Skip to main content

Full text of "Corporis Haereseologici .."

See other formats


This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the pubHc domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge thafs often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginaha present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
pubHsher to a Hbrary and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize pubHc domain materials and make them widely accessible. PubHc domain books belong to the 
pubHc and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 

at http : //books . google . com/| 



Digitized byVjOOQlC 



4 CAHI. tO (•;/ 



HARVARD 
COLLEGE 
LIBRARY 




Digiti 



zedbyGoOgle 



Digitized byVjOOQlC 



Digitized byVjOOQlC 



Digitized byCjOOQlC 



CORPORIS 

HAERESEOLOGICI 

TOMUS TERTIUS 

CONTINENS 

DIONYSII PETAVII 

ANIMADVERSIONES 

IN 

S. EPIPHAISU PANARIUM. 



ACCEDUNT 



A. J^A H W I I 

SYMBOLAE 

AD 

EMENDANDA ET ILLUSTRANDA 

S. EPIPHANII PANARIA. 



BEROLINI 

APUD A. ASHER ET SOCIOS. 
MDCCCLXI. 



Digitized byVjOOQlC 



S. EPIPHANII 

EPISCOPI CONSTANTIENSIS 

P A N A R I A 

EORUMQUE ANACEPHALAEOSIS. 



AD VETERES LIBROS EECENSUIT ET CUM LATINA 

DION. PETAVn INTERPRETATIONE ET INTEGRIS 

EIU8 ANIMADVERSIONIBUS 

EDIDIT 

FBANCISCUS OEHLEB. 

TOMI POSTERIOKIS 

V 

PAES POSTEBIOR 

CONTINENS 

DIONYSn PETAVn ANIMADVEKSIONES 
m S. EPIPHANn PANARIUM. 

ACCEDUNT 

A. JAHNH SYMBOLAE AD EMENDANDA ET 
ILLUSTRANDA S. EPIPHANn PANAEIA. 



^BEROLINI 

APUD A. ASHER ET SOCIOS. 
HDCCCLXI. 



Digitized byVjOOQlC 







J/t-v Ji', /1 i/ 




.> 



^^c^l 






Digitized byVjOOQlC 



c'j 



© 



DIONTSn PETAVn 
ANIMADVERSIONES 



IN 



EPIPHANn PANARIUM. 



Corp.HMrMMLIIL 



Digitized byVjOOQlC 



Digitized byVjOOQlC 



DIONYSn PETAVn E SOCIETATE lESU ANIMAD- 

VERSIONES m EPIPHANH OPUS QUOD PANARIUM 

mSCRIBITUR. 



npo0EapiA. 

o» cum exqumta rerum, quae in hoc opere tractantur, varietate ae copia adae- 
qu4Mre comtnentationes noatras instituiseem , 9ion hrevibus iisce notis et animadver- 
sionibuSy sed ingentihus lihris committenda res fuerat. Q;noniam auteni neque me 
cammentariorum moles illa delectat, et eruditorum lectorum /astidiis occurrendum 
potius hoc in genere est, guam aliorum tarditati consulendum, nulla est obtinen- 
dae a me ratio praetermissa brevitatis, Ea vero visa est imprimis eiusmodi, ut 
diversas ex veterum exemplarium comparatione aut ex coniectura iectiones ad 
oram contextus adsriberem, tum ut leviora quaeque ac /aciliora, vel commode 
ab aliis explicata, ne attitigerem omnino, aut carptim bretnterque perstringerem, 
Quamobrem certa potissimum avgumenta delegimus, in, quibus elaborandis atque 
Hiustrandis plusculum operae disputationisque consumptum est, quae nimirum ta- 
Ua esse consideremus, ut ad eorum minuendam obscuritatem nonnihil opera nostra 
posset accedere, Fuerat iamdudum animus, omnium haereseon, quae in hoc opere 
commemorantur , xa loTOpoiijuva primum, deinde opiniones ac dogmata omnia se- 
parato iibello persequi et cuifi iis, quae Epiphanius perscripsit , quae ab aiiis sunt 
Patribus cxposita, con/erre: sed ab eo consiiio revocavi ipse me, quod eum mihi 
iaborem iamdudum aiiorum industria subievasset, Etenim praeter veteres iiios, 
Irenaeum, Augustinum, Phiiastrium, Damascenum, TertuUianum, Ciementem 
Aiexandriftum , Hieronymum ac caeteros, qui aut de haeresibus nominatim scrip" 
serunt aut earum in hbris suis utcumque neminerunt, reccntiores aiiquot eodem in 
argumento summa cum iaude versatos memineram; imprimis autem Oabrieiem 
Prateoium atque iiiustrissimum magnorum Annaiium conditorem» Quorum iiie 
haereseon omnium iucuientissimum cataiogum iiterato ordine contexuit, hic inAn- 
naiibus suo quamque tempore consignatam reiiquit: uterque uno in conspectu quae 
apud veteres iiios dispersa erant ac dissipata proposuit, Hac igitur cura et cogi- 
tatione soiutus hunc unum ad scopum commentandi iaborem istum con/eram, utqui 
Latine iam , hoc est minus, ut spero, barbare studio nostro ioquitur Epiphanius, 
idem Notis istis et Animadversionibus qua castigatus, qua iiiustrior /actus , diiu- 
cide atque inteUigenter id/aciat, omni obscuritate detersa, 

DE mSCRIPTIONE OPERIS AC XX PRIORUM HAERESEON 

PARTITIONE. 

Ciim adTersns lxxx haereses, quae ad snam aetatem extiteia&t, sasceptnm 

a se hoc opns profiteatni Epiphanios , dno qnaedam occnrrunt in eo negotio con- 

sideranda. Altemm haeresis nomen latissime in qnibnsdam nsnrpari, neo ad 



P.J. 



Digitized byVjOOQlC 



IV 



p.3. 



theologonim nonnaiii Tocaboli luiim istiiu ezigi, a qaibus quid proprie sit hae- 
resis, et qQantnm reliqms ab sectis differat sabtilius atqne enncleatiiis declarari 
solet. Nam neqne priores illae sectae, Barbarismos, Scythismns, Indaismns, 
qnatenns Christi ortnm antecessit, inter haereses merito recensentur; neqne 
nllae propriae sectae Barbaromm ant Scytharnm fnemnt Atqne, nt diligentins 
in Hellenismi, Indaismi ac Samaritismi species inqniratnr, pleraeqne forsitan e 
nnmero sectamm, sive haereseon, eximendae emnt: de qna re sparsim ac snis 
locis opportnnins agetnr. In HeUenismo qnidem, cnm qnatnor tantnmmodo 
sectas Epiphanins nnmeret, infinitae adinngi ^e potnernnt: qnamm plerasqne 
in calce hnins operis , in Fidei Catholicae Compendio prosecntns est Altemm 
hoc in negotio considerandnm est, qnamyis omnes iilae sectae inter Haereses hand 
immerito censeantnr, neqnaqnam tamen Epiphanio octogenarinm iilnm constare 
nnmemm. Etenim in partitione ipsa contra diyidendi praecepta non mediocriter 
peccatnm est, cnm principio qninqne ante Cliristnm sectamm fastigia propo- 
nnntnr: Barbarismns, Scythismns, Hellenismns, Indaismns, Samaritismns; ac 
deinde posteriora tria genera in alias species tribnnntnr. £t nihilominns genera 
cum snbiectis sibi partibns enndem in nnmeram summamqne ^onfemntur, quod 
est in dirisione yitiosissimnm. Neqne enim genns 7:pb( ta eTSi] &vTi$(aip^Tai. Ut 
si anima yitaque praeditum corpus primnm in animal ac plantam partiare: tum 
animal in terrestre, aquatile, Tolatile: plantam in herbam fimticem, et arborem; 
ac deinde collectis omnibns, octo corporis animati partes esse constituas, nimi- 
rum animal, plantam, t^rrestre animal, aquatiie, Tolatile; herbam, fmticem et 
arborem. Ita enim inter diyisionis partes genera ipsa, quae diyiduntur, perperam 
referas. Qnod in illa haereseon distribntione commisit Epiphanius. Quippe tres 
illae, quas duu, Hellenismus, Indaismns, Samaritismus, cum suis partibus con- 
iunctae summam conficiunt. Unde snbductis recte omnibus , xtii duntaxat ante 
Christum, uniTerse Tero Lxxyn haereses, uon lxxx numerantur. Praeterea xx 
priorum haereseon alium in Epistola ad Acaeium et Paulum presbyteros et in 
Anacephalaeosi, quam in ipso decursu operis, ordinem instituit. Utmmque nos 
in sequenti tabnla proposuimus. 



flellenismi 



UL priomm haereseon ordo in Ana- 
oephalaeosL 

1. Barbarismns 

2. ScTthismus 

3. Heilenismus 

4. ludaismus 

5. Samaritismus 

6. Pythagorei 

7. Platomci 

8. Stoici 

9. Epicurei 
/ 10. Gortheni 

11. Sebuaei 

12. Esseni 

13. Dosithei 
' 14. Scribae 

15. Pharisaei 
1 16. Saddncaei 
Indaismi ( 17. Hemerobaptistae 
I 18. Ossaei 

19. Nazaraei 
i 20. Herodiani 



Samaritismi 



Hellenismi 



XX priomm haereseon ordo ex opere 
Panarii. 

1. Barbarismns 

2. ScTthismns 

3. Heiienismns 

4. ludaismus 
/ 5. Stoici 
) 6. Platonici 

7. Pythagorei 
[ 8. Epicnrei 
9. Samaritae 

10. Esseni 

11. Sebuaei 

12. Gortheni 

13. Dosithei 
' 14. Sadducaei 

15. Scribae 
1 16. Pharisaei 

17. HemerobiCJ>tistae 
1 18. Nazaraei 

19. Osseni 
[ 20. Herodiani 



ludaismi 



Digitized byVjOOQlC 



In posteriori serie Stoki ante eaeteras pliilosophoniin sectae collocftntur, 
aliter atqne in priori fecerat, qnae longe liac in parte tolerabilior est. Hinc est, 
qnod Stoicormn secta Tp{t7) aKo 'KXXT)v«7|jLotJ sit inscripta. Nam tertiam ab Helle- 
Bismo locnm habet in serie, nt Platonici qnartnm, atqne ita deinceps; non nt 
in inscriptione Ladna est: tertia HeUenismi secta; pro qno scribe: tertia ab Hei- 
iemsmo secta, 

AD TOTIUS OPBEIS PRAELUDIUM. 

N. n. a^ara f&p i(r:i xal ^at^] Expungo posteriores hasce Tocnlas, qnae p. 4. 
sententiam infnscant, xa\ (paT&. Dixit qnidem Hesiodns initio ^^Epyow, 
"Ov T8 8i3t ppoTol av8pE( i(xa>< , a^orro( te ^aToC te , 

'PtjTOI t' a^fl)T0{ T£, 

sed alio sensn , qnam ut hnic loco congrnat Nam hoc nnnm Epiphanins signi- 
ficat, se non omnia complecti hoc in opere cnpere, cam innnmerabitia sint nec 
oratione comprehendi possint 

TouT^<7Tt ^tXE^a^ OOaXevTtvtavou.] Est hic annns Christi ccclxxiv, qno snnm 
opns aggressns est Epiphanins, Gratiano m, et Eqoitio Goss.Yalentinianus enim 
etValens imperium auspicati sunt anno ccclxiv bisextili, qui loyiani et Yarro- 
niani Consulatu notatur in Fastis. Ideo annus utriusque xi Christi est ccclxxit. 
Gratiani annos praetermisit, ut opinor, librarius. Quare substituendum est xa\ Fpa- 
Tiovoi! ^ySdou. Gratianus Lupicino et lorino Coss. , ut autor est Socrates lib. ir, 
cap. X, Imperator et Augustus a patre renunciatus est, anno Christi ccclxvii. Ita- 
que nndecimusYaientiniani etValentis est GratianioctaTus. InManichaeommhae- 
resi LXTi, n. xx, annos Gratiani commemorat Quem in locum caetera reseiramus. 

Olx aOee\ SiaoxoTnjaavTa^.]. Hic coniecturae locus est, nam de ritio constat. 
Scribe ZiaL(Txoni^9a^ Ta^ ^^ou^ , et elaci) icapeXO^v. Yel : $(S9x63tY)9a Ta( «Inffouf, 
et retinendum lU ^* Cum ad susceptum opus aggrediendum consentientia tc- 
stmm omninm sufiragia Tiderem. 

N. m. n^9tX6( Te.] Rei herbariae scriptores aliquot recenset, quomm ple- 
rosque Dioscorides in Praefatione commemorat, et Plin. lib. i. In his Pamphilos 
iUe ipse ridetur esse, de quo Suidas; qui inter caetera Georgicorum tres tibros 
edidit, patria Amphipotita, tcI Sicyonius, Tel Nicopotita. Ex qno nonnnUa passim 
excerpta leguntur in Constantini Geoponicis. Meminit et alicubi Photius. 

Ka\lIpaxXe{87)( 6 TapavTtv6(.] Citatur a Galeno in tibris de Compos.Medicam. 
xoT^ Tdrouc xa\ f/vT) : nec non et ab Athenaeo tib. m. Heractides Tarentinus. 
Idem et Andreae medici meminit. 

Baoao^ 6 TtSXto^.] Tylus Messeniae urbs , quam nonnuti Oetylum Tocant, ait 
Strabo tib. Tm. Sed corrupta hoc loco tox est, legendumque ex Dioscoride Baa- 
90^ b 'lotSXto^. 

Kol neTptovioc N^yep.] Dioscorides Petroniua Niger coniunctim habet; Plinius 
Tero Petronium Diodotum copulat, quasi eiusdem sint appeUationes ambae. 

N. iT. 8t* ItCv 8i(j5(^tX{ci)v.] Non igitnr Tulgat^m in nostris editionibus lxx 
Senioram rationem secntus est, annomm mccxlo, sed castigatam ac gennanam, 
qnae ad priorem annos addit xx. Magna iam tum otim Graecomm exemplarium 
non cum Hebraeis Latinisque modo, sed secum etiam discordia fuit De priori p. s. 
disserit Angustinus Lib. de CiTit dei xt, cap. xm. Hieron. Quaest. Hebr. iduqne 
maxime recentiores. De posteriori ride Eusebti excerpta chronologica, ubi Tarie 
annornm summa concipitur. Ac propter immanem absurditatem , quae ex Ma- 
drasalem annis oritur, animus est ad numerorum emendationem adiectns. Nam 



Digitized byVjOOQlC 



TI 

ai Lxx Intdrpr6tiim eommtmem edkionem teqiitte, qiite aimoa Mathnaalamo ante 
genitom Lameclmm arrogat CLxirn, Lamecho yero CLxxxym, confient ad^tia 
Noemi sexcentia anni ante dilayiam iocccclt. Yixit antem Mathnaalem in 
totom annos iocccclxix. Igitnr xir annis poet dilnriam snperfait; qaod est in- 
eptam. Qaare Africanns Mathosalem annos ante Lamechom sasceptam triboit 
CLxxxv, qai ad Lamechi Noemiqae totidem, qaod proxime nnmerayimas, adiancti 
snnmiam conficinnt annornm laccccLxxn. Itaqae tribas qaataorye annis di- 
layiam mors illias anteeessit. At yero idem AMcanas ab orbe condito ad dila- 
yiam annos coUigit ci^ ci3 cclxth. Qnippe Enos cxcy confert, cam lxx dan- 
taxat cxc namerent Sabtractis qainqae iUis saperflais crediderim in reiiqais 
Epiphaniam Africani, siye lxx apad Africanam Interpretam calcalam secatam 
annos compatasse cio cio cclxu. 

'EvTol; ops9t 'Apapdrr.] Ghaldaeas Corda, id est ropBocto;. losephas lib. i, 
cap. IV, ano^aTiilpiov tov t67:ov toutov 'Ap(A^toi xoXouai. Mox Berosam Chaldaeam 
eitat : A^^ETou B\ xa\ tou tcXo^ou Iv t9| 'Apjicvfa icpb; tcu opei toSv Rop$ua((uv cri |iipo( 
Ti eTvai. Item ex Nicolao Damasceno: ''Eotiv (mlp t^v Mivu^$a [ki-^a opo^ xora 'Ap- 
|i6vtav pipi? XEY^ixevov, lU 2 «oXXou? ouix^uy^vTa? in\ tou xaTaxXuafjtou X^yo? i)(it 
lupiacuOfJvai: Frandscns lanias pro B^pi^ rescribendnm existimat Aoii^api^, a 
qno non abhorreo. Sed idem solennia deliret, cnm Labar Armenio et Aegy- 
ptiaco sermone dicit idem esse atqne cbco^aTtxbv siye diTco^aTiJpiov : id est locam 
editissimam, ex qao descensas patet, a yerbo Labar, descendere. Unde et Ira- 
harum et Labra i^nd Epiphaniam in Ariomanitis. Sed de Labra eaeterisqne 
nagis dicemas ad illam Epiphanii locom. Qaod qoidem ad praesens negotiam 
attinet aro^TvJpiov losepho nancnpatar locas ille, in qaoNoemus t^v aicdpaocv, 
hoc est exscensionem ex area fecit; siye qaod ibidem Ta ano^TiSpta sacra per- 
solyit. Haec enim yis est horom yocabaloram, dlico^aTiJpia, BtoPaTiJpia et eaete- 
roram. Yaldeigitar aberratlanias, cam dlicopaTYipiov interpretator ardaam et ex- 
celsam, ex qao descendere oporteat; qaod a Ghraecae yoeis asa alienam et ab- 
sonnm est 

Ou Y«p ^t Ipi^a^vsi.] Putidissimi ladaei Noemam a Chamo exseetom nn- 
gantar : at inter alios B. Selomo , qni et alia qaaedam adiieit nefSanda et af^rjfza. 

N. y. IvOa tou ^nsX^avTo.] Fortasse t^tcov IneX^avTo. 

'^Hv Sk TouTo ic^ai 'Aaoupicov.] Ager Sennaar et Babylon ipsa primnm, in- 
qnit, ad Assyrios pertinoit. Respexit aatem ad id, qaod Genes x, n. legitnr: 
De terra iila (Sennaar) egressus eat Assur, et aedxjicamt Niniven et plateaB Cfw- 
tatis et Chale. Yeram Assur qaidam propriam esse nomen existimant: at R. Se- 
lomo, qai se ab impioram eonsaetadine ae eonyieta segregarit, eandemque Aben 
p. 6. Ezra laphet filiam extitisse memorat. Eqaidem Assor hoe loco de Assyrio po- 
palo,yelNino ipso regniAssyrii conditore libentins interpretor. Eodemporro 
speetare yidetnr, qaod est apad Esaiam eap. xxui, 13: Ecce terra Chaidaeorum; 
Taiis populus nonfuit: Assurfundavit eam. In captivitatem traduxerunt robustos 
eius, suffoderunt domus eius, poauerunt eam in ruinam. Sed Hebraiea aliam sen- 
tentiam praefernat: Iste populus non erat iilic olim, Assur Jundavit eam nari- 
hus; yel, nt alii^ deserti incolis; qui erexerunt arces iiiius. Sed (Chaldaei) con- 
triverunt paiatia iiiius, etc. Qaod ita R. Dayid exponit Non est miram ant in- 
credibile, qaod de Tyri eyersione praedicitar. Ecce tibi Babylon et Chaidaea 
ipsa non eosdem semper ineolas habnit; sed et ipsa yieissitadinem est ei^rta. 
Nam Ghaldaeorom popolas olim ibi sedem non habnit, sed Assyrii prineipio te- 
nnenmt et in ea nrbes exeitaront. Tum Chaldaei polsis Assyriis oeeapanmty 



Digitized byVjOOQlC 



^ a Chasacl NMhorit fillo oriuidi, ait Kimddi»» ex eap. xxn. Qvl com. 21. 
Haeo «X He^mis, qnamqiiaiii aliter Aben Esrai et ex Latiiiifi lEieroymwi, Nam 
Lxx diTersi prorsas abemit £x iis eolligitar AsByrioa olim tenmsse Babylonem. 
Ac noamdUs placet Sennacheribi maiorea Babylonem inTaeisse, propterea qnod 
lib. lY, Reg. cap. xto, 24. rex Assyiiomm Sennacherib de Babylone et de Gntha 
caeterisque regionibns incolas Samariam transtnlerit. Sane Babyloniomm rex 
Assyrins in Scriptaris interdnm Tocatnr, et Babyloniiim sub Assyria ftiisse com- 
prehensam antores sont geographi 

'Ex(iivo(iiodi]oav x&vrcc.] Scythamm nominis origo ab Hebraica Toce HIID 
cnm pnncto semos, qnod est dtclinare, errare. Potest et a t^ytO cnm pnncto 
dextro deriTari, qnod dUcwrrert et obambulare significai Utraqne notio Scy- 
thamm moribns a^prime congmit: qnos TcXaviiTa^, errabnndos, et a{iaSop{ou« 
fiBisse constat Sed ea Tocabnti ratio, qnam Epiphanins afiert, qnod scilicet &Kh 
Tou xX{(iato< xoH icp^ Edp<&n7)v th 'Aoiov deolinaTerint, non Talde mihi prbbatnr. 
Neqne enim TOmm pnto, Soytfaamm nomine priscos ilios insignitos, qni post di- 
luTinm tnrrim illam arehitectati snnt. Etymologicon Magnnm 9x(^eo6ai, qnod 
estirasci etsnpercilinmcontrahere, itapa to6< 2xi{0a( nominatnm scribit: qno- 
niam iracnndi Scythae. An potins 2xtS6a( QtMd &9cb toC <rxtJCto6ai dednxerant? 

Kol «bcb (&ia( tk ip^ojuSxovTa St$o.] De eadem lingnamm gentinmqne distribn- 
tione agit haer. xxxix, „nae est Sethianomm: nbi etLXxn lingnas totidem, qnod 
xc9aXac£>Tat erant, et antores stirpis efflomisse dicit. Ynlgatns est hic matri- 
cmm Hngnantm popnlommqne nnmems, de qno oertatim chron6logi dispntant 
Qnomm qnidem ratio mihi non satis explorata certaqne Tidetnr ; non modo qnod 
Oraeci codices a Latinis et Hebraeis in nnmero dissident, sed etiam qnod pleri- 
qne xefaXocohai cnm posteris snis ac filiis in nvmeram eencentnr. Non est an- 
tem credibile distinctnm ab iis popnlnm ac lingnam ilios constitnisse. Certe enim 
^ber a Phaleg lingna diTersns non fbit, nt etiam Angnstinns existimat. Deinde 
Oiananaei omnes popnli idioma commnne sortiti snnt Itaque labat illa Lxxn 
lingnaram partitio. Sed nec in eo laborare admodnm necesse est, nttotidem illis p- 7. 
nationibns domicilinm adqne snnm ac regionem assignemns. In qno mnlti no- 
minnm similitndines ninds ambitiose eonsectantnr. Est enim Terisimile, ple- 
rosqne finibns iis, qnos oconparant, reMctis ao sedibns alio sese contnlisse. 
Nam qnod Moyses narrat, ab iis propagatas esse nationes onmes, non sic acci- 
piendnm est, nt eas per sese primnm xa\ i^ata^ regiones insederint atqne in 
eamm possessionem pedem ipsi posnerint, sed nt eo saltem illomm posteri com- 
migrarint Vemm haec discntere longioris et operae et alterins institnti fuerit 

^ouc Ta 'A((«»(iattx^] Mendose pro *ASou(itTtx3i: nt est in Sethianomm hae- 
resi; nec minns emendandnm ^t>( , pro qno ^ouO legendnm. SiTO nt est Esaiae 
cap. Lxxi, 19. p1&, foik, De Axnmitis alins erit dicendi locns. 

*Prf(jLa xal £a^a, xala.] Corr. Sa^Oax^c; qni inter fiMos Ghns recensetnr. 
Pro IXouS fortasse AotS, qnippe Aoi>dtEl(i inter filios Mestraim numerantnr. 

Ti itpb? TSj (jiap&(Mdv x<^>*] An 'Ap&pwv? an potins rapa^A^Ttov, nam haec 
Tidna snnt nomina. Est qni Begamam Ptolomaei, quae est in Arabift felice ad 
Begmatransferat: de qnaExech.xxTin,22. may^l tXlU^ '^^3'1. 

N. Ti. Ne^po^O Y«p PoocXmkt.] Qnem pleriqne omnes chronologi, imo et an- 
Uqni Patres, Belnm fisisse censent, Babylonis conditorem. Hnius filinm Assur 
Epxphanins fscit: qnem qnidon Ninnm fidsse par est, si Nembroth idem cum 
Belo fiierit: et eadem ntrobiqne colligendi ratio. Nam Belus Babylonem extmxit, 
et Ninns NiniVcn. Atqni pri<»em a Nembroth, posteriorem ab Assnr ciTitatem 



Digitized byVjOOQlC 



VHI 

oonditam Mojsq0 affiim»t Verom ABtfur Genes. x, if. g«itii notnen eise^ non 
▼iri proprinm existimant alii; qQibns libenter snbsoripseiim. Sed haeo aniuliiim 
ao chronologianim paginas implent , nec sunt plaribus hoc loco disceptanda. 

ToiJtou ^ ^aOtfa iv *Opkx-l ^w 'Ap^poX lxx. 'Apx«5, Hebraei nS». 

KtCCet 81 xQ^ TJ)v 8ctp^.] Nescio onde haec expiscatas sit, qoae in Genes. x 
illo capite non leguntor. Ubi hoc dontaxat habetor : Principiam regni Nembroth 
foisse Babylonem, xa\ 'Op^, xa\ 'Apx.^» ^ XaX^cwi) in terra Sennaax. Unde As- 
sor egressos (5xo8d{i7)9c i^v Nivsu^ , xa\ t9jv 'Poto^coO n^Xcv, xoi^ tjjv XaX^. Pro 
'Poiu^O K6Xtv Hebraice scriptam est 'n'^J? ^imi} qnod Hieronymns yertit : plateas 
civitati$y et qno ^peliatiYO habuit, quod Graeci propriom fecerant Inteiligit 
autem nrbis Niniyes plateas, quas Niaos extraxerit. De Epiphanio quid dicam 
aliud occurrit nihil, nisi ▼oces istas, Betpoc et 06^X, alienum in locum translatas 
esse. Nam Thiras et Thubal inter laphethi posteros numerantor com. 2. Thub<tl, 
et Mosochj tt Thiras, Fortassis enim cum Regma, Sabatacha caeterisqne quoa- 
dam alios recensuit Epiphanius , et inter illos Thubal et Thiras. Nisi haec conie- 
ctura placeat, pro Ocipa^, et O^^eX, ao A^^oc propria urbium illarum nomina sub- 
stituenda sunt, quas Assur aedificairit. Gerte in A6po( yestigium quoddam ap- 
paret Yocabuli 'PocoPtoO , et in Thiras Tocis ^^J7, puae civitatem significat. Unde 
ita depravari tox ista potuit 'Poco^Oipa. 

Ou TioXu $k oXXijXdiv T(j^ XP^^<1* $tfiaTi{xa9tv.] Bactrianprum rex iUe, quocum 
Ninus conflixit Oxjartes a Diodoro Yoeatur; a lustino, Amobio ac caeteris Zo- 
p.8. roastes. Neque dissentitPlinius, ut Scaligeiro ridetur. Neque enim duhitat iile, 
sitne magus idem cum rege Bactriano, sed utrum unus hic fuerit, an et alius 
postea, quod Salianus noster recte in Annaiibus animadyertit Vanissima Ma- 
gorum natio Zoroastrem iUum antiquissimum putat, utpote qui Troiannm exci- 
dinm quinque annorum milibus antecesserit, ut Plinius et PlutarcL Traot de Iside 
testantur. Apud Laertinm Xanthus Lydius sexcentiB duntaxat annis ante Xerxis 
8{^(itv extitisse Zoroastren asseyerat Unde merito piures eiusdem nominis 
faisse suspicatur Scaliger. 

Tbv Sepoux ipH^si>6(Asvov 2ptOi9|jibv.] Yariae sunt apnd ^iphaniom Hebraeo- 
rum nominum origines et interpretationes partim obscurae, partim subabsurdae. 
Multa enim vel eruditissimis per unprndentiam excidnnt Neque propterea He- 
braismi fuit imperitos Ep^hanius, quem Graecae, Syrae, Hebraeae, Aegyptiaeae, 
et ex parte Latinae linguae scientem fuisse confirmat Hieron. ApoL ii. contra 
Buff., quem argute bilinguem nominat, quod Graece Latineque nosset Inter 
falsas originationes haec ipsa yocabuli Serug interpretatio a CalTinista quodam 
profertur cum aliquot aliis; ut cum caeteros Patres erroris haud expertes fuisse 
coUigat, tum Tel imprimis Epiphanium in explicandis nominibus aberrasse. Nos 
de reliquis, quae in hoc scriptore notat, sparsim ao suo loco Tidebimus. Quod 
ad praesens Tocabulum spectat, male ab Epiphanio putat oEpob^ IptOtafjibv Terti: 
cum ita^cribendum sit hoc nomen, otpo^Y) ^^ propaginetn, non irritationem «igni- 
ficet Haec ille. Yerum purgandi hoc quidem loco Epiphanii fadlis est etexpli- 
cata ratiow Primum enim vEpoux? uon otpouY scribendum illi fuit, cum priore mode 
Lxx conceperint Et fieri potest, ut Hebraice quoque saltem aliquot in exempla- 
ribns m^^ uon XVyOi lectum sit: ex quo Graece otpoux edidemnt lxx. Nam 
n per X plerumque reddi solet: ut in *X\n et t^t Nachor et Cham. Utcunque 
Tero scriptum extiterit, potest commoda aliqua interpretatione Epiphanii glos- 
tema defendi Imprimis yy^perplexum esse atque iniricatum significat, unde 
X^^XO propago, non \yy9Siy ut CalTinistae placuit Quar^ perperam et ipse otpouY, 



Digitized by VjOOQIC 



IX 

nn y^^W propa^iMm yertit, evm ratio poatalet, nt tit intrieahu et perpiexus. 
Et qBOniam qvae eiiumodi timt, hoo ett implieat» et perploxa, tricia soifl ipe0{C<(v, 
proTocare «tqne irritare loleiit; inde fortasse y\yo 'co iptO^Cov yel ^((j(Ab< di- 
citor, ex reeonditiore lingoa. Non enim omnee omjiimii Toeimi potestatee in 
sieris litMris expressae snnt Sin est vt tty^ lxx in Hebraeo repererint, qni 
otpoux scripsemnt; bellissime ad hnnc modnm qnadrabit niD Chaldaeis et 
RabUnis ^perverte agere Sam. u. cap. xix de Semei n^D "^^ perveree egit, re- 
heUamt. Hinc in^lllD iniqmtat, peceatuwi, rebeUio: l^^nTD rebellee. Vide Sliam 
in ThisbL Indidemqoe otpoiix hoc est a rebellione, contnmacia et Ipt0i9(&$. Eadem 
▼ox Hebraice idem est ac snperflonm tSB^ , rednndare , qnod et aliam einsdem no- 
tionis originem indicat: qnasi sit ix iKp(oua{a< 6^{(t(v lascifiri, et insnltare ac 
procadter irritare. Est iila yero Epiphanii interpretatio longe prababilior, qnam 
qnae apnd Hieron. lib. de Nom. Hebr. legitnr : nt sit corri^a, vei per/Bctus. Nam 
^*^ non y\yo corrigiam sonat, nnde Semc, otpobx non Semg legendnm 
esset Qnanqnam litera Caph in fine cnm Raphe aspirate pronundatnr, ideo 
Graece otpoi^. An ita in Hebraeo legerat Hieron. ant lxx Seniores dirinare non p. 9. 
iibet Altemm ^ossema, qnod addit Hieronymns, nempe per/ectue, non capio, 
neqne ad rem pertinere pnto. Qnis antem nesoiat mnlta Hebraeoram Tocabnla, 
qnod aliter Qraece perscripta essent et ab origine deterta, doctissimis interdnm 
Patribns firandi foisse, minns nt rectas illis signifioationes affingerent? Sxemplo 
sit qnod enm liaec scriberenws fortuito nobis occnrrit Idem Hieron. Epist. ad 
AgeracL Noemi, cuins in libro Ruth historia commemoratur, consotoliofieNi 
interpretatnr , quod Hebraice est ^733?) a D]^ > uon a DHS* 

Kol ^pfoTo tk o(vOpa»xouc.] Hansit haec ex Eusebii Ohronico,'quae in Graeca 
editione Scaligeriana leguntur pag. 13. Sed ibi laphethi non Semi filins Seradi 
didtnr, nt etiam apud Spidam in Tocabulo £tpolXf ^^ eadem fere declarantur. 
Quin et illnd contra atqne Eusebius scripsit ab Epiplianio subjungitur: Mondum 
aetate Seruch lai^des, ligneaTO simukera, amt a«rea argenteare fabrieata; sed 
in picturis et coloribus omnem, ut Tertnllianus loquitur, Iddolatriae p aratmam 
constitisse. Ensebius yero: Aixbc yk^^ inquit, xa\ o{ oi»v oi^t^ xoh^ is&keLi ywK>- 
(A^votK 4 %oXt|i(ota(, i) ^Ytpi^vac, xa{ t( TUp^vTo^ MpUt^ I) ^(ptT9|c aftov Iv t^ 
^ Tot} tiLvi}|iovt<ko#a(, xo^ «Ik ovto^ oOtqSv iipoic^rcopac Mpt&oc 0Tf)X£5v fd(U)oav. 
Quae fortassis in concordiam redigi ita possnnt, nt BpiphaBins idol* ae simn- 
laera duntaxat affiibre iacta et caelaturis effigiata per illud tempus extitisse 
neget; non antem informes trnncos aut lapides dye columnas: de qnibns Suse- 
Uns acdpiendus est, cum eas Tocat «vh^t&na^ aTi)>i!>v. Ab iis enim radibus et 
impolitis statuis et columnis idololatria coepit Giem. Alex. Strom. 1. HpW -f 
oSv axp(^Oliva( t^ tcov aYa(X(i^cav ayiiotii, x{ov«i< loT^evTtc o{ %aXa(o^ lot^ Tot$- 
Touc, «ftK a9i$p({(MCTa ToS OtoS. Quod ad dus columnae, qnae Israelitis in soUtn- 
dine praeibat, imitationem exi^essisse Daemones ibidem disputat Sio Athenien- 
i^ pro foribus cohmiellas et obeUscos ApoUini consecrabant, quem oYoiia Toca- 
bant Aristoph. Scholia ad S^xac 'AYutti»^ x{cov tl^ H^ My^^^^j ^^ toTao^ 9cpb Tfi>v 
6upa>v * l^ioMi ^ f ao(v auTo^ tTva( 'Aic6XXu>vo<, ot Bl A(oviiooo, o{ ^ dcfif otv. Hi sunt 
OupaXo( et avTi(X(0( Oto{. TertuU. Apolog. Etiam apud Graecoe ApoUinem Oupoftov 
et Antelioe daemones ostiormm praeeidea legimMS. Hesydiius 'AvTi(X(ot 6to^, ot Kpb 
TMv Oupcuv {8pu(iivo(. Est igitur propius Toro, informes iilas moles initio pro 
diii erectas. Tum panlatim artem ao Sc^pcootv accessisse, authore, ut ferant, 
Daedalo. De qno Themistius Orat. xt: ao demum expressas coloribns imagines 
et pieturasi lioet contr» sendat Epiphanios. 



Digitized byVjOOQlC 



Utptircri hl h ccft>^,] Scrib. nt estin Regio, a2b>v. Ab Adamo ad Tbare xx 
fcvtfl^ sant, quia Gainui in nnmemm yenit Eae coQigont, nt hic Epiphanins 
indieat, tnnos 3332. Reipsa antem, ex lxx Seniorom editione, annos 3364. Ab 
Adamo ad diinTinm snpra nnmerati snnt 2262. Hinc ad Thare ortum anni sont 
1102. Fiunt anni 3364. Qoare annis minns 32 dixit Epipbanius. Yide seqnentem 
nnmemm. 

'E(dTt e^^oe.] Snidas in Sepobx* 'EvtcQOcv a^X^ h i^okMMa xol f\ tl^Xo- 
XatptioLy TouTo Sk 8t^(jL£ivc noLp* a5T6t( pixpi tcov xp^vcov B^^a toB iraTpb; 'A^pa^p.* 
^v ydtp a-]faX{AaT07C0(b( , dbcb Sca^^pcov 6X«jv t?x6va{ ip7al^<5pL€vo< etc. 

N. yn. xd^ (UT^ctiTa lOtonotiioavTo.] Hand absimilem idolomm eommqne 
enltns originem disce ex lib. Sapientiae cap. xir. Lactantio lib. i, cap. xiv. 
p. la "Emiia h\ oxiv^tjv o^povTt;.] Martem imprimis colnere Scythae, cnins eM- 

gies erat aoinaces ferrens , ait Herodotns lib. iv. Hnlc templum ex Tirgnltomm 
lasdcnlis extmebant, ubi et captiYOs mactabant Sed quoniam in eum Herodoti 
loenm incidimns, obiter hic a nobis emendandus atque iilustrandus erit. Cum 
temi^nm illnd describit pag. 152. ait sarmentomm ab iUis fasces comportari, 
exaggerariqne iiii OTaSiotc Tp^; (ivixo^ xa\ tZpo^^ Z^o^ Bl eXaooov: hngitudims ad 
ttadia tria, totidem latitudiniSy altitudo vero minor. Nonne otiosnm est admonere 
minorem tribns stadiis altitndinem fuisse? Qnis tam alte erectum cumulum sn- 
•picari posset? Plane igitnr mendosus'hic locns est, et pednm cubitorumne cer- 
tns deest modns, qno minorem fuisse exaggerationem illam scripserat. Ad haec 
panlo ante, cum sacrificiomm rationem explicat ac qnemadmodum hostias im- 
molarent, quaedam legnntnr partim ab interpretibns ignorata, partim cormpta. 

Tb \lh tpiftOV auTO ipi7Ct7C0dt9(JL^0V Xoh^ Stio n^hOL^ T0b| i{I7CpO90lOU{ foT7)xr h Sk 

6i{<i>v OTciaOtv Toti xTiJvtof iaxto^ , oic&aotc tj)v ap)(^^v tou OTp6^ou xaTa^^Xei (xtv' ni- 
iCTOVTOf hl To9 IpT)fou ^ixaX&i Tbv 6tbv, t£» Sv Oi>t)* xat IketTa ^p^x^ 7:epib>v Ij^oXt 
tbv ab^^a : Victima ip*a primoribu9 aUigata pedilms aietitur, Cuius a tergo stans 
saer^ieMlus, funis extremum trakens peeudem prosternit. Mox ea cadente Deum 
ilium nominatim im>oeat, cui sacra facit Inde laqueo colHm circundat. Haec 
▼erba aiUtaaii t^v opx^v tou oTp^ou Laurentins perperam vertit; amota imprimik 
it^a, Ista Tero 7ctpia>v l^aXt Tbv aux^a ritiosa sunt. Scribe ic6p\ «Sv ej^aXe pro 
stft^PaXe; quod lonicnm est. Sie alibi xor* ciSv lx(^u(|>e : et xaT&(xe l^^p^iaia^. De 
Aeinace vide Alexandrinnm Glementem in Protreptico , Luoianum in Toxari. 

'£$ou Tb Y^of xaT^tTat 4>puY(ov.] A Thracibns originem traxere Phryges. 
Dardanns certe primnm in Samothracia consedit, nnde in Phrygiam traiecit Sed 
et a Moesis Tel Mysis Europeis Mysos Asiaticos propagatos assemnt Diserte 
idipsnm Strabo lib. x. xa\ oux &ntix6i y&, &antp aijTo\ o( <I>piJYe( Opaxiov a?coixo( 
tlot , oStco xa\ Ta (tp3( Ix^tv |JLeTtVT]v^Oai. 

MtTT]v^Oat hl TaOTa t?5 "EXXTjva?.] Euseb. in Chronico A. cccclxiv. Primus 
Cecrops bovem immolans lovem appeilavit, 

KflA ^v (aIv xaTa toQtov tov xatp4v.] Abraamum anno Nini xLin natum esse 
docnit in Chronicis Eusebins, idqne posteris omnibns persnasit Nam nemo est 
Tetemm post Eusebium, qni non pro certo id habuerit ac tanquam ovaTr^SctxTov 
afx^v Chronologiae snae praefixerit. Sed in digerendis Assyrioram ac Medoram 
interrallis yariat £nsebius« In posteriore Chronicoram libro, qui annos expansos 
complectitur, ab ortu Abraami, quem Tult esse Nini xLm, ad Sardanapali mor- 
tem anni sunt cio cxcvi. Additis Nini xlh, qni Abraami natalem antecedunt, et 
Beli Lxy (alibi lv idem antor nnmerat), contiunt anni cid cccm, quibus Assy- 
riomm monarchia tennit. Seqnnntnr Medi: qnibns aanos impntat cglx. Itaque 



Digitized byVjOOQlC 



XI 

Ojri ae PerMynmi iidfthim ponit nnmero <no coocLvn. Hio Botligor iralhim in- 
sectandi Emobii finem facit eiqne pene omnibns paginiB inedenter illudit Ac- 
CQsationie capnt est, quod AsBjrionim regee aliqQot praeterierit et de annie 
iUoram detrazerit Cnm enim ex Africano regnm iUorom seriem et annos 
nnittscninsqne descripeerit, apnd AMcannm Tero reges nnmerentnr zu, iisdnn- 
qne mille qnadringenti octoginta qnatnor anni tribnantnr; Ensebins iv reges, p. il 
annoe CLxn expnnxit Tnm aliis mrsnm annis detractis eo calcnlum perdnxit, 
vt mille circiter ac trecentiB annie Aesyriomm imperinm circumecriberet Qnod 
60 animo feciaee pntat Scaliger, nt ad institntnm snnm ac i7p^XY)^iv regnm ilio- 
mm tempora dirigeret. Qnamobrem immanis hic est anachronismns Eusebii, n 
Scaligere creditur; ex quo fsctum est, ut anno Nini xLm natdem Abcaami po- 
raerit; cnm ad Beluchi xxxi reiiciendns fuerit, qui est a xLm Nini fere cclix. 
8ed Tanissima est haec Scaligeriana ratio, ex qua perabsurdum iUud seqnitiff, 
Assyriomm regum initium ante dilurium extitisse. Mnndum enim creatum exi- 
siimat anno per. Inl. 764., a qno ad Christi eatalem Dionysiannm, qui anno eius- 
dem periodi 4713. couTenii, anni sunt 8950. Idem porro Sardanapali necem et 
Assyriomm finem in annum coniieit period. lul. 3840. , qui est mundi 3077. Enr- 
sus dihivium acddit, ut ille putat, anno mnndi 1657. Qnibus de 3077 detractis, 
reliqni sunt 1420. Atqui regnatnm est ab Assyriis annos 1484. Igitur anno ante 
^luTium 64. Belus imperium adiit NuUnm hic proleptici temporis methodns 
locum habere potest: ubi historica Teritas ac Terorum regum Terique impcrii 
tempns exquiritnr. Quid enim peccaTit Eusebins, qui eos annos omisit, ex qui- 
bus abfurditatis tantum sequebatnr? An non Gtesiam, Diodomm, aUos d^que, 
qnam Africannm autores habere potnit, ex qnibus nnmemm iUum regum As- 
syriomm conficeret? Sane Diodoras, quem Euseb. Ub. i. Chron. pag. 29. edit 
Graecae profert, Sardaaapalnm a £^o quintnm ac tricesimum nnmerat^ ita 
fiunt additis Nino ao Belo, reges xxxtu, qnot Ensebins percensnit Qeod si 
quatuor flU reges ab Eusebio praetermissi nihUo secius intmdendi Aierant, intev- 
erat eins, qni hidibrium Tereretnr, de singnlemm snltem spatiis aliquot aanos 
deducere, ut Assyriomm primordia intra diiurii metas continerentnr. 

