuscarnis,quamvisanatura habeac 
facultatemvidendi,nunquamtamenperfeconfequii;urvilionem,necaurisau- 
ditum,nilibeneficiolucisexterioris&:foni,atqueiicincaeteris. Similiterima' 
ginatiojuvaturexteritis.quiaexfenfibusconcipitur. Ratiojuvaturmteritis, 
quiafpiritus rationalis exdono creationishabiliseftadcognofcendum verum 
&diligendumbonumiquiniliradiointeriorisiuci'.perfufu5fuerit,8Ccalorea(;^ 
cenfus,nunquam confequetur fapientix fcu chantitisafedum. Intelleclus 
&intelIigentiajuvanturfuperius>quiaDcusdcignii&:luxeft. Luxcrgoemit- 
titcxfefplendoremillum,queminfecontinet,eaqueilluminatmentem&:irj- 
tclligentiam ad veritatis cognitionem. Ignis vero calorem de fe emittens, 
fcdnonamittensjinflammataffcdumadamoremvircutis. EtlicutiSolemnon 
videt oculus,nifi in lumine Solis,fic intelligentia non potefl videre verum ac 
divinumlumen,nifi.inipfius!umine. UndeinquitPropheta:In luminetuovi- 
dcbuntlumen. Quarecummortaleindueritimmortalitatem &corruptibile 
hocincorruptibilitatem,tuncfecundtimmodulumnofl:rum permentisillumi- 
nationemomniafciemus,&percorporisincorruptibilis lcvitatem ubiqueefTe 
poterimus , volabimus mente per contemplationem , volabimus ccrpore per 
incorruptionem,difcefnemus mente,difcernemusque corporejfiquidem fen- 
fus noftri coiporei vertentur in rationem , ratio in intelledum &c intelligen- 
iiam,atque intelligentia mutabitur &c migrabit in Deum. Sic, tefte Efiia Pro- 
pheta\Lunaerit ut Solyfjr Solis digmias i» feptupla pro^ortione tnultipUcahitur.cr exal- 
tahitur,c^c. Concludimusautcm exhis,qu£e prxceHerunt.quod fenfu vilibilia 
pei-cipiantur,&. quod in imaginatione contincantur vifibilium imagines Scli- 
rnilitudinesifimiliterqu6dadrationem pertineant vifibilium rationesacdefi- 
nitiones 6c invifibilium inveftigationes,8t quod denique ad intelleclum & in- 
telligentiam fpedent fjiiritualium &divinorumcomprehenfiones&contem- 
plationes. Senfusvero&imaginatioad ratiohemnonafcendunt,fed infrare» 
manentes pufTunt eam aliquatenus deducere,& quafi aIongequ^damoftex3- 
dere,ad qu^ non valent pcrvenire. Simili quadam propcrtione intelledum 
& intelligenciam ratiojuvare poteft,fedadftatum eorum nequitafcendere, 
quoniam metas fuas & proprios fines habet,quos egrcdi non poteft : Senf um & 
imaginationem cum c^teris animalibus habemui communia , fiquidcm ilia 
vidcntvifibilia,&viforumrecordantur. Imovcroinquibufdamnosfuperant 
be(l:ia:,qii(,v.-iiam juftum fuit,ut brutis animalibus,quibus nihil conccdebaiur 
dciuteikdu.dareturaiiquidpeculiareinfenfujjuxtaillacarmina-: 
T^osaperaHditu tnncitfidaranea tacia, 
Vtiltnr odoratu,lynx vifu-fimiagujlu. 
Atqueiicaconverfotanto major neceffitas homini indicitur e:xercend^ 
rationis , quanto majorem defectumpatiturfenfualitatis. Ratio autem ibi 
incipit, ubi aliquid oGcurrit,quod non habemus commune cura animalibus. 
Diligenteritaqueconfiderandum eft,qu6d tria fint in homineinterno,vide]i- 
cttquiidam infra rationem ponuntur^quxdam juxta eam.dfquizdamfupra ipfam. In- 
fra rationem funt,qu^ fcnlu percipimus,ficut dura,mollia,calida,frigida,candi- 
da&:nigra,&c. J«x'/4r.j//V/?f«>funtrationipervia,qu£e ratione percipimus,fic- 
utcommoda,incommoda,vera,falfa,jufta&injufta)namratioeftquidamani- 
mimotus,vifummentisacuens,veraqueafaIfisdiftinguens. SuprarationemAt- 
niquefunt.qu^enec fenfus docet,nec ratio perfuadet,fed autdivina revelatio- 
tione comprckenduntur , aut facrarum Scripturarum autoritate creduntur, 
licuti,qu6d Deus in una fubftantia fit trinus,8c in tribus fuperfubftantialiter 

Ll 3 perfonis 



270 T R A C T. I. S E C T. T. L I B. XIIT. 

perfonisunus.&quodDeusfitrerum univerfitas,ita tamen utinterimfitnulfi 
llngularumiatque ita motibus rationis non fubjacet,quia rationon eft;,nifide 
realiqua. Hi igitur fyllematis anim.t(Tradus,qai omnesfuntanimxproprie- 
tates,non minus dicuntur ipfaaninia,quam hepar,cor,cerebrum,murculus, 
vocantur una caro, dum tamen proprietate differunt. Sic conronantia Dia- 
telTarondiciturliarmonia,itidemqueDiapente&.Dupa(on,&: Diapafuncum 
Dftteflaron,&iDiaparoncumDiapente8cDirdiapalon:rciiiceth:Eomnesfunt 
harmonix,&:tamendiverfitatefnnorumd;rtc;runt. Multa igitur habet anima 
nomina fecundiim lui «peris officium : Vocatur namque x'//4,dum ^tgtfktjhi- 
m/^,dumcontemplatur,y?w/«.f,dum fentit,(»»/w/«,dum fhpit,wf»/,dum intelli- 
git,r4//(?,dumdifcernit>/wfwz(?r/it,dumrecordatur,x'^///»/»/<",dum vuit. Ettamen 
iflaomnianondifFcruntinfubftantia,quemadmoduminnominibus,quoniam 
cmniafuntunaanima.utprcEdiJtacorporis membrafunt unius corporis caro; 
proprietates fiquidem funt diverfx,fed eilentia una. Spiritus tamen&anim^ 
poteflefredifl"c:rentia,quiaomnisanimael]:fpiritus,fednonomnis fpiritusefla- 
nima. Nam ut in prxcedentibus diAum eft.fpiritus non eflanima.nifidebita 
luciscujusqueportione ad hoc officium pra-paretur. Prxterca pra animx 8c 
fpiritusdifFerentiavidemu^iquodalia lit fpintus inferioris proprictas,alia me- 
dii & alia fuperioris. Et tamcn unus eft atque idem fpintus ,fed diverfimode 
nuncupatus/ecundum m.ijbremaitminoremlucisineoprxdominantispor- 
tionem. Sicetiamluxomnisen: tantiim unica,?i tamen alia eft i;gnis,a!ia Sol, 
aIiaLuna,aiia Saturnus,alia Jupiter,&c,duin tamen nihilominusha; omnes 
funt eadem Iux,in diverfis corporibus denfioribuv aut tcnuioribus contradla. 
£x his ergo videmus.qualem harmoni^m anima producat ex numero quina- 
Tio,quoeaincorpore humano concordi fymphonia; via exiftcns,fe exprofun- 
diflimamultitudinisabyfro ad unitatis faftigium attoiiit. Demonftratum efl 
itaquefuperiLis,quodMuficafiattranfitu atque operatione animx per nume- 
rumnonarium,&pernumerumfeptenariumjitidemquepernumerum terna- 
riumiqUcTquidemternaria Mufica fit inter corpus.fpiritum &animam. Hic 
autemmentionemfaciemusharmoniiEilhuscx numero ternario deprompt^e, 
quxinfolaanimareperitur. 



T)e ratwnabili^irajcibili <^ concupifcibili antmic potef2tusi 
0* de earum harmonut acL inyicem. 

Q\X'inquearimszv\nhaSyvidd\cetfcfjJtt,imagi??ati(fMe,rationeJ»tc//eSfuJn 
ge>ttia,c^praciicaC3Lrumh2.rmoivz mcapiteprxcedenti explicatis ad fympho- 
n.ampraAicamjamtandemtrium animiT potentiarum,;-4//tf«4^////4//Jrfcilicet, 
concupifcihilitatts dc trafcibi/itatis me accingam. Et quamvis nihii incer vires 6c 
potentiasinterenenonnullisfortafle videbitur.ab efTedu tamenrempercipie- 
mus. Exduabus fubfl:antiis,videlicetex anima cum ratione,& ex corpore ciim 
fenfibusfuishominemconHatumefre,fupeniisluculentcrexplicacumcftiquos 
tamen fenfus non movet caro abfque animx focietate; anima autcm tenec 
fuum rationaie fine carne,fiquidem illa eft rationalis concupifcibilis &: irafei- 
bilis:Qiias quidem potentias habuicautequam corpori mi(cerciur,quor.iam 
iilie naturales funt ei, adeoque nihilaliud c]uam ip/aanima,cum tota anim.x 

fubft.n!tu 



DE MUSIC. ANIM. COMPOS. PRAX. tji 

fubftantiainhifcetribusplenaatqueperfeclaconfidat.fcilicet.iniationalirate, 
concupifcibilitate & irafcibilitate.quafi quadam (ua tnnitate : Et tota hxc tri- 
nitaseflquxdamanimxunitas.&ipfaanimaj Jneotamen aDeod fferr,qi!6d 
Deiis eft omnia fua,anima vero nonniii qua;dam fuajhxc liqtiidem naturalia 
&ipfaomnia. Quaretotaanimiefrentiainhispotenciiscont!nctur,nectamcii 
eaperpartesdividitur,ctimfitfimplex&;indjviduajfivcr6aliquandopartesha- 
beredicitur,intelligendumid potiiiscftrationerimiiitudinis.quamdeveritate 
compofitionis. Simplexenimfubftantiaeftanimainecaliudnecminus eflra- 
tioinfubftantiajquamanimaifedunaeademquefubrtantiafecundtim diverfas 
potentias diverfa fortitur vocabula. Per primam ergo potentiam , videlicer, 
r,</;>«4^/7/>4/^;whabiliseflanima,utillumineturadaiiquidcognofcendum,fci- 
licet infiafe, & fitprafe,drjuxtAje, uii antca didum eft. Cognofcit fiquidem 
Dtum/uj>rafi,&ckDgdumJ!(xta/e,&c quicquid cocli ambitucontinetur,?»y^4y?.- 
'?er concHpifctbtlitatem habilis eft,ad aliquid appetendum &: amandumjatque 
per/A-^yf/i/7//rf/madaIiquidfugiendum,&odioprofequendum. Undecolligi- 
tur,qu6dder4//W4^////^/£'omnisfenfusoriacur,&decarterisduabusomnisafFe- 
(im-.R/itionem vocamus animie afpecT:um,quo per feipfam verum \\nutx.m-,ra- 
tiocinationem ver6 rationis inquifitionem. Quare illa, ratione vidcIicer,opus 
eft ad videndum, ifta videlicet ratiocinatione ad inquirendum. Affecim au- 
tem,qui ex cxteris duabus anima: potentiis oritur,quadripartitus tffe digno- 
fcitur,nempe e concupifcibilitate gaudium & fpes,dum de co.quod amamus, 
jamgaudcmusautgaudendumfperamusiScdeirafi:ibilitatedolor6cmetuso- 
riunturjnam de eo,quod odimus jam dolemus,veldolendum metuimus. Hi 
ergoquatuoranim^eaffeclusfuntquafiqusdamprincipia&icommunismate- 
ria omnium vitiorum & virtutum. £t, quoniam virtiu eli hahitm wentk bene 
«w/)(7/?/<e,idcircocomponendi,inftituendi atque ordinandi funtanimiaffedus 
adid,adquoddebent,8c quomod6 debent,ut virtutes producere pof]lnt,alio- 
quininvitiafacilelabentur. Cumergoprudenter,modefte,fortiter,8cjuftea- 
moracodiuminftituuntur,invirtutesexurguntjinprudentiamfcilicet,tempe- 
rantiam,fortitudinem,atquejuftitiam,qu2equafiorigofunt5ccardinesomniu. 
virtutum,atqueh^comniaefficaciter 8c virtuose in animainftituuntur. Per 
odium quoquemundi& fui proficitanimainamoreDei&proximi,percon- 
temptum temporahum 6c inferiorum crefcitin defidcrio xiernorumacfupe- 
riorum. Hinc igitur evidenter liquet,qu6d ratio ab errore non fit immunis, 
nifipermentemilluminetur. UndeacciditjUtejusaffedus boniamentisillu- 
minatione produdi,w/«/f/appelIentur,mali vero ex iiluminationis defcctu 
prodeuntes,^'///^ vocentur. Mens enim femper .\ Deo iliuminatur , non ta- 
mcn femper illuminat. Prima enim lux in Deo eft fupereminens omnem in- 
tellecftumiQuarenonpoteftluxintelligibilisappellarijfedilla lux,quandoim- 
mediataradiacioneinfunditura Deo,intelligibilisdicitur,quia inieliigi poteft. 
Deinde,quandopermentemdiftillansrationijungitur,fitrationalis,acpoteft 
non foliim intelligi,fed etiam cogitari. Poftea,quando per rationem infundi- 
turinidoIumanimx,ubi phantafia feu imaginatio operatur,efficitur non mo- 
do cogitabilis Sc rationaIis,fed etiam imaginabilis,nec dum tamen corporeaj 
quando au tem exinde migratinxthereum anim^E vehiculum,tum primum ef- 
ficiturcorporea,nontamenmanifeftefenfibiIis,donectranfieritincorpusele- 
mentare.fivefimplex aereum five CDmpofitum,in quo efficitur lux manifefte 
vifibilis ad oculum. Qupd denique ad harmoniam attinet &: confonantias, 
quibus hx animx potentix feu virtutes inter fe confonant,intelligendum eft, 
qu6dillshoc modo ad invicem proportionentur. Proportio confonantis 
Diapafoninveniturinterrationabilitatem&concupifcentiamjinterrationem 

vero 



«72 T R A C T. I. S E C T. I. L I B. XIII. 

vero & irafcibilitatem reperirur propertio conf<-)nantia: Diateflaron ; atque 
tandem inter irafcibilitatem & concupifcentum conronantiafcfquialteraieu 
Diapenteobfcrvatur. Pri-tcreafciendumefi.quod.firaticamenteillumine- 
tur,admirabilisharmonia8cconfonantiainhomine reptriaturjcujus fympho- 
nia virtutes.Dei filia; producunturiimo vero ipia ira 6c odium in bonumcon- 
vertuntur. Econtrariover6,ubideeftrationisillummatio,ibi virtutesm vitia 
DiabohmaligQadcformantur,omniaciue in malum 6c erroresfubmerguntur. 




C .-/ p. 



DE MUSIC. ANIM. COMPOS. PRAX. 173 

C A P. K 

*T>e corpom i^animtc harmonia adtnvicefn. 

Mlrabilkeft carnis & animaj,hoc eft,/piritus vitx 8c limi terraeamorSc fo- 
cietas,cumexhisjundlis totus homo conflaridicatur. SiccBimfcripium 
eft : Tecit Dew hominem ex limo terr& , ^ injpiravit infadem ejuijpiraoilum 'vitttt 
danseirenfum8cintelle<ttum)Utpcrfenfumlutumfibia(rociaturnvivificaret,8c 
perintelledumregeretjfimiliterutperintellcdumintusingrcdereiur,Deique 
fapientiam contemplarctur, &fenfusforisfapientixejusop£rafpecularetur. 
Intelledtumintu5.iIluftravitDeus,fenfumver6foris<iecoravit,utinutroquere- 
creationeminveniretintegerhomo,intusfcilicetadfelicitatem,forisadjucun- 
ditatem. Sedquiabonaexteriora diu confiftere nonpoirunt.jufiTusefthomo 
abexterioribus ad interiora redire,& ab interioribus ad fuperiora afcendere, 
videlicetafenfiiadimaginationem,ab imaginatione ad rationem,ab ea ad in- 
telledum,atqae ab illo ad mentem feu intelhgentiam Sd ita ad Deum. Mi- 
rum,inquaiti,atque ineftabile, imo vero miraculo plenum fuit.quod tam di- 
verfa,divifa8inaturaitacontraria,utieftcorpus&anima,adinvicemconjungi 
potuerintrnecminus admirabile fuit,qu6d m limo noftro feipfum Deuscon- 
iraxerit,utfibiinvicemcopularenturDeus8climusjtantafcilicetfublimitas8c 
cantaviIitaS)nihilnempeDeofublimius,nihillimovilms. Mirabilisfuitprima 
conjundio) mirabilis fuit fecunda, nec miniis mirabihs erit tertia , cum idem 
homo,Angelus8tDeus unus erit fpiritus,eodem namque bono bonus eftho- 
mojquo bonus eft Angelus.eodemquebonocft uterque beatusifi tamen ambo 
idipfum eadem voluntate,eodemque fpiritu cupiant: Et fi tam difparem na- 
turam carnisjnempe 8c animie ad unam fccderationcm 8c amicitiam Deus 
conjungerepoiuit>nequaquam erit ei impoflibile rationalem fpiritum,qui uf- 
queadconfortiumterrenicorporishumiliatuseft^cumeodemcorporeglorifi- 
catoadconfortiumbeatorumfpirituum,quiinfuapuritateperfiftunt,exaltare 
8c adfu^gloriaeparticipationemfublimare. Ad hoc enim fblacharitate,nulla 
yer6necelfitate,eumcreavitAltiflimus,utfua:eumbeaticudinisparticipemfa- 
ceret. Quodfiergotaiatum gaudium 8c tantaeftl^tiiiainvitaiftatemporali, 
qux conftat ex fpiritus in corpore illo corruptibili prxfentia,quanta Ixtitia.Sc 
quancum gaudium erit in vica xterna,qua£ conftat ex immediata Deitatis la 
ipiritu rationali exiftentia. Subjiciatur ergo corpus animo^animu^que Deo, 
&unusfpirituseritcumeo,fimodoinhumilitatepermanleritfpiritus,6cgratia 
fui Creatoris,per quam glorificandus 8c exaltandus eft,agnoverit. Ex carnc 
igitur8canimaconftathomo,8cutraquebonumfuumhabet,inquogaudet8c 
exultat. BonumanimfeDeuseftcumaffluentiadulcedinisfua^. Bonumcar- 
nis eft mundus cum abundantia jucunditatis (iix ■■, fed mundus exterior eftj 
Deus autcm interior,quo nihil intcrius,nihilque praelcntiusiinterior eft omni 
re,quiainipfofuntomnia,8cexterioromnire,quiaipfeeftfuperomnia. Abhoc 
igitur mundo ad Deum afcendentes,8c quafi ab imo furfum enitentes, debe- 
musnofmctipfostranfire. Afcendere enimadDeumeftintrare femctipfum, 
8t nonfoJum fe intrare,fed ineffabili quodam modo perfui centrum tranfire. 
H inc Mtnuritts Trijmegijltts : ^ui interius tranfiens , c^ intrinjecusfenetrans feipfum 
trnnJctnMtjilleveraciter ad Deumafeendit. Quod quidem ut ri ^t,abhujusmi!ndi 

Mm ■ diftra- 



+ T R A C T. L S E C T. I. L I B. XIIL 

i .ftra^lionil-us cor noftram colligamus, illudque ad interna gaudia revoce 
aus. Et fi cor noftrum in his fenrper tenerenon poflumus.raitemabiiliciu . 
oc vaiiis cogitacjonibui reftringamis , ut illud aliquando in divinx con. 
u : 1 I- iimi^ luinc i ligcre vaieamus. Hxc eoim eft requies cordis noftri, 
cu i in Dei .in.orcm per defi Jeiium figi;ur : Hxc cft vita cordis noftri , cum 
Df un-.fuumconremplatur,&:iniplarua,contempIationefuaviterrfcficituri Et 
dulce eft (em.nrad connderandum,ad amandum.ficad laudandumjnihil e- 
nim »d b' atim vitam prxftantius videtur,quam,velutclaufis carnalibusfen- 
iibusextracarnem,mundumque,afFecT;umquempiam intra feipfumconvcrti, 
alienu:nc]uci)fi^cclum a mortalium cupiditatibu^fibifoli&Deolcqui. Cum 
ergc anim^ fi: incorporea per fubtiliorem corporis naiuram,id eft,per ignem 
ccaerem.quaz in ipfo mundo pra:ceilentiora funt corpora,& ideofpirituima- 
ps f.imiliaria)corpori adminiftrat. Ifta quidempriorarecipiuntnutusanimJB 
V : vih antis , eo , quod incorporeae natur^e funt propinquiora , quam humor & 
ti r^utad eorum proximum minifterium totamolesadminiftretur. Nullus 
enimhis duobus idem in corpore fenfus eft.vel inanima fpontaneuscorporis , 
motii5. Jg;5is&aer,quiaieviafunt,moventterram & aquam.qua: graviafunt. 
QiK^.propter corpora poft animx difcefium minimcmoveri videmus , quia 
ii^ii^Scaerjquiduopcranimxprar/entiam tenentur in corpore terreno & hu- 
mido,ut omnium iiu contemperatio.poft ejufdem animas difceflura adfupe- 
r'ora evadunt, ac fcfe expediunt. Ad corporis auter» compofitionem quod 
attinet.intelligcndum eft,corpus conftare ex officialibus membrisjquxetiam 
officialia ex confimilibus,&: confimilia itidem exhumonbus,humoresautem 
excibiSj&cibiexelementisconftant. Undevidemus,qu6d nihil horum fita- 
nimajed iiia in iftis.tanquam in organis fibi naturaliter deftinatis,agit,& per 
hscc corpori confiiIit,atque huic vita:,qua homo fadbus eft in animam viven- 
tem. Qu()dfiigituriilatemperatafuerintatqueordinata,congruuntvivifica- 
tioni.&nunquimrecedit animaifi vero diftemperata fucrint &. confufa,invi- 
ta recedit anima.fecum trahens omnia.fenfum fcilicet,imaginationem,ratio- 
ncm,iniel!' c'tum& inteiligentiam,concupifcibilitatem&irafcibiiitatemj&cx 
i: is(icundummerita afficitur ad deiectationem five ad dolorem. Sic itaque 
tufic corpus , quod prius integrum fuit, tanquam organum contemperatum 
& difpofitum.utmcios concineret,&ad tac^umconfonaret.jacete conver- 
fo fr.clum & mutilum i anima autem , recurrentibus ad patriam fuam eie- 
mentorum partibus,non habens ubi vires fuas exerceat, quiefcitab his tan- 
tam motibus , quibus corpus per tempus & locum movebat. Nam licet or- 
ganum pereat , non tamcn perit melos , nec quod organum movebat. Ex 
hifce igitur oculis quafi apertis contueri pofllimusadmirabiiemiiiamharmo- 
niam , quaduoilla extrema , pretiofifllmum fcilicet & viliffimum ad invi- 
cem concatenantur,& fibi invicem confonant,& quod fpiritus mundi inter- 
medius , anima: vehiculum , fit nexus retinendi ipfa in concordi pacc atque 
fymphonia , & quod Deus fit mufica: humana: fufflator, feu chordae mono- 
chordii pulfator,feu principium internum,a centro quafi totius confonantes 
motus & vita; efFedus in Microcofmo producens. Chorda vero fua vibra- 
tione lucidos infpiratoris effec^us , tanquam amoris accentus & fonos , per 
Macrocofmum & Microcofmum difpergcns, cft fpiritus limpidus,qui natu- 
raliter fecundum fuum fitum & pofitionem participat de utroquc cxtremo, 
& utrumque extremum ad invicem connedit , fimiliterque fyftematis hu- 
mani gradus feu claves delineat , quibus deorfum a fuperis in corpus fic 
defcenfus anims , & e converfo quoque ejus afcenfus ad fuperiora feu lo- 

cum 



DE MUSIC. ANIM. COMPOS. PRAX. 275 

cumnobiliffimum,poftcorporis interitum &vinculorum vitasacorpore,Ioco 
nempeviliflimo,d[ifrolutionem. Hujusautemharmonia: humanx defcnptio- ^ 
nem,comparandoillam cum mundana,hoc modo fecundum cujuflibet ilhus ,, 
regionisdifFerentiam,mundoaccommodatam,delineavimus. 

^njica hHmanx tam ex pane mimA quam corpom deUneam, 




icroco 



i../ 



275 T R A C T. i; S H C T. I. L I B. XMIj 

H?cintegrumhomineminfuaefK,gie extenfum, vicl€miis<ldin«atbimi 
in cujus medietate, fecundilm continuatam ejus longitudinem , duximus li- 
neam redam.integrum Microcofmi dumetrum repra^fentancem. Cieterara 
hujus chorda: femidiameter A. C. cornmenlurat monochordi tonos cum fe- 
mitoniis, proportionesque muiiCas reddit (imiles illis, qux habentur in har- 
monia mundana. In finiftra igitur ejus parte mulicam iliius mundo fimilli- 
mam explicavimus y in ejus vero dextra fymphoniacum animx a coelo ad 
terram defCendentis afjjedum , 6c ejus iterum afcenfum a terra feu corpore 
in coclum five fpiritum fatis propri^ delineavimus. In finiftra igitur demon- 
ftravimus, proportionem inter inteilec^um & viiam in monochordo reperiri 
duplam,in quaDiapafon fpirituale continetur. Similiteroftendimus,qu6rl 
ineadem proportione monochordi intervallum a fphiEra cordis (eu (blis ad 
terram feu genitalia extenfum fonet Diapafon corporaie , viram & (enliim 
feucarnalemnaturam, qujeinfimum ventremincohc, uniens. Ut igicur in 
monochordi mufici chorda , fi ejus pars dimidia prematur, Djapa(on unum 
deorfum fonat , 6calterum(urfum, ficetiamcorin mcdiccateltmidiametri 
humani fitum , non alicer quam Sol in medietate mundi , per unam conlo- 
nantiamDiapafon refpicitinfcriora , videlicetinfima; regionis naturam, fc 
per alteram (iimmum Microco(mi ccelum, in quo mens, intelleclus & ratio 
dominium habent. In dextro etiam Microcoimi latere confonaniiam Dia- 
pafon conftituimus inter intelledum &: imaginationem ; nempe Diiiteffaron 
mterinteIlcdumScrationem,&. Diapente inter rationem & imaginacio.icmi 
qua: ambo conjunda efficiunt Diapafon (pirituale & invifibile. Similiter a 
cordis fphxra deor(iim tendendo eandem proportionem reperimus inter 
imaginationem 8c corpus feu centrum terrx. Nam fpatium motus ab ima- 
ginatione ad fen(um refertur ad Diateflaron , illud vero, quod eft inter (en- 
fum &: carnem vei corpus ad Diapente ■■, qux junda Diapaion corporale &: 
quafivifibileconflant. Motumkisomnibus adminiftrat fpiraculum primum 
vits , immediate a Deo in hominis faciem infpiratum , fecundum cujus, 
tanquam primi mobilis Microcofmici , motum voluntarium facultates re- 
gionuminferioruminvoluntariis motibusferantur. Sic enim videmus,qu6d 
adio animaliSjin fuprema regione contenta voluntaria fitjcxtera: vero infe- 
rioribus regionibus communes , vitalis fcilicet &: naturalis mvoluntaria; di- 
cuntur. Diem ctiam &; nodem Microcofmi in prxdicla demonftratio- 
nc cxplicuimus , quatenus fontes lucis rationalis , vitalis &: naturalis (u- 
per hominis terram , feu centrum vivente homine femper afcendunc at- 
que exurgunt , infra vero cjus terram nihil pra:tsr duo illius fulcra fcu co- 
. lumnas , univerfam mallam humeris veluti Aclanticls fuftentantes arque 
ftatuminantes,reperitur. In hemifphxrio igitur Microcolmi fuperiori fcm- 
p«r fplendet lux primi coeli , videlicet mentis , divino (plendore illuftra- 
tx. , in medio cor , folari lumine repletum ■■, atque in infimo hepatjignei 
atque acrei elementi calorc exuberans. Atque hoc modo incegram ho- 
minis tam interni , quam cxterni naturam , quamvis non pro voluntate 
fatis polite , pro pofle tamen diligenter intuenti , atque lucis & non 
tenebrarum , fiho fatis luculenter , uti opinor , non ab(que acl:is ingenti- 
bus 8c grati^Timis Deo Creatori meo gratiis , amaras Momi malediclio- 
nes,atque pefllmas malevolorum calumnias,impiasque invidorum derifio- 
nes afpernando , negligendo , non curando taliumque linguarum vipcri- 
narum mprfus virulcntos balfamo patientia: , £c illxfa: confcientia; anti- 

que 



DE MUSIC ANIM. COMPOS. PRAX. 177 

dotoeluendo , exterminando , fluaibusque meis propriis abftergendo,at. 

que me tandem clanculc vulneratum fanando in publicum emifi &. pro- 

mulgavi. TfEMs jfEHOv A Jtt m:hi in auxilium , ^ ex ficrofanBa fun 

nuhe.feu monte , fu rufefuA Sion , me reffmat, atque fuh alis juis 

heneiiBis a prayorum injurns im-olumem 

f^ferytt. zAmen. 



F I N I S. 




T^: 



T M l S E C F N D I 

TRACTATUS PRIMI, 

SECTIO SECUNDA, 

De technica Microcofmi hiftoria, 

/"« 
Portiones VII. divifa- 

AUTHORE 

ROBERTO FLUD alias depLucTiBus 
Armigero & in MedicinaDodore Oxonienfi. 



\ fTjm i ^ r+ . a Ji5 H i^ ■ "- H". H^tH^ " *1- "-1 KW=fPHW ^R* "^™ t»*^ =M^ "J+i ' ^ I -J ■ : " 








TRACTATUS PRIMI, 

S E C T I O N I S 11. 

^ K T I G I. 

De mencis humana^ fcientiajioc eft.de va- 

ticinio, 6c Prophetis feu hominibus 

rpiritu divmo afflatis^inlibros 

tres diftributa. 




■■^M 



'~\z 



■:^:: 



^ 



■it-^ 




P R O OE M I U M. 




^^^''M^^'^^^€^^-"*i'*^ T^ovji fecmdi traSiitus ^rimi feciione 
''^-^^^ nrima , Micrecofmi jmUurAm tam mternarn^ 



\(^^ qtiam externam luculenter !^ apertefatis exp/t- 
p^ cmmus: Hic tamen m jeSIione tor<ealk'{ati. Tra~ 
A datns fecunda^dmtms a^ihuc Microcofmt dijpo/i- 
)M tiorii, quamyis no7j eodcmmodo,qtio fupra^mft^ 
' y^ flemus. Nam m fuperioribtts ,(.ircahominu ^tam 
interm quarn exter^ii, creationem <^ ^eneratio^ 
nem yerfcti fuimus , "vertim in hac feciiofie de 
(cienttis nonnullis,ad quamlibet hommis fu Microcofni, extrafamtatis limi- 
tes non aberrantis^ re^totiem pertinenttbtts ageinu-s^qua. tam admterm homi^ 
nis exaltationem atque explicationem,feu occtdt^naturx reyelationem^quam 
ad fmmetricam ejtts externt explicattonem conducunt. Hinc er^o efi quod 
deyattctnattone traciare nobis propo/itimirs,eo quodper hoc Deido/. ttm,diyina 
mjpiratione (y^ ajjlatu referttljimum,mens humana tenebris quafi obruta mi- 
rum in modum illummatur,homtnemquecum mortaltbus rem agere,aut m re^ 
hiis mundanis ^uerjan prohibet quatenusanmxcompoftionemadfupenora 
fecum rapit ,eamque circa res mere dtvinas mtentam facit : Simihter diutius 
adhuc tn coclo Empyreo Microcofni morando,de Geomantia quoque Jermones 
nonnullos prefefaciemii-s,i^,quodea ft anim£ratto?ialis ficntia tnjufio ejuf 
dem moderamine confijiens probare tentabimus. Deniq^ dc arte manonaii /<?- 
yiter fedeffcaciter difcurrtmus,cupiscogmttone exaSIa declarabimiis, ipjam 
homtnis mcolumis memoria, utrunq^fortcm aut debdem fuillime (edi^ citif 
fime corngt i^ emendanpoffe. ~Detnde in hominem wofundms i^ rnagis deor- 
fum defcendtndo, atque cjhs naturam cum Jiellts comparando percipiemus^ 
quod illius complexto^ i^ "vitalis ac naturaiis animxdijjofitto^etiam a nativt- 
tate ejus mirabdtter incimetur ad aftrorum mfiuenttas, 13 quod motus cociefis^ 
hoc e^,coelorum^ inpunEit lenefeos ejusdifjofitiototam hommis naturam Je- 
fcumraperet, nifi eamprofundiUS<isr ejficacms gubernxret mentis divmxpor- 
tio, cujiu potefia-sfortitudo ^ dfvmttaseam exaitavitjuperfiella.s^corumtmt- 
cando ei^fi modofapere <^parere njelit ^donum iUud,ut afins dominetur. De 

Genethlta- 



P R O OE M 1 U M ; 

^enethlialo^ia ergo quarto loco njerhafaciemm^fimtliterque de phyftQgnomia 
e^ ChiromantiaMuefunfveteru, Chaldxorum JcientKe ex ajirorum facultatib. 
«y influentiis dependentes, cjr naturam ac inchnationem hominum expltcare 
liicuntur. Atque ita triplicem Macrocofns gradum triht^s Microcofmi regiom- 
bus conferendo yim unws in alterum, tam rationetech<-ttca in hacfeSiione de- 
clarahimt/s, quam tnfeSiione prxce denti rareintione fhyfica deduximtis ^eaq^ 
rattone affattm demoijflahmHs^ quod fecundum mundt majoris .^trthtis trimis 
creattonts diehus pr oduSlt^ exemvlar (cjr fimilitudmem mundi Doidaletts con~ 
diiorgraphtce ^ adamuffim exprejftrit ac defcrtpfent hunc noflriimundi^mi- 
mrem,fxta creattonis dtefaherrime numero^metifura O' pondereformatum. 
Prophettam igtturfu yatictnationem menti,Geomantta atqueettam memorids 
localis fctentiam amm^rattonah^Genethiialogtam antrna yitalt ,V\oyfiogno~ 
mtam 0^ Chtromanttam facititatt pariim yttah <^ parttm ammahattribui- 
mus^atqueita de his tn pricfenttfeBtone breyiter^at lucuienterydiytna affiflen- 
te gratta,agereconfittuimus. 



LI B£ R 



TRACT. 1. SECT. II. PORT. I. LIB. I. 




L I B E R T. 

De vaticinio feu prophetia in genere. 



C A P. 



i 




T>eVattcimtfeu?ropheti£defimtione^O" de njariA philofophorum 

f-ueterum circa eJHS orttm O* ongmem 

opimone. 

Uamvis in Sedione hujus TraAatus pra^cedente, de occulta 

8cmyfticaprophetix virtute lucii!entcr,licet (uccinde.locuti 

fimusjvidclicet de ejus ortu,divinitJte,operationeaceffedu, 

6c quomodo fpiritus divinus in hominem illapfusanimame- 

jus regat 5c gubernetjnec tamen fccundLim ^amhlici fententia 

funditus privet,dum adeft,animam humana motu natura li ter 

ei infitojnon magis fcihcet.quam radii folares extinguiint candelam accenfam 

ipfis expofitam ( nam quamvis excellentia unius obfcurare videatur fplendo- 

rem & gloriam alterius,non tamen candela perdit per hocipfum fuum motum, 

flammam, aut urendi facultatem) Hic tamendedono ifto , folishomini- 

bu > di vinitus concello.Iatiorem fermonem habere &: inftituere non alienum a 

re exiftimavimus,quatenus hic eft: fummus,utilillimus &: ihefauris divinis re- 

fertifiimushofpes,quiunquamaddiverforiumhumanum acccdere potuifiet, 

cumnonfoliimdeledarevideaturcorpus humanum,fed etiam animam rege- 

nerare,&. ad fuperiora vehere.adeoque ipfam quoque mentem fua focietate 

& pra'fentia beare,&. lajtitia ac gaudio inexplicabili eam perfundere. Deni- 

que,utpaucis multa comprehendam.totum hominem modoinefFabilifecum 

rapit, atqueillumamortalibus quafi feparans,immorcaIibus fimilemreddic. 

Atque hocprofecretoteneas,Z,f(r7tfr,qu6d fuper«.oelcftis fpiritusradii non fo- 

leantdefcendere&inBuereinanimamhumanam^fiea inaliofitintentioriftu- 

<iiooccupata,fed in illos (olummodo homincscadunthiDeiafflatus,quimun- 

danorum cogitationes fincerc depofuerunt, & quorum anima in hoc mundo 

vacarevi.detur,&quafiinextafimanet,hincdicitJ/iw^//fw.P4^i>»tf»<"<«^//'/«/4- 

ccrdotem vel in divinantem,(jnando dfjimtm inJpiratur,multo mtnus in numina qut 

nontlUhimttirinanimos,nifipajponevacuos-nzm,ut\\.dcmub\n magnete ?c ferro, 

quod.nifi attradivaqu:Edam virtus elTetin magnete & proprietas itidem aptif- 

fimainfcrro,utattraheretur,nunquamvelmagnesappeterctferrumfibiattra- 

hcre.vel fcrrum etiam ad magnetcm alliceretur, ita quidem ut certum fit in 

magnete occultatamefievimquandam vehementer appetentem fibiattrahe- 

rcfuumfimilein ferrea natura.atque c converfo quoque infcrroabditamelTe 

vim 



DE VATICIN. SEU PROPH. IN GEN. 7 

Vimpronamadadeundumruumfimile,quatenusinftincluntauralifimi!iafimi- 

libusgaudereobfervantur^Sicetiamvisiilafummainhomineinterno.quxmei 

iiuncupatur,ciim fit deeodem fontc.eademque patria cum Spiricu di vmo Pro^ 

phetis immifrojintenfilTima mentis &C anima; medix,menti quafi colligata: 6C 

conglutinata£,unione,rebusqueexternisad centrum fu^ naturie coUedis mi- 

rabilia prxftare 6c ingentia perficere,im6 Vero ab ipfo Deo Spiritus fibi paris 

abundantiamdeorrumattraherepoteft,cujusconjunclionecummenteanima 

redditur naturx Angelorum haud difTimilis^ita ut f itura pra:fagire,miracula 

edere,cum ipfis Angelis familiaritatem habere,6c infinita alia mirabilia prx- 

ftare poflit : at Ci animx vires &c radii acentro extracT:i fint,& circa materise muU 

titudinem occupati ■, non miniis debilitabitur anima: poteftas in fuo robore 

quamfagittJE.quaifimuljuncixfeu colligat.^e &:unic^haudfranguntur,difro- 

lutxverofacillim^ comminuuntur:Sic enim &anima,qu6 magisres munda- 

nasfpeculatur,e6debiliorfitejusvirtusinattrahendodonafupercoeleftia. Un- 

de necelFe ef];,ut ad centrum &: quafi pundumfeconigat. Sed,utadpropcfi- 

tnrnnoCimm2t.cctddt.mmd\c\muy.Fattciniiimej[edonum'vethabitHm(]i!endam,cjuo 

ferciti homines (^ rerum caufas cerniint,(^fttturapr£vident,c\\iod quidem,ut non- 

nulli voluntjfit, ciim vcJ iLiti fpiritus vel Dxmonis alicujus defcendit inillo- 

rum animos,hos autem defcenfus vocant PlatoniciDeorum in animos hominnm tlla- 

j>/iones,cm PUtonicorum opmiow aflipulari \idcmt: Propheta Ffji^tshisvc\:his:Jn- 

nunciitenobis,qu£fnturafint,(;^dicem7is,qi(ia Diiefisvos. Ontiirtamen inter ve- 

teres circa hanc rem difcrepantia haud mioima,cumnonnulIivelint,Prophe- 

tiam foIummod6 fieri,per afflatum folius numinis Divini,&. non Da;monum. 

Unde CrVfr^Stoicorumfcclator futurorum pra;fcientiam Diis tantummodo 

competere affirmavit,6c Ptolomig.m Aflrologia: peritiinmus folo numine afRa- 

tos,6cnonDxmonumvirtuteinftigatos,particulariaprjedicerbvoluit.Horum 

etiam afTertiones confirmare videtur Divus Petrtis,\nq\}itns:Non voluntitehti- 

mana allata esi aliquando Prophetia,fed Sfiritu fancto infptrati locutifunt homtnesfanBi. 

^amhlicm ^\c\t,quod vaticinium nec ab arte fit ,ntc natura,nec motihns animalium,nec 

rationcfedfempitt rniim ideffe vult adnos divinttm miffum,tetamg^ prxfagii poteftatem 

ad Deumrefcrri narrat :\lndt vaticinationem vidctur dcHnw&^quod k Diis tradi- 

turjivinlsg^ operibm ^ fignls perjicitiir,quod ffeclacula qtudam hahet divi»a,(^ con- 

templationes verafcientia prxditits. quibus quidem verois exprclfisetiam omnem 

oraculi, Augurii,Prophetix,6c quarumcunque divinationis fpecierum autho- 

ritatem in D.is confiflere profitetur. Nonnulli alii fecundum definitionis fu- 

pradict.-E argumentUm > DvEmones nonnunquam Prophetice caulam efTe vo- 

lu n c : Und e Mcrc. Trtfmeg. D&monum fenfimmftve animorum in animos hominum in - 

fluxum,atque illapfionem effe prophetiA ortginem,con'Vidcnx.ti 6c audacfterpronun- 

ciavit, atque hujufmodi D^emones veteres Euridea^ & Pythonas nuncupave- 

runt,quosincorporahumanaingredi,6c eorum utivocibusaclinguisinfutu- 

rorum divinationibus folitos fuilfe afFatim nobis hiftonarum fuarum monu- 

mentisreliquerunt. Nosautem in opinionemutriufque fecl^defcendimus, 

& prophetiiEafRatum,tam immediate a Deo,quam ab aliquoDc-emone pote- 

ftati divin^e fubacto procedere pofi^e credimus , atque multis tiim ex hiftorio'» 

graphorum,ttim ex facrarum literarumteftimoniorationibus, 

opinionemhancnoflramftatuminare,defendere 

ac comprobareconabimur. 

C A P, 



TRACT. I. SECT. II. P O R T. I. L IB, I. 