Nos ut obscurissimi Tetnstissimique imperii Teetigia perseqnamur, certam 
epocham ddigemns , de qua ^ud omnes ferme chrondogos constet Ea est Oyri 
ac Persici regni, cuius initium omnes statuunt Olymp. lt. anno primo. Ooepit 
haec Olympias, ut aUas ostendetur, anno per. IuL4154. Quare Tel hoc ipso anno 
Tel seqnenti, labente sciUcet Olymp. anno piimo, Persamm imperium iniit Nos 
certis de causis annum 4155. Cyri exordio pra^nimus. lam Toro Medis, qui Per- 
sas antecessemnt, annos cum Diodoro et Ctesia imputamns cocxTir. Qnare iUo- 
mm initi^m conTonit anno per. lul. 3838. Mundns, ut opinio fert nostra, c<m- 
ditus est per. lul. 730. antumao, siquidem ad Dionysianum Christi natdem 
annoB ab orbe condito pntamus fere 34i83. Acddit itaque dUuTium anno per. 
luL 2386., mnndi 1656. A quo ad Persamm exordinm anni coUigunt» 1769, ad 
Medomm 1452. Quodrca si, ut Diodoro et Eusebio placuit, Assyriomm impe- 
rinm ad annos 1300 propagatnm est, merito BeU a nobiB initinm statnitnr anno 
post dfluTium 153., mundi 1809., periodi Iiflianae 2539. IndidemTWo consequens 
eet annnm primum BeU natalem Abraami praecedere annis 140, si annos Belo 
quinque et exagenos attribnas. Abraamum denique non anno Nini 43., sed Semi- 
ninidis 23. natum eese, cum eius ortus inddat in annnm a dihnrio 292., period. 
luL 2678.9 mnndi 1948. Haee de Assyriorum intenraUo et initio j^oponenda modo ; p. i9. 
aUbi probanda nobii enmt 



Digitized byVjOOQlC 



xn 

AhfUKzUii^ tt ^xToxatSnc&n).] LongiBsniia de Aegyptiontm dynastiis deqne 
Sealigeii in Eosebinm intempeimntia dispntatio hoc looo inatitai poterat. Nam et 
hio qnoqne proleptici temporis commentitianimque dynastiamm methodns re- 
stigia omnia Teritatii permisooit 8ed animadyersionnm nos breTitas libare ista 
loTiter admonet neqne Tehementias ad eas qoaestiones incnmbere. Dynastias 
AegTptioram ex Mane&one Africanns nnam et triginta commemoraTit, qnibns 
annos assignat ^354. Ab eo dirersiBsimas est Eusebios tam in dynastiaram ordine, 
quam in annontm snmma. Propterea odiose hominem insectatur Scaliger, et 
lCanetfaonis dynastiis omnibns explicatis, earnm capatahra mandi primordia 
longissime promoTot. Qnod ad fabalamm institatnm opportannm , ad historiae 
Teritatem indagandam friTolnm ac ridicnlom est Non enim mediocris ineptiae 
est, hisce nngis ao qoisqoitiis locom in historia chronologiaqne tribnere, atqne 
Ensebinm proterea cnlpare, qnod a fabalosis deliriis abstinens certam inierit 
Tiam, qna haec ad historiam aecommodaret Qnoniam igitor Aegyptioram, nti 
dizimQS, initia obscnrissima snnt, hamm dynastiamm norissima tempora con- 
sideremns, qnomm historia certior, nt effnsam fabuiamm lasciriam quibusdam 
terminis ac limitibns coerceamns. Gambyses anno, ut autor est Herodotus, regni 
sni qninto ezpngnaTit Aegyptom, panlo post Amasidis obitum. Ad hoc tempns 
sex et Tiginti dynastiae ab Africano numerantnr, anni 5159. De Cambysis ex- 
ordio dabitari non potest, cum et ex hystoria etex astronomicis obserTationi- 
bns apnd Ptolemaenm liqnidissime constet OonTenit autem anno per. lul. 4185. 
firgo annns eins imperii septunns coepit anno 4189, quem esse definimus mnndi 
8459. A diluTio ad hoc tempns anni decorrerunt 1803, quo spatio continenda dy- 
nastiaram interTalla, qnibns ab ortn Abraami ad Gambysis quintum Eusebius 
imputat annos 1491. Sed Abraamo naacente xti. dynastiam inchoatam scribit; a 
qoo &cedit Epiphanins, qni xTin posnit, ut eodem tempore, quo Assyriomm 
monarchia coepit, Aegyptios regnass^ dixerimus, cum iUorum primordium circa 
aannm a dilnTio 158. inciderit, detractis totidem annis ab interTallo, quod a di- 
InTio ad qnintnm Oaabysia eUpinm^, anni superemnt 1650 ab Aegyptiomm 
initio ad Gambysen nsque et Persamm in Aegypto dominatum , per Africani dy^ 
nastias, si inb«t, dispensandi; qnod otiosnm ac nugacissimnm est Ad summam 
qoi Aegyptiacaram originnm historiam Teritatemque consequi studet, postula^ 
titias iilas Scaligeri periodos et omnem dynastiamm pompam reiiciat necesse est, 
ac certiB se annomm intenrallis adstringat. 

0( i% Sixuoivi dl pivoi.] Ex eodem Ensebio sumpsit. Sed hoc pamm fideliter, 
qnod primum Sicyoniomm regem ilacit Europem, cum sit apud Eusebium secnn- 
dos. Nam primus est Aegialeas, qui annis lii regnaTit Huic Europs successit, 
cnins anno xxii nascitur Abraamus. Antiquissimum hoc in Europa regnum ftiit 
Onins in annis minime autores consentiunt. Sed parum admodum fere omnes 
absunt a millenis, qnot Apollodorus apud Eusebium numerat. Huius regni si 
initiiim explorare Tolnmns, eadem, qna supra, methodo, considerandus est finis. 
p. 13. Pos^ians Sieyoniomm regnm Zeuxippus fuit, cuius post obitum Agamemnon 
regnnm illnd inTasit: ita nt deinceps reges nuUi proprii fberint, sed sacerdotes: 
tametsi post Zeuxippnm Pansanias Hippolytum regnasse scribit, quo imperante 
Sicyoniis potatus est Agamemnon. Addit et Lacestadem regem, sub quo a Do- 
riensibus Sicyonii snbacti snnt Goustat igitur propemodum sub Troianum ex- 
oidium Sicyoniomm desiisse regnum. Tempus eeXcixjeto; Troianae annus est in 
per. InL 3280., mnndl 3800., post diiuTium 1144. Qnare cum Agamemnon xt an- 
nos regnaTerit, ex quibus x Troianae obsidioni decerpendi sunt, quinque primis 



Digitized byVjOOQlC 



xm 

Sieyoneai ezpQgnAnt Go«pit antem Agamemnon, nt eodom aono dosiiMO fin- 
gamos, quo Troia est excisa, per. lol. 3516., mondi 2786., poet dilnTinm 1180. 
Quare si aano regni primo Zenxippnm yicit, ao primi illi regom anni terminati 
sint, affirmandum est Sieyoniorom imperinm iniisse anno poet dUaTivm cireitef 
CLxiT., panlo poet Aseyriomm ezordinm. Ita £alenm erit, qnod Enfebine operit 
initio praefixit, ortom eeee patnarcham Enropis anno xxn., qni eet ab initb regni 
Sicyonii lxxiv: nam centum prope ae triginta anni inter ntramqne epooham 
interiecti eont. 

Kai ^v T^i^ Tou x6(j\L0M xaxapoXiJf.] In snperiore nnmero ab orbis initio ad 
e^ovdjv Ytvtav nnmerabat annoe 3332: cni snmmae dnos et triginta deesse ad 
Lxx Seniomm ratiocinia monuimns. Vioesima yfvfa, qaia Gainan comprehen* 
ditnr, est Thare ortas, Abraami yero xxi. Ad hane anni snnt ez lxx. 3434, 
nempe additis Thare septaaginta , quot erat natns , cnm Abraamnm gennit Ad 
Abaraami porro circomeisionem anni flaxerant 3632. Atqni Epiphanins ab orbe 
eondito ad Abraami xc , qao circnmcisionis praeceptom editom est et ladaimne 
oecoepit, nonnisi 3432 annos ennmerat. Ant igitor 7ctvTax69ca pro xrcpax^eia 
reetitaendam est: aut oerte sammam illam non ad Isaaci natalem yel circomcio 
sionem Abraami, sed ipsins ortnm Abraami perdnxit, hoc eet ad xxi ab Adamo 
-fcvi^. Hoc si ita est, tam in yiam redierit Epiphanins, et xxx fere illos aonee 
restttaerit, qaos a saperiore calcalo abesse docaimas: nisi qnod tres omnino anai 
dedderantnr, qaod nnUias est momenti. 

SxY>0i9{xbc Yop axo xou xaTaxXu9(&GC.] AdSerach, inqoit, ettnrrim: qnaai 
Babybnica tarris Serachi tempore sit extracta. Qaod secandnm Latinos defendi 
potest, Graecorom yero rationibas repagnat. Etenim Geneseos x, 25. Heber 
Phalego fitio nomen imposuit ab eyentn : Quod in diebus eius divisa sit terra, 
Hoc partim Heberis ipsias tempore, paalo ante Phaleg ortam accidisse censent, 
partim snb Phaleg, et in diebus ipsius. Qni posteriorem sectam tenent, Heberem ' 
dicnnt afflatu prophetico praesensisse diyisioaem illam , quam post Phalegi ortom 
qoamlibet longe, impone certe summoyent. Tertios a Phalego Serach est, ^ni 
aono apnd Latinos aetatis xxx. Nachorem gennit, cnm Phaleg xcu ageret Qnare 
snb Semcho tnrris aedificari potoit Yerum hoe lxx Seniomm ratiodnia non 
fsmnt Nam ab ortn Phaleg ad Semehnm anni snnt ^nd Graecos cCLxn. Vixit 
aotem Pbaleg annos non amplios ccxxxix. Non potest igitor tob Semcho ex* 
dtata eese torrie si qoidem yiyo adhnc Phalego , et in diebas eitis divisa sit ttrra, P* i^ 
Ideo xXoxuxcof Epiphanins dixit, a^pt tou iciSpYou xa\ xoO Z^pchxj qnia seenndnm 
torris aedificationem Serachi temporibos idololatria grassata est 

Animadyertenda et hoc loco et alibi sparsim constitata apnd Epiphaninm 
religionis ae sectaram progressio. Prindpio enim Barbarismnm ab orbis initio 
ad diinyinm decnrrisse putat. Inde ad ortnm Semchi Scythismnm. A Semcho 
deinceps HeUenismns obtinnit Tom Abraamiaeorom ab Abraamo secta. Ezinde 
Indaismus ab anno patriarchae xcix. Qnae partitio maxime ob Scythismam 
fsutorem me non habet. Neque enim fando nnquam eet aoditom, Noemi poste- 
ros ante torrim conditam Scythas appellatos, ant aliis deniqoe, qnam Seythiae 
incolis, poet nationum utiqne diyortia Scythamm yocabnlnm attribntom. Hanc 
Epiphuiio partitionem peperit argota illa PaaU interpretatio ad Rom. i., obi Bar- 
barorum, Scytharnm , Graecorum, ladaeorumque fit mentio. Sed quam alienns 
ab Epiphanii mente sit apostoli locus ilie, res ipsa loqnitnr. 

Zt(i^pav XQ^ 'J^av.] Hebraice lecsan lxx 'lcxtov. Mox '£(A|Aadl{i eomipte 
apnd £pq[>h. pro Madov. lxx Mod^ 



Digitized byVjOOQlC 



xrr 

'£( £v ot 9uXa^} De ft«mo«ioffiiia fviXa^k «t f uX^x^ freqveBi «pod Pro« 
copinm alios^e mentio. 

'£( oSicfp x^i&KToc*] De lobi •tirpo et oiigine aon Oftdem fteit aatiqiioram 
^faiio. Sed qnam Epiplianins seqnitar, ea commnnia maximeqae probabilia 
eet: lob enndem eeee onm lobab, de qno Qeaee. xxxyi, 33. Qnod in editiono 
Lxx ad oaloem lil«i lob adnotatnm estt &Tn cTvot ocitbv tc^tttov dbcb 'Appaofi, 
exohuM Bcilicet Al^aamo, nt EpiphaniuB interpretatnr. De qno vide cnm aHoe, 
tnm Salianam nostmm, qni de lobi hietoria, nt et de caeteris, iaculente emdito<« 
qae ecripait. 

'£xl TJjv MfooiEOTafjifav ^oS^.] Mesopotamia O^ Vlty Padan Aram af^ 
peUatar Genee. xxv et xxym. Sed qnae sit altera Metopotamia Sui oba, nbndom 
comperi, nec nlla eine nominis occnrrit 

N. IX. ^£v ipdo{AijxovTa 4'vx«>>v] Corr. t|^x^ ^^ nnmero diesident Hebraei 
Latinique codices a lxx SenioriboB , seoondnm qnoe Act th, 14. Stephanns lxxt 
animas ennmerat: quanqaam iidem iUi lxx Deater. x, 22 non plnres animaa 
qoam septnaginta poanernnt De hac qnaestione Tide Hieron. in Tradit. et Aagu» 
8tin. Qnaeet oul in Genes. et xti. de GiTit. Dei cap. 40. 

'£v xp^vot; Mti>u9ici>(.] PraTa interpanctio fiJBJMimam sententiam hoo loco 
peperit: nempe quinta Ycvia ntrobiqne tam in etirpe Loti, qnam ladae, Israelitas 
ex Aegypto migrasee. Dixit enim panlo ante: maneisee illos in Aegypto ftvcac 
nim^ qaas deinde singillatim percenset Atqai de sola id LoTitica atcanqne 
Tmm est; ia ludae stirpe falsam. Haeo enim est ntriosqae sexies. 



p.15. 





lacob 




LeTi 




lada 


Caath 




Phares 


Amram 




Hesron 


Moyses 




Bam 

Aminadab 

Naasson 



Aegyptnm ingressns est lacob, cnm iam Gaath nepotem ex LoTi filio sns* 
cepisset Qoamobrem prias illud falsam est, ntfvTc Tcvtfoc in Aegypto commo- 
ratos Israelis posteros, cnm daae aat ad sammnm tres dantaxat intercesserint 
Posterins, qaod ait qointa Y^t? liberatam esse popalam, commoda interpieta- 
tione sio adinTandom est, ut quintnm caput per yvfiw inteHigat Nam Moyses 
a lacobo quintos est Neotrom in stirpe ludae procedere potest Siqnidem Na- 
asson a lacobo septimus est £rgo ita locum Epiphanii condpiemas: h xp^voic 
McoUa^( xaH Noaoocuv* Tci^Kvr^ ft^gi xara Tbv Aeu\ ef^otv etc. Quinia generaHoM 
duntaxat in aerie Levi. Qood adiidmidum ideo fuit, qni* ambas inter se familias 
permiscuerat Ad eumqoe modum corrigenda et Interpretatio nostra. 

Hnc illa celebris et a chronologis Toxata quaestio pertinet: quot annos in 
Aegypto Israelitae permanserint; quam ne attingam hoc loco, cum eonm, a 
quibos est tractata diligentia et copia, tum institata notamm breiitas hortatar. 

^Hv 81 xdr' ixOfo xaipoS.] Yeteiibus anteEusebium omnibus pmoasissimum 
erat, Moysis ai>7XP^vov Inachum fnisse ; ut losepho, Glementi, Tatiaiio, caeteris 
deniqne. Quorum quidem errorem caotigaTit Eosebius et Inachum ante Israe- 
litarum migrationem annis ferme ocoxlti extitisse docuit Qnsjre Tehementer 
miror, Epiphanium, qui Ensebium in omnibus, quae ad tempomm rationem at- 
tinent, perpetao sequitor, ibi, nbi minime (^portoit, ab eios aatoritate desdTisso 



Digitized byVjOOQlC 



XV 

ac f!Usam Y«tdram opiBloaem Teritati pfaetnlissd. Atqae nt Yemm Inaeln et 
Argiyonim regni initiam eraator, hoias extrema tempora perseratanda sont, , 
atqae in termino aliqao defigendus est gradas, onde ad anteriora progredi liceai. 
Dnae apad Easebiam dynastiae in einsdem propemodam regni snccessione po- 
nnntnr: Argiyorom ana Regum, Mycenaeorum altera. Argiyoram regam series 
ab Inacho coepta ad Acrisiam asqae perdacta est, qaanqaam Inachi stirpem ac 
iamiliam Sthenelos clandit: qao mortao, in Danaam peregrinnm atqne Aegy- 
ptiam ias est ab Argivis imperii translatam. Deinceps a Danao ad Acrisiom pro- 
pagata saccessio est Qaem cam Perseas nepos per improdentiam occidisset, 
Mycenaa sese contnHt, nbi yel ab ipso yel ab eias filio Sthenelo continuatam 
est ArgiYorom regnam et Mycenaenm appellatam. Ultimas regam istbram, 
caios qoidem rationem Easebias habeat, Agamemnon itiit: qao interempto My- 
eenaeornm regnnm in secnndo Chronico terminatnr anno eodem, qno excidiom 
Troianom accidit Vide Paasaniam Gorinthiacis. lam ArgiYomm Mycenaeo- 
ramqae regam saccessio anniqne, qnibas imperanmt, Yarie ab Easebio tradon- 
tar in ntroqae Chronic. lib.20. Nam in posteriore ab exordio Inachi adTroianom i». ic. 
SXdxnv anni nomerantnr 675, in priori 655. Secnndnm posterioris libri ratio- 
cinia , qnem praecipae seqaimar, cam Troiai^jim excidiom congrnat anno periodi 
InL 3530. , muudi 2800. , Inachus anno ante hunc sdxcentesimo septnagesimo 
quarto coepit periodi lul. 2856., mundi 2126: post diluYium 471., post Abraami 
ortimi 179. Comqae Israelitae anno per. Inl. 3183., mundi 2453., ex Aegypto 
niigraYerint, Inachi primordium Moysis principatnm antecedit annis fere cccxxy. 
Tantum Yeteram scriptorum et Epiphanii chronologia a Yeria temporum nu- 
tionibns aberrat 

Ou OuY^tYjp ''Ici}.] Haec ex Eusebii Chronicis interpolata snnt Eusebias ad 
annum clx haec notat: Inachifilia lo, quam Aegyptii mutato nomine Isidem 
colunt. A patre Inacho Inachue fluviut apud Argo», afilia lone Boeporue nun- 
cupatur, At anno cccclxxxi.* /o, inquit, lasifiliae lupiter mixtu» est, qua in 
bocem^ ut dicilur, versa, Bosporus appellatus est; et secundum nonnulios in Aegy^ 
ptumpro/ecta Isis nuncupata, In Chraeeis, qnae ex Georgio Monacho Soaliger 
concinnaYit, pro lasi scriptum est 'Jv&xou. Itaque doas eiosdem nominis apparet 
fuisse. De priore loquitur Epiphanius. Sed hoc de suo perpemm adiecit, ean- 
dem Atthidem nominatam. Nam Eusebias anno loxi Cranai secundi Athenien- 
eium regis filiam Atthidem extitisse scribit, a qua Attica cognomen obtinuit, 
cnm hactenus Acta Yocaretur. 

Ka\ auTou tou 'Iv J:)^ou, 'AictSo;.] Multum disorepant Inachus et Apis. Nam 
hic ab illo tertius est in ArgiYorum regum serie, quare imprudenti hoe Epi- 
phanio excidit 

Ra\ iU alp^(7ct( (TuoTaO^VTa.] Quis hoc praeter Epiphanium dixit, mysteria 
illa, qnae ab Orpheo, caeterisque Athenas importata fuerant, philosophorum 
sectas ac dogmata propagasse? Plane hoe inanditum ac miram: neque, nt quod 
res est fatear, speciem uUam probabiiitatis continet 

"EtDi Tcov MaxcSovtxojv xp<^va>v.] Susqne deque miscet ac perturbat omnia, 
non minus temporum quam Yeritatis et historiae secnrus. Nam Macedonica 
tempora, quibus imperiam istud fioruit, a Xerxis aetate nimiom distant, multo 
magis a Nabuchodonosore. £t tamen ad illa tempora sectarum principes PhUo- 
sophos extitisse docet Haec sunt inextricabilia. / 

nX^Tcov Y^p xaV ^x^vov tov xatp6v.] Toto, inqait, illo spatio Plato et ante 
hanc Pythagoras, ac post illam Epieams emersit Xerzisne ao Nebnchodono- ^ 



Digitized by VjOOQIC 



XYI 

Mii tomporilms ? UniiB «z Ub , qaoi reoensait Epiphaniiu , antiqniisimoa Pytiia- 
gorat dia post Nabaohodonoiomm, «nte Xerxen florait, nempe Olyn^^iAde tx, 
ot Diogenes teetatar, Gyro adhao saperstite. 

AD STOICORUM HAERESIN. 

N. I. MrraYift^^C *(€ <|^«!>v.] Stoid animam patabant esse corpoream, Ti- 
Mieet 9cvc?S(Aa lv6eptM>v, at ait Diogenes, ideoqae interire postmortem, tametsi 
aliqnamdia post olHtam maneret Mmfi^ftix*'*^ ^®'^ defendisse Stoicos nasqaam 
a me lectam est Et kallacinationem hanc esse crediderim, qaaemadmodam et 
qaod seqaitor: immortalem a Stoicis animam es»^ eonstitatam. Qaod falsam 
est Vide sis Diogenem et Platarch. de Placitis PhiL 
p. 17. 01 (ilv Yop ai^xov If aoav.] Zen6 Stoicae sectae conditor Mnaseae sive De- 

mae F. Cittiensis, ex oppido Cypri insalae, at Laertias et Soidas narrant; de 
Cleaathe Tyrio Zenonis patre nihil comperL Qnamqaam scio ovtDOcv faisse Phoe- 
nicem, qaod Cittiense oppidnm a Phoenicibns coh>nis freqaentatam fnerit Qain* 
etiam ciTem illnm yendkasse sibi tou( ii £i$o>vi Ktm^ aator est Lairtias. Ergo 
Citiam aliad in Phoenice oppidnm. Deniqae Zenonem Poennlom ob id appellat 
Cioero lib. iv. de fin: Paatea tuua iUe PoemUua (ecie enim Citiaeoe clietitee tuoe e 
Phoenicia profectoe), 

'£v ^ci>(ii) $1 pc^ccDx^.] A qno haeo didicerit Epiphanins, beasset nos, si 
docere Tolnisset Crediderim ^co(iii)v ab eo pro Italia sami; et lUeatem Zenonem 
eom Citiensi eonfandi Nam dabitat, daone faerint ambo isti, an onas Stoieoram 
pater. Foit aatem Zenonnm alter Eleates ex Italia; sed qaod ambos dieit eadem 
habaisse dogmata, satis ex Diogene aliisqne refellitar. 

AD HAERESIN VL, PLATONICORUM. 

T|{ (axfvo(d(iaT(i»9C(.] Socrates apad Platonem in Phaedone de hoc dogmate 
dispatat. Sed et Chrysostomas Homilia I. in loan. Piatonis dognutta de anima 
redargnens : vOv (&lv y^ip ait^v Tfjc tou Oeo^ fi^viv ouvto^ eTvau vuv $1 oCtcis a(iiTp(ii>( 
mak ootPoK i%k^ (leO* ittfpa^ xaOu^{^ci icdtXiv ^TceppoXij; , eU yp[^M% xa\ ovouf e{;- 
^«DV, ytxKi T^ hi toUtu>v aTt(&6Tfpa (oia. 

AD HAERESIN VH., PYTHAGOREORUM 

npb ^ Toikou HuOaY^pac.] Veram est Pythagoram Platone snperiorem ftiisse, 
de Peripateticis absardom. Qoos perperam sane eam Pythagoreis eommiseet. 
Qainqae enim seetas commemorat, Stoieoram, Platonicomm, Pythagoreorum, 
sive Peripateticoram, et Epicareoram. Ad haec Peripateticos t^v (AeTe^&tl^^x**^^ 
propagnasse ridicnlam est, et hoe Pythagorae figmentom reiicit Aristoteles Ub. i. 
de Anima eap. lu. 

0$T0{ 81 T Actoc h Tfl Mi)dia.] In Media Phythagoram obiisse nemini onqaam 
aaditam. Seribendam ^v t^ 'haXC^ Mortaos enim est in Magna Qraeoia. Yide 
Laertinm. 

AD EPICUREORUM HAERESIN. 

E^ai h\ i^ 6icapx^^} Vide Diodonun Sieahun lib. i. et Easeb. npojc^cpaox. libi. 

'Eao^ toO Zepol^x ^^ '^pV*] ^^ 'Apofi. corr. Bap^ 

'EvTeuOev to jcov -ftfvo; Tot> 'lopoiiX.] Non tam Tetas est ladaeoram appellatio 

pro aniTerso Israelitamm genere, nt Daridieis temporibas asaipare eoeperit. 

^ Andi losephom lib. xi. 'Ap}^. cep. t. '£xXi{0i)9av dk Tb ovo(&a $ ^^ %l^ dcv^ijaov 



Digitized byVjOOQlC 



xm 

h BaPuXtiSvof arb tiJ^ 'loiSSa ^\%i , ^; 9cp(uT7)( IXOo;{aY)( «?; Ixetvoo^ xou; t^xou; 
oiuTo{ xs xa\ ij y topa T^j? rpoo7)Yop(a? TajixTj^ jwrAapov. Qnare poat Babylonicam 
captiyitatem ludaeonim Tocabalum obtinoit. 

Ra\ 9iXi<7Ta{a oIStu) xXii)0e{<7T) t6te.] Quasi dnae ac discrepantes appellationes 
istae sint Enimyero una eademque yox est d^tW7&« Sed to ^ olim, ut apud 
Arabes, ita apud Hebraeos perpetuo cum Raphe pronuntiatum. Graeci 8t3e tou II 
ezpressemnt. 

N. T. Ka\ Xu§o£7oi ff^ovTo.] Xudaiot hoc loco idem est atque abnndantes, eo- p* 18. 
pwsi/uerunt Epiphanius Tero perinde hoc Tocabulum accipit ac si vilea et con- 
temptos sigmficaret. Nam ea Tocis est potestas. Hinc dactylorum genus diyis 
sacrum per contemptum a ludaeis chydaeum Tocatum. Plinius lib. xxm. cap. it. 
Nam quo9 ex iis honori deorum dicamusy Chydaeos appeUavit ludaea, gens con- 
tumelia tmnUnum imignis, 

N. Ti. Aia To ^iTcXoOdBat.] Nam libri duo Regum priores , quos Samuelis 
Tocant, Tolumen unum constituunt, itemque Begum duo posteriores unum. Tum 
liber Ruth cum ludicum libro Tolumen unicum facit. Sic et libri Paralipomenon 
duo, totidemque Esdrae, singula apud Hebraeos Tolumina faeiunt. Ita y ex- 
punctis Toluminibus, constat xxn libromm numerus. Vide Hieron. in Prologo 
Galeato, GyriUum Catech. ir. Euseb. lib. yi. ffistor. cap. xix. 

N. yn. 9J Tt( ^^f^ oOx oxoUoeTat.] Solet plerumqae Scripturae yerba non iis- 
dem, quibus concepta sunt, citare yerbis , sed immutatis, ut hoc loco factum est. 

Ba<TtXeu^{icvat fiicb Tot> 'lepo^o^p,] Samaria regionis interdum nomen est, in- 
terdum oppidL Priori modo etiam ante conditam Samariam usurpatur ni. Reg. 
cap. xm, 32: Profecto enim venietaermo, quem praedixitin sermone domini contra 
altare, quod est in Bethel et contra omnia/ana exceUorum, quae sunt in urbihus 
Samariae. At cap. xyi, 24 Amri rex Israelis emit montem Samariae a Somer 
duobus taientts arqenti et aedificavit eum, et vocavit nomen civitatis, quam extru- 
xerat, nomine Semer domini montis Samariam, Apud Epiphanium ergo ratio po- 
stnlat, ut Samaria regionis potaus, quam oppidi yocabulum sit Nondum enim 
leroboamo regnante condita erat Samaria. £t tamen cum Hierosolymia oppo- 
natur, pro oppido sumi yidetnr. - 

'Icoata^ 'Ie)^ov{av , Tbv xa\ £eXo<>(x.] Multis modis implicata et obscura est po- 
stremonun ludae regum successio , quam impeditiorem facit Matthaei genealogia. 
Nos utrumque nodum breyiter hoc loco dissolyemus. losias Amon filius regni 
haeredes filios habuit omnino tres, ut ex lib. ly. Reg. constat. Primus post pa- 
rentis mortem regnayit loachaz mensibns tribus: ir. Reg. 2d, 30, qui et lecho- 
nias in apocrypho Esdrae libro tertio dicitor, cap. i, 34. Perperam enim Maldo- 
natus noster id ad loacim accommodayit. Secundus est loalim, qui et Eliacim 
yocatus est, lib. ly. Reg. cap. xxm, 34, qui annos regnayit xi. Tertius fiiit Sede- 
eias, ante quem loachin siyelechonias loacimifilins tribusmensibusimperayit: 
cap. xxiy, 17. At i. Paral. cap. ni, 15 losiae filii nominantur quatuor: lohanan, 
loakim, Sedecias, et Sellum. Gum hic multa ab interpretibus et chronologis 
afibrantnr, placet Hebraeomm sententia, imprimisque Aben Hesrae in i. cap. Dan., 
R. Leyi ben Gerson et R. Dayid ad lib. ly. Reg. cap. xxm, Sellum eundem esse 
eum loachaz, qui patemum imperium populari factione, non iure successionis 
obtinuit, quod et Scriptura cap. xxm, 30. declarat his yerbis: Tulitque populus 
terrae loachas filium losiae: et unxerunt eum et constituerunt eum regem pro 
patre suo. Nam si aetatis ordinem spectes, post lohanam, qui ante patris obitum 
praereptus yidetur, maximus natu fuit loacim siye Eliacim. Quod etlosephus 

Corp. Haereseol. IIL " 



Digitized byVjOOQlC 



xvni 

lib. X. cap. vu. Orig. docmit Etemm loachaz cum ad regniim eTectiu est, Tiginti 
p. 19. triom amionuii erat; cap. xzm, 31. loakim vero, qni post tres menses regnnm 
capessivit, annomm erat xxv; biennio itaqne maior foit Unde et loakim anno 
losiae circiter vi natns est, loachaz yero ix. Tertias natalinm ordine debet esse 
Sedecias, qni post zi annos et n meoses a morte losiae a Nabnchodonosore 
regno praepositus est. Actum viceaimum et primum aetatis annum kabtbat, Gi^. 
XXIV, 1$. Qnare loachazo ionior est, natusqne anno losiae xxi vel xxu. Atqni 
in lib. I. Paralipom. postremns nnmerator Sellom, quem loachaz esse diximns. 
Non desunt coniecturae, cur postremnm in locnm coniectus sit Sellum, qnas, 
ne longiores simns, chronologi snppeditabunt Quanquam Hebraei quidam, nt 
Aben Ezra in cap. i. Dan., Sellum sive loachaz postremum losiae liberomm esse 
velint, et quod Sedecias, cum regnare coepit, xxi annos natus fuisse dicitnr, 
interpretari student. Scribit enim ille triennio ante losiae necem Sedeciam regem 
ew^ consalntatum: unde cnm losias mortuus est annum egit xxiv. Idque ex eo 
probat, quod Hier. xxvn in principio regni loakim iussus est propheta yincula 
praeparare ac regum nunciis dare, qui venerant lerasalem ad Sedeciam regem 
Inda: nimirum qnod finitimi reges Sedeciam, quem ab hinc triennio regem esee 
factum didicerant, mortuo patre adhuc regnare sibi persuaserant ad eumqne 
legatos miserant Ita Aben Ezra. Quae mihi interpretatio non magnopere placet 
Sed utut ea se res habet, omnino Sellnm est loachaz. Nam lerem. xxn, 11 
Sellum filius loaiae pro losia patre euo regnasse dicitur; is autem est loachas. 
Gnm haec partim certissima atque e sacromm librorum autoritate dedncta, par- 
tim probabilia sint , ex iis nonnulla ab Epiphanio commissa castigari necesse est 
Primum quod lechoniam ait Fosiae filium eundem ease cum Seilum. Nam Mat- 
thaens lechoniam qnidem alosia genitom asserit, sed lechoniae filium non lecho- 
niam altemm, sed Salathielem appellat Atqui Selium sive loachaz prolem habnit 
nnUam; neque lechonias ab altero qnam ab apocrypho Esdrae libro nominatnr. 
Qnamobrem Epiphanins per lechoniam losiae fiiinm loacimum sive Eliacimnm 
inteUezit; cuius filins lechonias idemque loachim appdlatus l^^in^* Pater 
antem Crp'^in'^« Verum loakim nusqnam lechonias vocatnr; haec prima est 
hallucinatio. Altera, quod Amasiam enndem lechoniam sive loakimnm nominat, 
quod nnde hanserit, nescio. Tertia omniumqne gravissima, qnod lechoniam , 
hoc est loacimnm, gennisse Sedeciam ac loadmum existimat. Lib. i. Pard. 
cap. uiy 15. ex quatuor losiae filiis loanan, loakim, Sedecia, et Selinm, secnn- 
dus, nempe loakim, genuit lechoniam et Sedeciam, lechonias Salathiel. Dno 
ergo fuere Sededae, neuter lechoniae filins; sed prior losiae, qni et postranus 
ex Davidis stirpe regnavit, alter loakimi filius, qui nnnquam rex fuit: quos 
quidem ambos Epiphanins permiscuit Nam qui ab eo commemoratur Sedecias, 
ille est ipse, qni regnm novissimns imperavit. Guius etiam fratrem loakimnm 
appellat, quae quarta est hallucinatio ; nisi quis Sedeciam alio nomine loadmnm 
ab Epiphanio nominari censeat, nt xol 'Jcoaxt^ji ad xocXotifAsvov referatur. Quod et 
nihilo sedns falsnm est: loakimi qnippe filius loachin fiiit, qni male hic 'Jcoaxt^ 
condpitnr, cuins patraum Sedeciam Scriptura vocat. Hieron. in cap. i. Dan. 
p. 20. loacimnm losiae F. per kim, loadmi vero filium scribi per chin observat Tot- 
idem pancis illis verbis a sanctLssimo emditissimoque viro Epiphanio peccata 
snnt; quomm admonere lectorem officii est institutique nostri, excusare, fauma- 
nitatiB, dissimulare aut tneri velle neque ofificii neque humanitatis est 

N. vm. Ka\ {iyjScIc 7cep\ to^tou.] Hic illa gravis agitatnr qnaestio, sitne in 
Matthaei genealogia alicnias nomen praeteritnm. Etenim Matthaena generatio- 



Digitized byVjOOQlC 



m 

nShm reeenBitis onmibiis tiia interralU ^iftingmt, quibus singnlis xit geiMrt* 
tionet Msignat Ut pnta ab Abrahamo ad DaTidem xir: totidem a DaTido ad 
trantmigrationem Btbylonis : ae postremo totidtm a trtnsmigratione ad Ghri- 
ttom. In dnobot interTallit prioribas contttt nrnnems; in tertio xni dontaxtt 
cqiita nnmerantnr. Mam generationnm nomine personts ipsts Mttthtens intel- 
ligit, <inae ant gignnnt, ant gignnntar. Qnare nnom aliqnod nomen siTe gene* 
ratio nna desideratnr. Gnm hnnc Mttthtei locnm Christitni nominis hostes tan- 
qitm inextricabilem obiicerent, qntestionis difficnltts nostromm excittnt in- 
gema, etinnnmerae rationes excogitatte snnt: qntram htee plerisqne commo- 
dissima Tidetnr, nt librariomm cnlpa nomen aliqnod exciderit Qutmobrem 
Epiphanins lechonitm bis a Matthaeo positnm arbitratnr; qnam einsdem Toct- 
biili repetitionem exscriptores Titiosam rtti prtepostere correxemnt. £rgo itt 
Mtttfaaeom scripsisse pnttt: losicu autem genuit lechoniam, et fratre$ eiu$ in 
tranmnigraUone Babylonis: lechonias autem genuit lechoniam , lechonias autem 
genmt Saiatkiel etc. Itm scimns qnis ex Epiphtnii mente sit lechonits iite. 
Prior enim est lotkim siTe Elitdm, losite F. Posterior alio nomiae Sedecits 
dietns eet 8ed qnam absnrdnm illnd sit, e snperioribns constat Ntm si de Se- 
deeiarege loqnatur, quod ex regii stemmatis successione Tidetnr Telie, Sede- 
cias non lechoniae neque loakimi, sed losiae filius est Sin alterum Sedecitm 
intelligat, qni priTttns Tixit, est iile quidem loakimi filins, sed non lechonite. 
Nam lib. i. PtitL cap. m, 15 loakim losiae filins lechoniam et Sedeciam ge- 
nnit, lechonias Salathielem. At Epiphanins lechoniam et Sedecitm, qnos ttm 
persplcne Seriptnra distbgnit, in enndem Timm conflaTit Non dulnum est , quin 
lechonias ille, qui Salatfaielem t Mttthteo gennisse dicitur, idem sit cnm eo, qmem 
Ptralipomenon liber commemorat Sed alius ei pater qutm leohonits qnteren- 
dns est Mtidonttus noster loiddm pro iterato leehonia snbstitnit atque ita 
legit: loacim autem genuit lechoniam: lechonias autem genuit Saiathdei, Qnod 
Seriptorae eoasentanenm est 

'£v xoihta x^ XP^^ "^ cdyij^toaion.] Mnltiplex error, quo Tix nttns ab Spi- 
phtido grtTior est eommissus. Non enim post HierosolTmomm exeidium, sed 
tanto ante, post x TideMcet tribnnm deportationem, coloni in Stmariam sub- 
missi, idqne a Sabnantsstro, non a Nabnchodoiioeore. Vide ir. Reg. cap. xxiv. 
Neqne Tero solns in eo errore Aiit Epiphanins. Nam et Procopius in Estitm a 
Nabnchodonosore Stmtriam et ludtetm expugnttts tit. Atqui Gom. 24 dieitnr 
Assyrionmi rex de Btbylone et de Gntha caeterisque regionibns transtulisse 
eokmos in Samtxiam. An tnm Stlmtntsstr fiabylonem obtiaebat, nt qni tnne 
in ea regnabat Atsfriomm Teetigalis esset? Hoe quidem probabile eet Nam p.2]. 
poet Aasyriomm Totns illud ae diutmmnm imperium extinctnm Babyloniomm 
primordia a Nabonassaro coepemnt, anno per. lul. 8967., centnm fere annis a 
conatitttta Medomm monarehia, qnae iniit anno 3838. Porro Stlmantsstr x tri- 
b«8 ca|itiTts tbduxit eireiter annnm per. Inl. 3993., anno Exechiae ti. A quo ad 
Nabopolassamm Nabuchodonosori patrem anni sunt xoyi. Initns enim Nabopol. 
conTonit anno per. luL 4069., sub qno , imo tnte ipsum, Babyloniomm in^erimn 
florere excitariqne coepit, onm iam As syriorum seenndnm illud ocddisset Ete* 
nim post Assaraddon nnUa fit amplins regnm Assyriomm mentio, sed Mero- 
dadii fiMi Baladan Bab^^oniomm prineipis, ir. Reg. xx, 12., anno Eseehiae xit. 
Ideoqne post Merodach Babylonios r^s crediderim ab Assyriomm dominatn 
se in Ubertaftem assenusse. 

To(J< Ti Xotida{oy« xaXou|«iyFou<.] Qoataor faosce popnlos k>nge aliter Scriptnia 

B* 



Digitized byVjOOQlC 



XX 

concipH: Adduxit, mqnit, rex Assyriorutn mros de Babylone, et de CWMa, et 
de Hava, et de Emathy et de Sepharuaim, Graece ita: Kol Ix XuOa, xa\ obcb 
'Aouav, xa\ obcb A{(xaO, xa\ obcb Se(jL9apoua{(A. Quod ad Cbathaeos attinet, loae- 
phns 1. IX. ^\(syaioX. c. xrv, a Ohutha Persidis regione et cogBomine flimo 
nominatos af&rmat. Vide £liam Thisbitem, Yocabnlo T\*0- Ab iis nihil, opinof, 
discrepant koudaltot, licet Epiphanioa secemat; nisi qois A{(iaOa{ou{ eiiu loco re- 
ponendnm censeat Nam pro ^AvaycuYocvaCouf fortasse ^AouavaCov; melms erit, pro 
Havaeis; cnm lxx 'Aouav scribant. At Scaliger ^Av^vou^ favoCou^ leg. arioUtiir; 
qoia "^(OS^ smit ovaYvot, obncoeni, Vemm nationom hic nomina, non monmi 
ac Titiomm propria commemorantur. 

''fiadpav Ttva bp^a.] Mirifica reram tempommqne pertnrbatio. Eadram aase- 
rit a Nabachodon. missam , qai Samariae inqaiHnos Mosis legem doceret, idqae 
anno xxx Babylonicae captiritatis accidisse. Non ridetar alteram Esdram ab 
eo intellexisse qai Hecaliae filias legis scriba dicitar. Sed aliam tamen, si 
yeram illad est, oportet faisse. Non melioris est notae, qnod Israeltticam, hoe 
est X tribaam oaptiyitatem» cam aUera confimdit, qnae sub Nabochodon. con- 
tigit Qatd enim alind £acere potait qai Nabuchodon. enndem onm Salmaoaa- 
saro constitaerat? 

AD HAERESIN SAMARITANOEUM. 

Hactenos sectae illae, qaae toI ante scriptnram extiteraiit Tel gentiliam 
ftiere propriae. Seqaantnr eae qaae atcanqae icriptnras nsarpantes maltipli- 
cibas sese erroribas implicarant. Qnaram dao capita sant, Samaritae ac ladaeL 
Samaritanomm xaO' 6}co$ta{pcatv factiones snnt iv, ladaeorom tii. Samaritaai 
sant Esseni, Gortheni, Sebnaei, Dosithei; ladaeoram Sadaoaei, Scribae, Phari- 
saei, Hemerobaptistae, Nasaraei, Osseni, Herodiani. Haec Epiphanias; qai, ot 
alias saepe, sic in hamm sectamm partitione ac descriptione aeqanm magis ao 
benignam qaam accaratam et soTeram lectorem exigit Permoka enim istie 
Msa, mtnimeqne cohaerentia dispntat; qaae nos inritissimi sane, pro eo ac san- 
ctissimi Tiri pietatem eraditionemqae Teneramar, sed necessario tamen eraere, ac 
p. S3. ne frandi caiqaam sint, castigare debnimas. Hegesippas porro i^d Eosebinm 
1. T. cap. XXII. ladaeoram sectas percensens Samaritanos inter iUas retnlit Bniit 
antem istae: Essaei, Oalilaei, Hemerob^tistae, Masbothaei, Samaritae, Sad- 
dacaei,PharisaeL 

N. f. '£p(Ai)vedQVTai hl lapittp^tat.] Non nnias Epiphanii est otiosa iDa ae 
nimis argata Tocis interpretatio. Paene omnes antiqai tam Graeci qoam Latbd 
eam amplexi sant, ac mirificas ex ea sententias procndMnnt Sed acoaratior 
omnibns Epiphanins noster, qni ita conminnem iUam attnlit, at Teriorem ac ger- 
manam non praeteriret; qaae est lib. iii. Reg. cap. xti, 34. 

T9jy vOv 'louSa{av, ?) £a(A^etav.] Saepennmero hoc incnlcat, Cham in ftmtris 
sni possessionem inTasisse ac ladaeam occnpasse; caias pars, latias difiVisa to- 
cabnli notione , Samaria foit 

''Ex te toti 9uXflEttt(v djv y^v.] Primas hoc Easebias in Ghronids scripsit; a 
qno mntaatas est Epiphanias; si haec tamen Eosebii, non Hieronymi snnt, qo! 
istiosmodi origine saepins Insit. Hnic Epiphanios non bellae nominis interpre- 
tationi deteriorem adjecit alteram, Samaritas ob id appellatos esse qnod legem 
Gostodirent 

N. n. 'Ev tfi> opct tfi> ;capa to1$ Fap^lfetv.] De dnoram montiam istoram , Ga' 
risin et Hebal siTe Gebal, aita idem sentit Epiphanias qaod Eosebios, si is 



Digitized byVjOOQlC 



XXI 

Mtor 6st libri -de Lods H«br. qnein Laiiiie Tertit HieroiL Ibi enim *d Hieri* 
ehantem eoUocet, et Samaritanos mendacii argnit, qui eosdem prope Sichem 
tife Stmarlam comstitaebant At loBephiis lib. it. cap. yni. Samaritanorum opi- 
nioni anffiagatnr: nec non el lib. xi. c.yia., nbi de templo, qaodAlexandri Magni 
tempore a Samaritanis in Garisin eztructnm est, historiam explicat: qnam ta 
^eoaanle. Sed omniam accoratissime de Oarizim et Hebalis sita disserit ernditia- 
aimns Masios ad cap. yiii. losue, et adyersns Mercatorem Samariae propiuquos 
istos 0989 coUes phiribus argumentis afifirmat. 

No. nr. 'A^cb Yop toiStou tou apOpou.] Arguta haec obserratio Graeci articuli, 
qui ad vcxpoiS Tocabulum appositos est, rim habet omnino nullam; ut neque 
leca eaetera quae iUustrandi gratia congerit 

No. T. napad^oEi Tfj Kpoor)K%ihr^,] Reg. ?cpo9axOe{oi}. 

AD ESS£NORUM HAEBESIN. 

Qnid in mentem Epiphanio Te^erit, ut Essenos Samaritanis accenseret, di- 
Tinare non possum. Nam quod occurrere potest, genus quoddam Essenorum 
ftdsse a notis iUis et sanctioribus diTersum, probarem equidem, si apud PhUo- 
nem aut losephnm, qni de Essenorum generibus, institutis ac moribus accura- 
tissime soripserunt, Testigium aUquod noTomm istorum ac posteriorum exiate- 
ret. Nunc cum neqne isti nec aUus quisquam yel loTissime significarit Essenoa 
eom Samaritanis eommune quippiam habuisse, cumque int^ ludaeorum sectaa 
a losei^o recenseantur Esseni, ^)paret primum neque Essenorum uUam inter 
Samaritanos ftdsse seetam, neque Epiphanium aUud Essenorum genus, cum 
Samaritanis adscriberet, inteUexisse, quam celeberrimum ao laudatissimum iUud 
quonmi institata PhUo ac losephus uberrime perscripserunt Quamquam Osse- p- 38. 
nos postea inter ludaicas seetas conmiemorat, qui iidem cum Essenis Tidentur. 

Mrcdt TodToo^ FopOiivol S(ef(i>w)aav.] Quomodo Gor&eni xpb( aXXfJXouc dis- 
sentire eoeperant? Nam ndla hie Gorthenorum diTortia, sectae nuUas enume* 
lat: et ix^xf^i^ iUa quae subUcitur: 9i](x\ hl (Uoov le^uauav xa\ '£ooi)V6)v xol 
rop(b]v«jv, arguit Tb xpb^ ^i(Xou< non ad solos Gortfaenos, sed ad tres SXoc 
seetas pertinere. Atqui Sia^cov^ 7cpo( ^y|Xou« Graece non est ?cpb( oXXouc. 
Poitaase igitur oXXou^ pro diXXijXouf substituendum. Postuiabat ^ oxoXouOfa ut 
pro ropOi)vo^ scriberetur o( XoiK<k , toI sectae tres recenserentnr. 

'0 v^jio^ IxAeuev.] Mirum est quod hoc loco narrat: Samaritanorum inter 
se diBsidiQm ab odio et iurgiis manasse, quod ea natio cum ludaeis exeroet 
Nam si cum praetereuntibus ludaeis rixabantnr, quae causa ftiit cur a se inri- 
oem dissentirent? Non id expUcat Epiphanius, et aUud agit omnino. Ete« 
Bim oofAxXi)Y^^ istae non sunt to&v Sa[xapetTb)V 9cpb( iXXijXou; , sed ?cpb^ tou( 
'lovMou^. 

'AXXa xa\ Stc (5xod^(uc "Ea^poi.] Duo hic in Epiphanio reprebendit ScaUger, 
aHeruD, quod ab Esdra instaurata Hierosolyma dixerit, cum Neemias, non 
Esdras, id egerit; atterum, qnod Samaritanos operam suam ad eam refectionem 
detoUsse scribat, quod contra Scripturam esse credit Sed in altero xaxoi(Oeiav, 
in altero stuporem snum arguit Etenim praeterquam quod Esdras oum Neemia 
Tixit et urbi instaurandae praeMt, ut ex Neemiae cap. yni, 2. et xn, 26. pro- 
bat Serrarius, iUud c^xod^t 'lepouaaX^ comiter aceipiendnm est, ut ad urbia 
partem aHquam, cuiusmodi templum erat, pertineat Hlud yero dementissimao 
eae^atis est, negare Samaritanos operis participes se me TeUe prae se tulisse, 



Digitized byVjOOQlC 



3mi 

enmid 4uMb lib. i. E«clrM cap. ir, 1 et 1 Scriptant tostetnr. Sed e* Sefrviui 
in Minenrftli iam oeenpafit. 

'Ejt t tpAjojqflw Gtc' o^ou.] Deest negatiTa particaU, qaod Tel mediocriter pe- 
ritos animadyertere potoit Ideo fraste faac in parte calomnia straitar Epipka- 
nio in Elencho Scaligeriano, qnasi contra Seriptoram dixerit Samantanoe in 
commonionem operis admissos. Nam et infira, com de Sebaaeis agit, acribit 
Eedrae iUos odio feeta ena praepostere ordinasse. 

AD SEBUAEORUM HAERESIN. 

lebnssaeos perperam Damasoeni codices habent. Hos ab Hebiaica Toce 
^^1)2D\ qaae hebdomadem significat, ^pdlatos "^M^^ltd» qnMi ipdo|Acid{ta< ye- 
risimile est, qaod pag. 218. in Isag. Ganon. scribit Scaliger. Sed in eias yocis 
reddenda ratione sibi non constat. Nam in eo loco iccirco ipdopiaSJTa; nomina- 
tos potat, qaia omnem StuT^pov Ttov iizxk t^( TcevTTjxooTij^ ipdo(jJiS<i>v eadem reli- 
gione qaa ipsam xcvTTjxoTcij; diem colant. Etenim Tij ^vtxipa tojv 'ACiJfuav Omer, 
siye manipolom, ofiferebant; a qoa die sabbata omnia, qaae ad Pentecosten ns- 
qne seqaebantnr, nomen obdnebant, pata ^uTsp^ncDpTov, ^TipodftSTtpov, et 
caetera, nt alibi dispatatar. Samaritani yero dcuT^jpa^ appeUabant omnes dein* 
p. 24. ceps dies qnae in eandem feriam incarrant in qna erat SsuT^pa: ita at inter obla- 
tionem Omer et solemie Pentecostes incarrant septem SsuT^pai. Yide caetera in 
qnibas StuT^ac appellari celebrariqae dontazat iUas a Samaritanis significat, 
qoae ad PentMosten, siye M^^3?, saocednnt Unde 9fPouaiou< et i^^ActiTat 
dici Samaritanos a Indaeis asserit, qaod omnem iiuT^pav t«Sv ijrca t^; icivt^o- 
erfif i^do(t^$ci>v*eadem religione qma ipsnm 7cevTi)xo<TTfj( diem colant At idem im 
Elencho Trihaereeii cap. i. Sebaaeos ait septies in anno Pentecosten instinnpsoj 
indeqne factnm nt in aatnmnnm, in hiemen et in yer incideret; propterea qaod 
hoc loco scribit Epiphanias Pentecosten iUos in aatomno ceiebrasse, non solnm 
id aatamno, sed in qnataor anni articnlis egisse. Qood est aenigmatis simile. 
Qnomodo enim Pentecosten in qnatnor anni temporibns instanrabaat, si in spa- 
tio illo tantam, qaod ab Omer ad Pentecosten interoedit, toc dfuT^pa< aeptem 
festas ac solennes dacerent? Drasios a Sebaia, qai cam B. Dosthai ad noyos 
Samariae inqnilinos eradiendos ex Assyria missos est, deriyat. Probabile est a 
^llDf id est hebdomade, dictos esse, qaod, ut Samaritani caeteri, toc 8euT^pa( 
septies illo dantaxat interyalio celebrarent, qaod ad Pentecosten intercedit 

Ac3e (Aijvtv xol 3pY^v pLST^xav.] Sapra dixerat icpb; aXXi[Xou( iras ic rixas 
soscepisse, nnnc cam ladaets simoltates iiias intercessisse non obscore coliigi- 
tar. Siqaidem odio illoram praepostere solenninm istoram tempas usnrpan 
eoeperant 

T^ouot hl oStoi tov v^ov (tiiva.] Utram primas mensis apnd SaBuritamoe 
et Sebaaeos Tisri fderit non satis explicat Ait enim \uxk to v^ov sto^, post an- 
nmn noyam, ab iilis statai; caias anni noyi capat est |UTa tov 6fap\ iv t^ (u- 
T09C(&>pc{». Porro Tisri cam Angasto comparat Haec igitar salebrosa ac perplexa 
snnt Si in antamno noyns annus iniit, non atiqae in Tisri, qui Angusto respon- 
det Gur ergo tam diligenter hunc ipsnm mensem yariis drcumscribit nomini- 
bns, si non anni primordiam est? Gur deinde ita loquitor? aicfvTfiiOfv oStoc d^v 
opxV ^^^ ^^i %ouvTai xa\ f oOl»^ Ta *ACu(ia IxtTfXouau Nimirom in eo mensei 
de qno looutns est, hoc est TisrL Sequitnr enim 2v 81 tc^ (UT07C(6pc|> t^v scevn)* 
xoTc^ ffotoOai, qninquagesimo post die. Quare ante {ur^iccupov et in Tisri Asjma 
pelehEmitar, adeoqoe ci^at anni Tisri. £t (ut^i idem erit atqae inchocUoy ineumie. 



Digitized byVjOOQlC 



1 



"(H ASywyno^ xat^ 'PiotAaioK.] Imo T«ro S^tember. Sed ne«cio utnun isti 
laliJuii ac soUris aani primnm mensem in Angnsto defixerint 

ropaoatof S^ icopa Mocxcd^] In Alogomm Haeresi No. xxiv« longe aliun 
Grsecomm mensium ordinationem seqnitur. Nam Graecomm, siye Syromm, 
Asdynaens lannario, Dins Novembri respondet At hoc loco qnoniam Apellaens 
cnm Angnsto confertnr, lanoarins erit Artemisins, et Dystms November. In 
Macedonicis mensibns magis sibi consentanens est Nam illio Apellaens Octo- 
bris die xxir. coepit Unde consequ^is est Gorpiaenm Augnsti partem occupare. 
Eet antem Macedonicoram ac Syromacedonicorum , qnos Graecomm nomine 
appellat, mensinm -?aria admodum nec satis ex{4icata dispositio: de qua agemus 
ad Alogomm haresin plnribus. Interim yalde suspicor pro Apellaeo boc in ioco 
snbetitnendnm esse Loum ; nisi in eo quoque halluQinatus sit Epiphanius. 

Kak EuOi^ T0C "'ACufjLa iffiisXou9t.] Potuit haec certis ex antoribus comperire, p. 25. 
Tel coram obsenrare ipse. Qnare non temere de Epiphanii fide dubitandum est, 
quod in £iencho fadt Scaliger. 

M (JL^ tk iKMhr^cc^ x(Sti Se^afoK.] Haeo Tel aliena ab hoc loco, yel pamm 
ainc^a Tidentur. Quae ita forte restituenda sunt : 00 (&V $1 ^3C€{96i)<jav xoi^ £e- 
pooaCotc rop6v)vo\, xo^ o( oXXot, hoo est Dosithei. Gomarins ita legerat: OO (ivjv 
hato, Tdi^ Se^. o{ aXXoc , expuncta Toce ropOrjyoi. 

AD HAEBESIM XU. GOETHENORUM. 
rop6iiv(A 8k, xoSl o\ oXXoc '£99i)voi.] Mire impHcatns et iuTolntns hic locns est 
Nam qmos repetitis hisce Tocibus, aXXot, oXXtavetixsCvoK, intelligat, extricari 
Tix potest Nonnihil asseqneremnr , si de Essenis istis constaret, qnos inter Sa- 
maritaiios nnns Epiphanius aDnumerat Atqni Tori et Tvilmoi Esseni , quos Philo 
ac ludaens exhibent, nihil cum istis moribus atqne ea fiBStomm perturbatione 
commercii habnemnt DiTinandnm igitur nobis est, et in tenebris attrectanda 
Teritas, qnod minime desperamus. Serrarium hic agitat Scaliger Elenchi cap. 
IX., et miram ei hallncmationemobiicit, qnod ex iis Epiphanii Terbis , x«\ o{ oXXoc 
'£oai]v<A, dnplex ab ilio genns Essenomm agnosci in Trihaeresio scripserat Ipse 
antem nnllos alios Essenos Tidere se dicit, praeter eos qnos decima haeresi po- 
snit Nam reeta, inqnit, m^at loeutio Fop^yoi , x«\ o\ aXXot : sed ^a inter Este* 
no9 eteoe de qudbue loquitur Oorthenos mecHi*interiecti sunt Sebuaei, ne de So' 
hiuieie videretur ioquij adiedt i^ ixi(iirpou Essenos, Idem Scaliger irfyh^ t«jv oX- 
Xwv de Sebnaeis exponit Qnae interpretatio non inepta modo , sed %iphanio 
ipsi contraria est. Nam ex ea seqnitur Efnphaninm TeUe Gorthenos et Essenos 
Sebnaeomm Ticinos eadem cum ipsis facere, Ta toa ^xs^voi^ xpdrrcctv. Ad qnos 
enimTb tefvot^, nisi ad Sebuaeos pertinebit? Hoc autem absnrdissimnm est, 
cum et antea dixerit, et snbinde moneat, Gorthenos saltem a Sebnaeis magno- 
pere dissensisse. Cum igitur manifeste hio in mendo locns haereat, Tideamns 
qnemadmodnm recenseri possit. lu Anac^halaeosi, quae snmmam haereseon 
eompleetitnr, Samaritanomm tres priores sectae ita broTiter explicantur: ropOr^ 
vo^, (A oXXoi^ xocpdU To^ iopTo^ orfovTe^ napa Tobt £epooa{ou{. £c^udtot Sta t^ 
eMf» ahiov t&v iopTcuv npb^ tou; rop(b)vo^( Sia^ep^fuvoi * 'Eaovjvol [ofi^ bnoxi^ii 
ivavTtoi$|tevot, Td<c Sk na^avrfy^&aowxv^ iopT^ovTt^ adta^^pciK : Gortheni, qui divereis 
a Sebuaeie temporibus festa ceiebrant: Sebuaei, qui ob iUa ipsa/esta a Gorthenis 
dissident: Esseni neutris adeersantes, in quoseumque inciderint, sine ulio ducri' 
mine/esta cum ipsis obeunt, In BroTiario tomi hnins, qnod operis initio prae- 
fixnm est, in Gorthenis pro eo quod est ^capa tou( ^e^uaCov^, perperam legitar 



Digitized byVjOOQlC 



XXIV 

xopa tov( '£p^{ou^. Nam et DamMoenus Ubro d« Haemibi», q^i nihil alind 
est qnam Epiphanii AEacephaUeosis , paucis ademptis aat immatatis, ita nt sa* 
F*2<(. pra propoBoimas, exscripsit; licet Yitiose, at monaimos, Iehu99<iei pro Sebuaeis 
legantar. Qaamobrem qaod Essenorom institntam faerit ex eo loco constat, 
nempe nt se in ntramqne partem versantes ad ambornm mores consaetadinem- 
qne fingerent Ideo Gorthenos solos ac Dositheos cnm Sebaaeis simaltates ex- 
ercere dixit Qaibas animadTersis ita locas iste conformandns mihi Tidetar: 0& 
(jL^v imiv^CK^ tcTl; SE^ouafoi^ FopOvjvol , xa\ o( aXXot. 'Evotjvoi 8k iyy^i^ tcuv oXXcov 
Ytv6(Aevo( xa toa lxe{vot( Tcparrouatv. Ubi xuiv aXXtiiv idem est atqae ixaTepcDV , a/- 
terutrorum, Gaeteram Gorthenoram Yocabalam Tarie solet exprimL Nam aat 
rop67]vo\ dicantar, aat ropOai9)vo\. In Anacephalaeosi ropoOf]vo\, mendose nt ar- 
bitror; nt et apad Easebiam ropOrjcovo^ ab aatore qai FopOalo^ appeUatar. Qaare 
rop6a(T]vo\ rectias yidetar Scaligero. 

Kol w)<nt{ac ti)( icop' aOrolc.] Expiationam festom, siye Kipparim intelligit, 
qnod X. Tisri celebrabant 

01 dk oXXot oiy^ o6t(i> 9cotou9iv] ''AXXoi debent esseSe^uo^ot, 8edTox'£aai)vo1c 
indacenda, aat oXX' 'EdorjvOt; scribendom; qnia nonnnnqnam Esseni cnm illis 
Pascha celebralit Veram ecce de Essenis snpra haer. X. scripsit: iv^ivov yap o{ 
'£907)vo\ TY) Tcpcot?) ^^(1)^^ (jLY)$^v 6nepPaXX6(&evot , in priore iMtituto permanserunt^ 
nuUa in re transgredientes, Hic aatem et in Anacephalaeosi plerumqne cum Se- 
baaeis festa praepostere celebrant. Quo teneam vultum mutantem Protea nodo f An 
dno sant Bssenornm genera, nt Serrario placait reclamante Scaligero? Ut alii 
com Sebaaeis, alii cam Qorthenis et Dositheis habitarint, et eornm qaibas<mm 
degerent ritns in obenndis dantaxat solennibns imitarentnr. Qnod qaidem stadio 
pacis ac concordiae Essenos praestitisse homm disciplina persuadet, qaae nihil 
otio ac qoiete antiqaiaa habuit. 

AD HAERESIN Xm. DOSITHEORUM. 
^oaiOeot tk ToJtotf Sta^/povTai] Supra Dositheos a commanibns Samarita- 
norum odiis ac contentionibus excipere yisns est: tcX^v Ttl>v AoatO^cov (i.dvov. y^ram 
con^arins ex hoc loco sensus saperioribus illis attribaendns est: nimiram i^ 
ppa-/^€i xa\ ev Ttvt 7co<7c5( , paucis ac leyissimis in rebus Samaritanoram factiones 
a 86 inyicem dissentire, praeter Dositheos, non qui nihil a caeteris discreparent, 
sed qni non lcTiter , nt illi, sed grayissime dissiderent. Dosithei porro tam ante 
Christnm, qnam post eum complures extiterant; et nonnallorum apnd Hebraeos 
mentio. Nam '^MtlOI^ Dosthai est DosiUieos, quod firustra negatum a Scaligero. 
At in cap. iii. Pirke Aboth quoddam Dosthai lanai F. dictom memoratnr, qnod a 
B. Meir didicerat Sed is ab hoc nostro diyersus est. Quemadmodum et alter ille, 
cnius aliqaoties Origenes meminit eumque Samaritanum appellat lib. IV. iccpl 
'Apx^ov cap. II., nec non et aliis in loois, praecipne contra Gelsum lib. ii. Yeram 
antiquior est Epiphanianus iste, a quo Sadducaeos propagatos esse mox indicat, 
qni quidem Ghristi ortum antecessit. De Dositheo et Dositheanis lege quae ern* 
dite Serrarius noster in Minerrali dispntat lib. IV. cap. x, xi et xii. 
p. 27. 'EyxpaTetJovTat a:cb ^^{jLeov (xeTa to ^tcuoat.) Potest illud picTa to ^to>aat daobns 

modis accipi; ntrobiqne IXXet:rrtx«5{. Alter nt iv t(o y^(m^ subandiatar, alter, at 
ad yuvoftxa pertineat Prior interpretatio simplidor est, eamque Comarius se- 
cntus est In altera to ptcoaat idem est ac mortuum esae, ut apnd Latinos vixit, 
ps§{(Dxe apnd Plutarch. in Cicerone. Nos utramque cum agnoyisseiinus, posterior 
in contextom recepta. 



Digitized byVjOOQlC 



XXV 

Kak tSIc nkiciTi^ ti poox»[|JL«ta.] Fortasse xk ax^jwtTa. 

AD lUDAISMI HAERESES. 
'lou^atdti-ot Xoucbv {i8(>taO(t(.] De ludaiciB fiactiombas deiaceps agit, quas 
«nte Ghristi adTentom septenas recenset. Qaod TcXaxuxoK et pingui Min^rra 
dictnm est Nam tres constat apnd lodaeos fuisse sectas ; caeteras , quae a Phi- 
lastrio, Isidoro et hoc nostro numerantur, partim ludaeorum non esse proprias, 
partim ne haereees quidemTideri, partim denique a tdbus illis matricibus non 
esse distinctas, quae sunt Phsrisaeorum, Sadducaeorum , Essenorum. De 
qnibus quoniam summa cum eruditione ae diligentia Serrarius noster tribus 
libris disseruit , et quae de iis obserrari a me possent oceupayit omnia , cupidum 
earmn rerum lectorem ad iUius lucubrationem dimittendum potius arbitror quam 
otiosa repetitione detinendum. Conferat etiam si lubet cum Serrarii Tribaeresio 
ac liinenrali, quae Drusius et alii quidam de eodem argumento scripserunt Nos 
enim hic ea tantum adnotabimus quae ad illustrandum Epiphanium necessaria 
Tidebuntur. 

DE SADDUCAEIS HAERESIS XIV. 

flpcoToi Saddoux<itot an6ana(j\kaL ovrg^.] Quantum ex his, quae Epiphanius in 
his sectis prodidit, colligi potest, duo fuere DositheL Alter, idemque tempore 
posterior, Samaritanus, cuius meminit Origenes, alterlonge antiquior; a quo 
propagatos esse Saducaeoa non Epiphanius solum, sed etiam Hieronymus testa- 
tur, Dialogo contra Lucifer. Taceo, inquit, de ludaivni haereticis, qui ante ad- 
ventum CkrisH Ugeni traditam dieaiparunt: qued Dositheus, Samaritanorum 
princeps, prophetas repudiavit, quod Sadducaei ex iilius radice naecefttes etiam 
reaurrectionem carnis negaverunt, Ex Dosithei ergo radice nati sunt Sadducaei; 
quod est idem atque Manousina fuisse tcov AootO/cuv. Ut mirari Scaliger desinat 
ab Epiphanio id esse scriptum. Itaque Dositheus a ludaeis ad Samaritanos de- 
ficiens peculiarem illic sectam condidit. Quam postea Sadokus interpolayit, cum 
et ipse ad Samaritanos a ludaeis transiisset. 

^£icovo(jtiCou(Tt Sk o5toi kcMxoii^.'] Saducaei passim, apud Graecos mazime, 
geminato d scribuntur, quasi esset pl^l^. Apud lxx. antiquissimus ille sacerdos, 
Sa8oi>x. De quo copiose Serrarius ac Drusius. Sadoci porro extitere duo: quo- 
rum unns duntaxat ab Epiphanio memoratus, qui DaTidis et Salomonis aetate 
vixit, alter Antigni discipulus , cuius socius et condiscipulus fuit Baithos, ut au- 
ior est Elias in Thisbi Ab hoc posteriore Saducaei cum origine nomen acce- p. 28. 
perunt Etenim ambo illi a praeceptore desdscentes legem ore tenus traditam 
abnegarunt, neque alteri, quam quod legis scripto esset expressum , adhibendam 
fidem putarunt: ex quo fi^M^p Karrum, quasi TextuaUs dicti. Haee Elias. Addit 
Abraham Zachuth Sadoc et Baiethos ad Samaritanos et Garisitanum templum 
receptum habuisse. Sed fieri potest, ut Saducaei ipsi a priore iUo ac yetustis- 
simo pontifice oriundos sese profiteri maOent quam a posteriore transfuga, yel 
etiam ut ^AiusHtiae Tocabulum et nominis interpretationem alluderent, idque cre- 
biis usurparent sermonibus, quod uitum ideo, praetermissa altera ac Teriore Sa- 
dncaeomm origine, commemoraTit Epiphanius. 

nveu(i.a h\ Sytov oux tvaot.] Actuum cap. xxiii, 8. Sadducaei etnm dicunt non 
esse resurrectionem , neque angelum, neque spiritum: outc oyysXov, oSts icvcufia. 
Spiritum sanctnm hoo loco non nnus Epiphanius intellexit, sed et Philastrius. 
i^iaie temere et imprudenter in Elencho Scaliger : AsinitaSf inquit, mera tst et 



Digitized byVjOOQlC 



imputas kaec/cUeri. Proindt execranda iila senteniia Serrarii, gui non minus 
impie quam ridicule eam tuetur. N»m qaod ait xveujjia illic sine articnlo positum 
aniyerse sami, com at spiritam sanctam significaret, va ivfi^\La scribendum 
faerit, qnod dia ante Scaligeram Salmero noster obserraTerat, nihii ad rem per- 
tinet. Etenim f aepe Tcvsujta sine articalo pro spirita sancto in scriptaris usar- 
patar ; at loann. in, 5: Niei quie renatue fuerit ex aqua et epiritu: i^ &daTO( xod 
;cve;5[j.aT0( ; et aliis in locis , qaoram nonnalla profert in Minenrali Serrarias. 
Qoare non improbanda haec Epiphanii interpretatio Tidetar, tametsi de solo spi- 
rita sancto praecise locatam pataret eyangelistam. Qaod necesse non eat. Hanc 
enim Sadacaeoram mentem ftusse saspicor, atspiritam omnem, boc est icvcufAo- 
TtxV oOotav, fiuditas toUerent, ideoqae corpoream esae deam assererent, at Lyra- 
nas existimat £x qao conseqaitar etiam spiritam sanctam illos abnegasse. 
Unde merito ab Epiphanio aliisqne dictam est Saddacaeos spiritam sanctam 
ignorasse, at eam ex toto genere Ta>v ^eu(ji^a»v speciem deligerent, qaa negata 
maias illi sibi impietatis crimen arcesserent 

Ta n6crc9, B\ Tva la^xapefTai^ ^uX&TTouat.] Etiamne sacros omnes libros praeter 
Pentateachom repadiarant? AfQrmant yeteres omnes praesertim Origenes, Ter- 
taliianas, Hieronymas, Beda, Elias qaoque Tliisbites , aliiqae, qaos Serrarias 
testes citat Negat aatem Scaliger et contrariam asseverare losepham existimat 
Sed tantam abest at contra losephas sentiat, at is eommanem iilam lib. xin. 
Orig. cap. xvin sententiam yideatar adstraere. Dooet enim PliariBaeos mnlta 
popaio tradidisse, ascep oOx avaY^Ypa^rrai Iv Tot; McauotoK v6(io({* xo^ dca touto 
TauTa To SadSouxaicuv y^vo; Ix^aXXet, X^ycov ix^va $^v ^y^Oai v6(U(JLa Ta yeYpaii.- 
piva, Ta di ix ;capa$6oe(i>{ tojv ;iaT/pci>v (ajj ty)(>^v. Saddacaei igitor aatore lose- 
pho sola haec asciscenda obserrandaqae dicebant qaae essent scripta ^v toU 
Mcouo^^ v6(&otc. Qaod et lib. xvm, cap. n liis verbis expressit: fuXaxiJc dl ou* 
8a(xcu( Tivcov (UTa;co{v]9i^ aOTol( , ^ tcov v6(&cav. Sane aat haec losephi yerba Sad- 
dacaeos indicant nallos alios qaam Mosis libros admisisse, aat saltem non iliud 
qaod a Scaligero tam pertinaciter pagnatar, efficiant, nt sacros omnee scripta- 
rae libros amplexi sint, Ta^ aYp^«pou; SeuTepcoact; reiecerint Agit enim illo loco 
praecipae losephas mpi TcpoxTtxcov vo(&{(uuv, de ritibas ac consaetadinibus sive 
p. 29. legibas, qaibas agendam aliqaid praescribitur, qaae in solo fere Mosis Penta- 
teacho continentar. Unde cam Saddacaei exciperent, ea dantaxat qoae scripta 
erant obseryari debere, solos Moysis libros, qaibas Ta v^(i.t(La comprehendantor, 
intelligebant, non historicos aat propheticos libros, qaibas noYae nnllae, aot 
perpaacae , cerimoniae praecipiantar. Caetera apad Serrariam yide. 

AD HAERESm XV., QUAE EST SCEIBARUM. 
Scribaram ordo neqae ladaismi haeresis fnit, neqne npbc <Papt9a{ou( avTt- 
StaoTeXX^(i8vo$. Nam et Scribae pleriqae Pharisaei, non tamen omnes; qaemad- 
modam inter theologos nonnnlli monachi et arctioris yitae professores. Theo- 
phylactns in Lncam cap. xi. Sane alii erant Legisperiti, et alii Phariaaei, Nam 
Pkarieaei videbantur ut monacki, et qui ab alii» ae aegregebant, Legieperiti vero 
Scribae erant et doctoree, qui eohebant quaeetiones legis. Tostatas in cap. xxin. 
Mat. Qaaestxii. Sciendum quod licet ponantur kic Scribae etPkarisaei tanquam 
distincti, non distinguntur inter se sicut Pkarisaeus et Sadducaeus, sive sicut op- 
positay quia nuUus Pkarisaeus est Sadducaeus, neque e contrario, quia erantse^ 
ctae disparatae et quasi oppositae: sed distinguntur sicut grammaticus et diaie* 
cticus; quia licet aliudsit grammaticum essee, aliud diaiectiown, tamen idempoiest 



Digitized byVjOOQlC 



XXVH 

ate gramnuaicM et dicUecticw, Sic emm <Uiud eet we Sertbam guam Phari- 
eaeum; qma Scribam eese eet eeee eapientem in lege, Pharieaeum eeee erat kahere 
wtodum eertum tnvendi et eectam. Et tamen aecidit euudem eeee Phariecteum et 
Scribam, id eet doetum in lege. Maldonatas vir doctiasimus ad ci^. u. Mat. iScrt- 
bae proprie notarioe puhlicoe /uieee docety quorum dupiex erat officiumy alterum 
puhiica inetrumenta conficiendi, alterum eacrae Scripturae interpretandi et a 
corrupteia vindicandi. Unde iidem vo(iuco\, et vo(AO$i8^aXo(, etYpoHM^^ appel- 
lantur. Epipbamas vero in seqtienti haeresi vofjiixou^ a Scribis discemere Tidetur. 
Ait enim Pharisaeos eadem cum Scribis sensisse. rpa(&(&orrEu<Ji Sky fi)(i\, xotc 
ip(M^V8uo{i^vo(( vo(j.odiSaax^oi$ * ouvfjaov yap aOiol^ xa\ ol Nojitxoi. Huic non ihodo 
Epiphanii opinionem esse, veram etiamLacae testimonio comprobari Drasios 
arbitratar lib. ii. de tribas Sectis cap. xiu. Nam cam Christas com. 45. dixisset, 
OOol 6(uv rpafi(tat^ xa\ ^aptodioi Onoxpital , Sti iaxk oyq xk (ivi^ji^a xa adT)Xa, ■ 
etc, Vae vobie Scribae et Pharieaei hypocritae, quia eetie ut monumenta , quae 
nou apparent, statim qaidam tcov vo(itx(uv reepondene ait Uli: Haec dicene etiam 
contumeliam nobie/acie, Tam lesas xa\ u(uv to^ No^itxol^ oOat, Etvohia Legis- 
peritie vae: qaasi diceret Legisperitas : Non solam Scribas et Pharisaeos, sed 
etiam nos vo(itxoo{, id est Legisperitos, notas: Ergo diyersi aliqaantam votitx<A 
a Scribis. Scaliger Yero in £iencho cap. xi. in eodem Epiphanii loco Serrario ar- 
roganter insoltans vo(iixou( ait |>ro/>ne /ormulae iurie et actionee civilee docuieee, 
ac/breneia magie tractaeee. Et postea eondem Serrarinm inseqoitar, qnod scri- 
bas legis com scribis popali etactaariii pablicis confaderit Dao enim scribaram 
genera constitait, Ypa(ji(iaT^ tou vdtiou, xa\ Ypa(i(iaT^$ tou Xaou, et hos posterio- 
res aetores Tel actuarios pablicos faisse patat Nos attente consideratis omnibas 
non dabitamas qoin vo(i(xo\ iidem sint com soribb et vo(io8i$aax^otc apad eTan- 
gelistas. Nam de Epiphami loco postea Tiderimos ; adeoqae foedissime Scaiiger 
hallacinetar com votitxou; actaarios pablicos esse docet; qao nihil ineptias ezd- p. 30. 
dere potoit. Nam at Lacae illo ipso loco, de qao paolo post, atar, cam cap. xi, 
46. ad vo(i(xoi>t oratione conTeisa ita eos Ghristus exagitat: xa\ &(iTv xol^ votitxo^; 
o^a{, quia oneratie hominee oneribue^ quaeportare nonpoeeunt, et ipei uno digito 
veetro non tangitie earcinae: nam tandem actaarios pablicos et ciTUiam actio-. 
nam formolarios intellexit, ao non potias legis interpretes ac doetores? Gom 
praesertim Matth. xxui. idem Scribis etPharisaeis, qaod apadLocam toIc vo- 
(Kxoic> obiectam sit, nempe quod aUigarent onera gravia et importabilia etc, 
digito autem euo nolleut ea movere. Qaare voti(xo\ ad Scribas , toI Pharisaeos, Tel 
atrosque pertinent. Sane qai Matth. c^. xxii, 35. votitxbc, a nostro interprete 
Legie doctor dicitar, idem Marci xii, 28. tU 'coiv Fpa^itiaT^tov nominatar. Atqoa 
adeo Tertall. lib. iy. c. Marc. cap. xxtii. vo(i(xouc , qaoram in illo xi. ci^. Laoas 
meminit, Legis doctores interpretatar. Alibi Tero passim Tulgatas interpres vo- 
(i(xbv yeitiit legieperitum. Unde persaepe vo(i(xo\ cam Pharisaeis copalantar, at 
Lae. xr?, 3: Et reepondene leeue dixit ad Legieperitoe et Pharieaeoe: Gtaece 
Touf vo(i(xob< et eap. tii, 30. 0( Z\ ^ap^oatot xa\ o( No(i(xo^. Qai oap. y, 17. <^ai- 
ptottM^ xa\ vo(ioS($aaxaXo( Tooantor. Qaare vo(i(xo( a votioSiSaoxdeXot^ non disore- 
pant, iidemqne Legis interpretes sant, ut et Bezae plaoait; et falsissimom est 
Tou( votMxouf proprie oirca aotiones ciriles ao formolas ocof^parL Par est Scali- 
geri deliriam, oom soribas popali sic a soribis legis seoemit, at iili actaarii toI 
aetores poblici faerint Qaippe Matth. ii, 4 Herodes, com Magoram adTentom 
et Ghiiati natiTitatem inaadisset, at qao in looo Ghristos naseeretor inqnireret, 
principee eacerdotum et eeribae popuU oonTOcat, et eoiiua responsom eaipetit 



Digitized byVjOOQlC 



XXTOI 

Qainain igHar «lii esse poMimt qnam Legis interpretes et doctora? Geite Boa 
illi pragmatici, aat formalarii, siye actaarii fdenmt: qaos nemo de re tanta ae 
tam recondita consaieret, ad qaam scilicet intelligendam disceptandamqne non 
mediocris sacrarnm literaram asas ac sdentia reqairatar. Qaod ad Lacae testi- 
moninm illnd attinet cap. xi., singalare est in eo qniddam de qao nallas, qoan- 
tnm scire possam, interpres admonnit Btenim Graece ita legitar: O0a\ 6(ilv, 
rpat&pLOT^;, xol <^af t9a1oi ^Tcoxptta^ comm. 44., qnod et Latina Bibliomm Regio- 
rom interpretatio retinet At in Latinis aliis codicibns et apad Ambrosiom et 
Ilieronyniamitalegitar : Vae vobiSf qtti estis ut mommenta, quae non apparent, etc. 
Neqtie Tocabala ista reperiantnr , Scribae et Pharisaei kypocritae. £t apparet in 
qnibasdam olim Graecoram codicibas illa defdisse. Qaae si expangantnr , peribit 
argnmentnm illad, qao fretas Drasius voti.txou< a Scribis distinxerat. Ktqoamns 
ita ut in Graecis extat, Scribae et Pharisaei, legamns, non inde tamen discrimen 
iUad eyincitar. Ita enim interpretari licet: cnm hactenns in solos Pharisaeos in- 
Tectns esset, postremo comm. 44, ad Pharisaeos etiam Scribas adiedsse. Qnod 
cam indigne tnlisset qaidam qoi Scriba tantammodo, non Pharisaens esset, do 
ea re conqnestam, qaod non modo Pharisaeos, Temm et ordinem saam inces- 
seret. Haec esse potest simplicissima hnlas loci aptissimaqae sententia. Nam 
omnino voj&txouc pro Scribis, et yicissim, eyangelistae omnes nsarpant Scriba- 
p. 31. rnm porro manas et officinm praeclare descripsit Epiph. cam ait: StuTcpcut^ Tiva< 
Tou v^{iou faisse , co^ Ypap.(jiaTtxiIv Ttva ^iTn{p.i)v 6fv)YOU(jivou<. Qaos qaidem ex 
Levitica triba extitisse perperam adnotat Besa, nam e qnalibet esse poterant, at 
et Pharisaei. 

nuY[xyj (Uv Toc x^pa^ vi;cT^(ievot.] Iluf^jifj non alitwaccepitEpiphanins ao Talga- 
tos Interpres pro eo qnod est crebro, Jrequenter: pro qao Besa notitatifl intem* 
pestiYO stndio /ni^Ro redditit, sane imperite. Sed delndaico qaodam ablaendi 
genere, qno ad sammos asqae digitos manos layabant, Tide Serrariom nostrnm 
lib. II. cap. III. 

Ka\ ^uXaxTijpia ^cap' aOr^.] Denteron. ti. com. 8. cnm mandatorom snornm 
iugem et assidoam meditationem praeciperet deas: Et Hgabie, inqoit, ea quaei 
siqnum in manu tua, eruntque et movebutitur inter oculoi tuot: Hebraice 1^1^ 
^•»5"»:? Y^ nntoDIDb- Chaldaens l-^i^DniD. De ToUphoth tam ab Hebraeii 
qnam a nostris Tarie dispntatar. lxx pro ea Toce m^cura reddont: xat laTcooov 
ao^euTa izpo ^«pOaX(jib>v ooO ; £t sint immobiiia. At Scaliger inepte credidit ao^« 
Xeuxa idem esse atqne amuleta, Q^am vocem , inqnit, grammatici nondum in sua 
lexica retulerunt, Itaque idem est do^tXsuTov , xa\ ^uXaxTiJpiov. Sed nnde hoc tan- 
dem habet? Nam dur^cuTa non sabstantiTe, neqne ad rem certam significandam, 
sedadjectiYO, et aopioTbi^ nsarparunt Erunt, inqnit, immota ante ocuios tuos, 
Qnare friget haec noTae Tocis obserratio. Locns est Matth. xxin, 5. in qno ad 
Tot^hoth et frontalia Christus respectnm habaisse Tidetar. Nam Pharisaeos 
perstringens , Diiatant, inqnit, phylacteria sua, et maynificant fimbrias, Qaem 
ad locam Hieronym. Pharisaeornm superstitionem notat, qni qaod simpliciter a 
deo mandatnm erat, at in lege meditanda obserrandaqne assidne Tersarentor, 
ntiqae illa ante ocnlos perpetao qaasi monimentnm qnoddam extaret, ita inter» 
pretati snnt, qnasi descriptam in membranis legem etfrontibnsalligatam gestari 
praeeiperet Qnocirca haeo oi»nio Hieronjmi fiiit naUam ladaeos mandatom 
habnisse de phylacteriis ac frontalibas membranis, sed crasse iUos et imperite 
diTinnm monitom accepisse. Quam ob caassam acerrime a Scaligero reprehen- 
anB eft| qoi ez ipsis legis Terbis pagnat in Ele&cho cap. tui. ea ipsa pfaykcteiia 



Digitized byVjOOQlC 



XXDC 

praescripta taiaM, Non inficior ideim et pldrisqne PP. tideri, et imprimis lastino 
in Dialogo cnm Tryphone, de gestandis alligandisque frontalibns mandatnm 
Indaeie editnm. Sed ex legis hoc yerbis aperte colligi posse, qnod pntat Scaliger, 
hoc yero pemego. £t mnho mihi probabilior Hieronymi sententia yidetnr, cnm 
antiqnissimalndaeomm consnetndo non mains hac in parte praeindlcinm afferat, 
qnam sexcenti alii ritns ac deuTepcooci; nngacissimae, qnos iam tnm Ohristi do- 
mini tempore ex legis yerbis non minns stolide qnam pertinaciter eliciebant 
De fimbriis aliter sentiendnm. Etenim Nnm. xv, 38. conceptis yerbis inbentnr 
Jmbrias per palliorum angulos hcUtere, iisdemqne vittas hyacinthinas adinngere. 
Fimbrias Hebraice Moses tl^^^^^jt» ^xx xp&9:cs8a. Yittas antem ille pitlD, isti 
xX«d9|ia Tocant De qnibns non sokm Hebraei , sed et nostrates critici copiose p. 33. 
dissenmt 

TouT^rcc TcXsx^a oi((iacTa icop^Jpa^.] Mira yocabnli hnins t<5v - 9uXaxTi)p((i>v 
interpretatio, claTos esse pnrpnreos latos qni colobiis et epomidibns insneren- 
tnr, ad enndem modnm qnoRomani senatores sni ordinis insigne gestabant. Hoo 
Tero, inqnam, admirandnm potins qnam ant sine alio idoneo antore nimis am- 
plectendnm, ant acrins reprehendendnm qnod in Elencho ScaUger institnit 
Atqni ntmm dalmaticas istas et colobionas claTatos Pharisaei olim gesserint, 
eaqne phylacteria pleriqne nominaTerint, necne, alinnde constare non potest, et 
ex reconditis Indaeomm libris ac ritibns mnlta Epiphanins potnit addiscere qnae 
hoe saecnlo et hodierais Indaeis ignota sunt Esto igitnr, elaTos etiam istius- 
modi fuXaxTvipia nnncnpaTerint, Tulgo tamen «puXaxTijpia illa, quomm Matthaeus 
meminit, cum Hieronymo pittaciola et membranacea frontalia emditi homines 
interpretantnr. 