C A V. 11 

^uod in boteftate tn primij Dei,& tum po(}eA quoque 

T>£monumJit homwcm communem in Vroiihetam 

commutare, 

NOn folum ex multis facrarum fcripturarum locis elicimus, prophetiam 
immediate ab ipfo Deo,&: nonnunqtiam etiam u D.xmonibus,tam bonis 
quam malis profluere :fecl etiamhocidemfaterividenturPhilofophiveteresi 
namque,fi facras hteras dihgentet infpexerimus,deprehendemuspropheti.-E 
donum hominibusvitx fanc^xaDeoimmcdiate & mediate quoq; per Ange- 
los concefTumefle. Sicy^^r^i/^^wProphetaimmediateaDeohuncafllatumac- 
cepit,&tamen etiamaHquandoei Darmones boni feuAngeh& nuncii D^ti 
apparebant,eumquede rcbus futuris pra:monebant;atqueficetiam Jjaac.]iU 
coh,]ofeph,MoyJes, Aaron, Bdaam,]ofua, Samuel, Saul, Davsd, & quam plurimi j lii, 
quippequibus vifionesfanGlilIimxtam in vigihis,quam in lomniis noniiun- 
quam immediatca DeoatqueahquandoperAngelosapparerefoIebant Imo 
& muhenbus conceffum eflhoc facrofandum munustam mediate quam 
\mmcd\2ites\it MarU forori Aaronis Exod.\^. Debor^ ,]ud\c\ Ilraelis J«^ 4.4. 
ChuldA ■i.Reg.xi. &c. Et quamvis vifio immediatc nonnunquam promanet 
ab AngeIo,(£ubonoDxmone,illatamenvifio eft optima,quoniam mediatca 
Deo procedIt.NamAngelifuntnunciiJehova;,mandataejusaut vifioncaper- 
tein vigilia,auta;nigmaticc,tamin vigilia,quaminfomno Prophetisejusan- 
nunciantes,itauthxciIlapfionisfpeciesDeoattribuatur.Seddiciturha;c. aftla- 
tus fpecies mediata,quoniameftaliaimmediate abipfbjchova infand rum 
animos immifTa.cujus quidem mentionem fa.cit.Num. 11 x. his verbisTumde- 
fcendens ]ehova ex nuhe illa allocutm efi eumfeponens deillofpiritu.quieyatfu^cr eum 
tndidit feptuaginta illls virisfeniorihusjuitj^ ut citm reftderetjpintus tlle,tumpropheta- 
rent: fimiIiter.A//?j'/?jaccepitvimvaticinii fui immediateajehovainruboei.ip- 
parente,ut infv^ia^^^habeturiitaquoqueSpiritu^Jehova^immediatcirruifrcdi- 
citurin Saulem, iti ut cum carterisProphetis prophetaverit:SicetiamSpiritiis 
fan(ftus immediate aDeomi(TusinApoftolosillapfuseft,atqificin multisaliis. 
Ex quibus patet,qu6d, utcunque vaticinandi ratio veniat ad hominem five 
immediarcabinfluxu SpiritusDci,fiveper apparitionem& vifioncm Angelo- 
rum , hoc omne beneficium profluitaDe'1 & fecundixm Dei voluntatem quo- 
niam Angeh,tamfuat nun^ii voluntatisDeihominibuvfanclis qn.im Pr'>phe- 
txleu fandi viriinfpirati.funtnunciihomir.ibus diisjUtJwiz i. Idqiiodetiam 
inter Philofophos vcteresconfite^ri v^dctur] iml/lrctfs \vs\t:rb\sFisdivinavati- • 
cinii origo exijitt, tjtu non esi a corpnre,nequc antmocorport addito Jedabfolutis.idcTty 
An lelis De()ejue,cjiut fiint ubiqHe,vel(,dtem vis i[>(a,ubicHn^^ est aliquis An^elorum. Ag- 
nofcitnempe,qu6ddivinatio,fit ah ipfo Deo.aut ab aliis Angelisdivinitusa. 
Deo mifIis,quorum etiam divinitas eflab ipfo Deo:N?.m,utreioccu!ta:.'ffi- 
giesveraperfenon videnda,inlpcculo viderinonnunquamf )let,fitetiimDei 
gloria, voluntas, benignitas&. julbtia in Anaeli^^tanquam in lpeculo,quando- 
que confpiciuntuij Uude a. Dtonyfo Ange/idtcantur Agalmata-,hocti\,cldriiT\m3. 
fpecula lumcn Dei fufcipientia , in quibus M.ijeftatis divin.r gloria cernitur, 
undefit,utnihiliinisvideatur,nifiquodipfeDeusprc.ponit&;ohjirit.nonma- 
gisfcilicct,quamfpeculumpoieft quicquam oiulo rcprafentarc,qu"dei non 

ofFrrtur: 



D E V ATICIN. SEU PROPH. IN G EN. 9 

offertur^NamqueAngeliluntrolummododivinarumimpreffionomcapaces, 
ne.cquicquam hominibui refcrunt, pra;tcrquam;quod iplii a Creatore com- 
mendaturrlncerhosetiam Prophetas, qui a Deoprophetia; vim atquetffi- 
caciam,tam immediate quam mcdiate acceperunt, apud vetercs in Tacris Bi- 
bhishaudnllegati, nominantur)3/fyfff;-wJ Jrtjmcgijim, Plato, Or^hcm, SthylU, 
Oracnk Chddxmm , Cafjandra Jrojarni , MerLmm Anglicu-s , Nfjlrodamus 
Callicusvates , &ZC. Nam MercuriusTnfrne^JlHf Jerm.x. Pim.d& verbo a men- 
teproHuenre,quodDei fihum verbis apertis vocat,ni/?/(r/f^/<?,6cdeSpiritufive 
Dfoignisabutroqueprocedentedivinavit. Augujlinm cum rerpbyriottfkzmr, 
Platonicos trcs in Deo per/onas pofuille , quarum primam univerfitatisPa- 
trem.recundamFihumleuprimamnientemjatque tertiam Spiritum fandum 
eile vaticmati funt. Orpheu-s etiamFilium vocavit Pa/Ldem,<:x Jovis capitena- 
tam,hocefi",Patrisfapicntiam & aliiihmam Dci imagmemii^/W/^quoque mi- 
rummmodumveritatemmylticiadvcntus Chrifti praiagiverunt,&: divinitus 
d:;rebusconfubfi:antialibu>,tcripta(uaprudiderunt,eaqucpoiI:critatireIique- 
runt,dequibusinfc;rius:M«7/7;;Vi/i!^//«prophetias&;earum ventatem Anglica 
noruntcCoftenduutmonuminta:necminiisetiam NoJIrodami Ga/Ii prxdidio- 
nes m hunc urque diem admirabiles mundo txtdiUi-.AfoUonii etiam Tyan<<iSc 
H/arcbi,(a\vent\s India^fpiritudivino excitatorum laudes in futurorum prardi- 
clionibus hrcvitatis caula hicomittemus. Sed ex his audader aifirmamus^ 
quod hoc fp;ritu divino afilati,feu dono Prophetix infpirati homines.non fo- 
JumapudnosChriflianosdelitefcantScoccuitedegant,fedetiaminmu!tister- 
pa:.ingiji!sfecreto£ctacitomodovivant,mundoincogniti,& quafi fub alis Je- 
hova;,divina poteftate fl:ipati,fecundum ihud Johan.i epijl.^. Mimdus nort tJovit 
fi/ios Dei,ejtiiafi/ii Dei ,non mvertmt mimdttm :\>l9.n\ filiiDei habent hanc potefta- 
tem & pr.^rogativam,ut percipiantlumen iflud,quod inmuniioefl,&: aquo 
mundus fac^iis efl, &: quod tamenmundusnoncognovitjfecundumilludEu- 
angelii 0.]oha».cap i.ik. i.tp\{\..]o\\^n.i.Fidete,qti(i/emcharitatemdeditnobU Pater, 
utji/ii Dei riominemt{r0-fimtt'S,propterhocmundu6non novit nos,qttianonnovit eum : 
Nam non omnes,qui fe Chriftianos efl'e,Deumque cognofcere dicunt,aut re- 
veraChriftianifunt.autDeum rite cognofcunt. Qi^arepauciffimi, refpe- 
ctu multitudinisjfunt in mundo Chriftiani veri,&: pauciflime in mundo femi- 
ranturveriJehova:cultores:HinCjD/V//5ji?/;<i«»f;i.f^//?.3 ^lmdicitfenoffeDetmy 
drfnandataejusnoncttJlodit^mendaxestjdrineoveritMnon esi-,6cc. Quid autemfic 
mandatum Dti in fequentibus narrat; ^f^i autemfervat verl>tim ejus,vere inhoc 
charitas Deiperfeita est.^^in aicttjc in Chrifio manere,debet amhu/are fuutipfe amhu- 
/avit. Hancequidem Dei viam,in qua Chriltus ambulavit,uccognofcerefibi 
licerethumiliterPropheta D^w-a^precibus fuis melodiaornatisaDeoconten- 
di:. Qiiarenonfjcileeftuiii,nifiinfpirationedivinaexaltato,iftam calcarefe- 
mitam,fiquidemcognituillatameftdifficiHs,utDei folummodo fiiiis notio e- 
jiisconcedatur, &: non aliis:Nam ratio adipifcendi Spiritum divinum a fblo 
Deohominibusprovoluntate&bcnignitateejusaperitur.Illorumigiturinful- 
fasaiTertiones nonfatisafpernari , aut promerito explodere pofTumus, qui 
DeumpoftChriftiadventumfuftuIifTeemundoajuntmiracuia & prophetias, 
dumtamenconcederecoguntur,eundemillumDeum,tamhic,illic,&ubique 
etiamnum efle,quam fuit antea : Imo vero Chrifti foriitudo, potentia,& vir- 
tusvivificahominibus&mundicreaturis ubiqueadeft,licetinvifibihter:Etta- 
men illijbenignitatis atque mifericordix ejus efFectus , quam Scripturx facrx 
infinitam efre,&, in ceternum permanere aifirmant,finitos,adeoque ipfumno- 
ftrioblitumeffevolunt. VidemuseundeminmundoSolemcreatum&vifibi- 
lem eflre,perpetu6 ofEcium fuum cxpedire in inferiorum vivificatione & cor- 

b porum 



ID TP.ACT. I SFCT. II. PORT. I. LIB. I. 

porum ruperiorum illuminatiotie; Sctamen videntur illiarguercquod Sol 8c 
luxincreataatqueuivi(iSilii,inbenevola/u.ipiopnctace,creaturisderitacdcfi- 
ciat:an!mam rerum vitalium quotannis cernimus a Sole accipere vircutis incre« 
mentumi& tamen lili mentem radiis divinis fovcri aut illuminati conantur ne- 
gare,atqae ita regeneracionis vimfunditusjinfcii &: igaoranies,tollere pu\(u- 
munt. Ac vero (cirevelintiftiufmodifariLia: homintfc,qu6d Oeuietumhicia 
terra nobis ad(ir,8c miraculofum propheti.c donum oculismundanisfaipicu- 
le objiciac,idquyd porci timendo refpuuiK, &:dcvitant,(cieijcss verorcfpi- 
ciunc&gauJioperfu(iadorant,im6vcr6iiceat dicere,coeIum in terris eire,ac- 
que ter ram in CGelis,& hoc modo D si numera ac bened jcliones tam in terra ef- 
fc>quamincoelis,adeoqueiplumtandemDeum,ubiquce{rehaud difficeamur, 
&.af]iJue bonitatcmfuam ergahominss cfFundere &c eligere va(adigniora,in 
qUc-eSpiricumfuum vel parcms vel abundantius infundat. Sed ut ad rem no- 
iiram redeamui,(ciendum eft,qu6d etiam ipfi Damoncs Lucifcro adhxren- 
tes,8c cum eodeorfum dclapfi,ac pro Dco a nonnuliisadoraci nonnunquam 
vaticiniidonofacerdotcsfuos imbuant,UEi ipiarquoqueteftanturfacrxlitera;: 
Nam Molectti d^ Mi/com Dit Afnmomtaritm,i.Reg \i.-j . & Cerfiofchits Deui [xwodo- 
hxvn Meabttarum,Num zi.i^.c^- Afteroth Dews Zi^o»ioruK7,qucm fequebatur.S'^/^- 
won,\.Reg.u.& Baha[z.ebHb Dtus Hckronis. 2..Reg.i..& Succoth /iifw/A^idoIahominu 
Bibelis (y- Nergalis honiiuum Cuthi,c^ A/chlma hominuni Chamutte & Nibchanis 
atqiie Tartakus Hateorum ^ AdrommcltcHs cir Hanammeltcus Di i Sefharva]imorumy 
quibusignefiliosfuoscoinburebant, z.iff^.17 & DagonPefijlitorum,]ud.i6.iyMi 
inquam,gentium Dii inferiores fuerunt Cacoda:mones,quoniam nec a Deo 
nec ab Angeliv provenerunt propheti^e Sc oracuia per eos cdita. Id quod et- 
iamfatenvidecur Moy/es , Deut.}} iT.proferendo de iftarum gentium Diishxc 
yerba.,D,tmt?nibus facrtficaverunt ^ non Deo,Diis nimirum,quos non noverunt,tU.c. 
Verifimile igitur efl , omnes hofce gentium Deos habuifTe fuos facerdotes, 
quibus in vifionibus &. fomniis,nonnulla fucura revelaverunt,& prodigiaedi- 
derunt:Nam legimusi i?(?^.i8.qu6d BahalZidoniorum idolamultos habuecir.t 
Propht:tas,quimorefuode futuris divinareconfuevcrint^Unde in VtihVxs Pro- 
j>het£ .g4W/i"appcllantur:De hujufmodi ctiam Prophetis loquitur Jehova ad 
Moyfcn,lcgem concraeos fcrens,Df«/.i5. Citm furgcns in medio tui profheta,at(t 
fommansfemnium ediderit tthifignum aut prodigium,(qttamvii eveniat fignum aiitpro- 
digium,qHod prAdixe ' at ttbifdicendo/equamiir Deos alienos,S{.c. Propheta ife,autfo- 
mntansfomniiimpUffiter morte.q tiiafuafit apoftaftam contra ]ehovam Dettm titum . £ X 
quibusliquet,qu6detiamProphccafpunu.s & Cacodxmoni inferviensveruni 
prodigium&hgnum pr^fjgirequeat,folaillapotefl:ate,quam Lucifer & Angt - 
iiejus aDeo ecoelis furciinijc moreproditonoabflulerunt. S\c Promctheiisdi- 
citur in monte Caucafo pra:acutis vulturis rnpidi unguibu.v,&: adunco ejus ro- 
ftrocruciarijquoniamignemecoelis clanculum diripuit.tujus virtute,ir.iiacu- 
lahisin terris contra Jovis Mujertatcm tentavit:fed talis prophetiaimpottns 
utplurimumeft,acque incerca propcer ddbilitatem virtutis lucidx,quamDia- 
bolus in fehabecita uc,ubi Dei pra;fentia fe ofiert,aui fpiritus divinus adcftjoi 
ifliDii,impotentiagravati,refpcclu fortitudinisdivina; contra Deumeju^que 
Spirituminviclum durjre ne quidemadmomentumpoffinC. Hincigiturcve- 
niebatjUt idolum live Dcus Pelif/xorum Dagon, jaxta. arcam Jchova: Dei fortis 
coUocatus fubfifterenon poJrct,(edin terrampronafaciecoramarca Jthovx 
dejicerecur,atqueitacapite&ambabusmanib.inlimine ab/ciilis compellere- 
tur,fummum Deum Deorum colcre,& coacT:o cultu venerari,i..flfg 5. Sic et- 
iam/'/-<)^/;f/rfSij/;tf//i-hauddubiepotueruncexpermiffione divinaedcrcfignaSc 
miraculaatqucprodigia:AtquiDcusJchova,viresconfuetasBahaIiifua vutu- 

ce 



DE VATICIN. SEU PROFH. IN GEN. n 

teincfFabilicohibens,atc|uecompnmens,utrijam poteflatem Bahaleeminen- 
tiorcmeirepubHcepopuloluooftenderctjProphecas iftos Bahali^ornniruinu- 
mmis prxfidiodcftituios reliqqit,ita quidem,ut,quamvis ipfi morefuoclama- 
rentvocemagna&cultrisaclanceolisfejuxtaritumufqueadcopiofumfangui- 
neminciderent,Bahaltamen,Deusipforum,nepedem quidem aut digitumia 
ProphetarumfuorumauxiliummoverepolletiadeoquevircuteuniusveriPro- 
pheta: Jehovc-CjvideJicet f/r^^fuperati fuerunt quadringenti & quinquaguita 
Prophetx D'.ihalis &: Prophet^ lucorum quadnngenti,u£lfraelitis&univerfo 
mundoconftaret,quot quantisque gradibus Deus Abrahamijfaaci &.Jacobi 
fitca;terisgentiumDiispra:ferendus. Prxterak SipudEthnicos Aj>0lImu,]ovif, 
Diw£ dc omnii Chaldxorum oracula, Patrem, Filium &c Spiritum fanctum 
quodammod6(fiquidem ]amklico credendum eft )Confitentia,poteft item fu.i 
acceperunrab immenfa illa 8c a,*terna eircncia,a cujus verbo ic fpiricu omni^ 
fortitudo, vis atque effcclus procedit,ita'fcilicet, uti etiam quandoque folec 
jpfeDiabolusaliquid tentara fpontefua,&. in Angelum lucis fefe transformare, 
uthacviahominesdecipiat,fedimpiehocfacit,virtutequeefrentixejusprimK 
a Jehova attributa geftit res etiam contra Jehovxvoluntatemagere; Unde 
pro arbitrio divino impedicur Sc cohibetur in aclionibus fuis per pr^fentiam 
potcntix fortioris & rupis totius fortitudinis. Accidit etiam nonnunquam, 
u tDeus fpiritum mendacem propnis fuis Prophetis immittat,qu6 meliiis im- 
pios irretiat,& ad ruinam inopinatam eos adducat : Unde i.Reg.ix Tandempro- 
diit tjuid/imjpiritiis, qui confijlem coram Jehova, dixit : Erojpirttus mendicii in ore o- 
mnium Prophetarttm. Patetigitur,qu6dvaticmiinoftridetinitiofuperiusallega- 
tanonlitpenitusrejicienda,fedqu6dprophetiafitdonumvelhabitusquidam, 
quo concitantur hominum fanc^orum animi vtl a fpiritu Dei,quieftprophe- 
tixomnis fons,origo & fortitudo,vel a Da:monis boni afflatii,vcletiaradeni- 
queCacodc-emonis infpiratione,ita quidem ucetiam hujus virtus originaiiter 
fitajehova.. 



C A K 111. 

^tot modis Prophet£ percipiant ftttura, f^ 

quomodo Prophetia "vifiotiem 

recipiant. 

"pR-ophetccflveVatesfutura multis atque variis rationibus prasfagire folenr, 
-■- videiicer,autimmediatepereitiSpiritusfinciiaffljitu,hoceft,nexu atqueu- 
rione Spiritus Dei cum mente hominis prophetantis Atque hxcprxfcientix 
fpecies cxteris pra;ferenda eft,quippe qua infallibilis,potens,divinifIimaat- 
que omnibus aliis longenobiliorexiftit,velboniDxmonisc umanimo huma- 
noconnexione,cujusvirtuteProphet^derebusfutunsdivinaretraditur:Im6 
ver6 ScAngeli nonnunquamincorporaanimaliumirrationaliumingredifole- 
bant , ut mandatumSc voluntatem Dei perfons tertixannunciarentifcd& 
mali fpiritus quandoque homines ex permidione divina ingredientes , de 
rebus futuris prognoftica edere potuerunt:fimiliteretiamPropheta2nonnul- 
lierebusmortuisfpirituquodamdivinoautdiabolicoperfufis qu^mundo.'- 
venturaerantpr.Tfcireacprxdiccrenondubitaverunt. Sedutmagismethodi- 
ce de prophctia agamusejus integruminuriicamdiftinrtionemhocmodore- 



difremus. 



Trophetix 



12 




TRACT. I. SECT. H. PORT. I. L I B. T. 

''Imme- r£Ar/r;/;yrr/«apparentc &loquentc. 

dtate < 

in hfi- ^l 

mini- *■ 

bus,yt\ 

rl/itra 

izilik ! 

? \^ tum. 

tn r \Extrx ^ 

Somno 



"^Divino 
(^bo- 
no,\i- 
del 
cet 
Deo 



"Viven 
tibtts 



'Intrinjecus pene rantc 



; a. p fJngeloitquetalfs 

MediitA Pro^heti<iftyt\ 



. Hemi- 
nem. 



Jpirttu <^ 
tmbu- ■' 
/Af,aut 



proce- 
dente, 



idque 

vei 

me 



diate, ^//?^«f eaqucvel ^'^''"'«^appafentc. 

Lvigilia confpeda,. 



Mortats 



Clmme- r£xw;7<tapparitionc. 

Maligno ' , \interna penetrationc.. 
&Dix.y'^^' ^ 

■ ^'^'''> \Mediate^""""'^' 
y vel irt\yigiliis. 



fedp- (^''^- rSteHafapientum. 
utf ytjftmo^ J^ 

pr&di-^**^ (./'^ywinquorcriptumeratMENE Tekel. 
(_ tis, (_ Diabolico. 

Sic immediatc alloquebatur Jehova Abrahamum Genef 17. f.i.ic Moyfen 

\lndcdicit]ehov3iNum.i2..6.Inosa//o(juoreum,&'ofendononquidemanigmattbt*s, 

Jedfmilitudtnem]ehovxintuetur.-hincd\ciae{i,Deut.}.\.io.ProphetatnIfraeieJimii/s 

MoyJi,nonfurrexit,utquemcognovit Deusjehovafacie adfactem,cxttris diledis Dei 

intrinrecusafHivitJchovaSpiritum(uumrecunddmilludSaplent:9.i7.>S)»/r//«»i 

futtmfan&ummittit Dense locis aitipmis,ut det fapientiamhominibtis,ut nofcant confi- 

lia ejifs, Imo quidem Sptritm nafi^ehovxflatu mirabilia operatur. i . Samuel ii i6. S ic 

didum efi.Num. n. 17. De SpiritufuofepoMit]ehova a Moyfc&fonitin 70. Seniores 

S)CC,EtNum.i:\.. 24 Spiritui tneus fuitcum CaUb. Sc Num.i/\.. i.Sptrittts ]ihov£adfuit 

Balamo,qiundo benedtcebat ifrdelipertrtbusfuis. 'Et]ofuax\<^ Spirtlufioientix pUntts 

erat]ofitaflliusNunis,ci(impof(iJfetMoyJesmantisftasei:Et]ud.yio.CiimHothBieltfn- 

fideret Sptrttus ]ehovx cceptt ejfe cum Samfone. Et I. Samuel: 1 1 .6.SpirituJehov£ irruen- 

tejuper Saulem',dum audiret verbaifta ,Accenfa eft iraejus valde. 6cc. Et 2. SamueLi}. 

Spiritus]ehov£locuttts efi per Davidem,& fermo ejtufa^useH per linquam ejtts, Et z. 

Reg.\<). j.Ecce ego indam ei Spiritum :Et 2. Chron 15. i. Spirittts Deiincejfit Ha^ariam 

Et z. Chron. 20. 14. Spirittfsjehov* incejjit ]achacielem. &c. Et 2. Chron. 24. 20. 

5'/»/>//«D«/»i;/»/«f Zff4r/rf,atqueficinrinitorumaliorumurqueadApoftolosin 

facris literis fit mentio •, Namque revera non poteft veru.s Propheta fine Spi ri tu 

Dei exiftsre juxta illud 2. Chron 1^.11, ^}uanamviatranftvitSpiritus]sbovxame, 

ut alloqueretur te?M.odiis autem mediatus,quo Prophctiardonum pervenita 

DeoadVatesrcftautmediantcAngeloautpervifionem.virtuteauteAngelo- 

rumdupliciterfolctres Prophetisfignificari.videlicetvelinternaeoium pra:- 

fcntia8cunionccumanimaPropheta::NamfacillimercuniuntAng<rlirpiritui 

huma- 



/ 



DE VATICIN. SEIT PROPH. IN G E N. i^ 

humano,quatenusipfi funtrpirituSj&quafiventiipfiusDeijUtteftaturDavid 

PJalm. lo^. 4. iic etiam in afino Bahalami ei loquebantur : quod autem Angeh 

Prophetis&sadisauteledisfxpiffimeextrinfccusapparuerintjiisinfervierint, 

eosquede rebusfuturisadmonuennt.narrant infinitifacrorumBibJioinmlo- 

ci:Sicn.legimusjAngelumDei^^r<i/;4wofk:piusapparuifiV,fimiIiterZ^//j^,G'f», 

\^).z.Et Agarx duabusvicibus.Gf» 11 ij.SicetiamAngehDeiobviamfadi funt 

^acobo in itmere t]ns,Genefii.\. Et aho tempore,Angelus in forma viri cum J^(-<j^ 

luclabatur Cencf.y-. Lc Angelos defme adfaciemziidit ]acob Ge»ef}i 30. Por- 

ro etiam angelus Jehovx apparuit ^V^jiy/ in tiamma ignis e medio cujufdam ru- 

hiExod.yi. ht Angelusvifus eft pra:cederecafl:ralfraelitarum,fx<?«/. 14.19.fcri- 

ptum etiam invea\mus,Af7gel»m]ehov£con/]>ecfimf!;tffe a ]ofuah]of6. i. Sicet- 

iamAngelus(7f^f'tf/7f/wallocutuseftfedenslubquercu,J«r:/.<3. ii:6vLfignumabeo 

cditur/^/^.i8. Imo vero didum eftjGf^m/mvidilleAngelumJehovjEdefacie 

adfaciemjKdf.6.2i.EtAngelusJchov^obtii!itfe/eKA-wi//iwe?;?f/:;.J«i.i8.C?'!o Si- 

militer coriim Manoacho miraculumpra^ftitit/^/W.i^ 19 8cAngelumviditD/iT7W 

percutientem populum,!. Samuelis 14. i^.fic Angeiusapparuit£//t£indeferto. 

\.Reg.\c).y Etquidempofi'cmusquampluiimaexemplaalia,iameveteriquam 

novo Teftamento adducere,quibus edoccmur,qu6d Atigeli Jehov^ per vo- 

luntatemejusprxmonuerintelectosderebusipfisfaciendis&eventuris,utiex 

pr£didis&.aliisfcripturarulocisfacillimecolhgitur:SicAfimadmonitaeft dc 

partu fuo divinoperapparitionem Angelorum faclam paftoribus, 6i]ofephns 

dcfuga fua in ^gytum,&c. Magi ctiam(nonintelligo Cacomagosfcdnaturie 

peritiores jferunt unicuique Patriarcharum,Prophetarum,&. carterorum e- 

leclorum peculiarem quendam Angelum quafi pr^ftitutum fuilFs a Jehova; 

Verbi gratia : Tradunt Adamum familiaritatem & focietatem habuifle cum 

Av.gtlo Razie/e;Sem filium Nox cum]ofhiele\Abrahamtm cum ZadkieleUfiac (^ 

]acobcum Pel/elei^offh^Jofaamydi^Danielem cum Gabriele\Mcyfen cum Melattron; 

£liamcumMaItiele;Tobiam)uniot:emcum RaphaelejDavidem cum Cerniele]Man- 

ve cum PhacUele-iCernez, cum Cervele]Ezechielem cum Hafinaele\Efdram cum\J- 

rieiesSalomoiiem cum Michaele. Hincilli lermones Jofcphi pro filiis fuis Genef^^. 

iG. Angelnsille.cjnivendicatmeabomnimaloybenedicatpuerisiJIis. Porro etiamccr- 

tumeft,quemiibetbonoquodam Angelo.atque pariterquoquemaloDasmo- 

ne a nativicate ftipatum eire,eique clanculum & invifibiliter aflociatum : qui 

quidemDazmonesreperiuntureirevariiprovarietateconftellationuminhoia 

nativitatis,proutteftaturj4«/^//f/«in fuismyfteriis,& Proclm de anima&Dsmo- 

fff.DequibusetiamnosfufiiisatqueluculentiusinlibellonoftrodcCf^f/MiJ/i?- 

^/<fdirceptavimus.Sed&.infomniisAngeliapparent,ficAngelilin fomniisvidic 

]ofeph.Math.i. Vel futurorum prxdidio fit prxeunce vifioneaut infomnio :Sic 

in A61. Apo/f.cap.w.^. ^/V/,inquit Petrusjn excefftt mentis me£ vifionem ,defccndeni 

vasejuoddam,velutIinteummagnum,&cc.TilisfuityiC\oPharaonis\nfomn\odefu- 

turafamcGf^f/T^i.Etvifio ibidemiy^^W/^^ii/^w^r/perfomniumapparensjDrf- 

niei.i.^. VifioD<«»/i?//ir infomniodequatuorbeftiis,D4»/>/.7 i. V\C\oAbimeleco 

apparensinfomno,quaDeuseumobjurgat, Gfw.ao.j.Vifionemautemin vigt- 
liaviditD4»/f/depugnainterArietem&Hircum,D<i«.8.Etalibi,r/^/fftfD(t»/f;/ 
fiIusvifionem,dr porro alii quierantmecum.non viderunt,fidterrornimisirruitineos 
DanieLio.j. Similiter inquit Ezechiei:Vidi dr ecce ventus turbinisveniebat ab A- 
qmlone., & nubes magna & ignis invoivens, ^jflendor in circuitu ejus,S>Lc. A tq j m u 1- 
taaliafunt Exempladehujufmodi vifionumfpeciebusinfacrisScripturis,qux 
omnia hic recenfere ta^diofum foret. Spiritus etiam malignus nonnunquam 
immediate extrinfecusapparet in forma Angeli lucis,& quandoque prouteft: 
ficenimadc/'r//?//?waccciritMath.4. Etad Saram fiiiam Ra^uelisfxpiculhyeme- 

b 3 bat 



U TRACT. 1. SECT. 11. PORT. I. LTB. T. 

bac notflurno temporc ftrangulani fponfos e)us,uci ex hiltoria Tobia: accipi- 
mus:Hicetiamrpiritusquandoquehominumintcriora ingreditur,&: (ejungic 
cum/pirituhumano.hujufmodienimfjjirituvexabatur^WInEuangelioquo- 
qus legitur Dxmonem quorundam corpora poilidentem, imo vero multas 
Da:monumlegionesunumhomineminhaUitantespra:/I;nt!aChrifti fuiilecje- 
(flasjquippe qui eciam denovi/Timo Chrilbadventuexprcffisverbisexobfciro 
{iieriiatviticin<Ltid\cendo, Fenh»ea»tetempus,ut»ofcrucies? Deinde autem ex 
venia & data /ibi a Chrjfto hcentia in porcos, reli(ilo homine obfefTo 
funtingre/Ii. Fallit etiam atque deludithomines Cacodxmon,vanisfomniis, 
aliisquecon/imilibus vanitatibus ac pra;ftigiiseosocca'cando. CxteriimSpi- 
ritus Propheticus,aliquando cernitur rebus niortuis ine/fe.ita ut exindc Pro- 
phetJefeu facerdotes futura reclc prsedixerint, verbi graiia:Invenimus infa- 
cris literis futurum flatum Monarchicum MfTyrioruni, Medoriim & Grxco- 
rum.charaderibus inpariete apparentibus pra:dic1um fuifl'c,videlicet Mene 
Mene TEKEL,&:c.D4»/<?/.5.2j.VirgaMoyiisinferpentemeftconverfa,£Ar<?^/. 
7. VirgaAaronisfloruit&produxitgermen,&emi/itflorem,& protulitamyg- 
dalasi/erpentis ^enei confped:uscuravitidusferpentum,iV«/«.ii 8. Lan:EveIle- 
rismadorfignumfuitPropht;ticumboniominis,J«<^.6.37 Altarefifrummcine- 
resconverfum,i./ff^.i3.y. SolisregrefIio,pra:fagiumHczechi.Ederecuperanda 
valetudine.2./?fj;.io.n.Mororumconcu/fioceriumvidon^fignum.i.C/'ro«.i4. 
15. Similiteriegimus.quod Propheta; ElishjEadfueritmanusJchovascumpul- 
faretfidicen.2./ff^.i3.i4. EtProphetarumturbadefcenditexcoUecummufica, 
atqueitaprophetarunt^i.i^rf»? lo.Nammufica inferiorexagiiat fuperioremSc 
divinamharmoniam:Sed3. Bibliorum facrorumlimitibusparumperdifceda- 
n\us:n3itra.t] amhlictis,Sii>y/Iam Delphicam duobus modis foliiam fuiffe Deum f iif^ 
ciperc, videiicet vel per ipiritum quendam tenuem igneumque,qui erumpe- 
batexorecuju/damantri,velfedendoinadytofupertripodema£neum,tradic- 
quefoeminamquandamin.Sr4«f/>fatidicamconfucvineinaxefedere,velma. 
nuvirgamtenereabaliquoDeodatam,velpedesautlimbum tingereinaqua, 
velexaquaqu3damvaporemhaurire,&hismodisdiciteamfpiritudivinofuif- 
fe impletam,8c de futuris vziicxnztzm-.Sibylloi dr- PythU facerdotes legimus in]o' 
'vii& Apollinis xntnsoTQiCuXz fufcipere folitosfui(ie:Dicuntque hiftoriographi 
in Thracia adyium (iwQ fpeluncam ftiifTe Z,/^frtf facram,exquo vaticinia&Cora- 
culafuerintedita:£ratetiam fatidicus Achaupatriifonttculus ance C^-rm/ tem- 
plumfitus,ubidexgrotorum fucceffibusconfulentes fpeculum tenuifuniculo 
alligatum ufque ad fupremas fontis aquas fcnfim demittebant, peradi^que 
nonnu!lisprecibus&.fuffitibusreiipfiuscventusinfpeculofefeofFcrebat. Fer- 
turetiam.quod non procul ab Eptdauro Laconis civitate fuerit alta palus]unoni 
yjfrii.exq.ia^conjechis in eam frumentaceis placentulis rciponfa fuGruntdata, 
profp ;raquidcm,/iundxinjedas placentulas pLcidc retinuerunf,adver/aau- 
tem,fiveluti.ifpernaia: illas rejecerunt. Sunt etiam inhnita alia hujus fubjs- 
ctiexempla,qua;brevitatiscaufahoclocopra:teribimus. Sed & fuutqua;dam 
quibusDiabfilus feu Da:mon contra Dcum rebellis fpiricum fuiim fatidicum 
infunditjUti Gentilium idola. Atque fortafic etiam nonnullx ex rebus pr^al- 
legatis talem virtutem tam ex afflaiu Diaboli , quam Spiritu 
Dci acceperunt,ciijus tamen virtusongiualis 
fujt aDeo. 



c A r. 



DE VATICIR SEU I^HOPH. IN GEN. ly 



[ A P. IV. 

^otmodisDeHshominesalloquatur^ 

1 Nprimisrciendume(l:,qu6d Deus diverfo modo homines&mundumaHo- 
-*quaturiDeinde refpiciesida; luntperfoniK&res,perquasvelquibusmedian- 
tibusverba ejus intciliguntur. Qnod autemaddivinamclecutionemattinct, 
fcisndueftjDeumnonloqui ficuuloquirurhomo^fedtanquainvifibile Deum 
£cSpiritri,itavidelicet,utverbumquidemaudiamus,eirent!am vero n6 valea- 
mus videre:ioqniturautem linguafandajquam omneshominesfub cceloia- 
tclijgunt. Non eft ille fiut homo formntus capite,auribus,ocuIis,nafo,ore,a- 
liisvc merabris,fedtanquaminvifibiii;;Spiritus,quem nemounquamvidit,6c 
cuifimilisnemo exiftic.Quocircaetiamnonioquiturilleficuthomo, Angelia- 
iiive fpiritus,fedmodo fcicrafancio,tanquampurus&fo]u<;Deus. Sermoejus 
eftvolii£asejus:funtAngelii!ivirtuteverbiejusiIoquiturficutfulgur&tonitru, 
ficut ignis &corufcatio:qui.spofret ad verbumejusfubfiftere ? Ferbam zxMtva. 
]ehjz>x mJ!»/ifAreiredenotatfcripturx;U»»«f eft Verbum Dei JefusChriftus Sal- 
vatornolt:er,quiinbrevihocatquecompendiofofermonedefcribitur, /»/*«»- 
cipio €ra.t Ferhnr» ,dr Ferbumerat apndDeum & Deus erat Ferbum,omniaper ipfam 
fActafuntyqmfiiEiAfunt^c. ]ohann r. Deinde etiam verbum Dei eft , quo regit 
&: imperat,feupriEcipit finat, miracula edit,&: omniahominibus enunciat: 
Ttrtio etiam vocatur & eft verbum Dei hoc iplum,quo inftuitur & informa- 
turpopulusadregnumDei.- AtqihsecomniacomprehendunturinfoloDomi- 
no Meffia, per quem res omnes creat^ funt,& per quem fanantur homines, 
fancT:ificantur& falvantur. Eloquiturautemjchovamundoverba a.utimme- 
diite ab eirentia ejusprocedentia,utcum audita fueruntverba ejusinmonte 
Sinaiablfraelitis non fine inefFabili & horrendoeorumftupore:velw£'^w/^,8c 
hoc quidem ratione multiplici: Nonnunquam enimipfeperfiios Angelos lo- 
quitur& Archangelosjquandoqueperllr.m & Thummirn Exod.i^.^o.Levit. 
i.^.Num.zj.ii.Deat^yS.Jud lo.n &c.aliquando perPatriarchas,FLeges, Pro- 
phetas,Apoftolos,& alios probos viros,uti teftanturuniverfafacraBibliauna 
cum NoyoTeftamentojhominibusqueillisloquiturjaut/^^rwy^^^fy.aut^^r/tf»»- 
nia.-per 'vifiones enim multum cum hominibus,&.pr.<'efertim cumProphetis,lo- 
cutus eft Deus.in quibus resquam plurimas fpirituales illis oftendit,quasipfi ad 
mandatum e)us divinum populo rurfus propofuerunt & public^ enunciave- 
runtiUnde Prophetxdidifimtf/i^«/fy, quafi voIuntatemDeiinvifionequa- 
dam videntes,uti.i?^^. 9.SimiliterDeuslocutus eftcum Abrahamo atque et- 
iamcumSaiomone,Jofepho,Samuele,8caliisPatriarchisacProphetis,^fry2»i- 
niA ipfisfuturaindicans,acdocenseos,qua rationevitam,8cad;ionesfuas 
pic debercnt inftituere,& de profperitatea<itadverfitate 
futuraaliospraimonere.,. 



C A P. 



16 TRACT. I. SECT. II. PORT. I. L I B. I. 



C A P. K 

SuodcoUoquw autjermone Dei mcontmenti fiat Fates aut Propheta: 
Et de yen Propheta qualitate,proprietateac legihu4,quai 
e^edt non poteH. 
i ■ 

NOnleviseft:rescolloquiucumDeo,quoniaindeiiluminaturhomointerius 
&exteriusacinc6tinentiPropheta&:Vatesevadit,fiquiderpIedor'fanctus, 
mentiilliushominisadh^rcns,eumelevat faprafratres(uos,atqueadtertium 
quafi coelum illum exaltare videtur,ita ut fecreta fpiritualia mortalibus haud 
revelanda cernat. Hujus rei exemplum prceftantillimum habemus 'mMoyft, 
quiexmultiplici colloquiocumDcoearationeetiaminexteriorifacieillumi- 
natus fuit, utferre velintuerifaciemcjuslfraelitqpr^fuigentefplendorenoa 
potuerint,itaquidem,ut,quandoloquicumillis voluit.oportuerit eumfaciei 
fuxpannumobducere. Et proculdubioprimamviticmandi virtutem habuic 
Moyfes abeo tempore,quo Jehova ei ex rubo in iimilitudine ignis apparuit, 
eumque allocutus eft.Ex illa, inquam,allocutione feu colloquio cum Dco 
vim fuam Propheticamaccepit. Eodemquoquemodohauddubiecompara- 
tumfuit cum Adamo,Eua,Noa,Abrahamo,6c Patriarchisaliis,quibus cum 
Deus collocutuSjUt nimirum fuerint ex colloquio illo divinointenus & exte- 
ritisilluminati,adeoquecorampopulopra:aliis/plenduerint5cfiliiiluisiintva- 
ticinati : Hinc eft, quod Deus ipfe Abrahamum appeilat Prophetam , Genef 
ao.&ficquoque inaliis:Etenim,hxcilluminatioexcorporehominisomncs 
morbos &: infirmitates fuftulicatqueinteriiisetiaminanimaejusomniapec- 
cata 6c delicla extinxit,confumpfit,6cremovit,iiquidem fplendor hicdivinus 
non liabibat in anima peccatrice; propterea, quod fanclum nullumhabcc 
commerciumcilimeoquodnoeft fandum.Ut iguurProphetaJehovxficvere 
talis>&:noPfeudopropheta,hxproprietates,ineorequiruntur,videlicetiPr/w<» 
ut fpiritu Dei fruatur,fine quo Propheta eifenon potfcftjW/iVw/». ir. i^.oflendi- 
tur. Secundo.nx. Deus notum feeifaciat virtutefuiSpiricusautpervi(iones,auc 
per fomnia, aut propriam fuam fimilitudinem ei ollendat,quomodo fe Moy fi 
rdvelavit,iV«;».i2.6.LInde/'7.'/(r«^dicT:useilinmultisBiblioriim facrorumlocis, 
velutii.J^^w 9 9.6ci9&:i.C/W.i9.i9 c^-i.cZ/r^.ii.ij.Etio.y •J'^mi),utn hilloqua- 
tur,nifiquodei injunxit Jchova,Ar«w. 21. 8. Nam verus Propheta non poteft 
tranfgrediprxceptumjehov.-e faciendo aliquid magnumvelparvum,utiV«/», 
1Z. i8.colligitur:6ciV«w.i5.i. NamPropheta;oriindit Jchovavcrbum,iV«w 25. 
9. Atque hincerat,quod Balaam exccrari non poterat,quod Jehova nqn fue- 
rat es:ecratus, Num.iyii. Atqueetiam ipi'eBalacverbahu)ufmodi protulir, 
quibus prxdiftta coniirmanmt : EcceyVeMt ad te jampojiihnne ullopaiio aliquid lo- 
qut ? tlliidipfum verhum,quodi»dtderat ]ehova ori meo loqu.tr, Num Z3 . i ^uarto,u c fi c 
virapcrcisacquedetectisoculisjveldifcoopertos habens ociilos,videns vifionc 
Omn\poienus\\lndeNum.z^.ydictum BaLimi^lti Behhorif dictumviriaperticcu- 
Its. ^mntb, ut iicauditorfermonum Dei fortis>6cut cognofcat notionemEx- 
cclfi,acvideatvifionemOmnipotentisexcidens,ied reteclusoculisjuxtaillud 
Num. 24.16. Dichim audientisfermones Detfortis d^nofentis notionem Excelji ejiti vi- 
fionem Omnipotentisvidetexctdens,fed retecltu oculis. Sextb,ute)us verba ieu Pro- 
phetixfcmperfiutverie,&nunquamfalia::Namhxceild!fF<;rentiainterillum 



DE VATICIN. SEII PROPH. IN GEN. 17 

& Preucioprophetam,utapparet,Df«M8.ii. Septmo,\\t non pixfumat elaqui 

m nomineDei,quod ipfeeumloquinon juilic,&. neloqu.tur innomincDeo- 

rumaliorum.fecundum illud,Dm.i8.ii. Nam qui vero Dei Spiritu pr^editus 

cft.alienoiDeosagnofcerenonpoteft-.t^mpotens &rubl'imiseftJthovarupcr 

alios Deos,qui funt creaturX &. opera manuum iplius. Omnes enim Dc-emo- 

nes 6c Angeli creati funt a Jcho va folo rerum creatore. Nofjo, ut Cu nuncius cor- 

poreus mandatorum & voluntatis Jehovx Dei fui.cujus Spiritu imbuitur.uc 

]rfd. II. 4. repenmus. Decmo,\it tam videat res futuras,quam prxfentes.verbi 

p;ratia,i.5'<i»)(.9.9.6c 14. 18. &. i.Regio lo. Hinc crgo inquit Balaam,2\r«w. 24.17. 

Fideo illtid,non tarnen ntmc^contemplor illitd.fed n«n pre^inqimrH. Undccimo, ut iit 

-unclus, i.Regi<^.i6. i 5rf»«.io.r.UndeProphet£edKuntur,U»^;D«nonminiis, 

quam Reges. Duodecimo,nt femper ftet ante Dtnm.x.Reg.i. Simiiiter multce 

alia; (unt Propheta: leges,quas omnes hoc loco recitare 

longumnimis,Scforcafteetiam txdiofum 

foret. 



TRA- 




]8 



T R A C T. I. S E C T. II. P A R T. I. L ! B. 1 1. 




TRACTATUS PRIMI. 

S E C T I O N I S II. ^ 

P A R T 1 S 1. 

L I B E R 11. 

De Prophetix ac Vaticinii fjiecicbus 

in genere. 




C A P. I. 
T>e njanis '^itticimi dtfferentttsficmdum '-ueteres. 

Orphyrinsdnos afflatusdivinostetigifTe fertur,quorum unus 
plerurnquevclcomuniterinromnoHendicitur,alterinvigi- 
lia, ubi ifflati &; perciti prxfagiunt ita vigilarjtes, ut ctiain 
fenlibu.sutantur: Atvero j4wW/.'/^,.-inrmf>s vercprxfagien- 
ces percitOiC]ue,quamvis dormire videantur,non tamen re- 
/era dormir^; defendir.atq; etia ciim vidctur vigi!are,revera. 
eoivigilaremficiatur,dieendopr.etere.i,liocfieri,quoniaaf- 
flati morehominu no utantur : Nos vero potius Porphyrii opinicni aflipulantes, 
negamus,pr^fcntiamSpiritusdivini,prorfustollereatq;auferrehumanorufen- 
fuuniurumifcdpociLisdiciiTius eum ita fubmergcre horum tfFcClummotufuQ 
divmo,utnonmagisappareac,aucipfiPropheta:,autaft:.tntihus,quam flamma 
candelx folaribus radiis expofua videtur. Sed, quoniam de his lufms in fupe- 
rioribusdifceptavimus,hoclocoeaomittemus:audacl:ertamen cumPorpkyrio 
ailirmantes,qu6dprophecia:afF-cl:usobveniantiis,autinfomnio,autin vigilia, 
proutfomniumScvigiliallncercanobisatquefineomniexceptione^flimatur. 
iV^^irfftf»/«wvoluntvaticinilafflatumtriplicimodofieri,videIicet,4////»///r(?- 
rf,(i«//«ff/?^,^////»/ow«/tf.-(>umquidemprophetia:infuas fpeciesdivifionem 
nonpenuusrejicimus,quatenjsadnoftramfententiampropeaccedit:Noser- 
godocftrinamnoftramexhifccBibliorumficrorum verbis derivamus. Prophc- 
tisI>ctis^eh0va,,autperviJionemfeipfum?totHmfacityautperfomniumeosalloqHitur:At 
nonfic Moyfes:nam in os alloqintur^ehova eum,dr oflendit non quidem Amgmcitihus^ 
cumtsfimiutHdinem]ehov£int!ieatur,N:im.ii.6. Ex hifce enim verbis coUigimus, 
qu6dpnmaProphetia:fpccie jC*tcriscxcclientioifitrevelatioilla,quximme- 

diate 



D E PROPH. ET V A TICIN. SPECIEB. ip 

diateaboreDeipiocedit,qua Dcus tem,prout efl:,cietegit,& nonaEnigmatice 
utic^terisinferians-^radusProphstisvoluntatcmiu^amapenrefoIet. Deinde 
cti.Jm verba ifta duas a!ias fpecies^prima ilia viliores ar^uere videntur,in quib. 
fcilicet icon &immsdiataDeiimigo nonvide£ur,fedroiumodox'//?6i rei volu- 
titedivinapropo{ita:offertur,velperfe,utm v\CioncDamel/s,Petrtk\-^o({.oh,8cc. 
Sicetiamintali vilionevifusfuitJehovaab£z.efJ^/i'Z?,£xfc/;.i.8c Art quusdieria 
a.Da/jiele,DaKiel j.i} &:taIieti.imvilioneconfped:us eft Gabriel aDanieleyDaniel 
9.11. Ecce vir G.ihriel,qaem videram in 'vtfiene kprincipio, &lc. Vifionem autem 
iftam dividimus in ecitalin vel habitumcorpuris funbundum,eaque vifionis 
fpecies iucuienterin Bibliis commonftratur:Ultimam vero vaticinii fpeciem 
npptlhmusjomni/tnt. Ex prardido igitur Jehov^e fcrmone ad Aaronem & Ma- 
riam,cxterorumPhiiofophorumfapientiamincludente,cumc2eteris,quxpra:- 
ceflerunt,conjundocoll(gimusprophetiamfcuvaticiniuminmembra,&.par- 
ticulasfequcntesdividiacfubdividi. 

"^ Immediate, inquo ipfius Majeftatis divinx iconfcuimago confpicitur. 



''y^^ />?/«/, videlicet 
afoloSpiritusdi- 



^Sttperiores radios attrahendo ad 



frophe- 
ttA do- J 
ttum } 
pro- 

flmta. 

Deo 

vei 



Mediate, S 
idque ^ 
vel in 



fFigilia, 

qujB 

Prophe- 

tixfpe- 

cies pro- 

ceditvel 



inferiores. 
Animam in mentem fupremam 
vini sfilatu , qui S ejmpartem dtrigendo. 
nlpiraium mo- )Ammam fupra mentem ele- 



refuriofoincitat 
quadrifariam, fci- 
licetvei 



•vando. 

Animam in ipfitm quaft Deum 
convertendo. 



Ah extra, 
quifirit 
tamfine 
afflatu, 
qua 

eo ; ui |- 
hxc fit 
vel 



^Auditione fermonis perfone, 



CVtfx. 



rlatu, k 
la cu < 

i:Et / 



fMmifefia d^ externa 

ablque divino aiila- 
I tatnre 
\Vifione ) 




L 



i^jjww ; de quo libro ter tio. 



r 



Viva. 

)Mor- 
tua. 

Inec- 



Occulta c^interna,qux l| a^c 
fitquallSpiritusdivi- ' 
^ niipecuio 




*T>e frtma e^* fumma, <uaticmtt Jheae. 

T Egitur in facris \\x.ens,Genepyi.^o.(\u6d ]acohu4 Patriarcha videritAn^elosde 
-*-j^f/>4^y^f«w,acfihoefingularequoddam&:magnumvifumfueriteotem- 
pore,qu6dtantumgratisecuiquaminfpirat©/eu; ffljtoabafflatoreconcedere- 
tur,utlicereteidefacieadiaciemintueriAngelumDei,&:irafamiiiari£ercnm 

c 2 eo 



20 TRACT. I. SECT. II. P A R T. I. LIB. II. 

eo colIoqui,uti fecit]zcohm,Geftef^i.i.liciy Simdntr dicimry]Hii.6. zi. /in<re- 
liim ^ehovd 'vtdit Gedeon defacie adfaciem,fic quocjue icidem Angelo Dt i bis vcl 
terapparenteManoacho.&calioqueDteeum.acmiraculaedentCjlegiturJW.ij. 
11. C^ 2,1. Tnnc Manoach dtxit ad uxorem fuam: Ommno morituri jumM nam Deum 
njidtnms. Unde patet.quod realis Angeii appantio tum tcmporn non mniiis 
ferc fuerit miraculofa.quam ipfius Dei m propria eju> cilcfitu viii;>:adcoqae 
conftatexinde,qu6dimmediataDciapparitio,hocelt,inpropriaejuslimilitu- 
dinefeu imagineahcui Prophetxfacta,fuerithabiiaprorciancrariilima<k.m- 
cfFabilibenedidione:EttameintelligimusexS.literiitalemtantamq;gratiam 
Moyfi prascipuc prs aliis Patriarchis ac Prophetis conceilam fuiire : Nam Hurn. 
\i.6.d'icitur:ProphetisDeu^saiitper"jtJionem.[eipfumnotnmfacit,aiitperfomniumeos 
alloquitursAt nonfic Mojfes:Nam in os alloqutttir ]ehova eum,drofiendit nonquidem 
*ntgmAtibus,fedfimilttudtnem ]ehovA tntuetur. tx quibus colligerc liccc, quod 
Moyfes hoc Jehova; favore ca^ceris omnibus nouluiloliinit-mpons^fedante- 
riorum quoque ieculorum Prophetis pra:ceiluent : Undc Deut. 34. 10. ita fcri- 
ft\irr\rt^tr\in:;Prophetain /fraelefimills Mojfinonftrrexit ut qiiemcognoverit Deus 
]ehovafa.cte adfacicmin omnihitsfignis ^prodtgiti.adqiiin facicnda mtlerat enm ]eho- 
va tn AEgyptiim , &c. Etiam tn omnihusoperthia manusfortis,Cf omnthns openkis ter- 
rihiltbus maximis,qi4afecit Moyfes ante oculos totius ifrdelis: Et tam-n •p!e Jehova 
prorrwiuf.fe fiifitaturum ifraelttis altum Vatem Mcyfifimilem,cu]ns ori indut verba 
/fia,ut ei&qu.itur ets quicquidpr£ceperit ipfi: Deut.iS S. QaodquidemdeMediaco- 
re venturo intelligi volunccommentarii,quamviseciam£//^vilionemprocuI 
dubio fimilitudinis Jehovxinmonte Horebhabuent,ubi defaciequafindfa- 
ciem etiam cum Dco loquebatur^i.iff"^. ii) adeoque etiam virtuteiic pr<£fcntia 
Spiritus Dei ab illotempore miraculainefFabilia&prefanisvixcredibilupcr- 
fecit,8(Ladculmcnacexitumfelicemperduxit,utiinScriptuns(acnsi &i.if(;g. 
videre poflumus. Ex his igitur intelligere pofTumuSjqualis fithxcnobilillima 
vaticmii fpccies^in qua non Angelus aliquis Dci mandatum in vigilia feu vifio- 
ne, aut fomnio annunciar, neque Deus etiam more alieno a:nigmatico,quali 
cxteros Prophetasallocucus cft,mandatafuaindicaf,(cdip(eJchova,ipfeAn- 
gelorum Imperator,ipfe rerum author &. revelator in fua perfoua,fimilicudine 
fiux eirenii^e proxima haud tecla aut abfcondita in hac Ipecie Prophecam fuum 
immediate in os alloquitur, collocuiionc fua immediaca eum, ca.m exterms, 
quam interiiis illuminando(neque enim poiuerunt ob hoc ipfum lfraelica;fa- 
ciem Moyfiscontueri)atquevirtutehlj)usfuxilluminationismiraculafi:upcn- 
da producendojUti in hiftoria Exod.Levit. Ntim. (^ Detiteron. fufius illud expli- 
catur. 



C A P. IIL 

T>e rrpelatioTiibttSjqtiaiin^^vigtltapercitifurorediyjno 
'-uiya, '-voce effundunt. 

QUalis fit Prophetarum divino fiirore percicorum habitus inprimisdoce- 
tur luculencer.l.^ii/wwi;'/. 10.5. £ritfj. ihi,riim ingrefftts fneris civitatem,utoccur- 
ras turbx Prophetarumdefcendentium dcilb e.^ccelfo cumnihlio,&cumtynipano,c}r ti- 
^/4,^«/^ro^/;^/4W/;Exquibusconftat,qu6deotempore,quoexagitatifueiunc 
Prophsta: a Spiritu dlvino,non fecundiim morem vulgariumhominum, (rd 
Spiricus mirabilis attpc divini agicacioneacmotu hucavqueillucfcquendo 

muficas 



DE PROFH. ET V A T 1 C I N. SPECIEB. 21 

mufica: fonum habitu fureiicium fuerint ducii : Id (ane, quod luculenter de- 
monftratur^t.j^.tw. 19.2,0. 11.11 13 14- Mijit Sntdlegatos ad cnfiendum Da^vidcmquo- 
nim 'viditquifquecongreq&tionein Trofhetarum p-o^hetantium,(^ SamnelemJIantcm, 
qtiipntcrat illis. ^litaprofter mifit legatos Saiitis Spiritm Dei , ut more prophetico arre- 
rtnt ipjiqtipqne. ^ilmdciim nttnciaffent Saiilt . mifit legatos alios,qui moreprophettco eqe- 
runt quoqtie-, drc. Turic ipfie Sanlahtbat illuc, d^c. Sed invafit eum quoque tpfiim Spirn m 
Dei iia ut iricontineriti pergens propheticomore ageret^ufquc dumperveniret Naiothas 
in Ramaruhiexuens etiam ipfe^vepesfitasprophettcomoreagebatipfiquoquecoramSa- 
mtiele : ita excidit nudattu tota die itla d^ tota no£le : ideo dicerefiknt^An etiam Saulesi 
interPropheias:EyL quibusliquet,ift:os Prophetas more furiofo egiire,& exutis 
veftib. omnibusnudechoreasduccndopropheticaverbaeffudiircjNectam^ 
crederevoiveijm,vera dementiaautfurore(itafcihcetacctptohocvocabuJo, 
uti commuiiiterapud hommes ufurpatur) Vates corripi aut poffidcii,fcdide6 
liancvaiicini!fpeciem/«?'^rfwnuncupamus,quoniamtotushomopropheticus 
virtuteSpiriruidivinicontra naturalem corporismotum &fenfumrapituc,ita 
utc6munijudiciohumanoilludprorabiehabeatur,quodreveranihilaJiudfi[l, 
quamocus&:habituscorporisanima:humaniE,&fenfib.peregrinusacalienus> 
qui revera dicitur alienatio,quoniam Propheta tiim fit per Spiritus divini pxie- 
ientiam,homoa!ienus,velalius,quamfuitantea,juxtaillud,i.5'<i»7«f/.i0.6'/rm; 
[iiperteSpirittfs^jehoviejitProphetescumJisydfmutabertsin-virumalium. Etibid^.Et 
mtitavitcicorinaliud. iV/4_g/.iUtemhancvaticiniifpeciem furibundam inquatuor 
^mWiterumfubdividunt,quarum^wy/,philofophi.-E perltusarcauumlphxra- 
riim coeleitium vim,6cquafi cujufque earum animamvirture quarundamte- 
rumnatiuMl um,hicinterrainventarum,&.easrefpicieatium,etoeIisfibialhce- 
re folet atqueattrahere,illam fpha;rx animam fua:anima:coliigando& unien- 
dofpiritum fuum illuminat,redditque propheticum:Et quoniamhujufmodi 
fpiritus five anima; coeleflis attradio nontic de upiverfb ccelo,fed de aliquo 
particulari ejus orbe fcu fphxra,& vero fphxrie coeli xtherei novem enume- 
rantur,videiicet primum mobile,ccElum ftellatum,& orbis feptem planeta- 
rum, adeoquc etiam, animaeharum fph^rarum novem Muiis attriljuuntur, 
ide6,inquam,nomen hujus fpeciei furoris divini N^Jufisdedicaturjtotergore- 
periuntur vefligia feu gradus,quibus fuperiorum vires ad inferiorum animos 
aliectantur,quotfuntincoclofphc'EraBjjquarumquidem/«/'tr/<7rf///«///;?<«impor- 
tans veget.sbiha; Undehcuchujufmodianim^ deorfumad terram attradio 
facienda ficvirtute magica altcujus vegetabilis,natura & difpoficione propria 
ci convenientis.five illudficradix,five fruc1;us,flvearbor,fiveherba5 Im6ver6 
ba:cfpba;raetiam lapides & mecalla refpicicquacenuseftinloco cerrscoele- 
fi:i>;undemaximaminterramelementaremhabetpoteftatem. Modusautcm 
operandiperha:cmagicanaturaliaconfiftitinad!igandovelfufpcndendoea: 
Sicdicuncquod ex vegecabilibus herba Verbena. cP^Theangelica/dprophetiiLm 
conferantjtx lapidibus aucem Selenites Sit(\\itHy£nia:Et hujufmodi alia ab Al- 
hcrto Magno & cceteris Magis.qui de hifce rebus fcripferunt fufitiscxplicancur. 
Secundus gradt^s Cavfum alcmdendo infi^h^ra Mercuriiyqux animalia refpicic,& 
varias rerum naturalium tnixciones confiderac,quibuspoculcnca&cfculenta 
corjf]C'U .cu;:Sic£r2duntMagi;Eprofc-{rores,qu6d fi quisfi^r/d^^rcccnspalp:- 
tansque devorer.ilie animamhuius fpbxi;Efibiatcrahendo vimdiTinacricem 
fibi comparet,ica ut fucurorum eventus pijefagire queac,atqueficinc«teris. 
Tertius gradus esi injphiera Feneris,qux pulveres,fuffiimigia,odores & unguenta 
relpicitj (Jnde virtute illorum attrahitur ejus naiura ad infcrriora. ^iartuseU 
j»^W4i'^//>,cuirtferuncurverba,voces,& cantusfymphoniaci.quorum fuavi 
harmGniaejiciuntur& expellunturexaaimaienebrarum difcordia,adeoque 

c 3 ipfa 



s- 



41 TRACT. I. SECT. U. PART. I. LIB. 11. 

jp(a anima hoc modo erigitur,&; quafi ftatuminatur-.NafrruntT/w^/^fww.A.- 
lexaiuirum Kegcm (onis io furorcm exLicaile : lic legmius in facra Scripiura, 
j.Sam.\o. Occurres tiirkt Prophetarum defcendentium di illo collc excelfo cumnahlio ^ 
cnmtympano,& tibta,CT''ylhAraante fe,(jHij>fopl)etainnt. )Lx.z.Reg.r-, 15 Sednumaf- 
fitmcntes addiicite miht fidicinem : Sic futt cumj/ulfarct fidicen.ut adtfftt ei manus]cho~ 
f^,8cc. txquibusLonilat,quod!pf.; Elliha cuam virulHatudivinoplcnifiimus 
ufus iic harmonia,canquam inftrumentoadprophetiamvaldcneceiTario. Sic 
ctiam maligni Spiritus,Saulem pofIidejntii,furor mit/gatUi fuit,&. inleniorem 
^jnaturam converfus permclodiam Davidi^.Scd utad alias hiftorias nunc tan- 
cIemjT«econferam,apud Aurelium Augufttnum icriptuminvenimui^quod/jf^r- 
Ms Calamenfis folitus fuerit fcie pro libitu queiula quadam meludia evocarc c 
corporcinraptumfcuecftaiin,&c.&ficincA:teris. ^w/tf;^r<ii^/«hujusfpecici, 
convenit fphitr£ Afartis,m qua vehemences ima^inacioncs ^animi iifFcdioncs, 
ac motus comprehenduntur,quancas enim in corpore alterationes irafcibihs 
3nimiaffectusproducerequeat,docet nos experientia. Sextus gradus correjpon- 
«'c-r J^^-f/.inquo condftunt rationisdifcurfus,deliberationes,coniultatioiiC:>,pu- 
ritas m mora!itate,j'ift;tia Sc reiigione.ingcntemqQe admirationemnonnun- 
qu3minducit,cujus ftupore phantafiarapichominem,eumquepriectr(cnfum 
& aftiones naturalcs ducic:LInde fic,ut cuncmensquaiilibcra a moleiuaad 
cocloruinvcinumi.Tumafflatusfufcipiendosfefeaptamreddai:. Sep'imusgradus 
Saiurno attrihuttur,C]Uia tenet fceretiores intciligentiarum fic trauquiUasmen- 
tiscontemp!ationes:Unde mans,fpeculandoliberiorfaclainfdpientiajaream 
ingrediendo,cum admiratione in ea,tanquam in aquihbriofufpcnfa, manet. 
06tavusqradtts cH tnconlo o6lavofenftellifero,c\a\ coeleftium ct>rporum obferva t fi- 
tam,motum,radios&.lumen:Hicetiamimaginibus,*.haraderibus fccundum 
magorum normam conftruclis operatur artifcx,quibus miracula prxftantur. 
Uonus c^ ultimus gradus refpondet primo mohili, cu] us virtute homo a rerum mate- 
rialiumconfiderationeadrerumformaliumScfpiritualiumcontemplationcm 
rapicur/iquidemhicgradusliberumhominisarbitrium voluncatis quafirotis 
huc acque illuc vehit,hominemque ad divinam Dei &. intelligentiarum con- 
tempiationem introducit,&^ animam hurnanam reddit apcam focietati Sc fa- 
miliaritati Spiniuum fupercoeleftiuiTL. 

Secundafuroris diTjiniJpecies t{\.\\\z,c\ViXmtd\zt\i\hus expiationibusScriti- 
bus folcnnibus animam hominis mediam m mentem fupremam ejuspartem 
dirigit 6c exaltat,eamque facit qu»fi dignum & incontaminatum Dei templii, 
undctic>utciimanimaifta,diviria:fipicntia2parciceps,&. quafi inebriacanecla- 
rcfuperca;lefti,implc3iurSpiritu f^rophecico. Sed hancfpcciem.advifionem 
atque auditioncm rcftrrc pofrumusj-eoiquod hi^ furor nonnunquam contin- 
oere folct v.-ri per claram vifionem.vel pcrcxprtfIamvotem,utiexfacrisliteris 
paifim colligercli'.et:TaIes etiam Propheta; apud Ethnicos tradunturfuifie, 
B.tcchtts Baeotiis , Epimenides Chois dr Sibjlla Erithtrdia, drc. Atque lianc fpeciem 
Magi veteres Z//<?»r/?'>'dedicaverunc. 

Tertiam fnroris divini jpcciem hn;Tunc veceres zh Apolline}^TOctC!\i^e,<\utva. 
mundi mentcm nuncupaverunt. Hic prxeuntibus votis, myfteriis.adoratio- 
nibus.aliisque facris quibufdam artificiis, velarcanis confec1:ioDibus,quibus 
fpiritus Propheticus copiose ab alto hauritur,facit animarn Magi fupra men- 
f:^mfuamairiirgerc,Angelisfiveincelligencib bonis eam conjungendo,velpo- 
tiiis,fecu:idumnoftram opinionem,animam in menccm e!evando,&.tamani- 
m.im,quam mencem furfum ultra mundi materialis confpedum inmundiim 
fjiiriruaicmiubIimandoatqueattoIIendo:Sic Ifgimus Ejdr.\\^^. Et vox voca- 
'vit rm dicens : Efdra^ajjen os tuum cy lihe,quo te potavere : Et aperni os Tncum,0- ecce 

calix 



€3 



DE PROPH. ET VATICIN. SPECIEB. 23 

lixplentts porriaehatnr mhi : Hoc erat plenHrnficut ff.e]ua coloratitem ejttsigriifimilis--, 
Et accepi (jr hibi.O' in eo.qnod htheram cur rneiim intellecltt impielatitr & in corpore 
meo crefcebit faPieritia:S\m\\\T.tr invenimus,£z.ff/?.3 .Fili hominis quodctwqueinve' 
neriSiComede: comeie volitmen illudyO- vadens loqttere adfilios JJra/ hs, 6cc. Et dtxit-, 
Venter ttins comedet, d^ vifcera tua complchttntur volumine ijio ,quodego do tihi: h t com- 
edi illiid dr facJttm esi tn oremeo fictit mel dulce. HocigiturfadorcpietusfuitPro- 
phetaSpiritu fipienti£e&; prxparaius.ut loquerctur ciim popu!o,& doctrec 
eos rr!.indata Dei. Refr.runt etiamhiftoriographilidedigniCutfcilicetaliqua- 
tulumjamextraBib]iorumfacrorumlimitesvagemur)qu6d rufticus quidam, 
jn campis terram aratro fodiens invenetit vas quoddam,aureum nobihllimo 
Jiquore impletum.quem cum' ille rorem coeli tlle exift;imaret,lavit eofaoiem 
&hibitquoquejUnGeprotinusfac1umefl:,uttumbonirateanima',&fapientiie 
excel!cnria,tiim corporis pulchritudine renovaretur &exaltaretur,intantiim 
quidcm,utevefl:igiocrearetur,&:tieretebubulco Regis.SicilixbajuIusildqui- 
demquodaccidittcmporeRegis Oy^/,adeoque etiam literarum Pdpalium te- 
flimonio comprobatur. Atquehanc quoque furoris iftius efficaciam confir- 
inare videtur Corn. Agrjppa,h.'\s verbisi £//,mquit ille,/iry quxdamfed paucifftmis 
cognita taliterinformandt, cxornandi & iUujirandiJirklem drpurum hcminis ammumy 
nt ex ignorantix tenehris rcpente adfapientia & doclrinarum Itimen evehattir; EFi e 
contrario facnltas ,immHndos atque incredtilos reconditis quihufdam arcanis eodemfa,- 
fi:;it:£ dr docirinarttm dono riirjtts exuendi d-pyifiinAftu ignoranti.t rejlitiiendi. 

\litimamdtr\\c\yitft{rorisdivinifj>eciem a Venere procedere volueruntMa- 

gi, dicuDtque ipfam fervenciflimo amoris affecbu ipfius vatis animum in Dei 

quafi nauiram convertere & tranfiTiutare^hoc eIl,Deo illum reddere Iimilli- 

inum:IdquodetiamagnofcerevideturAffm/n'«^ Jr;/»?<'^;/?;<^hifceverbis. Ma- 

gnum mircctdtim est homo.animalhonorandum df adorandttm.hic eni?n in naturam Dei 

tranfit,qiii ipfe fit Leus. Hic Dsmentim genus novit ..utpote quicujn iisdemornatumfe 

effecognf>fcit,&Lc. Animaitaquevirtutehujusfuroris Ipetici ad Deumquafiele- 

vata,adeoqueetiamipliDeofimilisefi^e<^a,itaaDeoformatur,utfupra omnc 

intelleclum elTentialiquodam divinitatis contadu omnia cognofcat. Atque 

h£ce{I:ratio,quodPhiIofophi&: Poetxfubtiliorum ingeniorum finxerunr,C«- 

pidinem ocidis deflitui,\\dt\\CGt quoniam vehemens hic amor non/oliam vehic 

animani lupra fenfus rationem.fed etiam facit.ut ea ipfurn intelledum tranf^ 

fcendat,quatenus cum naturadivinaconjungitur.hoc efl:,in ferventem Sera- 

phinorumorbem,amorefacrofanc1:o &zelodivino{iagrantem,Deiciueefren- 

ti.TcontiguumaicendendopenetratiNamhc-Ecfpha^raluminijmentis&Spiri- 

tus fancli igneo amore corufcanti refertur: Qu^icunque ergo Venereo furore 

fimilis Deo fadus eft.ille vivit fola mente,& Jovem toto peAorecaperedici- 

tur:Hicanima humanaafuisquafivinculis jamimmunisadperftdionemef^ 

fentix fux exaltatur,qu.'e quidem.qualis fit,nos docent Hebrxorum CahaliflA 

ineaipfadelinitione,quamanima:attribuunt,qua:efttalis:y^»/>»4^/? /«/»<■»!)« 

cf ad imaginem Verhi,caufe caitfarttm,primi cxemplaris creata.fithjiantia Deijigilioa^ 

figiirata^cttjuscharaciereHVerhumxternttm. Ex quibus colligere licet, 

quantus fitfurorisdiviniefFeduSj&prxfcrtim 

furorisamatorii. 



C A P. 



14 TRACT. I. SECT. II. PART. I. LIB. TT. 



De prophetia in <-uigilia exreyelationc-vocdlijjoc efi,per mciiturn 

Jermonem aliquerfi perjon£ fincite i^ 

jhiritualis facia. 

ACcidit nonnunquam,ut Propheta feu afflatusjmo vero & alius furore di- 
vino minime percitus,res tam futuras,quam prrcfentcs & pr.^tcritas intel- 
Jigat per auditionem vocis perfon^ cujuldam fancftx.aut villbili apparitione, 
autinviljbiiiterverbapropheticaenunciantis. Nam fcriptum eftinmuicisfa» 
crarumiiterarumlocis,JehovamMoyfi infimilitudine &.iconefuaapparui(Ie, 
& quam fepi/Iirne in osejus,nonquidem a;riigmatice,fcdreverafeuaperteic- 
cutumfuille. Num.iz.6. Exod.yy?^^.i^.^'ifZ.\.ii.i6.u.S>iix.ic 15. u. imo qui- 
demfcnbitur,£Ar^<!/l9.9.qu6d Deui venerit ad Moyfen in niihe der;Ja,(-r qithd totus 
popului audiverit ■vocem Jehova cum Moyfen allequeretur Nonnunquam Jchova 
cumProptietisinvifibiliterloquturi Undc ^^//6.15. Nam ftierat eaipfa no6ie,ut 
diceretet]chova,xccipejuvencumadidtiorem qnielipatrii tuic^c. Et i.Samuel iyi6. 
DeJineyUtrenunciem tihiiquod bcutuiesi ]ehovahacno^e,(^c. Eti.Chroo.\-/.y Fuit 
nofiei//autedcrel//rverhumJehovieadNathanem dicendo, a(?i , ut dicas ad Davl 
dem^cjrc. Sed quoi Jehova Propiaicas alloquatur, ipfo manente invifi- 
bili.tellatur ille locus,i. Sam.y Vocavtt ]ehova Samtte/em qui dixit ^ecce me: Sa- 
mue/ergo accttrrens ad Heiim,dixit:Ecce me,vocafli enim me:Seddixtt,non vocavi, 
■drc. Itcrumjehova tdterius vocavit Samuelem,^c. Hincigitur patet,qu6d Jeho- 
vam:idoinviilbiliutplurimumfoleatalloquiProphetas. Exqu^mplurimiset- 
iamBibliorum iocisconftat Angelos,tiim vifibiliterapparentes.tumctiamin- 
vifibiiiter fine ulla apparitione allocutos fuiffe tam afflatos (eu infpiratos homi- 
nes,quamSpiritu iftiufrnodi extraordinaro non donatos. Sic interilios, qui 
<jivinoSpiricufueruntpra:diti,habemus jihrahamttm.]acohum,Danie/em,6cc.lv.- 
terhos veroaiflitu divino dcihiutos, Agaram,Mdnoachum iJcc.Atque hicfcien- 
dumeft,qu6daudiaturvoxperfoniEfpiritua!isnonmodoinvigilia,fedetiamin 
fomniis : tlnde Gen. i f . 11. Fucrat So/e incitnante,Htfoporinvaderet Ahrahamum,crc. 
D\xitergo]ehovaAhrahamofcitoprocertoperegrinosforepojierostuosinterranonftia, 
&c. Similiter ^^fw.io r Feniens Deus ad Ahime/ecum in Jomnio no£lttrno,dtxit ei: 
Ecce tui//ico morieris &c. ExGen.-i,\.\t. Futtmtem,quotemporeinca/eJctintpecudesMt 
atto//ens ocu/os meos^vidertm per fo,nnium,(jrc. Dicente enim adme AnqeioDeiperJo- 
mnitim:]acoh,cum dixiffcm. Ecce me,dixit,atto/Ie ocit/os c^ ajpice,drc. Atque ita ia 
multis aliis locis : Verbi gratiai Sa/omoni apparehat ]ehovatn (i)mnio,dixitque\ Pete 
€jHtddattirusfirntihi,(frc. SicJtf/^^A^Angelusapparebat.Af^/A.i. Neccertevacua 
iunthujufmQdinarr.itionibushiftoriographorum fcripta :quippe ^txtv\x,Socrti- 
tem hahuijfe proprium fuiim Damonem,Lum quo fmiliariter fuerit collocutus,§c 
de futuris commoncfadl:us:7y2'///*j docct,quam iinguam Dxmones imitentur,citm 
hominem a//oquuntur. Im6quidem circaannum i6o3.audivi c[Utndzn\nohi/em 
cjfe in Ga//ta,cui uti etiamprxdecejforihus ejus, Dxmon 
qutdam invifiht/iter /oquatur ,&res 
futurasAperiat. 

C A P. 



■->;,■ 



DC PROPH. ET VATICIN. SPECIEB. 2; 



C A F. y. 

T)e duplici yijlone m yigiliis. 

Vlfionem illud vocamus , quod vel oculis corporisexrrinfecus in vigiliis 
2pparet,velintrinfecus &quafiinfpeculo aclumineipfiusSpiritusdivini 
quo afflatusinfpiraturjoculisfpintuaiibusjtaminfomniojquamin vii^iliiscon- 
fpicitur.Exemplaquidem permultareiiqueruntnobiihiitori^, ta facraequam 
,Ethnicorumdevifione,tumProphetaruiTi,tumetiamnu!iofpirituprophetico 
afflatorum cxtrinfecus in oculos apertos incurrente & apparente. Nam uta 
Prophetisincipiamus,legimusJehovamM^jy?infuafimi!Kudine&:iconeappi- 
ruifi^jUti didum eft in nubeinterdum ob(cura,in tcrdum etiam in colunma i- 
gnisj&ahquando in forma ignis in rubo,&c.SicDeuscuJ^f(?^^informavirj, 
\u^zha.tniLS\indedix\t]diCoW-,FidiDommumdefMieadfaciem.Genef^i.lo.knoe\i 
etiam multis cum Patriarchis tum Prophetis fa:piffime apparuerunt : Sic 
Angelus (tic Agarx &: Maneacho acuxoriejus,itidemque Jf^/^^A^^Mariiemarito, 
8caiiis,ifliufmodiapparitionefeu vifionemanifefla obtulit StdS<. EltphofjoWi 
amicus n3irratfu3im\iCionemhocmodo,quie occ/(rrerat'ei in "vigiliu apertii ocHliSyi» 
horrore 'vifionisnociurn&.cjmndofoletfopor occupare homines,pavor tenuit me^ tremor, 
dr omnia offa mea perterritafiint , (^ cumjpiritm meprdfente tranfiret.inhorruerunt pili 
carnii mes,\ (ietit quidam,cujus non agnefcebam 'vultum.imsgo coram oculls me(s,d^vo- 
cem quafiaurx. lenii Audivi\ Numquid homo 'Deicomparationejuftificahitur-, 8cc.]oh } . 
13. £x quib colIigimus,qu6d vifio iflaiterum pojfit duplici medo accipi. •videlicetvel 
perfefine collocutione,vel cU allocutione c^firmone-,^ zfine allocutione aut vece e ra t ill a 
\i(io,c^ux Bakhafari regiapparebat. Dan.^.s.Eade horaapparuerunt digitiqua/ima- 
nus humamefiribentis e regione candelabri injuperficie parietis auU regix, 3^ Rex djpicie^ 
hatarticulosmanitsfiribet^,8)Lc.Eii.ta.m6quxdamviCionis{pecies in vigilia magis 
interna & abdita.qux: exfpiritu divino,mediante luce&fplendore invifibili, 
tanquam in fpeculo politiffimo oculis mere fpiritualibus, percipitur. Atque 
hxc vifionis fpecies eft velcum ecfiafi velfine ecfiafi-ycum ecftafi cratilla vifio D. 
Pauli, qua rapiebatur in ccelum tertimnubifemirabiliavidifiefateturatque ineffabilia: 
Iditemqs illa D. ']ohannis quam fua Apocalypfi exphcavit : Namq; hi diio fe ra- 
ptos & ecftafi quafi captos fuiire,verbis etiam expreffis agnofcere videntur: 
Simihterillavifio££ff)&/>/«'nonmuItumabecftafidifFcrrevidetur,6cveIetiam 
ecftafis £uit,Ezeh.i. Vifioautemfineecftafiobtulitfefe ^/f^/^^w.mortem & ho- 
minum malignitatem expectanti^dequa Adt ^.itafcribitur. Cumautemeffetpk' 
nw Spiritu fan6io ajpiciensin ceclum vidit gloriam Dei,c^]efiim (iautem a Dextris vir- 
tutis Dei, d" ait, Ecce video ccelos apertos, Scc.Sed &. D. Petrus,Ait u. 15. optimc de- 
fcribit oculos ?sL medium in quo & per quod hujufmodi objedum confpicitu r^ 
Ego, inquit ilie, eram in civitate Joppa orans, df vidiexcefiumentis me£ vifionem-,dc- 
fcendensvas quoddam,velutlinteum magnum, &c.Llt)i permentis exceflum intelH- 
git fpiritum mcntem illuminantem,8c per confequens agnofccre videtur,quod 
oculi vifionem illam intuentes fuerintfpirituales : Sicetiam iW/V^/A»dicit,2. 
Chren.iS. 18. ridt ]ehovam(edenteminfolio,drtotumexercitum coelorum afiantemei. 
dextra &lfinifira,^c. In fpiritu ergo tanquam in fpeculo oculis fpiritualibus 
perceperunt Prophetx has vifiones , adeoque, utimihi quidem videtur, 
non fuerunt penitus in hifce yifionibus fiiis ab ecftafi immuncs : Porro eft 
etiam adhucalia vifionis 8c auditionisfpecies,quatanquaminfpeculo notue- 
runtPropheta^resindiflitis locisfacl:asvidere,&vifioneexplicare,adcoqueet- 



i6 TRACT. I. SECT. II. P A RT. I. L IB. IL 

iamaudiretUndei.il^^^.^.g.ita legimusi Mittebat vir Det ElnhahadRegemiJrae- 
lii dtcertdo:cAve,rte tranfeas per locum illum,»am ibi Syriirtfidtanittr:§lujirem.ttebat 
rex lfrdelisadlocum,drc. Perturbato itaque animo regis Syrixftper rehac^drc. ^lujs, 
ina\x\t,exnoftrisadregclfaelisretulit?CmunusifervisNon Domine,mi RexfedElisha 
Trophetaille,&c. indtcatregilfraelisverbailla^quitloqueris in conclavi cubtltstui.d^c. 
Imo etiam hujufmodi vifione futura prxvidentur juxta illud, z. thron.io 14. 
Tunc]achazielem filinm ZecariA incefftt Spiritui^ehovx,^!' dixtt\,Cras defcenditever- 
fnsmss Ecce afcenfiri funt per collem Tzitri dr invenietis eos in extremitate vallis in 
jronte deferti]ervelis ,Crc. His omnibus viilonis fpcciebus &:multisaliisperce- 
perunt viri Dei res prxfentes 8c futuras,ut pra:monerent lfraelitas,&induce- 
rcteosinviamveritatisjfecundumilludi./f^^.iy.i^. C«OT(?^/(;//4m«rJ(f/;tfx'a//r<ii?- 
lem dr ]ehudamper omnes Prophetas cu\Hfcun(jue vifionis j Revertwnni a viis veftris 
tsfftmis^ drc Sunt etiam multorum generum vifiones,qua; Ethnicis apparcre 
videbantur:ficenim fcribitur,qu6d Curtio Rufo inciinatojam die,fpatianti in 
porticu , obtulerit fcfehumana quxdam hgura muliebris grandior &:pul- 
chrior,qu2futuraeipr:Edixerit,itautet!ameventusdiclis ejusrtfpoadeni. Si- 
militerfertur,quod Alexander Magnus,ci\m adhuc ellctin Macedonia,6c inci- 
vitateD/tf,fecum deliberaret,quanam viautconllljo polfet Aliam iubjugare, 
videritfpeciem feu fpedrumquoddam,habitu (acerdotuli ei obbtum,quod 
julTerit eu fortiter invaderePerfas,?ic. Hilloriae:iaA/f;7//)/'/aP/;//tf//ivj/^narra- 
ca indicat vifiones nonnunquam elTe prafbigiolasiquah vilione MenippusiLa- 
mix tentatus elfe fertur,(ed virtute Apo/lonii Tyanet, tandem liberatus. Quod 
autemadapparitionemmalorumDa^monumattinet.i^/^f/i^w/^fnarratdeCCrf- 
/<f///eImperatoris cadavere,inhorto Lamiano non ritc fepultohquidemlevi 
tantumcefpite teclumfuerat^quodpoireirores horti multum nodurnoimpe- 
tu perturbarit:doneca fororibus ab exilio revcriis iterum exutum,& ritc fepul- 
tumfuerit:Sic etiam domum illam,in qua idcm Imperator obiit.nuilo reme- 
ciioabumbrarumfeuDxmonumfpeclris liberari potuiife quam incendio,re- 
ferunthiftorix:Sed recitare omneshiftorias illas.quasfcripta nobis ofFerunt, 
veluti vifionem Bruti,^ id genus alias,intinitum quidem,adeoque etiam ta:dio- 
fumforet. Porr6etiamlegimus,qu6dmultlapudEthnicosrepertiiint,quibus 
evenerint raptus ecftafis : Namque a fcriptoribus flde haud indignis traditur 
qu6d Hermes,Socrates,Xenocrates,Pkto,Plotinus,Heraclitiis,Pjthagoras & Zoroafier 
fbliti fuerint raptu evocari. Herodotus etiam refcrt de Atheo Piiiloiopho mira: 
rapientix,qu6d ejus anima quandoque corpus exierit,ac poil: vifa longinqua 
fpatia rurfus incorpus do£lior faiftasredierit. Sic Olaus Magnut icribit,qu6d in 
Finlandia]\l\t2L Norwegtam fint quidam Magi,qui effuflsprius nonnullismufli- 
tationibus magicis,in ecftafi ftatim concidant,ade6 quidcm, ut etiam anim^ 
eorum integrum quandoqj triduum corpora lua relinquant.atq; tdm demum 
revertantur multaq; mirabilia de partibus longinquis enarrent. Animaquoqi 
Harmonis C/<ii(?wm/,utP//««/^infuahiftoriaafreverat,f61ita fuit reiiclocorpo- 
revagari,&:muItaacvcraelonginquislocisnuciare:Siclegimusin veterib. C^/- 
//.eC//r<7»/r//,qjrexquid.i^rtr<'^/i«»<c,nomineC?/r4*«>',invenationea!iquado.\vc- 
natorib.casterisq;fuisam;cisacfervisdigreiru fuerit,atq;ita;Comit.iceefi fohl- 
mod6unicofervo,perdefertutranfieritilal]us itaq, conledit tande fub arbore 
quada,ubifomnufeupotiusecftafIn,qua:amortenonmultudifleirefI)let,inti- 
dit:Utver6fervofuoadhucvigilatidormirevifusclI:,ecce,animalculriquodda 
exoree)usegreirumen:,formaveleffigieferpetisillius,quilacercadicitur:Q!.KB 
quidc beitia ad torrent? parvulil no procul inde difbante deproper.ls hucatq-, d- 
luc circalaticis corruentis feu proHuentis ripamdifcurrit,acfianxielocumali- 
quem inquireret, per qiiem poffct tut6 amnem tranlire: fervu» itaque rtgis, 
h.rcomniavidens,enfe(uoevaginatofeftinanteradamnemfeuriYulumacce- 

dic 



DE PROPH. ET VATICIN. SrEClEB. ly 

dit,&. gladii extremitates utrique ripjeinmodumaliLiijuspontisimponitiquo 

fi(5lo,ecce,bcfl:ioIa pcr gladium ita tranfverfum.veluti per pontemquendam 

hilariteradalterum rivuli latusfiveraarginem tranfivit,atque inforamen ffcu 

fpecum quendam fub pede cujufdam excelfi montis anguftum tftingreflum, 

iiiquoperhoriedimidixrpatiummanenstandemperidemrpeluncajorificiuni 

rcdiit,acpereandemviam,quamantecalcaverat,mregium(uumhabicaculum 

fuitreverfum in os Regis viciffim,unde exierat.mgrediens: Exufcitatus ita- 

quercxfomnopenitusdifcu(ro,velpotiLisei.ftafifinita,narratfervo fiiomirabi- 

Jc fomnium,adeoque vivis qunficoloribusexprimit,&deping!teivifioni jam 

commemoratx effigiem:Vidi,iDquit,fluvium feufilumen amp]um,cui inftra- 

tus erat pons ferreusjvifu^.que fum mihi perpontem iilumtranfeundoingredi 

in fjjeluncam quandam (ub pedc montfs,ubi thefauros ingentespatrumanti- 

quorumconfpicieb.im* Qinbus enarratis & per reiationem vigilantis fervi 

confirmatisiinquifitionem deinceps in ioco ferreis inftrumentis infti tuit,&: ma- 

gnamibiaiiriacargenticopiam,amultisannisibiabfconditam,adinvenit.Hoc 

t erte eft,illud qj C/ff rtf,!n /i'^r<? luo f/f Dm»4/w»(f,hifce verbis affeveratiiVff (i//^«^- 

do animui hominis diviniit^nifidim itafolutm e^t,ut eiplanenihilfit cn corpore,aut cert} 

farnm. Cum antem anima a fu/s vinculis quodammodo iihera,pervenit adillum (iatum, 

qui esi fitpremtu gradm contemplativ&perfeHionis hoceU cum 'viftbile cosliimpenetran- 

do in tnvifihile iiiudripitur\tunc quidem diftrahitur ah omnihusfertfibiiibuidrimagi- 

nariisjpecibits^dr intelitgit mn perfiecies acquifitasfedper t»Jpe£iionem adtdeas^o- 

mniaj^ tn idearum lumine cognoficit: Cujtts quide iuminis Plato agnoficit paucijjtmos in hac 

"vita hornines participes fien. Ex hifce igitur luculenter demonftratur, quod ec- 

ftafisfiveraptusfitnihilaliud,quam diftr,gjcl:io,abalienatio,iiberatio pro tem- 

pore,&liliurnmatioanima: p:r pr.Tfeniiam & unionem Spiritus diviniaDeo 

iofpirati^quaquidemecftafi Deus animam afuperislapfamadinlera,rurfuvab 

iuferis ad fiipera retrahit.utinraptu D.Patdi&L Johannis . vdfAltemnnimcikiuis 

vinculLs libera,ultra citraqu; per mundum aliquo tempore difcurrit,juxta ih 

lam AEgyptiorttm dodrinanii Anima cumfiit Itimen quoddamJptrituaie,quando a cor- 

poreefifiolttta dmnemloctm.Gr omne temptu comprehendit nonjecusatque iumenlater- 

n» inclufium,citm ea aperitur,ctrcumquag^ dtfifitmditur: Qu i bu s e tiam Mer. Trifimeg. a c- 

cedere videtur his verbis : ^uicttnqtte hac Dei natura fultifiunt,pro mortalihus im- 

mortales hahentttr ,inteiligentia fiua cunBa compltititntur ,qu£ in terraJitnt,C^ qu£ in 

mari,(Jrfii qtiidesi praterekjitpra ccelum,atqtie adeofieipfios erigunt,ut ipfium quoqiie honu 

int(teainur,crc.Ptmand.^. Sedmiflaiftafaciendoadfomniorumdivmorumex- 

plicationem pervcniemus,cumeatertiamProphe- 

ti^e feu Vaticinii fpeciem 

conftituant. 