'Pofoxou^ Y^ "^'^^^ ^^^ ^^ T/aoapa.] Ridicnle Scaliger nt Epiphanium erroris 
arguat, Si mala punica, inqnit, non igitur xp^97ce8a. Qnasi non etiam ^o(axot 
Tol( xpa97c^oi( aUigari potnerint; ut et spinas adhibuisse, quo cmorem elicerent, 
testatur Hieronymns. Nec obstat quod ^otdxou^ snmmns sacerdos h dlpyiepaTixiJ 
oToX|i gestaTcrit NamdiTersosabilliS eum numero, tum materia aliisque id genus 
Pharisaei, cum in casto essent, nsurpare poterant Sic paludamentum cum Ro- 
mancNmm Impp. proprium fuerit, etiam militibus attribuitur. Atque ut a ludaeis 
non recedam, qais nescit inter summi sacerdotis Testes ephod, siTe t9jv iiccufif^ 
ac snperhumerale ftiisse? Et tamen non modo sacerdotes ao LoTitae caeteri, sed 
etiam laici Ephod induebant, nti DaTid lib. n. Reg. cap. ti, 14. Sed hoc Tideli- 
cet linenm erat, altemm illud pontificum proprium quatuor ex coloribus consta- 
bat, hyacintho, bysso, cocco, purpura; sed et auro contextum erat Vide Hieron. 
Bpist. ad Fabiolam. Nimis igitur insulse adTcrsus Epiphanium nostmm argu- 
mentatnr Scaliger. 

AeuT^pa h\ ih 'c^v $t$^aXov ttOT«Sv.] Eadem deurepcoaecav genera percenset 
haeresi xxxiii , n. ix. Quo ex loco 'Pap^\ 'Axt^ov pro Bapaxt^av legendum hic 
admon<nnnr. Hic est ille nisi fiallor R. Akiba de quo in ludaeorum Kalendado v, 
die Tisri haec adscripta sunt: R. Akiha filiua loseph coniicitur in vincula, «bi 
moritur» 

AD HAERESIN XVH. PHARISAEORUM. 

Suv9J<;av y^cp a^Tot^ xa\ ot No{iixo(.] DeScaligerihallncinationesnpraTidimus, 
qni vofitxo^i^ actuarios esse KC Jormularioe credidit. Proximus huic error estquod 
praesentem Epiphanii locum sic interpretatus est, ut to ai^Tol^ ad Pharisaeos 
referret, quibnscum Tersabantur o( vopiixoL Epiphanius, inquit, aperte tou; 



Digitized byVjOOQlC 



TTT 

vofAtxobc cUtiinguit isch to>v vo(jiodidaax&Xcov, xSn xotl YpKt4J^^«>V' Eoidem 
/€ie%t^^9:^vtiaji^i>tfii^o^iha^iiko\i^\ aguibus diitinguii tot( votiixou^ quo9 aecen' 
set Pkarisaeia, Ideo recte ait, ouv9Jaecv Y&p a^tol^ xol o( vofitxo{. Eodem, inqnit 
^bco ceneebarUur Pharisaei et vofxtxol, gui quamvie unum corpua xal 'tTfy.k efficie' 
bant, tcmen erat discrimen quoddam inter Pkarieaeoe xai xoh^ vofjitxo;^; quod 
eeveriui inetitutum esset Pharisaeorum quam x&t vo(jLtx(ov. Hinc Semriimi im* 
p. 33. peritiM argmt , quod ita yertit: Cum ipsis enim iidem erant et Nomici, seu Ltgis- 
periti. Sed Epiphanii sensom pessime interpretatns est Scaliger. Stenim ti 
adtoTc non alios qnam scribas, sire votAoSiSaox^ou^ , significat, olc ouvijaav md, 
o! vo(uxo{. Qnia saepins evangelistae Scribas et Nofitxou^ quasi distinctos nomi- 
nant^ tametsi ex eodem essent ordine, idque yel xat' ^Tcc^Yjfijotv , yel quia Scri- 
barum complures erant gradns et officia, cum et ciTilibus forte contraetibus ae 
stipulationibus praeessent iidem, et legem interpretarentur: Idcirco ouv^oav, in- 
quit, totc 'fpanL[uenwi>t ol vo[j.txo\, hoc est coniuncti erant, unum t^yfjLa et corpus 
efficiebant A quo non admodum abhorret Serrarius. Nam (iitaX7}irccx£i( Epipha- 
nius indicat eosdem cum Scribis esse to2>( vo(juxou(, licet ouv^va{ ttvt proprie 
non sit idem esse cum aliquo. Postremo perperam autolc ad Pharisaeos referri 
docent quae proxime snbiiciuntur. 'AXXa xal Tcapa totitou;, tam No(uxoU{ sdlicet 
quam rpa(x(Aat^a<. 

^krj^ ts ^;J9tv a<t>(jLato( anepYaCofjivi^v.] Scribendum pronunoiat Scaliger ay[69| 
cxxptatv o7c^(jLato( a7cepYa|^o(jt^(ov. Audax nimis onendatio, minimeqne necessa- 
ria. Nam airepyal^o^ji^v passiTe, ut alibi saepe, hoc loco sumpsit Est enim 
Graecae proprietatis parum alioqui diligens Epiphanius, ut et Photius obserrat 
Quod si commntationis nonnihil opus yideatur, ego ita concipiam: o^dvi ^tiocv 
9Ci»(jLatoc a9cepYa(o(iiv(ov. Intelligit autem '^'^p, siye 2^ovetp«t>Y(jL^v. Super hac 
ixxpCoet extat Athanasii epistola ad Ammum monachum: qui quantumyis praeter 
yoluntatem accideret, utrum culpa careret addubitayerat 

^vijoteuov ^ Slc-] Secundam et quintam feriam Theophylactus aeque atqu« 
Epiphanins adnotat, et Hebraeorum libri fidem faciunt Ut ea de re yir doctus 
firustra dubitayerit 

'ATceSex^uv hl t^v Sex^ttaotv.] PropriumhocfuitLeyitamm, qnidedmamm, 
quas populus praestabat sacerdotibus eximebant, Numeromm xyiii. Atqui non 
omnes Pharisaei erant Leyitae, quod tamen Epiphanium sensisse ex hoc loco 
suspicari aliquis posset Quae enim alioqui decumarum sunt decumae, cumprae- 
ter Leyiticum ordinem decumas nnUus acceperit? Primum omnium ab Israelitis 
primitiae despids, uriset oleis afierebantur, tum de fimgibus elaboratisTheruma, 
et decimae. Theruma in lege definita non erat Sed a magistris praescriptus 
modus est, ut ne minus sexagesima penderetur. Qnare qui liberales erant, qua- 
dragesimam, parci sexagesimam, medii inter utrosque ad hos aut iUos accede- 
bant De qua re extat losephi Scaligeri opusculum interPosthuma. De iis itaque 
Themmis fortean acdpiendus Epiphanius, cum tptaxovt^da; et ;cevtT)xovt^($«c per- 
selutas a Pharisaeis esse scribit. Quod si yerum est, egregia illorum liberalitas 
extitit, utpote qui praefinitum a magistris terminumttov teaoapaxootoSv saperaye- 
rint Tria porro decumamm apud Hebraeos genera praeter Theramas et primi- 
tias fuere. Prima illa fiiit quam Leyiticae tribui quotannis pensitabant. Num. 
xyiii., 20. et deinceps. Altera, quam singuiis annis penes se quisque retinebat, 
ut ibi, ubi sanctuarium erat, iila yesceretur, adliibitis ad conyiyinm Leyitis Deut 
xnr. Tertia demum, quam tertio quoque anno in Leyitas et pupUlos yiduasque 
distribuebant; eod. Deut. cap. 



Digitized byVjOOQlC 



XXXI 

Kai fuvaixtxoiv (|Mrc{i>>v.] Magnopere mirandam^ si modo yeram est, malie« p* ^ 
briboa palliolis nsos wm Phariaaeos. Qaod seqnitar, iv nXax$iou^, Tott xpYjitiat, 
latas eosdem crepidas haboisse signifieat, nec aliter Gomarias. Qoidam tamen 
ita corrigendnm pntant, Iv icXatefai^, 2v toTlc xpi^}^ xol 7X<orrat{, etc. Ac plateas 
intelligant, in qnibns ostentabant se PharisaeL Ego nihil inBoyandom censeo. 

^i^ yop xoT^t TTjv 'Eppofda.]. Reg. codex fipti, qaasi sit f^t^, etlegendiim 
sit a9<i>pta)t^o(. Qaanqnam a9opi9{i.b$ res est ipsa qaam Tocabalom significat; 
non nt to ^depec yel ^fyi^ praecise sit verbale snbstantiyam Iv^pYsiov sonans. £st 
enim potios separatus qnam separatio, 

Olov ifikioi 'U(Mi xa\ o^|u(.] De his Hebraeoram appellationibas agit eradi- 
tissimos Serrarins noster 1. 1. de Tribns Sectis c ii., et in Minerrali lib. iy. c. iu. 
£a sic Hebraice concipienda snnt: tVQU yel WlQNOi T^^V yci n^^P»^* Dnorom 
seqnentinm nomina, qnod eorom origo sit incerta, non satLs i^ePpatCeaOat qneant: 
Xta-/}^ 'OxpLwX, et Xwxkp '0/pl4$. Qaornm prius 'OxjiwX forte a ^lflp, qnod 
est snccidere, alteram a ^)fln qnod est concapiscere, quia Mercarias 
lacrionibas et negotiatoribus quaestas ayidissimis praesidet. Nam quod 
Scaliger Ocmol ad Gamulum, qui in yeteri inscriptione extat, pertinere de- 
fendit, non probat. Sequitur p^^i ilJDJD, Veneris stella ospoiia, yel XourjS. 
Prior yox a ^IX, ut Serrario yisum est, deducta quasi 3?1*1T; posteriorem a 
^Vy malim, quam a t^TvP' Nam et Assyrii 'A^poSiTr^v MuXtTra, Arabes 'AXirca 
nnncupamnt Autor Herodotus Glio; Mnib^^lfl) 4 fv*ixtipa. Denique yyO 
D21D sabbati stella recte Saturnus dicitur. 

'AXXa xa\ t3i (laTaito^ vo(&'.2^6(jieva.] Veliem clarius haec ipsa (noi-jK/ta declaras- 
set Nam yalde est obscurum quomodo XII haec Signonmi yocabula e^ aptOpi^jv 
Tcotxsuov vo(At|^6(ava dicantur. An hoc yoluit, haec a gentilibus yelut elementa, 
et oTotx<tcodY2 , yel ouv^ovTa xou avOpcuTcivou ^ou esse constituta? An id potins 
qnod interpretatione nostra expressimus? Nam Signa Zodiaci diyiduntur yel 
xoTa 8t^(UTpov, yel xaTa Tp^ycDVOv, yel xaTa TeTp^ycuvov; de quibus Geminus p. 21. 
£x iis partitionibns, secnnda qoae est xaTa TpiYcovov, quadrifariam signifemm or- 
bem diyidit: primom segmentum boreale dicitor, secundum australe, tertiam 
zephyricom, qnartnm subsolanum. Qnae quidem ad natiyitat^, oupiff^Oeta^ t6»v 
ytv^oecuv, a genethliacis acoommodantur, et ait Geminus: quod in certis sideribos 
motaa qnaedam consensio et conspiratio inesse credatur. £adem illa segmenta 
sais qoaeqae elementis assignamnt Quae onmia in hoc diagrammate intueri licet 



B^petov T(«I(ia. 


N<$TtOV. 


Ze^upix^v. 


'A^TjXtCOTlX^V. 


Ignis 
Aries Y 
Leo gi 


Terra 
Tanrus "d 
Virgo IH 
Gapricomos ;§ 


Aer 
Gemini IC 
Libra \r^ 
Aqnarius ts: 


Aqua 
Gancer 6^ 
Scorpius rtp 
Pisces X 



Ad hunc itaqne sensum duodecim signa pro elementorum numero partita 
seribit £piphanius. lam haec yerba a Cc^ta xaXouac. Gomarius ita yertit: quae 
auimaUa vocant £x quo manasse puto ut yiri quidam eruditi scripserint £pi- p. S5. 
phaniam referre Pharisaeos astra coeli animata constituisse, hac ipsa haeresi 
xyi, quod in £cclesiast Annal. ad a. clx. legitnr. Sed id secns se habet Nam 
ne litera hoc qnidem uUa significayit £piphanius. Sed hoc unum docuit, Phari- 
saeos coelestibns signis ac sideribns certa indidisse nomina, quae fere a gentilibos 
nsurpabantur, maxime duodenis illis sigms quae yulgo C<<^(« yocantur. Quare 
nos ambigoitatis cayendae gratia zodia quam animalia yertere maluimus. Nam 



Digitized byVjOOQlC 



XXXII 

ex hoe fonte non satis cantae interpretationis falsa de Epiph. testimonio sententia 
proflnxit Qnanqnamnon illnd ignoramns, anonnnllis Hebraeorom doctoribns 
eoelestes orbes anima intelligentiaqne praeditos existimari. Qnam Rabbi Mosis 
opinionem David Kimchi in Psalm. XIX his verbis explicat: p^St n*11)fl i^^m 

^nS^ niHD ItllH: ^afift» Mos€8, inqnit, vocem iliam, enarrant, «c expomt, vt 
ad coeiestea orhes referat, quoniam haec iiiius ac phiiosophorum opinio est, coC' 
lestes orbes vivere et inteiiigere ac deum coiere, summisque iaudihus af/icere, "HxBt 
caeiicoias Indaeos ab Imperatoribns God. de Indaeis et Caelicolis appellari censet 
Baronins loco citato, qnod astra coelnmqne colerent At Scaliger nominis ra- 
tionem affert aliam. De qna ad ultimam haeresin opportnnins disseremns. Cae- 
temm huc referri potest, qnod apnd Orig. iib. i. Celsus ladaeis obiiciebat: X^ycuv 
auTOu? 9^^tv ayY Aou? , xa\ Yorjte^a Tipo^xfiaOat. 

TaliTa U\>JOi oux e?; 9Tp^p7)(7iv.] Pharisaei etsi fatum agnoscerent, non hnmana 
tamen omnia ex eo pendere statuebant; neque liberam hominis Toluntatem atqne 
arbitrarii potestatem e medio toUebant, nti pluribus explicat losephns lib. xvii. 
Orig. cap. II., et lib. ii 'AXa>a. cap. xn. Qnare nihil erat cur Epiphanius sequentem 
adyersns assertores fati disputationem contra Pharisaeos potissimum dirigeret, 
quatenus ea res ad humanas actiones eammque libera consilia pertinet, quae 
Pharisaeos neqnaquam sustulisse Pharisaeus asserit losephus. 

AD HAERESIN XVU., QUAE EST HEMEROBAPTISTARUM. 

Commnne Indaeis omnibns, et imprimis Pharisaeis fuisse Marcus eyangelista 
testatur cap. yii, 3 et 4., ut et manns frequenter abiuerent, et a foro redeuntes 
baptizarentur. Qnare non Tidetnr peculiaris haec secta ludaeomm extitisse; nisi 
ita dicamns, nonnnlios, qni se sanctitate praestare caeteris yellent, nonmodo 
qnoties a foro redirent, terum etiam tametsi pedem domo non extnlissent, de die 
saepius laTare consneTisse. Cuiusmodi Banns iUe foit, cui se losephns in dis<H- 
plinam tradidit, nt in Tita sna scriptnm reliqnit Hunc enim refert <{niypC> &$aTi 
t9jv ^[x^pocv xoX T^ viSxTa tcoXX^i; Xou6(ievov :cpb( arfve{av. Sic Esseni apud eundem 
losephnm lib. ii. cap. vii. corpus ante cibum abluebant frigida. Quid igitnr He- 
merobaptistae illi, quos Epiphanius refert, memerint, ut distinctam ab aUis sectam 
efificerent, non satis discemimus. 
p. 3«. OO (ji^v ISiaou(i^vv) Tot^ llaSdouxaiotf. ] Qui prima specie Terborum istornm 

sensns occnrrit, is est, quem non modo nos ipsi sed etiam Comarius expressit. 
HemerobaptiBtas non solum in neganda mortuomm resurrectione , Terum in re- 
Uqna omni dogmatumfalsitate concordare cum Sadducaeis: oij[jL^v i^vsoM^rr^ ^- 
vov , inquit, toI^ £ad$ouxa{oi( £v t^ twv vexpcov avaaraact , aXXa TfJ ajctoT^a xa\ to1{ 
oXXotc. Sed haec sententia ab iis, quae paulo ante leguntur, tum in BreTiario 
sectamm hujus Ubri, et in uniTersamm Anacephalaeosi reperiuntur ab Epi- 
phanio, Tehementer dissidet Nam ubique constanter asseritur Hemerobaptistas 
a Indaeis reUquis nuUa in parte discrepare; sive, ut hoc loco scripsit, a Scribis 
et Pharisaeis. Quod si* communem cum Sadducaeis negationem resurrectionis 
habuerint, aUaque dogmata, qnibus isti a Pharisaeis et scribis tantopere abhor- 
rebant, nt ad Samaritanos accedereut, qnemadmodum in illomm declaranda hae- 
resi testatus est, profecto multum cnm a reUquis ludaeomm factionibus, tum a 
Pharisaeis ac Scribis Hemerobaptistae separati snnt. Qnae me ratio commoTet, 



Digitized byVjOOQlC 



xxxm 

Qt afiter Efdphaidi Terba interpretanda jadicem, adeoqae contrario sensu, ac 
prior ille est qoam inLatina yersione posni. 05 (jl^v i^t^oupivr], inqnit, tolc SoBSou- 
xaiot^: Non tamen cum Sadducaeis congrtteru, hoc nno capite, qnod mortuomm 
resnrrectionem non, ntillisTisam est, abneget, qaanqnam reUqaa in perfidia, 
et adyersos Ghristam praeeipae oontamacia Saddacaeoram ac caeteraram la- 
dainni haereseon gemina sit 

AD HAERESIM XVm., QUAE EST NAZARAEORUM. 

Naxareni qninam yeteri in lege faerint nemini est ignotam. Sedii fere ad 
tempns, non perpetao sibi delectam ciboram indicere consaeTerant Tametsi 
perpetai qaidam erant Nazaraei; cniasmodi Sampson extitit Deinde non nsqae 
eo impietatis processerant, nt Pentateacham Mosis ac Legem repadiarent; qaod 
Naxarenos istos factitasse scribit Epiphanins. Qni non modo inter indaeoram 
sectas Nasarenos recenset, sed etiam Christianis adscribit Vide haeresin xxix. 
QnamTis hoc interest, qnod ladaicos istos Nc(Tapa{ou$, Christianos Nai^copaCou^ 
appellet Sane Christianos Indaei D^^^l) nominant, nt EUas in Thisbi dooet, a 
Nasaretho Galilaeae oppido ; Christas ipse Nazarenns appellatns est et Nazaraeas, 
tam '^^'^3, qaam '^"IJtld» nt Hieronymns indicat in cap. in. Matth. Nazaraei to- 
teres d^^^^l^ proprie Tocati, qnasi aancti et aeparati, Sed cam Epiphanins dao 
illageneni discemat, snspicor priores et ladaicos D^^M3 Nazaraeoe, posterio- 
res» qoi in Christnm crediderant, tT^^fc^^b Nazaraeoe, nominari. Vide Hieron. 
in cap. XI Esaiae. Philastrins Nazaraeorom haeresin inter Indaicas sectas nnme- 
rat, sed legem et {«'ophetas amplecti scribit, neqne qnicqaam iis aliad attriboit 
qoam qaod Nazaraei Teteres obsenrare solebant. Qno nomine inter haereses 
cooptari non debnerant. At Naaaf>ofto(, qaos liic describit Epiphanins, legem 
Mosisabnegabant; qnod est idem ac ladaismom anh t^c dbcpoTc^Xecut OTertere. 
Unde ne ad posteriores qnidem Nazarenos, qai Christo nomen dedernnt, qniqae 
priTatam in Christianismo sectam institnerant, possnnt referri. Siqaidem Naz»- p. 37. 
raei illi, qoibascom nsom et consnetadineih habnit Hieronymas, qnibnsqae xxix. 
haereeim assignatEpiphanins, Tetas omne testamentam admisere, nt ambo iUi 
Patres affirmant; qnod ladaica ista secta fdnditns reiecisse Tidetor, qaandoqni- 
dem Pentateachom Mosis ladaismi medallam fonditns proscripsit Sed eiasmodi 
Indaici nominis haeresin hand scio an alins praeter Epiphaninm commemoraTorit. 

Ka\ Zkom ^ $pu{ MaiA^p^.] Celeberrimns apnd posteros locas ille foit ad asqae 
Constantini Magni tempora, qnibas tam a ladaeis et Christiams qaam a genti- 
libas fireqnentes religionis ergo conTentns ac mercatns illic habiti, qaos Con- 
stantinas edicto sastalit Sozomenns 1. n. c. 3. 

AD HAERESIM XIX., QUAE EST OSSENORUM. 
Qnos Ossenos hic appellat Epiphanins , '0<7oa(ot$ haeresi xxx. et liii. nomi' 
nat, nt Scaliger obserTat; qnemadmodam 'Eooo^ot et '090Y]vo\ pro iisdem acci- 
pinntor. £x qno nimirnm coUigit xb 7 nonnisi xata napayta-fy^ in Graeco esse, 
neqne radicale rideri, nti nec in Essenomm Tocabnlo. Addit 'Ooorjvou^ eosdem 
esse eom 'EooyjvoI^: otrosqae enim esse '^MOri} qaia saepenomero holem pro 
sehena, et Ticissim scheaa pro holem asarpatar. Hanc coniectnram dnobas potis- 
simam argamentis adstrnit, alteram, qaod mnlta in eorom institato TOteram 
Essenornm Testigia comparent, ntpnta ^ t£av ay^iktoy 6py)<Txg(a, cibns ex sale 
etpane, potas ex aqaa, tam qaod Osseni solem adorarnnt, nnde et Sampsaei 
dictL Nam Sampsaei, qnoram est haeresis liii., iidem cam Ossenis riden- 
Corp. HMTeteoL IIL C 



Digitized byVjOOQlC 



TTTTV 

tnr. At Essenomm propriiim hoc fdit, oriente sole preces fdndere. Altenim 
est, qnod Elxai impostor ille, qui ad Ossenos transiit, Essenos fnerit Nihil 
enim alind est '£XSa\ qnam 6 'E<Taato(, '^MOn PM* nt id sectae non hominis 
proprinm extiterit Sed ea ScaUgeri coniectnra eatenns a nobis probatnr, nt 
nihil f npra coniectnram ac probabilem opinionem habeat Et qnidem cnm tria 
apnd Indaeos ante Christum sectamm capita fnerint, Pharisaeomm, Sadda- 
caeomm et Essenomm, caeterae omnes, qnae ab Epiphanio Tel aliis memoran- 
tnr, haereses ad illarum qnampiam merito reyocantnr a qna initio proflnxemnt 
Qnanqnam panlatim noris ad institntnm ritibns ac dogmatibns adiiciendis, ant 
contra Teteribns reiiciendis, mnltnm a priore forma deflexerint Qnamobrem 
ab Essenis Ossenos istos manasse credibile est; tametsi plnrima illis contraxia 
dogmata Osseni postmodum adstmxerint, qnod ex Epiph. constare potest 

'"QplJLTiVTat Sk oStou] Unde et Sampsaei profecti. Qni meri snnt Osseni, nisi 
qnod ad conmiunem snperstitionem ntcnmque Christiani nominis professionem 
adinnxerant Homm igitnr domicilinm in Peraea fuit, nt haeresi liil scriptnm 
est; x^pav ttJ; 'AXux^c, ^toi Nexpac xaXoujt^^ OaXdeoai];, ^ t$! Mti>ap{T($( X*^ 
9ctp\ t9jv x.(tH^^oSv 'Af vcov xoti ^fc^uiva , ht t9J 'iToup/a xo^ NapQcrri^u Ex qnibas 
fortassis emendanda tox tij; 'ApiiVX{Tt$o( , qnae hoc loco legitnr, qnae nnsqnam 
reperitnr, proqne ea snbstituendum 'ApcDT^piTiSoc ab Aroer, qnae et Ar Tocatar, 
Moabitamm urbe frequentissima, qnae Graecis est 'Apc^noXi^ , ad torrentem Ar« 
nom, ut ad c. xii. losue Masins obserrat. Possnmns et 'ApvtDV^TtSo^ a torrentif 
nomine suspicari scriptnm. 

TotiTo d!k To f^vo^ Tfi>v '0<Mi)v«>v.] Quasi a Terbo yioy profectnm sit, qnod in 
Aramaea lingua />rtom eaw Tel roborare significat, alii ab Hebraeo ll^? dedncnnt 
Soaliger non dnbitat quin 'Oo97)vb(, nt 'E(7<7V)vb( xaTa TcapaycjY^v conceptum sit dbcb 
p. 38. Tou ^HOT\ ) nt idem sit 'OaodTo^ et 'Oaarjv^f. Nam eiusmodi patronymicae in- 
flexiones in Tjvbc Arabum et Asianoram propriae sunt, nt idem ex Stephano in 
'A§aai)vb( docet, cnm Enropaei aliter forment 

£uvi{fOi) Sl Tov>TO(( {uximixa,'] De Elxai meminit, nt dictnm est, in Sam* 
psaeomm haeresL Quod sectae nomen etaey non hominis, proprinm ariolatnr 
Scaliger. Etenim Arabicus articnlns pM cnm appellatione sectae , hoc est '^ttDfT» 
'Eaadto( nomen iUud peperit "tMOnvtt 'EX^aloc, 6 'Eoaofto^. Qna etiam ratione 
eiusdem flrater 'leSdio^ pro 'E^o^ot ab Epiphanio nnncnpatnr, sicut 'hoaaloc pro 
'Eoaoto^. Sed haec mera Scaligeri dirinatio est 

''AXa; xol SStop, xa\ y^v, xol apTov.] Friget Scaligeri coniectnra» qni in 
ElenchoTrihaeresii cap. xxvii. superstitiosum Ossenomm insinrandum per salem^ 
panem et aquam ad Essenorum Tictum refert, qui pane, sale et aqna constabat 
Porro et haec et quae deinceps sequuntur documento esse possnnt Ossenoram 
sectam ab Essenis Talde diTersam fhisse. 

N. II. At^ fo 'i^X xaX^<76au] Hebraice ita condpienda snnt *tOd )ytl, Tel 
MDd fJirtus abscondita, 

N. III. ETxooi Tcoa^cuv piv ox^oivicov.] Hac ratione schoenus miliaribns con* 
stat iT stadiis, nt in miUaria singnla xti impntentur lxit. Herodotns Enterpe: 
^ *Oaoi (iib "fop "]ftto3:^va( eJoiv avOpc&>?cb)V , ^piijai (upLrcpijxaot T^jv xc&pTjV • Sooi tk 
^aaov Y(«»^va(, aTa${o(a(* c9 ^l tcoXX^v e)^ouai, 9tapa9^rfY]!)at* dt tk afOovov XCav, 
oxoCvoiat' Stivarai tl h \ih Tcapaa^YT^^ TpnjxovTa aTdSta* h Sk ox^^^ fxaaroc 
(i^pov ftv AJyiJKTiov iSiJxovTa OTdtSta. 

''Apap 'Av\8 |ji(i)fp'] Non est fadle ex Hebraicis hisce Terbis eam sententiam 
elicere» qnamsubiecitEpiphanius. Nos ita tentaTimus: '^f)*^M)d'7 *^3^ ^'X^ 



Digitized byVjOOQlC 



XXXV 

Hoc est: TCopeXO^ci) Tawe(v«oi? ix jtor/pwv fxoo, tSj? 80X16 tTjTtK, t^? xaTajtaTTj^^ffT]; 
adTob, xfltk TC^vou^ xoTawaTtJ^avTo? auTo^{, Tfj^ ^oXi^ttjto^ Ix «aT^pwv [xou, ttJ; 
TOTCsrvc&otd); T^C 9cap8X6ot$97){ , £v dbcovToXTJ TeXctd^coc* Ubi nonnQlla necesffario 
oommiitaTimns, qaod aiiter extricari sententia non poterat. Sed imprimis to 
vcuxtXl, qaod xadexptaiv nnlio modo significat. Nisi qnid aptios ac melins He- 
braicaelingnaeperitioresrepererint, qnodnon desperamns. AtScaliger loco citato 
nnEam in ista Terbomm conceptione precandi formnlam inesse pntat, sed tres 
-pKdt&oc ac magistromm sententias. Prima est Hp^^JDS t^ltt '»5]? *iaW, boc 
est Toxtcvof po9;SvT)c TcapeXOot^^ ^Tceic^eTat $oXt6TT)( : Qui kumilitatem abdicavit, 
$aept fiijraudulentu», Secnnda H^D^^Si ITIDH'! ''53? d^^HDH*! xaTaJcaTouvTe; 
xev(av xaTarcaToiSat 8oXt6TT]Ta: Qut concuicant pavpertatem ^ conculcant fraudem, 
Tertia deniqne dpiD ^"29 ^yS KSItti fifcetstXOoi^aTj? TaTceiv^TTjTo^ ^J}^^ aajcaapLd? 
Qfii ex divite pauper/actus est, non ealvatur ut ante. Qnocirca ab Hebraeo illo, 
qnem Epiphanins consnlnerat, fiicum esse factnm existimat De qna re amplins 
Tidendnm. Apparet antem in priore sententia, qnam Epiphanins exponit, ante 
UyO deesse yocabnlnm, quod t^v &?co<ttoX^v significet; pro qno rtlff^piD 
snbstitnimus. 

AD HAKRKSTM XX HEBODIANORUIL 

Herodianos, qnomm in erangelio mentio est, alii ab Herode Magno, alii ab 
eins filio Herode Antipa nominatos existimant. Priorem sententiam tnetor Epi- 
phanins, qni et Herodianomm sectam ac dogma copiose perseqnitnr. Cnm autem p. 39. 
de Herode deque Herodianis accuratissime emditissimeqne iSerrarius noster 
peculiari in opere disputaTerit, neqne quicquam quod eo pertineret intactnm in- 
dictnmque reliqnerit, snperTacnum existimamus yerbum amplius nllnm snper 
ea re faoere, cnm ad mannm sit liber ille in qno de Herodis genere, conditione, 
deque Herodiania ae caeteris, quae hoc loco attigit Epiphanins, diligenter expli- 
«sarit, ac Scaligeri dh/antfScixTa de Herode sonmia yalidissime refntaYit 

'EmtSTi icep 6 *Hp((»ST]$ m16^.] De Herodis parente avoque a losepho dissenti- 
ont Africanns, Ensebius, Epiphanins, aliique Patres omnes. Etenim iUe Anti- 
patmm Idnmaenm Herodis patrem praediritem ac potentem fnisse scribit, ayum 
aotem Antipam Idnmaeae ab Alexandro rege praepositum. At Patres ayum 
Herodis et parentem obscnrissimos ac pauperrimos extitisse memorant, nt cnm 
Antipater, a qno Herodes genitns est, captns ab Idumaeis esset, redimi a patre 
sno propter inopiam minime potnerit. De hac qnaestione consnle qnae Serrarins 
citato loco tradidit 

^T^Tepov Sl ^ftXt(60T) AT]pLT)Tp{(i>.] Demetrins iste cognomento ESxatpo; a 
Indaeis Alexandro regi sno infensis ad anxilium Tocatus cum eo pugnaTit et 
^aelio raperaTit 8ed cnm Alexander in montes sese recepisset ad enmqne pln- 
rimi confinxissent, territns Demetrins relicta ludaea contra PhHippnm fratrem 
beDnm aggreissns est In qno a Parthis captns morbo apnd eosdem extinctns est 
Qnamobrem nihil enm eo Herodis parens Antipater commnne habnit, nednm ut 
ab illo Indaeae praefectnram obtinnerit At Herodis aTus Antipas , quo parente 
natoa est Antipater, Alexandro regi percams ab eoque Idumaeae praepositus 
est, antore losepho Hb. xir. cap. 11. Snspicamnr itaque mnltiplidter hallucinatum 
Epiphaninm; primnm qnod Demetrinm pro Alexandro posnerit; tnm qnod He- 
rodis parentem pro aVo, Itidaeam pro Idnmaea impmdets u^nrpaTerit Qnam- 
Tis qood ad praefeotnrajs attinet, alibi saepe Antipatmm Herodis parentem 

0» 



Digitized byVjOOQlC 



XXXYI 

lodMae proooratorem «b Angnsto factam MseTeiat De qmo nd kaarerim ll 
dictori somiis. 

neptT/(i.v£Ta{ TE xa\ a^T^c.] Negat hoc Scaliger in Eusebianis Animadyersioni- 
bna qnod Idnmaens esset Antipater. At Idnmaei omnes ante plnres annos inter 
Indaeos adscripti. Sed haec emdite a Serrario nostro refellnntnr. 

Pag. 47. *£vSr|(jiia Xptcrrou.] Qnae hic ab Epiphanio de Salvatoris ortn, cnna- 
bnlis ac postremo passione dicuntnr, nec non et de Augnsti atqne Herodis annis, 
opportnnins ad haeresim li. explicantnr. Ubi de anno dominici natalis ac pas- 
sionis, ac reliqnis, qnae eodem spectant, agendnm erit plnribns. 

AD HAERESIM XXI., QUAE EST SIMONIANORUM. 

N. I. £i(A(ovo( tk Y {veTot.] Yide Instinnm Apolog. ii., Irenaenm lib. i. cap. xx., 
Philastr., Angustinnm, Theodoretnm, Clement Alexandr. u. Strom., Ensebinm 
lib. II. Hist. cap. xi., Niceph. , Rnff. et alios. Sed mimm est, qnod in calce tii. 
Strom. Clemens asserit Simonem Marcione posteriorem fnisse. Ubi Catholicam 
Ecclesiam haeresibns nniYersis aetate snperiorem esse docens, Kiczta ^ ncpl 
p, 40. ToO 'ASpiavou xoZ paoiXifa>( )^^vouc o( to^ alp^i; iTcivoYjoavTC^ feY^vaai , xa\ (^ixf^ 
ft TiJ{ 'AvT(t)v{vou Tou 7cpEo^uT/pou SiiTEivav ^Xix{a(. Tnm Basiliden et Yaientinum 
ennmerat. Moxqne snbiicit: Mapxicov y^cp xocTa a^T^v auT^v Tot( ^XixIav Y£vd(jLcvo( 
(of Tcpe^pjTT]; vecuT^potc ouvEY^veTo. Mc6' Sv £{{ki>v iit* iXl^w xi]pt;a90VT0$ Tot! Ilicpou 
6ici[xou<Tev. Ergo Simon Mardone posterior est? Manifestns itaqne error est Ut 
et illud quod scribit, haereticos omnes sub Adriani extitisse tempora. Constat 
enim Simonem Tiyente adhuc Petro snb Nerone mortunm esse. Sed qnid est 
qnod idem Ciem. Strom. ii. de Simonianis loqnens iis Terbis significat? 0( 81 
a[k<fi Tov S{(jL(t>va T(5 I9T(oti, 8v a^^ouatv, ^So(jiotou90a( Tp^xov poi^ovTau An stantes 
orabant? aut quippiam aliud ad enm modnm agebant? 

'Aicb FitOojv.] Steph. fiTTa, n6Xii naXataT^vT)^. HoXt^Pioc ^xxaiSfix^EKo xh iOvc 
xbv riTTofio^. Ita et lustinns ApoL 2. Theodor. FtTObiv. 

AoYi9flE(jLcvo( $(oaEcv.] Expnngenda yox 8(a9Eiv , atqne ita deinceps scriben- 
dnm: XoYto^vo^ icoXXjjv S^ ovtI ^X^you. Nisi retenta Toce $(i>at(v sensns ille quem 
expressimns magis arrideat. 

N. L 'Atco tyJc Iv TTJ (laYE^o.] Hinc Simoniani omnes magL Ironaens: Et 
quaecunque wnt aliaparerga, ajmdeosstudioee exercentur, Corrigendumperter^* 
nt Act XIX, 19: Qui erant curiosa aectatL 

'EX^vTjv Touvo(ia.] Seienen Tocant alii, nt Iren. L i. cap. xx., Cyrillus, Ang. 
et alii. Yide TertuL 1. de An. c. 34. 

*H xol Hpouvixo;.] Dicam de ea Toce ad Nicolaitamm haeresim. 

BappT)p«l> ^Toi Bapp7]X(o.] Syriaca tox esse Tidetur Barbelo H?^^^ ^Ai filins 
Bahalis, id est loTis. Ut enimVerbum aetemiPatris FiUns, sic impnms iste 
*£vvoiav snam, hoc est Helenam, Tideri Toluit Telut fetum qnendam w% snnm^ 
nt Instinns narrat, djv ^tC aOT(i> 'Ewoiav 9cp(oTi)v Yevo(i^vi]v. 

£{( auXaYcoYiav.] Ita ex Beg. Cod. emendaTimns pro eo qnod erat ^x^' 

N. III. TotiTo fdtp ^<jTi Tb ycypa(J4iivov.] Tert. Hanc igitur eeee ovem perdUam 
ad guam deicenderit pater eummus, Simon sciUcet, etc, 

N. IT. 'Ov4(jLaTa ^i Tiva L aiT^S^.] Tert de Praescr. c. 38: Simonianae autem 
magiae discipUna angelis eerviens utique et ipaa inter idololatria* deputabaHtr, 
et a Petro apoetolo in ipso Simone damnabatur. Haec est angelomm Xaxpc^o, 
qnamMagis nsitatam esae docet Clem. Alex. IH. Strom. 'A(jiAet ita fpovxi^o^ iaxX 



Digitized byVjOOQlC 



ixxvii 

xo^ Tolf (L^o(( oTvou xt h^oti xcd. ^p.((r;^(i>v, xol iopodtmoDV ax^eaSac XorpeiSoufftv 
OYYAot^ x«l Ja{[io<ytv. Hinc Gone. Laod. Can. xxxv. "Oxt o5 8^ XptffTiavows lyxa- 
loXEiJcetv TJ)v lxxXi]9tav tou 6eou , xol «Tct^at , xal arf({koMi 3vopL&^£tv , xa\ ouv^f et; 
iRH^ etc. Qnae aDgelomm 8vo(jia(7ta ad magornm praestigias snperstisiososqne 
enltns referri debet Ut et illnd Panli ad Goloss. c. 2 : [ufitk 6{Aa; xaTa^pa^eu^ 
OAcDV ht Toxetvo^pootivT) xol Opvjoxeia Ttov iyyikta'^. £x qno iUnd apparet, qnam 
inepte ab haereticis ad stolidissimi erroris patrocininm nterque ille locns afiera- 
tnr. Mimm est yero qnod in Ecclesiasticis Annalibns legitnr, de illa angelomm 
6pi2oiie{a nnllam ab Epiphanio mentiouem esse factam. Qnid enim clarins qnam 
qnod Epiphanins hoc loco narrat Simonem angelomm nescio qnas appellationes 
esse commentnm , nec aliter obtineri posse salntem asseverasse, qnam si qnis 
snmmo Parenti per easdem illas Potestates ac Dominationes sacrificinm ofierret? 
An non haec est Opi]<7xe{a twv oYYeT.wv? 

Atenim angelos, qnos mnndi conditores fecit, detestatns est Simon snisqne p. 41. 
Yetnit 7cpo?^6tv Toi^Tot;, nt ait Theodor. et Irenaens. Qui igitnr convenit, nt 
Opi]<7xe{av illis adhibnerit? Sed nimimm ntmmqne vemm est. Angelos mnndi 
conditores contemnendos esse docuit eateuus, nt sapra illos attollendos se esse 
crederent, et ad snmmnm illum Patrem emersuros, ac nihilominus tamen, quam- 
din in hac vita degerent, execrandis illis mysteriis ac ritibns placandos, ne evo- 
lantes e corporibns animas pro suo iure retinerent Qnod Gnostici postmodnm 
arripnemnt. Qnorum iUud erat, xa oapxtxa Tot^ aapxtxot^ a3:a8oT/ov. 

■"H T{vt To) X<5y(j) to Iic{6€tov.] Quid tandem sibi vult Epiphanius? Negat enim 
Simonem uUam sibi appeUationem indidisse. At qnis is trium sibi personamm 
nomina vihdicabat, et 8Jva(itv inter cetera Oeou sese nominabat, hoc est, ut ego 
interpretor, dei filinm. Yide Iren. 

'Ev |x/<ji] TTJ Twv *Pco(ia{tov jc^Xei.] Hanc historiam veteres omnes Patres post 
Instinum refemnt, Eusebius, GyriUus, et alii. Sed de statua Simoni cum hac 
inscriptione posita, 8IM0NI DEO SANGTO, vir quidam eruditus addubitat, qni 
Instinnm Graecnm hominem errore deceptum putat, cum vulgarem Ulam ac pas- 
sim extantem ^Tctypa^^v legisset SEMONI DEO SANGTO , Simonem pro Semone 
accepisse. Quae mihi coniectura sane probabiUs est visa. 

AD HAERESIM XXIL, QUAE EST MENANDRI. 

De Menandro Tertul. de Praescr. c. xlvi. Post hunc Menander discipulus 
iliius, similiter magua, eadem dtcens quae Simon ipse^ quicquid se Simon dixeraf, 
hoc se Menander esse dicebat, negans habere quenquam posse salutem nisi in no- 
mine suo hapHzatus fuisset, Yide Euseb. lib. lU. Hist. cap. 20., lastinum Apol. 2., 
Aagust, Philast etc. 

N. I. "0; hCo SapLapetTwv oppuopievo;.] lustinus : hCo xtopLij? KaTCTrapsTafa;. 
Theodoretns : hCo Xa^po^ x(u{jli){ oi>T(o xaXoupL^vi]^. 

'EouTov Sk Tkv^i SJva{jLiv.] Atqui Iren. lib. i. cap. xxi. scribit Menandmm 
dixisse primam virtutem incognitam omnibus esse, se vero ad hominum salutem 
ab angeUs esse missnm. Qnare non (leY&Xijv iUam se esse $iSva(itv assemisse 
videtnr, nt ipsius magister et erroris architectus, sed minorem qnandam. Quod 
et diserte Theodor. asserit 'EauTov 8i, inquit, out^v ::pa>Ti)v «ijv6[i.a<je diJvajjLiv. 
'AYvtixxTov fap e^oe TaiJTijv* oXX' iiC Ixe^vij^ a7:6<TT4X6at ppevOu<5jievo?. Quod si ita 
est, qni vemm esse potest qnod subiicitEpiphanius, maiorem'se Menandmm 
antecessore sno ac praeceptore iactasse? Nisi forte mendacii hac in parte Simo- 
nem argnens enmqne in ordinem redigens, sibi ipsi inferioris UUus $uva[jLea>( 



Digitized byVjOOQlC 



XXXTOI 

Aonieii ao ^igvi^^*^ atrogaTit Qoem ad leniom revoetoda simi TertoUiiBi 
Torba, ut qua Stivafiiv se esse dicebat, etsi non eandem, qoam Simon, prae ae 
ferret, idem de se professns fnisse dicatnr. 

EU fo iauTcov (xuTCifpiov.] Priyatnm qnoddam baptismi genns llenander 
habnit; qno qni initiati essent immortales fore hac in Tita persnaserat. Instmns 
Apol. ii.,Irenaen8,£nsebios. • f 

p. 42. N. u. Sxpaf^ioa at^ii}, xol oicb vfii x^xou.] Sio i^nd Spartiannm in Anto- 

jiinoPio: FtstM est in Arabia iubatiu anguii maior^oiitii, fui «e a cauda medium 
comediu 

AD HAEBB8IN XXIIL 8ATUBNILIAN0BUM. 