^ i tra: 



a8 T R ACT. 1. S E C T. 11. P A P T. I. L 1 B.IIT. 




TRACTATUS PRIMI. 

S E C T I O N I S II. 



P A R T I S I. 
L I B E R III. 

DeSomniis. 



C A P. L 
T>e fomniorum diVtnoru^m dij^njttione atque dmfione. 

Omnia prophetica ^ divina in eo differunt ab illisjqua: ex 
caufis nauiralibus proveniunt,qu6dhxcex fpirituphanta- 
ftico & rationah feu intelledluali unitis oriuntur, illa vero 
per illuftrationem mentis five intellecTius agentisinducun- 
tur,hoc eft,per Spintus divinitus afflati unionem cum ani- 
;ma,quahomoilluminatustuturainromnovidct;&quidcm 

^eo magis infomno,quoniam hominevigilanteanimaper 

fen uumoianduias a coelefti contemplatione ad inferiora&fenftbilia^hoceft, 
ab unitate ad particularium materiaiium multitudmempertrahitur: Atvero, 
quiefcente fenfu anima totam fuam vim applicatmenti & inteilectui, ac per 
confequenscircaveritatemmagis eftintenta. Proveniuntautemharcfomnia 
permeramrevelationem,vclimmediateaDeo,vcletiamabAngeloaliquod-- 
vinitus miflo faclam : Acque harum quidem apparitionum in fomno paffim 6c 
fuse Scripturx facrx mentionem fic;unt,de quibus infra ftylo copiohon fcri- 
bemus. Methodi autem melioris gratia integram fomnii naturam in diftin- 
<flioncm fequentem digefllmus. 




Somnium 



D E S O M N I I S. 



ip 



{SpcuUtivum. 



'Alleg 



ortcum. 



^SupernatHrale,,(\Viod S 
femperverLieft, ") 
6i confideriuur 



Somnium 
ingene- 
reeft 
cjuadru- 

nempe 



i» 



CMatutinum, (]nod interfo- 
mnium & vigiliam fit. 
^lupdtjiuis 'videtdealtero. 
Specie.,^C\cquadru-\Cujt*s interpretatio 'vifione 
flex eft,videlicet ^ rtocinrna oftenditur. 
vcl i ^litod eidem fi>mniatori o- 

j (lenditur, hii , terve repe- 
X^ titum. 

^ Naturde,Qi^no{Qmmzmws deiisjqujefacla funtdieprxcedenti. 
Diabolicum, cpod orituratentationibus Diaboli. 

^Crapulam cxcibo &potu. 
Vanttm csr inane, l Cv ' ' 

quod zccidcvQ KHumortim natura.liuV„.,^ n 
/i , ) )Btlts tiavit. 

iolctVGl propter i operattonem ^yi- < . -' 

l dclicet 



> 



Melancholi 



'£. 



C A ?. II 

*J)e fornmo Jhternaturalt^ '-uero. 



PRopheta Daniel inqultrrf/>.2.2o. Sit nomen Domini henediBum afeculo ufijuead 
fecultim,quiafapientiadrfortitudoeifiint; Etipfemtttattempora & atates,transfert 
regna,atcjue conflituit,datfapientiamfapientihtis(^fcientiam intelUgentihm-.lsa^ re- 
veUt prcfunda dr ahfcondita,(^ nevit,quA in tenehrisfunt conftttuta,d!-luxcttmeoefL 
Et Danieldixtt regi Nahuchodonofori : Myfierium,quod interrogat rex-,ftpientes, Magit 
arwii^c^ aruj^icesnequetmt indicare regifed est Deus in ccelo ,revelansmyfteria,quiindi- 
cthit tihirex ,qu£venturaftnt innovifpmis temporibtis. ExquibuscolligimuSjquod 
neceireiit,utrevelatio vcritatisaJehovarolodimanet,& nonabalio,quoniam 
ipfeefttotius veritatisfons&origo. Undeconfequenseft^quodfomniaveraa 
folo Deo procedant,^ proinde ea non inluhenuncupavimus fupernaturalia. 
Hinc etiam eft.quqd ]o(tph fervis Pharaonis,qui (ommdirdim,3\x,ann<)nDeifimt 
interpretationes? Gen.AfO.%. Et Regi Pharaoni fomniiinterpretationem petcnti, 
a Jofepho refpondetur, Non efi penesme: DettsreJpondendoenunciahitproft?eritatcm 
Pharaonis,c^c.Gen..i^i.i6. Dicitur igitur hujufmodi Ibmnium wr*w,quoniam 
femper manet(ut verbum Dei)infallibile &. ctrtMrc\;d\cnurc^ucfupernaturale, 
quoniam provenit aut immediate ab ipfo Jehova.Deo Opt.Max.aut mediate 
peripfius ordinationem,ab eius nunciis.videlicet Angelis & Archangelis.- A 
J^/'(9'r/<i,inquam :Sic enim vifio apparebat .(^^r4^<«zw^,qua Jehova immediate ei 
apparens pra:dicebat futurum,ut pofteri ejus cflent peregrini in terra non fua, 
Geni<^.n. Similiter Cifw.io.i.fcribiturjquod veniensDens ad Ahimelecttminfornnio 
noclurno dixerit ei: Ecce tu illico merieris,drc. Sicetiam|legitur i.Reg 3. 5. Gibbone 

d 3 appar:::: 



^o TRACT. I. SECT. II. PART. I. LIB. IIT. 

apparutt ]chova Salomem pcr fonininmetdem nocte.dixit^^, J^eteqHiddaturMjtimtihi. 
ii.c. Ponoetiam alio cempore app truicei Jehova,i>: allocucus ell eumjuxta 
illud i.Ref <) i. Imo vero omnes fcre Prophstx in fomniisverbumjehov^eac- 
ceperunt,nc in ipforum fcriptis prophcticis latius reperietissfed ut plurimum 
Dcus volu K.itern luam 6c fucurorum eveimi^ pcrnuncios /eu Ange/os (uos'.!:jdi- 
cat:Nam in quodam libra,de fomniorum interpretationcSalemoni attnhuto lcgi- 
mus,qu6dfuperfbmniisYensqLia:funtprophecia: membra pra:cipua,Angelus 
aliquis ficcondicucus a.Deo,qu;:m lile facit prxfcirc res omnes,quaEcuiquam 
hominieventurarfuncfivelintbonje.live mala^^Quifquis ergo fivel-^atnarcha 
fivePropheta^fivealiusvirbonusjbonum fomnium (omniaverit,is quidemab 
aiiquoAngelodivinitusmiirofivepervifi()ncm,{ivcpercolIocucionem,fiveper 
utramquefimuliiludaccepit:Ipfeautem Angelusreddit retributionemhomi- 
ni, fi operatus efl: bonum animcTfua; coratn Dco,eumque docetjUt malumil- 
lud fugiat,quod forcalfe corde conc£pit,&. ut pncniteat ac rc-fipifcat,atque uc 
hac Augeli boni admonitione bonum ei ac non malum eveniat. Hac itaquc 
via per mediatam Dei &; immediatam Angcli pr^Emonitinnem commnnefa- 
thisfipiciisfoletadverfxafe&ab aliisavertere. Porro cciam \ueodemTra6ia- 
?«legimu";,qu6d Angelui iftefomniorumprxfes faciat,utiomniatorpcrcipiac 
fucura fecundum modum & difpofitionem fu.c natura & juxta ordinem ex- 
celFus.ik; recellus tcmporis aclofum. Concludimus igicur cxhis,qu6dvcrunl 
fomaiuaUitqUafi verbumaDeoprolatum,quodipfepr;u. A.ngelooftendit,ef- 
ficiens,ucillelciatnonmodofomnium,fed etiam ejus expolicionem &: radice, 
quam noafoletAngelustransfcrreadaliumfenfum^necmutatdcfuanaturaia 
aliam:fc;d ficuci resin fua natura eveniet,ita eam homini oftendit. Hujus rei 
exemplavariaex (acris iiteris ^dducemus-.GcKef.^^i.io.Levaviocu/osmeos^CTfidi 
infornrnis afcndente s maresfiiper foeminas ^o^c ■ Dixttj^ Ang> lus Deiadmes]acob leva 
oc/tlos (jr vtde uvivcrfos mafculos afiendentes fuper foeminas,varios.,maculofos atcjuere- 
fherfos.,Vtdi omnia,quie tibtfccit Laban d^c. In quo fomnio Angeiui admonet Ja- 
"colnim , quid fic faciendum : Et Math.i. 19. DeftmEio atitem Herode, ecce Angelus 
Dominiapparitit infomnis Jofepho in AEgypto dicens.-Sitrge d^ accipe puerum O" niatie 
ejitStdr vadein terram ifraehdefuncli enimfunt cjui qnsrebant animampuert^c^c. Si- 
militcr Angtki-; antea ei codem capite 13 in fomnio vifu.,c(l,tumadmoncns, 
utinyEgyptumfugeret.PorroetiaminfinitovaliosBibliorum locos hicailega- 
re podemus, {td brevitacis cau(a eos omitcendos c(Te cenfemus. Sciendum 
autcm cfl,qu6d duo fint hortim fumniorum genera .quorum aliudt^Jpeculativum, 
£c verc planeqae (ignificativu.n prout res futura evcniac,quemadmodum m 
pr<xmiflis explicatum eflialiud vero allegoricum &. xnigmat.cura.quoperrcm 
unamfignificaturresaicera:HocmodoperhibeturDtusfclT-aliocutusProphe- 
tas (uasjuxta il!ud,iV«w ii.6. Prophetis Deus ]ehovaautper vtjl.inemfcipfumnotum 
fdcit ,aiU per fornniurn eos allotjuitur : At nonftc Moyfes : nam tn os alluqtiitttr jehova eum , 
C^ paLim oflendit , non qitidem Anigmattbus. Sic etiam vidcmus,omnes fere pro- 
phetiasmorexnigmaticoProphetisperfomniaautvifionesefTe commiffasiSi- 
nwWttrwdtvnusJomniitmilludPharaonis cenigmaticumfui(re,&: expofitione Jo- 
fephi egui(rc,Cf».4i.£>«i? eti.^m fomnia Nabitchodonoforis regis parabolica &; tccla 
Danielis,viridivinoSpirituafflatiope&expofitionerequirebant,i;j;7 1 d"4 Si- 
nnUctrqutDanielisJomniumcap.y.tKprtiVum-.ridebaminvtJione meanoSlu^Cfecce 
quatuor venticoclipugnabant tn marimagno^d^' quatuorbeflts grandes afendcbant^d^c, 
^Enigmatica enim hxc erat de quacuor regnis feu Monarchiis in terra exur- 
gentibus oratio; quod quidem xnigma Angelus explicavit:Sicetiam ^t/w^j» 
pugnaintcr arietem o' htrcttm,cap .% atqne 'ixc in cjeteri^. Csterum veteresdivi- 
duciifernntumveruminquatuorJJecies,(^UAmm itna tiXfemnium mAt»ttnHm,c\uod. 

fit 



D E S O M N I I S. ji 

fitinter romnum& vigiliam iHujufmodi tYztfommum il!ud Samuel/sit.Sam.y^. 
in quo ipfe inter fomnum & vigiliamjaudivit Jehovam Vocantem,exiftimans 
eameirevocemElis,&quidemetiamtertiavicefubalternatim:^//Wy2»»?»/«»? 
tik. ,quod quis 'videt de altero )<:\\ls\e Qtztfomniam Ntithmis Prophet^ de Davide 
i.Chron.\-j.i. Sic etiam in hlftoriis Romanis legimus,qu6d Augufii Medicmvx- 
tam domini fiii intemporalanguentismorboprsfervaveritadmonendoeum, 
utinpr£liumdicfequenticontraM.^/?/(7«/«/w exiret.quod nifeciflet ii Bruti& 
Caflii miiitibus,ejus tentoria invadentibus,cum reliquis inibi inventis fuilFct 
trucidatuSjUtr^/mV^ Maximws teftatur. Tertia fomniij^ff/f> eft illa s cujus in- 
terpretatio ipfi fbmniatori per vilionem nodurnam oftenditunficiVrf^w/^tf^tf- 
»^wfomnium,quodnequefapientes,nequemagijnequearioli)nequcaru- 
Ipices explicare potueruncjDanieli per vifionem de nodeeft revelatum. T>a- 
ni. i.19. ^luarta Jomnii veriJJ>ecies eih.mquai idem,quod aotei infomniooccur- 
rit,iterum repetitur : Sicpojiremum Pharaonis fomnium de feptcm fpicis plenis at- 
queformofisj&defeptemaliistenuibus&uredinepercuflisconiirmabatpriiis 
fomniumdefeptembobuspulchris&crafiisj&defeptemaliisfoedisacmacie 
confeclis. Namutrumqucfomnium idem fignificabatjG^fWif/r^i. Atquehic 
circa fomniorumjudicium obfervare d€hemus,qu6(i,ul>iJomniumpr^ced£»sJO' 
mnio aliofequenti confrmatur,ibi optimum t afiet veritatis indicium. 



C A P. tll 

1)efammts 7jaturali^diabolico ^ njano,qu£ aDeo mnjuntiip* 
per conjequens d ^entateaberrant. 

SOmti\\\m,quodnituraliierJjt,accidit duohus modls,vi(ie\\ctt Wcum fbmnians 
eftinnaturalifuadifpofitione,atquetiimfolentinfomniooccurrereea,qu« 
ada aut fa(fta,autdicT:a fuerunt,atque ita quisdenoctevidetinfomnioeajqu^ 
diepn^cedentifecit:Cujus ratio hxc cft^quod mens foliciia ofFertanimxco' 
gitanda,&:per imaginationemquandam realitcr quafi videnda ea,quxvelvi- 
dit,velaudivit,veletiampropofuitfibidieprxcedenti:Wacciditta]efomniQ, 
ciimiIle,quidormit,prjEternaturalitermorboafficitur,atqueitafomniatnon- 
nunquamderebus,quasvehementer exoptavitjvelquas anteaanirnoimpref- 
fit. 5'tf7»»/Kwctiami/4^(?//V//w,quamvisintermetaphyfica8cfupernaturalianu- 
merari pofiit,attamen,quoniaminterdum prxftigiis contaminatur,&: quan* 
doquc veritatemixtum eft,ide6 per fe,& in fuanaturailludhiccollocavimus: 
SicitaqueagicnonnUnquamDtabolusinfomnojUtfallacia&fraudulenta fo~ 
mniaexcitet,quibusgenerihumanoinfidietur,&faci!ius imponat:etenimdu- 
plicimodoperiftiufmodifomniahominesiliuderefolet^autfcilicetiniidiisde»' 
fperationisautvoIUptatisillecebris.U/r/w«»'/y^www«»2^f»/i!f't////?//«?dicitur Sd 
inane,inquonihiIadDiaboIiinfidiasveladreifutura;veritatemfpec1ansrepe» 
ritur. Ca:teriimhociplumvideturfomniantiemoradventitiocontingere:fo- 
letenimhocfjmniigenus vel in fanitate,vel m morbo 2icddete:infiftitate,nc- 
peproptercrapulamexcibis&potionibusfimulcommixtisj&vaporesfurfum 
incaputmittentibus,qui varias meteororumfpecies in phantafi.i effingentes, 
producunt vanas imagines ■.inmorbo autem propter validam fpecierum im- 
preffioneminphantafia,atqueitainfomnioocCLirruntresille,qu^necfunt,nec 

unquarn 



32 T R A C T. 1. S E C T. II. P A R T. I. L I B. III. 

unquam fuerunt,ut in Melancholia & phrenitide afFcclis fa:pifnmccont ngit* 
Similiteretia intrafanitatislimites cxiftens fomniatorjjipccr dominiualn.ujus 
exquatuorhumoribusnaturalibus,resvarias,fed inaiies ac vanas infomniovi- 
det;verbieratia,fomniatoryrf»|;«/W«tf,derebus rubicundis,aeriis,deepulis,niu- 
fica , amore,feftivitatc,atquejucunditate fomniare foler,quiatalis humor 
DaturaliterinclinathominesadresillasiSimilitcrto^/«f res flavas&:igi;itas,ri- 
xas,bellum,arma,contentiones,iracundiam & fervorem in fomniiia foiatalis 
humoris priedominatione videre folctjuti &cphlegmaticui res albas cernit,& cir- 
caaquas,6cresadaquampertinentes,utnaves,pifces,naucas,navigationem,&: 
hujufmodi alia vcrlatur, atque fic itidem meUncholiA nigredinem confpicit in 
fomniis, & terribilia ac horrenda videt, vifionumque trcrnendarum horrore 
percutitur,qu£equidemomnianihilfuntaliud,quam imaginanones &:resme- 
reiaanes. 



r-' 



(;• A T. IF. 

TDe tr<zbarationc fimntaton njentatem fommantt 
necejjaria. 

''Mentls re^lificxtioferpreces & orationes. 

Anims purgatio apoHutiomhtts dr y"^^&^^^^^'^^^' 
pertttrbattombus < Senluum.. 

t-Carnis. 

yjtfimniatorvera | 
fimnia videat, L j Supinus. 

hx proprieta- -lcorporlsfomniatorfsindormiendo S^" '^^"^ dextrum.. 
tes requirun- < dipfttiofiufittts : cum ahus ^'n latus finiftrum.. 

■ ■ procumbat .' Pronus feu m vcntrem & 

l^ faciem^. 



wr,videlicet 



Cubiculi&exteriorum,circafommatorem ad vifionem divinam 

fufcipiendam accommodatio. 
Tempt*s magis proprium atcpie commodum, quo (omniator fo- 
^ mnia vidcat. 

ABdaU Arabs dicit,quod,f«w qmsvtdetfomniumfeu vifoneminfomnio,h<tcope' 
ratio afortitttdine imaginationisprocedat . qux tuncfortior ejfc dicitur,cum intelle' 
£tui radits efi illttfrior.dt afenfium prxlligtis Itberior. At vero conciudit, quod fo- 
mnia vera intelligere fit afortitudine mentisfive intelleBia 4g^»/«^;Exquibuscon- 
ftat,quod fi intelleclus & ratio humana nimio carnis 8c fenfuum commercio 
obruatur&fopiatur, autfpiritus imaginativusfive phantafticus,rudisatqu6 
impoiitus relmquaturituncnequeat,recipere empyreos inteiledus radios,i- 
maginesquefpirituumejusideales,autqu6d etiam,li illa recipiat planctamen 
fit inutiiis ad ea retinenda &percipienda. Quare neceflarium eft: ei,qui vera 
fomnia recipere percipcreq; avet,ut imaginationemfuama maculis fenfuum 
carnis 8c mundi immunem ac puram ferYet,&: diligenter caveat ac attetxlat,ne 

pertur- 



D E S O M N 1 r S. 35 

per;urbat!!)nibusautnegotiismundaniseotempore<iifti.;hatur,quoron'iniai'e 
c.ipitrhuiufmodi.inquam/piritus vaticinio aptiffimuseftcenfenduSjquiarna- 
gis rationi & intelledui adhxret.quamrenfui : Unde fit,ut hicfpiritus fit omniu 
idolorum a rcbus undique manantium fpeculum pohciffimum atque clariffi- 
mum/plendoremmentis&intelledus non ahtcrrecipiens^quamluminisvifi- 
bilis 6l materialis capax erat,dum fenfibus cohxrebat : Hic,inquam,rpiritus ia 
fenfibias & exterionbus occupatus,potefl: res percipere, quoad con/pedum 
fn2teria:,ita ut prxcer aut ultra vifibile objedum nihil confpiccre queat : at ve- 
ro Ci circa rpirituaiia verretur,recipiendo cirentiam radiorum invifibilium in- 
telledus,res omnes intuebitur,nihilque in univerfo mundo ei occultabitur,{I 
modo voiuntati divin^ id confentiat. Ciim igitur aliquis ad veram per fomniu 
divinationem fe vult accingere.fit corpore & animo fanus ncc gravatus cibo 
aut potu,neque etiam inopia aut triftitia laboret,&;avitiisSpirituifandoinfe- 
ftiffimisfitimmunis,cafteledumpctat,atque,utverbounodicam,abomnico- 
gitationenoxia fitanima ej us pura,munda atquefbluta : quibus pr«viis, Ange- 
lusmcdianteSpiritu,nobis veritatem denuncubit,&: mens humana micantes 
acrefulgentesamentibus fupercfeleftibus inic recipietradios&effigies,qua; 
in phantafticumfpiricum policum, tanquam in fpeculumdivinum, vifiones, 
quas in Spiritu divino cernit,efficaciter imprimet,ita ut iftud fpeculum radiis 
divinis jam redificatum atque illuminatum omni vulgari intelledus indaga- 
tionerationisquedifcurfu longc certms,clarius atque efficaciiis fit res futuras 
fapienti fomniatori pr2fentaturum,& oftenffirumajehovaiomniorum vero- 
rum revelatione. Inprimis igitur ad tantam gratiam obtinendim nectffid- 
riumentfomniatori,ut^y^a^«* Croratiorii'oiifJtfeDe0commend€t:^.xm\^Ci.c\uo- 
quePhiloluphividentur incocon(encire,qu6dfiquisadfomnumfecomponac 
finc prccibus ardentibus,quibu^ fcfeDeo commcndet,omnin6inefficaxeific 
fomnium:quippequodvircuteorationis radiianima^facillimeadcoelumfpiri- 
tualepenetrant,finecujusfpiritu&Iumineresfuturasfpiritualitercernerenon 
poflumus. ¥lmc,\nc\\iitDavid,P(klm.i^i.^.flatuatur oratiomea^ut fu^tus coram tCy 
elatio mamum mearum, ut muntts vejpertinum, c^c. £t Proverb. i y 8. Oratio re£io~ 
rum accepta eH Df(?,Et \x.txnvs\iOrationem )ujhrum exaudtt ]ehova:lbid.i^. Tam 
efficax cnim eft oratio,ut magnetica fpiritusprecantis virtuteSpiritusdivinus 
a.fuperioribusadinferioraattrahatur,&.fpirituiprecantisuniaturjquaquideni 
unioneSpiritusdivinusvchitrpiritumhumanuminfpiritumempyreumjincu- 
jus medio tanquam in fpeculo politiffimo,ubi nullum fidum vel mendacium 
invenitur,cujufquereiveritasconfpicitur. Hacergo viaredificabituranimaa 
fuaforde fenfuali 6c phantaftica,ita uc ad coelum veritatis,in quo verx rerum 
ide;ecernuntur,hcetradicaliterincorporemaneat,attolIi&:fcIevariqueat:S'.c 
etiamlumsncandelazradiisfuisfoletrempermultamiliariadiftantemcontin- 
gere,& ut candela,qu6 major cft ejus flamma,vel qu6 majus elychnium ejus 
accen(um,e6 remotius per a^rem medium penetrare cernitur,ita quoque fi- 
militer fi fplendor divinus flammx in candela affimilatus , Sc fpiritus coeli em- 
pyrei,elychniocomparatus,cumflamma Sc fpiritu anima;conjungatur,reddic 
animamhumanamomniumrerumcapacem,ade6 quidem,ut etiam uft]uead 
mundi pcr-ipheriam profpiciat , & ipfum Dcum fpeculetur ac contcmpletur. 




Quod 



34 TRACT. I. SECT. II. PART. I. LIB. III. 

Quod autem attinet ad dijpofitiomm cor^rii fomniatorisjfciendum ti^c.quatuo'^ 
ejfe dormiendi modos.-ciim aliqui jaceant /upini feu refupini, utrcilicetoculis6c 
cordibus intenti a Creatore propheti^ donum expedent : v4/// inter dormicn- 
dumdextrxpartifcudextroJateriincumbuntadlaudandumcreatoremruum 
&animaliumuniverlorum>&;utvideantveritatemaDeoprocedentemi Tali 
modo procumbere confucverunt Prophetx 8c jufti,quando fomniare voluc- 
mat: Alti infiltunt lateri finift:ro,quando dormiunt,ut digeratur cibus &gau- 
dio anima perfundatur,ut in Trac^atu Salomom attributo legimus : hcctnos cum 
medicis in ed convenientei,ftatuamus meliorcm digeftionem majusqueani- 
mo folatium conferri,fi quis in dextrum,qu^m fi in finillrum latus durmiens in- 
tlinetiattamen hoc cafu nonnunquam obvcniunt fomnia inania ex poculis 8c 
cfculentis pro venientia>qu;E fallacia funt inefficacia Sc vana : J/// denique pro- 
ni feu facie vcntreque deorfum pofitis,dormire folent: Atq,uetalesy3w»M/tfr« 
diahoItcinuMupa/itur,qm3i d^orfum verfus tenebrarum regionemprofpiciendo 
Deum rede contemplari,non pofiTint. Porro etJam jubent in magia peritiffi' 
miquique,ucf//^/f///«/w quoque & externa fjmniatorii coaptentur, quo ad vifionis 
divinxelicdum,nonmod6 internum luum,fed etiam externum accommo- 
deti Volens ergo divina fufcipere fomnia fit corpore bene difpofitus,&. cere- 
broavaporibus,animoquea perturbationibus &icurisimmunis,eoqued;eab- 
ftineatacoena,neinebriaripoflit:Cubiculumetiamin quoquisfomniarecon- 
ftituit,debetefi"emundum,nitidumatquefacratum,inquofadofuffitu,un(flis- 
que temponbus 6C obviniTtis , fscundum Magorum inftitutionem,digitis fo- 
mniorumannulis.fuppofitaquecapiti coelefti imagine &. {acracharta,(bmnia- 
tor,invocatofacrisorationibus numine,led:um petat,intenta cogitatione&l 
rerp£(n:uhabitoadrem>quamfciredefiderat,ficenimvcri/fima,8ccerta,fomnia 
mentis/piritusqueintelleclualis iUuminationc prieeunte , videbit. Hxccft 
magorum veterumopinio,quamvis nosfacris Scripturisadhxrendo,finchifce 
magorumceremoniisnosmore Patriarcharum &: ProphetarumDeiadvcro- 
rum fomniorum myfteria pertingere pofiTe putemus. Temptfs denique magis 
adhoc opusconfentaneum ed /ioSIurnum,quindo fenfus a vagis objedis&cr- 
roribus diurnis, vanisque afFedibus liberati funt, nec metus animum pulfat: 
Hocetiammultis facrorum Bibliorum locisconfirmatur5Sicdicitur,(7<'//.ij.u. 
FuitautemconditojamSole,cumc(j;canoxeffet,utecce,furntt^appareretfumans,S)Cc, Sic 
Gen.^o.y VidebantambofommumnoBe una,?iic. Sicjud.y.^. BademneStedixitdo' 
mtnicsadeurnfiirge&defcendeadca(ha,^c. Atqueitainmultisaliis. Unde perci- 
pitur,quod nox iit opcimum & maxime commodum fomniorum tempusiut- 
pote,in quo Spiritu. propheticus magis apte &propri^agitinhominibuspro- 
pterrationem&difpufitionem rerumpixallegatarum.. 



c A p. y. 

^VerehHjfeditlo confiderandis poH fomnu aut ^oifoms 
apparitionem. 

Cl quis Tpiritu prophetico non ornatus fomnium fomniaverit.ita ut necefie 
'-'litci ahis illudad explorandam vcram ejusfignificationcmreveIare,hunc 
vclimjex confilio nonnuilorum infbmniisexpertorum,;/!»/r//»Afiftudob'ferva- 



re. 



D E S O M N l I S. 55 

xt,\\x. p.rnTiinm ftmm apria.tdociis,^ infomniorumverirate expert?s,autruidam 
amicofuuhdcii 5c benevolo,qui,q(Jod bonum eilpropcirefuoprxfagiatrCa- 
veat i"^itur,ne uila ratione il!ud aperi;it inimico ruo,autveritatisf()mnJorumi- 
gnaro,auc mulieri impudenti feu inver(-tuiidae:quia certum,cr multls exemplis 
com^robs.tHm,qmdp>mnn cventm pimx cjin i.>t^oJitiomfoleatreJpondere: Narrat ce- 
iam fomniator quidam,de muiierc aliqua hiltoriamhocidcmcontirmantem, 
quippe dicit eitiibu5 divcrfis vicibui, «dcm idemque fomnium occurriflc: 
Hxc igitur pnmis duabus vicibui fomniorum peritumadiit,petensfomniifui 
expofitionem &felicem experta efteveniumi Tandem aucem tcrtia & ultima 
viceaperuitfomniumiftudcuidammulierifomniorumpenicusimperitJEi&e- 
■ventus confirmavit tum quoquc mulieris illius ignar^e & de veritate fomnio- 
rum ma!e informatx,qUc^ contrario modo fuerat illudinterpretata.quaman- 
tca feceratjharum rerum peritus:quocirea h^c ipfa,quxfomniumifludvide- 
r;it,fperansadhucfuturum,utmelius quoddam omen audiretex perito illo, 
quem duabus vicibus priorihus confuluerat.iterato illum adiit,ejus interpreta- 
tiunGrnpttensiCun\\e,Heutil?imrilieri,revclaJiihocalii priufquammihi?Pa.tewr\\\z 
fe patefecifTe cuidam mulieri.quam in itmere obviamhabuerat:Quoaudito, 
nonpofTum,inquitille,mutareinterpretationem neque ejuseflcclum,&c. Se- 
cundo {iotindiim eft,quody2»?»« malttia pojjtt virtttte frecum d" oy^tionumparum 
«wm.Lrndemonentfapientfs,ur,fiquis videatinfomno vifionem,minusfi! i 
pla.entem,ttim conjiciensaut convertens fefeinaliud latusautbrachiuiTjtn. 
bus vicibus ad finiftram expuat, & hunc in modum precetur. Munio me currt 
'Domino meo ]cju,cum Moyje dr Ahraham.ut malignitai fumnii,(fuam Tjidiin 'vijtone 
mea-,niihi nonnoceat in lcgemea. mcin (eculo meo^d^in 'vitamex.nonaltm Demvrxter 
te,Deiuoniiiiumce:ieJ}ium,terreJlrinmQrtnferorum d^ Bens omniumcreaturarum fi. 
fiens prateritorum.prisjentium (C^ Juturorum-tMunio me curn Deo glortofo df excelfo cunt 
quo muniveriint fe Angeli dr Prophet£ (juatentts a malignitate,quam vidttnfomno meo, 
non accidit mihi aliquid mali. Nota de»ique,(:\n6d vix fomnium ullum reperiatur ,ir% 
quo non altquid occurrat inane, ficuti videmus , quod nullum fit frumcntum fine 
paleisautzizaniisv Idfane.quod confirmat etiam ipfumfomniumJofcphiPa- 
triarch^,quippe quod explicans pater ejus Jacob \nc\n\t:qtiidfihivultJomnium 
qmdvidifit?Num ego dr mater tua d^Jratres tui adorabimm te fitper terram ? Etcnim 
hoL ipfum in matrc cjus,utpotcquieantcifliusfomniiefFcdummortuafuit,ti-« 
nem 5ccfFcclumnon eftconfecutuiTL.. 



C A K VL 

IrftJiori<e nonnuUts JomniorHm cum eorum expoftttombu-i ,tam ex 

Scnpturts facru , ijuam ex altis fide dtgnts 

aufioribtts defurrttota. 

HAbemushiflorias&exempla qiiamplurima.miraculofbsfomntorum ve- 
roruni clFcdus comprohantia.tam in literis facris,quaminfidedignishi-= 
ftorio7r.?phnrum fcriptis nobi> propofita , qux quidem, firecte perpende- 
rimus,p-rcip!emus,mirificam in verafiimniorumcognitionefcientiam&ar- 
canum delitefccre; utigitura facris flrripturis incipiamus, diligenterconfide- 
randa funt haec loca fcquentiaj videlicet Sonmium ]ofephi de domtnio ejus fuper 

e i .fratra 



36 TRACT. 1. SECT. II. PART. I. LIB. III. 

fratres,Qittit{.y] . %.Sommum fincernx ^ pfioris Fhardonis ,Qtx\t{. ^i^o .^ ]acobide pe- 
conhus,GentC 31 lo. Labani cnmapi>ariitofieDet,Gtnti.ii.i^.]acobt(iefcaia,Gcntjit 
z%.\i.pharaonisclevaccis,Gtntf.^i-\-.k\\nddeJjicis,\b'u\.yAbrahatmillud,{n\t,ci)ndi' 
tojamfolecumcceca nox ejjet.ut eccefurnm appareretfHmam,^c.Gtn^[. 15.U. SamueHi, 
i.Samuel.3 17. i^^/i^wijwirjinquorapientiama Jchovaobtinuitjj.Reg 3. Nathanis 
P ropheta:, i . Ch 16. ij.yMicathu,vidt ]ehovaJedente,&LC. z. Ch ron. 1 8. 1 8. Kabuchodo- 
nofor^,T)zv\\t\. 2. Gedeon:Eademno&e dixit Dominw adeumfurge,]ud.~j. Danid 1 9. 
]oJepht mariti A/.Wi«,Matih. z.&caha permuka quxhicrecenlerelonf^umforcc. 
Sicetiamex hilloriis vulgaribus percipimus quod Hannibali Carthao^inen/i A.n- 
gelus in fpeci-s infvmtis appareos prxdixerit futuram Jcaha: ruuiani &c qiiod 
>^/fA.'^ifrMaccdonixRexinfomnioviderit,C<j^«^r;manusfibiefreveneno/as 
aclethalcs,proucetiamp()cii!o venenato tandem fuit extindus^Pceca Simo- 
«/Wfjcumhumanitcr&creligiosc fepehverat hominem qucndam mortuuin li- 
ne fepuitura ejeclum in portu maris, vidit lequenti nocte perlomnium,illius 
fcpultifpiritum,admonencernipfum,ne die lequenti cum caECens ittrfacluris 
navem confcendcret,futurum enim ut periculoliim & lethaie foreciiliusdici 
itcr:Quaquidem fpiritus prxdiclione p-rterritus Poeca illa die quicvit , ncc 
mari fe committere volu;t. Accidit igicur , utdeinceps eodem illo die navis 
ifta,quapermareiterfacer5Poetadiepra:cedenieconltuuerat,cuin omnibus, 
qui eam confcenderant cempellatis inclementia & undjrum violentia lub- 
merfalic,&. funditus perdita : Crarfus qunque in fomnio pra:vidit filii fui Jttis 
cxitium&;funer3,necpotuicfatisullaalhKiaaut(olcrtiartlIftere:Sicfomnium 
Ajly.tTis pra:monuit eum de ncpote ex hiia,autore futuro depolitionis ejus in 
Regno: J/f/^Wfj/omniavit,fclaciniis5camiculo(eupallioloamatricisfeuami- 
cxcoopertumeire.idfanequod evenit etiam.fedionge aliter,quamipfcfpera- 
verat:Nam a militibus Pharnabazi interfecliustandem peramicamfuamcha- 
ram palliaftro ejus psrhibecur obtedus : Jttila fallus tii fe vidiire viros duos, 
manibus fuis tenentes ftridos gladios,&. capiti(ijofupereminentes,acminan- 
tesmortem,nifiparceretLeoniPontifici:D4wPerfarum Regiimminentium 
malorumdivinatioduplicifomniofuitprxfentata; Namquevifaeftciphalanx 
Macedonicaproprio igne depafci,8c deinde per quietem vidit,ad fe adduci 
Alcxandrum eohabitu,quo ipfe rex falutatus fuerat,&^ equo vcdum per Baby- 
lonem.acde repentecum ipfo equo ex oculisfuis fubduc"tum:Quceequidem 
fuit divinatio prxfagientis animi,unde poftea etiam Perfx terra marique fue- 
runtvidi. Infinitadeniqueinmundoextantfomniorum veridicorum exem- 
pla,quxomniaimpo(Iibileefthoclocoadducere,quorum alia res dircclo&a- 
pertc,utieveniunt,declarant,alia vero xnigmatico & parabolico modo acci- 
dentiafucurapra:fcntant,ita t3men,i?texitus&c cventus 
eorum certilTime &c ineffabil.ter 
fcquatur. 



TRA- 




TRACTATUS PRIMI. 

S E C T I O N I S II. 

T> R T I G II. 

De animai intellecS:ualis fcientiafeu Geo- 

mantia hominibus appropriata.quorumra- 

dn intelleftuales extrinfecus, hoc efb, circa 

negotia mundana verfantes, 6ca 

centro difsipati m centrum 

recolliguntur. 

Lil/ro unico comprehenfa. 



^■^ 


















>K 


i)^^ 


^ 


i -K- 


^ 


i^-)^ 


^ 


i^^ 




e 3 



TR \. 



3« T R A C T. I. S E C T. II. P O R T. 1 1. 




mmm 





TRACT ATUS PRIM I 

S E C T I O N I S II. 

P O R T I O II. 

De intelleftusfcientiareu Geomantia, 




C A P. 1. 

^uod fcientia geomantica Jit njerm anim^inteUeciualu acius. 

Uamvis in technica Macrocofmi hiftoria,deGeomantis 
proprietate,& de oricnte ex eadivin3tionelocutilimus.,r!C 
tamen dt ejus clTentia non in convenientcr agi polle exilli- 
manHis,8c(at:e,ipram eiTevtrjm anima; humani fcientiam, 
lationibus fatis probaLMJibus aperie dcmonllrabimusinamfi 
hujUi(cientia:onginemconlIderaverimus,utiqi percipiemus, 
ipfam elie (Licntiam valde occultam 6c internam : Unde rtt,ut homines vulga- 
res & (enluum veftigiis (olummodoinfiftenftes blaterarcfoleant,hancarceni 
cfTeduotaxat accidental6m,ftultam &. inanem,necquicquam,virtutisin(e 
haberc&quidemmirumidnonerit fedulo&diligenterremconfiderantibus, 
{IfenfibileSjimovcroimaginationefortiprxditihomines hujusfcientixarca- 
nanx rationem capere , & oculis fpiritualibus conlpiccre aut percipere ne-- 
queant,cLim etiam vulgaris rationis limites tranfeatejus corfideratio. Nam (I 
conemuriu hac fcientia rationem reddere effeinius^arduumprofcdoficdif- 
ficile eritidopus,&: t^diofusatqueserumnofus laboti Cujusquidemrei ratio 
eftinpromptu. Ecenimquis,&:vclinterplebejosetiam,nonhabcretilIumpro 
(lulto &. vano,qui (ervum domini (ui mandata ex'cquentem,vellet de fecreto 
dominiconfilio & intentiont; percontari.eaque cx fervoillocogno(cere&.ex- 
plgrare, fiquidcm iHe protinus ita relponderet; Rex vel Dominus meus folec 
hocvelilludmandireiitacamen,iitnonitidem quoque rationemmandatifu.s 
cxecutoribusfeu miniftris& fervis aperiat &:indicec. SicafFeclum vitxacci- 
pimus modomirahilia fuperionbus,dum tamen deejui fonte,vehiculo &: r.;- 
tronefolentfolummodoh.imines abefTeclu perconjecluras ratiocinarijniinl 
vero rerti fcire aut habere : Sic ctiam mens di vina mirabiles in hominc prodii- 
cite(fcJlu>)&mirabiliterjgit,dumtamenhanjm aclionum rationemrcclccc- 
gnofcers prohibet carniv acque tenebrariim obrt.iculiim : Agit ergo mens n\ 
intellcctum,^: intellcdus implct patienter adus (ui regis.ac tamen delitefcic 
caufaprincipalis in msntis centro.hoc eft.in verbodivino. Sic Dominustra- 
ditpecunias(ervofuo,utcureteasadtalem civitatem tranfportari:nec tamcii 
iiKelligitfervus.quiJDominusfuus intendatcalipecuniafacere , quoniam id 

latec 



■DE INTELLECT. SCIENT. SEU GEOM. 39 

'atetJnanimoDomini:Tuncintclleclus6cratioimpelJitimaginationcm,utfc- 
rat atque portet imprefliones fui Regis,nempe mcntis. Sjc iervui ponit pecu- 
nusdomini(uiincurrumriveplauii:rum,utiliudvehiculiJocoinlciviat. Dcm- 
que imaginatio hanc mentis voluntatcm ieniibus commendat,utipiitrahanc 
ejus onerainmundum vifibilemj Atque iic etiam equiioJenttraherecurrum 
vcl plauilrum in civitatem deilinatam : Interim tamen ratio aut imaginatio 
autienfusnonmagisintelligitintentionemmentis,quami"ervusautplauitrum, 
aut equi percipiunt fecretam Ik. occultam Domini iui voluntatem. Attamen 
melms poteft ratio humana conjecT:urare,quam imaginatio aut ienius,quem- 
admodumetiamfervoquodammod6hcetimaginari5c conjeduraairequico- 
ceptionemdominiiui,Iicetnihilcertihabeat. Exhisiglturevidenseil^quodfic- 
u:iDeumcognofcerenonpoirumus,niiiapoiteriori,itaquoquenonlicetmen- 
temautejusac1usrationempercipereautincelligerc,niiiabeiFedu. Ca:terun* 
ab efTcdu exploraverunt Artiftx icientiam illam eile veram & admirabilem 
quatenus per cam circa res futuras ac prxfcntes etiam 6c pn-Eteritas incognitas, 
admiranda divino more pcrcgerunt. Exicus igitur folct rei perfec^ionem ar- 
guere. At vero ii curioiius perquirendo itulti veluit ad hujus adus centrum, 
hoc eil,ad unitatem 6c ipiius mentis pundum penetrare,operamequidem6c 
olcum perdent : quoniam ultra rationJs & intelledus gradum exiftit, ad 
qticrm iiemo unquam, nili corporale exuac habitaculum pertingere pot- 
elfc:iuiiicitigitur,utMonachum perhabitum,6c rem pcrfuum efFedum co- 
gnoicamus:Sic itaque divina eft hxc fententia, quoniam divinare facit, Pro- 
phet:a; proxima,quoniam per eam mcns,propria lua virtute pra:il:atillud,licec 
debiIitcr,quodaliaspr^flarefolet(fed magispotenter6caperteproptermulti- 
tudmemradiorumiupenorumiimulunitorum)unita6iconjundacum mentc 
d!Vina:Etproinde,debitomodoconiideratisilIis,videmusqu6d menshuma- 
nafitdeeadem eilentia,cujus efl mens divina^fiquidemidemprxitarefoletin 
virtuteminori, quod illaprasflatinmajori:Nammajorvismajoremproducic 
efFedum, 6c per confequcns etiam minor minorem. Mens crgo in homine 
per ie iine radiorum divinorum additione, ii mod6 prxlervetur a corporis &c 
carnis nocumentis,6c tenebris non obfufcecur,auc fenfuumilleccbrisnonaffi- 
ciatur,po:eit vim iiiam prophcticam in efFedum ienfibilem cfFundere,atque 
mirabiliaprxflare,cujusquidemefFedusrationemnonmagispoiFibllecflred' 
dere,quampoiIibileeitipiiusProphetixrationemagnofcerc. 



C A ?. U. 

(ur Geomantia habeatur apudtgnarosprojcientia 
abfurda ^ ridicula. 

SOlcnt ignorantes hanc animx fcientiam ide6 abfurdam 8c ridiculam arfli- 
mare>quoniam ex pundisutplurimum,adventitio manusmotu fadis,eam 
effluere 6c provenire putant,adeoque per confequens nihil perfec^ionis,nihil- 

quecertiexeapromanaredicunt:SedpoiFentetiamfapientes6cdodi,acperiti 
illiseodem modo reipondercnihil certi,aut conftactis refolutionis efTe in ho- 

minismente,haiicvelillamremexequi,authunc vehllumlocumtalidiepete- 
re conftiiuenie,6c tamen quod hominis mens itafecum conftituit,illud finc im- 

pedimento 



40 T R A C T. I. S E C T. II. P O R T. II. 

pedimento perficit homo. ThH itaque ratione etiam licet motus manui,certo 
fiio numero fic proporiione dirpofitiooi meatis corrcipondeiuia punda con- 
ftituens, nihil in prima punclorum projedlione agere videatur, multa tamea 
fubpundtorumcopiadelitefcuntocculta-.videiicet ipfaanimaiprasdicliOjvehi- 
culii Micf ocofmi rcthereis & elementarihus,vc(?c3,quatenus fcilicct duodccmi 
flgna,lcptem pbnetx &quatuorelementa,iic eorumvirtuiesrubtalibuspun- 
dis abfconduinur : Namque ut mens &c intelleclus in hominem defcendere 
nonpotuitjabfque pra:dicl:is Macrocofmi vehiculis, fic ctiam nihii rcale &c el- 
fentiale procedit a mente,tanquam origine,nifi iliud tranfeat perhxcmedia. 
Nonefl:ergoaccidentalishicmotus,quatenusabanimahumanaproccditjqu^ 
eftcompietahominiseirentia,&eflentialiteracperfeagit,nifiimpediaturac- 
cidentibus carnis &fenfuum. Sicetiamdicimusnaiuram mineralemplum- 
bi & fcrri tendere in fua eirentia ad naturam auri : fed accidentibus,hoc cft.ful- 
phure impuro impeditur,itautad metamnaturaspraepofitampertingerenon 
pofllt. Atqui replicabuntimperiti,taliaimpedimenta femperacciderccorpo- 
ri,propter carnis immunditiem & tenebrarum errorem. Hoccrgo iis concedi- 
Itius,qu6d,qu6magisradii mentis per inquinamenta cofporis infuomotuim- 
pediuntur,e6 magis debilitetur ejus adionis effvsdus : quemadmodum vide- 
mus,qu6d interpofita nube inter oculum nofl:rum & radio folares, radii ifliad 
vifum nofl:rum pcnctrare non poflunt, unde & eorum efFedus manifeflii 
toiiuntur. Sic etiam propter corporis & carnis fortitudinem in natura 
tenebrarum , imaginatio nubibus materi.E ficlis ita impletur , ut radd 
meniis, quoad corpus,impediantur : Undefit.ut ad fenfus, proutfunt, 
tranfire non poffinr. Qtumobrem necefTeerit , ut corpus pro poflTe rcc^ti- 
ficetur,abflinentiaquoiibetmodoacceptal"ubtilieturactemperctur,8cutcar- 
nis fuperbia dej iciatur,anima;qu ? rnedii radii palfim diftracfli ad centrum con- 
trahantur,adeoqueuniverfus homo tam externus quaminternus adfimplici- 
tatis naturam fe convertat, 6c compofitionem ac multitudinem negligat.at- 
que odio habeat. Ita demum iile ad opera non accidentalia,f ed cfleniialia pro- 
ducenda virtute adus ipfius men tis humanx optime praeparabitur. 



^uomodo homo Geomantuusje dijhonere <ts* pYttpaxare deheat , ut 
mentis ejuj mtentiones clare emittantur^iis* cumfenjibus 
mediante rattone uniantur. 

QUoniam beneficio fenfus punda Geomantica videntur &porro cadem 
incoeieftibusacelementiscomparanturvirturephantafix,atquedemum 
ipfavisoccuita,tumhorum pundorum.tumetiamortarumexillisfigurarum 
procedita validitateintelie(flustamagentis,quam patientis , & per con- 
lequensamente,tanquam^terminoa quo.fequitur exinde corpus humaipum 
ita regulandum&gubernandum cfre,neejusparsmagisintelledujlisnin,i > 
carnis commercio demergatur,fiveafropiatur,&nefpiritusimagfnativus auc 
phantafticus reddatur hebes acimpoiitus.Sitergo fpiritusphantafticusante- 
qu.ladhocopusaccedatur,mudus,purus,inconcufrus,&.curisminimc pcrtur- 
batus, utdignus efficiatur,cui mens atqi intelleftus prxfideat & innotelcat N,T 
taiis fpiritus vaticinio aptiflimus iumen radiorum mentis abfque omni impedi- 

mcnio 



DE INTELLECT. SCIENT. SEU GEOM: 41' 

mentorecipictveritatisqueohje^flamyfticomodo.tanquaminfpeculodepin- 
get/acietquefenfum &:motum corporisexa(fle&adamuffime6pergere,qu6 
tendit ipfius mentis effeclus. Cum igitur jam fumuvcorporeincolumes&ra- 
ni.necanimo perturbati,non gravati cibis aui poculis,non laborantes inopi^ 
aucpaupertatCjnullisque libidmisaut iracundiic vitiis ofFen{i,in hanc vaticinii 
aream ingrediamur. Spiritum quoquc fuum ille,qui hac arte uti vult,puisum 
conlervet, tum meditatione tranquilla & religiofajtum per viclum modera- 
tum&fecundiim naturam tempcratumiHac enim pr^paratione opus eftei, 
qui dc rebus ftituns vcra pfa:fagire vel per artem Geomanticam,velquaalia 
rationecupitjUtpotefinequanemoverus vates evadere poteftiNamquifpiri- 
tu phantaftico languet,optatumfinem,non afl"equetur,fed confuse & indifcre- 
"tejudicabit:ficetiam,quando crapula viaoquerepleti fumus,fpiritusnofter 
imaginativusnoxiisvaporibiisquafifi)bmerms,abfcondit & depravatglori ,in 
ac veritatem radiorum mentis,non aliter qnam nubes fpiffa aut terra in cieris 
regione mediam elevata avertit gloriam Solisab oculis intuentis,& radiorum 
cjusrefradionemgignitfeuinducit. Undcfalfaproverisoccurrent,&ipfanu- 
bisportioSoliobjtdainiridemfeufubftantiammulticoloremmutatavidebi- 
tur,multaqueinaerephantafmataapparebunt,qua: taiia,qua!iaapparenc,non 
funt. Hincfertur,qu6d Amphiaraui V^ates,ut teftatur P^//(9//r4/»j,jufrerit Va- 
tem,de rebus futuns divinarejatque oracula Dei vel mentis recipere volen- 
tem,abftinere a cibo & vino per integrumdiem,im6 ver6etiam pertriduuin, 
fiqaidem convenienter id fieri pofTit. Sic legimus.quod EfdvAs cf Damcl,\m6 
etiamipfei\/(?j>/?x,antcquamadDeumaccefreTunt,triduoabftinuerintahuvo- 
ribus & veftimenta fua laverint : adeoque fecerunt id omne,ex mandato ipfius 
Dei,dequolegitur£x<?^.i9.C^£z.e(^/'.44. Atque itaetiam oportet eum,q(i! ia 
hacdivinandi fpecie fideliier verfari defiderat,non coitu carnali/ed fpintuali 
copulationeobledlari,nonvino,f"edilluftranteniexitislaticeinebriariinoudivi- 
tiis mundanis.fedinfinitaintelleclus divini affluentia exuberare,non crapula, 
fed cibo fpirituali impleri. /» vetere quodam mxmjcripto GaBcode GeomantUarcit- 
nii inveni fuperiorum confirmationem in h^c verba fequentia : Priujquam ad 
pu>7£torumGeoma»ttc0rumprojeciioriempervematts,i->itelligere vos velim,ea infroje^ 
iiione non ejje numeranda. Etenim fi idfeceritis.nihil honi autprofictti indeprovenit, 
quiffequodhAcestfcicnticifufer Animamfnndata,^froindefitfunciorumnHmeru6iii 
vohmtate animit.ac nequaquam inflituatur fecundiim fenjuum tuorum appetitum. Sic 
itaque convemt ei,qut hoc opu^ aggreditur,ut nihtiincipiat mf cor ejits benedifponatur, 
dr confcientia integra acjanajruatur.,neque etiarn fit ejus Jpiritm vcl anima ujlispertur- 
bationibtts vexata,adeo£ etiam,ne optet quidem deteriora alteriqukrn (ibi: Atquetan- 
demhocmodoprAparatmin Deo fcientiarum magiflro confidat,frecibtfs^eumfollicitety 
utvirtutei(lim(cienti£veritatemftbiaperiat\ Hisigitur fedulb peraflis,immcdiate ad 
punciorum proie6iionem & dijpofttionem procedendum erit,icc. Hxc illein quibus 
abopinionenoilranullomododillentire,fedpoims 
econverfb exadecumeaconvenire 
vidctur. 



C A P 



4t 



T R A C T. I. S E C T. II. P O R T. II. 



C A P. /K 

JPuodnon/uffiaat addcvinationem in Geoma»tia,ut corpuj c^ caro beneor- 

dmetuTyfid quod etiam pr<etered necejfejit^ut radn antmx 

mtern£ circa multitudinem <-uerfantes m 

Je coUigantur. 

UTi vis unita fortitudinem folet inducere,ita quoque ea difperfa parit in- 
gentem debilitatem. Sicvidemus.candelaEradiosfiveflammaminarda 
cameramirismodislocuilluminarejquonialociauguftiacoprimitSccontrahit 
adinvicem radiosaflammaemiiros,itautmajoremuiilluminatione virtutem 
habeantj Atqui,fi candela illain iocum amplum8cfpatiofumcollocetur,ad- 
modum debilitatur & obfcuratur cjus lum£n,propter radiorum ejus in iato 
„ medio dillipationem. Ita quoque (crubulum unumcroci percipimus,in- 
tenfo modo modotingereintegrum libramaquajjAt vero.licentumlibrisa- 
qu2 indatur velimmittaturidempondus,pallida eritiilatindura,necmultLim 
perceptibilis.Pariitaquerationeeiiamanimavita:human.-Eiampas(cuju5can- 
delabrum eft corpus humanum: fi radios fuosin hoc velillonegotio,im6 vero 
ininfinitis rebus excerionbus diffundat,verbigtatia,inlitibus& negotiis fo- 
renfibus,in arte medica,in cura rei famiiiaris.iu dolore & triftitia ob rcm amif- 
famvelamicimortem,iniracundiaautadvcrfitatequadaminopinata,inaliqua 
arte aut fcientia 6)Chujufmodiaiiis,autfietiamconcupifcentixcommcrcio,e- 
bnetatis vitio , gul^e indulgcntia: , aut aliis carnis iliecebris afficiatur, 
debilis admodum erit parvaque ejus vis & poteftas in corporis illurai- 
natione. At ver6,fi omnes ifi:i anima; radii ab externis negotiis ad internam 
Microcofmi ceconomiam reducantur,^: ad fuum centrum a multitudine re- 
trahantur,unita erit visanimx.eaque ratione mirum inmodumilluminabitur 
corpus iilud.quod antea pronter radiorum defcdum fuit obfcurum 6c tene- 
brofum,atqueita vis prophetica in homine ionge eritefficacior,qu.im fuitan- 
tea.adeoque totum quafi hominem internum in fubhme corporis nonaliter 
eievabit&; cummenteconjunget,quamignisartificialisfufi corpusinaltume- 
levare&evchere foiet. Attamcn hxcexpanforum anima: radiorum inunum 
redudio ficri non poteft abfque corporis mundificatione,qua: fit modofupe- 
rius allegato. Qua/e necefic cd: ante omnia illi,qui veri in Geomantia vatis 
nomenfibi vendicareappetit.utanimaejusradios fuospalfimexpanfos&diC 
perfos iterum in feconvercatScrefledatiquoniamvirttJs iftiusfcientijeprarci- 
puaconfifi:itinanimxilluminatione,quatenus res ver.i: indivinoejusl(unint, 
tanquam in veritatis fpeculo confpiciuntur , confpeda:c]ue myflico quodam 
modo per animx ad hoc attentx gubernationem 
externo intuitu pundis 
explicantur. 



C A P. 



DE INTELLECT. SCIENT. SEII GEqM. 



45 



^ 



C A R V. 

uod 'Xferl Geomantici aUusfit quafimentis motio in ecflajiSeH 
fotius quadamraptHs (hecies^tn quafit 
ijaticmium. 

UTiraptusingenerediciturabn:raclioal(enatio,?c illuftfatio mentishuma- 
n«,aDeo immediate proccdens,qua Prophctia expcdiiur : fic etiam qu»- 
dam raptui 8c ecfbiis /pecics ad divinationem per G^omantiam requinrur, 
qu;f nondiciturnientisiiiummatioimmediac^aDco pr('fi!iens,redpotmjcx- 
paiiibrumejusradiorumrecolieclio.Scinlocnmanguftioremjvidclicetinipiius 
corporishumani&.piopriidom!Ciliifedem congregatio.ut pereos ipfa anima 
divinatrix liiiiplicem veritatem iuculentiuv difccrnat : Unde ecftafis in iiac 
{cientia inpnmis requiritur.hoc cil,abllracT:io radiorum mentis ab omnibus 
rebusfivenegotiis exterioribus,itauiinietontrahantur:Namutinraptuma- 
gno mentis &: animx; radii furlum addivinam Dei cilentiam , iive in mentis 
mundiregionemattolluntur)fic etiaminhoc rapcu minorianima£human^ra- 
d!iforin("ecusemili),&paifim difperli ad centrum fuum revocantur,Scinmen- 

temrcfiecl:untur,atqueitahomo,quiauteapropterproprijeiucisfu£edifFuiio- 
nem erat obicurus,jam liluminatur atque giorii^fus fit per radiorum expanfo- 
rum aggregationem. Sic cx yirorum doclorum fcncentia coliigimus , qiiod 
tertia creationis die,lucis creatx radiipafTim & «qualiterpcrcaeiumdiilipati, 
obfcuro modo colluftrannt univerfa,ac fi tenebr2,cum luminc,vel nox.cum 
diesfequaiitercommirceretur :fed ubi die quart3,omnis illaluxubiquedifperfi 
m corporis folaris centrum magnetica quadam proprietate fuit coliedla , ibi 
producl:um eft gloriofum, illud 6c digniflimum luminis fpecimen in quo 
Deus ipfe tabernaculum fuum pofuifTe dicitur : Videmus etiam in fortifi- 
cationefeu loco munito,verbigraiia,miiJemiiitibusinftrudo,fihorumnijJ;- 
tumparsmajor,aut vidus parandi causaaut alio quodam conamineexeat.Sc 
ultrocitroque difcurrat,qu6d tum munimentum iiruddcbilereddatur,ade6- 
que etiam refiduus militum in co manentium numerus formidolofus fiat,& a- 
nimum habeat,minus prxfentem aut confidentcm. At vcro fi ilii,qui egrefll 
fuerunt,redeantfani&:incolumes,tumilli,quiinpropugnaculofuerantrelicT:i, 
recipiuntpnftinamfuamconiidentiam&fpcmfuampriorem,omniq;formidi- 
ne lepolita.invaiiones hoftium nullatenus metuunc, quoniam locus ille viris 
bellicofis jam optime eft inftruclus : Hic igitur eodem modo fcfe res habet, 
cumlucidis animx humanse radiis:Nam propuguaculum five locus munitus 
eftcorpus humanum:radii autemmentis 6canimxm£di;£ailimilanturmiliti- 
bus,quorum illos,qui e corpore emitiuntur,ut verfentur circanegotiaahenj, 
comparare poirumus militibus extramunimentum hucatqueillucdifcurren- 
tibus:quorumquidemabfeDtiacorpusrcdditurminLisconHdens,8cmagiscri- 
fte Sc timidum ac imbecillead rem aliquam nobilem & lucidam expedicndam: 
intcrquas divinacio &: vaticinium eit opcima &; fuprema. Dicimu;. igitur, 
quodhujufmodiradiorum rccolleclio fitii^iternxhominis naturxamultitudi- 
ne ad fi mplicitatem rcdutflio : Unde iit,ut iltiuimodi anima ab excerni? medi- 
tacionibus r«vocaca ,& in fe refiexa ac recolle<fta reddat hominem ,quafi ra- 
ptum,&:inecftaiimanencem,quoniaiu Jc fcSc infa cogicac,fibitantumiTiod6 

f 1 adeft^ 



44 T R A C T. I. S E C T. II. P O R T. ll. 

adeft alienorum oblitus, ita uc videatur mundanis non conftare fibimctipn, 
ciim tamen revera fibi tum ma^is , quam unquam antea conftet: Nam qui 
mundana neglicrit,hunc magis fe curare certum tft,& qui reamultuuJincin 
leipfum reducic.ille maximc libi adeftc videtur,liquidem inter cum &.Dcum 
noneritmagnumdiftantiieinterftitium. Ad talem igiturhabitum feudifpofi- 
tionem fc redigere oportet eum , qui verum vaticinii donum fibi comparare 
ftudet ; Nam e.\teriora cogitantes avertunt anima: vircs .1 ventari'. judicio,ita 
utmagnafit GeomanticiinccrLitudoin ejusjudicio:im6 tanta quidem iaco 
erit varietas,quanta eft anima: a (ua unitate variatio. Etenim in rerum multi- 
tudine delitcfijunt prajftie;ix,vanitates,&: mendacia;in unitate vero 8c fimpli- 
citate perfecT:io,identitas &i unitas:Rapiatigituranima a MacroLo(}no>quod 
fuum eft,a Creatore fibiinfijacreatione datum,illudquein (uum Microco- 
rmumexteraumimprimatjCumipfaficMicrocofiTiusintcrnus.necfinataluim 
eo,quodfuumeft,frui:virtute,inquam,rua: cxcellentia: rapiaturc mund(>,8c 
fibiipfiredditaac rccoilcclain ecftaii hxreat.ut in fiiofpecuio (eu(piritu poli- 
t:flimoresn;^.j modo mundanas, fed cciam divinas (peculetur:Narn q;i6 ma- 
gis fibi conftabic,e6 efficaciores crunt cjus vifioncs &c moiioncs ad .ventatis 
vaticinationeni... 



c ^ 



VI 



T>g occulta t^ abpmfa Gcomantix proprietate, e^ quomodo atiima 
feu mens tranfcat In ejiis operationeper untyerfim 

Macrocofni naturam. ^ 

NEc certc eft.ut ignorantes pundorum in Geomantia feriem pro mgri.s li- 
neis.ex fluxu punclorum conftitutis habeant,cum fubiftischaraderibus, 
oculo & fenfibus objeclis^multa tam fpirirualia quam materialiadelitcfcant; 
Imo vero ha: linearum feries non minus univerfi rnundi ideam corr.preheu- 
dunc,quamip(bmcorpushumanum. Namhcetmhomine corpusejusfoium- 
mod6 excri.afecus conlplciatur.oculis taraen fpiritualibus fpuitum ejus & ani- 
mamacmenteminteriuscontemplamuri Nimirum incorporecernimuscle- 
msntain/ifibiliter in compoficione mixtajin fpiritu &. anima media naturam 
xcheream (peculamur, in incelleclu, fic mente naturam empyream ob(crva- 
mus:Sicetiam inqualibet fcrie Geomanci.x^quatuor quafi punctocum lincrs 
conftanccfefcreshabec; Eceni.melemencaquatuorinprimoordinedelitefce- 
re percipimus,videlicec elemencum ignis fub primooidine quadrnplici,3cris 
fubfecundo,aqua:fubcercio,8ccerrx (ub quarco. Porr6 etiamin (ecundo or- 
dine,hoc eft.in fi''uns a feriebus illis pundorum prodiiclis fepcem planeta:&: 
duodecim fignacocleftia comprehenduncur,oculis folummodo (piricus perci- 
pienda : Sic figura Cttrcer accribuicur Sacurno diredo &: Tr//ltiia retro- 
grado : Figura L^ttttA fignificat Jovem direclum , Acqutfttio recrogra- 
dum : Rtihem denotat Martem direc^lum, & PnelU retrogradum : MAJor 
Solem refpicit in quadam diredione &. Mirior in recrogredlone : iicec 
AftrologinegencSolis retrogrefiionem : ob e)us epicylci, defeclum : Puer 
dacur VeneridirectcX', Amijfto recrogradx ; Albn^ accribuiiur Mercurio di- 
ttCio , C<?»j«»f7/(?recrogradoiLuna diceciji Popu/um refpicic,rcirograda riam: 

Cafut 



DE INTELLECT. SCIENT. SEU GEOM. 4;, 

Cdput Draconis exprimit.figura eodem iUo nomine lnrignita,& CmdAm itidem 
l^rAconi6it^xx{tx\x.^x. figura ei cognominis. Sic etiam Hgur^e illa: contirvent ia 
lenaturas duodccim llgnorum : Namy^f^K//?«tfArietem modo abftrufb refpi- 
cit&;ampltd;itur:Z:f//j'.'4ScMw<'rTaurum,A'«^f/^r&: Vuer., Gerninoss Albm d^ 
Populitf Ciinctumy FtaLtonetD.Captit & Coyi]un£tto Virginem: PuelU Libram, 
Tr//?/>/a(;^y?w/j^3Scorp!onem:C^^«^Sagittarium •.Cituda Capricornum^iV/ij/ijr 
AquariumjC/zrf^r Pifces. Porro etum Rnbem ,Mir}or,AmijJio df CiiW^^denotaoc 
elementum ignis,& pbgam mundiMeridionalem: L£tttia,Acc]uiJitio Puella& . 
Conjun5ito,hJe.itvc\ & partem m.undi orientalem : PopiduSyFia^Pmrc^AlbnSyhc^u^ 
tk. lcptencrionalem mundi 2.n2u[\\n\\Major,Caput,Carcer d^ TriJhtia,Tttr:Lm ac 
pjrtem mundi occidentalem. Adhuc etiam profundius verlus centium latet 
cceli cmpyrei /jsiritus.qui eft ftiturorum & pra^fentium reve!ator,videlicetra- 
tionalis iivcintelleiftuaiis harumfigurarum &rerummuadanarum in iiscon- 
tentirum,collec1:io. Exquibusapparet,quam purc&: rincereprxltrrvandusfit 
fpiritus intellecluaiis a carnis 6c crapula; incommodis ac nocumeBti.s,cum ab 
co primvim dimanet mocus ad punda Geomantica producenda ra-. 
piens lecum modo occulco naturas iignorum coeicftium,Pianetarum &. ele- 
mencorum acabrcondenstandemillaomniafubnumero&proportionepun- 
(flurum,velucitheraurumquendamincifta. Siigitur ciftamillamvelimusape- 
rire,utadelementapnmuni,deindeadPIanetas&.lignacoeleftia,&.tandemad 
tcrminum, a quo motus his priginaliterprofluebat, pcnetremus, in facrario. 
ment!s,ejus voluntatem.in myrothecio ii)telIedus,voluntatis rationem,infi- 
gi!orum&:Pianctarumfeuxiherisarm3nomenti>cClumfiveexecutioncm,£c 
in elemeniorum. prom.ptuario, mentis voluntatis,rationis & adus effectumi 
(qua:omniarubfiguris,tanqaaminc!ftacomprchenduntur&:occultantur)in- 
veniemus. Ex pnedidis ergo evidenter Hqust,qu6d,ficuti prophctia afRato- 
rum,eft unio mentis divinxcum mentehumana(undepleniirima Sc maxima 
eft,bxc vaticioii fpecies^fic etiam prophecia non afFutorum accidit nonnun- 
quam,quando anima cum fuis radiis adfe a multitudine retradii,uniturcum 
{uovertice.vidslicetcumm.entehumanaiquxprocuidubiojficumanimajun-' 
gacur &: coliigetur,ingentia per fe pr2ftarc,6c ad culmen exiiumque felicem 
perducerepotcft. ' 



1)e multis ahis diyinattonis Jpeciehnj hominiab 

externo obyetiientibHS. ' • 

DUxii!xdivinationisrpecies,quasinduabusfedionibusprxcedentibnsde- 
duximus,abintrahominicontingunti Sed ^ funt multi\r alia:pr;E(agii6c 
vaticinii fpecies,quie ab exterioribus rerum accidennbus per hominem pcri- 
tum 6c fapientem t\i(:\\xnt\xv-)V'idt\ictt,Hydror/iantia,Lfcanomantia,Aeromantia, 
Pyromantia, Capnomantia, Axinomantia , Boianomantia , Cieromantia , Cftdomantia, 
Xlmbilicomaniia , Phijiognomia, Chiromanita, Necromantia , Augftrium, Hari/Jptcittm, 
Onomantia,Arithmomantia.Nomantia,^ hujufmodi aiia.. 

Ci-^wzitff/^wergo^cujusinhoclibello S: fupra mencionem fecimur.ficdicla 
eft ^w^^fW wiwot-Vfi^.quafi divinatio ex terra:De ea Chald^i, lndi,& JE- 
gyptiiprimifcripferunt:Inter recentiorcs ytro Petrits Aponenjis didusde Aha- 

i 3 tio 



4« T R A C T. I. S E C T. II. P O R T. II. 

no,Gerhardus CremoHenfts,]ohannes Ceber.BxrtholoMtiUi CocleSy Chrijio^horui C-fd- 
nus,df' Noniui Marcellut Saya. 

HydromantfdSTri TSvS»r(^yid eft,divinatio tx aqua. Lecanomantia ,q\-ix ijn 
t^{MKoivyi(,kptlvi f(:ilicec,aquaplenanomen hdbec.ltaliad fuita detegcnda ix- 
pi/fime utuntur:Pclvim impient aqua, pillulasque tres, qua^ ballotai vocanr, 
creta vel argilla aqua madefadia ad ducis magnitudinem conficiunt,& in me- 
ditulliocujuilibetpillul^,nomeneorum,quifortcfurpe£l:i(unt,charta:imprc(- 
/um,includunt&iuncunatxdiclispilluIisdiirolvetur. 

K_^eromantia,di6i3L i<7nT»«£p^,id cft,divinatio ab acTe.JoJephus lib.y ,ca/> ii. 
fcribit.currus apparuiflc Hierololymis in aere per omnes (.celiregiones con- 
currentes , exercitus etiam penetrantes nubes ipfas & circumdantes aliquas 
civitatesj&c. £t ante bella civilia per Syllanam df Martanam faciionem Rom^ 
exortajapparucruntperItaI'amexercitusinaereinterfcdecertantes,tanquani 
prxviumbellorum civilium prarfagiuin^. 

Pyromautia ^ ri Tw^^oi ex igne dicitur divinatio.C<i^»(»/w4»/w 'im ii Kctmi ^ 
fumodivinatioappellatur:dequaOvidiu5. 
\ • Et novajraterno 'veniet con cordtafimo, 

^luamvetui accenfifiparatirapyra- 

K^xinomantia-^T^ia^^v,:^,txiecou vei afiria divinatio. Botanemantia ^ 
w^sTKvijf.ab herba nomioata divinatio,ut Verbena, yaleriana,Pervinca,Filixe,Lu- 
»(irw,&.cieterishujufmodi,quxvimincantandihaberedRuntur. 

Cleromantiai^TiKKyifi aforte. Erantolim TrmefHna fortes. Val.Maxim. 

C//Wi!>W4«//ij^7>)f)cA«Jifperclavemdivinat!o. 

Kaa-^wcojUiWTiV^Tsngiwii-K.per cnbrum divji atio. Kii<rx(KijUit*7nf vates,crihro 
divinans. 

Umbtlicomantia,divinztiopeT umbilicum.qua dignofcunt obftetricesper 
nodulos umbilico Sc fecundis adh2erentes,quot partus puerpera inpoflicrum 
inJucemfit editura.. 

PhyfiognomiaimTi<^v(noyvu)jx»vfiy,t^ fcientia,qua naturi hominumexafpe- 
Aufacieijudicatur. 

Chiromantia i<m tH! xftfin m mjMafTe.'*? jeftfcientia,quapermanuum hnea- 
mentafehcitatem vtJ mfeJicitacem prxlagiunt. 

T^cromantiaimTSviKfS^i^ T^5-|U«vT«'i!Mperm<)rtuos divinatio, quemadmo- 
dum Jegitur i.Reg.i%.dt Saule Jliraelis Rege,qui muliercm habentem Pycho- 
nemconfuluitiqux(Sauleitajubcnte &requirente)Samuelisambramevoca- 
vit^refponfaqueab eoaccepit. 

o</«^«r/«w,quafi avigerium vcl avigarrium pro ipfa divinationc fumifur. 

f ^\ixvolatti-\ 
Eranttriageneiadivinationis ■ ^Et illa:/>r(«/.f/«,ifta:(7//»«diceban- 

inavibus:Namfuturaprc- yAlixfrfw/w J lur. 
dicebant / 

\^k\i£pafiu. 

L>//«^«rver6dicitur,quiexvolatu,paftu,aut cantu avium futura divinar. 

Hdrttjpicium idem Harttjpex,qu\ haritgts, id eft,hoftiis infpcAis futura prjedi- 
cit,abA:jr4,inquaconcluditur&fervatur hoftia dida.: 

Onomantia,iatiTS ivoy.ttT(^,\ nomine dida divinatio,fit enim p.erproprio- 
rum nominum literas certis numeris per autores hujufce artis aflignatas. 

K.^rtthmomant/aimTS de^^^S pernumeros divinatio,ut pcrPythagorxro- 
tamper pares &. imparcs numeros. 

V 

T JIA- 




TRACTATUS PRIMI. 

S E C T I O N I S 11. 

P O R T I O III. 

Deanim^ memorativx fcientia.quae 
vulgo ars memorisB vocatur. 

A R S M E M O R I ^. 




TRA- 



TRACTATUS PRIMI. 

S E C T I O N I S IL 

^ K T I G lll. 
L I B E R I. 

De animx memorativx Scientia, 

qua: vulgoars memoria^ 

vocatur. 



C ^ p- 



L 




1)6 AuUoris indufina in comparando ^ excolendo 
artem memori£ m exoticis 
renombm. 

U M ego in peregrinationibus meis regnum GalliiE iiner aiia 
pr^tcipue uitrocicroque pcrluftrarcm. Nemojienftm tandem 
civicacem,invit2tUbfama,extantiuminca antiquitatum pete- 
bamjubiapudquendamexartefuamemorixfatis famigcra- 
biiem ccepi primum iilius artis fuavitatem deguftare: Mox 
deinde in urbe Avemone ad flumen Rhodani fita hanc artem 
x:u.nnaL>ili iauorc,nullo penuus Magillro prxeunteeamaggrcirus,incolui. 
Cum itaque in ejusexercitio magis expertus evaderem, a nonnullis GaUia: 
Principibus,tamhujiisartisgratia,qiiam Citterfrufcicntiarum mathematica- 
rurationeinmultoslocosProvincia^acccrfitusfuia.Af^rf/^wwffcilicetOr/.tmiif, 
Ficecomite Cadmeta.Eptfcopo Rhrnfi,c\uQm principe illiusloci magnum efle per- 
hibcbant. At ego tandem, reliquis, & lis quidem magnis promiffis recufatis 
Marce//umpervtn\:nbi Ducem Guiftenfem & frateilumejusZ,(«»r<'«^Pr/>/«y»^j,at- 
que hu'ic Mitilenx militem,infignis indolis & gratiofi corporisjuvenemarces 
mj them iticas docere cocpi , atquc inter ca;teras quoque artem iftam ju veni 
propoluii Qui certe miro modo fcientiarum capax brevifilmo temporis in- 
terv„lio ita poliebat coenitionCjUt cajtcris nobilibusiqui ibi aderant,/cientia 
brevitemporisfpjtiopr2celleret;i\rfz«^/ifigiturprimum,moxyiw^»/(7»^,deni- 
que Aquitfextiis , ii ulcwno Mjrcciliis hujus fcientix penetralia pro virili mea 
perveftigandoj^liqiiid lo eavidi&did"ci:QuodqualcquaIefit:tibi 
illud Jedor)iibentiflime graiis offero.quod mihi&. 
prctk» £v iabore h j ud exiguo 
conftitic. 

C A P 



D E A N I M. M E M O a A T. S C I E N T. 49 



C A P. II 

^Memria quidf^ quotuflex ? j^ecterumque utriufquememonae 
retmendarum ratio. 

A Ntequamhujusartis aream ingrediamur inprimis neceflarium exiftima- 
-^ ^mus lcire,quid lit illud, circa quod hxc ars verfi:ur, & methodice in hoc 
nollrotraclatuprogrediamur. Efi-xvxtmmemoria^delijJtmAreceptoritmd^imAgi- 
mtm ,feu rerum , ejitarumjpecies intelleiitt fttnt percept^ , cujtos atcjtie confervatrix : vel 
eHhabitm quidamreferensJpeciespoH diqttantulum temporis kpjitm ,qiitirumoh\e£lum 
JemfereUprxterittim. £t quoniam de mcmoriahic agitur,quxtamhomi.iibus, 
quam bruciscommurjisell^intelligereleclorcm vel,m,qu6d hominis mcmoru 

differatamemoriqbrutorQineo,q5ha;ctanttimeftfeniitiva,recipiensduntaxat 
fcnfibiiia.reruphantarmata, illa vero intcllcrdiva^fenfkivafimul. Hisigitur 
diligenter obfervatis,ad memorix intellectualis fpeciesfic procedenduputa- 
mas,utdem6flremus,eai^«/'//«wtf^tf c6fiderandaefTe,videlicet,w/prout inna- 
turaii fua difpofitione accipitur, cujus naturam in definitione fuperiori expli- 
cuimus 5 "i/f/quatenus artis adjumento refertur & dicitur memoria artificialis, 
quoniamartisilhus prxceptis cosdjuvatur,qux memorativa appelbiur. Me- 
moriatn e rgo artificialem defin i mus,efre memorix natttralisper artem ( i n fid: j ima gi- 
nationis operatione pofitam)/«x'^»/<« operationem. Unde liquet,qu6d merno- 
riaartificiaii^perfenonplCisfaciatfinememorijenaturahs pr£efentia,quamcy- 
phra arithmetica abfque digiti pr^fentia. Harum vero mcmori^e fpecierum 
retinendarum ratio efl: varia,quatenus una veritatum imagines retinet,prouc 
funcaltera per fpecies fidas 8c imaginatione conccpus^naturalis mcmorie im- 
perfediooemadjuvat. Dicuntergo Medici,qu6d fjjicierum memorisenatii- 
ralis retentio fiat per contradionem ahcujus vermis,vel carunculic vermifoi-T 
mis in mcdio cerebri conftitutx : illarumque iterum amiflionem ex eiufdsm 
vermis didudione feu extenfione provenire fcrunt: A: ver6 memoria: arcifi- 
cialii retentio fieri folet per afliduam phantafix adionem , vanis & fidis idxis 
aciconibus ventatis fpecies myrothecio memori^ imprimentcm : Id quidem 
quodacciderefo!et,propterimaginationispropinquitatem& vicinitatem a- 
dionisejus.idcellulammemoric-cqu^quidem curn rccens & continua fit U- 
da,afriducquafi puifat memoriam,& veJuti viva acT;ione(licet fpeciebus ficlis 
ac inanimatis ficta) pulfando fpeciem retinendam fubinde memoria: objicit, 
non fecus atque cum mutus aliquis per fignaloco verborumalicuiremquan- 
damindicare&declarare ftudet. 



C A P. IIL 

tAn qua -viaalia qudm fola '-virtute phantaflica comparart 
'-vel mcludi pojjitmemoria artificialis . 

AGnofcimus,memoriamnaturalem non nifiduplici viapofreadjuvari,vi- 
delicet aut afftdtiaphantajiic&facultatis eperatione^ qu^ per rcrum fidarum 
reprxfentationem veritatum imprefliones infcribitmetnori.T,7tt w////^ wfdy. 
camentortim labefadatammemoriamnaturalemreficientium.Phantafiaenim 
rssfic^lasmeaiuivcrmiformemcarunculam contiucntiofterentcipfaea-^fua 

g dila- 



;o TRACT. I. SECT. II. PORT. III. LIB. I. 

dilatationc introducit ad rationalemcellulam, ut ibi rationaliter perpen- 
dantur,a qua \\\x ulterius ad memorio; conclave c vc/l:i;^io;mitiuntur,ut in cjus 
fpecu.contrahence fcfe vcrmiformi caruncul3,cun:odiantur. McJijamenta 
quoqueconfcrunt memorio; diminutx,autpra:ternaturamlxfx,li7eilludfiat 
obfrigidatis & humiditatis co(piam& exuberantiam,lIvcobcalidicatisScfic- 
cidaiisexceirum. Imo vero imaginatioipfa etiam harum qualitatum pr.rter na- 
tura: leges pra:dominio Ixditu r,& IxU medicamentis reltauratur atquc in intc- 
grum fuumllatumreducituriDequibusmediciabundc tradaverunt. Ultra 
autemhos duosmsmemoriamdebilemadjuvandi moJosnonnovcruntalios 
Phylici & Medici.prater unicum illui fupcrnaturalitcr cleclis quandoque 
conceflumdonum,quod gratia 6c Iplcndore divinoiiJis extiaorduune iu- 
fpiratui;. 

1)6 duplitiphantaji<g a[iione circamemoriam artificialem <-uerfante. 

PHantafiaadcompletamartismemori.-cperfedionem opcraturdupliciteri 
videlicct<»«//Vx/J-,qux propric (unt forma: a rcbus corporcis f-paratx,cu- 
jufmodi funt fpiritus,umbra;,anim£e,&c.fimiliterAngc!:,dequibusprxcipue 
\n AYte noftrA retunda agemus. Nrcenim vocabuloidea;hicutimurcalim(.>do, 
quo /'/<«/<!', qui eamproDeimenteacciperefolebatjfcdprore qualibetexqua- 
tuor elementis non compofita, videiicet, prorcalia fimplici in a:iherea 
mundi partevelfpirituali perimaginationem conceptaj Verbigrati.ijproAn- 
gelis,Da;monibus,ftellarumefHgiebus,ScDcorum velDcarumimaginibus, 
quibus coeleftia atcribuuntur, &i. qux magis de natura fpirituali parcicipant, 
quatn dc corporalisfimiliter pro virtutumSc vitioruminimaginationeconcc- 
ptis& efficT;isumbris,quieetiamproD.rmonibusfunthabcnda:.Atquifidifci- 
puli ingenium nequeat huiufcemodi idxarum figuras conceptui imprimere, 
clccliones fuas facere poteft inter bruta,homines, & res inanimatas fenfui ob- 
viasacoccurrg^ces^atqjearumimaginesinccelipartib.concipereloco umbrarii 
&idxaru. Autoperaturphantafiam4^/»//'wrfr«wf(?r/'pr(7//«,qua:quidem,tam- 
etfi.modo phantaftico percipiuntur.non tamen ut res incorporcx' confideran- 
tur,fcd.\corporali a<flione depicljeatqucafolaimaginatione ficla:; Exempli 
causa, fi imaginemur, lupum in terficere aliquem agnum, Petrum equcftrem 
fpatham praracutam mucrone infefto devorare, ferpentem virulcntum lubri- 
cisamplexibustibijecujufdamhominisbenetibinotiinhxrere.&c. Namfola 
imiginatione& modo phantaftico resl'enfibiIesconfidcraredebetarcifcx,vi- 
delicetita res illas in phantafia figurare,iupidorperitus resvifibilescoloribus 
vivisdepingere&exornarefolcr. Exhi.sigiturvidcmus,qu6dmemoriafolum- 
modo artificialitercorrigi poflitautmedicamcntis,autphantafi.vopcrationc 
Verfantcvelcircaidaeas,quivpropricad<ir/fwm//W.Jwpertinent velcircaima- 
ginesrcrumcorporalium,qua:4r//(7//4^r^Acmagisconvcniunt.Qj_iareeos,haiid 
llbiconftareputamus.quiartemaliquammemorixfinemedicamentorumaut 
phantafixoperatione efic volunt)& confidenter crcdunt.Quod quideminde 
oritur,quoniamautin Philofophia naturali omninorudesluntiaut.iverbofis 
nebulonibus & impoftoribus ad illam opinionem fedudi decipiuntur,exifti- 
mantes efle in rerum natura artem memoria: ,qua; omnibusid.Yis&: imagini- 
busrcli<flisqueataddifci Hujufmodiquidemfarina: erat quidimJ/mscoKjHltM 
Aqu.tfextix,c^i audader affirmabat,fequendam in ciYiiate7V/<yividurc,qui 

fe 



D E A N I M. ,M E M O R A T. S C T E N T. .-j 

fe exadlam memoria: artem virttite anniili aut virgulx Salomoni attributx 
comparaire aireruerit:quod quidem liunquamfactumfLiit.modis naturaiibus 
fadumfuifTepenitusncgamustVirciJtetamenprarftiffiorafortaflsDa-monum , 
veJ metapbyiica Spiritus Sandi influenria talequidvcreScinfallibiliterpoire 
contingere concedimusrAttamenncceireeftetiam.utphantaiiainadumcta- 
phyiico concurrat ad complcndam rei naturalis perfectionemiquoniam phan- 
•taiiaefl:quaiioft:iumfiveportamtmorije,perquamneceireeftutomnes<pecies 
fcrnfibilesjquxmemoriieconciavi cuitodir»debent,ingrcdiantur. 

c A p- ^- 

Utrum memoria commodm exprimatur in arte rotunda 
njelquadrata. 

A R-S nodtz Spharica proculdubioeft mult6commodior,tumrationscapa- 
-^ ^cJcatisfigurx,quazeftrotunda,&.per confequensmagisadopusutilis,ium 
quia quilibet Iphsra: locus,partitionem fuam naturaiem poffidet m qualibec 
mundifph^rarPorroetiamquxIibetfphxraiitum&pofitionem fuamnatura- 
lem habet abfque ulla lu:£ pofitionis alteratione : Unde certus eft opcrator, 
quodlocosfuosinvariabilesfemper fpeculetur:iimiHternullusPlanetaextra 
fuum orbem movere aut deviare cognofciturjfed fua operatione,adu & do- 
miniofemperin fua propria fphxrafruitur : Arsergohascnoftra fphjErica me- 
moriam Microcofmi naturalem mirificead_juvare,&inquamplunmis,ratione 
rcfpeclus ejus, quem ad Microcofmi partes &: acliones habet,multum ccrce 
pr^ftare poteft. Jn quadrau autem artenihil naturale invenitur,videlicetnec 
Iocus,nec partitiones,nec imagines: Et tamcn quadrata communia(qua;/tfd 
hujus artisf^ww««f/ nuncupantur ) Aftronomia: imperitis magis conferunc 
quam altera,quatenus aul^,conclavis aut cubiculi quadrati fpecies facilius im- 
primuntur hominum licerarum ignarorum conceptui , quam idxx fola con- 
templatione coniideraKe : Atque hinc fit, ut ars ifia quadrata a majori homi- 
num parte prxfcraturarti rotundas:quamvisha;cfitilla longe dignior.^cna- 
turxmagisconfonasillaver6artimagisfamiliaris,6cfenlibus fubjedior. 

C A P. Vl 

1>e tn/igni nonnullorum in hac arte '-oerpintmm^erroreif^ pr^ 

c^teris tUi refelluntur, qui palatns imagmanis 

utuntur. 