Antorem haeresis istins Satumimm Irenaens appellat, ut et Philastrios 
atqne Angustinns ; Instinns Tero Dialogo cnm Tryphone, et Theodoretus, Satuf 
nilum. 

N. I. IIapaxu(|>i9i2( ^cov^;.] Iren. lucida imagine apparente: qnasi esset 
f wtetviii tJx6vo«. 

Tnb Oij^iv avarc^vat'] Utitur hac loqnendi ratione aliqnoties Epiphanius. 
Sed corrupte nonnunquam O^^tv pro O^^tv habent exemplaria. £st antem ^ii 
Hesych. fojrij, ^iTl*^) "^«X^* 

noii[<7ci>(jiev avOpfa):cov.] Minus igitur accurate Theodoretns nsurpatam ab iilis 
in hac sententia Tocem ^{ui^pav scribit 

Tb 8^ x^tcoOev xa\ aM,'] Forte xa\ aOibv Zl xbv Scux^pa ^avxct , etc. 

N. if. O&axs: Yap o3to(.] Neque hic mihi locus integer Tidetur. Suppleri for- 
tasse potest ex Theodoreto. OSioc tc^ Mev&vSpa» izapanXr^fsiia^ ha, cf ifjgev eTvot 
TcaT^pa JiavT^Tcaatv oYvwffTov toutov Bl Tob; ay({ko\Ji StjitoupY^Tat, xal li; oXXac 
BuvajAEt;. Qnod autem apud Epiphan. snbiicitur aicb t^; auTou Suv^co^, indicat 
deesse nomen aliquod, puta tou avcu Tcatpb;, ad quod pronomen aOiou pertineat. 

N. III. ToJtou; l {A^ 0^(At( idxbi,'] Deest piXXovTa^. 

N. IV. nEp\ 8k Twv xaTa Tot; Oeou.] For. ttj^ Oeou. 

Toi( 7cep\ Tov NaOava^X.] De altero illo Cleophae socio alii aliter existimant 
Plerique Lucam esse snspicati snni Ambrosius Ammaonem hunc Tocat. Videtur 
enim (ait ad Lncae c. xxit) ee iatis xii demonetrasse ; eicut ae Ammaoni et Cleo' 
phae eeorsum iam vespere demonstraverat, Sed deesse apud Ambrosium aliquid 
snspicor. Nam Tidetur Ammaoni loci Tocabnlnm esse, loTi depraTatione, pro 
Emmannti. Porro alterius discipuli nomen snbstituendum. 

N. T. 'Q; a(n:\{ 7:ap' ^x^^^^O ^ Collectaneis ProTorb. STpwjiaT. P. Schotti: 
'Q^ dtajcl; na^ i^^^^^i xbv Tov Save^Ceiau 

TertulL lib. iii. c. Marcion. cap. tiii. Desinat nunc haereticus a ludaeo; 
Aspisy quod aiunt, a vipera mutuari venenum, 

AD HAERESIM XXIV., QUAE EST BASIUDIANORUM. 

Basiiides ad Antonini Pii tempora Tixit, ut ait Ciem. Alex. tu. Strom., qui 
qnidem Glauciam Petri interpretem magbtmm suum iactabat. De hoc sparsim 
idem Alexandrinns, Irenaeus Toro fnsius lib. i. cap. xxui., Eusebius lib. it. Hist 
cap. Ti., Theodor., ac caeteri. 

N. I. MuOo;cotfa( u;ceppaXX6(jievo(.] Forte xvf^ et ^^co^aXX^pi. 

N. II. KaToc dta{peatv xXtJpcd.] Non dubito quin ad loeum illnm respexerint 
homm somniomm artifices, qui est Dent. xxxii, 8. ex lxx Interpretnm editione: 
ifnr^QVi Spta ^Ovcov xai^i optOpibv ar^^iXm Oeou. 



Digitized byVjOOQlC 



XXXIX 

Tb W aircSjDf ifUmvjo^,] Forte 6j&' aoxcf . 

N. Ti. ^€i To{vuv opxdaOflu.] Scribe apv^oBai. p. 43. 

N. Tii. Tou 'APpav^EO Vide Baron. ad A. cxx. 

'loa To^ [iaOi({Mi9i S(a(p<5v.] Haoc lectionem e Vaticano sabsiitaimiu Tolgar 
tae ilH quae perspicne corrupta yidetar, et est hoiasmodi: taa; toI; 7co0i)Tixot( 
Zmtpioiai. Comarios TcotfjTixot; legit. Sensus porro is esse potest. fiasilidem 
CCCLXY illos ooeios ex mathematicis rationibos, qaae totidem dies annao orbi 
praefiniont, constitaisse. Qaare ex iisdem illis mathematicorom decretis paalo 
post hominem refatat Qoippe cam praeter ccclx dies vi insaper horae tri- 
haantar. 

£6p{aK8Tat Yof h ^vtauT^;.] Horae apad Epiphaniam aeqoinoctiales daas con- 
tinent. Yide haeres. li. , 

El Yop t6> avOp<oicw i<jT{.] At E. Elias Thisbi in &nHa tO^ d^^^lH Tiyy^ 
^IM» ccxLTiii membra in homine sont At Epiphanias ait esse ccclxit, Nisi 
forte pro e{ legendam sit ou. Ut sensos sit, non esa^ 365 membra. Tam enim et 
T^ pro xi^ sabstitaendam erit 

N. Tiii. "O^l^e hl TYjv (coijv.] Hic locas e DeatxxTiii, 66. de Ghristo a nonnoUis 
PP. accipi solet, ut ab Aog. lib. xvi. contra Faast c. xxiii., Tertallijino 1. contra 
Ind. 6. XI. 

AD HAERE8IM XXV., QUAE EST WCOLAITARUM. 

De sectae Tel aatore toI ^3c<i>vti|ici> Teteres a se inTicem dissentiont Magi- 
itram errorii faisse praeter Epiphaniam censent Irenaens lib. i. cap.xxTu., Igna- 
tios, Philastiias et alii At Ciem. lib. iii. Strom. Nicolaam cum ab aliis animi 
omamentis, tnm a temperantia commendat, eiosqae Tirgines filias fiiisse narrat; 
sed ez qnadam sententia, qaam is coram apostolis dixerat, 8^v icapaxpii^aaOat 
Tfi «opxi, flagitiosi dogmatis occasionem esse natam. Sic enim iile lib. ii. Strom: 
ToiduTOi S^ xa\ o( ^^ovtc^ iauTolc NtxoXdecu SiiceoOai aico|ivi]{ji6veu(A^ Tt TavSpb; fi- 
povTtc ix icapaTpoinic Tb §€tv 7capaxp?i<j0at Tjj aapx{. *AXX' b \ihf Yevvalo? xoXoUetv 
&tv ^$i(Xou -c&^ Te ^dovoc, z&i Tf ^ntOu|jL{ac, xa\ tiJ aaxi[act XQvi-an xaTa|jLapa{vetv t3cc 
tHc oopxbc 6pti^ Te xa\ imbipzii' oJ 61 e?« ^Sov^jv Tpifwv 8{xijv Ix^uO^VTec oTov ^^u- 
ppt^ovrec T^ attf(&aTt xotOi)dunaOouatv. 

N. n. Ot fjiv Tou 'laXdaPocoO]. A ^p^ et KSlM dedactam Tidetar, qaasi ma- 
irieem pairum ac propcigatricem vim dixeria, 

N. iT. npoOvixov Y^cp lav eiiccoat.] Hpo^Ivtxbc Hesychio baialam ao mercenariam 
aigiuficat: 0( pitaOou xofu^ovTe; Ta oSvta aicb tiJc otYopa;, oii<TTtvec icat$ap{u>va( xot- 
Xouvt, dpopietc, Toc)^^;, i^ii^ euxivi)Toi, fopyo^, pLtaOb»To{. Idem fere apad Saidam. 
Voigo a icpb et ive{x<i> dedacant, aat a npb et v^oc. Nam et ^^ptTc^v interpretantar, 
itaqae PhaTorinas. Qai et addit icdptXo; to alBoiov. Qaod depraTatam Tidetur. 
Sed nemo notionis eias qaam Ei»phanias ei Toci tribait mentionem facit, at 
idem sit qaod icopveJeoOat Tel ^Oe^petv. Ac sospicari licet in ea significatione dici, 
qoasi icopvtxetletv et icopvtx^v. Yir qaidam doctas apad Diogenem in Xenocrate 
Tocem illam ansos est rescribere, pro eo qaod Talgo legitor icopvtxo6(. Yerba 
Diogenis haec sant: xo^ elicoTe piAXot tU oL<nM dbct^vat, ^aci touc Oopou^$et( jz&noi 
xod xopvtxou; 6;co<rcAXctv aOTot! xfi icotp^dco. Veram sine Teterom aatoritate codi- p. 44. 
eom nefaa est aliqaid immatare. Apad Hesychiam Tero, at recte obserTat idem, 
in Tocabolo Sx^TotXot, «cb Ttov a^poSia^cuv, xa\ Tf)( ;cpo^vtx{a< vuxTeptvij^. Ubi icpoO- 
vtx^ pro re Tenerea asarpata Tidetar. 

KouXouxaux. T^ i^ ^ 'Haafa.] Locas ille Isaiae xxtiii , com. 10. et 13. legi- 



Digitized byVjOOQlC 



XL 

tor: sed Hebraica a lxx senioribns discrepant. ^p *ipp 1p l^p l^ l^p *y% 
'tStO TSt Dlfld ^^]^ "^p^j praeceptum ad praeccptum , spes ad spem, etc. Vel: 
Manda remanda, expecta, reexpecta; qaod de sacrilega mimesi ac dicacitate la- 
daeorum mterpretator Hieronymos. At lxx. bXi^t^ iiii OXt^iv, ikn\ iri* iXni^i^ eti 
[itxpbv, ixi lAtxpdv. Yidentar ^^ pro yx legisse. Nec ideo accosandas est Epipha- 
nias, at a nescio qno factam est, qoasi Hebraice nescierit. Hebraica at erant ex- 
scripsit ille , tam ad singala Tocabala Graecam interpretationem adianxit, caiua- 
modi in ecclesia passim exandiri solebat; et ipiATjvtUerai, dixit, hoc est ita a lxx. 
redditar. Quod aatem idem ille censet, Nicolaitas imporissimi dei sai nomen 
KauXauxai>x e Psalm. xxix. sampsisse, abi ita scriptam est 'n'DT\ ^'Ipv^^ox robosta, 
ac perperam Epiphaniam ex Isaia transtalisse , mihi non probat Nam iilis ipeis 
Isaiae yerbis abasos haereticos testis est Hieron., coias haec Terba sant: Hitqme 
verbis cibuii solet immundissima haeresis apud eimplices quosque atque deceptos, 
ut terrorem /aciat novitate sermouum; quod sciUeet qui haec verha cognoverit, et 
in coitu eorum meminerit, absque ulla dubitatione transeat ad regna coeiorum, 
Nicetas lib. r. Thesaari Nicolaitas scribit Pronicam malierem eb Gaalaacam Te- 
neratos esse. 

AD HAERESIM XXVI., QUAE EST GN08TIC0RUM. 

Gnosticoram appellatio, qaam imparissimi haereticoram osarparant, exi- 
mium qaendam atqae exqaisitam animi statam ac sanctitatis significat, at ex 
Alexandrino Olemente aliisqae colligere licet. Nam apad illam i. Paedag. cap.Ti. 
opponantar ol rvcuorixol Tot^ 4^u)r txo1( , et nv£U|jLaTtxo\ Tocantnr. OOx apa ot {ilv 
rvu>aTtxo\ , o\ S^ \Fuxtxo\ iv auT^ tu) \6ytJi , aXk* o\ Tziofxt^ dbco6^[xevot to^ aapxtxo^ 
Int0u(ua< t9ot xa\ IlveufMtTtxol TULpk x& xup{ci). Sed in aliis STpcujiar^cav libris, et 
imprimis tii. de Gnosticis et YvctXTTtxfj 8uv&(AEt plaribas dispatat; coios Tp{a esse 
dicit a;coT£X^9(AaTa: nimirom to -^tvcuaxetv Ta TcpdrfiJLaTa, 8euT£pov to i^ctTcXeTv 8Tt 
3^ 6 Xdyof GTcavopetJT) , xa\ TpiTov to 7rapa$tS6vat di^vaoOai 6eo;cpe7c<i>( T^t 7cap3t tSj iXT^ 
Oe{a 2ictx6xpu(x(x^a. Qaare Gnostici sant homines perfecta ac singalari qaadam 
Tirtate ac diTinaram reram scientia praediti, nec ea qaidem Tulgari, sed ab- 
strasa ac recondita. Unde qni a Nicolao, Basilide oaeterisqae propagati arcanas 
qaasdam nngas et execranda nescio qaae "figmenta, Telat mysteria, traderent, 
rvcuTTixou; se ab exqaisita iUa reram altissimarum notitia dici Tolaerant Aaga- 
stinas : Gnostici propter excellentiam scientiae sic se appeiiatos esse vel appeiictri 
debuisse qioriantur, Apad Socratem lib. it. cap. xtiii., alias x^', corrigendas in- 
terpres , qni qaod ETagrias de insigni qaodam monacho scripserat ad Mariam 
p. 45. lacam habitante : icpo^otx^ S^ aOTfj (jujvaxb; ty]; 7cape(j^oX% tcov rvcoamxbSv b doxt- 
(xcuTaTo;, ita Tertit: In ea monachus ex secta Gnosticorum vir spectatissimus ha- 
bitavit FalUtur. Neque enim ex tam impura secta laudabilis ac probas existare 
monachus potuit, neque de Tirtatibus tam exquisite disputare. Quare rycooTcxbt 
eodem sensu, quo Clemens nsus est, et ETagrius ipse, qui libram eo nomine in- 
scripserat, accipiendus est, nempe b xaTa(tci>Oe\( t^( fvaKjeto^, eximia diTinaiom 
rerum scientia praeditus. Redeo ad haeresin Gnosticoram, qaae non ana sim- 
plexqae fiiit, sed uniTersi fere , qaos fabulones Augustinas Tocat, quique, at idem 
9it j/abuias vanas, easque iongas et perplexcu contexuerunt , Gnosticoram l^pel- 
latione censentar. Epiphanius infra haer. xxxi., sub initiam, decem GnosticonuB 
genera facit, a totidem illorum propagata ducibas , quos partim eodem illo loco, 
partim haeresi xxtii. n. i percenset. Sunt autem hi: Simon Menander, Satumi- 
lus, Basilides, Nicolaus, Carpocrates, Yalentinas, Colorbasas, Ptolomaeas, et 



Digitized byVjOOQlC 



XLI 

Seeiindiu. Clemens Alex. lib. iii. Strom. addtt et Prodicnm. Venimcerta qoae- 
dam ac peciiliaru secta foit quae eibi Gnoeticonun Domen prae caeteris Tindi- 
carit, de qnibns hoc in capite agit Epiphanins, et alii qni de haeresibns scripeemnt, 
imprimisqne TertnUianus, qni Scorpiacnm contra Gnosticos edidit; qnam qnidem 
haMresin Hieronymns contra Vigilantinm seribens Gaianam Tocat. 

N. II. '£}n(B9) yop voupdL] K^^^S Aramaea lingna ignem significat. Qaod / 
antem Indaeis post captiTitatem familiaris ac popniaris lingna Syriaca foret, ideo 
nota non ^adc^a lingna, qnae et d^l^ll^lD dicitnr, sed commnni ac Tulgari idem 
esse qnod ignem asserit: paOetav antem linguam allndens ad Ezechielis locnm 
dixit, qni est cap. ni, 15: Non enim ad populum profundi sermoftis, et ignotae 
Unguae tu mitterie, Hebraica lingna lOH ignem significat, Aramaea ^r^DM- Qna 
Toce ignem a Noemo Yocatnm Berosus prodidit. Atqne inde fortassis Chraeci 
'ETzioLi originem dednxemnt. 

(H[to( xoL Tou <&tX«rc((t>vo;.] Hieron. ApoL 2. c. Rnf : Et quaei mimum Phdlistio' 
nis, vel LentuU ac AfaruUi stropham eleganti termone confictam etc. 

Kap^ yap lp(AV)V€t^a(.] Tam Hebraice qnam Syriace tabemacnlnm et fomi- 
cem significat, nec non et prostibnlnm ac Inpanar. Nnmer. quoqne xxv., com. S, 
Lxx. (xiitpav reddiderant Unde et JtopveCa^ stupriqne notio : <l>ovoxtov(av vero, sive 
parricidium, nnsquam legere memini. Suspicor Epiphaninm Mtlp tanqnam a 
3p^ deriTatum accepisse, qnod est perforare. 

'AY(Dvt{i.6v t( ffo{7]{Aa.] Coraarius illiciens poema, 'Ay<uyH*®^ ®®^ qnod adTe- 
hitnr ant importatnr. Nos adscititium ex communi potestate interpretari malni- 
mus. Quanquam n. xvii. pag. 100, aY(UY((xov (xuOov in priori illa Gomar. notione 
usurpatur. 

N. III. Hapa hi t(0( fU9e( BopPop(avo{.] Theoderetns Barbeliotas, siTO Borbo- 
rianos, certos haereticos separatim memorat, qnos et Naasinos et Stratioticos et 
Phebionitas appellat, qnae sunt Gnosticoram Tocabnla. Quod ad Tocem attinet 
xod8a, notant MTpU esse scnteliam, Tel craterem testaceum. 

N. Tii. Tout^( t(5 )(^p^v(o.] Locum ex Vaticano codice snae integritati re- 
stitnimns. Quod ad Evangelici iiiius loci sensnm attinet, eodem modo qno Ghry- 
sost. et Theophylactus exponunt, quo Epiphanins. p. 46. 

N. IX. Kol Sicfip ^(x^ loOfo^xev.] Idem Maniehaei iactitare solebant, nt ex Ang. 
libris adversus Faustum apparet 

N. XI. Oux TJvEf xe X^yov pXao9Y)(x(ac.] AliterhaecinGanonicaludaelegnntnr: 
V. 9. '0 Z\ Mr/^aJ}X h ap/^YT^^^ i ^"^^ "^^ 8(a^6X(i> $(axp(v^(xevo( hviki^tio :cep\ toI> 
Mcouo^bi; 9(o(xato^, oOx ^tdX(x7)06 xpia(V ^Tceveyx^v ^Xaa^r^icn^: Non aueue est iu- 
dicium inferre, et accusare blasphemiae. At Epiphanius aliam fortasse leotionem 
secQtns, non tulit, inqnit, biasphemiam. 

'Q^ xol 6 (xax^(0( HauXo;.] Glemens Alex. lib. lu. Strom. enndem apostoM 
locnm eitans ad eiusmodi genns haereticorum pertinere pntat: Ka\ (xii t( fcpb^ 
toihou; 6 obc^atoXo^ iv tij Tcpb^ 'P(i)[xa(ou( i^ciotoX^ a7cote(v6(xevo; ypdi^e^ , xa\ (x^ 
xa6cl>( pXao^(xoU(uOa, xa\ xaOoj; ^ao^ t(V€( f}(jia( X^ye^v, St( ;coti>(a(i>(xcv ta xoxo, 
Tva tXOij ta a^a^L 

N. XIII. Ka\ o! (xlv lvu77V(aC6(xevo(.] Vox haec ^vuicvtoC^li^oi in Vnlgata in- 
teipretatione deest, quam ad tnrpe libidinis profluvinm refert Oecnm. aliiqne 
nonnnlli. Alii ad erroram nngaramque somnia. Glemens Alex. ni. Slrom. adver- 
sus Garpocratem disputans : ^Eizi to;Jt(i>v oT|xa( xa\ toiv 6(xo{(ov alp^oe(ov Tcpofij- 
T(xw$ 'loiSSav ^v tfj ^7C(otoX^ e{p7)xiva(. '0(xo((oc (x^vto{ xa\ o5to( ^icviaC<S(uvo(* ou 
fap tiitop tg aXT)06{a dmp^ouotv. Seqnitnr Isaiae loens o. lvi. com. 10., nbi qnod 



Digitized byVjOOQlC 



in Hebnao «at t3^i:9*nD b^ttT> ▼ii» costoentef , iaeentee , lxx. Tertiuit tnjKm- 
|^6tuvo( xo(ti}v, sQpmiantei cubile. Qiuteteinen inCanonica ladae non reperinntor, 
eontra qnam aseerere Tidetor Epiphanias. 

N. XT. Mij piou flb^Tou.] Ghrjeoet in loann. enm senfnm aiert: Qnod Maria 
camChrieto eadem qoa aatea fimiliaritat^e eese gereret, nec de eo maiafl qoiddam 
et aagastios post reenrrectionem sentiret, ab ilio iisce Terbis admonitam fiiisse. 

N. XTi. nccfe«(9^ooat y^ o{ iconi)Tal.] Pntidissimae fabnlae antor Hesiodns 
in Theog. Ubi primam loTis nxorem Metin ab eo deToratam ceeinit, indidemqne 
propagatam Palladem. Apollodoms Tero lib. i. BibiiotL Metin ait Oceaai filiiim 
loTi anxiliatam tmy eandemqne Satamo potionem qoandam propinasse, qna is 
exhansta filiost qnos deTorarat, omnes OTomnit Athenagoras in Legat pro Ghri- 
stianis Orphei Tersns dtat, qaibas de Phanete mentio est, qnem indicat deinde 
a loTe similiter absorptnm. ^ xoeta;co0^vai 6nb tou Ai(k , SntDc 6 Ztu^ &}^<i>pi)Toc 
Y^iTo. Qnod Oesneras interpres ad Metin transtolit Yeram de Phaaete loqai 
Tidetor Athenagoras, non de Meti. 

N. XIX. OCtw y^p, fflw^, "^ ircipiifitvov.] Fabnlam narrat et Plin. L x, 
cap. Lxii. Goi fidem derogant Pliilostratas, Maximas Tyrias , aliiqne complnres. 

AD HAEBESIM XXYIL, QUAE £8T GABPOGRATIS. 

N. II. "'Ote ^v ^v TfJ jccpi^opa.] Comitaimm reddidimns, at pro a\»\ua^^^ asnr- 
petar, cam qois facUem se alteri et obseqoentem praebet Sane Theod. SiaY(>i>- 
Yijc Tocabolo nsas est Nisi qais ad ntpt^hf illam deoram et cirenmactionem 
Platonicam respexisse Gurpocratem exiitimet, de qaa in Phaedro. 

N. in. 'E:ctxEtpou(j( $k.] Eoseb. lib. it. c. tu. scribit Garpocratem pidam ac 
p. 47. sine tergiTersatione maleficas artes prae se tnlisse. Ot xol tou £{{kovoc oO^ «^ 
^x^oc xpt$p$9)v, oXX' t|S9) xa\ d^ ^vspbv t^ ^vpla^ xapaStSdvot ^E^ouV) luc ijcl {ac^ 
Y^ot^ fi^ (Mvovou/) ac(Xvuvd(Aevoc TcfU x«Ta xcpupY^av tcpb; oOtciW ^cTcXou(jivocc 
^{XTpotc, ^ctpo;:o(AXo1( Tt xa\ xap^ot^ xwi hai^uoat^ xol oXXotc i(MtoTpdxot( «x^ 
Yflfi;. Eadem habet Irenaens. 

EUX dl h Toti SaTovo.] Perditissimi haereticomm Gnostici; Gnosticemm 
Garpocratiani faenmt, at qoi tnrplBsima qaaeqae flagitia committentes adeo non 
embescerent, nt etiam glorianda ac prae se habenda pntarent. Ideo de Garpo- 
cratianis nominatim et Irenaens et Glem. m. Strom. et Ensebias et Epiphanias 
aliiqae scribant, snmmam ad Gimstiani nominis infamiam ac dedecns eos a dia- 
bolo esse prodnctos, nt gentiles cnm Ghristianos homines tam impnros ac ne- 
ijRrios Tiderent, aGhristiana professione penitns abhorrerent Idem etTert in ApoL 
et Instinns scripsemnt 

N. T. Ka\ tout6 ioTt, f aa\.] Vide Tert. 1. de Anima c xxxt. Sed etklreaaenm 
loco dtato. Ex qno nonnnlla Theoderetns transtnlit; in qoibas leTe qaoddam in- 
est mendam, qood obiter a nobis corrigendnm est. Scribit igitnr Irenaene: xal 
c{ [th icp^HjacTat nap' aixfft^ xa aOca, xa\ Ix0co(ia, xa\ flbcctp7](x^a, iy^ oOx Sv xcotciS- 
9ai(jLt. Irenaei Tetus interpres haec posteriora ita nti apnd Theodor. extant le- 
gisse Tidetnr. Nam Tertit ego nequaquam credo, Scribendnm Tero oOx 5v KiaTiu- 
oat(M, af^rmare non aueim. 

N. Ti. '£v'Pa»(xv)YapYCY6va(jt.]. Romanomm pontifienm, qni a Petro proximi 
fnerant, perobscara series est, Tarieqne scriptorom opinione iactata. Do qna 
cnm tam insignis Epiphanii locus iste sit, paaca ad enm ipsum illastrandnm ex- 
plicanda Tidentnr. Ac praecipoa qnidem de Lini ac Gleti pontificatn controTersia 
nasoitar. Qaos pleriqae non Petri snocessores nec ordinuios pontifices, sed cho- 



Digitized byVjOOQlC 



XLin 

lepiMopos extitiMe putant, ab eoque yice soa, qao praeseitim tempore abesset, 
Urbi praefeetos. Alii legitimos et ordinarios faciunt Utriusque seuteBtiae meu- 
tionem.fiacit Epiphanius, et utra yerior sit, incertum relinquit. Priorem ex Pseu- 
dodamaso amplectitur Onufirius in Chronico: qui a Petro adhuc superstite chore- 
idicopos duos constitutos ait, Linum atque Gletumi anno pontificatus sui xnr. 
Paulo vero ante quam moreretur eundem Petrum successorem ordinasse Gle- 
mentem anno Ghristi lzviu. Linus porro eodem anno quo Petrus, paucis men- 
sibus interiectis, nempe ix. Kal. Oct passus est Glemens primus post Petrum 
Bomanus pontifex annos sedit jx, menses iv, dies xxvi. QuicumVespasianoTii., 
et Tito V. Goss., anno Ghristi lxxtu., mortuus esset, successorem habuit Cletum, 
qui Glementis hactenus non coUega, sed administer fuerat Atque is pontificatum 
sex annis tenuit mensibus v, diebus tribus, cum episcopus ac pontificum minister 
annis antea xx , men^bus v, diebus xn extitisset. Ut in totum umis xxyi, men- 
sibus X, diebus xv episcopatum gesserit Mc^tur autem anno Ghristi lxxxiv. 
Domitiano ix. A.Yirginio Goss. Hunc Anacletus excepit Haec Onu&ius. A qui- 
bus Teteres plerique praestantissimi scriptores ac recentiores dissentiant, qua- 
tenus Linum et Gietum, sive Anacletum, post Petrum legitimos et ordinarios Pon- p. 48. 
tifices numerant, ut Irenaeus lib. m. cap. ui., Eusebius in Ghron. etHistoria., 
TertulL , Epiphanius et alii innumeri. Quibus libenter accedimus. 8ed illorum 
plerique Gletum eundem cum Anacleto faciunt Quae omnia recte in Annalibus 
ac diligenter exposita sunt Sed vitiosa est ibidem annorum ratio , et biennii 
ava)^ovi<T(ibs ubique commissus, de quo ad haer. li. disputamus. Quocirca ca- 
stigatam pontificum Rom. seriem et ad veros annos redactam hoc loco subiiciam, 
eorum duntaxat, quos jBpiphanius recenset 

Primus igitur Romae pontificatum tenuit Petrus, qui anno Neronis xox. 
passus est, Gapitone et Rufo Goss., qui est luiianus cxu., aerae Dionysianae 
Lxvn., non lxix., ut est in Annalibus, aut, ut Onafrio placet, Lxvm. Hic enim 
uno duntaxat anno , iUi biennio verum tempus antevertunt Guins causam ad 
haeresin ll aperiemus. 

Eodem anno Linum successit. Gni annos imputant xi, menses n, dies xxui. 
Idemque mortuus est anno Dionysiano lxxviu., Sept. xxui., non, ut illi censent, 
lxxx. 

Tertius Linum Gletus excepit, seditque annos xu, menses vu, dies u. Obiit 
anno Dionysiano xci. Aprilis xxvi. Traiano et Glabrione Goss. 

Quartus est Glemens , cni anni tribuuntar ix» menses vi, dies vi. Moritur 
anno Dionys. centesimo ix. Kal. Dec. 

Quintus Romae praefuit Anacletas, annis ix, mensibus lu, diebus x. Obiit 
anno cx. 

Sextas Eaaristus, qui et ipse annos sedit ix, menses lu. Moituus est anno 
cxix., Octobr. XXVI. 

vu. est Alexander, qui x annos ecclesiae praefait, aut etiam aliquot eo am- 
plius menses. Vixit ad annum usque cxxx. Qno eodem anno 

vui. Romanorum pontificnm creatus est Zistos. Is annis decem ezpletis 
mortnus est anno Ghristi circiter cxl. 

IX. Teiesphorus annos sedit xi, menses ix, dies iii. Martyriam fecit anno clu. 

X. Hyginus, annis iv. Qui obiit anno clvl 

XI. Pius. Gui annos imputant Annales ix, menses vi. Obiit anno clxv. 

xu. Anicetus, annis viu minns mensibus u, ac diebus va. Moritor anno 

CLXZIU. 



Digitized byVjOOQlC 



XLIV 

Haetoniu R<mkanonim poBtifieam MiiM ex Annalibns deprompt», Md ad 
Toros annos redaeU. Qnornm qnidem singilUtim tempora persemtari plns mole- 
etiae qnam ntilitatis habet 

In Epiphanii Catalogo post Teleephomm perperam Evarestns repetitor. 

'0 |Uv Yfltp naSXo^xa^ iiH 'djvloTcavfav.] Qnod £actaram ee Romanis dennncia- 
Terat, Rom. xr, 28. 

*Eiti9xonviwn9/i icpb^ dcxoSiio rci].] Singnli nimirnm. Nam ex EoseUi Chro- 
nico haec mataatos eat Epiphanios. Ubi Lino xi, Cleto xu anni tribnantar. 
p. 49. T^ iKi x^> $«i>$cx^cii erct,) Pasei sant apoetoli L. Fonteio Capitone et Inlio 

Rafo Co88., qaibas anno Neronis xm. finito coepit xnr. ex ante diem m. Eid. 
Oetobr. Bic est annns Inlianas cxii., aerae Dionysianae lxtii. Qnamobrem 
non anno xii. Neronis, nt scripsit Epiphaninfl, eed xiii. labente mortni sant 
apostoli. Qnem dam Easebiafl et Hieronymae xiy. appellant, fimstra in Anna- 
Kbns reprehendnntar. Etenim pleriqne Chrietianoram scriptorom aolent anno- 
rnm initia a Temo paschaliqne menee, qnod ecdeeiastici anni eapnt eet, arcee- 
eere, id qnod a Tiris eraditie obeerTatam est. Cam igitar annns Neronis xir. 
coeperit Octobris xi. anni laliani cxii., Ensebiae ac reliqai eiae initiam a mense 
Temo xax^ ^cp^Xij^iv aearpamnt Qnare nihil ab illis commieenm, nti nec ab 
losepho, qni, qnod ladaeomm historici consneTerant, imperatomm ac principom 
annos a Nisan saepins inchoasse creditnr, tametsi aliqaot ab iUo mensibos in- 
iissent Qao illa Tahnadistaram regala pertinet, qni in tractatn »13tDn IDK^I» 
cap. i, fol. ni. docent Israelitamm qaidem regam annos ab antecedente Nisan or- 
diri, exteroram Tero principam a Tisri. Qaod et R. Issachar ben Mordechai ia 
Compnto tradidit Qaamobrem si qois exempli caosa ultimo die mensis Adar 
regnnm capessat, seqnenti Nisan secnndns imperii illins annns nnmerabitnr. 
nW 5|1Da nW aiWr nn« W "p^lTflH '»a, ^«>* umainjine anmpro 
anm reputatur. Quod si qnis primo die Nisan coeperit, non ante yertentem an- 
nnm primns eias annns censebitnr. , 

'Ev xp^voi; To{vuv, m^ ?f i)(jicv. ). Ex Irenaeo tam haee qnam seqnentia ma- 
toatas est Yide cap. xxnr., lib.i. 

N. Tn. OO Y^tp fit^vatat, & Ixitvo^.) Deesse nonnihil hnias loci integritati 
saspicor. Ant haec, ant his similia scripsit Epiphanins : Ou ykp Stivatat tcoi^v & 
^xtftvo^ imKobii cTvai autoi. OO dtfvaxat 31 tb nov cTvat xaxbv, oO$i ^ko xaxe!>v yc- 
fov^vat. Dno erant Carpocratianomm dogmata: altemm, mondnm creatasqne 
res omnee non a bono iUo snpremoqne deo, sed ab inferioribns angelis ftiisse 
conditas: altemm, in maloram genere censeri mnndnm qnaeqne mnndo conti- 
nentnr nniTersa. Utramqne dogma Epiphanins impngnat. Primnm qnidem, 
qaod ex eo conseqnens est imbecilliorem angelis esse denm. Alteram Tero, 
qaod com pars aliqoa totias nniTersitatis salntem obtineat, non possit a bono- 
. ram genere penitns exdadt 

AD HAERESIM XXVni., QUAE EST CERINTHIANORUM. 

N. n. Oiko; hi ionv, oc^ai^xoi) Idipenm Philastrius scribit 

N. Ti. Kol xo\ixo\i gvcxa Ij jcap^oat^.) TertuU. lib. de Resnrr. et V. cont 

Biarc. ad enm modnm apostoli locum iUnm explicat, de qno interpretes consule. 

N. Tu. 'Enel oGx av \uxk graup^v.) Idem argumentum urget adTersus Hel- 

Tidium Hieronymus : furor caecut, et in proprium exitium men$ veeana ! Dicie 

ad crucem domini matrem eiua /uisse praeeentem. Dida loanni diecipulo ob rt- 

duitatem et eoiitudinem oommendatam, tptaei iuxta »e non haberet quatuor fiHo», 



Digitized byVjOOQlC 



XLV 

et immmerai Jiii<u, quarum coMortio J^ereiur. Yid. Angast. tib. i. de Nnpt. et 
Concnp. cap. xl 

Ttot{ o5« Tot5 'Iwo>{9.) Vide haer. Lxxvm. 

AD HASRESIM XXIX., QUAE EST NAZAEAEORUM. 

De NazaraeiB, Tel Nasarenis, vide qnae ad Iudaicae haereses tomo priore p. so. 
diximns. Nam istoe a prioribas diversos foisse non admodom pertoadet Epi- 
phanioi. Erant enim Nasaraei, qai cwm dei fiHum confiiereniur esae Chrietum, 
oauua tamen veteris legi» oheervabant, ait Angnstinns. Qoi et Matthaei Hebrai- 
cnm eTangelinm habere eese iactitabant, ati postea dicetor. De iis Hieronymas 
epiat. ad Aagaat: U^que hodieper totas orienHa eynagogae inter ludaeoe haerc' 
ei» eet quae dicitur Minaeorum, et a Pharieaeie nunc u$que damnctturf quoe vulgo 
Naxaraeoe nuncupant, qui credunt in Chrietum filium dei etc, Sed dum vohtttt 
et Ittdaei eeee et Chrietiani, nec ludaei eunt nec Chrietiani, Ergo Naxaraei 
Christiano ae nomine Tenditabant Foisse Tero qai in mero ladaismo praeci- 
paam qoandam eodem nomine sectam constitaerent, ab ano Epiphanio didici- 
mas. De iisdem agit AagostinaB lib. l cont Cresconinm cap. xxxl Et nunc 
eunt quidam haeretici, qui ee Nazarenoe vocant, a nonnulUe autem Symmachiani 
appeiiantur, et circumcieionem habent ludaeorum et baptiemum Chrietianorum, 

N. UL *£x^as yap xaxa ScofioxiSv.] Tritam ac Tnlgarem de oracnU lacobaei 
interpretatione sententiam seqnitar Epiphanins. Qnae est eiasmodi: Nanqnam 
e triba lada principea deftitaros, donec Chrietaa adveniret, hoc est sab ipsam 
Messiae adTentnm desitaros principes, qni hactenns e tribn lada extiterant 
Qood in Alexandro contigisse pntat, qoi postremas e regia iUa ladae familia fait. 
Cai Herodes saccessit, homo neqae ladae tribolis neo omnino ladaeas, sed Ida- 
naeas et aHenigena; ante qaem qai de triba lada legitimi principes fnerant, ii- 
dem et ad LoTiticam pmrtinebant, Telnti Macchabaei, ac deinceps aliL Haec 
qnidem Epiphanins Teteres secntas. Sed in hac opinione mnlta sont a Tiris do- 
ctis olim animadTersa, partim fKlsa, partim dabia et incerta. Falsnm est ad 
Christadi asqae dominnm imperaase natos e triba ladae principes ; com tot an- 
nis antea, imo saecnlis, stirps illa regia defecerit Qaod Tero in Macchabaeis 
continaatam hnias seriem afflrmant eosdemqne matemo saltem genere ex illa 
ladae triba oriandos ftiisse, neqne Teram est, neqne ad rem pertinet Id qnod 
enidite Perrerias noster ad illam Genes. locnm demonstrat Malto igitar Terior 
et lacobi Twbis aptior est ista sententia, at, cnm dizit: Non a^feretur 9ceptrum 
de luda neque dux de/emore eiue, donec veniat qui mittendue eet, hoc anam Te- 
lit: Non auferetur, Tel at Hebruce legitor: Non recedet eceptrum^ siTe impe- 
riam ac potestas, de luda, hoc est a triba lada regioneqne illa qaam in promissa 
tena occaparit , caiqae nomen dederit Ut per Indam tam popolas ipsa ab lada 
oriondas aat nominatos, qoam regio illi attribata significetnr. Nam tametsi 
ante Christam translato in captiTitatem oppressoqoe ladae popalo imperli series 
ifla interrnpta Tideatar, non tamen penitns recessit ant extinctnm est ante Indai- 
com excidiam, secandam qaod tempas templo, orbe, imperio ac xoXtrs^a ezati 
alienis legibns ac dommationi snblacent PraoTiderat Spiritns sanctas diTortiom p. 5l 
illad regni ac popnli, cam sab Roboamo alii Israelitae, alii ladae popalas ac 
regnnm nominari coepernnt NoTerat ab Assyriis profligandnm alteram illad; 
adeo at imperiam ab eo prorsas aaferretar ac recederet nec anqnam in integmm 
restitaeretar. Qaare ad haias discrimen, de altera illa regni popnliqae portione, 
qoae ab lada magna ex parte nata et ab eo cognominata est et in eios ditione 



Digitized byVjOOQlC 



XLVI 

sgroqnd collocata, pronnticiatit, non ante recessnram ab ea potestatem atque 
imperiiim ac reipnbL formam qoam Christus advenisset. Haec ipsa ntriasqiie 
regni comparatio non mediocriter ad illnstrandam oracnkm illnd pertinere vide- 
tnr. £x quo conseqnens est in Alexandro minime fatalem illam imperii digni- 
tatem ac potestatem desiisse, sed post Christi natiyitatem et Herodis obitnm ez- 
tingni coepisse, in ipso>ntem nrbis excidio ftinditns deletam. Caetera apnd 
Perrerinm nostmm legito. 

Liiiztfjt fap ^ T^^i;.) Qnae hic ab Epipbanio narrantnr, neqne secnm co- 
baerent, nec cnm historiae fide consentinnt Legitimornm principnm, qni de 
tribnlndae prodierant, seriem intercidisse pntat, quo tempore, imo ^tc, hoc 
est posteaquam Christns Bethleemi natus est, idque sub Alexandro contigisse, 
qui postremus ex illustri ac regia iUa familia fait, Herodis et Augusti tempori- 
bus. Quae omnia perturbata sunt et aTT^YxXcixrro. Placet itaque liquidam illo- 
rum tempomm rationem ex losepho aliisque colligere. 

Simon lonathae ac ludae Macchabaei frater Ptolemaei generi insi^s mo- 
ritur anno Ghraecomm 177. I Macch. cap. xtt, 14., qui et sabbaticus erat, quan- 
quam loseplius anno priore id accidisse significet, dum post Simonis obitnm an- 
num sabbaticum, et quidem haud mediocri intervallo, coepisse scribit lib. xm. 
cap. XT. Ergo anno periodi lulianae 4579., mense xi., hoc est Sebath, exeunte 
scilicet hieme , necatus est. Eodem anno successit loannes Hjrcanus eius filius. 
Qni quidem cum annos xxxi imperasset, moritur relictis v liberis. Succedit Ari- 
stobnlus natu maximus, qui primus regium sibi diadema sumpsit et anno uno 
regnarit. Quo mortuo Salome coniux, quam Graeci Alexandram rocant, Ari- 
stobuli fratres, quos iUe in rinculis habnerat, solrit, et lannaeum Alexandmm, 
qui et aetate et moderatione praestabat caeteris, regem constitnit Regnarit 
hic annos xxth, moriturque aetatis anno xl., relictift cum uxore Alexandra H- 
beris duobus Hyrcano et Aristobulo. At Alexandra annos ix regnum admini- 
stratit Post cuius obitum ambo firatres ita inter se conyenemnt, ut Hyrcanns 
pontificatum teneret , Aristobnlus regnum. Hyrcanus snmmum sacerdotium iniit 
Coss. Hortensio et Metello , qui est annus Urbis dcxxgt. In quem anni illi ex 
losepho singillatim enumerati incidunt, si unum duntaxat ex iis inchoatum acci- 
pias. Est hic annus per. lulianae 4645., ante Tulgarem Christi natalem 68., 
Augusti annus primus, si a lulii Caesaris nece inchoetur, accidit anno U. nccx, 
periodi lulianae 4670. Herodis yero primus, quo scilicet regnum a Romanis 
consecntus est, incnrrit in Consulatum Domitii CalTini et Asinii Pollionis, qui 
p. 52. est ab U. C. 714., period. Inlian. 4674., siTe ut alii, Agrippa et Caninio Coss., 
quo anno pacifice regnare coepit, estque U. C. 717., period. lulian. 4677., ante 
Tulgarem Christi natalem 37. Qnamobrem Alexandri illius obitus tot annis 
Christi ortum, imo et Augusti atque Herodis imperium antecessit, contra qnam 
Epiphanius scripsit. Nam immanis ^axpovtafib; resarciri ntcunque poterit, si 
luxata haec et adieno loco posita dixeris, ii6xz oeuTbc etc. Ut ita omnino legen- 
dum sit: Ltinttn Yap ^ Tifi? If^TC aOTb; fenaxoLi h Hrfiktk^ t9Jc 'louSafa? iiCi xdi^ 
/^p^vot; *Hp(L»8ou Tou paoiX^; xol Ai->(o\iaxo\i tou *P(i)(xa{u>v ai^Toxp^opoc* xa\ imi 
iiH *AXe^&vdpou Tot> inh y^ou^ hpaTixoiS xa\ ^aotXtxou dc^ oZ 'AXE^^pou $t^£osv 
o5to§ 6 xXfjpo? , dwtb )^p6va)v auTou Te xal SoaXCva? , Tfj? xol 'AXe^^Spa; xaXou{Wv9)c. 
d( xol dt&$T}fia , etc. Hac quidem ratione labem illam priorem OTitabimus , neque 
Alexandri exitnm cum Christi ortu copulabimus. yerum huic coniecturae no- 
strae non admodum confidimus. Quippe in haeresi li. eadem pene historiae 
ot^uott ab Epiphanio repetita. Qnae nt postremo castiganda tideatur, illudta- 



Dig*ized by VjOOQIC 



XLVn 

i nq^creril ecntra Teritatem butoriae dictam, in Akxa»€lro saoerdota» 
km iHua regiamqiie dMiiste stirpem. Nam ex loeepho constat post Alezandram 
HyTeaniim et Arietobnlom ex eadem progenie aliqoandia pontifieatmn atqne im- 
perinm obtinniese. Pottremo Iosq>ha8 in calce lib. irr. scribit Antigono Alexan- 
dri fratre Aristobnli filio secnri ab Antonio percosso Assamonaeoram stirpem de- 
siisse, qnod contigit Agrippa et Canidio Goss. A. U.717. , longo post Alexandmm 
iUnm priorem et Alezandram tempore. 