ALiqul in hac arte verfati voluerunt artem fuam quadratam collocare in 
palatiis noviter imaginationis inventione fabricans fcu extrudis:Quam 
autem incqnveniens fit ha^c illorum opinio breviter explicabimus :Si enim i- 
maginationisfeuphantafiajoperationesinprimisfcientia; opticxcomparave- 
rimus,videbimus rem iftamlongcaliterlelc habere:Nam fimultafpecuiaita 
fibiadinvic:?m3ppiicaerimus,uca!icujusinfpeculoprimo vifi ohjfctnmagoa 
primoilJofpeculoinfecundum.&iterumimagoilJainfecundofpecuIovifain 
tertiumretlc-ctaturjatqueillaukerius imagofpec -li terLii in quartum,&ficin 
casteris , parcipiemus equidem imaginem Ipecuii primi elFc clariortm , perlpi- 
Guiorcmjdccomplccioremimaginefpc^uUfecundi,&chuncfccundiillacercii,&: 

g z fic 



5fc TRACT. I. SECT. II. PORT. Ul LIB. I. 

fic in quarto & quinto,ita ut ultima imaginis reflexio tandcm obicuraadmo- 
dum &: vixperceptibilisfuturalit,idfane;quodficproptcr debilitatemradio- 
rumfractoruminmultiplicatione reBexionum,ita utprima reriexio llt fbrtior 
fecundajSc fecunda tertia,&c fic in ca;teris:Sic etiamdicimus,quodqu6magis 
in hac artc opifex penetrat in phantafmatis penetralia.eo debiHores evadant 
imaginariarum ejus iconiim effigies : Et per confequens , magis manca atque 
dcticiens crit imaginationis operativa virtus. Ex quibus fequitur, quod quo 
propinquius & magis immediate procedit imaginationis limilitudo a realitate 
renfus,e6fitinhacartecertior,validior,durabiHor&cfficacior. Atquiprxdi- 
d;xfarina:hominesconaniurpeterefundamentumfuxoperationisnonarea-> 
litate, fed a chima;ra quafi & rigmento rei,qu:e nunquam extitit ui rerum na- 
natura,acfifecundLimprcEdida:optica:operationem,crederemusprimifpecu- 
li imagine non vifa,nec a veriute & realitatc derivata.eandem tamen inlpe- 
culofecundoauttertioconfpici polfejquod quidemabfurdum efliScimporii- 
bile: Nonergoeritconvenicnsnovapalatiafingere,qua: nunquamextiterunt 
ufpiam,quoniam talis artificis riclio feducet mentem ejusa ventatiscontem- 
platione.ied realis fit domus,aut calleiium vel palatium ,ut a loco communi 
fenfibus fuis bene cognito , tanquam fundamento opus tuum flruendo, cer • 
tioriordineprogrediarisiEtenimfifundamentumcmemoriaiollaturautela- 
batur,totumcorpusperibit,Sclbbit6 evanefcetiQijoti quidemfacillimcficri 
poteft,firic1usfitprimuslocuscommunis:Atver6 inrelenfibusobvia nonefl: 
ullus talis accidentis timor,aut etiam, fi quid tale forfan eveniat,locus iterum 
vifusde facilirurfus in memoriam redibit. Porr6 ctiam,utin fpetulorumre- 
riexionibus dictum eil,qu6 longiusinmultipiicationererumcouccptarum di- 
ftat earum imago a fundamento, e6 dcbilior erit ejus impreflio in memoria: 
Quare maxima erit fixionis proiongatio,primiimimaginari palatium,deinde 
cubiculaiftiusvelilliuscoloris,figursrotuodx,&c. poiteaquodhbeteorumla- 
tus in quinque partes dividere, ac mox quamiibec partitionem figuris ctiam 
inventisimplere,atqueultimolocores retinendasiisaliquaac1:ioneimprime- 
re:oblivioneautem(ubmerfopalatio,reliquaetiam,videlicetcubicula>eorum- 
queloci,Scimagincs,acresmemorandxpenitusauferentur. Pra;tere.i,quam 
debiliseritilleaclusiqui pra;cipuum&: primumlocumobtinetinhacarcejcu- 
jusvivacitateresinmemoriaconfervaridebent,tumquatenusejusfundamen- 
tum eftriclumitLimetiam^quatenusaveritatisfundamentoperiutcgrumgra- 
dum in rixione recedit. Deniquc hujus rei rationem redarguit etiam illud in 
medicina experimentum:etiam!i calculo veficx laborantibus , medicamen- 
tum fatis validum per os adhibeaturiattamen.quiain itinere fuo illud grada- 
tim aliquid de proprietate fua uerdit.partt^millius ventricuIo,partemjecori& 
fanguini,& partem renibus relinquendo,fit inde,ut illud ita debile fit ciim in 
veiicampermeatjUt parum aut nihil ferce>us infuoofficiopra;flarevaleat,cu- 
jusgratiacorporiinfufamerat^fimiliitaquemodoetiamimaginationisaclusio 
multiplicationeinventionisuniusfuperaliamfubindeevadetdebilior. Etpro- 
inde conc\iidimus,quod a realibus imipiat d^procedat phantajix oferatio non.a.b m- 
te/iti0»alfbui, qaonnm fortiores,certiores,& vcrirati propinquiorss 
funt actus ab iis egredientes,5c in iis 
reconditi. 



C A P. 



DE ANIM. MEMORAT. S C lE N T. 55 



C A V. VU. 

Contra iIJos,qui hmtafolummodo,eaquefrmit€r m locis 
commumhus utriujque artis coliocant. 

■pQuidem non poflumus inhacaftepro peritishabereeos,quibruta,riveani* 
-»-'malia irrationalia locis palatii live domus £i cubiculorum ejus imprimere 
f )lent,quamvis \d faciant fecundiim alphabeti ordinem attribuendo Idhcet 
afinumprimoloco,bovemrecundo,&c.£tenimha;cipfa,quatenusbrutafunt, 

non pofTunt explicare rem llve ad:um rationalem 6c foh homini proprium: 
QtiareimaginisirrationaIitaseritfortafreincaufa,utfubjecT:iratJonalisoblivi- 

Jcaturartifexpropterimpoilibilitatem adionis, qu^ beftijeattribuituriverbi 
gratu,(ioratoremveliminprimolocoimprimereafioo,debemusimaginaria- 
finum more oratoris vtflitum cum iibro in manu tk pileo in capite : Quod qui- 
dcomninoabfurdumvidcbiturrationi,quagubernaturhomoiquia afino nec 
funtveftimenta.neclibcr.necmanus.Quocircameliiis&rediusedeexiftima- 
mus,utimagme!.rationalesdictislocisafrignemus,cumnullafitaftio fivebel- 
Juina five humana,quam non queat homolucuienterfua actioneexprimere, 
fi ve imitatido, ii ve partes fuas proprias agendo : fi igitur afinum velimus expri- 
mere,pofrumu^imaginari,qu6dhominisimagoiniocofixainfiHatdorfoafini, 

autdoceatafinum artem legendij&c. 



C A V. vni 

Contra tUos^qm ad Jpecies imaginahilesretmendas locu 
njacuis utuntur. 

SLIntetiamnonnulhinhacarteverfati,quiinerrorem adhucmajoreminci- 
dunt,im6 ver6contranaturxlegesinfurgerevidentur:quoniamviamad- 
huc difficilioremjquam illi, quorum in pnEcedentibus mentionem fecimus, 
fequuntur,methodoquedeterioriutuntur. Namquehiipfi tam longerece- 
duntab errorefuperiorum,utloca vacua ufurpandonihilomnino illisimpri- 
man t : fed res memoria: mandandas in iis nudis &; intedis reponunt.inculcan- 
dofrequens illud Philofophorum z%\omz-^Fru(iraJitferplura,qtiodJieripoteftper 
^.■i/,'fwr(j;SedpofIemetiamitainferre,fruftraneam&:inutilemefreTetrachordi, 
Pentachordi,Hexachordiainmuficainventione,quoniatotamufic3edimenfio 
inMonochordo reperitur:Ettamequimuficaefuntperiti,faciliore & pleniore 
eam inveniuntin polichordoquaminmonochordo.fimiliitaquemodoctiam 
non negamusartemmemori;Efieripof]eexlocisvacuis;attamenaperfeccione 
&lfacilitateartishoclongiusdiftareatquedifficilius adifcipuloapprcher^ioi- 
cimus. Prc-Etereaetiamcertumeftqu6dnullafitinter Iocosdiftin61:io,nifiiigu- 
ra aliqua feu imago figura phantaftica diftinda cuilibet f orum imprim.itur: 
Undehiceorumerrorerrorumatqueconfufionem inhac artehaud exiguam 
pariet.EtproindenecefTeeritjfiilludevitarevelimus.utimaginesdiftmdascui- 
libetlocoai]ignemus,neconfufio&abfurditasinhacartefuboriatur,cum 
earumprasfentiaquilibetlocusabalioquamoptime 
diftinguarur. 

g 3 CAP. 



54 TRACT. I. SECT. II. PORT. ill. LIB. 1. 



C ^ ^'' 



IX. 



T)e loco communi artii rotundxydeque ejuspartitione inpropriij 
locispro ruocubulorum recordattone. 

LOcus commiinis artis rotiindx eftparsmundi^etherca.fcilicetorbescocle- 
ftes,numer.indoabocl:avarphiEra,&,finiendoinrpha:raLun.T.Partitionem 
znx.eme]ns dii^Uce (ec\xv\us-,Hnam(c\\\cttration< loci^ ordtnis quaeumnaturali- 
ter primum lecundiam Zodiaci diftinftioneminduodecimjequalespartesd:- 
ftribuimus.quos figna cocltlba Aftrologi vocaverunt, Alteram vero ratione 
/m/^or^.inquafitrubdivifiorNam.quiaprimummobile.curlumruumraptum 
unodienaturaliperficit(aboriencenempeinoccidente) jdcircoquxhbet di' i 
hora refpondet quinqueZod!acigradibus,quod quidemfpatiumcftdimidia 
fignipars Sic^niautKm longitudo d"I neat motumSohsquantitateuniuvhorse 
diei. Pcraclo Zin;iacovel ocl?.varph.rraincipiendumcumcoeloSaturni.6<:fic 
incjeteris peripheriacoehmedii verlus fpha:ram ignisdefcendendojUtinfi^u- 
rafequentiexplicatur. 



^LiLiLiiP 




DE ANIM. MEiMORAt. SCIENT. 



f5 



Loci he^cuvntemporales^m^tduplkeSyciivnaliHiiitoiicntzyxs^c^m fcilicet ineo- 
dem fignoorientalem mundi plagam refpicit.atque hunc locum theatro albo 
implen imnginabimur: y^ZfV^ vero occide>?ta(is,i\ve occidentaJis figni portio,iq 
quaponeturihsatrumquoddamnigiumjdequopoftcadicemus. 



T)e tkeatri orientaUs t3 occidentalis defcriftione. 

'"T^HeAirum appello illtid.in quo omnesvocabulorum,rententiarum;^artici]- 
-»■ larumorationisfeu fubjeftorum acliones tanquam intheatropublieoittbi 
comoedia: 6c tragoedi^ aguntur,demonftrantur. Hujufmoditheatrorum /Jf'- 
«^««.jwinpundoorientisiitamefreimaginabiminiiquxrealisfeucorporea, 
led quaii vapore xthereo confideranda erit : Sitc^ue illa theatri umbria fimilitu- 
dinibus fplrituum agentium repleta. Primum ergo theatrum habebit colo- 
rem album.Iucidum & fplendidum,pr.c feferens'diem,diurnasque adtiories. 
Quare in oriente collocabitur, quia Sol ab Oriente fe attollens diem incipit, 
claritatemquemundopoIlicetur:i'^c««^«OT vero fingetur imbutumcoloreni- 
gro,fufco&obfcuro:illudqueinOccidentepoficumimaginaberis,quiaSolin 
OccidenteexiftensnodemScobfcuritatembreviventuramdenunciatQiiod- 
libetautemhorumtheatrorumhabebit^//;«^«f/'tfr/;fefabinviccmdiftindas,8c 
fcre^quidiftantes,quarum ufus poftea demonftrabimus. 




CA p: 



'f6 TRACT. I. SECT. II. PORT. 111 LIB. I. 



c ^ p- 



XI 



1)eloco communi artis quadrat£,dequee]us m locos convementes diyi- 

Jioneifimihter de cuhiculorum eleHione O* dijhoftione 

pro huJHs artisopere. 

COmmunishujusartislocuserit conclavefivecubiculumjcujuslaterafint 
xqualiter quadrata aut parallela : Nec erit hujurmodi cubiculum fitlun» 
autimaginationefolaconceptumjfecundum illorum intentionem.qui palatia 
inenteconciperefolebat,quiaconfufioinde fequeretur,&: obfcuritas in phan- 
tafise operationibus vim adionis obrueniibus : Quare necelfarium exiftima- 
mus,utcubicularealiaeligantur,&eaquidem talia,quxornatu,pulchtitudine 
profpcdu,aut re aliqua ocuio fintjuc unda,atqueutabinvicemopiirr,cdiflin- 
guantur:fuperportamautem cuju/quecubiculidepingaturhiftoriaaliquain- 
fignis,uti(verbigratia)HercuIis hydram interficientis,Cerbcrum profternen- 
tis,aut Medeie rratrem jugulantis.aut Ad^eonis in cervum convcrfi,&: hujuf- 
modi alix: Sintque omnes iftiu/modi hiftoriarum imagines extrinfecus fuper 
oftiaconclaviumdefGript^:Locorumver6intcrnorum,qui&minuscommu- 
nesdicuntur,ordines,eorumqueparti,tione& partium fubdivifiones methodi 
mehorisgratiainfequentemdiftindiioDemredegimus. 

"^Externus.in quo imigines fuper portam extrinfecus ad completio- 
rem cubiculi unius ab altero diftmclionem,quafi nomine iuo pro- 
prioexprimuntur. 



LocuseFi s 
duplex, ^ 
fciiicet 



I 

Interijus,c\\i'\(hh-^ 
dividitur in lo- ? 

C0$ 



r^luatuor hterA cuhiculi quadrata,. 
j ^ ommunes, qu i J safisfeu tcrra. 

i^^tfexM\\xa:l\jjg^t^^j^,t^^l,tcuUccelum. 

CMinusproprii, ut funt duoparaUe- 
logrammatA exteriora,ntmpc i. 

&3- 



iVo» communes, 
quifuntvel 



[^uatuor fartes 

j quadratx. ptraU 

l klorum extre- 
mgtsproprii,^ „,,^„^ f^jbj,. 

I vifxin 1.2.3.4. 
Varallelogrammu 
inmtdio. 



utiunt 



I 



Primumjgituralateredextrnadportxintroituminciperefolcmus.quo- 
ni3mtalisdcbcteirear/tificismotu.,qualiscftdiurnusmotusSolis,quicurfum 
fiiumiocipitadextracccliparteatqucinfiniftrammijndipartemdecurritjvi- 
Welicecab Oricnte in Ocadcntcm:Non beneitaqueautmctliodiceoperan- 
tunlli.qiii a (iniftro latcrc incipiunt.prstendcntes quod talem motumob/er- 
varcf)lcamusin lcribcndo. Ve.um enimvcro convcnitartiinomnibusfuisa- 
^ionibusfcmpermnt.iri naturjn-L-. 



^adrati 



E ANIM. ME'MOPvAT. SCIENT. ^^ 

,^adrati figura. 



» 










• 


://A> 



Divifione ergo Sc fubdivifione fadla & duobus parailelogramTnatibus 
extremis in duas partes arquales divifis , prima parallclogrammatis bafis eric 
primi cubiculi locus,6c pars ei fupereminen^ erit fecundus :Summitas autem 
parailelogrammatis fecundi erit tertius locus:quartus vero erit ejus bal]s:Ec 
totumtertiumparallelogrammainmedio fitum erit quintus & ultimus locus 

cjurdemlateris^Quare^.lateraquadrataperj.multipiicatadabuntjo.Jocoshu- 
jusartineceflarios. Atque ita debes in omnibus aliis lateribus dividendo £c 
fubdividendo procedere,quemadmodum fecifti in primo. 



C A V. XI L 

^am figuram debeamns umcuique hortm locorum dare? 

"pRomajoriconformitatedabimusunicuiquehorumpr^diclorumlocorum, 
jL figuram theatri,continentis 3.portas,in cujus medio eritimago fi.\a,quam 
efTentialemappeilamusiquxtamen per accidens aliquando cogitur deccdtre 
exIocoluoproprioinaiiquemextcnorum,utiapparebicmfequciitibus, 



ForrnA 



j8 TRAGT. I. SECT. IT. PORT. III. LIB. L 

Foma Theatrh 




TRA- 



TRACTATUS PRIMI. 

S E C T I O N I S 11. 



"P R T I N I S 



111. 



L 1 B E R 11. 

De animx memorativse fcientia. 




C A P. I. 

1)6 Alphabetis quibufdam necefjartis ad '-vocabulorum,Jententiarttm, 

oratlonum ^ JubjeSIorum m memoria retentionem 

i^praprtim m arte rotunda. 

1 Nutraq^jjearte rotmdx fcilicet& quadrata requiruntur quinque 
ordines al^habetici: quorum«»^eritvirorum,(e//f?foeminarum, 
'tertim brutorumj^«<ir?«f avium&^«/»/«<fpifcium. Viriautcm 
qui confiderandi veniunt in arte fphsrica debent elle vel Dii 
vel fpiritualia hominum corpora aiiris dedicata,qui fingi de- 
oentabomnibuscorporibuselementaribusimmunes. Atque 
hocidemquoquedefceminisnaturjecoeleftiseftintelligendum. Nominaau- 
temDeorum &c cum Diisviventiumfunthi;y4^tf//(?cumradiiifoIaribus5'<f/^«f 
cum uvis, C«/»;iQ^ocumarcu&pharetrajD^/wo^^rg(5» qui & P/atoDcns inferna- 
1 i s , J^olui,Faunm, Gaiaymedes^Hjmenxtfs^^^upiteriLucifer^^Mars^Neptunus, Orion,Pany 
^mrtnus,Romulu4,Saturnus,Titan,Fulcanns,Nomin3.\er6.DcATVLdcf(£mma.mm 
c(£\e(\:mmfuntil\a.,Jndromache,Be/Iona,Ceres,Diana,Europa,Flora,Gorgon,Hyades, 
]uno, Lucina, Minerva, Natura, Opis, Proferpina, ^uinquatria, Rumia , Thetis , Venm. 
Porro nomina brutorum hxcfnnt Aries,Bos,Caprinus,De/phin,Equtis,Fe/li,Gor' 
goneusferpens,Hydra,Iricinus Leo,Mu/ut,Nerem,Onager,Pegafuivo/ans,^uxJlor,Rhi'- 
noceros,Scorpiw,TaurttsWrfa.kdzytszutcmc[Uodattmtt,c^mz'mun\\trfdii^\iSc.. 
ra odava tres tantum,avesreperiuntur vidtlicet Aqui/a,vu/tur&ccorvtis,idcir- 
coearumordinem infpiritus mutabimus virtutisautvitiiahcujusfptcimenin 
duentes. Sic conliderabitur^w/'//w extenfls alis fiirfum fpeAiins,BeJIia/ttas pi~ 
lis repleta dcorfum profpiciens, Cyft^f/zV^^f cum enfe fanguinolento in unama- 
nu & cor transfo(rumtenensmanuaItera,Df;^fr<j/wfeipfamfufpendens,£^y/V. 
/^Cyathumvinorepletumtencns,Ftfm'/«^t? columnaeinnitensfeucolumnam 
ampledens,6'///j ventre extenfo femper comedens , Humi/itas genlbus flexis, 
/«/4WMfordidemaculisubiquecontaminata,L.e/;/wla:tofeuhilarivultu&flo- 
ribuscoronatacanensautfaUans,ii///??'/4pannis obfita &: morbotabefccns, 

h a Nemefs 



Go TRACT. T. SECT. 11. PORT. TIT. LTB. IT. 

NemeJismiaihusfzn2;ii\ao\entis,ohedientiahiwiiluare(i2tiirninatz,PnMrui/i albii 
iaduti veiiimcatis ,"^erela iracundi^ tiammis ptrciti, Keligio cruccm nianu 
teaeas, Spes anchor3.m caeruleamtenens.T/w.frcurreni&lemper rctrolpicicns 
rerectmdia coronz iurci exormitA,Zelotypia c!.im ob(ervanj.aiiorumacl;iones. 
Porro re rum inanimatarum 8c ipforuum numerorum ordines ipfis rerumfi- 
guris feufimilitudinibus exprimuntur, uti in (equentibus duobus ordinibus 
patet. 

Oportet autCm imaginari ha:c omnia efle quafi umbras Sc res tran(pa- 
rentesfijucorporadiaphanamregionexthereaapparentia. 

(; A p. ;/. 

*De alphabe tii t^ nommibHspro arte quadrata. 

TMagines in hac arte corjfideranda: funtjUti fe habentin naturaelementari, 
■^hoc eftjUt fint quodammodocorporeac,licettenui & fii btili modo. Vir' ■'. um, 
autem alphabetum ibmitur ab iUis.quibenetibifuntcogniti jautetiam pote- 
risprohbitu exhiftonis tibi aliquas perfonasdeligere-.fedlongcmeliuserituti 
illis,qui cogniti tibi funt aut familiares; Hxempli gra.t\^, ^hraham, Bernharduiy 
Carolt4S,Damel,Emiiniiel,Fra,ncifcni,Guiltelm:ii,Henricui,^oharjnes,LaurentiM , Mat~ 
thdUS,NtcolaM,Oliverius, Petrus, ^uintilianus, Rtchardus, Salomon, Thoma^ ,Vincen^ 
titis. Si ex h I itor lis, AchtHes, Brutus . Cadmus, Diogenes, Eteocles, Tabtus, dnymedes, 
Hercules,]a/oft, Leander, Midus, Nejlor, Orion,Prometheus,^lninttltanus,Romulus,St- 
non,Tantalus,\}l\jfes cum Circe.Xfrx^y cum exercitu.TA-i^wrotacontulus. Fce- 
minarum tibi notarum nominahxc er\int;Agrifpina,Barbara,Cathartna,Dalia. 
EllJabetha,FranciJca, Gultana. Hejler, ]ana, Laurina,Martha,Nerea , Oriana , Pau.~ 
ltna,§^rina\Rofamunda,Sara,TomiJena,ValerianA Heftorica autern focmi- 
nnrumaominzerunti\h,Ariadne,Berfabe,Clttemne^ra,Dido,Europa,Flora.,GaliUay 
Helena , ]ana , Lais , Medea , Niobe , Olympia-s mater Alexandri, Penclope ,^^ntilianat 
Roxana,Semirants,Tomyris,VeJia. Nomina brutorumhxc {unt.Afnus,bos,Came' 
Itts, Dama, Elephas, Felis, Gryphtts, Hydra,]timentum,Leo , Mtdtis , Nereus [erpens ma- 
gnus^O^vis ,Panthera,^^(lor beftia latrans inftar cznis.,Rhinoceros habcns cornli 
m fronte , Stmta,Tigris , Ur/a. Nomina avium erunt illa : A^uila , Biibo , Corvus» 
Drepanus,Erithacus avis fo!.i minens FaIco,Grtts,Hirtmdo,lbis LttfciniatMtlvus.NO" 
cttta , Olor, Pica, ^^rquedttla, Reguks,SturnuSt Tiirdus,VeJpertilto. Vide figuras 
Num.^.fic 4. 



Et 



I>« AKMM. MEMORAr. SClENr Ct 



\Jr(io jiipnaheticu s" rerum 
inanimatarum . 



tiquvcr rcTum inatiimatarum " 
fvo hac arte. . ' 




Ordo Charactevum A.ritkm.etico. 
rum inhac avte . 



C haracteTes Jivithmetici \n 



nac arVe ■ 




f 





S 




\WW\^ 



I 






r 





8 




J f 



Ct TRACT. I. SECT. II. PORT. III. LIB. II. 

Etficincsteris:Namhomoiofidcns dorfoafinifclanceammanutenens 
fitTnificabitio.Cumfurcaverozo.cum tripode 30 cuni iibro 40.^ fic in cxic- 
ris" Atquefi ii.in locoaliquo volueris pliantafticomodo conlignarcduoiho- 
mines, duaslanceas gerentes imaginaber;j:Qiiod C\ ^^i.volueris exprimere, 
finges hominis imaginem a parte finiftra librum manu tenere,in finill:ravei6 
parteimaginaberispiftoremautagricoiam furca inftrudum,& inmediocon- 
ftituesfceminamtripodiinfidentemaffignatisjfcilicct.cuiqueharum pcrfuna- 
rum convenientibus adionibus, 



C A V. IIL 

^uotublexJithujusartisid<ea^(S^ qaibus aSliombus ajjignanili 
tn quoUbtt fphxr^R loco. 

C kut princiDaliSyqnxfdVicct in omni vocabuloprincipaIi,TUtpar- 
ticula membri ahcujus orationis vel fententia; agit : Eritque 
Ari£tis efiigies in primo loco primi orbis:Atfiacliovocabuli 
praidommantis non fufficiat ad exprtllionem rei fignifican- 
dae,tuncpoteftadjuvariacl:ionibusdominicjufdemiigni,{ci- 
fj^akuima.) hcetMarcis:(ed hocrarbaccidit 

■ • r \h.nx.mtnHS principAUs\cv\m nempe ad iniigniorem diltinaionem 
ma. huius hiftoriainoricntahfigni theatro,naturiefigni imprimitur:Sit 

artis eil ^^'i^ ^^^fi" ""» primo ioco col!ocatus,vellus aureuin manu te- 

nensjM/r^/f^infecundo.r^wpaftorintertio^Dtf^/^/jf inquarto, 
&: Phgbus m quinto fignificans diurnam elFe confteliationem 
& mafculam : atque lic in cxteris theatris orientalibtts. 

In theatris vero ofaV/f«/4//^«;debemusfolummodbimaginari umbrasforma- 
rum primi theatri oblcuro modo apparentesjquia huj us theatri color,quate- 
nusnoc1iseftprincipium,fufcusapparerefoletphantafixocuhs. 

*7)^ ordine prtncipali tdtearun' perjjhams Vlanetarum. 

PEruniverfam Saturni fphxram ordo principalis erittalis : Primus hujus 
fph^rx locus afcendens erit Cafricornns , &c fic coniequenter fecundum fi- 
gnorumfucceifionem:qu3tenusCapricornuseftSaturnidomusdiurna.54/Kr- 
fiiis itaqucin 9: .rcxdttijJtM/is,in ^.Senexprndfntt[ftfniisc^diK^t\n X .ptJcaforyin^V.i. 
ratus&invidiiSy\n S^.lubriciis CP- lnxurtoJits,in U.-balbuticns/cd tamen do&ijfimits o* 
trudettjpmtts,tn SS rnercator rneUncholicus ex damno ,\n £{ .fortenatus jtnex crnobilis, 
in iip fagaxfedhominumfocietatemfugiens,u t Diogenes.t n £h homo jucundus c^ bonus 
focius. in v\ homo vttalts,fqualidus,j>auper dr viruknt£ diJpoJitionis,\n J^f.divescjrpo- 
/f«jy?^f^»/f»//(y«^.-Induaterj;oSaturnub veftimenta,tiabeatqueacT;ionesaptas 
tc con venientes rebus pra.'dicT:is,pro loci & llgni naiura,in quo reperitur. Dein- 
deoriaturfignnm A=».ubi J//j&/>fr apparebit tanquam rex coeleftiscumfummo 
honore,in ?• .puf.lLtnimisM^^ pauperrtmuspresbyter,in X ■&potensmaqnihonoris ac 
dtvttiarum,\n 'V duxfortunatiffmusin bt!lo,\n 'r^.amorecaptuSyin VL.mercator bonxfi. 
dei,\ n So.principtirn amtcus ty- tn pretio apiid magnates,\n Q fapieus (^ amabilts,\n njp. 
Jcietitia prAdttusf\n^ EptJcopus,aut dives in rcbtisEccleJiie,inv\.amicusalicujusprinci- 

» • . pif' 



DE ANIM. MEMORAT. S G I E N T. <^ 

^w.Sicporr6,fieaparsZodiaci,qiicv^r/>/iatcribuitur>oriatur,inquaM<jr;cogno- 
fcicurruuhaberedominium.ipfeineadercribeturcurru vedus, enfemqi manu 
tenes,8c fulgura ab oculis ejiciens,in y rapiensvioleftterff^mifiafuhforma niilttiico- 
m/tnts,in n a»imamUljjJtsJimn/a»s,in © tnco}t[iam & temerariu5,\n Sl.fetpfimtn' 
terfciens afitfujpendens.xn n^P fngens literas aut Sagittas ah arcu mittensM ■£t..ciim FC' 
nere in adulterto deprehenfas a Fttlcano,\ n XA,.dives inpolfeffiontbus,\ n i?i.condtt6ior exer - 
citttSyin "^ .altos gUdio 'uuheras m^ audax(^magnaaggred/ens^\n ){.amHtis Regts. i u 
poftea,liLeL>oruiur,&rcfuprahonzoncem,cu(uoDomino,videiicet ^'<//(?,c6- 
monrtraverit,^/'(7//<?ineodignitatemIrnperatonshabebic,6cnin]e juflitiamex- 
ercehit,\x\ -^izmercator erit res ponderans\\n nl cuferpente Pythenepugnabit^in ^.fagit- 
tasftiOi httc at(jtie illuc ejaculabitttr,\n 9 .trijiiseritdrobfcurus^n ^ perfltimennauiga- 
re 'videhittir,\n K -cum Oceano eires erit,\n 'V.erit biliofus atque tractmdus,m V. ctim 
Minotauro be//tge)'abitur,\n JJcum Cafiore df Polltice familiaritatem habebit,?^Cic\a. 
cxtensiTaurtts enin\{m-gens,renerem in lua domo habebic,ipfaque more Ett- 
rop£ inlidebit dorfo tauri : Sic in afcendentibus Gfw/w^jimaginabimurA/frc*- 
r/«w;.-atqus itidem quoque afcendente Cancro , Z-»»/tw,proccdendo cuin illis 
fucce/Ii ve & gradatim,uti fecimus cum fuperioribus. 

C A P. V. 
T)e imagimbui mmus wincipalibtis. 

ALiquibus fortafle minus placebit umbrarum minu? principalium miilci- 
tudo.LTcitaqueiisgratioiiorfithxcarsexclufisimaginibus.fliendam efl:, 
locos illos pofle coloribusab invicem diftingui hoc modo : Prtmns locus enc al- 
bus inftar pratinivecooperti^i^m/W^f fitrubicundus,habeaiquecffigiempra- 
tiexiftentisanteportamtheatri,inquoprxliumfuitcommifrum,ita ut ejusfa- 
perficies fanguine tindacolorem rubicundumexhibeat,Tfm;«-iocusfitviri» 
dis 5careaquxdamanteportamgraminearboribusquevirentibusconfpicua, 
C^uitttis fit c^ruleus,& undequaque inflar vallis ante portam fontibus irri- 
guus ; ^luintus & ultimus fit /pecus feu fpelunca fubterranea obfcuriffima, 
nigrum pr^fe ferenscolorem. Hispratisoppoficxfingantur^a/w^w^-fi^/wOT^A 
qux itidem debentfiguraSc (:o\ore.di(k.\ngu\iFigura\tn\xndtimtmextremariierti 
circuUris d^ rottinda,medi.i autem coiumna habebtt figuram hexagoneam, &qux 
his intermedia fuat qttadratam poffidebunt figuramiColoreetiam hocmodoab 
invicem diflerent.utcoloresearumrelationehabeant cfi colonbus portaruni 
theatriiisoppofitarum,oppofica tamen feu inverfaratione :icafcilicetutalbe- 
do nigredini obiiciatur,&c, Poterisetiamhifcecolumnisannulos phanta- 
flico concepru & catenas affigere,quibusadligataanimaliafignificahunt y^^- 
'verbia,CoK]tmctiones,Pr£pofttionesii.InteriecIiones,ui\ infententiisdicctur. Entqi 
ki illis hicordc^: Alhixcolumnx fingatur affixusannuiusargenceus,cumcal!quo- 
que catena, Rttbra ver6 cupreus cum catena ex Famo faclaj &Zm<5/<£p!umbeus 
cum catenaplumbea,acM^r^deniquefcrreusannuluscum ferreaitidemca- 
tena affixus exiflimetur. Ubi autem vocabula funt fignifiejtiva, ibi neceffe 
efl,ut illa denotentur per imaginem aut idxam magis principalem,Sc non ali- 
ter,utinfententiarumrecordationeapparebit. 



Seqaittir 



54 TRACT. I. SECT. II. PORT. III. LIB. II. 

Seqmtur fgura <uera, theatri. 




C A P. Fl. 

^dt modis imaginesmagisprmcipalespojfintinlocu 

<-jacu{s exprimi^tamm arterotunda^ 

quam quadrata. 

"CrK^f/fy, videlicet cum aliquis videt rem quand.im imma- 
nem,aut/acinus quoddam crudeliter,6c contranaturx 
leges patrari:cujus generis innz.Tyranmsalifjttem intcri- 
mens,Lncretiafcipfiim e medio tollens. 
i_^f7/i)W;,quibus \Ridicttlofi,yt\\xt\,i\fce>ninaex afino decidens denttdetftafecretio- 
imagines in lo- S r^.ficomnesalia; res digna; rifii. 

cis cxprimun- Miractilof£,yt\m\Jioccitrrathomodttobus capitibtts nattts,ve\ aft- 
turfolentej]e3iUt ntis docesit altqitem canere fidihits attt ipfcmet etia docttts evadat . 
ObfianxcJrtiirpts: wtfiqttis in re inhonefia verfctttr.eaQ, titrptter 
ajjiciatur. 

Et 



DE ANIM. MEMORAT. SCIENT. c^ 

ET hujufirjodietiamadionibusutipofluntimaginesautide^ecoeleftes.quas 
imaginaripoirumusinpratisillisanteadefcriptis. Hlcautemnotaredebe- 
mus,qr6d unumquodque theatrum tibi dabitquinque portas videlicet, Al- 
ham,RubramJ'irtdemyCwrtilcAtnd^Nigram. f^icetiam velim te inprimis obfer- 
vare,qu6dp!urimumhuicarticonferat,rrinrph^ra Zodiacifiveftellataimagi- 
nerishifl;oriasloco&adionecuique{igno&;ejuslococonvenientes:verbigra- 
x.\7i\adjtgniim Arietisperiinet hiftoriaaurei Ftllerts]afonk c^ Medei& : Prima igituride.t 
anteportamalbameritMedexinrummitate montis AtIantis,herbasTuas ma- 
gicascolligentisnivecoopertasj Sectmda ante portam rubram eritMedeafra- 
trem fuum interficiens membraque ejus in pratiherbas proJiciens:TfW/4erit 
MedeaherbnscoJiigensintempeTheiralicejvirgultiSjarboribusque viridibus 
vigentejUtJafonisconaminiqueatafliftere. ^^dr/^jeritJafon&Medeanavem 
ingrediens cum veilere aureo. ^^nta eritdomus aut locus ille obfcurus,in 
quotauri &: draco,aurci velleris cufl:odes,incaniaiionehgati &: inclufi man- 
feruntjSc lic in cKteris. 



C A P. VII 

^otinodisin utraque arte^^-videlicet tam in rotunda^quam 
tn quadrataexpnmantur <-uocahula, 
Jignificatfva ? 

fRelationeSc\\ictt,cvim res aliqiia alteri refertur,ita ut per eam 

relationem,fignificet remaliquam fine rei fignificanda: ex- 

preflione : Sic atramentttm fotesi Jignijicare atramentarium ^ni^ 

gredo atramentttm,vaginagladium . 

Exprejftovoca- 5'/>»////W/w.nempecumresfimihsinIocoexprefIaindicateam 

hulijigmficati- ^ cui fimihs eft,veluti Sirenesfceminas,Henricus pauper cOronatttSy 

vi hz trtbtts ? Henricum Regem Galli£.,^c. 

modis,ic\\ictt Regali frxfentia: fic imago atit idea, gladio aliquem percutiensjiirnifi^ 
cabit gladium. H^ec igitur eft, cum rcs vera in fua natura 8c 

fubftantiainlocoahquoabimaginisvelidejeaclioneexpri» 
mitur. 



C A P. vin. 

^e utititate exprejjionis imagtnum fixarumyquai 
ejfentiales '-uocamM. 

SI in harum imaginum exprefnone voluerimus multiplicem commodita- 
temreperire,nihileritinpr2didlorumlocorummedioexprimendum,prx- 
ter iliud , quod ex hiftoriis quibufdam excerpfimus : verbi gratia ; ex vita Julii 

Cxfarisa,utalteriusalicuiusRomani,velCleopatra:,velalicujusTrojani,vel 

cujufdam Philofophiinfignis,autconfimilium,vel ex facris Bibliis,utinarratio- 

nes vitarum Samfonis,Davidis,Moyfis,Macchab^i,& aliorum. Prima ergo U- 

tilitas erit hiftoriarum retentio feu memoria,per quas eriampoterisfacillime 

vocabula fignificativa,non fignificativa,audita fcilicet atque inaudita, 

fimiliter fentenrias,orationes & rerum fubj eda 

memoriter reiinerc 

i TRA. 



CG 



TRACT. I. SECT. II. PORT. III. LIB. III. 




TRACTATUS PRIMI. 

S E C T I O N I S II. 

^ R T I N I S III. 
L I B E R III 

De animx memorativ^ fcientia. 



c A p. i. 

^uotuplex fit <-vocabultm: Et de modo explicandi m locu 
<^ocabuU fignificativa, 

Ocxhulum fignificmvum appello i'Iud, quod per vivam aJiquam imaginis, 
autidexaclioneminlocoaliquoexpiicaripoten:: Nonfigrttficativum vcro, 
quod in locii per fe propter aclionis defcdum fignifican non potcft. 

frfr^i.utinterficere.faltarejCanerc&c. 



V 



'"Significativa, 
ut lunt 



VocabuU -^ 
omnia s 
lunt 
aut 



)Sub(lantivaMi,\iber,tx\{\s,iSimus,&Lc. 
)AdjeBiva,ut> fortis,violenttis, tnftis, hilaris,&c. 
frfmr/^/rfjUtpercutiens.ardens^xgrotans.fiiCc. 

^ ( Adverbia,m,x\ow,nunc. 
Minusji- \conjuncIiones,ut,&c,nec, atquc. 
gnijica - s pY^^ojltiones u t, p e r, i rL . 
tiva, ut \j„terje^tones,n t,proh, vah. 



fAudita 



) 



Non ftgntfica 
\ ttva 



\ 



CPropria,ut, Petrusjo- 
j hannes,Sara,Maria, 

Sitbftanttva<^ , , 

' . mon proprta,nt,\3ibors 

'na f . 'i, ^, r- ■ 

j mteilcaus, fpiruus, 

L &c. 
gntfica- ^ 
\^tiva,nx. j Pr^wtfwz/w^.-ut^quijillcifte,! 
L &c. 



rSu 
I '" 



Magis fi- S 



,meus, 



/;?W/.%ut,Gorocoga,Abricalac,Arbroc,&;c. 



C A P. 



D E A N l M. M E M O R A T. S C I E M T. cT? 

C A P. 11. 
*T>e 'vocabulommjiinificatiyorum recordatione m arte 

jhhAnca. 

LOcisutrupradicflumeft.diftintflis&cicfcriptainprimotheatrohiftoriaMe- 
de^per quinqiieprata,oportetper regulam priedidam in vocabulorum 
fignificativorum expreffioneoperanhocmodojvidelicetfivocabulumi^Z-i^^r 
velim in primo loco denotare, imaginabor Medeam inprato albo,tanquaiT 
fubtilemfpiritum inxtherependentemautincurruigneofedentem,in(picere 
hbrum magicum : Atque hxc tahs imaginatio debet reah expreilione in loco 
fibi proprio notari. Porro fecundum vocabulum fii(fx^//<i^<i/jpol]umusigitur 
fingere/piritum iftum Medeic in turris fummitate profpicere & anxie obferva- 
re,an Pater eam perfequatur,necne.Tfm«wvocabuIumfit(Z<«/'»i^quodutex 
phceturimaginabimur,fpiritum Medeajlxtari duplici nomine, tum fciiicet 
propter]ociamoenitatem,tumetiam,qu6dinvcnitherbaspropofitofuoinfer- 
\icntes.,^uartum vocabu!umfit('f«//f//«fjMedeamigiturcultelkimfuum,quo 
fratrem jugulavit,in mare projicere nobis perfuadeamus.^M«/»«»vocabu- 
lum fit. (Lux) Quod ut fignificetur, imaginabimur,qu6d in confiidu Jafonis 
cum ferpente vigilante & tauris flammas evomentibus eximia Jux & ingens 
fcintiJlarum multitudoex fpelunca profiliat. Et fic progrediendum ad ihea- 
trum V. occidentale, in cujus ohfcuritate efTentiales Mede«e actioncs, tan- 
quamrefledentesumbrasfpeculari debemus. 

(;' A P. IIL 

'De fvocabulorum fignificathorum recordatione lijr 
fofitione m artequadrata. 

SIvocabulafuerintfignificativa>^xprimenturrf«/rf/4//(?»^,auty&»;7//»^m^,aut 
realiprafentk: Sic vocabuli fLf <?j fignificationem exprimaminprimaprimi 
lociportaperrelationem,videhcet per Sampfonemleoninapelleamid;u,aut 
reaii aclione per Sampfonem cum leone pugnantem : fi fecundum vocabu- 
lum fit (Etifis) imaginabimur per relationem, qu6dDaljla iracundiaz ardore 
percita rumpat mventam mariti vaginam , aut etiam reali adione finge- 
mus,qu6ddefperatamortemfibigladioconfcifcai. C^6dfitertiumvocabu- 
lumfitfwwyTiX^hngemus^autrealiprxfentiajqu^daliquisPhiliftxorumftudens 
evitareSampfonis violentiam&fervorem,iufideatmuftx&:evoletinaerenv> 
aut relatione quod carnes habeat putridas a mufcis undiquecorruptas,autfi- 
militudine, quod alis,mulc^fimillimisfugiatexIocounoin alium-. 

C A p. ir. 

*J)e '-vocahulorum co^mtorum quidem.fed aut omninononf 

aut di_^,culterfignificatiyorum m utraque 

arterecordatione. 

7 'N arte rotund.t folent nomina. fuh(lantivi.,a.d]ecliv!i d^participia per ordincm al- 
^ phabeticum Deorum,cumaliquatamen corumcircafixamimagiacma<flio- 

i i ne 



68 TRACT. 1. SECT. II. PORT. III. LlE. IF. 

neexplicari.SicNeptunusnihilfaciensvelociorusfignificabit.nihil. Verbamfig' 

nifcativA exprimuntur per alphabetum Dearum,utproferpina inmagnama- 

jefbatefignincatpoire^Prf^/ztf^ww^porroomniaindicantutautvitioaliquOjquod 

erit monftrum vel Diabolus.aut virtute,qua: erit Angelus: fic('///f jexplicabitur 

permonft:rumaliquodlepro(Um,&maculisrepletum,digitoaliquidoftendens 

Adverhia a u tem Conjuncliones., Prxpojitionei df Interjcltiones, folent per bruta cce* 

leftia fignificari. Atque fic etiam fefc res habet in 4r/^^«ii^r4/4,hoc folo excepto, 

quod pro vitiis & virtutibus aves folent ufiirpari: finttamenha^comniacum 

notabili aliqua aclione conjunctaautindicata:Po{Iumusetiamtotumanimal 

aliquando per notabilem 6c diftindam quandam ejus partem denotare, uc 

Leonem per caudam,pellem vel [ingues, Elephantem per dentes aut nafum retor- 

tum,/'4«/W4wperrelationeminterillum&,remaliquammacuIisinfec1;am,at- 

que etiam per pellem,y^»«w per lyram , Bovem per cornua , /:;^(i/m7» per ve- 

nenum.C^wf/wwperveftimentaSandiJohannisjGrj/^Aawifperalamcumcauda 

leonis, ^ludflorem per linguam aut canem, Rhinocerotem percornuj.y/w/^wper 

imitatione,authominefimi£efimil€,Ur/d«2perplauftruccelefte,f^/t=/wpermu- 

remautignem,M«/«w/'fronera,£^««/wperfrxnum,>4^««wperlanam,/id'i«7/;«»» 

perpomum,5<!»«//4f/«w/'i?/'iiwperclavem,Cij^w«wper{eipentrmautarborem 

Davidem per Golia; C2i\nn,EteocIemptTiiimm^mdiv\Gm,JaK^iiFranciJcumpet 

crucemfanguineamjHe-rrw/ifw perfuftemautarcum^J^yi-i^f/wpervcllusaureum 

autinfidelitatem,A//i!/i<wperaurum,autauresafininasaureas,iVf/?(7rc7wper bar- 

bam 2.\him , Orpheum per lyram, Prometheum per cor fanguineum aut vultu- 

rem,,^/»«//4»«wperGrammaticamautvirgam,i?4/w;W«w£/^///«wperphia- 

lam6(:alembicum..S"//?<?/?f/w per equum ligneum,T<!/7/ii/«/w per famemautpo- 

mum in zquzMlyJ/em per Syrenes,&c. Sicponiturproy/^«//« oculusafpiciens 

Solem,pro5/<Wfobfcuritas,pro CiJrf i9nigredo,proX)rf/'(j//fhyrundo,pro£r/- 

//;4f(?homo(oIusindefcrtis,prof(«/r^/?^tintinnabulu,pro Grue locus aquaticus, 

roftrumacutum,velherbageranium,pro/^r»/?i!//»f tedumdomusjpro/^fpar- 

vulusferpens. Atqueitafemperferercshabebitindiftindlioneformarum con- 

ceptaruminarterotunda refpiciendo affidueadprxdidasexceptiones. 