'fiv Bv)OXsl(A x9ic 'louMoc.) Ita in qnibnsdam Mattfaaei exempkribns pro 
'lod^, nt animadvertit Hieronymns; qnod etsi yitiosum in Gomm. ad cap. n. 
Matthaei pntet eese, tamen non aliter ipsemet in Ensebii Ghronico scripsit; neqne 
¥ero improbanda est ista leotio , nt ad Ensebinm Pontacas obserrat 

AdTotJ ts TLoSt ZaaXbtQ^.) losephns Ub. xin. Alexandri nxorem, Hyroani et 
Aristobnli matrem, Alexandram appellat, qnam et mortno coninge ix annis prae- 
foisse scribit Qno eodem Alexandrae nomine Aristobnli Hyrcani maioris F. 
nxerem Toeat. T«XcuTi|oecvTo< Sk 'Af (oto§o($Xou , inqnit, SaX<i^|ii) ^ fuv^ adrfjc, Xi* 
fOf&^ M Mi 'EXXifvtov 'AXiE^vdpa, Xiioooa Tob; dtSsX^o^ a^Toii, ete. Nusqnam 
Saalinae nomen apnd losephnm legere memini. Qnanqnam non aliter iUam 
Christiatni seriptores qnam Salinam nominant. Ensebins in Ghronic, Hieronym. 
in eap. ix Dan., aliiqne, de qnibns Scaliger AnimadTers. ad Enseb. Nom. 
VDCOCOxu. Unns Marianns Sootos anno mnndi 4120. Alexandram Salomam 
reetemmenpat Eadem porro, msifallor, Alexandra, siyeSalome, ntrinsqne 
fratrie nxor , Aristobnli et Ale»mdri, ftiit; qni post Aiistobnli mortem I^naenm 
Alexjmdmm rincnHs ideo solatom ad regnnm OTexit, qnod cnm eo nnplias eo- 
paliieet. 

N. nr. ^v Y^cp b ^lhuo^ oSto^.) Fmstra sibi persnasit Epiphanins lacobam 
minorem los^hi 6. Mariae ooniagis filiam foisse, ideoqne domini fratrem nomi- 
nari. De qna re dietom est alio in loeo. 

''Eti ^ xat ftpaToSoavTa adT6v,) lUnd Tero nen modo fklsnm, sed et eontra 
hypothesin eet Si losephi filios est laeobns , losepfaas antem de stirpe Datid p. 51. 
Bon LeTitaea ae saeerdotali fbit; qni tandem saeerdos esse lacobns potoit? Diees 
matemnm iDi genas ab sacerdotali tribn propagatom. Sed nt illad demas, qois 
neseit q[nod iampridem ab emditis hominibns proditam est matemnm genns nnllo 
mnnero f nisse, nedom nt propter iUnd ins nllam ad saoerdotinm habere qnisqnam 
potofirit? Sed de tota hao lacobi hlBtoria dioetnr ad haer. Lxxnii., obi de lacobo 
nberiorem naxrationem institait 

Ai' ^ osMoi 'liooflfbH jxaXotWTo.] Ghiistianos oUm lessaeos appellatos fiiisse 
eeouet ^piphanias a lesse Davidis progenitore, ant ab lesn, qnod Hebraice Otpa* 
wtV sonat, ant oidrfjpa. In qno a nonnnllis Tehonentias agitari solet, sed hae- 
redeis ferme, qnomm, siTe non immerito reprehendant, intolerabilis snperbia, 
sire peiperam aeensent, Tsnissima ae ridionla impndentia est Ex hoe igitor grege 
qnidam, Pro/BotOf inqnit, cum iUym Epiphami loctm lego, satis mirari nequeo 
Aosttmt inaeienHam, et in iinguae interpretatione et in veritate hietoriae. Adeo 
wMe athermie utrvmque modie peccat in iUo uno de Nazaraeie capite, Sed de 
historia mox Tidero. De nominis to8 'Ii^ootS interpretatione hoe Tnlgo criminari 
sdent, qnod 'Ii)ooti nomen Qraeeae originis esse crediderit, dbcb toQ {^ao6ai, siTo 
2i{oao6ac loniee eonc^»to, qnod est OcpaTcetkcv , cnm ab Hebraica Toce petenda no- 
minis illins notio sit, qnae SalTatorem signifieat Yemm haeo ouvcoviipLCdc, et 
qnidem handj abenrde, nsnrpaTit Epiphanins. Etenim ytff*, a qno TW\^y 
Tel yw* 9 i^MSk est ao oc&Cecv, qnod in oorporis animiqne morins idem ett ae Ocpa- 



Digitized byVjOOQlC 



XLvm 

ictUtiv «t l&99a^9UL QoamobrMii non socnndam axpt^XoYtov et xuptoXsiiavHebrakfr 
Tox 6tpaiu\tc(V Bonftt, sed (UTaX729rcixe5c, ntetlesnm, qni proprie «olrator eet, 
mediown ac cttratorem non inconmiode interpretari liceat Ipse emm »cUivwn/cb- 
cietpoptthtm apeccaiis eorum, ait angelns Luc. 2. Qnod quemadmodam praesti- 
tffiitdeelaratPetms Actz: Qui pertrarmit bene/aciendo et liberando omnee op- 
preeeoe diabolo. Adde iam Graecnm ex propinqno Tocabnlum, qnod ab Hebraeo 
et pronnnciatione et vero potestate non admodnm adborrebat; nnde nominis ista 
notatio prodiit Eadem porro legnntnr apnd Gyrillnm Catech. vi. 'lT]aou(, in- 
qnit, To{vuv loTi xaT^i (Uv '£ppa{ou^ £a>ti|p, xaxa h\ TJjv 'EXXaSa fXtS<jaav to 'IcGpie- 
vo(' hivX^ {oTp^c ^oTt <|^x^v xa\ 9(i>(jl^cuv , xa\ OtpamuT^; icvcu(iL^(uv. Qnae omniA 
comiter accipienda snnt, non nt ab l^aoOai dednctnm Toii 'Ivjoou Tocabnlnm 
dizerint Patres, sed nt notione ac significatione Graecnm nomen cnm Hebraeo 
conTenire demonstrent. 

N. T. ESpoic S' ov, «i^ ftXoX^Y^] ^^ ^^ lacrymae. Scripsit Philo In- 
daens de Essaeis, Tel Essenis, libros aliqnot, qnomm nnns inscribitnr Hepl tou 
Tc^a offouSo^ov sTvat AoiOcpov. Alins Utp) ^fou OecopYjTtxou, % IxeTtuv opsTtov. In 
iis dno Essenomm genera constitnit Unnm toSv TcpaxTtxoSv, qui in oppidis so- 
cialein ritam institnnnt, nnptiamm expertes: altemm Ta>v 66u>pT)Ttx(uv, qni con- 
templationi totos sese tradiderant, ac procnl ab nrbano strepitu in agris ac prae- 
sertim ad Mareotidem, in ot(i.v6{oi( et |iova9TT]p{ot; degerent. Postremos istos 
Ensebins Christianos fiaisse credidit 1. Hist. n. c. 40., eademqne Hieronymi cae- 
terommqne Patmm opinio fnit, qnam Epiph&nins secntus est Sed hoc nnum 
p. S4. addit ez coniectnra, lessaeos illos ab lesse Daridis patre nominatos. Qnod po- 
stremnm minns Terisimile puto. Neque enim, opinor, usquam legitur lessaeo- 
mm nomen Christianis attribntum, et Essaeos iUos, non lessaeos a Philone ap- 
peUatos esse constat. Sane si lessaei unquam Christiani Tocati sunt, multum 
id ad receptam iUam ac Teterem opinionem assoTerandam faciet, qnae Essaeo- 
mm nomine Christianos a Philone comprehensos statuit Ac profecto fieri istnd 
potoit, nt cum ante Christianae religionis ortum Esseni his moribus eoque 
Titae instituto, quod in priore Ubro PhUo praedicat, in Aegypto florerent, atqne 
inter Indaeos et essent et haberentnr sanctissimi, posteaquam auctore Marco 
Christianorum genus extitit, quornm Titae ratio primis Ulis temporibns cum 
Bssenonim discipUna magnopere congmebat, ab Alexandrinis gentiUbus Esseni 
sint Yocati. Quos enim et ludaeos , tunc quidem , onmes riderent, et Essenorum 
communem iUam Titae rationem atque ab omni luxu et ambitione remotam 
complectentes cemerent, cum et aUoqui ex Essenorum ludaica factione pleri- 
que se ad Christianos aggregassent, quodnam un ^ud nomen quam Essaeoram 
affingerent? Nam et diu postea Christiani onmes a Graecis ac Romanis ludaei 
nominati et pro ludaeis habiti sunt; ut non absurdum sit PhUonianos iUos Es- 
saeos Oe(i>pT)Ttxoi>( Christianos fnisse. Quae autem adTersus ea magno cum strepitu 
ac stomacho disputantur, cum aut loTia sint aut facUe dissoM possint, nihU erit 
quod nos Tetnstissimae iUius opinionis ac tantomm Patram autoritatis et con- 
sensionis poeniteat. Yide quae de his ernditissime Serrarius noster 1. m. Tri- 
haeresU adTersus Scaligemm ac lunium disserit 

ToSto y^ toIc to TcaXat^v.] Si de primogenitis omnibus inteUigat, falsum erit 
Neqne enim primogeniti omnes Nasaraei fnerunt, sed aop{(rc(i>;, et de qnibusdam 
aedpe, ut de Sampsone, et siqui aUi eiusdemmodi fuerint 

N. Ti. ''AXXot l\ Naoapa(ouc.] De his egimus ad haeresin Naaaraeoram, quae 
est in Ub. I oidine xix. 



Digitized byVjOOQlC 



XLIX 

N. TB. Rol Y^^tfta T& xopa loudoc^oc^.] Qtm ayi6y^afa ^cmkar. Atqnehic 
far^iiican saeronim Hbronim paititionem eomplectttnr, qnae est tVy^t) hoc est 
^, df^*^ propketae, et IMItlS , oirfi^Ypacpa, siTC Ypa^tfta. De quo TideHieron. 
Ptologo Qideato, Eliam in Thisbi, Terbo ^d. 

N. IX. 'AXXa av(9de(ifvot iaco6cv.] Non dnbito qain scribendnm sit &i>6ev. 
Qnod sntem Indaicas illas imprecationea in Nazaraeoa haereticos <M>iiferri scribit 
Spiphamoa, Hieronymns ad Chriatianoa transfert Ita enim iUe ad Esa. lh: Et 
mb nomine, ut aaepe dixi, Nazarenorum ter in die in Ckrietianoe congerunt 
maUdieta, 

*Ejj»»9\ l\ xora MarOottov.] Quod et Hieronymns 6braece reddidit et citat ipse 
aiApiiis. Neqne yero pnrom pntum Matthaei eyangeliom ftut, nt existimasse li- 
detnr SfttphaBias; aed ab iUis depraTatnm, qnod et cTangelinm xata '£§pa{otK 
appellat Ensebias Mb. m. Histor. cap.xix, Hieron. in cap. xn. Matth. cap. 13: In 
evangeUo, qtto utuntur Nazareni Ebionitae, quod nuper in Oraecum de Hehraeo 
eermome trane$ulimu8 et quod vocatur a plerisque McUthaei autheniicum, homo 
itte, qui aridam habetmanum, caementarius ecribitur, Idem in Script. Eccles. de P- ^^> 
Ifatdiaeo agens hnins Hebraicnm ipsnm in Caesariensi bibliotheca asserTatnm 
aetate ana narrat, cnina sibi a Nazaraeis exscribendi facnltas faerit Sed Naza- 
raeomm eTangelinm neqnaqnam Matthaei germannm fait Postremo nnm He- 
bndea Teteri pnraqne lingna, an Syriaca, siTc Hierosolymitana Tnlgarique Mat- 
thaaQB eTangelinm scripserit, nonnisi ex coniectaris pronnnciari potest Nihil 
enim certi exploratiqne ab autoribns discas. 

AD HAEBJBSIM XXX., QUAE EST EBIONITARUM. 

N. n. Fffovc H ^ dpx^ to»Jtou.] At Ohron. Alexand. p. 597. r^ert anno Tra- 
itDi Tin. , Oandido et Quadrato Ooss. , Ebionitarn^ emersisse sectam. 

N. m. Kfld vb (Uv TcpcaTov.] Duplex Ebionitarum factio fnit Nam alii memm 
ac simplicem hominem aaserebant esse lesum atque a losepho Mariaque geni- 
tam. Alii e sancto spiritn a Tirgioe snseeptum ita fatebantur, uti deum ao Ter- 
bnm ease aut extitisse antea negarent. Eiuebius L m. c. xxi. Origenes contra 
Oelsum tom. 2: 'E^cov te yop h Tzxxayh^ Tcapa 'loudaiot^ xaX^Tat, xa\ *E^va1oi 
XpvKAOcrfi^ouacv o( dbcb 'lou$a((DV Tbv 'lv]oouv (o( XpioTov Tcopadt^^tjuvoi. Quomm ge- 
nera iUa duo tom. 3. commemorat: OStoi U datv o( dircol 'E^Movaloi, viTot ix nap- 
Wvou 6fAeXoYoiivTe< &(jlo((ih V^^ "^^^* 'Itjaoov, ^ oO^ oCtw YtYevTJaOai, oXX' «Ik tob; 
Xoc3cob< ovOpcoicou^ Verum Ebionaeomm nomen latius exteudisse Tideri potest 
Origenes, ut Ebionaeos iUos appellet qui cum alioqui de Christi diTinitate recte 
sentirent, cum Ohristiana religione ludaicas cerimonias amplectendas crederent 
Quod qnidem Umo 2. sub initium significare Tidetur. Theodoretus de Ebionaeis: 
Tbv Sk xt(ptov 'l7)9otSv Xptmv ^E 'l(i>^i? xa\ vf^ MapCa^ 8fT|9e yeYeuvijoOac, av6p«i>;cov 
{K^ <lvi«, ^^fc^ ^ xo^ xa0apdT7]Tt twv oXXtov Sio^^povTa xaTa h\ tov Ma>aaixbv tco- 
XcTciiovTa v6[&ov. Lego xoXtTet^ovTat, neqne ad Christum referri pnto. 

N. iT. E{9\ S^ oStoc {ifiTa tov icaTptopxYjv.] Tam patriarcharam quam aposto- 
loram dignitates ac Tocabula apud ludaeos nonnisi post urbis excidium usurpata 
Tidentur. De patriarchis in Theod. Cod. lib. xtt. tit. vm. frequens est mentio. 
Et quidem apostoU patriarchae Telut aesessores ex communi et usitata Tocis no- 
tionedioti snnt, quod ad exigendas a synagogis pecunias ab illo mitter^tur, 
ut ex Ood. Theod. patet 1. xit. de ludaeis; qui loeus qaod ad Epiphanium illu- 
slrandum imprimis confert, hic adscribendas est: Superetitionie, inquit, indiqnae 
eet, ut arekitjfnQ^gi , aive preebyteri , ludaeorwn, velquoe ipei apostoloe vocant, 

Corp. HaerMeoL BL D 



Digitized byVjOOQlC 



gui ad exigendim aitrwm atque argmbm a pakiareha eerto tempore iUrigmfiiur, 
a eingulie eynagogie exaciam eummam atgue eueceptcm ad eundem repartent 
Qua de re omne quidquid coneiderata temporie ratione confidimue eeae coUedtum^ 
fideliter ad noetrum dirigatur aerarium, De caetero autem nihii praedicto decer* 
nimue e$ee mittendum, De iisdem patriarchis qaod Epiphanins indicat, non de- 
lectu, sed generiB sncceesione dignitatem adeptos ae plemmqne Inxn ae delitiii 
corrnptos, Hieronjmi antoritate confirmari potest, qni in Gomm. in cap. m. Eaa. 
ad haec yerba: Et effeminati dominaimniur eie, ita scribit: Ckmeideremme patri' 
p. 56. archae ludaeorum, et iuvenee eive pueroe effeminatoeque ac delitHe (tfflueniee, 
et impletam prophetiam eeee cernemue. 

TouTov cTvai Y^vo; ixt(vou xoO Tcpc&Tou.] Qni Ghristianns ftut, nt ex Actls in«> 
Tentionis 8. Stephani constat Nec recte Indaicae religionis tenacistimna ae 
Christiani nominis osor acerrimns a qnibnidam fniate proditir, qnod ab eo 8an- 
Ins ntmnqne) hoc est Indaicam legem et Ghristianomm odinm, didicerit; qnae 
coniectnra leria est. Qnid enim necease est, a praeceptore postremnm hoc han- 
siase Sanlum, ac non potins snapte sponte et atiomm hortatn exemploqme sns- 
c^isae. 

N. T. ^E^ivxoizo^ BpifY^ac.] Gora. Fregellae perperam reddidit. 

r^a h\ if|i9)vtucTa(.] Qnae Tnlgo Persica tox dicitnr, eadem et ab Hebraeit 
nsnrpata Ezech. xxvn, 24. yw^\ snnt riTiatlH. 

Tb xoTa MorOdtov ^E^atxbv ^uTdv.] Misi Titii aliqnid ei loco fnbeit, forbv 
appellari pnto Ghristi domini genealogiam, qnae arboria instar confomari Tol'- 
go solet. 

N. Tii. napayCvovTat 'fotSv e?c F^Sapa.) Meminit Qadarenamm thermamm 
EnnajHns in lamblicho: Mrr^t d^ XP^^^^ '^^^ ^fov a^T^ iiii Ta F^pa 6tp)ji3t S^ 
irzi XouTpa t^c £up{ac, t£>v fE (Atra t^^v 'Pci>(iaa(^v h Bo^otc $t<{Ttpa, ^vot^ ^l oix 
^tv frtpa 7capaP^iXXc96at' Tcoptt^vTat h\ xoczk t^v Spov t\c xk f&dapa toG* Itou; etc. 
Ubi et fontes daos in eo loco fiiiase meminit, qnomm alteri ''Eptoc, alteri 'Avr^jptiH 
nomen f nit , ex qnibns pnemlos dnos ciinimodi Tidelicet Amores iingnntnr lam- 
blichns magns exciTit. Ut intelligas qnantopere ille locns amatoriis illecebris 
ac libidinibns opportnnns fnerit. 

"EvOa yap Ta icapa toS OtoQ.) Eodem daemonis artificio fiactnm ett qnod nar- 
rat Hieron. ep. xni: Ah Hadriani temporibue ueque ad imperium Conetaniinif 
per annoe cirdter CLXXX, in ioco reeurrecHonie eimulacrum lovie, in crucie rupe 
etatua ex marmore Vetierie a gentibue poeita eoM>atur,e9ietimantibueper$ecutianie 
autoribue, quod tollerent nobiefidem reeurrectionie et crucie, ei hca eaneta per 
idola poliuieeent Nam et Qadarenns ager Ghristi domini praesentia ac miracnUs 
oelebratns est Lnc. thIm quae snnt illa t^ Tcapa toIi Oeou Oai$(ittTa. Quanqnam et 
ad medicam aqnamm Tim morbommqne remedia possit referri. 

'Avdpdifuva yop Ixttat.) Mira Tocis nsnrpatio , qua promiscnas ntrinsqne se- 
XU8 balneas fnisse significat. Est enim ^Spdyuvov XoUtoOoi idem ac promiecue. 
Sio in Gonst Apost 1. 1. c. ix: 'AvSp^yuvov yvvjj ictoT^ [i^ Xou^^Ocu. Qnod impn- 
rissimi perditissimique genns exempU Bomae etiam aliqnando ftiit. Adrianna 
antem, antore Spartiano, iatfacra pro eexibue eeparaeit: qnod idem ab Alexandro 
postea reTOcatnm. Lampridins: Bainea mieta Romae exhiberi prohibuit; quod 
quidem iam ante prohibitum HeOogabaiue fieri permieerat. Quanto pmdentins 
moderatiusque Romani illi Teteres? A qnibns hoc manaTit institntnm , utfiin cm^ 
parentibtte puberee vei generi non iavarentur , ne patemae reeerentiae amtoritae 
minueretur, ait Ambros. 1. Off. c. xtiu*, et CMc i. de Off. At Tero non Ghristia&i 



Digitized byVjOOQlC 



u 

modo qmlibet , sed etiam ^ qnod mirandam ae detestandnm magis est , cleriei ipsi 
cnm mnlieribns plernmqne laTare consneyerant Qnae flagitiosa licentia cnm 
in Ghristianirommbns, tnm In posterioribns istis Canonnm seyeritate coerceri 
opns babnit. In Laod. Gan. xxz. ^^Qrt oO hit Upattxob^ ^ xXvjpixou; 9} aoxT)Tac V» ^f* 
if ^oXavcCcp \uxhL Yuvaixcov a^oXoikoOat , [Ljfik nkna Xpiotiavbv 9| XaVx6v. Idem et 
in Tmllano Tetitnm est Gan. lxxtii. Qnod seqnitnr xaxa ouyxup^av , imposnit 
Comario , qni Sycyriam locnm esse credidit Nam ouxupiov antea legebatnr , non 
tamen £uxup£av mainscnlo £ , nt qnidam asserit. 

Actuv Iv -:& itdpi.) Com. deambulant in aere. Sed h ^p balnei pars est, nt 
ex Galeno ad GUnc. pridem obserratum ab eraditis hominibns ; etsi non satis liqnet 
qnae pars ilia sit Nos interim solium reddidimns. 

""H tk £auT^v lo^paY^oato.j Hic illnstrissimnm Annalinm conditorem inse- 
ctatnr Gasanbonns, qnodsalntarisillins signi rirtnte Christianam mnlierem e tanto 
castitatis pericnb Mberatam ab Epiphanio dici putet. Qnod Epiphaninm Tolnisse 
negat Sed nec nllam in signo crncis ad efficienda miracnla propriam inesse 
Tirtntem, neqne Tero ahter qnam nt piam ceremoniam adhibitam in ecclesia to- 
teri, qnae orationi adinncta animos fidelinm ad Christi cmcem ereheret Tnm 
ita snbiieit: QtiM negare audebit alittd hoc esee quam quod scribit Baronius, 
dicere J^nphanium eigni crucis virtute illam mulierculam fui^ee periculo ereptamf 
Ha^ iUe. Sed qnam iniqna sit, nt in plerisqne aliis , Gasanboni iila castigatio, 
qnamqne oscitanter hanc Epiphanii historiam legerit, ex eo satis apparet qnod 
Nnm. Tm. scripsitEpiphanins : w? oBv xatloxuaav ot y^ijtc;. dt^ yip Tij; o©paY?8o5 
TOS XpcTCoti xa\ TcfoTtto^ i^arfi^^ ^ YUVtJ. Mox toCto Tp{Tov TfiiMcooTjTcto xaT»j)^iIo6a); 
Ipyov f)^vrro, fbt o5xTo)(^uo«v, evBa ovojxa XptoTou xa\ o^pay^; OTaupotS, ^appLaxBfo? 
Sdva(&t(. Qnid alind Epiphanius narrat qnam crncis praecipue signum et inToca- 
tionem noaiinis Christi mnlieri praesidium attnlisse? Infinita snnt antiquomm 
PP. testimonia, qnibns illnd qnod Casaubonns negat efflcitur: Teterem ecclesiam 
Tim qnandam salntari cmcis signo tribnisse. Gaetera ut omittam, nnns onmi- 
um inatar erit Nazianzeni loens ex Orat in. cont. luliannm. Ubi perfidnm illnm 
tranaftigam narrat snmmo sno in metu ac discrimine ad crucis confugisse si- 
gnmn eoqne daemones fngasse : M tov oTaupbv xaTa^eiiYct xa\ xh naXaibv ^&^ 
jAOxov, xttl TodTco OT)(A6totiTat xattt Tcov 9<$^v, xa\ pOT)6bv TCOt^Tat Tov Stcoxdpievov, 
taX xk £?9jc ^pixtoWoTspa, toxuosv ^ o^pay^?* ^rcwvTat o\ 5a((iov6;, XJovTat ol ^dpot. 
Mec absimile eo quod de sancta Instina proditnm est, qnae cum a iuTene quodam 
adlibidinemCyprianimagi artibns pelliceretur, immissum sibi daomonem eodem 
craeia signo repnHt; quod ex Endociae Angustae Orat de S. Cypriano refert 
Photins N. cccclxxxtt: toi$( T6 ptatoT^TOu; xol YaXeiziaxkxtii^ tc5v Satpi^vcov 
Kfyi^et^ h^ t9jv jcapO^ov , xol itox^ufJLpL/vou^ xa\ v6vtxi](jL/vou4 Tot; oTaupoti T(ji xtima K 
oMiv 2x€{vci>v dcva(jLaOc&v. Igitur toIS oraupoii x& viitti^ perinde ut altera illa, lustina, 
daemonem fbgaTit Neque cmcis dnntaxat expressa fignra, sed etiam B. Mariae 
Tirginis inTocatione, nt NazianzenusOratxvni. scriptum reliqnit: Ka\ x^^v TcapO^- 
vov Mopfov ksTStfouoa porjOfjoat TcapO/vcp xtvdtV6uoi>OT] : Et virginem Mariam ro- 
gan$, ut pericUtanti virgini opem ferret. Quae tanti Patris autoritas hodiemae 
aeetae imperitiam impietatemqne condemnat. 

N. IX. TTcoXYi^OeU ^^ t6X6utSv.) Antea legebatur 67C0X619O61;. Vertit enim 
Com. reiictutque velut moriturus. Nos ex Regio codice ^KoXr^f^^zi^ restitnimns. 
Qttod et narrationis series postulat Neque enim moribundnm ludaeoram co- 
gnati desemerant, quos mystictmi illnd insnsnrasse dicit Hic Epiphaninm otiosns p. i$, 
qoidam nngator nimiae crednlitatis accosat, qnod falsa Indaei nnins ant alterins 



Digitized byVjOOQlC 



LU 

narratione indactoB existimaTerit, moritoiiA ommbTu mysterinm iUad in anrem 
immarmarari. Seribtt enim tb nofi* aOtcov a&\ |iuaTiQptcoS(i>$ y(v^|uvov. Veram 
at haec mera fabala sit, nallam omnino sanctissimas Pater calpam hac in re sas- 
. . tinet; qai qaod a fide dignis hominibas aoceperat, simpliciter, ati narratam sibi 
erat, nallo sao interposito iadicio retalit Qaid est aatem car de Christo pleros- 
qae id sibi ladaeorom persaasisse non patemas? Neqae enim mentitam foisse 
losepham comitem vel CalYinianns iste nisi impndenter finxerit 

N. XI. OCxa>( inixfXCc* izpQ^aXk6[uvo^^ Variis modis explicari yerba ista pos- 
snnt: siTO eo sensa qaem reddidimos, siye qaem Comarias expressit: Sic enim 
se/acere praetendehaU 

Roi 'A(av(T(ov T(5v icap' aOTot(.] ladaei Itn Tocant synagogae ministram Tel 
aeditaam. Yide Eliam in ThisbL 

K6p)Ta yop aOxbv xoT^imfjm.] Comitnm dignitas nadas sine magistrata ac 
fanctione plernmqae titolas fait; at ex Theodosiano Codice constat Hanc Con- 
stantinas plerisqoe, at refert Easebias, concessit. Eadem per honorarios codi- 
ciUos a principe conferebator, Qaa de re ad Themistii Orat. it. plaribns dispa- 
tayimos. Ubi eiasmodi codicilli ^toi 9f upijXaToi appellantar aThemistio. In qne 
ridicala est anonymi coniectoris, qni de Sabarbicariis naper scripsit, oscitantia 
cam pari impudentia coniancta. ScripseratThemistias Oratioue illa iv. pag. edit 
nostrae 117., se, cum posset omnibus illis ex imperatoris libeialitate commodiB 
ac Toluptatibus delitiisqae per&ai, hi^6fSQL Tot; 8ATot( axoXouO^ to^ o^upYjX^Toit 
hoc est, quae tabulae illas coneequuntur malleo ductiles, commanibus illis fructibas 
foisse contentum qnos ciTes caeteri publids tesseris atque imperatoris largitione 
consequerentar. Hoc in loco SijXtou; a^upijX^Tou^ coniector nihil aliud quam tes- 
seras esse contendit Yeram qaid esse potest absardius quam ex tesseris illis fra- 
mentariis credere (Aaxpbv iliom xaT^OYov tyJ^ Tpuf^; xa\ tSJc eOjcaOeiac redundare 
posse? Praesertim cumj nti dixi, tesserarum illa commoda, qoae cum caeteris 
communia caperet iUis opponat, qaae xatc SAtoc; ^oXouOit Tal^ 9fupi)X^ot^ 
Age Tero, cum Orat.Ti. pag. 166, negat iii* ^xtivp tjJ $Atc)>, qua TcoXiapx^v, hoc 
est Urbis praefecturam obtinuerat, gloriari sese, sed de alia potios, f^v oux iKoi- 
r^ocpt iXsf avToupyol ou$k xpujox^oi, hoc est imperatoris filio, quem parens fidei 
suae commiserat, estne ut frumentariam tesseram coniector hic somniet? Ut ad 
losephum redeam, confer cum hoc loco quae Eusebius u. et ui. de Yita Constan- 
tini refert, quanto hic constituendarum ubiqae ecclesiarum stadio flagraTerit, at- 
que easdem publicis sumptibus exaedificari Toluerit 

N. xii. Koxoiipiov dl TouTo.] Forte Kouxo(>pL(ov. Habes hic aquae benedictione 
consecratae usum insignem atque frnctum. Cui, cum haec scriberem, affine 
quiddam ac geminum occurrit apud Photiam n. xcti, ex Georgio Alexandrino in 
Actis S.Chrysostomi. Ubi inter caetera Eucliae cuiusdam fiiium refert a B.Chry- 
sostomo aquae, cui signum crucis impresserat, aspersione desperatissimo ab 
morbo liberatum. 

N. xiT. OS ^ -fcuai( ^v Tou (x^a.] Qui tam absorda interpretatione facom 
p. 59. huic loco faciebant haeretici, ad ea respidebant quke Exod. xti. et Nom. xi. de 
manna leguntur ; cuius gustus fhisse dicitur to^ i-x^pii ^v ^afcp. Sed nec minus ri- 
dicule nostri temporis haeretici quidam Tocem oxpfSa^ depraTare conati sunt 

N. XT. Xpb>vTat hl xa\ oXXat; xidl.'] De libro qui HepioSot H^Tpou inscriptus . 
erat meminit Athan. in Syn. et inter apocrypha cum aliis recenset. Yeluti snnt 
HepfoSot n^Tpou, nepiodot *I(i>&vvou, HEpfodot 6(i>(xa, EOaYfAtov xaTa 8<u(ia, At- 
$0^^ 'A3;ogT6X(av, KXi^^vrta etc. 



Digitized byVjOOQlC 



Lm 

N. xvm. *A7:«5 ti NapaT/a^.] CorrupU tox est Napat/a?. Neqae enim iis in 
ioeis Nabatea olla, nisi faltor. Nabathaea qnidem, siye Nabataea, Arabiae felicis 
regio est, aat ei certe proxima, hoc est Petraeae pars. Qaare non dnbito qain 
Batanea boc loco legendam sit. Qaae est Syriae regio Palmyrenae Ticina et 
Paneadi; Ptolem., Steph. Batov^ai* ^votx(a Sup(a?, ^ xa\ Barav/a btxw^. Adde et 
in Og regno fnisse. Hinc pro eo qnod Hebraei Graeciqae Og regem Basan ap- 
peliant, Chaldaens ptl^ habet, qnod ad Bataneae Tocabnlam accedit, nt ad xir. 
los. Masios obserrat In eodem Basanitico tractn fait et Edrai ^^*1^M * Graece 
'A$pal Qaam Adram Ptolem. patat idem Masias. Qaae in Coelesyria a Ptolom. 
nomeratar. 

N. xTiir. Toli^ Sk Tcpo^ijxa^ XiyoMm ouv^veco;.] Intelligentiae prophetas , non 
Teritatis appellatos ideo crediderim, qnod tametsi rernm altissimaram intelii- 
gentia essent sapientiaqae praediti, non tamen mendacio omni carueriot. 

N. XIX. 'HX0ev 'Iwiwi)? ^v 6d<5.] Haec Terba, ^v iW> StxaiovrWT);, Tel ab 
Epiphanio inserta, Tel iibrariornm Titio intrnsa sunt. 

N. XX. nap6^vo( ^l oO xaX^tat.] Yide omnino quae eradite ad iUum Esaiae 
locom disserit Hieron. de Toce mfy^i in qQ& calumniari ludaei soient 8ed et 
Basilius ad yii. Esa. eodem argumento adyersns ludaeos utitur quo Epiplianius 
Ebionitas redarguit. Quod, nisi parituram Tirginem propheta significasset, ^ustra 
tanquam signum illud ipsum reg^ denunciasset. 

*Q{ xa\ autb^ 'Hvafa;.] Hunc Esaiae locum , quem de Cbristi domini gene- 
ratione ac sacrosanctae Yirginis partu intelligit Epiphanius, Patres omnes ad 
spiritalem ecclesiae partum referunt, quae sine uUodolore pene momento infini- 
to6 Christo filios peperit paritque quotidie. Ita D.Hieron., Theodoretus, Cyrillus, 
Euseb. lib. i. Eccles. Hist. cap. it., aliique complures. 

'O; xa\ 'lept(iia( mpi o^tou.] Neque hic locus ad Christum proprie pertinet: 
tametsi plerique PP. ad enm sensum traxerint, quos reprehendit Hieronymus. 
Gaius quidem interpretationis causam attulit lxxii. lectio: qui ab Hebraeo et 
Valgata discrepant Nam Hebraica tox Iff^^H inicmtabile , siTe desperabile si- 
gnificat. At illi tTlbM i hoc est homo legerunt 

N. XXT. Ka\ t^> PouXo{jl/v(o ta? X^P*^-] ^®8- '^*? f*^ pouXofjL^vco. 

N. xxiT. n^tv ^l b a0t6{.] Hanc loannis historiam, quam a Polycarpo ac- 
eeperat, refert Iren. lib. iii. cap. iii., et Euseb. lib. iii. Hist. cap. xx. Sed Cerin- 
tlnim , non Ebionem , haereticum iilum fnisse consentiunt omnes. Quare (xvtjjjlo- 
vtxbv est of^jia Epiphanii nostri. 

'O ^l 'OXeipto;.] Ergo olearius appellatus est Testimentorum custos , {(latto- 
^a(. An idem et oleum praebebat et Testimenta serTabat? An <ncoX'ptov le- p. 60. 
gendnm ? Nam et a7co$utT(piov Latine apoliarium. In Yeteri Lex : Spoliaria «xfe- 
riore$ baineorum cellulae, 

N. xxT. Bapv^pov dk |utaxXY)6^ta.] Bamabas prophetae Tel prophetiae filiom 
sonare Tidetur. Sed a Syriaca Toce M^l deducitur quae est consolari, Itaque 
Synw Paraphr. JtM^nsn K^a reddidit 

Dovt^ $^(i> SfjX^v ^Tct.] Cittim, toI Cetim, nomine Cyprios propemodum 
omnes intelligunt Sed etMacedones eadem Toce comprehendi putant Sane qui- 
dem Citium oppidum Macedoniae fuit, apud LiT. 1. 42. Quin et Cilicia. Quod to- 
rius nonnulli suspicantur. Postremo Romam atque Italiam eodem illo Tocabulo 
eompleetuntur. Mihi probabUe Tidetur Cetim, aut Citiaeos proprie Cilicas esse, 
•t ab iis propagatos Cyprios. Nam Cetis et Citia Ciliciae regiones duae sunt apud 
Ptol. Qnod autem per Cypnim Mt Cilieiain Gned Romaniqae in Syriam ac Pa- 



Digitized byVjOO^lC 



LIV 

Uettinaiii tenderent, ideo de terra Cetim egre»$um dici in I. Mate. Alexandram, 
quod e CiMcia, ubi et Darinm Ticit, in Synam exercitom doxisset Ad haec com 
Citiaei illi proprie dicti ac Ticini oocidentalinm essent omninm Syria notiasimi, 
fieri potest nt hoo ipsnm Cittiaeomm nomen plerisqae aliis Qraeciae popnlis ae- 
commodayerint. Qaemadmodnm Indomm appellatio a BLaioribns noatria ad re« 
motos omnes ab orbe noatro popoios ett tranalata. 

T{ iTocx^vatt 09i(apov.] Exod. ii. comm. 18: Ti Sti ha^^tivoTt toC KmpcrjvfMau, 
Ti|(Afpov, Apnd Epiphaninm Tocalae iatae in^ «Otov commodam nollam gensnm 
reddant nisi i^ auTov l^ ooov anbstitaas. 

N. xxYi. KaO^b^ep xoXtvb; etc.] LeTiter deprayatas hic locas est Fortasse 
leg. est «op^aOi). 

N. xxva. ""Ojccp I9V) ^ £c]C9a>pa.] Mirifica est loci istias in£erpretatio, qnam 
Epiphanins affert, quae ex lxxii. lectione petitor. Nam Hebraei et Latini codices 
Sponeue eanffuimim tu mihi ee, ob drcamcisionem , habent. lxx. Tero longe alia 
reddidemnt. 

""Oti OcXi[(iouaiv c{ ^^/vovto.] Neqne hic cam Hebraeo lxx. consentiant. Yal- 
gata nostra: Et vettimentum mistum Manguine erit in eondwstionem , et cibue ignis^ 
Pro qno Graeci xot OcXi|9ou9iv e?vai 9n>p{xau9Tot. 

N. xxTiii. "'EmtTa tva Sc{^ , co^ oOx ijv i(iooi{<jiov.] ApoUinaris camem Ghrisli 
ab aetemo faisse, neo ex Tirgine natam assemit Gregor. Nasianx. Orat xlti: 
AtapcpauouTat Y«p {^^ i?c{xxi)Tov cTvai t^v a^xa xaT^ oUovQfiiav M) tou (i.ovoYCvot>( 
uloO 7cpo(X7)90itaav inX (UTaaTax,ct(o9Ct tSJ^ f^iwa^ 4p>>v, oXX' if; opx^^ Iv T(J> ut^ 
T^v aapxcodf) iiulsri^ ^ ^ivtv cTvai etc 

A^ aot t6(jiov j&pxoM,"] Yox x^'^^^^ ibeBt a Tnlgata lxx. interpretam edi- 
tione; sed in aliis olim, nt apparet, lecta. Hasilins antem t^|jlov xatvou (icy^ou. 

N. XXXI. Tb oxaT^Yarcov Yocp Y^^^^IO Miram ande hanc Hebraicae Toeis no- 
tionem acceperit dpn^ magistris est *yr^\^ J|^n VM^IISl b^ 11 l^» 8)1^ 
nt ait Kimchins. Item tss nondom perfectnm. Unde et per translatienem d*lH{^ 
n^dn Y^IO p*1»l* Homo sapientiae inanis ac/atuue, Radix ipsa glemerare 
et in massam redigere significat Qno sensn tp^\ pro masea ineondita, nnde 
latina tox glomue. Sed pro x.^v$pco atqne alicae similaeTe grano nnnqaam legi. 

Tbi 8k 'Haofa ^cpb i7CTaxo9{<i>v.] Quam chronologiam adhibaerit Epiphanins, 

p. 61. eqnidem nescio. Eosebias Tero ab anno Achaz ix. , in qnem Taticininm illnd 

coniicit Noster, ad natalem Christi annos coUigit laocxLTin. Nam nonns Achas 

adscribitar anno cioccl. xtiii. Natalis Christi cia cio xt. Interrallam anni 

lOCCKLTIU. 

Hva $c{^ TJjv Map{av.] Hebraei qnidam , atpata Aben Esra et DaTid Kim. in 
hanc locnm, prophetissam illam Esaiae nxorem interpretantnr, qnae qood pro- 
phetamTimm habaerit, prophetissa nancnpetor. Hieron. partim per prophetissam 
Spiritnm sanctnm, partim B. Yirginem intelligit, qnod et Basiliiis cdiiqne se- 
qnnntnr. 

Tbi ^op i^f&xta cTci.] Malta hoc loco adTorsas et rationem temporam et 8cri- 
ptoram commissa snnt, sIto librariomm Titio, siTO antore ipso aliad agente. 
Isaiae Taticininm illnd anno ix. Achas editam foisse patat. Eandem porro annos 
regnasse xir, ac tnm Esechiam, cam Isaias Taticinatas est, annos xi habnisse. 
Qnod si Temm est, bimnlam faisse oportet Esechiam, cam pater ipsias regnnm 
coepit. Atqni nt is xit dontaxat annos regnaTerit, non plns xti aaids haboit 
Esechias, qaem tamen xx annos natnm, cam regnare coepit, fdisse paok> pott 
scribit BoTera antem zxt habnit; nr. Beg. xtiu, et n. Par. xxix. Qnare po- 



Digitized byVjOOQlC 



ttramiim ilhid maaifeste com Scriptnra pngnat Ut et illad qaod aAserit Achaz 
aB&oa regnaase ^nr, cai xvi Scriptara tribait iy. Reg. cap. xti, 2. Neqae Tero 
miiuu caetera falaa sant. Hoc enim oracalam, qaod Isaiae yii. legitor: Ecce 
wryo concipiet etc.^ sab illad tempaa pronaociatam est qao Rasin rex Syriae et 
Phacee filioa Bomeliae rex laraei adyersas Achaz exercitum duxeront lam yero 
Aohas anno Phacee xvil regnare coepit, iy. Reg. xvi, 2. Igitar mortuus est 
Phacee anno Achas rr., qoi loatham xx. cap. xv.^ dicitor, hoc est ab exordio regni 
loathan; qoi annis xti regnaiit, eod. cap. comm. 33. Paalo vero post yaticiniam 
iilad Teglathphalasar Assyrioram rex, cains opemAchaz imploraTerat, yastata 
Sjiia Rasi]! interfecit, cap. tsu Dia itaqae ante ix. Achaz illad ab Isaia prae- 
dictam eat, atqae, ati credibile est, sab illias exordiam aat saltem uno alteroYe 
postanno. 

^Hv d^ 9&ppaTov deurep^jcptDTov.] Yetns illa qaaestio est, qaid sit o^^^tov 
Scmip^icpcoTov: de qaa sanctoram PP. Tariae sant ac discrepantes sententiae, sed 
imprimiji Isidori Pelnsiotae epist. ox. lib. m., Chrysostomi homiL xxxix. in Matth. 
et Epiphanii cam hoc loco, tam haeresi li., nnm. xxxi. Qaoram qoidem opinio- 
nes atcumqae cam rei Teritate consentaneae snnt, ab recentioribas quibasdam 
param fideliter expressae sant. Nam at ab Isidoro exordiar, in Annalibus Ec- 
clesiast aano Ghristi xxxn., nam. n., Isidori haec refertur approbaturque sen- 
tenkia: Zot^^ov dcuxcpdnpwtov iUamJuisse diem quae poat primam Asymorum 
mox sequUur; eieque dictum sabbatum secundo-primum , seu sabbatum ex sabbato; 
adhuc insuper, quod eadem dies incidisset in sabbatum hebdomadarium , duorum 
festorum coniunctions dictum esse sabbatum sabbatorum. Subiicit deinde , eandem 
esse et Epiphanii sententiam, imo et Soidae, dum aitfuisse eam diem secundam p. 6% 
Pasckatis, quam tamen nominatprimamAsymorum, Sed in iis Terbis dao sunt ex 
Isidoro eontra Isidori mentem et orationem allata. Alternm, sabbatum secundo- 
prhnom diem illam appellari qaae post primam Azymorum mox sequitur. Isidorus 
«kim perspicne primam ipsam Azymorum diem sabbatum ait esse SsuTspdTcpcutov; 
qaod sabbatam ideo Tocatur, quia ludaei festa omnia sabbati nomine complecti 
soient. AcuTcp^irpcDTov Tero propterea dicitur, quod secunda sit a Paschate et 
Asymoram prima. IsidoriTerbasunt: AeuTcpdnpcuTov eTpijTai, iizti^ dEJtepo (ikv ^v 
To5 Uaaja , scpctfTov 8k T(ov 'ACtipDV l^Ttipai yap Ouovts^ to U&fsy^a t^ i^i t^^v tojv 
'ACti|Mi>v InotvijY^P^^ iopTijv, f^v xoA SeuTtp^npcoTov ixoXouv $ia to , J)( e^v, SeuT^pov 
|Uv c!vai Tou n&o/a, }cp«(>TT}v hi Tb>v 'ACti(i.ci)v. Manifeste primam ipsam Azymorum 
diem dcuTcp^icpwTov nominat, eam Tidelicet sub cuius priorem Tesperam immola- 
toin est Pascha, non ab illa secundam ac proximam. Isidori Terba suo more 
Soidas exseripsit. Alterom quod ab Isidori sententia abhorrere dixi illud est, 
quod in eandem diem sabbatom legitimom et hebdomadariom incidisset, ob id 
sabbatom sabbatorum appellatum fuisse. Sed eiusmodi nihil ab Isidoro dicitur. 
Hoc onom, ot rationem redderet cor sabbatom prima illa dies Azymorum nun- 
cupetar, sabionxit, sabbatum a ludaeis festum omnem diem Tocari, indeque 
loqoendi genos illod manasse, a^^aTa aa^pdcTcov, qooniam accidebat interdum, 
ot alicaios festi principiom aot finis in hebdomadariom sabbatom incideret; 
qoemadmodom apod Ghristianos natalis Christi, hoc est Epiphania, in domini- 
com incorrit: OGtco xai nap* a^ot^ ^ xol ^ TcavYiYupi^Tcp QCL^^kxia ouv^tcitctc, aa^^aTa 
oa^oTctfv ixakiiio, Gorrigendum e^ xal ^ nav. Quare non eo anno, quem Lucas 
commemorat, concursum illum incidisse scribit Isidorus, sed alias potuisse, cum 
sabbata sabbatorom Tocarentor. Isidori locos necessario adscribendos est: £{ hl 
oa^oTif» cIpi)Tai, {A^ Oau{x^(. D^^aTov f^ ;caoav (opT^v xoXouot, xa\ dia tout' 



Digitized byVjOOQlC 



LVI 

&fpv]Tat ak^^a aapp^ctcov, iKti^r^ ebO' ^te ^ tj op^^ tyJc 9cavi}Yi{p6(oc , r\ t« xAoc ouv- 
^t^rre t6> t^; £pSo(iAdo( aap^u». Nec minoB haUacintttoB est Scal, qui L ni Isag. 
Can. Isidoram refert sabbatnm ^eutep^Tcpwtov opiBari tertiam esae Aijmomm 
diem. Nam diserte primam Azymorom definit Iridoma, aeoimdam toto offiweiido 
noyamm frugom manipnlo constitnit, qnam tertiam a Paachate Tocat, nta pri- 
mam Azymornm, qnam et deutep^npcotov nominat, aecimdam. 8i qnidem PasdM- 
tis primam diem totnm ipsam Parascenen appellat, cnins adTosperam agmu im- 
molabatnr. Proxima est Ghrysostomi sententia. Hie homil. xxxix. in Matth., T( 
Zi loti, inquit, Seutep^TcpcDtov; 8tav SiJcX^ ^ &pyia, ^ xo^ toQ aapp^ou toiS xup{ou 
xa\ It^po^ lopti]( dtaSey o(jiivv](. S^^atov Yop ixdirn)v apy(av xaXoum. Maklonatiu ad 
MattL XII. Chrysostomnm existimasse scribit sabbatnm secnndo-primnm eaee, 
qnod proxime sequeretur festum aliqnod , qnod in feriam ti. incidisset. Vemm 
e contrario sabbatnm illud esse censet Chrysostomns qnod festnm &Knd ante- 
eedit, id quod Graeca illa demonstrant, xall It/pac iopt^; 8ta$ex^H^C* Qnan-^ 
p. 63. qnam Theopfa. ad Luc. cap. ti. Chrysostomi sententiam eodem qno Maldonfttns 
modo intellexisse Tidetnr, si, uti solet, Chrysostomnm secntns est Tertiiia est 
Epiphanius noster ; qnem eodem loco Maldonatns asserit sabbatnm dcutfp^ptjtov 
statuisse Tm. diem Azymoram. Sed hoc qnidem loco longe alind docet Epi- 
phanins. Etenim sabbatum iUud , quod ab Azymomm prima die proximam eet, 
8eutsp(inpcutov sabbatum dici pntat. At haeresi li. Nnm. xxxi. aliter statoit, 
tametsi perobscure loquitur. Ibi enim cum duplex sabbati genns esee dixissei, 
aiterum hebdomadarium et antiqnum, quod rpcotov Tocat, altemm legitimnm 
siTe festiTum, quod deutepov putat, cuinsmodi Azymomm dies fuit, panlo poet 
addit Seutepov illnd in septem reTolntum appeUari }cp(5tov. Ubi nesciae ntram 
Azymorum vii. diem sabbatum deutep^npootov esse definiat, an festnm ipanm 
Pentecostes, quod et Maldonatus caeteris omnibus praefert; de qno sno loeo di> 
cemus. lam \ero nuUus proprie Azymoram dies tiii. fuit, cum celebris ipta intra 
septenos dies steterit, ut ex Lerit. xxiii., et Exod. xu. constat. Nisi forte, nti 
Paschatis octo dies interdum numerari solent, eo qnod Parascene ipsa, cnias 
sub Tesperam agnus immolatur, primus Paschatis dies habetur, quod ex Isidoro 
supra monnimus, sic etiam Azymoram prima dies eadem illa Parasceae censea- 
tur. Qua ratione loseph. lib. ii. Orlg. cap. t. Azymomm festam diebos tui. ce- 
lebrari dixit. lllud Maidonati satis mirari non possnm, qnod de eadem qnaestione 
ex sua opinione illo in loco disserit Refellit enim Epiphanii aliommqne senten- 
tiam , qui aabbatum secundo-primum diem aiiquem Azymorum irUerpretantur. Nec 
enim die xt. aut xx. Martii spicae maturae eeee potverwU, Quod enim quidam 
adnotaveruntj in Palaestina eo tempore propter vehementem calorem segetee SO' 
Utas maturescere, fictum esse arbitror. Nam /estum primiiivorum cetebratur 
quinquagesimo diepost Pascha, aelebratur autem simul atque prima/atx in messem 
mittebatur. Non ergo poterant ih/esto Azymorum, id est quinquaginta ante diebus, 
segetes esse maturae. Haec ille. Negat itaque ipsis Azymomm diebns mataras 
fnisse segetes, cum quinqnagesimo primum postea die falcem immiserint Qnae 
qnidem non falso tantum dicta, sed et Scripturae manifeste contraria annt Qnis 
nescit secunda Azymoram die noTarum fragum manipnlnm oblatnm foisse? 
quemadmodum LeTit xxiii, 2. praecipitur, nil2D»l tl^lTOtt, hoc est seqaenti 
post sabbatum (siTe festum, id est Azymoram primam) die, tfj IxoUptov •^ 7cp<^ 
ti](, ut recte lxx. reddiderunt Ab hoc Tero die, hoc est a ii. Azymomm, th. he- 
bdomadas numerabant; qnibus OToIntis quinquagesimo demum die non spioas 
aut manipalos, sed primitiTOS panes offerebant, eamqne n^l^S^» hoe est clan- 



Digitized byVjOOQlC 



Lvn 

I, sppelkbuit, Bhe potfremam celebritatb diem. In ^o losephoe emt qoi 
lib. m. 'Ap/. eap. x. ita scribit: xfj nsvti}xo(rcf[, V '£p(>oAoi 'AavoipOa x«Xoum, oi]- 
futCvd dl ToCxo xevTi|xo«Tifv. Assartlia , hoe est Mri*l9C7> nevnixoaT^ interpretator, 
hutd reete. De segetiuB maturitate, qaod obiicitur, refBllit Isidoms his Terbii: 
'£v Ixs^vc^ Y^ '^^ xaip^ fA^vt^ xapi)papoQatv o( &TziejKyti , xa\ x/xXevtat M xoH xop- P* ^* 
«ev xal t% xpb( a{ii)tov Apoc , o(ovt\ x^v dpcxr^v ^9' ioutou^ xaXot>vtcc. Qoan- 
qmam non desvnt qni de hordei messe dontaxat illod acdi^t. Utcanqae sit, 
tg dm^ tbiv 'ACufMtfv *1^17, hoe est manipalas, oblatas est In qao corrigen- 
das eet Isidoras, qni tfJTp^tT) t&v 'AC;>|a«dv, hoc est tertia, manipalam oblatam 
foisse narrat Scripsit enim, ant scribere certe debait, tfj tpitr) too n^a, hoc 
est tartio a Pasehate die, qnod xiy. die celebrabatar. Hae sant praedpaae yete- 
mm PP. de sabbato 5euttpoicp<L»tcp sententiae. Ex qaibas ▼erisimillima est Epi- 
phanii prior iila, qasm hoc loco tradit: sabbatom iilad qaod poslprimam Asy- 
monim inddit $iuTec6]cp(otov, did. Vera antem procol dabio illa est, qaae in ti. 
de Emend. Temp. et in Isag. Can. explicatnr : deutep^npwtov v^^atov primam 
esse sabbatam, qaod ino tfjc deut/pa^ tei>v 'ACt^pMov. Nam seconda die Asymornm 
BOTanun frngom manipolom o£ferebant. A qao die deinceps tii hebdomadas 
compatare iossi sant, qoaram sabbata ino tijc Seut^pa^ tuiv 'ACttpuuv, id est ab 
Omer eognominata sant Velati primom sabbatam , quod proxime t^v Seut/pav 
i&^ 'A(ii|«.fi>v seqoitar, Tocatar deutepdTcpcotov: secondam 8euTepo$et{Tepov: tertiom 
tcuTGp^Tpitov, atqoe ita deinceps. Qood oberios explicatom habes in Isag. Canon. 
pag. 381. Hac enim hiterpretatione melior afferri nolla potest 

Tb d^ $i3c to^ GjcoTcoitouaat t^^ xata 9eXi|vv)v.] lodaeoram festa sabbata et ab 
iis et ab ethnicis appellata nemini dnbiom est De iis lacalentos est apod Glem. 
Alex. k>cas Strom. ti , ex Petri concione qaadam : Mrfil xata tou^ 'louda£ou( 
«^Pm^ Kol f^ ^x^vot (i.dvot o{6(tfvot tbv Oebv Yivcooxecv oOx ^TctTcavtat, Xatpetiovte^ 
«^7^0^ xal apy^afYe^Xoi? , |i.ijv\ xol oeXijvT)- xa\ £av y.^ oeXi{v7) ^avfj , ai^patov oux 
oyouat tb Xsy^pievov Tcpcutov, oute veofLT^vCov af ouotv, oute a^Jpia , oute loptijv, oute 
|irfdlXi)v ^(A^pav. Qoaerit Casaabonns Exercit xit. n. iv. qnid sit sabbatam pri- 
mnm idqae obscoram Tideri sibi fateiar. In qno Scaligeri interpretationem ta- 
cite refellit, qui lib. iii. Isag. Canon. pag. 223. snblatis his Tocibos, tb Xe76(xevov 
xp«>tov, sabbatnm hoc loco pro veo(ii)via, ^vt) xal v^a, adeoqoe festis omnibns 
isnrpari scripserat Qaod est absardom. Nam sabbatom illad tb Xey6(uvov iep«l>- 
Tov aliad e$8e debet ab ordinariis sabbatis ac neomeniis. Equidem sabbatom 
ilhid primom esge snspicor, neomeniam Tisri, qnae maiori qnam caeterae omnes 
neomeniae cdto ac religione ceiebrabatnr. Erant quidem neomeniae mensinm 
omnes solennes ac festae, sed eatenas, ut in iis praecipoa qoaedam sacra ac 
ceremonias obirent, non nt ab opere feriati essent Sola Tisri neomenia, qnod 
etfiiiliim tnbarsm clangorisqae Tocatnm est, n^1*irin» &b serrili opere nomi- 
natim excipitnr LeTit xxni, 24.: Me/ue »eptimo, prima die menti», erit vobi* 
wMahm^ memoriaU eian^entibus tubis, et vocabitur sanctum, Omne opus sertiie 
non/aeietis in eo, et offeretis hoiocaustum domino, Qaare eadem foit illias diei 
ratio qaae primae ac secandae Azymomm, Pentecostes, Scenopegiae, qaibos 
qoidem nnllom opns senrile fieri licebat, tametsi qoae ad rictam necessaria fo- 
rent praeparare fas foit Qaod de Azymorom festo diserte caotom est Exod. xn, p. 65. 
16: Dies prima erit sancta atque solenms, et dies septima eadem /esttvitate ve- 
mrabilis. Nihil operis /avietis in eis, exceptis iis quae ad vescendum pertinent, 
Sabbatis Tero ne ea qoidem porare fas erat quae ad Tictam pertinerent, ot ex 
eap. xzi. Exodi comm. 29, et xxxt, 3. coUigitar. Vide Tract IID 01*^ firraiDi 



Digitized byVjOOQlC 



vm 

in I. Ptr. I«d. Rambim. Mirom est igitar qaod Tertull lib. con. ludMos cap. ir. 
praeceptom de obserrando sabbato, quod £xod. xx. et Deuter. t. sciscitnr, ita 
cooeipit: Memento diem eahbatorum eancHficari eum, Omne opus servile nou/a- 
cieHe in eo , praeterquam quod ad animam pertineL Sed primum illod de primito 
diei Asymorom obierratione cum altero de sabbato imprudens permiscuit 

'Eti 5k djv {i{av vijdxiCocv.] leionia in Hebraeorum calendaho notantor xxti. 
Sed neqoe feeta neqoe ab opere Tacoa ac sabbata fueruot, praeter x. Tisri, quo 
die feetom tT^IIM) siTe ezpiationis, comjejonio celebratom est, LoTit xti, 3L 
Atqoe haec est (uyoXt) vi)act{a, quam inter sabbata refert Epiphanius. Tum enim 
operis nihil faciebant, com. 29. De minore ieiunio nondum certam rationem ex- 
pedire potuL In kalendario Hebraeomm, quod Sigonius ac Tomiellus ediderunt, 
die Adar xrv. ieiunium Esther cnm Maidochaei festo, quod erat Pkurim, hoc est 
Sortium minus, incidit Quod proinde ieinnium minus existimari possit Yerum 
sommoTendom hoc ieionium in xni. Adar, ot a Mnnstero et Genebrardo factum 
est, quod et scripturae autoritate oonstat. Nam Esther cap. ix, 22, xiv. et xt. 
mensis Adar inter ludaeorum festa sanciuntur, uti sint dies iUi epularum ac lae- 
titiae, Non igitur xit. die ieiunabant Quare de minore illo ieiunio, quod una et 
festom siTo sabbatum sit, amplius quaerendum Tidetur. 

*HTot Iv dtuT^ 9app^(i>v.] Tres duntaxat hebdomadis ferias commemoraTit, 
n., m. et ir. Sed una etiam caeteras ouvExdoxtxbH complexus est Neque enim 
est ulla ratio cur a caeteris eae solennitates arceantur. Nam certorum dierom 
superstitio illa quam ludaei obserTant, et in lad Bamban exposuit, nihil ad huno 
bcum facit De qua alias disseremus. 

N. XXX. 'On6x% tsd o\ t^dcoXoXdiTpai.] Hieron. ad cap. Hieron. x: Multaruw^ 
inqoit, ex quadam parte qeniium, et mtMxime quae ludaeae Palaeetinaeque con- 
finee eunt, ueque hodie popuU circumciduntury et praecipue Aegyptii et Idumaei^ 
Ammonitae et Moabitae, et omnie reqio Sarracenorum. De Aegyptiis id testator 
Herodotos. Meminit et Ongen. i. contra Cels. 

TfUY^voc hi 9i)fii xa\ Spaxatva;.] Plin. lib. ix. cap. xlyih: Aeque peettferum 
ammai araneuSy ^nae in doreo aculeo noxiu*. Sed nuUum uequam execrabiUue 
quam radius super caudam eminen* trygonisy quam nostri Paetinacam appeliant, 
quincunciali magnitudine, Aelianos I. n. de Anim. cap. l. Tenenatos pisces com- 
memorat, gobiom, draconem, hirondinem, qoorom tamen Tims minime lethale 
sit At pastinacae praesentissimum esMt docet De muraenis Plin. lib. xxxn, 
oap. it: Muraenae moreue ipsarum capitis cinere eanantur, 

p. 6«. AD HAEBESIM XXXI., QUAE EST VALENTINIANORUM. 

De Valentinianorum nugis praeter Irenaeum aliosque Teteres ex recentioribns 
diligentissime disputaTit Pamelius ad TertuU. 

N. n^ 'E^pooav yap a^T^v tivc;.] Phreboniten nomum aut praefecturam neqoe 
apod Ptolomaeom neqoe apod diligentem earom rerom Orteliom reperio, sed, 
qoi Tocabolo proximns, Pharbaetiten, haod procol mari. 

'A{X(|rtou, Aupa^.] Barbara haec snnt Aeonmn nomina, haud scio an ex 
Aegyptiorum lingua profecta, an temere atque ad terrorem conficta. Duplex 
horum series est In priore paria ac ouCuy^ copnlasse Tidetur, in posteriore 
sine ulla copula singillatim percensuisse. Cumque nonnulla sit utrobique cer- 
torom nominom difierentia, posteriorem ideo Teriorem arbitror qood xxx don- 
taxat Tocabola, qoot Tidelicet Aeones sont, contineat, altera xxxin. 



Digitized byVjOOQlC 



liX 

BwOo^ ^T^O Legendnm OBmino Bu6b( xotl £1^^ , ut in eaeterLi paribus. Ao 
com tota illa series apud Irenaeom et Tertullianum legatnr, quid apod gingnlof 
dirennm eit sno loco docebitur. 

N. m. OCtca fdcp 9091 y.oti q\ }C£f\ tov 'Hvioiov.] Cum Tocabnla ipsa, tam ordo 
illonim ac seriee pluximnm ab Hesiodeo iUo catabgo discrepant Sed in nngis 
p.(xpoXoY^v pntidum est 

N. iT. T^ S^ napa 7pov(pLot(.] Obtcura et intricata Yalentini haec est oratio. 
Piiora qnidem illa inscriptionis formalam praefemnt. Gaetemm hoe ipsum frag- 
mentom neque a Valentino scriptnm , neque pnmm ac putum illius dogma com- 
piectitur, sed ab eias discipulis interpolatum, nt ex Tertull. colligitnr. 

OuTs Y^ip «px^< ^ A^toTc^iap.] Legendnm arbitror: Sie yhp i^i «PX^(* 

Met^t TouTo hl ^ SifT).] Quantam in tenebricosis implicatisque fabnlis dispid 
potest, hoc ipsum significare Tidetur: Sigen e Bytho Patrem gennisse Veritatis, 
tnm Tero cum eodem illo quem genuerat copulatam Veritatem edidisse. Quod 
aliter apud Iren. et TertuU. legitur. Nam ex Bytho et Sige ambos iilos Aeonas, 
Patrem siTo Nun, et Veritatem snsceptos asserant 

H dtfOapTO( a^covto.] Leg. altuv pro alcovia. Nam etfeminas AeonesValentinus 
nMidnabat. Tertnll. contra Valent. cap. ix: Noviasima natu Aeon: viderit soloe' 
cismtUf Sophia emm nomen est. 

IbjTptx^v npotvrp(a(jL^v9) IlpouvtxCav.] Forte npo6vtx(av pro libidinis illecebris 
snmpsit, nt p.T)Tptx^ ano tt]^ (itlTpa^ deductum sit Origenes in Celsnm tom. vi: 
npo^vtxjjv ii Ttvft ao^^av o( hto OuaXevT^vou 3vo(iiiCou9t xaTa Tijv 7ceicXavT){x^jV lou- 
Tojv ao^fav* ^^ aOpipoXov eTvat ^oi^XovTat xol 5cL»8Exa Ireaiv alpio^^oouaav., Sed unam 
qnandam ac singularem IIpouvixov a Valentinianis appellatam non pnto, cum 
IIpoOv(xouc Aeones omnes nuncupaTerit, hoc qnidem in libro. 

N. Ti. ""HTt^ ^vcoOe Totc fftaai.'] Quid si Altoat pro ^cool legendum sit? Sed 
quae sequuntur perplexa sunt admodum et obscura. 

N. IX. '£x Tcuv Tou oYiou]. Plurimum tcI hoc uno nomine de omni posteritate 
meritus est Epiphanius, quod eius studio factum est, ut Irenaei fragmenta quae- p* 67. 
dam ex tanto illins operum naufragio superessent. Nos ea cum Latina Teteri 
interpretatione, qnod olim Biilias fecerat, diligenter contulimus, et nostras Bil- 
liique coniectnras ad marginem adscripsimus, neque quicquam nisi ex Teterum 
mann exaratomm fide in coutextu ipso mutaTimus. 

N. X. OOx iniZriv^ani hl izap^ %(5v.] Quod perperam antea AA^ot^ pro KeX- 
Tc^ iegebatnr, ex Reg. Cod. antoritate sustulimus. 

N. XI. Ka\ xaO^aSat (o( Iv (A7(Tpa.] Expung. xol. 

ETvai Y^cp auTcuv ?xaaTov.] Utrum Aeonum quemlibet hermaphroditum esse 
Tolaerit ValentiDUs, an paria ipsapotins intelligat ex mari feminaque constantia, 
dnbitari haud immerito sane potest. Par quidem ipsum d^^ev<SOif]Xu hoc loco no- 
minari docent ea quae snbiicinntnr. Cam enim dixisset sTvat ykp a^Tcjv ^caarov 
d^^ev^OT)Xuv of>T(i)(, quomodo id fiat ostendit in sequentibns; quod etPater cum 
Ennoea, et mare caeteris cum snis comparibus coniuncti sint. Itaqoe a^^ev^6Y]Xuv 
iccireo nominat quia coniuges sunt. Atqui Valentiniani ipsi d(S^ev607)Xuv BuObv 
Aeonnm principem et originem in libro sno Tocant N. V. Et cum Tetradem po- 
steriorem, Decadem ac Dodecadem numerant, d^^ev<50T]Xuv utramque appellant, 
non quod singnU Aeones hermaphroditi essent, sed quod paria iv t^ &(xd$t marium 
feminaramque continerentur. Quocirca nihil ad hunc Irenaei locnm, ut opinor, 
pertinet qnod e Tertuil. affertnr, libro c. Valent. cap. xxxiy : Aiii contra magis 
et wtatcukm et/minam dicunt, ne apud 9olos Lunenses hermaphroditum existimet 



Digitized byVjOOQlC 



Annaiium eommentator Feneiteiia. Haee enim Bon ex Yalentini, eed eins disei- 
pnlomm sententia a Tertnlliano commemorantnr. 

Tbv {jiiv A^pv xod Tijv Zco^v.] Gonfer haec cnm Yalentinianomm narratione 
N. V. AnimadTertes, aliter haec ab Irenaeo, Tertnll. caeterisqne qnam a Yalen- 
tinianis exposita. Piget enim nngas istas ineptissimaqne deliria scmpuloains 
perseqnL 

6cXi)Tb( xa\ Zwfia.] Theletnm , non Teletnm , scribendom esse Graeca ipsa 
enm yeteri Irenaei interprete pensnadent Nec andiendns Pamelioa, qni Teletns 
maTnlt, qnasi perfectnm dicas, qnod nnlla grammaticae ratio patitnr. Teiestni 
enim non Teletns dicendum fderat 

N. xu. OTov ^uatv et^^t 8«{X£(qev texetv.] Assensns snm R. P. Frontoni Dncaeo, 
qni in Notis ad honc Irenaei locnm hanc qoam expressimus sententiam probat. 
Sed nec poenitenda rulgata altera lectio. 

N. xin. Tb 7cp6!>xov xaraXvjTCTbv xtnapym,'] Ita in edit. BasU. et in Regio. 8ed 
axaT^vj^cTov ex Irenaei interprete et TertuH. legendum. 

N. xiT. 'E54y(i>vo^ au|i7n)5t?.] Yetns Iren. interpres xa^i A^wvtjv legisse Tidetur. 
Forte c^c» tu>v Atcuvcov o^iatut)^;. Nam de Aeonibns paulo ante dictum est 

AiYivoi^e Tijv (jLvJTpav Tfj^ lv6u(iYJaEu>$.] Enthjmesis , nisi fallor, inter Aeonas 
minime recensetur, sed fetus quispiam est Aeonis , hoc est Sophiae. Quare post 
'£v6u(iiiaeci>( sublata distinctione et particula xal ante iiopta^tiar^^y ita locus ille 
interpretandtts est: Cogitationie ajfecti Aeonia, qvae a Pieromate proscripia /u' 
erat, matricem operuit. Non enim Sophia ipsa extra Pieroma penitus amandata, 
sed eius ivOt^pjat^ et n&^oi. 
p.68. N. XV. "Apac Tbv aTaup6v.] Leg. axoXojJOet (loi. Sequere me, ut est apud Iren. 

Sed nos Graeca ipsa immutare nolnimus. 

N. xTi. ''OOev Tb 'laa> ovo(ia.] Quem Liberum patrem et Solem ethnici scri- 
ptores appellarant. Macrob. lib. i. cap. xvi. 

Ni XIX. Tbv Ar)(jLioupYbv h\ el; tov OTcepoupiviov.] Corr. Ijcoupaviov. 

N. XXX. 'Ew6i8>j T^ axijVTJ TaiJT]i).] 'ATcoXt^Tpcootv hic redemptionem esse cred^ 
Billius, de qua Irenaens cap. xvm. Nos autem aliud esse hoc quidem ioco su- 
spicabamur, nempe exordium fabulae. Non enim de oTioXuTptoati illa haereticomm 
aliorum verba facit Irenaens. 

N. xxxu. OliTu>( ^^po^dpr^aev.] Oormpta tox , in qua dirinationem experiri 
non Tacat. 

N. XXXIV. ''Oti aXua{v Ttva ol axopnfoi.] Aelianus lib. ti. Hist An. c^. xxni. 

AD HAERESIM QUAE EST SECUNDIAN., ORDINE XXXII. 

N. I. 'Axb t6^v oCtio }cpoctpY)|iivci>v.] Corr. icpoY)pY)(iiv<i>v. 

N. n. 4»^axst h\ (UTot to 6aT^pv){Mi.] Leg. omnino «^diaxst $k to (>aT^pf)(i.a \uxk 
Tob^ Tptax. A?oSva(. Hanc enim Secundi fuisse sententiam docuit n. i. 

N. m. OSto^ Yoip 6 'Em^^vi]^.] Ex Clement Alex. m. Strom. haec deseripta 
snnt, tametai ab autore ipso diTersa quaedam tradiderit. Clementis Terba neces- 
sario hic adtexenda sunt: 'Eict^^; oSto^, ou xal Ta au7Yp^(i(jLaTa xo(AiXeTat, ulb( 
^v Kap«oxpaTou{ xol (ii)Tpb^ 'AXe^avdpfa? To5vo(ia, Ta \ih icpb? jcaTpb; 'AXsfav^peb^, 
obcb Sk (iY)Tpb{ Ke^aXXif^veu;. ''FXr^at 8k Ta TcovTa fcT) £;rraxatSexa, xal Oeb( £v £^(jl7) tSj; 
Ke^aXXvjvCa^ T6T{(xv)Tai' ev6a auTo> lepbv ^utcSv X{6ii>v, ^(jio\ , Te^iiw) , (louaetov c^xo- 
B^T)Ta( Te xa\ xa6t^b>Tat, xa\ auvt^vTe; e^; to Upbv o\ Ke^aXX^c x^ta vou(u)vtay 
Yev^Xiov iico^itaaa 6tSouatv 'Eict^^ei, a7c^v8oua{ Te, eucoxouvTat, xa\ lipot X^viai* 



Digitized byVjOOQlC 



LXI 

IsaiMOi) |j1v TEopa ttp natxpi ti{v tc i^x^jxXio^ i^iSCav, xdX xIl nXircDvo^ etc. Haec 
ille. At Epiphanins a patre GephaUeniam fiiisse, non Alexandrinnm docet 

*Ev Z&^ yap uK Oc^O Qaae et Same dicitnr. 

Duljfchiumque Sameque et Neritoa ardua eaxie. 

N. !▼. 'Iai$ci>pov S^ 9^c9xou<nv.] De Isidoro meminit idem Clemens Alexand. 
Ub.TT. Strom. 

N. T. 'AvaYxa{(d« t\ Taiita;.] Apnd Glem. Alex. haec cnm praecedentibna co- 
pnlata ita legnntar*. fuvtxbv h\ to tcuv dl^poSco^cov, oOx ovaYxalov hi. Tnm snbiicit: 
Ta^Ta^ jcapc6^(i,v)v Ta( ^cov^ic lU (Xr)fxov toSv {a^ PtoiIvTcov 3pO«S( BaotXeifiiavuSv eto. 
Neqne tamen mntare qnicqnam in Epipbanio nostro TolnL Fieri quippe potest nt 
aliqnid de sno seiens ac Tolens insemerit 

4>a9\ 8k xa\ oStoi.] TertnlL L c. Yalent cap. xxxvii: Accipe aliaingema 
eicuria EHniana, inaignorie apud eoe magistri; fui expontificali eua amctoritate 
ui hunc modum ceneuit etc. 

N. VL KXvjp)( Tc, 8v ^aai Tive^ 'AXc^avSp^a.] Qni Glementem patria Atheni- 
ensem eMe diceret praeter Epiphaninm ex t eteribns yidi neminem. Qnanqnam 
ne is qnidem affirmat, sed contrarias dnntaxat opiniones affsrt Mimm igitor 
est, qno fretns antore Tir ernditns Glementem Athenis orinndnm, sed quod Ale- p. 69. 
xandriae perdin docnerit, Alexandrinnm fuisse tam asseyeranter scripserit. Qni 
ob eam cansam addit a maioribns (nt antor est Epiphanius) tnm Alexandrmnm, 
tum etiam Atheniensem esse nominatum. Atqni nusqnam id, qnod ille pntat, 
Epiphanins tum Alexandrinum, tum etiam Atheniensem a maioribns nominatum 
ease Glementem asserit, qnod Athenis ortns Alexandriae docnisset Sed de patria 
duntaxat yarie qnosdam sensisse narrat 

N. VI. 'loS, loZ xa\ fsu, 9et;.] Ad haec Irenaei Terba respexit Tertnll. : In 
eeholis Carthaginiensibus Juit quidam rigidieeimue rhetor Latinui, Phoepkorue 
nomine, Cum virum /ortem peroraret: Venio, inquit, ad vos, optimicioee, de 
praelio cum victoria mea, cum felicitate veetra, ampUatue, gloriosu9,/ortunatus, 
maximus, triumphaiis: et scholastici statim /amUiae Phosphori ^i^ acclamant, 
AudisH Fortunatam et Hedonen et Acinetum et Teletum: aeclama /amiliae Pto- 
lemaei 4^u. Qnanquam feu apnd Iren. ^rcXcaoTixbv, apnd TertnlL 6au(iaaT(- 
xbv est 

N. VII. 'Ex h\ Ti|( ap/^TJc.] Leg. ^x h\ -^ 'AvsvoiJTou SeuT^C{> eto., adeo nt Toces 
illae, TYJ( apx%} parenthesi inclnsae, adscititiae Tideantur. Guins oontrarinm ab 
operis est factum tam in contextu ipso qnam in paginae limite. Si qnidem Ire- 
naeus ^x t\ t^$ ovevorJTou legit 

T(o 6}co$e{Y(xaTt tou eOayyeX^ou.] Goniiciebam 6xo$v|pLaTi snbstkuendum esse. 
Qnod si cui recepta iam lectio magis arriserit, hnihw^^tt hoc loco pro mandato 
et praecepto accipiendnm est 

AD HAEKESIM XXXm., QUAE E8T PTOLEMAEL 

N. I. O^To; To(vuv h nToXi(jM^.] Haec ex Irenaeo ad Terbum descripta snnt, 
Kb. I. cap. Ti. 

N. ni. Ka\ Tot! a^cT^ou 7cX9)p(i>6i|VQu.] Utcunqne sensus iis ex Terbis emi 
possit, qnod nonnisi Tiolenter fieri potest. Longe mihi aptius Tidetnr xal Toii 6f ' 
h/pou nXi)p(i>6^vai. Nec dubito qnin hoc Epiphanius scripserit 

'0 hzCoxoXo^ icpooicooTepiJaaf.] Apostoli nomine loannem intelligere Tidetnr, 
ut ad X^ec panlo ante positnm referatur, hoe sensn: Praeterea mundum ab ipso 



Digitized byVjOOQlC 



LXlI 

/abricaimm, omniaque per ipsum /acta etgine ipso nikil esse/aeium testaiur apo- 
8tolu8, ac mendacissimorum hominum etc. 

N. IV. "(hi Mu)ua^( ?cpb( 'djv 9xXT)poxap§tav.] Qaonam pacto Moses id Indaeis 
penniserit et qaatenos Christianis divortiam facere iiceat, plaribna catholici 
interpretes ad Matth. xix. dispntare solent, qnomm commentarios consolere 
qoisqae potest. 

AoSpov T^ Oeo).] Hic est difficillimas ille ex Matthaei ac Marci eyangelio lo- 
cns, qnem pro diversa interpunctione rarie interpretes accepernnt Mam aat 
Terbnm <ooeXv)6f|( cam antecedentibus copnlator hoc modo : A(5pov, l ^ov 2f Ifiot» 
(t»^726fj(, apad Marcam Tero, Kop^ (8 iaxt $«l>pov) % ^ocv i^ ^oiS tj^eXTjOii;: ant 
inter ^(jlou et ti}<fOafif\^ distinctionis nota ponitnr. Posteriorem hanc lectionem 
Tolgo Graeci codices habent eamqne Latinns interpres seqnitnr. Nam ita t ertit: 
Munua quodcunque ettexme, tibi proderit; perinde ac si ita scriptnm esset: % iih 
p. 70. i^ ^jjtou fl , a>9eX7)0fj(. Existimabant enim ac prae se ferebant ex Pharisaeoram 
ditciplinafilii se, cnm deo aliqaid pro se ac parentibns snis offenrent, abande of- 
ficio sno satisfecisse, neqne qnicqnam dependere amplins debere. Sed priorNn 
lectionem, qnae a>f eXT]Ofj( saperioribas annectit, Epiphanins, Chrysostomns, alii- 
qne Graeci, nec non et Syrus paraphrastes exprimant: Epiphanins qnidon im* 
primis, cnm ferbnm (o^eXTjOfj^ inserit: S«5pov x<u Oeu, l ikv (o^cXTjOfic i^ l(i.ol>. Ita 
Chrysost lib. i. in Matth. homil. declarat: iizaihtuaav tou^ v^ou^ eto^(a( ^^^ 
xaxcfpov^v Tc5v naT^pu>v. Ut^ %ai xbfi TpdTcco ; ETtic YP^^/oiV, elTce, tG^ xatSl, A6( {lot 
tb xp^poTov TotJTo 1 1^61?, f^ Tov jA^oxov, ^ oXXo Te ToiouTov, AeYOV, lb>p^v ifrci toOto 
tG> Oc£), l OAci( i^ ipiou cofeXTjOvjvat , xa\ oO fit^vaoat Xapitv. Vernm solennia illa 
T otomm formala, quam ex magistrorum commentariis ad ti. losnae cap. Mafiioa 
profert, mihi certissima yidetnr. Nam cnm aliquis apad alterom ex hac formola 
Totamedidisset, ^3^ HDnM Htt b^ 1^"^?» •^fiathema et ree devota etto^ 
quicquid iUud 9it, quo ego tibi proeum, nefas arbitrabantnr illnm beMfieii genere 
nllo proseqni, ne parentem quidem ipsum, ne qnod deo sdlicet deTotum est, id 
hnmanis commodis serriat. Haec Masius. Sane quidem paraphrastes Synifl iis- 
dem Terbis locnm illum reddidit, quae apud Rabbinos leguntnr. At Scaliger in 
Tirulento iUo Trihaeresii Elencho ellipticam loqnendi rationem ita supfdet: ^pov, 
l lov ii l[jLou (of eXY]0^( nkarii [jie nph^ a^ ti[iiJ( ^uOepot Sed hoc ex opinione sua 
confictnm, non ex autore ulio depromptum, diyinationi ac coniecturae potins est 
qaam certae ac liquidae Teritati tribuendnm. Postremo in hoo eodem oTangelii 
loco ellipsis alia manifesta est. Nimirum, quicunque hoc dixerit patri sno, nnlla 
adyersus illam obligatione constringetur, yel nnlla re ei commodabit; quod nnm. 
IX. Epiphanins insinuat. 

N. T. T& xe(povt xa\ t^v aStxCov.] Port Tf[ a8ix{a. 

''Ev Te Tol; aXXot; xaTaptO(4itTat.] Haec minus expedita ac liqnida mihi Tiden- 
tur; tametsi utcunque sententiam expressimus. 

'Q? (opiajiivTj; TouTo ^pipa;.] Leg. ef? fouTo. Caetwnm rideant huins tem- 
poris haeretici, quemnam sibi peryicacissimi ac yanissimi erroris magistmm ac 
patronnm asciyerint, dam ieinnia statis temporibus indicta ac certomm dierum 
religionem damnant. 

N. yn. At' 3Xiy(i)v e{p7)(i^va oOx •fyc6Yri<joL] Fort. I^Odw^aa. 

N. ym. Ka\ £TT)a(x<^pov.] Stesichoms fabulosas deomm pr6^apia8 deseri- 
pserat, ut alibi indicat Epiphanius. 

N. IX. £{<t\ Sk aSTat T^oaapec.] Qnatuor apud Hebraeos AeuTept/xretov siye 
Traditionnm genera percenset Primnm est quod Mosi inscribitnr, ahemm Rabbi 



Digitized byVjOOQlC 



Lxm 

ikiba, tertiom B. Adda sire Inda, qnartnm Assamonaeorcun. Fingant antem 
Moysen xl iUis diebns qaibus in monte constitit praeter Legem Legis interpre- 
tationem accepisse eamqae lxx senioribos, hos prophetis, hos synagogae tra- 
didisse. Hanc Legis corraptelam potius qaam interpretationem appellant n^*^f^ 
nO bn^ODf legem quae ore tradita sit, tantique faciont ut ipsi dei Yerbo prae- 
ferendam censeant 

N. XI. NofAoOenjaa^ yap h v6(ao$.] August contra Adam. cap. Tm. 

N. xn. 'Q; oiTcb OaXdcTTy]( aveX8<ov.] Kapyijxpiai Hesych. est OaX&tTtoc xticov. 
Canem fero marinum Tiperas eyocare sibilis, aut cum iis consuescere, nunquam 
legi. Sane muraenas a serpentibas ad coitum eyocari sibilo scribit Piin. lib. p. 7L 
xxxn. cap. n: Ob id sibilo apiscatoribusj tanquam $erpentibuSy evocari et capi. 
Ko/pjiapiw aliud esse quam canem hoc quidem loco necesse est 

AD HAERESIM XXXIV., QUAE EST MARCOSIORUM. 

N. I. T^ Y^P 'Ava^&ou naiy^ta,] Quaenam ista ludicra sint sparsim indicat 
Plinius, ut iib. xxxy. cap. xy : Lusit et Anaxilaus eo (de sulphure loquitur) can' 
dena in caHce novo prunaque subiecta circum/erens exardescentis repercussu pal- 
lorem dirum, velui dejrinctorum, offundente conviviis. Scripsit iste, nisi fallor, de 
arcanis quibusdam naturae ac miris operibus, ut ex eodem Plinio licet coDigere, 
lib. XIX. cap. I. , lib. xxvni. cap. xi., et Ub. xxxiii. cap. x. Quin et saepius libro 
primo in autorum indioulo citatur. 

N. II. notijpia oTvw xexpa(i/va.] Veterem Irenaei interpretem secntus cix«- 
ptar^tv gratias agere, non consecrare, Ladne reddidL Quanqnam iUe ipse Inter» 
pres parum commode : Pro calice enim vino mixto fingens se gratias agere. No- 
stro autem sensa post xexpa(i/va apponenda distinctio est Neque yero BiUu ratio 
minus placet, qui eu)^api(jT^v consecrandi significationem habere hoc loco putat 
Nam et ea notione apud lustinum in Apol. sumitur insigni iUo in loeo, qui hae- 
resis hodiemae iugulum petit: Eu^^apumjaavto^ ^\ roij npoeoroSTof, xa\ JTceu^vjiiii^ 
oavTo^ uavTo^ tov Xaou , ot xoXot^pLSVot Jcap' ^juv Si^ovoi SiSdaoiv ixaana Ttov woip- 
^vTcov (isTaXapeiv ano tou eOjr apioTijO/vTo? opTOu xa\ otvou xol CioTo? , xol xdl^ na- 
pou9tv dbco^^ouac xol ^ Tpocp^ aZvr^ xoiXdTat Tcap^ ^[i1v eOx,api9T{a. Et paulo post: 
Ou yap (oc xoivbv apTov, ou8k xotvbv i:6[ul TauTa Xa(jL§^0(ji£v, oXX' Sv Tp6}cov 8t3c X6- 
fov Oeou aapxo7coiT)06\( 'Iijaou^ XpiOTb^, 6 acoT^p ^{liuv, xa\ a^xa xal affxa Oickp 9(i>- 
Tt]p{a< ^jiwv eax,ev, ot»TtD xa\ t^jv 8i* t^x^^ X^you Toti ^ap' aOTotJ e5)(aptaT7)0e(aav Tpo- 
^v, £5 ^? atpLa xa\ aapxe? xaTa («TapoX^v Tp^^ ovTat ^[juov, Ixsfvou tou aapxoTCOiijOMo? 
'Itjoou xa\ a&pxa xa\ aTpta ldtS^Ov]fxev eTvai. Sic paulo post eS/^aptaT^v Tb jcoTijptov, 
benedicere poculo , quod idem est consecrare. Nam idem est apud eyangelii scri- 
ptores euXof ^v quod eO^^aptoT^v. De quo erudite Maldon. noster ad xxvi. Matth. 