G A P. V. 

1>e nominum propriorum cognitorum recordatione. 

CUm nomina propria cognitaatquecommuniavisrecordari,oportettea- 
hos eorundem nominum,qui vel familiariter,vel ex hiftoriarum ledione 
tibi cogniti funt, in locis coUocare, & quidem fimpliciter acl:ione tali, quali 
communiteruticonfueverunt: Verbigratiajfimeminifie voluero alicujus Ca- 
r«)/;,collocabo ibi quendam Carolum benemihi cognitum : qui quidem, fi No- 
tarius,Secretarius,autfaberferrarius fuerit,&c. ille quoquehocofficioinloco 
illo,ubiponendusvenit,cumevidentiimaginisadjumentOy&notabiIiejurdem 
adlione fungetur,vel etiam eligam quen^Jam in hiftoriis clarum,veluti Caro- 
lumMagnumbelligerantemcontra infideles. Sic fi Clementls velimrecordari, 
ponaminlocomeocomrnuni,PapamClemcntemcumcornuin 
manupromeliore diftindionCjSc fic 
in cxteris. 



C A r. 



D E A N I M. M E M O H A T. S C I E N T. 



(T? 



C A P. yi 
^e nommum propmrHm.ntmquamub^ante auduorum.recordaUone. 

runr.numeranTurAw//e'!7^^^^ 

dram,qaa. veoenoruore/fitT/' ' ^l^- ^" ^'^'" ^""^^ 'g'^^'^ P«"« Hy- 

dr:e,miginahorEeocem^^^ 

tus,eb,bit,quarehfcno^^^^^^^^ 

i/-.3 Nam^4In;Xaf^^^^^^^ eftreco^dan,reLto 

uctangens hviamTo;c?dar nf^^^ ''^^ /^^^^ ^■&olorO. Ad,o autemenr, 

dam e?. Parad.forcen tcaX-^i" /"'^'^^^'"^P^ S,mum,quam A- 

dmianantemWamrcrSlm^^ ^aT"'^''^^''^^"'"^^ 

utAdamuvula4c^u,afe'm''"'7'"-"^'^^^ 

rua. ^-..wJc" lolTot^^^^^^^ .ncro,v,!cum S,m,a & Ibe 

l'us cum phiaii. & akmb^d/^T V ^ /^T ^'f ^bitur Raimundus Lul- 

phulas,eaquepropterlRaL^^^^^ ^""'^""^^ rumpetfeu confonget 

L j r i^ r'"F'cra K.aimundo percucetnrnifl-iiU ci^ », i ,^ 

modofac,hon,hoc)dempotentfieriFtemm r ^ ^,^''° ^"«^'am 

vocabuJumante^ tib,inaudm,m r ^ ^ '" ''''"''"^"" ^"'"^^'^ 3^^^^ 

Ju qu.dam vocabd X 
mantomnesfereatital rot/vC^^^^^ 
ricupis^Verb.graSSSa nrr"'"^"^' ^"'"^''^^ 
ru Dav,d,s fu,t in be loln eSs &^^^^^^^^ 

«om,n,s tu, inauditiaut n^atHdaf^ATrl ' u"^^' '"P'^'"^'' '^"^^ ^/J^^bas 
clum,qu.%nificatduo cS~ 

admonearis^eumdenotareprimasfvLb^!^ r a '^'''"' ^"'' '"' P^«^' "^ 
arcendentemiaccelum,actSeSn f ' "'^''P'!^''"°^^°"bi^ 

unam,..c.c.ter,s. HoS::^::^-!:--^^:^^^ 

T^efemenuarumrecordattonet^m marterotunda, 
qnam m quadrata. 

couvcn,enti,n/Iaeulanahnnr.ll ^ ' "^''^'■^ ^'""'"^ vocabuJa ord.ne 

ill"dm^ult.tud,^efeattrrrt"d;r^^^^^^ 

>ncedemusv,a:ObfervencurigiturXcope^^^^^^^^^ 

ucpe.feclumaJ,cmusmembrirenfumexJr/^ "'"''^^ 

verb, gratia. ,n hac fententia, C ;tlXT^j;^ 7^ 

miago qu jdam d.vidat corporafautZTontmt. '^Y'^'^'^"^^^ 



3 luti 



70 TRACT. I. SECT. 11. PORT. lll. L!B. III. 

\ut\,0mftfimotuiJif»pUxautre^t*fef}aurrotn»dns:HicOTpheusmoythkixrTe£te 
&rotunde)autSolformabicurinmanu,rigniHcansmotumpcrrelatiuiie.7'fr/;a 
nduoveltriaadverbiaaut conjuncliones,&c. inchoent fententiam oportetiU 
lain unotantumlocoexprimere.nicoDfsquentiafintmanifcfta.&infenfusna- 
turainfeparabilia.,^4r/^,cumexadevolueris&fubit6di<ftasmembriparticu- 
las in locosfuosdi(ponere,affignabispritisimaginibusad:iones fidorum voca- 
bulorum fignificativorum : Ut, fi collocavero atramentum in primo loco,6c 
primum membrum (iitm illnd: Forma dat nomen ^ ejp rei, iingzm,imiginem 
tollere atramentum, & poft abfterfionem ejus de facie cujufdam formof» 
puellx,appellarcillamMauram.CumautemvoluerishsEcperagereinartero- 
tundaoportebitutiio.portisMedex,8cdeindcEuropx,&c. 



C A F. yiii 

'Deorattombns ^ carmmibui . 

INorationibus & Carminibusopus pfa:dic1apropofitione5ceodemprxci$^ 
modO)fed&in Carminibusfacillimeidpr^ftaturproptermenfurxneceffi- 
tatem. 



C A P. IX. 

'Dc (kbjeSits <(sr qmtu^pltctter fubje^um hic 
acctptatur. 

^\Xh]tdLUyni\\\oc\oco\\\u^zcc\p\tm,eHa&ioferfeBaalicujusintetionis,qHxvet 
^reUtionealitjua, veljimilitudim velfalterealiter in unofolu loco exprimitur: A^itont 
zutemperfeffailicujai intcntionis voco illam,qua fenfus alicujus biftoria: vel 
dic1ifapientis,vellegis,velaphorifmiautconfimiliumexprimitur,&perfede 
in locoaliquo explicatur:fed quia inhis omnibus varius eftoperandi modus, 
idcirco ordine quodam & methodice progrediemur. In hiftoriarum igitur 
fubjedis fciendum eft,qu6d hiftoria dupttcimodoin locis exprimatur,v\de\icet,aut 
generaliter autjpccialiter. Generaliter exprimitiir hiftoria cum tota ejus feries & 
lenfus in unico iolummod6 loco explicatur , uc fi generaliter velim totam fe- 
cundi libri ^ncidos hiftoriam Virgilunam in locoaliquo exprimere, fin- 
eam.quod imago loci in fummitate montis eminusconfpiciat.quarationein- 
cens equus licrncus denodeinurbem introducatur,adeoc]ueetiam deinceps, 
cccca adhuc noAe.ipfa urbs lamentabili modo omni ex parte accendatur. Spe- 
f;4//>f/autemhiftoriaexprimitur,cum unaqua:qi cjus parsleorfim explicaiur. 



C A ?. X. 

T)emodo exprimendi figuras arithmettcaiinprxdiSIislocis. 

HUjus rei mentionem fecimus in libro noftro dc Arithmetica Hn/verjali,nhi 
etiamparticuhriterdeArithmetica memoriali capntiinum atq^ alteriim 
propofuimiis,edqiie ration'; docuimus modum nuincrandi,addendi,!UL->irj- 
tr.ihendi,muitiplu,ii!di & dividcndi per aptamfigurarummemorialiurn p. .fi. 
tionem, inlocis conyenieintibus. Quocirca vos ad illum rraclanim noftrum 
hincremittiinus,utbrcvucrhuicfcdionisfecuuda-portionifincmimpon:miis 

TK A 



71 




TRACTATUS PRIMI. 

S E C T I O N I S IL 

T R T I G IK 

De animx vitalis cum intelleftuali 

Scieiitiajioc eft.deGene- 

thlialogia. 

o 

In qua agitur de Cenii cujufque tnquirendi ratione. 



.-;;«..?- 




TRACT. I. SECT. II. PORT. IV. LIB. 1. 




TRACTATUS PRIML 

SECTIONISII. 

T R T I N I S IK 
L 1 B E R L 

De animx vitalis cum intelleftuali 

Scientia.hoc eft.deGene- 

thlialo^ia. 




C A P. L ' 

De Ajlrologia , c^ ejm fartibuj. 

. Eteres TLQCQn{\xtmv\iquatHor h.(kto\o^\x partes^o^mxnvn tinam iil 
leris mucationibus , tempeftatibus , cxterisque hujufcemodi 
rebus verfari voIuerunt,&c; per eam confueverunt prxfagire (i~ 
lubritatem,morbos,8c annonx copiam vel penuriam-.y^/Zfr^ 
agit de imperiorum,principatuum,rerum pubJicarum.autur- 
bium principiis,mutationibus,excidiis,bello ^ conllmilibus 
aliisejusgenerisalterationibus. Tfmit redividitin/mr4/»«/tf;reufpecies,qua- 
rum unA in temporum elecftionibus occupatur,de qua m generali noftroTra- 
ctatu de Aftrologia integrum libelliim rcripllmus-, 4//(?r<t circa qu^ftiones 8C 
interrogationes verfaturiEt/fr//,t,qua:ment6princeps cxterarum Aftrologi^ 
partiumexiftimatur,appellaturGf«^//7//W^^/^,de quahocloco agere prxcipue 
intendimus:,^4r/<«&; ultima fpecies ^ri^^HMuaiJx»; dicitur , qua; in fabricandis 
characleribus, ligiilis, 6>: ftatuis confiftit, quorum efTccfbus mirabiles hiftoria; 
multorumgenerumdecantant:Sedquoniamarsdiabolica,cumhacfemircec 
(ficutiquamfa*piiIimcvidemusrembonamimpiorum abufibuscommaculari 
8cconrpurcari)illamrepudiabimus,8c breviter nos adGenethlialogia:iDquili- 
tionemacexplicationemaccingemus. 

C ^ P' IL ^ 

^enethlialogia quid, i^ in quo n,>erptur ejiajudicium ? 

/^ Eneihlialogiam definimus illam Aftrologi^ partem ,^//.e docet,qua ammit 
^^qux corporii,quxfortunx bona debeantntito contingere .Cfunde ilU dimment quu 
hufqueJigniifutHra)eun)concernentia,denotentur. Hyjus igitur Aftrologica: partis 

judicium 



DE ANIM. VITAL. CUM INTEL. SCIENT. 7^ 

judictum feu praxis dividitur,/« inquifitionem honorum vel corporii,vel ammt.vgl 
fortunx-.Qnx, quidem omnia pcriius Aftrologus,ex diligenti domorum col-Ic- 
rtium obkrvatione, ac Planetarum eas poffidentium, & naturarum eorum 
confiderationeacmutuoillorumarpeclu &;relationepr^fagirer4ondubitabjr. 



C A P. IIL 

*T>e Ajirologorum ^ulgariam in inventione Domimgenitur£ 

wcertttudine. 

/^ LTm de huj us fcientix praxi feu judicio agendum eft , eredlo prius fchema- 
^^te feufiguracoeIefti,eo modoquo inTradatunoftrodeAlirologixantea 
declaravimus ad veri geniturs Domini cognitionem in primis proceden- 
dumcenfemus.AtveroinhoclaboremagnaoccurritAftrologixvulgarisincer- 
titudo,quatenHsinDominiGcnituriEeied!onehaudexiguaeftinter Aftrolog. 
opinionu diverfitas:Nam Firmicui, virquideminhacarteperitus,eum plane- 
tam eligitpro Geniturx Domino,qui figno,quod Lunaproxime poft nativita- 
temingreditur,pr«efi"eanimadvertitur,Lcone&Cancro,quibusduolumina- 
riaimperantexceptisj verbigratia,fiLunatemporenativitatisTaurumpera- 
gret,quoniam ea proximo loco in Geminis migrabit,qui domus funt Mercurii, 
ideo Mercurius erit Dominus nativitatis. Aliiautem nonnuHiftatuuntillum 
Genitura;Dominum,quiin pundonativitatis fortior eftin hemifpheno.hoc 
eft,quieo temporeplureshabetdignitateseirentiales in coelo. Aliiverovo- 
lunt,illum efle nativitatis Dominum,qui plurcs&prxcipuasdignitatesobti- 
netinquinquelocishylegialibus,fcihcetinlocosSolis,Lunx,Horofcopiparti« 
fortun«,&conjund:iojiisvelappofitionis Iuminarium,nativitatemimmedia- 
teantecedentisj&ficinaliis.Quorumquidemopinionesdiverfxtantamhujus 
artiscertiiIimxincertitudinem,perArtiftarumignorantiam,mundopcpere- 
runtjUtarsiftanobiliffimainfe&perfefimpIeXjpura ficdigitioDei Omnipo- 
tentiscoelisinfculpta,avulgarib.nominib. profophiftica,fpuria,&prxftigiofa 
falso habeatur|& reputetur:Qualis ergo fit noftra de eligendo Genitura: Do- 
mmo lententia infradecUrabimus. 



C A f. IV. 

T>e locifortuncc inyentione in Genitura 

OMnes fere in Aftrologia verfati folent inventionem loci fortun^ in arte 
GenethiialogicadiligenterinquirereiCumhiclocusinmaximoapudeos 
habcaturrefpe(flu,ameover6inhacarteMagiftro,virocerteinfcientiaAftro- 
logica & Mathematica prajcelientiflimo Domino Allen Oxomenje,\oz\xmioxx.\x-' 
nashocmodoinveftigarefuiinftitutusrAbftrahenduseftlocusSoIisalocoLu- 
ns. hocmodo:Si contingat,ut O-fit in7.gr.&i8.min.:£i:.oportet omnia figna 
numerareafignoprimovidehcetabV.&invenienturfexfignajfcilicetV.V.n. 
©.^.n;e.&7.grad.cumi8min.:ii:.Qu2abftrahendafuntalocoLunje:Site!-go 
Lunain 14. grad. &9. minut. %.Quare diftat (t aprincipiopernovemfigna 
nempeV.y.n.SS.^.flP^.ni.Jt^.&Hgrad.cumjj.minufjb.di/ponanturigitur 
hocmodo. 

k C. 9. 



74 TRACT. I. SECT. II. PORT. IV. LIB. I. 

C. 9. figna 14. grad. 9. minut. 
O. 6. figna 7. grad. 18. minur. 

C. 3. flgna 6. grad. 51. minut. Refiduum. 

SubtracHiione igiturfada.addenda funt refiduo figna interpofitainter V. 
&fignurTjarccndentiscumgradu&cminucaetiamejufdemfigni. Exempligra- 
tiaifiafcendensfueritS.grad.&z^.minut.i^.tuncinterV.&illum interponun- 
tur^.figna.Quibusadditisrefiduorupradidojfic manebunt. 

fign. grad. min. 

3 6 51 

4 8 H 



7 15 15- 

HiEC igitur Gmul addita producunt locumfortuna:,quieritinfeptimofi- 
gno,numerando ab V.ad ly.grad.Sc i^.minut.^i. Atquedicitur/tff«^/^mw<<, 
quoniaminiliolocofeugradumaximanatifortunafitaefi:. Ca^terum.liLunx 
figna pauciorafusrintquamSolisjtunciz. fignaaddenda (untfignis Lui x,Sc 
deinde abftrahendus eli: locusSolis,a loco Luna:,ut fupra:£t fi poftaddicio- 
nem fadam plura figna producantur, quam 11. abjiciatur Zodiacus , &c reli- 
duumingraduficminutarefpiciatur-.Verbigracia, Horofcopus fic S giad.io^ 
minut.20. LocusLuna;n. 2.6.10. LocusSolis^.grad.io.minut.30. 

fign. ^'■^d. minut. 

i- 20 10 

4" — ^zo 30 

9 ^9 40 

Hoc fado addenda funt figna cum gradibus &; minutis interpofita inter 
V.&cfignumafcendentis. Atquiipofi: jdditionemi2.fig'iaabjiciendafunt,6c 
refiduum cumgrad.& minut.eii^endum,invenicmus,qu6dfign.i.grad. li. 6c 
min.o.fueritlocusfortuns. 

9 . 19 40 

3 10 —10 



.10 o 



Eritvidelicetlocus fortuna; V.g-rad.n.&null. minut. 

C A P. V. 

^od^-i^era Aftrologiic cognttto occulta nohis Jit ^ ahfcondita.^tls' quodne- 

gleciis c£tem lUis nrtis amhiguitatihus,qu£ Amhiquo modo nohis ah Ajlrolon- 

cu fcriptorihHS traduntur,ampleclendafit ^oiaplana (s^JimpleXy 

donec alia njerior <i^ certior nohis heniqna 

Dei 1,'oluntate innotefcat. 

IN TractatunoftrodeAftrologiadeclaravimus.artemiftamefTeveTiflimam; 
Artiftas vero fpurios 6c incertis pr^ftigiarumac ignorantia:opinionibusfal- 
lacibusquedocumentiscontaminatos. Etquamvisaliquibusdivinah^cfcien- 
tia fiicricrevelata,artamenilli,(iquidde ea in publicum ediderunt,tam obfcu- 
reidfccerunt,tantisquea:nigmatib.& rebusin rpcciequidem verisautappare- 
tibus,fednulloveromodou(pi.jm exili-:;ntibusilIudpermi(cuerunt,utntOedi- 



DE ANIM. VITAL CITM INTEL. SCIENT. 7; 

dipi quidem fiibtile ingeniuiTJ potuerit.aut certe vix cXgreque potueritoccul- 

tam & abftrufam eoru intentionem enuclearcjaut fententiam eoru & fcien- 

tixveritatemullomodoexipforumfcriptiselicereiltafcriprerunt Alchimirta: 

de lapide fuo phyfico,fic Magi vere naturales de fua magia,aut fublenfuxni- 

gmatico,tanquamnatura:facrario,arcanafuaabfcondentes,autfub nomini- 

busD.TmonumatqueAngelorummyfteriifui medullam tegentes,aut fabuiis 

&ficl:isnarrationibusreiveritatem fcientificis revclantes,ut hacvuftultos.it- 

quefatuos(ipforumenimverbisutiliceat)fallerentatqueerrarefacerent. Eft 

tamenhuiusSc aliarum diclarum fcientiarum arcanum certum,infallibile at- 

que divinitus hominibus cum ipfa fapientia e coelis fandis miiFumjfed paucis 

admodumrevelatu:Cujusquidetraditiongcabalifticam,quoniaaneminead- 

huc viva voce verbisque apertis accepimus , contcnti erimus cum reliquis in 

fcientiahac vulgari verfatis fimpliciori 2c faciliori via,eaque,rclic1:is omnibus 

compofitis 6c ficlis Aftrologorum nominibus ac operationibus, utemur. Sic 

itaque/'/-/>»<'/(7f<?Dominumafcendentis,hoceft,Planetaminfignoprimamdo- 

mumocGupanteprxdominantem,five debilis fit,five fortis,refpiciemus,& fe- 

cundtimejusdifpofitionemdecorporishabitu,ftatura,complexione,fanitatc- 

que 6c hujufinodi aliis,uti & de animaj moribusinclioationibusjudicabimus: 

Deinde pro nati divitiis&. facultatibusbonorumconfiderabimus^f«W(?//?ftf 

domum fecundam,ejusque figni naturam atque Dominum,Dominique lo- 

cum,inquo,temporenativitatis,invenitur. Tertio vero /i?f^,domo tertia,ejus- 

que figno ScfigniDomino confideratis,fratrum&fororumnumerum,eorun- 

demque naturam ac difpofitionem erga narum obfervabimus.Sc fimiliter de 

itinerumnatibreviumprofperitatevelinfortunio,&:dereligionequoquenon- 

nullacognofcemus:,^4>'/4^(7»2^cum fuo figno&figni Dominoindieabitres 

exoccultoobventurasnato,thefaurosabfconditos,ejusin agriculturafelicita- 

tem vel infelicitatem,domositidcm ac iedificia & polTeflioncsexparteparen- 

tumei obventuras:^/«/4,ejusquefignum,&: figniDominus arguet natifoc- 

cunditnem aut fterihtatem,multitudinemque aut paucitatem hberorum, fi- 

militerque nati folatia feu dona & munera in vita,ei promifia indicabit. SextA 

cum prsdiAisei convenientibusdenotabitxgritudines&morbos natifutu- 

rosin vita,itidemque fervorum fidelitatem feu infidelitatem,& nati circa be- 

ftiolas feu pecora profperam vel advcrfam fortunam aut fucceflum : Seftima 

cum fuo figno & ejus Domino declarabit nati uxorem,ma trimonium & lites, 

accontentiones:0£^4X'.texplicabitnatimorcs,naturam,Iaborem&.triftitiam 

invitaac hxreditates morieniium:i\r^«/« pr^monftrabit nati religionem fi- 

dem,vifion£s,fapientiam,&itinerumlongorumfucc€flum. Dff/w^ nobis ape- 

rietnatidignitates,officia& favorem apud Vrxncx^^tvcwWndecima, fpemnati.e- 

jusquefiduciam,&amicorummultitudinem,aceorumfidelitatemautinfide- 

litatem indicabit: Atque duodecima. tandem nati occultos inimicos, decepto- 

rev,invidos,malasc]ue hominum cogitationes atque fufurrationes deteget,fi. 

militerqueejusfortuniumautinfortuniuminmajoribusanimalibusdocebit. 

Exquibus luculentervidemus,quod hac viadequolibetdubioinvitanatifu- 

turo poflimus fimplici ac plano Aftrologias modoliberantes nosearationeab 

infinitisveterum Aftrologorum nugis &:commentis,judicare8cpronunciarc. 

Nec tamen potentiorem totius coeli Dominum negligere omnino volumus, 

fed,ejiis naturamcumcxterisfignorumDominisad bonumvelmalumcom- 

mifcendo,pra:did:iones noftras contemperabimus, imo vero dicemus, quod 

res prxdicla eo magis fuerit confirmata,qu6 fortiias commifcentur radii Im- 

peratoriscumDominoaut figno domus,inqua res illa fecundumnaturalem 

fignorum difpofitionem continetur. Nos crgo fimplicihacviafolitifuirausin 

k X hujus 



fG TRACT. T. SECT. 11. PORT. IV. LlB. l. 

hujus Aftrologix fpeciei myrothecium ingredi : Nec tamen huic arii fidcm 
ccrtamattribuimus.nifi a Geomantia,quam ruperiiis animx fcientiam c llc ex- 
pLicavimus,confirmaretiir:Ubi crgo h* duxfcientije convenerunt,ibirei ve- 
ritatem inelfc non inefficaciter prxdixirausi in loco autem, ubi eas dillentirc 
percepimus,nihilcertitudinis,redpotiuspr£di(flionisinconftantiamefledecla- 
rayimusjnecaufifuimusquicquamafTeveranteroreincertoebuccinare. Quo- 
modo autem duodecim fchematis coeleftis domus fortunio aut infortunio nati 
refpondeant ex fpeculo fequenti poteris ad oculum pcrcipere. 




Inimici 

occul 
DeceptoLES, 
Invidi, 
Pravi cogita 

tiones, j 

Animalia j 

magBa. J 




{Corporif 
habitui, 
Animx mo.. 
ICJ. 



Spuulum ccelefte vit* Nati feregrind- 
tionern atque accidentin in ea cen- 
tigentia nobisobjiciens: 



flilOIS, 

• I-abor, 

. jTriftitia, 
'' SMorboruTi 
/ liireditas, 
^Vilxfiais. 



Jubflantil, " 
DiTitiz, SNati 
Doiuut. J 



Kati 

Iratres, 

Soroies, 

Amicitia, 

Fides&rtligio, 

Itioeia. 



Huptiz, 
Uxoies, 
Contentie 

ncs, 
Bellum, 
IiWmici. 




farentes, 
HireditaS, 
Domus, 
Terra:. 

Nati 



i 



T R A. 




TRA CT ATUS P RIM 

SECTIONIS II. 

*? R T I N I S. IF. 
L I B E R 11. 

De Microcofmi Genethlialosia. 

o 



T 
i. 



C A P. I. 

*T>eprimtt domus fchema,tisccelejlis naturain^xplicanda 
nati difpojitione. 

NAtoralis primx domus cum ejus figno & figni Domino proprietas eft.du- 
plicem inprimis nati difpofitionem explicare.quarum una efl debita cor- 

poriscjusconftitutio,atquealteranaturalisanimiinmoribusinclinatio&apti- 
tudo. 

C A P. L P A R S I. 
Dc nati corporis habicu & confticutione. 

In exadta naticorporisfimilitudinisejuscj; habitus cra/fi veltenuisacfta- 
turasbrevis.mediocrisvel procerxinquifitionegradufigni afcendentis innati- 
vitate i» primu conCidtrite folemus) deinde Domini afcendentis & figni , in 
quo reperitur naturam & difpofitioncm rerpicimusii^r»/,y»fPlanetxfortioris 
'totiuscceliviB£utemcumcxterisc<Dmmifcemus,ficutipid:orincolofumvario- 
rummixtioneunumac«terisdifFerentemprofcrrefolet:Necetiamfuntduo 
luminarianegligcnda.Procorporisergofigurarefpicimusnaturamfigniafcen- 
dentis, cum ftellarum illarum fixarura di(pofitionibus,qu;e extra Zodiaci mar- 
gines pofitx cum eodem figni afcendentis gradu furguntj vcrbi gratia i n figura 
fequenti. 



Gradus 



7« TRACT. I. SECT. II. PORT. IV. LIB. 11. 




Gradus afcendentis eftii. V.cum minut 3vQiia;rasigitur inaftrologia 
noftracaputderignoT<t//r/,ubi rcperie5/>r/wo,q'jalc difpofitionemtum animi 
tum corporis Taurus denoteij Demde\b\ deprchendes,qu6d Cajfiopexcot\{\.t\- 
latio,&.Pfr/f«^>&ftel'a'"capite6'tfr^/>»^afcendentGumd)difignilongitudine 
ubi etiam earum naturas percipies.atquefecundiimharumftellarumnaturas 
carumque mixtiones de figura nati & difpofitione animi ejus judicabis : Deinde 
Dominus iftius figni quasrendus eft.quem invenics effcFefierem j quatcnus ip(a 
cftT4//nDomina. Nam T<i//r«f eftdomusnodurnarfi^/frwiHujusergonatu- 
4-a&habitum,taminanimoquamcorporcnatiinvenies/«//^.i de.r^y?rtf/^^/4f4^. 
fexto. Pt?rr^etiamrcfpiciendumcftfignum&:domus,inqua Venus rcperitur: 
Quia igitur illa, deprehenditur in duodecima domo,quam vx- poflidetiideo ex 
capite Aquariiwi Aftrologia noftra dcfcriptOjejusvimpcrcipiestaminanimo, 
quamcorporenati. HicautemA/4rfaliquidperaccidensager,quatenusinrpa- 
tio primxdomusinvenituriUndeproptermalitiamfux naiurx morbosacu- 
tos minatur: Idque tanto magis.quoniam inyir/We-.fiiapropriadomo.exiftit, 
& proindeaffliget natum in ejiis a.-gritudine doloribus capitis: Atque hocidem 
faciendum erit in omnibus aliis nativitatibusjfat^ia ve! inftituta inquifitionc 
taminnaturamfit^niangulicoeli.atqueilliusinquoDominusangulimanebit, 
ciuam 1 nfius Domini : Porro etiam afpccfkus tum benevolos tum malevolos alio- 
rumPJanecarum,cumDomino prima; domus rcfpiccre debemus,8c fecun- 
dumeosdefoelicitateaucinfoelicitate.judicarc. 

C A P. I. P A R S II. 
Decorporisnatilongicudinevelbrevitate. 

Trinciptumfignorum auget bngttudinemfedeorumfinU diminuit. 
Gemini , Ftrgo, Lthra, Sagttartus dr Aejuarius, quatenus iamjigna humana^bo- 
narn &proportionatatn corporis conJlttutionempoUtceri dicuntur. Lun* 



DE MICPvOCOSM. GENETHLIALOG. 79 

Luna injignii longioribusjcorporis proceritatem , in breviorihm vero deprejjto- 
nem indicare traditur. 

Solinoccidente denotAt dtitudinem d"longitudinem. 

Ego vero.his omnibiis omiffis, Domini nativitatis motum in primis 
obfervavi.Qucmfirepeh in fua y^//^f rive^^<5^^(?,pra2dixi,natumforealtumSc 
procerum,{lin oppofito Augis feujPm^<«(?,pr^lagiviiprumfcrecurtumfeuhu- 
mi lem &: deprelliim : At vero,(i in ter iUos duos locos eum mo vere deprehendi, 
ftaturaramediocremprienunciavi. 

C A ?. I. P A R S III. 

An natusfucurusfitmacilentus velpinrguis. 

Prima medietas Sagittarii, Geminorum,dr Scorfionis difponit natum ad 
corporisdebilitatem,tenuitatem/eugracilitatem,&macierrL. 

r/rg^.L^^r/i&^di^/V/^r/V^bonamcorporiattribuuntcomplexionemjpro- 
portionem,&.habitum. 

Prima niedietas i^^»«,y^«>/Af, &;7'rf«r/pinguedinem,atqueultimama- 
ciem nato pollicetur. 

C A ?. I. V A R S ir. 

Deanimiqualitatibus & impedimentis. 

Quamvisexfuperioribus poflimus fatisluculenter animiqualitates per- 
cipereiiittame,fiquisadhucexadioremilliusreiinquifitionemdefideret,^c/^i7- 
»mdodrinamfequaturvehm,quiincaptulo feptimo de qualitatib.animina- 
ti copiosc & optime fcriplit, 6c capitulo_ etiam odavo ejufdem animi irapedi- 
menta affatim expreflit. 



C A P. 11 

T)efecunda Domo, ' 

C A P. II. P A R S L 

De fortuna, feufubftantianati* 

PR.O faciendo hocjudicio refpicienda eft:domusfecunda,ejus fignum& 
figniDominus:neqjetiamparsfortunx,ejufqucDominuseritnegligendus. 
Qiiod autemad fignumattinet, fiquidcm illud bonum eft ^omina tur bc- 
numifinmalum.bonocontrarium :Promittitergobonufignumpoflf fliones, 
divitias,&.fubfl:antiam,& quidem eo magis,fi incufpide fecundxdomusin- 
veniaturflelia primxautfecundsemagnitudinis,qua:habet proprietatem na- 
turamque firnplicem aut Jovis aut Veneris.fed pijecipue Jovis,quoniam tSi 
principalis divitiarum promiffor. 

Domiousetiara fecundx domus fortunatc pofitus, radiosquePlane- 
tsrum benevolos recipiens,fubftantias gazafque promittit. Dicimus autem 
illam pofitionem Domini fortunatam , quando Dominus fecund^ domus in 
angulo aliquo aut domo faufta conftituitiir,in quo etiamfignumfauftum,iiUC 
decjufdemTriplicitate,autaliquoaliomodoeiconveniente,reperitur. 

Parsetiamfortunie,decujusinventionefupenuslocutifumus,pr£ecipue , 
apud A(l:rolog!xperitioresconfideratui,cujus DominuSjfi in loco bonomve- 

niatur. 



.'j:- 



/ 



go TRCT. I. SECT. 11. PORT. IV, LIB. 11. 

niatur,natumdiviiemfuturumpra:ragiet:SimiIicerquoque,liparsipfa inbono 
acfortunatoloco reperiatur,multum boni promittit,fi in malo,multummali: 
fiveromediocri.mediocris itidem eritejus fortuna> PorroetiamPlanetama- 
lus in bono loco illum toxico quafi &: odio adverfus natum inquinare acinfice- 
refoletiatque ita bonitatem locidepravat. Si aucem pars fortuna: cadat in gra- 
dumafcendentis,denotatnatum forede caulalevi divitem : Sedfipartis for- 
tunx Dominus in aliquo mfortunio inveniatur , pra»aunciat natum e divite 
pauperemfubitaneoquodam accidente futurum eflb. 

Nota,quod fi ]upiter fic Dominus loci fortunx.vel in eo inveniatur,vel fi 
{It Dominus domus lecundx 6c in bono loco repertus.divitias ingentes nato 
polliceatur. 

C A P. II. P A R S. IL ■ 
De modo acquificionis fubftantiarum feu divitiarum. 

Infpiciendum eft fchema coclefle pro loco (eu figno,in quo invenitur Do- 
minusdomus fecunda::Et permixta propria ejus natura,cum natura figni,in 
quo reperitur,hocefi:,inquifitoutriufque magilltrii modo,cognofccmus,quo- 
modo natus fuas opesfit comparaturus:Sic, fi Dorninus in tcrtiadomorcpe- 
riatur,afratribus,autfororibus,autamicitia,aut itineribusdivitias fuascompa- 
rabit:Siindomoquarta,<\parenteejus accipiec:Si in quinta,beneficiolibero- 
rumjdonationum aut le^ationum eas acquiret,8c fic progrediendo per ca:te- 
ras figura; caleflis domus. 

Similiter fciendum eft,qu6d ex Planetis UArs-,Venm dr MercurUu pr^ci- 
puam dicanturhabere vim in magifteriisfcu exercitationibuscorporis:Nam 
Afjrired.iitnatum militix: peritum,pugiles etiam facit&fabrosxrarios,fufo- 
res,cauteriaexerceates8cchirurgos,&c. Similiterque ipfein V.i^.&n^P.vena- 
toresefficiet:^*?/?/^ Muficos facit,item aulicos,muliebrifavoreeveclos,pidLO- 
res,gemm3rufeuveftiuprstiofardinfi:itores,Pharmacopolais,Aromatarios,6cc. 
Arfm/r//ftf facitliteratosMathematicos,Anthmcticos,Scribas,Poetas,Negotia. 
tores,Mercatur;Ededitos,Monetarios,Nummularios,Statuarios,6cc.Ettamen 
himagiftsriorumfignificatorumefFcclusintendunturauc remittuntur prora- 
tione configurationis eorum , cum Satur»o,]ove & Sole, item pro ratione do- 
muum 6cfignorum,inquibus conflituuntur. 

C A V. III. 
T)e domo tertia,n>idelicet defi-atribm. 

PR.onumero fratrum,videas,an Planetx fortunatihofcelocosfequentesoc- 
cupent,vidclicetangulummediicoeli,locum Venerisindiurnanativitate,8c 
Luna: in noclurna^Tiun enimeorummultitudoarguitur:Siver6Planeta:in- 
fortunati illic reperiuntur,contrarium oftenditur. 

Qjod (i duoPlaneae occupaverint figna,duorum corporum,videIicet 
n. X Jr^A; alter pollederic fignum unius corporis,dcnotabuntur quinque fra- 
tresnafcituri. 

Nota,qu6d planetx mafculini denotent fratres,fceminiai vero forores: 

Prxcereaquoque Orientales Planeta; fignificabunt priores:Occidentales ve- 

, r6 pofteriores,atquc fic in carteris. Hic quoque obfervari velrm,qu6d dodio- 

res quiquc & profundiores in Aftrologia vulgari accipiant j/»7///f«profignifi. 

cationefratrumexcufpidetertixdomus&iejusdominij&c. 

C A P 



DE MICROCOSM. GENETHLIALOG. 8i 

C A P. IF. 

.^a ratione fileant Aflrologi c<etera nati xhjlrufi (^futura 

ex reliquarum domuum coeleflmm obferyatione 

colligere. 

Clmilietiam modoagendum erit cum cxteris quxftionibus&pr^didioni- 

^busadvitamnati&curriculumejuspertinentibusivideiicetfiejusnaiuram 

amicitiam,prorperitatem,paupertatem,6chuju(modialiavelimuscognorcere: 

De parentibus igitur nati,& utrum pater vel mater natum magis diligat,auc 

uterexiIlispriormorietur,patericilicetanmater,& deiftiufmodi aliis confu- 

lere debemus fignificatorem patris,qui de die 5"^/eft:,8c denocle SatHrnm\(im\[\- 

terquoquedomum quartam & ejusDominum.Atquefimuletiamprxdido- 

rum loca in figurafedulofiintinfpicienda lacufpideigiturquart^edomusin- 

cipiendumerit,atqueitacumcxtcrisprogrediendum.Qu6dfipatris foecundi- 

tatemaut fterilitatemfeufuturumliberorumnumerum,qualitatem,ftaturam 

6c obedientidmfcirevoluerimus,inprimisdomumquintamintuebimur,ejus- 

queDominumrefpiciemus.Necrejiciendaerit decimxSc undecimas domus 

cognitio,acnotandumerit,qu6d,Fie««:jfemper fitnaturalisliberfignificator. 

Atqueitacumcxterisprocedendumexiftimamus:Qu£eomniahoclocorepe- 

tere&nobis&vobisforfitantsdioium^necminus etiam inutileac fupervaca- 

neum foret,c'jm omnes Aftrologi in arte Genethlialogicaverfatideparticu- 

larium domuum fignificationibus fuse & copiose egerint : Inter quos tamea 

methodum &c (cientiam ^ohannis Scbonert vobis prxcipuecommendatamve- 

Iim,quippequifecundtimvulgaremmodumoptime&:fimplicitatiaccommo- 

datiflimedehisrebusinYoluminefuodenaiivitatibusdifceptavit. 



C A P. V. 

T)e arcanis Jtgnorum ct^graduum ifforum operationibiij in 
difjofitione nati. 

CUmPlaneta prjedominansfuerittemporenafcentisviri ingradumafculi- 
nojhic gradus erit ei fortitudine propitius;fimiIis etiam erit ratio in nati vi- 
tate fcEminx,videlicetfiDominusvelDomina inveniaturinfigno fceminino. 

Gradus Azemeni ,\ioc eft.gradus debiiitatis corporum (quia Az.cmen eft 
quxdam corporis debilitatio) denotant vel furditatem, vel coecitatem , vel 
membrorum amiffionemj&c. 

Cum ergo (j;. in pundo nativitatis eft in aliquo horum fignorum,denun- 
ciatquendamhoruminnatodefedurrL. 

Cum Planeta fignificans fueritingradibuslucidis,erithocnatifortitudo 
in fignificatione bonorum , denotabit etiam pulchritudinem , lucem 6c 
forman-b. 

Cum fuerit in tenebrofis fignificat duritiem,tarditatem,& rem horribi^ 
lemtenebrofamacmalam.. 

Ciim fuerit fignificator in fignis fumofis & vacuis,denunciabit rem ina- 
nem&horribileni.. 

Si reperiaturinfignisputeis,denotabit,qu6dnatipulchritudo&arpec];us 
diminucturacdebilitabitur. 

I Si 



St TRACT. 1. SECT. II. PORT. IV. LIB. II. 

Siinveniatur ingradibusaugentibuiformam , natifortunam Scdomi 
nium in terra augebit, multasque poilicetur divitias. Et cum aliquis horurti 
graduumfueritafcendens in nativitate ,ingen^ portendetnati dominium at- 
que divitiarum abundantiani^. 

Qiiod autem ad ipfa iigna attinet , cum afcendens fuerit fignum huma- 
num,natus erit benevolus : Si beft:iale,fo]iiarius:Sc il fuerit in ferocibus anima- 
hbus,vexationemac maladihget. 

C A ?. VI. 

^omodo de natiyitatefer obferyationemEclipJtsJHdicandumfit. 

SILuna cchpfin veldefedlumpatiaturinangulonativitatisahcujushominisj 
impedimentum ahquod nato afferet,&: quidem in membro illo,qu6d re- 
rpicitfignumiliud,inquo tit echpfis,vel inpromiirion.^domus: Verbigratia:li 
eclipfis fuerit fadla indomodecima,impediet natuminnegotiis cumrcge: At 
fifitinanguloOrientis,impedietuniveifumcorpusnati,8<:pra;cipueilludmem- 
brum,cuilignumafcendensadfcribitur:veluticaput,fifignumiitV.&;c.Porr6 
fifueritinangulisrevolutionis,minuseritilludimpedimentia,quainangulona- 
tivitatis:Similiter non erit difficile cognofcere hora impedimeti, denunciati 
fi obfer vemus,quot hoiis eclipfis duraverit: Na fi fuerit eclipfis Solis hor^efigni- 
ficabuntannosjfi ver6 Luna:,menfes.Sin fuerint |4-| fradiones horx,dabitur 

cuiq; earum dies. Deinde videdil eil:,quota pars ex iSo.fuerit illa,qua: eft inter 
graduafcendentisj&cgradu eclipfis(fed dcnominabimus eos i8o.gr. inter gr. 
orie tis &: occidcntis) Poftea accipienda eft ex toto illo tepore,quod fignificat e- 
clipfin tanta pars,quota fuerit pra:dicT:a pars de iSo.quia tantum erit ab initio 
ecliplisufqueadhoram, quaincipitmalum:Verbigratia:Eclipfis (C.eratia 
primo*5b quiaeratangulusmediica;li,Scdurabatpertreshoi-as:fignificabiter- 
go,qu6d regnu nati & dignitas per tres menfes detrimeniu patiet ur : fed fi veli- 
mus fcire,quando hocdetrimentum incipiet,videndu eft,quantu fit fpatiu inter 
gradum afcendentis,&:gradu eclipfis,&inveniemus,qu6dfitmedietaseju.s,qj 
eftintergraduafcendentis,&graduoccidentis:Accipiamusergomedietatem 
ejus.quod fignificabit eclipfin,fcilicet menfem cum dimidio,&, proinde dice- 
mus,qu6d intra menfem &c dimidtum,poft talem revolutionem impedimen- 
tum illud nato continget.Hocetiam idem faciendum erit cum eclipfi Solis. 

Porr6etiam tradunt Aftrologia: peritiores,qu6d afpiciendus fit angulus 
alicui eclipfi proximus,fC figura illius anguli inpunclofeu temporenativitatis 
autrevolutionis,dicuntque,qu6d fifuentmalum fignum,eclipfiiquefueritu- 
niverfalis,denotetmult6 plusmali,quam fi fueritparticularisi Prxtereaafpe- 
clus planctarum boni vel mali augent, vel diminuunt malum futurumjidque 
prxcipuc, fi fuerintftationarii. Similiterobfervadiligenter , qualisgradus 
temporeeclipfis C.afcenderit^NamquandoSolvenentinilludfignum&gra- 
dum,tuncplenus,apparebitreifutura;tftc;clus. Sicquoque,utinpra:cedenti- 
busdic1umeft,videquothorisSolmanferit ineclipli:Tot enim annisdurabie 

effcclusrei five impedimenti in eclipfi confideratx. Atqueitidem 
quoqjquothoras eclipiis Lunxhabebit.tot 
mcnfes iignificabuniur. 



CAP. 



DE MICROCOSM. GEN ETHLl ALOG. % 



^ A P. FII. 

liemU nonnuUa j'}ecia,U's exVlanetarum dil^oJtLionihus 

dep'om^t£. 

SI in alicujus nativit3te,Fortunx fint Domini malarum domuum,boniho- 
mines malum n.ito facient 

CummaligniruntDomini bonarum domuiim.bonihominesnatoaffli- 
do beneficient. Et fi maligniinnmalignarum domuum Domini,homines 
mali natomalumfacient. 

CumFortunx aliquam''- iftarumquatuorpartiumafpexerint.augebunt ^HieeH 
bonum.vel diminuent malum.quod fi afpexennt mali,bonum diminuent,&; kmtMin 
malumaugebunt. Cuminnativitate (t.afpexerit 9^.natuseritjuftus,cum b. ^"^JXr 
patiensjciim $.Jocabundus,ciim 5.(apiens,cvim o^. impatiens& iracundus, 
cumO fuperbus&:indignabundus. 

OmnisDominusafcendentisabfquealiorum participatione,fo!usa(cen- 
dentidominabitur,natusqueeritdeejusnatura:quififuerit fi.diligetresacres, 
atqueftipticasifio^resamaras&acutifaporisj&c. Pro explicanda autcm bre- 
vicer, exDominisnativitatis,natinatura,carminahxcfequentia protulerunt 
Aftrologi. * 

Si quis nafcatur y dtun Saturnm dominatttr^X^ 
K^udax^urhanu4,malm^antiqun4.furiX'varus.'^ 

^up:facit audacem, l£tum,pulchrumg^,t€nacem,\ 
tJ^Htem.jucundum^verecundumfeugenerofum.S^ 

V. ni. 
EH^^loquax ^mendax ,latro,Mars fur Jpoliator,-^ 
Tallax , injiabills , groffta , rubeique colorisS 



ISlatum quemgenuit Sol,prudens,hicg^ loquaxfit, \c\ 
Trifis ftt , fulcher , -verax , & religiofm. J 



n. n. 



Est bene barbatmfub Mcrcurio generatm,-^ 
Subtilis,verax,gracilis,nec nonjapiensft.f 



§ 



Luna creat natumfortem ,magnum ,coloratum,\ ^ 
In vulturubeum,juflum^cafium, vagabundum J 

j^Pr/>«4eft:fortis,bene3ppetens&proficu.T_. 
i^m/Wfa^/jeftfortisjbeneappetens incommodi. 
Septcmmnx. ! Tfm<ieftfortis,nonappetens proficui. 
complexio- <,^/^/rr/4eftdebilis,appetensproficui. 
ncs Plane- r ,^^/»/4 eftdebijis^nonappetensproficui. 
t.trum, i^f.v/^eftdebilisjbeneappetensinGommodi. 
qu^rum ^^5e^///»(<eftdcbilis,nonappetens incommodi,&c. 



C AP. 



84 TRACT. I. SECT. II. PORT. IV. LIB, II. 

C A P. VllL 

n^e dire^tone f^ loco promijjionis afcendent^ adlocummortis 
T/el periculum ejufdem. 

QUando more folito erigiturfigura,quxrasoppofitionemperdireiflionem 
PlanetxinterficientisvelprxdominantisindomoodavajvelD a/pedum: 
VerbigratidjSi I> fueritingrad.iS.minut.ii. 9: in domo oclava.ejuboppofitio- 
nem qua2ras,qux eft i8.grad.& ii.S.fit igitur afcendens 14.grad.6c 14. minut. n. 
Qaarras igitur in tabulis obliqux afcenfionis illum ngradum, &:invenies, 
quodxquatiofit^i.grad.&i^.minut. DeindeinvenioiS.grad.®. Cujusxqua- 
tioerit79.grad.6c S.minut. Etquia 79.grad.8c S.minut. funtmajornumerus, 
ide6fubtrah051.grad.6c13 minut.ex79 gra«i.6c8..minut.hocmodoi 

Grad. Minut. 

79 8 

. 51 13 



^7 55 

Quare judico hujufmodi morbum periculofum vel mortem nato eventu- 
rameflbanno i7.quinqu.igefima quintaparte integri anni,qui dividetur in 
partes6o. EtdenaturafigniacSaturnidico,morbum fore melancholicunu. 

Notajquodfccundumfw/i^wfwwunufquifquegradus fignificet annuni^. 

Obferva etiam fedul6,qu6d femper pro qualibct diredione accipicndi 
fitparsinfortunii.qua: habet malignum aliquem afpcdum. Excipiuntur igi- 
turafpec1ustrinus6cfextilis. - 



TRA. 



8; 




TRACTATUS PRIMI. 

S E C T I O N I S II. 



T R T I N I S 



IV. 



L I B E R 



IIL 



DepropriicujurquenatiD;Emonis 
inquifitione. 

l I B R I I I. P A R S I. 

De cujufque Genioingenere, 




C A F. L 

T>e 'xxtrm autorum opimonihm circa Genium 

cuique fropnum. 

Orphyrius putabat, Dc-Emonemfeu Genium cuiquepro= 
prium a Domino nativitat(S;hoceft,ab ^([ns provenire,&; 
inhominemdtfcenderei/edhunc oppugnare videtur J^;»- 
^/f-f/opinio^quippequinegatiDemonemcuique proprium 
a generationis figura dclccndtre -./ed.skjpfim ab antiquior} 
I principioprojiitercqifamfintaftraautajlrorum duces: Vuit igitur 
' iIJe,qu6d pruprius cuju(queDxmon,non a partequadam 
coeliautelementorum procedat,redpotius atotomundo,&:mu!tiformiin eo 
vitaacmuif.formibus corponbusjperquartranfitanimadefbendensingene- 
rationem,agnofcitque,iilum D^emonem fuifle in exemplari antequam m ge- 
nerationem anim^e ]aberetur:quem quamprimum anima ducem accipit,ad- 
flatipfeDxmonexpletorfubindeviiarum.&c. ^/^/^'^««fautem^virAflrologia; 
pentus,magis illiParphyrii quarn huic ^amhlici /ententia; adha:rens,sileverare 
videtur,qu6dpropriiDa;monis acqu!i'itio& ortus a cocloacfyderibusprove- 
niatj&tamen videturicidem,in eo dilTentire a Porphyrio,<:^nod.,dur[\ hic qua:rit 
Geniumexfl:eliageniturx,utidi(flum^fl;il!edicit,cum profluerevelaPlanetis 
piura dignitatum & fortitudinis teflimonia in punclro vel temporenativitatis 
fiabentibus,velabtlloP]aneta,cujusdomumingr naeflLunapoflillam,quam 
nafcentehnminepofIidet:SimiliterC^aA/,c/aJ^«!Z'//r(?di{Icntientes,partimque 
cum/'^r^Ay>V(?c^A/<«/f/'w,vide]icetinloco,convenientes,&: partim etiam abiis 
dilfidentes vanante opinione dicimt,qu6d DazmonfeuGeniuspropriusnato 

1 T non 



/ 

^6 TRACT. I. SECT. II. PORT. IV. LIB. III. 

nonproveniat.nifiaSole&LunaiQuareetiamabiis eumrequiruntiAluautem 
(cujufmodi (\x\m H^^brxorum quampiurimi)ex aliqiio ctelorum carduic,auc et- 
iamejcomnibusillishuncpetendumeHeopinantur: AtveroinAftroIogiacom- 
munireuvulgariver/aiijfolent Damonem bonum ab undccima tigura:c(cle- 
ftis domo petere(undeilladomusetiam/'tf»/^/D.£w^«appellaturU]ucmadmo- 
dum c converfo , makim nativitatis Genium.fecundum nonnullos cx domo 
fexta,utpotequa;corporisaffli(ftiones&a'gritudinesdenotat,velpotius,fecun- 
'dum nofbam opinionem,Genii difpofitionem ex 12. domo eliceie pofiumus, 
quatenusillaefHocusinimicorumnatiiquidenimgceerihumanomagismali- 
tiofum,quid magis adverfum,quam Cacod^mon? Hinc etiam elhquod fecun- 
dumnonnullos,hocdomicilium Cacodxmon feumalus Da:monapptllatur. £x 
quibus conftat, quamvis habeatur viaqua-dam,&: ratio proprium/uum Ge- 
niumperregiilas&obfervationesAftrologicascognofccndi^illa tamen fittam 
abftnifa,&, Llfarum opinionum fenfibus ac tenebris ita obruta.ut &, velim- 
pnfnbilms quidemetiam exiftimetur, indagarehujiis myfterii veritatem per 
v!amfyderum,quamconHareaurum,perdodrinam &.f'-ripta Aivhimiftarum. 
Atque liti videmus,qu6d opinionibus potiffimum agamus in Dei &. vera:na- 
tura;deced:ioneacinquifitioneapofteriori,ficetiam procul dul^io tametli hu- 
jusrei veritas fic per demonftrationem a pofteriori declaranda,actamen,quia 
pro imaginatione noftra tantiim rem ipfam oftendimus,idc6 reveraillam ita 
ichabere,dicere aut afteverare non poirumus,nifi ipfa expcrientia conceptus 
noftrieffcclumluculenterdemonftr&f.ldquod etiaminnuerc videtur Porphy- 
ritti q u a n d o d I c i t : i'/ (7«« cognofceret figttram nntruitatis D om tnti mj, fignrs tn 1 <eni- 
ret Ddmonemfmmhdr J>er ipjttmfalvarettir afato nntivitatis :fed impojfibilc eH fcire il- 
lam.d^ httnc invenire , quoniam regttU A(trologixJtint incomprchcnjibtles, & •ncertXi 
mtdtd/j^ illis inftmt dtJfenfiones,(Jramtdtisimpugnantiir^U.c. Qnibus fateri vuictur, 
quod quamvis in Aftrologia habeatur via qu.tdam invcftigandi Da-iiioiein 
leu Genium nativitatis.attamen illa propter multitudinem regulai um & op- 
pofitionum earum, ferc fit impoffibilisiEfie tamen modum quendim inve- 
niendi Aftrologica ratione propriumfiium Dsmonem infra declarabimus, 
qux tamen via (ingenue fatebor) magisopinioneftatuminata eft,quamde. 
monftrationeautinfalIibiliveritateftipata:Confitemur cnimcum ]a.mblicoic 
&L aliisinfan(5liffimahujusreiinquifitionebeneverfatis,qu6d (iJUi cu queD.c- 
mon Sc condu(ftor ab antiquiori.altiori, & magis metaphylico prmcipio (cu 
initiooriaturaut derivetiir,quamab aftris aut eorum ducibus:Q^re necrira 
erit,ut ad divinum vaticinium recurramu"; ,qu6 veritatem ccriiliimam circa 
ftsllas h^he^mwi : ratictnium enim,ut]ambltci verhis utitr, doccre potcH natttram 
CreffecJum afirortim finc arte. Licetergo diHiLilc per (olam Aftrolo'<;iam,atta. 
men facile per divinum Vacicinium Genius reperitur : Sed de his ii.fi a latius. 



c 



A V. II. 



T)e Getiti a^pellatione^quomodo defcendat cum animanatij 
i^ de officio ejtH in nati njita. 

PRoprius nati D.Emon ide6 nuncupatur (7<'»/'///,qu6d,quafi Dxmon Geni- 
tu: .rhoc eft,qua(i (ii^terlaben.s a mundi di(pofitionc fyderum(]ue circuiti- 
bus,qui in gencratione ver(antur,ad gencfin,& in genitum defcendit. Modum 
autemhiijusde(cen(iisvideturj4w/'//f/^hoc modo de(cribere:/'r«i^r//^,inquit 
ille,r«/<7//f Dxmon nonaparttculart quadamcali ekmentorumve dif^ofitione diflrthui- 

tur 



DE CUJITSQ^NAT. D^MON. INQITISIT. 87 

itir .fedatotAmiindidijpofitione cjiiAndo defccndit anima regnante.,tpfi/j, Bi&monem cer- 
ttim accommedmte.,execntorem vitAqtiem elegerit animx. Quod aucem ad fjus in 
nati difpofitione oificium actinec/^jtefte Jamblico animam conciliat corporige- 
niti,"jitam^ ci commtinicatam curat.animdii, vimvivificam dirigit ,cogit.itioni ajfidn} 
exhihet principia^natn^s^ agere cogitur talta cjitalia ipfe in mentem,adducit-,extennsnos 
gttbernttt .qttoadjacris pr^ecliyBomintim pro Damone rniitemm:Tmn enim Dxmott 
Deo cedenSsVel vacat ab opere, vel condticit ad idem : Sors atitem alictijtis propria attri- 
bititiiranimxjdifmdefenditextotomtmdicorporedr-vitajprotittuncfehahetadillam.c^ 
ilUfors certo Dittnone dticitur e^ impletur: Ex his igitur concludit ] amblictis, c^uod 
impoffibilefit certos indicare eventui catiftrttm cumomnium catifarum concurfiirn com- 
prehenderencqueamm,nifiperinfl?irationemdivinamidiiJfcquamur:itd.d.&h.\S3in\tm 
noftrifenteutiaminfentisexplicabimus. 

C A P. III 

tAn Dtsmonfeu Genitii fitparsammtzna.n^necne.^tS anter 

*T>^monti CenitaUs cognitionem pojfimtt^s 

effugerefkta, 

'YyOrphYtmsCiifpicntus c{\:,D£monem cuique proprium ejjequandam amm£tartem, 
-L videlicet intelle£ium : eumj^ hominem (jC'^«i,uov, id tfkfelicem dicit.quifpientem ha,- 
heat inteUecitim:Cn]\is quidem opinionem refellere conatur J,zw/^//f^his ver- 
bis} ^luodfittafit,non erit ampliiis alius ordoprAftantiorhominepnefeBushominifed 
inter divijas animA partesftiperior inferioribu-s dominabitur.ubi tamenctmElAcognatA 
funt^nulla vero ut ahfolutafubdttk dominatur : Porphyrius etiamaddit,qu6d^/?/?^«r<« 
nativitatis dr ejus D&monium cognofci autdaripoJJetMe Dxmonfuum natum a fato na- 
tivitatii folveret : Cui ]amhlicus refpondere videtur , nos non tam per DAmonem» 
quam per cultum divini numinii folvi afat0i2.ddi\x.Q^t DAmonemnativitatli abanti- 
quioriprincipio,quam ab afl/is procedere,vidtlicet a Diis fuperioribus : Unde con - 
cluderev\detur,q\i6dpercognitionemffgurAnativitatisno»liberemurafato,C\n)\hU 
que jungit^quod^/? Dttmon ex nativitate cognofceretur,non foret proptereafelix,qui 
gemficum cognofceret Ddmonem . Et qtitfnam hunc ducem accipiat adejfugiendafatalia f 
Quidautemnos dehis opinionibus cenfeamus, inparteulumahujuslibelli 
explicabimus. 

C A V. IV. 

itAntlures adfint cmque Damones? 

POrphyrius alium D&monem corpus,alitm Animam,^aliiim mentemregereopintt' 
ttisesi-, Sed ]amhlicus ejus opinionem refutando arguit,ea omnia eodem Ba- 
rnoneguhernari : Ahfarditm enim ejfe dicit,eidem animali pr&fe£ium multiformempu- 
tare. Porr6 etiam alibi Porphyritis affeverare videtur />/«m cuique adejfe D£mo- 
m,quorumaliialiainhominegubernent:itavidelicet,utalius natifanitatem, 
aliuspulchritudinem,aliiquandaminhishabitudinemcurent,unusqueillis£B- 
que pr^fit. Cui ]amhlicus negando refpondet, DAmonem tinumnon alicuiparti 
noflrumprieejfe duntaxat.fedtotifimidadeffe,iotum dticere,qiiemadmodtim a totis,quiiit, 
mundo funt,ordinihus est attrihutus :\terum Porphyritis inrroducit contrarietatem 
tanquam dominantium Dxmonumjnam alios facit bonos,alios malos,ciim 
tamenjtcfte J<«w^/;<-<»,nufquam mali fpintus fortem habeant pr^feclura:,nec 

pari 



88 TRACT. I. SECT. II. PORT. IV. LIB. IIT. 

pari vel authoritate vcl numero ex adverfo bonorum fint diftributi. Magi au- 
ttm pr£ftantiores,conx.vii ]amblici Monadem njtentesj/m cuiltbet homim, in ejus 
nativitate cu(lodesfeu Damonesattribuunt: quorum primum appellant/4fy«w qui, 
juxta ^gyptiorum dod:rinam,nec a ftel!isHxis,nec ab erraticis,fedacoei'-lu- 
periori,videlicetabempyreopcriprum Dx-monumprxlIdemDeumdclv.cn- 
dentianimx rationaji alIignatur,dicuntc)ue,quod hujusofficiumfiivitamani- 
mx diri^ere,cogitationesque bonas menti femper exhibere,& alfidue in no- 
bisagereiiluminando,quamvisnonlempereumanimadvertamus,(edquando 
purgatilumus,&Ctranquillevivimus,tuncanobispercipitur,Sc quali nouilcuin 
loquitur , ftudetque affidue ad lacram nos adduccre pcitcciionem: Secundits 
nuncupatur Cfw^j^quatenus eft geniturx D.Emon,qui a mundi difpofitione li- 
derumquecircuitibus,qui in generatione verfantur^delcendit: Tertium vero 
natiDxmonemprofeffioniScmagifterio pr^elFe volunt,quem a fydenbusin- 
funditradunt.animseque mores,&: viam ad dignitates ac honores mundanos 
pr^ebere. Etquidemhoc experientia compertum &. comprobjtumallerunt, 
quodli profelfio cum natura noftra confcntiatfimilisnobisacquecumGenio 
concorsadficprofeffionisDxiTJonvitaque magis efficiatur tranquilla,fel;xat- 
que profpera:At vero, ii m profeffione verfemur natura; Genucontraria vel 
diffimili , labonofa nobis rcdduur vita 6c dilcordantibus iiclionibus pertur- 
bata,5cc 



C A V. V. 

xAn tmicmque homim datiisfit Jfiritus malt44 e^T" DiabolttJ ? 

Et a» amm£ mpiorum fiant DtemonespoB fuam a 

corpore Jeparationem ? 

QUemadmodum unicuiqie homini datuseft Geniusfeu fpiritusbonus,ita 
2tiam ci affignatus eft maius atque diabolicusjquorum uterque unioncm 
quxrit cum Ipiriiu noftro iUumque ad fe allicer6&:attraherefummaopeiiKi- 
tur,acque,ut lili non aliter,quam vinum aqux commi(v:eaiur,omniconaniin3 
tcntat:Hamoiguurinter hos duosconcertantes medius eft,&clocoliberiar- 
bitrii fibieft,ita ut vidoriam^utri vult pr.xftarefoleat:Bonusenimlpiritusfeu 
DcEmon per bona opera ipfi coi)formianosfibilimilesreddu,&.in Angelosu- 
niendonosfibitransFormat. HiiicM^/itf//.^ (S^deJohanneBaptiftadicitur. Ec- 
ce.egomitto Angelummeum ante faciem tmtm De qua tranfmutatione i?C unions 
alibi fLriptum d\,(jiii adhxret Deojinmjyirttus eficiturcum eo. Sed &c mali Da!- 
mones malis acliouibus nos li bi confornjcs.&c unitos reddcre ftudcnt : Id qucd 
etiam ex Chtifti verbis elicere poirumus.quibus dt^ludaxwc^^w-tNonneegovose- 
legi duodecim,& unus ex vobis Dtabolus exifltt? Atqiie hoc idem arguere videtur 
Trifmegijhs-^ ^luando D&monin humanamin(!utt animam feminaproprixnotionisin- 
/^frg/^iUndeanimatalibusreminibusconlperfajfuroreprxgnansparitindemi- 
rabilia,6c qualiacunqne Da:monum funt officia : Bonus enim Dxraon,quando 
infiuit in animam fandam,extollit eam ad fapientix lumenjmalus vero Dar- 
moninpravamtransfufusanimamincitateamadfurta,homicidia,libidines,& 
quxcunque malonim D.t'monum fuut offi'cia : Boni cnim D.Tmones , tcfte 
Jrtw^//fo , animas perfediflime purgant,ipfique pra*fentes,dantcorpori fani- 
tatem,virtutem3nimo,menti feGuritatem,quod in nohis cft lethiferurn de- 
lent,caIorcm fovenc.elKcaifttirem reddunt ad vitam.Sc harmonia intelligibili 
mcnti lumen fempcr infundunt. Octeium dceom.igna videturinter Pnilo- 

fophos 



DE CUJLISQ, NAT. D^MON. INQ^UISIT. ?p 

io^hoi,[uhox'md\(^o£mO,Anmim<£hominum fiantDxmonespostfuamJepitratioriem 
acorpore :M.igox\iV[\ quidem fcncencia eft, tclte Porphyria, animas m nacuram 
Da;moriU converti ac pernitio(as,utii!ii runctierKQuorumfaneopinioverbis 
Chnfti de Juiia l/chariotlje fu\>vA allegatib contirmdri videturiAtque illi etiam 
exprcflii vcroisadltipulari videcur Mercunus TrtJmegiJIus.cxim dicit : Anima uti- 
(fueprava.cum Dimon efficitur^ad ohfe(]uimn Deijuheturigneumcapeffrecorpusjnde 
tnanimamtrin/ufa nefliriamseam fiagellis -verherat peccatorum ., &c. Bonorum au- 
temanimiEvirtuccadminiftrationumbonorumDxmonuminnaturanirtnge- 
lorum tranfmutantur. 



L I B E R IIL P A R S II. 

De Genii nativicafis inventione. 

C A r. L 

T>e principiis nonnuUii intelligendis antequam ad 
praxi?i peryemamtts. 

PRiufquam ad praclicam D^monis gentturie partem accedamusjnecelT:; c- 
rit prius intcJligere rcs ad praxtn ilJam conducentes, utpote line quibus, noa 
minusimpoinbile,eftadhujus artis pcrieclionem pertingere,quamadcom- 
pletam Geometriie cognitionem non confideratis punc1is,!ineis,fuperficiebus 
&:«orporibuspervenire:Inprimisigitur,intell!gcndumcrii,qu6d, utin Geo- 
metriapunctumeftilliusartisorigoatqueprincipium,itaquoqueinhacinqui- 
litione, quemadmodum in omni rcalia,Deus fitfola unitas & principium 
a quo immediatecreaturxdigniifim^eatque ominumprim^esc potentillimx 
profiuxerunt: qua; fehabentadtrinitatisnumeros,quimaximefimp]icesfimc 
gcquafi digiti per le fubfiftunti ut denarii ad digitos,utpotequiimmedJatei 
digitisderivantur:Suntigiturcreaturxnumeridenariiide6 pocentiores,qno' 
nijm propinquiiisacceduntadnumerummera: formalitalis:AtqueutDume- 
ri fuperiuDftantialcs imperando atquc ordinando fe habencm dominio ad 
crcaturasnumeridenarii,itaetiamcrcatur^numeridenariipr2:ponunturcrea- 
turis numeri ccntenarii in annunciatione ordinationis pnmi prxfidentis, 
quemadmodum etiam hx ipfxulterius in rebus a fummo Dommo per arca- 
lium 6cabftrufumejusconfiliumordinaiis,fecundumannunciationem&ad- 
monitionem fpirituumfeucreaturarumdenarii numeri voIuntatemRegisre- 
gum accomplentimpertiendoulteriusinfenoribusfivenumeri millenariifpi- 
ritibus,quod ipfis debetur &neccfifarium eft^acfibiipfiixqualiterdiftribuen- 
dofccundum cujufquedignitatem,quodacreatoreunicoipfisftatuitur,&per 
creaturas ei proximasillisannunciatur.Per creaturas igiturnumeridenaruin- 
telligimus ordines Angelorum,quorum unus alteri deorlum,fuomorefufur- 
randovoluntatemregis fui fuperfubftantialis indicat,atque tandem Archan- 
geli & Angeli ordinum inferiorum,qux a Seraphm 6c Cherubinacceperunt, 
annunciantjitque hi tandem voluntatem Imperatorisfpiritualisinfericrihus 
referuQt.&facriatquefupercoeleftes mentium duces inferioraad hc>minum 
conflitutionem labentium femper exiftunt,ut infr.a latiiis declarabimus. Per 
crcaturasaiitcmcentenariinumeriintelligimusfpiritu-.fcu D^montsorbibus 
fyderum imperantes:quorum cft,anim«media:hominis& animabus rerum 
c.izterarum prv^elTcqua: vitam & vitxrationemrefpiciunt. Ex hisigitur colli- 
gituruniufcujufquehominisG£niu\qucnitantoconaminequxrerc-anniteba- 

m tur 



5)0 TRACT. T. SECT. 11. PORT. IV. LlB. III. 

tur & exoptabat Porph^riusSine ulla Dxmonis fupercoeleftisei pra;dominantis 
Confideratione:Qi^iodquideminvirodo6lo maximu^ eraterror.atque extre- 
tnx ignorantix indicium,uti etiam ]amblku$ verbis apertillimis agnofcere vi- 
detur. Per fpiritus deniquenumerorummillenanorumD^moncsventis,ele- 
mentis,atque mundi plagis prxfidentes denotamus.qui in carnem &: corpus 
dominium infigne haben t,?iC viam faciunt ac prxparant.qua mens cceli luprc- 
nii,&.anima five fpiritus medii per aerem infimi in corpus introducatur. Quid 
autem intendamus per numeros fimplices,denarios,centenarios,6c millena- 
riosinlibrohujusTradatusdenumerisdivinisuberrimeoftendimusiubifcili- 
cet per numeros fimplices fimpiiciffimamcflentia: fuperfubftantialisnaturam 
& harmoniamfeupunclumScquafiunitatemdefcnpfimus,perdenariosradi- 
calemfeulinearemcoeliempyreicompofitionem,hoceft,proportionemlucis 
cumfpirituejufdem,6cpercentenarium numerum quadratum fcu fuperficia- 
lemcoelia£thereimixtioDeminluce6cfpiritu,ac per millenarium deniquecor- 
poreamfivecubicamcceliinfimidifpofitionemdemonftravimus. Excoeloigi- 
tur empyreo Angeli five Daemoncs hi refpicere dicuntur corpora feptem pla- 
netarum : ita ut fpiritus centenarii numeri.qui olympici nuncupantur.nihil a- 
gerepoffintfinenutu,jufili& confenfu illorum,qui ordinationes Dei Darmo- 
nibus media:mundiregionis indicantatque curant,ut rede illifecundumdi- 
vinamvoluntatemcaexequantur,qua£aDeofunt ordinata & conftituta,. 



C A K 71 

tAngeh cceli empyrei^mentis duces^^niittque cujiodes^qm 

Pianetfj ^ Vxmombuj eomndem 

prxdommantur. 

SEcundumHebrarorum patres etiam Magi reccntiores,acprjecipueTm/>f- 
»»/■/« /4^^rff,virillefapientiaadmirabilipra:ditus,AngeIumSaturnoattribue- 
»-evideturOr//f(f/didum,qui&abahisZrf^^/>/nuncupatur,JoviZ(<fW/>/,vel,ut 
aliivolunt,2iii/('/f/,Marti 54w»4f/,veljuxtaahos Camael,Soh Michael,\'icet aihiJia- 
phaelem ei,miniis tamen rede,ut mihi quidem vidctur,affignent:NamutiA/<- 
rAite/diciturin Apocalypfi efte quafi dux belli fpiritualis,quiDiabolumdeor- 
fumfuocondudupropulfavit^ccElumqueempyreumabejuslice&contentio- 
ne.ac ab omni impuritate liberavit,fic etiam Sol coeleftis poteftatem habet vi- 
tiTjmundificationis, multiplicationis, &: fumma: fortitudinis ac fplendoris in 
mundo vifibili,& quidem eo magis,quoniam Deus in eo pofuit tabernacuium 
fuum. Veneri praefidet Angelus Jniel, Mercurio Raphael,Atc]ue Lunx Gabriel. 
Atquehoceft,quodafleverarevideturT;//^fw/»,f/^^^^,hifceverbis:Veterum 
/cntentiaeftplurimorum,mundumhuncinferiorem ordinationeprimiintel- 
ledus^qui Deus eft,per fecundas intelligentias gubernari :quorum opinione 
conciliator Medicorttm iiTetitiens dxcxf.Septemplanetls.J^iritusfiptemaprincifioceeli 
C^terrxfr*fe^os,^c. HiergoAngeli feptcmfunt illi potentiffimi,quorumdo- 
miniononmodoftellxerraticiBjvertimetiamipfiDxmonesOlympici.quibus 
4 planctarum creatione ipfis immediat^ pr2Eefl*e datum eft , adum fuum ha- 
bent:Nam ut Deus Monas Angelos coeli empyreircfpicit, 
fic etiam illi hos cocli £therei,atque hi dcnique 
iftos CQcli elementaris. 

C AT, 



DE CUJIISQ^NAT. D^MON. 1NQ_U1SIT. ^x 

C A P. III. 

T)e fiiritibus Olynit>ici^s,ac primum de lis, qui fubjicmntur tor£diBis 
Angelis empyreps^a. quibtu Cemuj mttyitatifprocedit . 

C Piritiis illos vocant Magi 0!y mpicos,qui in firmamento,& in aftris firmarr.e- 
^tihabicant^quorumofficmmeftFjtadecernere&fatalescafusadminiftrare, 
quatenus idDeusappr(>bavcrir,ordinaverit,& permiferitiN.aneq; malusDie- 
m6,neq;malu fatumcicraaut ultra ordinationem Deialtifliminocerepoteft. 
Quilihet vero fpiriiuum Olympicorum,hocdocebit& efficiet,quodaftrum, 
cui affignatur.portendec; Et tamen omnes fine permiflione divma nihilina- 
clumdeducerepoflunt:SolusenimDcuscft,qui&poflc&efficereillisdat: Et 
proinde,quandomaiumfatumimportantafuperioriAngelo,inquonihilmali 
eftpervoluntacemdivinamcorriguncur;Parent igiturDcoconditoriomniuni 
tam fuperc tcieftia &. coelel^ia.quam liiblunaria & mfernalia-. 

C A P. IV. 

T>e j^intibus Olympcis domimum immediate habentibus in 
flanetas cum eorum charaBenbus. 

ARdtron eftfpiritus 5<i/«r«/,quinatumredditaptumadgravitatem & con- 
temp]dtionem,docet Alchimiam,Magiam 8c Phyficam:£jus chara^aer 
efttalisj 



t 



d-fc 



X 



4 



nttarum 

charaHem 



S^/Wgubernatea,qu;eJowadfcribuntur,admaximasdignitatescvehit,{2''^^ 
offerc thefauros,aereos concili2t(piritus,qui veradantrefponfa.medicinasmi- dextrainfi- 
raLuioiasinluisaffedibus reudic^clolcilongampromittere vitam:Ejusve- "'i^^^^in- 
ro charadcr efthujulmodii '"''■•'>'''•. 



u s 



Thiileg prxeft Marti,^ eius attributis.qui evehitgenitum ad fummas di 
gnitates in rc bellica j Ej us charader hic eftj 



r 



mo 



Sol datfpiritus pra:ftantiffimos, qui docent perfcdam medicinamj 
convertit omnia in aurum pretiofifllmum & iapides pretiofos, dat aurumSc 
crumenamauropullu!antem:Eiusver6charictcreftnujufmodh 



[ 



m 



Hagith 



5,2 TRACT. I. SECT. IT. PORT. IV. LIB. III. 

f/4g//Afpiritusr^«m>gubernat Venerea.Quernruodignaturcharaderc 
facit afFabilem &. ornatumomnidecore.cuprumconvertitinmomentojnau- 
rum &i e contra aurum in cuprum.Ejus characler eft talis j 



L 



J-i 



j 



'r 



Ophiel eft fpiritus Mtrcum &gubernatorMercurialium.Ejus vcrochara- 
Aerefthujufmodii 




Lma. dat {jjiritus familiares,qui facilime docent omnes artes; Et quem 
fuo charadere dignatur, facit pofle in momento ari^entum vivum convertcre 
mlapidemPhiiofophorum. £jusautemchara<^erefltali5j 



p O o o 



C A '^' V.- 

*T>e Jhintibm Olymficis feU' Angelis, qm ma,nfion'ihm 
Lmx frt£dommantur. 

Stlnt etiam i.%. Da:mones,qui pra:funt cuilibet Lunx manfioni,incipiendo 
("ciliceta prima. n\2inCione,Geytiel,Effediel,Amixiel,j^z.ariel, Gabrifl, Darachiel, 
Sebeliel,Amnedt€l,Barbiel,Ardefiel,Nedel,Abdiznel, ]azertcl, Ergedtel, Ataliel.Aze' 
rucl, Adriel, Egtbiel, Amuticl, Kyriel, Bethnael, Gcliel, Reqiiiel,Abrinael,Aziel,Tagriel, 
Atheniel,AmnixieL Qui quidcm fpiritus conveniunt cum natura manfionum 
Luna:,dequibusinhbronoflro,dc Aftrologiaegimus. 



C A P. VL 
1)6 Dxmonibiis Olympicis^qiii imperant /igntj Zodiaci. 

POrro etiam Da:mon pcculiaris prxeft cuilibetduodccimfignorum-.Verbi 
gratia : Ariett prxfidet Malrhidael,Tat(ro Ajmodel,Geminis Amhricl, CancroMa- 
riel,LeoniVerchtel,Vtrgtni Hamael,Libr&Zuriel ,Scerponi .Barchtel,iagittario Adra- 
cbiel,Capricorno Hanacl,Ai}iurio Cambtel, dr Pifcibus B.vrhiel:De his fecundum 
Magosfcriptumeflin Apocal ubidicitur,qi]6dinii.portisnov« 
urbisji.z. Angeii fint collocati, 



&c. 



C J P. 



DE CUJIISQ^NAT. D^MON. INQLIISIT. 9/ 



C A P. FII. 

T)eJJ)irittbtu elementa,nhm , ^ mundiplagis fYcnJtdentihm. 

CCiendum efl: etiam,qu6d in regione mundi infima rpiritusnve Dxmones 
'--^reperiantur multorum officiorum:cum alii ^.ventis pra:fint,atque prarfe- 
di\ fint quatuor mundi partibus:Sed quia ventifuntipiritusaDeoproccdcn- 
tesjdeo eorum dominia attrihuuntur Angelisruprcmxregionis: Quare Mi- 
fA<if/pra:fec1us eft vento Orientali,/i!4^/A«'/Occidei3tali,G4^y/f/Borea:,&iV4r/W 
five Ur;>/Auftro:Similiter elemento aeri pr.teftc/^frw/ijaqux T/Azr/«, tcrr^y^- 
r/if/,igni i^e-r/^^A^vel juxta Philonem NathanieL Quifque autem horum Ipirituum 
grandisprincepseft,&habcnspotcftatemmulta;iibertaus in domifuiofuorum 
planetarum &. fignorum.atquein eorumtcmporibus,annis,menfibus,diebus, 
& horis,&. fuis elementis,ac partibus mundi,8d ventis,adeoque dominatur u- 
nufqui/queeorum pluribus legionibus. Hi conducuncad difpoficionemcor- 
ponshumaniingenefi>&cxterarumcreaturarunu 



(; A P. ' VIII. 

T)e AnieltSyqm horis cujujqtte dtei attnbtiunttir. 

CUilibet planetx: attribuitur Princeps aliquis fupercoeleftis^ubi in prxmif- 
Cis declaratum eft,videlicetiV//fA^f/Soli,y^«<zf/ Veneri,i?4^/;<2f/Mercurio, 
GabrielLunx,Ori/el S3.turno,Zachariel ]oyi,S<.c. QuareciimAngeluminquali- 
becjcujuflibetfeptiman^&dieihoraprxdominanteminveniredefideramus, 
procedendum erit, ut in mventione Planets prxdominantis in qualibet diei 
feptimanx hora,in Aftrologia noftra declaratum eft : Verbi grati.a,diei domini- 
ci primam horam,incipiendo ab ortu folis,fibi vendicat Ji?/,fecundam FenuSf 
tertiam A/ierf«r///f,quartamZ,//«4,quintam SaturnM,&L fic inca;teris,pro utloco 
ante allegato declaratum eft : Sic etiam dicimus,quod primam horam diei do- 
mi:'!ici,3//V/»4f/,quieftfpiricus Solis poifidebit, fecundam ^»(2f/,qui eft fpiritus 
Vencris, tertiam Raphael,c^\ eft /piritus feu Angelus Mercurii,S>c ita in reliquis. 

C A P. IX. 

^Homodo Jigna atque pianet<s ^ per confiquens Dxmones iis pr^Jtdentes 
^ magts uni terrx loco dedtcentur,quam altert i^ proinde njires 

ftas tbi magts exercere (^ exequi cernantur 
qudm ahbt. 

PLanetas colligimus ex Cofmographica dodrina vendicarefibipropria cli- 
mata : Sic Satiirno primum clima attnbuitu x^ovi fecundu m,&c. In vcnimus 
etiam ex Chald&orum documentis alias regiones his vel illis fignis Zodiaci fubji- 
ci:Exemplicausa,y^r/>.fGermanix,Britannix,GaIlise,Syriie,PaIeftina;,Polonis, 
Burgundix,Suecix &. ex ciyitatibus , Neapoli, Florenti^,Capua:, Verona?, 
Bergamo, PaduiB,Marfilia;,Sarragof£5>:hu)ufinodialiispr:£fidet.T4«r/^pr;e- 
fidet, Media^, PerfiiE, Cy pro, Poloniie, Rufijx, Campani.-E, Rheti^, Helvetix, 
Lotharingix,Britannix,Irlandix,&excivitatibus,Bolonix,Mantux,Tarant£e, 
Pavia2,Palerma;,Turegi^,BreflaYis;,Lipfia;j6cc.Atqueitadereliquisfigni5fe- 

m 3 cundiim 



94 TRACT. I. SECT. II. PORT. IV. LIB. 111. 

cundum ordinem a^nobistraditum inlihro noftrodeAftrologia.Ubideclara- 
vimus,quibusregionibus8ccivitatibusquodlibctZodiacifignum prx-dnmi- 
nctur.His igitur cognitis facilimum ericeorum(pirituumlocoimagisf-amilia- 
reSjhkinterrainvenireiEtproindediligcnterobfervaredebcmusregionem.ci- 
yitatem,oppidum aut locum.qu^efunt fub ilgno domusinquoDominusloci 
boniDxmonisfcuGeniinativitatisinvcnitur. 

C A P> X. 

ObquamcaufamMaginaturalesde propno natmtatis Genio 
tnqmrendo fuennt filiciti <* 

INquirerefolebant Magi in CofmoIogiaverfatiGenium,utejuscognitionc, 
familiaritate,6c prasfidio fata averterent,& ut ejus nutu opera vita: redde- 
J-cntur efficacia, fortunata atque profpera. Hinc Porphyrius : Si quis cognojceret 
fiqurnm mtivitAtis Dominurr'^ figurA-,i»veniret DAmontmfuum^^ per tpfumfolve- 
retur afato nativitatisfAtalta^Jugeret,drforetfeUx. 



M! 



C A T. XI. 
T)e modo inveniendi proprium cujufque Genium. 

Agi foiebant primum inquirere nomen & naturam Dxmonis five Genii 
'■nati,5cdeinctpsDa:wionemipfuinnatofamiliaremreddere,&flffabilem 
ftudebant convocationibus,adjurationibus,precibus,charad:tribu!;,& id ge- 
nusaliisceremoniis:Cumigitureuminveftigarevoluerimus,imprimisqua;ra- 
musdomus undecim;edominum in horanativitatisiDeindevidcanius,qualis 
fpiritus Olympicus illi Planetce attribuatur,& prxccrea.qualis Da:mon detur 
figno,in quo reperiturDominus,poftca videndum.quomodo hi duo fpintus 
adinviccm conveniant-.Porroetiam fpiritus figni domus undecim^r maxime 
confiderandus eft : Ut igitur fpiritus Pianetx cu m his magis con veniunt vtl dil- 
fentiunt,ita ftatus vitx nati crit.vcl magis conftans vel inconftans. Nonnulli 
&quidemnoninfuJiC,eliguntfpiritumDomini pnm2domusproGenion.iti- 
vitatii , quatcnus circa vitam prc-ccipue verfatur: Deinde etiam fpiricus iliius 
manrionis Lunx,in qua genitura fit,obfcrvandus cfti Porro quoque atten- 
dendum eft.qmsnam ventus potentius fletaplagafeuangulomund),6cqu6d- 
nam elementum niagis ca;teris prasdominetur eo tempore,quo genefis atci- 
dit,videlicetantempusfitcalidum&igneum,anver6flatulencum vel pluvio- * 
fu m,vel ad congelationcm &; glacicm pronum : Nam pcr hsec ipfa percipicmus 
clementum prvcdv)minans,& perconfequens fpintum potentiorem, & circa 
elementa praidominantem eliciemus Quibus diligenter conlideratis, Genii 
nativitatis adjumenta vel impedimenta coiligere non eritimpoflibilcadeo- 
que cognofcemus,cnjus Planet^ dominium,cujus domus &: figni affiftencia, 
cujus venti flatus,cujus elementi imperiumjcujus loci,hoc cft.rcgionis vel ci- 
TitatispraifcntiaGenionativitatismagisautminus confcrrc pofiit:Atquehac 
via &. oratiorve ingentia procul dubio, res illas prardiclas diligenti 
obfervationeponderando&contemplando, 
profcrrepotcrimus. 



C A F 



DE CUJUSQ^NAT. DyEMON. INQIIISIT. 9; 



C 'a P. Xlh 

J^mmodo quis Jibi pojjk Genium /ImWiCogmto ejta Pianetat^ 

naturayac nomine^ reddere jnmiUarem O* 

ajfabilem. 

JAmbluiis narratduplicem efredeD^moncuniufcujufquetratlatum :U»«w» 
facrum five Deificum, qui Dxmonem a fupernis caulis invocat: atque hic 
qaidcmexplaratiooeuniu(cujufquegenitursnonutitur,reduniverfaliusfuper 
naturam D^monem colit &. curat:^/w.^artificio/um,qui D^monem a cir- 
cuitibus invocat,atque hic in generationc verfatur.Sc uniufcujufque genitti- 
ramexplorat,&particularius(ecundumnaiuramDxmonemcolitSccurat:ll- 
lcergoaddivinu& fupetnaturaieacprincipalem mentisducemfpcdat,&de 
Angelis,acArchangelis,primariishominucuftodibustra(flatihicver6defpiriti- 
bus Olympicis feu animx medi^ ducloribus agit.qui Angelis & Archangciis 
fubjiciuntur. AtquehifpiritusOIympicifuntilli,quostefl:eJ^/»^//Vtfconfueve- 
runt,qui circa naturam artificiose operantur,perquirere ordinate a Decanis, 
hoceft,afaciebtisfignorum atqueabinrtuxuumdifpenfationibus,imaginibus- 
quecceli,&aft:ellis,$olcqueScLuna,item a polis & omnibus elcmentis atqua 
mundo.hocedjfecundiim iliud,quodfupradiximus,adifpofiiionegraduum 
domus Geniijfpiritus figni ejufdem,& D-Tmonis domini domus boniDxmo- 
nisfiveundecimae,Dxmonisqueplagx: mundi fortioris,& Dxmoniselementi 
inmundotemporenativitatispr^dominantis,8cc. Modum auteminvocandi 
quemque Dxmonem proponit Jamblicus his verbis :Pfr Deurf%,domimm unum 
'Ddmonuagiturinvocatio.qui ^A^rincipo fuucui^ Damone definivit,d^ infacrificiii^ 
fecundttm propria voluntatemfua cut^ monjlrat .Jemper enim infacrarum cperationum 
ordine per fuperiora numina inferiora vocantur. Qupire quidcm in Dxmonibus,u- 
nus dux eorum , qui circa gsnerationem obtinent principatum , D jemonem 
fuum ad unumquemque dimittit: Poftquam igituf adefl unicuitjue fuus,tunc 
& congruum fibi cultum pandit, nomenque (uum modumque invocationis 
fu^ proprium patef