N. in. "AwaVTa tov xp^vov £5of*oXoYoupiv7].] Vetus Interpres: Omne tempus in 
exhomoiogesi consummavit. Est autem exhomologesis hoc quidem loco non ipsa 
tantum peccati confessio, quae est poenitentiae pars, sed poenitentia ipsa, qua- 
tenus et confessionem et luctuosas poenitentium sordes et caetera moeroris ac 
TaicetvciHjeuK indicia complectitur, de quibus dicetur ad NoTatian. haeresin. 

'£v T(^ xaO^ ^{jLoc xX{(jLaai Tvj; ToSavouaia^.] Rhodani tractum Rhodanusiam 
Tocat Ut et in Yet. Inscript Rhodanici Rhodani accolae nominantur. Quanquam 
Stephanus 'Podavoua{av urbem esse dicat h MaaaaX^o. Huc Tero Hieron. locus 
pertinet ad lxiv. Esai. capnt, quem et Fronto Ducaeus noster ad hunc locum ob- 
8er?at, ubi Gnosticos ait per Marcum Aegyptium Galliarum primum circa Rho- 



Digitized by VjOOQIC 



LXIV 

damtm, deinde Eispaniarum , nobilea /eminai decefieee, mecentes /aUdis vohh 
ptatem et imperitiae suae nomen ecientiae venditante», 

'HouxJi hi nta^ {outou^ d9n]X7cixutac.] Pl&na et integra lectio, neqne qnicqnam 
addendnm; tametsi qnidam Terbnm x<*>pt'Cou9i desiderari putet 
p. 79. N. iT. 0&T<i>< Mapxo^ piTpav.] De Colorbaso Tertnll. meminit 1. de Praeecript 

c. L. Qnae seqnnntnr Marci somnia, qnod non minns perplexa et intricata qnam 
stolida inaniaqne sint, in iis excntiendit tempns operamqne consnmere snper- 
yacanenmdnxi 

N. n. Ilap' aOtfJ xol aiuTnSv.] Lego cnm Billio ex Yet Interprete 9:ap«uxuc« 

'Esuttd^ Toti 6aTtpi(9avToc.] Interpres Iren.: Ex minori autem computatione 
qui erat apud Patrem deecendit emisaue iiluc unde/uerat separatus etc, Ex qnibns 
recte coniiciebat Billins leg. ^x h\ Toii 6<jTEpT[aavT0{ ; cnm, inqnit, ratio non satis 
constaret, boc est cnm par in tribns non inesset literamm nnmems, propterea 
quod A670; et 'ExxXijaia thi literis constarent, "AvOpwKo;, 'ExxXijoia th, Pater 
et Yeritas ix ; tnm demnm, nti paria facerent, de noTem Patris etVeritatis literia 
nna ad Hominis et Ecclesiae septem illas accessit 

'Ex^vov Tov (UTa to^ S^ ^H^^P^*] Cluristnm dominnm, qni post ti dies in enm 
montem, nbi transfignratns est, cnm tribns discipnlis qnartns ascendit, ibiqne 
adinncds Elia ac Moyse sextns est factns, Matth. xtii. 

N.Tn. Tbv xpoTviO^vTa xal xaTap^vTa Iv TfJ l^dojAadt.] Yidetnr ad td. diem al- 
Indere, qno Christns in sepnlchro iacnit et apnd inferos mansit 

'£v Tfj Uxr^ Toiv ^|Acpa>v, {J Tt; IotI ffapatrxcuij.] Coenampuram Tertit Interpres 
Iren. Id qnod emditi Tiri pridem obsenramnt 

El( oi](Uiov a?v^aE(i>c.] Legeram ovlaEco^ pro a^v/acco^, sed laudatiomsfiro re- 
laasationie malo cnm Vet Interprete. 

N. Tin. 'H h\ Zvfy TclvTE.] Faisnm est, nisi £itY^ legas. 

'OxTo) xal hixa 7pa(i(i^u>v.] Scripserat Iren. tij. pro 'Ii^aou^. Librarii nnme- 
mm esse rati locnm depraTamnt Scribe igitnr 'Ii)aotJ(, qnod nomen senas habet 
literas. Sic et ea qnae seqnnntnr ex Irenaei Interprete pro eo atqne ad marginem 
adscripsimns emendanda snnt. 

Tb t\ XpioTb^ 8xT(o.] Proinde XpEtarb; leg. Nam et Chrestnm qnidam Chri* 
stnm appeliamnt 

N. IX. 1) xa\ ;c xa\ (i>, S lort 8cxaoxT(i>.] Leg. S laTiv 'lY)aoi>(. Nam nnmems 
ipse DCCCLxxxTiii literis illis tribns expressus est ^ ?: <a. Qni et in nominis 'Ii)- 
aou^ literis continetnr. 

Aib xa^ Tov 'AX^dt^TjTov.] Ita ex Yet. restitnimnd. Caetemm qnod Alphabeti 
literis ita distribuit, uti tu sint Monades, Decades tiu et Hecatontades Tni, sic 
accipe: . 

Monades Decades Hecatontades 

A I P 

B K S 

r A T 

A M r 

E N 4» 

Z S X 

H «r 

e n Q 



Digitized byVjOOQlC 



LXV 

Qoad E.P.Froiito Dueaeiu oliin obserrabat; at eilllud de lesn nomine e Psendo- 
sibyllinis. 

*Oxttl> "xct^ fiov^SoK, T69<Ta( Stx^a^ iiii To;StOK, p. 7S.« 

'fld' ixflcTovxdiSac ^xTco, imaxox6^ii avOp(i»icot( 
Ouvo|xa 6i]X(i>mu 

ni Tcc Tfi> toa ov{A7cXax^tfa.] Perperam bic legi tov 'Ivjaot^v anex($y]o£ Billius 
adnotat, et pro Lxxzyni, qaod Vetos Interpres habebat, iegit xviii, qoia x et 
Tm non lxxxvhi, sed xvm procreant Sed castigatiora Irenaei exemplaria et a 
Feaardentio restitata DCCCLxxxyni habent Qoi nameros ab yiii gignitur bis per 
decadas dncto, ac tertio repetito; hunc in modum: vui per x multiplicatus lxxx 
prodacit Duc x in lxxx, fiunt nccc: adde postremo ipsum yin, collectis omni- 
bas nafloitur DCCCLXxxTni, qui numorus in literis IHSOrS comprehenditur. 
Quare idem est aicex^vjos tov 'Itjoouv atque aTcsxi^Tjae Tbv H IIQ, neque mutandum 
in Giaeco quicqnam arbitrarer, nisi Vetns Interpres aliter legisset. 

Kfld ufo^ XptoTo^, TouT^OTiv ^ $tt>$^xa(.] Quod Tibc quatemis literis constet, 
«xpedita ratio est XpeoTo; autem, nisi Xpciarb; scribas, vii omnino continet. 
Sane Christum plerique e gentilibus appellavere Clirestum. 

H. XI. NewoT\ jcpb? To flbcapj^Sj?.] Vet Interpres legisse videtur w? fo ait. Sed 
ne sic quidem satis explicata sententia est, quam utcuhque perpoliyimus. 

''A ou x^f ^T^^*] lambicos istos ex Vet fide restituimus. Sed hi duo , 3: oi> 
Xopi)Y^ etc. , et ^i' ayYeXix^c etc mendosi sunt. Fortasse ita concipi possunt 
''A oo( xopTJY^ ob^ naT^p ZoTovtx^, (Scaliger SaTov iii) 
^C ^rpfeX(x9jc duvdi[Aea>( 'A(aC^ icot^v. 
De Axazele meminit e Gabala Reuchlinus lib. 3. Atqui illos ipsos lambicos esse 
TasoB diu ante Scaligerum Irenaei editores agnoyerant: quos ille Pyriphlegeton- 
tas et Cercopas appellat, editionem vero ipsam Coloniensem conmtiorum et syco- 
pkantiarum cloacam , ad Eusebii a. miiclvi. Sed merae sunt hominis sycophantiae, 
qoas in autores Colon. iilius editionis coniicit, et mendatia crassissima. Quod 
oiim cerebrum habuit, cum in eadem editione IjjLpLeTpo; pro 2(i^/Tp(o< scriptum 
esse dixit, et If&joTpov xijpuxapraeconem? Sane falso in illos ista iactavit Nam 
et i(A|iirp(i>< illic editum est, et Billius recte ita vertit: VeritoHa praeco versibus 
ita ta te exclamavit. Com autem corrupti plerique versus essent, non male idem 
ille ernditiflsimas Billius pedum raHonem non haheri dixit Porro vimlenta illa 
Scaligeri reprehensio non in Colonienses editores , sed in Comarium et Qalasium, 
Scaligeri symmistas, cadit, quomm uterque x9|puS s{ji[jieTpoc legit. 

N. xn. Tb yip oTotx^ov Tb ij.] Insignis, hoc est ^jc(o>](jlo? numerus, est vi, 
siTe C. Sic apud Hieron. comment ad Ps. lxxvu., quem locum Fronto Ducaeus 
ad Lren. attulit: Scriptum est, inquit, in Matthaeo et loanne quod domimts noster 
h&ra serta crucifixus ait. Rursum ecriptum est in Marco quia hora tertia crucu 
fonts sit, Hoo videtur esse diversum, sed non est diversum, Error scriptorum Juit, 
Et in Marco hora sextafmt, Sed multi episemum Oraecum c putaverunt esse y, 
sicut et ibi errorfuit scriptorum, utpro Asaph Esaiam scriberent, lam si literas 
oomes ordine percenseas, eae ad ^ usque xxx conficiunt, excluso videlicet c, quae 
eet senarii nota, ^ porro in literarum serie octavnm locum obtinet, si c adieceris, p. 74. 
dMnpto eo s^timum. Bed ut ad episemum redeam: proprie initjr^ino^ insigne est, 
ttve nota senarii numeri, hoc est figura ipsa g; de quo vide quae Scaliger ob- 
servat in Euseb. p. 105. Atlrenaeus 2n{(n](jiov nnmeram appellat ipsum; quod 
episemon vetoi Interpres reddidit Nos insignem nominare possnmus. Nam in- 
Oorp. BmtcmoLIU. B 



Digitized byVjOOQlC 



LXVI 

•^11« notam ac figoram signifieat. Unda inaigfeiB nviMrii, qoi infigid, boc ett 
episemo, sife nota exprimi solet 

Tout^<rti To fiot^p;^] Haec ex Beik Mb. de Lofvehi per Oeetnm intelligee. 
Ubi Veteres docet ad xcix nBqne sinistiM manmitligkiB nnneraafee, centnm yero 
reliqnosqne deinceps centenarios dextra compntasae. 

N. xnr. Ka\ ixH ^lvtticsCtt^x^.] Qno sincerior hiclociu eziBtat, seribo rp^ 
tbv twv SXa>v. 

Toc $^ ^(Upac Mca 8tfo «jp«Sv.] Hora ^nd Epiphaninm doas aeqninoctales 
coniinet, nt et alio loco eTidentins in^cat lam qnod horae xxx (AoCpoc 1vib«it, 
sic intelligi potest Sol diebns singnlis hoc est xti boriB, tel xxnr, cironlM de- 
scribit, qni in xn paites tricenarias ditisns gradiboi constat occlx. Qoamobrem 
sangnMa horis aeqninoctiilibns xy gradns, dnabns horis, sive xn. diei parte, nx 
gradns conficit 

£{( S<i»$exa xX{{ftata.] Nam tottdem Tentomm legiones. Vide GeiL lib. ii. 
oap. xzn. 

N. xTu. '£v tc^^ tpi^ovta xXijtolc.] Tricenoe ad conTiTinm adUbiloa Hebr. 
ac Vnlg. codices habent. €^eci i/xx. 

Ka\ 2ta Aapili) Ste ii:\ tpt^ovta %L^pat«.] Ubi seriptnm illnd extet miki non 
occurrit. Sed in nngis ac somnns frnstra comtantiam «c rationem exigas. 

N. xvm. Kol o{ Xeuxol XeuxovOaiot.] In Graeco e«t lak lxXfuxavOa>9i. 

IloXX&xe^ ixM^w,'] Nnsqnam haec sententia in Mcria literls r^ritar. 

N. XX. Baat|ia Xa(io90T|.] Panlo aliter haec Terborom formnhi apnd Irenaei 
Interpretem concepta legitnr 1. 1. d^. xvni: Bctmfma eacahu^a cokaa, irraurista 
(fyarbeuia caeotaha fohor camelanthi, Apnd Nicetam TerO: Camo^ hae, ^nooru 
myttada rhnda cugtaba, phogor calathi, Qnae lic inteipietator : ^ t» mtper 
omnem virtutem Patrisy te invocamus, qui Irnmen et wpiHtui bomu eti>ita tnm^mciru, 
guomam in corpore repnaeti, Hebraica porro illa esse Terba Irenaens narrst, shre 
einsmodi reTera sint, sire pro Hebraicis a oircnnforaneis istis mpnd imperiloe 
iactata. Sane qnidem tametsi dqpraTata ea sint, Hebraisnnis tanm In pleiisqne 
hand obscnre peUncet. Ut mimm sit Irenaei scholiasten piom et emditdm lio- 
minem tam confidenter id asseTerare, ea Tocabnla ftec a Qraeca nec ah ^ohraea, 
Chaldaica, Sjfra, aut Arahica lingua petita ewse; proindeqne magica et harbara 
magi» portenta eue quam nomina. At enim Epqphaaim et Irenaeam Mperrime 
sectarins qnidam redargnit, qnod haec ipse Terba perperam acceperint, c«m itn 
scribenda sint: Basem haccados, Ab, Ben, Armach, fp aM ^D ^^I pH CSfdl 
ni^. Hoc est: In nomine sancto Paris et Filii et Spiritns sanoti. A qno qni- 
dem sensn longe illi Patres abhorrent. Veram nt oarmiiiis hnins initio soleunB 
illa formnla, In nomine Patris et Filii et Spiritns sancti, praescripta dt, eaetM 
m75. tamen ad eam sententiam, qnamlrenaens expressit, reTocari petemnt, si le- 
Titer emendentnr. Ac fortassis hnnc aut similem ad modnm conformari pessimt: 

•»^ w^n HSb ^nyr\ mtaw n^i-ttt w:^ w» nsaw? ^t etc. itwtt 

Md^ M13^1« QiuM qnidem Hebraice et Ar»naea infiexione enndem plane 
sensnm reddnnt qnem Irenaei Graeca praelerant Simt ea Tero paitim e Qiweoo, 
partim e Yeteris interpretb Latino concfamaita. Qnod ntcnnqne tentare, mnlto 
pmdentins ac modestins est qnam temere leleteB patree inscMae atqne erreris 
argnere. Qnis nesdt Hebraica Tocabnla Graece oUm soripta, qnne ex Origenis 
Hexaplis Octaplisqne apud Ghrysostomnm aUosqne Patree legnntnr, fam ab He- 
braeis absona esse, nt illa, nisi haec haberemus , nnlla asseqni dfTinalio potnerit 
Gaussa hnius Tarietatis est Hebndcamm Tocum diTersa, nec ad aliamm lin- 



Digitized byVjOOQlC 



ixvn 

gamiai niom fttii modnlaia proktio. Qno sifainf Admirari coniemt in pftacis 
iHis Mifoomanae fonnnlao Toeibns pone onnie illanmi originiB Testigiun ex- 



Mi9aia oi^op^.] Note iteram Tocnm prodigia. In qnibne conflictari neqne 
otinm neqne operae pretinm est. Apnd Iren. Interpretem non eodem atqne hic 
modo legnntnr. £x qno mipplenda apnd Epiphanicim Tocnla est in Graeca Ter- 
banm intoffpntetione. ficribe igitnr Ou tmp& ^b Knli^ Xptarou. 

Mupt^ewoi U, xfl^ oOtoI x& ^v&^.] Ex eccleaiae oatholicae ritn, qnem timii 
iiti«etiiMbant Kam poit baptiannm innngi solebant neophyti 

AD HAEBSSIM XXXVL, HEBACLEONITARUM. 

IL ■. AuxpcdfAevDc dijOfv.] Atixpttati illa babtisnMis ecat tk hixptnvw o^Ttfiiv. 

M. iT. 'Evnc^v tU CXi^.] Vitioeo codice nsna «st Spiph. Nam iiXTjv hand 
dnhio comiptem pio Ihitf. 

N. TL £j|^ ^ oStoc iy X^ocTo.] Sepe alins serpena , alins laoecta. Poeterior 
chalda , toI chak^oa» qnod qnibnadam lineis aeris speciem gerentibas distin- 
gnniMi. De hoo genece loqnitnr EpifJuoiins. Unde Xakxia tox ant ab eradito 
qaodam ad oram codids adnotata, ant suo loco mota. 8eriem qoidem ipsam 
orationis intermmpit lam qnod Epiphanins asserit, morsom haad adeo exitia- 
lem eese, sed spvto oonfioere, com iis pognare Tidetnr qnae Aristot scribit, 
monBiflM TBlinterineBeMpas, id aoerrimnm dolorem infligere. De spnto nihii 
apnd alium legi. 

AD HAEKESIM XXXVU., OPHITARUM. 

N. iT. '*^Hv ipTCtfov h avOpe»no$.] Qaae de homintm origine commenii snnt 
et hi et Gnosticomm pleriqne ex Tetemm philosophomm opinionibns manamnt, 
de qnibns Diodoros, Ensebins i. de Praep. 

SkA icaMOopYiav iptvcoflDKav.] Corr. xoTa «ov. 

N. Tm. ^ETtpov n&kvf i)(ju 9pQvt(A(uiaTov.] Ambr. Serm. in f er. u. poet Dom. i. p. 7«. 
^)udr.: 8erp69B€mmv0Mriiad Mendim aqutmf priusquam bibat, extra fonteim 
•0timii9€nemim «mmi, et poatea bibit, Ita et noe quando ad akare dei co mmmm ' 
eaktri >#ccfifanMS , depomamm vememm p ei t imu m etc. 

AD HAERESIM XXXVDI., CAIANORUM. 

N. TO. j[«0«K ^v 9c<p\ tt^dS YtYpa|i(iitfvov.] Tametsi haec ex Matth. xxm. 
«apale mmpeenit, nbi fiieremias nominatim kadatnr, oante tamen ^v xoIq xpo^ 
XQUi dixit, qnod hic locnssq[»nd Hieremiam non extat Sospicatar Easeb. lib. x. 
x^i 'A}co&t{. haec qaae efiangdista commemorat apnd leremiam olim lecta, sed 
a IttdaaiB detmcta fniase, ant pro Zadiariae nomine leremiam librariomm irre- 
psissB «nlpa. In qnod poetremnm magis incMnat Hiwon. ad Matth. xxyu., etri 
in Heremiae apocrypho qnodam liaec a Mattliaeo citataae legisse referat. Qnare 
Tidendnm an in codice sno 2v to1( izpofi^xoni habnerit Epiphanias, non Hieremiae 
Tocabnlnm. Sed nonnulla aliter protnlit quam apud Matthaenm ant Zachariam 
lep e r inn tar. Velut <{ $(xatdv ^vnv 6pCtv, pro quo lxx. d xaX6v ioxw iviujccov ^cuv. 

Ksi s^ h oXXcp n^ofi^xfi} Froetra alinm hic proi^etam esse dicit, cnm 
rit id«m flle*qni pB09Bime dtatns eet, Zaeharias. Qnod ad posteriora Torba spectat 
Nam ^nioia iUa, xa\ Dcdxov to apYi^iov t^v TtpLijv toS TSTi|M)(iivou, ex MattL de- 
eniauli ■pml Zftfhftriam non ^xtant. Postremo pro ^ko tcov utoW lxx. Gtc^, Hebr. 

vrpyc. Vnig. a>i/i»#. 

E* 



Digitized byVjOOQlC 



Lxvm 

N. Tm. ToC pouxpi(9Tou xflcv^^ou.] AeUttiiil Ln. e. xszt. Plin. L xxx. c. nr: 
Bupre&U» ammal ut rcurum in ItaUa, nmiiUmum 9eQraham longiptdL FaUU 
inter herboi bovem wMxime^ unde et nomen invenit, devoratumque taeto/eUe ita 
infiammat, ut rumpat 

AD HAEBESIM XXXIX., SETHXANORUM. 

N. Tii. UXaTuvO^iDV ^ TtSv avOp<&]ciDv.] Haee qaideni Epiphaaii sentn&tiA 
e0t, qatm et AugvstinaB lib. xxn. c Faost cap. xxxt. , et Hieron. c HelTid. tueii- 
tor, Abraami tempore nefas ftusse sororea ex altero parente dacere. Sed reda^ 
mant pleriqae, si Saram Abraami sororem foisse non dabitant, qaod et Abraa- 
mos ipse Gen. xi. diserte profitetar. Imo Tero et DaTidis tempore fortasse licait. 
Alioqai Thamar, Amnon fratri sao non diceret, nt se coniagm a parente posta- 
laret, 2. Reg. 13. Qaanqoam scio haec aliter accipL 

N. Tiii. 'EoTt 8k ^8ltv xak Oau{i.^a(.] Haec de daemonibas s^tentia a lustiiio 
primam manaTit, eamqae postea Irenaens amplexas est lib.T. cap. xxti. Yide 
Eoseb. Bistor. lib. it. cap. xtii. Qaae tam«n Tolgo non probatar. 

N. IX. Ta $k vuv auvT^(uiK.] Deesse qaippiam ad hoias looi integritit«m 
eospicor. 

p. 77. AD HAERfiSIM XL., ARGHONTICORUM. 

N. i. 'E)t^xc(va T^( Xcpp<i>v.] Chebron Eleatheropoliji Tolgo esse creditar. 

N. n. Ete^va( h\ xaO' fxa^rcov.] For. sTvau 

N. m. 'Q( Tcov xav0^fa)v y^o(.] Non displicet Comarii lectio, qni Pihi' 
larium legit Nam B;{Xapov illad non expedio. 
N. T. ToBTiM^pt.] ProIehoTa. 

AD HAERESIM XLI., CERD0NL4N0RUM. 

N. h Iu{i^pi)xe yap toUtou^.] Irenaeas 1. n. c. xn. eandem apologom Ya- 
'lentinianis accommodat. 

Tou Sva Tbv xX^ipov.] Certissima est emendatio nostra fvoTov pro ha Tdv. No- 
nas enim pontificnm Romanoram ordine fdit Hyginas, si Cietom nomeres. At 
Lrenaeas Hyginam octaTam Romae episcopom nominat lib. m. cap. it. 8ed haec 
alibi discnssa. 

N. n: TijvBs d(a Mcauj/cu^] Leg. 8(a0ijxi)v t^v 8(a etc. 

'Q<Tc\ {i/(jLuxoc xa\ nefA9pY)S^voc.] Qaod insecti genas sit (ii(iuE Tidei^t eraditi. 
Saspicor leg. ^(ip(xoc, qaod Tocabalam cam pemphredone conioBgit NicaRder 
Alexiph. T, 183. (iA(99ai 

ns(i9pi)$(uv, Q^xi^ Tc xa\ ^x p^(xs( optcac. 
Yide Scholiasten. Qai ^(ip(xa 97y)xoe(8^ qaiddam esse didt, (lAov xor^i tj^ Xpo(^> 
x^Tpio y(j^\u^o^j b>( o{ 9^xe(. Sed et djv TcvOpijvY)v, siTO TsvOpvjddva, a nonniiUit 
p^(iP(xa Tocari. Haec Stephanns in Thes. 

AD HAERESIM XLIL, MARCIONISTARUM. 

N. i. OZxoi To ff^o^.] Ponticas genere fdit Marcion; qoem ideo novrtxbv XiS- 
xov Tocat Ensebias 1. t. Hist. c. xin., hoc est Ponticum hipum, Male enim Inter- 
pres Ponticum fycum, Scripsit antem adTersos nefandnm honc haeretieam t. li- 
bros TertuUianas. Yide qaae de eios tempore ad haer. xlti. n. i. dispatamiia. 

'Q( oOx a9cs{XY)«c t^v ftpoeSpfav ts.] npoe8p(av ad commanionem cterieonwi 
refero, qai^e lucae opponitur, quae, at ait Balsamo a^ Can. lxx. Basilii, daba- 



Digitized byVjOOQlC 



IiXIX 

tar bids Ixto^ ioC ^i{(a«to(, illa Tero Ivt6(. Gredibiie «st enim Marcionem eleri- 
eiim fiiiMe. 

Nf^mCoev 81 xal tb dt^^ov.} Leg. xcnk tb ooi^. Nam sabbato ieionaii coBira 
oiientalia ecclesiae morem iabebat Marelo. 

N. \u OO xataxX8{o(jLev (|^u)^A;.] Quod eUmici certia ritijbna faoiebaat Htno 
m. AeneiiL Animcmque sepulcro 

Condimus, 

AD SCHOLION EX EVANGELIO. 

"EXrfx. «'. xov ts dbcox^/)^.] Aliad egit Epiphanioa, enm yocem $b>pov mala 
fide a Marcione snblatam credidit. Neqne enim apnd Lncam aat Marcam repe- p. 78. 
ritor. Atqae, at opinor, loci alterina sindlitadine deceptos, qai est Matth. $, 23. 
Sioffers munus tuum od tdtare etc.y dtupou, mTe munerie, Tocem alteri qaoqae 
iUi triboit 

Zxjoik. Y)'.] Postrema tw ba, i^t -f3ip (o; icpb< Ma>iwT)v. Sapra in locoram In- 
dicolo com Scholio ix. copolantar. Scripserat, nisi faUor, Marcio S^ 06 9xav$»t 
X(9fhf[9Etai Iv aut£^. 

£xoX* t^'* ''OOev ^iyei, 6 Bk [Aixp^tato^.] Qaod minorMn ae Chriatas appellat 
in regno coelorom, ad aetatem refert cnm Epiphanio Chrys. (jitxp6tcpo^ xata tijv 
^X(x(av xol xata t^v t<ov noXkSyt S6$av eto. Nec non et Beda aliiqne compfaires. 

MActof xa\ KpiOijfdoc.] Ut se habent liaec dno nomina, locoram oppidoramye 
propria esse Tidentnr. Sed desont impriflus aliqaa; tom MArjto^ legendom, ut 
Homeri parens aterqae oommmnoretor Meles et Critheis. Meles fluvias est, qui 
Smymam alait, Homeri patriam. Strabo L xir. Stephanus McXvItou x^Xxou me- 
mkit, ^s £(jiupv«^ JxaXtftto, dbib MeXhou 3cota(jioQ. Quare MOj)to{ etiam pro 
MAy](. Herod. in Homeri yita Critheidem ait Homerum ex fnrtiTO concubitu ad 
Meletem fluTium peperisse, ac propterea Melesigenem appellasse. Philostr. u. 
konom in Melete Critheidem Meletis amore captam introdudt, ab eoque Ho- 
memm genitom. Ubi Critheis non fontis ullias, ut OrteHos existimat, sed 
ipsiusmet Homeri matris nomen esi Vide Suidam. 

"AXXoi 8^ KiJicptov 9cpoico$idl8o<.] Hand scio an proprium sit oppidi nomen, an 
enm agrnm signiflcet qui estTcpb noSbi montis alicuius. 

*£XiYx. tc' , 'fi 5i tb lYtpeilvaL] Corr. iff pOkv. 

£x.oX. xc'. Tcpb t^( toO XpercoQ Mri^oiJ] Non parra hic hallacinatio est: 
Assamonaei filii, hoc est Macchabaei, post Antiochnm Epiphanem prodierunt. 
Qai eoepit anno Graecorum cxxxyn. i. Macci., hoc est per. lul. 4538, annis ante 
Tolgarem Christi natalem clxxt. Nisi forte Antiochum tbv (jL^yav intelligat, qui 
coepit per. lul. 4490. Sed Assamonaeornm traditio a Macchabaeis initium habuit 
Qaarer infra Epiphanis initium coeperit neceese est 

SX.0^ ^s'' o^ T^ %iip(va\ Y^vovtat ] Apud Xenoph. tamen ^(jiepoox^Tcoc est 

£xoX« Xy]'. oicb tb>v opxaitov ta avtiypa^a.] Corr. tc5v dlpxc^cov, ex ArchiTis. 
Ignatius Epist. ti. ad Philad.: ijxouoa 7^ t(v«t>v Xeydvttov, Stc ih (jl^ Iv tol^ apxeiot^ 
e5p«» toS eOoYyeX^ou, od ^ctoteUco. 

£x.oX. vc'. nspl tijc ^dctou.] Apnd Lncam leg. ini tij; ^&xoo. 
*£XfYX* ^'. o^x aOoofcDtoc ^ iv tcp vd(&cp.] Antequam Epiphanii locum huno 
attingam, paaca de Ti ao potestate Tocabnli t9J< xaOomcuoccuf dicenda sunt Est 
igitnr xa6<i>ota>aat idem ao coneeerare, dicare. Hinc xaOooituot^ decoHo, et xaO(i>- 
ma^o^ deeotua, coneecraneue, Quare qui se piincipi doTOTent ac religiona ali* 
qna consecrant, xaOt^ouDpivot dicebantnry ut miiites. Capitolinus in Mazimino: 



Digitized byVjOOQlC 



LXX 

C o mmH $9 nei 9aeraM; imo vtro eoH»ecranei. Bimmodi faere GbHonmi i 
devoH, quoB iUi Soldurioe appellabant, ait Gaesar lib. i. Gomment. , hoc Mt i 
9i*>(A^(; qfkod 9(fitim mihi Tidetnr qa«m qaod GrMCHs intsrprei roddidity auv<i>- 
(i^tac. Tametfli idem fere est, quia iiuianmdiim adigi •olebMMfc. SgregiaiL t% 

p. 79. xa6o9tb»9tiiK floremplimi refert Dio Mb. un* ad anmui nrbia 725. Ubi Sextnm 
qnendam Pacntinm, sire Apndinm, trib. plebis narrat aemetipsnm Ai^wto m 
aenatn deyoTiflte, idemqne nt alii senatorea facereiit antorem fdisse: hf fop t& 
auve$p(({> iocuT^v tc ot tov tcov 'l^ijptov Tp6icov xaO(i>o{(i>ac, xa\ tol; oXXotc ouvtpotlXeue 
TouTo icocTJoat. Sed Angneto reelamante trib. pi, proailieBa ad popnlnm obTios 
qnoaqne ac caeteros deinde cites coSgit xaAttp£>9at 990$ t^ A&yotioT^ 'Af ' oSmp 
xol ^ fcpoTp8ie6|jiavot Tbv xparoGvTa X^iv e2u6a(ACv, 8Tt toc xoOtoou^utta. ffine b«- 
8«»ot(i>(jivwv appdlatio i«tOrRx£< ex fomrala (deriiqae impecalibat offid» ac mi- 
niBtris attribnta, mazime, nti dictmn eat, mijitaribni. Angnetuina lib. 11. contrs 
Epist Parmen : Ne^ uUo modo per devotum miiitem, quod a privati» tamrpatym 
eet, aigmm regaie violMtur, Protectores item domestid in Cod. Tbeod. ds do- 
mesticis et Proted, dcTotisdmi nominaatnr. In concilio Epfaesino Parte n. Ad. i. 
Gandidianns yocatnr K6(i.7)( t(5v xaO(i>ot(i>(jiv(i>v $o(uot{x(i>v, nt et in Chalced. Aet i. 
et aiibi saspe. Qnin etiam in eodem oondlio Ghaloed. Act ni. ^ oxoXi| tc&v xa- 
Oti><7t(i>(i^(i>v MaYt9Tptavfi>v. Item Yeronidanns ibidem h xaOwoiM^A^vo^ oijxpcMiptQc 
Tou Ot{oo xovoi9T(i>p(ou. At ycro e contrario xaO(i>9t(i>(iivo< in concilio Sardic. caa. 
xyn. idem est ac coiufefiwate», exautoratme, nt Zonaras et Balsamo inlerpFetaa- 
tnr. Qnemadmodam eacer apnd Latin68 mediae sig^nifioationiB eot Qosm ad 
Sardicensem Ganonem fortasse 8nidas respexit, dnm xaOooCidoty sit esse Sixa£- 
(«otv, xar^piotv, napk to xaTa tou Mw ^{veoOat, i^toctoS paoiXtfdic. Sedin ee 
yalde est hallncinatns. Nam et exempia dno profert qnae non mtelligii Qnonun 
altemm ex Soorate depromptnm est lib. y. c. t8' : ^Rn\ Ocodooiou ^aotX^^ 'Poo- 
(ia{(i>v £\4(A(Aaxoc ebcb (tnitxm 6?( Tbv TtSpowov M^i(iov paotXtxbv X^yov ditfiiXOi, *cik 
$t$ib>( Tb Ti|c xaOooMi>ot(i>< Tc(t( T(«v IxxXiiottiW ai}xtft( icpocxaTa^etiY"* Altervm ne- 
sdo cnins scriptoris de Ghristo: Ttftc ykp ycvo^iivotc (corr. v6(iot() «dnbv icaped«l^«- 
(tev xa\ %U xaOoo{(i>otv oOx 4[iapT0(uv. Vemm ntrobiqne xtiOooCtooic maiestnHB eri- 
men significat. Gioss. Yetns: fiaOooi«i>otc, depotio, dicatio, maiettae, 6ic in 
Ghalced. con. Act iii. in libello Theodori Alexandrini adyersns Dioscomm: Ta 
yop th auT^v T^v xaOo9{(D9tv nap' adTou xoTaoxeuaoO^a, xk iccxpaY(ft^a M Bta^^ 
p(i>v apx^vTtov hihifyi djv 6(m^pav ooidTi^Ta. Idem et in libello Ischyrionis ^aconi: 
Sti f op xa\ il^ ai^T^jV t^v xaOoo{(i>otv a(jMipTiJ<Ta( th, (ayioTa 06 icap^oaTo. Interpree, 
^otionem. Mejius omnino maieetatem, Theodoretns in ccnliment in Danielem 
^. Ti. ad iiiteo yerba comm. 4: Qtfaere6aiU occosioiiefii etc,: TouT^on xivTa 
^]cpaY(M(Tci{ovTo fh tob( ti|( paotXtCa^ vd(iou« icXi|(A(aXot>VTa a^Tbv c6p^v Ifc^ACVoc, 
aOTol Tou djv vuv xaXou(UvT)v xaOooCiootv icX^at ai^T^ pouX6(ASVot, diXXa 8tif(uipTov 
Tou 0X01C0S. Ita in Graecis nondnm editis, qnae snnt penes B. P. Frontonem Dn- 

p. 453. caenm. Nam Latinns Interpres haec omisit Usns est in eadem signifioatione et 
xaOoo((&oc(o( yocabnlo Isidoms Pdndota in Epist CLxxyii. nondnm edita, qnam 
cum aliis plerisqne habet Andreas Schottns noster. Ubi de Gliristianis loqnitor, 
qni, cnm diyinam legem profiteantnr, hnic tamen in perferendis iniariis neqna- 
qnam obtemperant: K^v Tt( a^bc IX^ctv lictxctpofi), Xotdop^oOat f^ouotv, xol 
(o( l7c\ xoOootkioct oX^vTa toa< icp^ouot. Glossae BasiUcttn: Tb npi xaOooWioc«>i' 
Tb icep\ icpoWac, xa\ lict^ouXiii paotX^t»^ Ambrosins commode per devotiomg 
nomen exprimit lib. de ^ia et leinnio cap. xyu: Qituf oti^eM» odtoctolioiies jM>teii- 
tiumhfuarf QM memorem eacramenta, quae violare ne/a» oHntratUmrf Bibor 



Digitized byVjOOQlC 



LTTT 

aiir«, inguiunt, pro salute Imperatorum, et qui non biberit, 9it reue in devotione, 
Videtur enim non amare imperatorem, gui pro eiue scUute non (ribtrit, Ergo t»- p. 79. 
Oo9iiiMt( ttX maiestae, Tttl crime» maieekUis, ex eo sdHoet qood milites aliique 
aamiaento m prineipi o1>etriiigaiit ao deioTeant. In qno alins Baidae error oe- 
cacrit, qni apud Becodiannm xaWaim^Mvoc interpretator icXiipofopaiv; Herodiani 
T«fba simti 'O dl drjfoetfaxtvi^ac ^hVt^ ti|( ^x^^ TcapoXiJoei t(i> ts MaSifACvci) xa6o- 
otM^fUvoc, «^o^oac oipaxbv i[)uv ic^ x^v Kopx^voL Qno in looo xaOoato(i(Jievo< est 
devotus, otericdtf. Praeterea xoiooiMOK) wt oplnor, in legibns idem est ao san- 
edo, koe est poenae oonstitatio. Instinianns lib. 11. Instit wp, i: Ideo autem 
muroe eatu^tos dieiwnue, ifuia poena oapitia conetituta eit in eos qui aliquid in muros p. 80. 
deHquerint, Ideo et legnm sas partes , quibus poenas constituimus adversus eos, 
qui oontra le^faterint, sanetiones vocamm. £x iis Epipbanins noster illnstrari 
potast, i^nd qneai pro o^ oOoou&rou snspicamnr legendnm cOxaOoouoTou. Srit 
antem eOxaOoa^eato; vdfxo^ , ontns integra sanctio manet , qnaeqne peena etiamnnm 
sancito. Nisi forte aptins sit oOx dbcaOoai(i>Tou, qnod eondem sensnm babet Tam- 
etsi axaOoo{ci>TO( aliter nsnrpatar ab endem Epipbanio in Catbarornm baer. lix. 
nnm. ul, nbi distringi gladinm a magistfatibnB ait xar^c yoilTcov, xek pXaa^ijpLiov, 
%tii axaOoatf&T«ov. Nam ^waOoouoTou; appeUat maiestatis reos, et imperatoris ob- 
ioqnio minime doTotos. Ut in Actis Conciliabnli Epbesini in relatione ad Tbeo- 
doMQin imp. de CjiiliQ Akxandlino: nptoTOv piv t{{ xb raXi^vbv, xa\ cOaep^ %(ov 
]capi)v<S{jiY)aE 0^aic(a(jia $ia ic^tov xb oxaOoa^catov a^tou 8eixvJ;. Tanti fnit raram 
illam Yocabnli bnins notionem extricare, nt in eo plnribns immorandnm fnerit 
Nam xaOoa{taaiv iHo sensn nnUns, qnod sciam, lexicon et yocabnlariomm con- 
cinBatoi expoanit 

Eal Sk% tmit^ Ioti t^c, xa\ t^.} Sadem cantione saoramenti encharistioi 
£ormam dissimnlat, qna et bnins et caeteromm Tnlgare pleriqne Patmm yeriti 
snnt. Innocentins Epist. i. ad Decenl de Confirmatione dispntans: Verhavero 
dicere non possum , ne magis prodere videar quam ad consultationem respondere, 

TouT^aTt (ASTa xb $e(itvi|aai.} Nam te(icvou Ycvofji/^u, hoc est peracta coena, 
nt ait loan. c. %jxu noTae legis mysterinm institntom est, non in ipsa coena. 
£x qno illnd apparet, fimstra hoc ex capite coenae appellatione sacramentmn 
illnd dominici corpoxis et sanguiais censeri. Nam Mattbaens et Marcns iaO«$vT(uv 
a&Ttt^ dipiernnt piaesenti nsi pro pra^terito; nisi, nt olim Scaliger arbitratna est, 
Mi^vTiov aoristns sit secnadns. 

2^. Sp'. tva Mifi ndtaxo.} Snbobsonms bic loons est Sed, nt mibi Tidetnr, 
Paseba ilhid legiiimnm «poTV9iot{(Aevov f^sse dicit, boc est ik tUjcov ac fignram 
ahedns adbibitnim, cni sneeessit tb ^^atov ol^xoU Tt&Hh^jni , boc est perenne ac per- 
petnnm, qnod passionis snae fignram et sacramentnm continet; siye malis, qnod 
eandem ipsam pessionem aHimaret, einsqne frnctum, nsnm ae recordationem 
ratam laceret, et ad sempiternam mtaioiiain piopagaiet 

'EXr)Q^. 0'. iistTaY^vlT^a; icCaTeco^] Corr. IjctTaYfi. 
# 

EX EPISTOLA AD COBINTHIOS. 

"SXerX.* ^'' ^ ^t'- "c^^^o^ Sk Iv iXrfi.'] Deesse nonnibil adintegritatem bnins 
loci Tidetur. 

""ClXcYX' ^'' xol (])'. 6^( $^ Tb ^^ Sicai} Vitinm boins looi nemo non Tidet. 
Qnod «^ ex traiectione Tocnm iirepsisse snspicor. Yide igitor nnm ita eonfor- 
mari debeat: di ^ tb (i^ cbca^ x^*^^ f ^^) ^ '^^ ouvijOetav , Totixo icottfCv fba^ 



Digitized byVjOOQlC 



Lxzn 

xaipou t\c ovo|xa aOtoS i)OAv)oc, tot! axo9Tp^t|rat cbcb t^( 7:oXu6/ou ^avtaaCa^, xA t4 
xat' etoc aOtolc -ftv^fava tlc iautbv (utaXX^fat. 

KaL to^ft :coXXa>v OuateSv t6ts icpocmx.O(iao>v.] Toto iUo spatio, qao in do- 
serto Israelitae Tersati siint, sacn qaidem obtolisee deo pntat EpiphaiiiaB; ted 
qnod ea per sese minime ipsi placerent, qnodqne nt ab idololatria eos ayerteret 
p. 81. potius, qnam qnod illis afficeretnr^ offerri sibi pasana esset, ideo negare sibi baee 
obiata fnisse per prophetam existimat. At Hieron. comm. ad Amoi scribit Israe- 
litas toto illo quo in deserto fnemnt tempore non deo» sed idolis immoUsse. Et 
^d postea, inqnit, quctedctm domno eot le^vnus ohtuHsee, nou voiuntate, »ed 
poenarum fecerunt metu et eorum inter/ectione gm propter idola corruerunL Do^ 
minue autem non ea quae offeruntur, sed voluntatem respicit offerentium. Gyrillns 
vero ad t. eap. Amos ita statnit, demnm in illnd dnntaxat tempos celebranda 
praescripsisse sacrificia, qno promissam terram occnparent, sed illos nec postn- 
lante nec cnrante deo in deserto nihilominns obtnlisse. 

''£u>< (AataXXetSaT).] For. (istaXXi^. 

^EXfifx.. i^ xa\ xtt'. ?va tbv 'E7C((uv{$y]v de^^T).] Mithrae sacerdotem hnnc fnisse 
scribit Epiphanins, qnod apnd Cretenses idolum fnerit. Qnod apnd alinm non 
memini legere , neqne yemm arbitror. De proTerbii ilMus origene Kpvjte^ iii t|>£$- 
otat, Tide Photinm n. cxc, pag: 249. 

Pag. 374. A. icpof^Oeto ^l Iv t^ ?S(co.] 'De Epistola ad Laodicenses accnrata 
dispntat Baron a. lx. 

AD HAERESIM XLIV., QUAE EST APPELLEIANORUM. 

De Apelle meminit inter alios Pacianns Epist. t. Gnins et corrigendns locns, 
in quo Marcionitas Apollinariaeos , Cataphrygas et NoTatianos reoenset Leg. 
Appelleianoa pro Apollinariacos. 

N. I. tva Ravtox^iOev iautu).] Leg. lauti{v. 

AD HAERESIM XLV., SEVEBIANORUM. 
N. n. 'AXXa xa\ o( an^oXot.] Locns extat in c. i , 1. 1. Constit. 

AD HAERESIM XLVL, TATIANORUM. 

N. I. T(i> a;cb SafAapcttcov c?( Xptotbv icc^toteux^tt.] Scaliger ad Ensebii Chron. 
a. MMCLYii: Errat, inqnit, Epiphaniua, qui a Samaritie ad Chrietianoe luetinum 
iransiisse scribit, Certe enim Samarites non erat, sed Samariensis: quanquam et 
Samarites domo, non religione, dicipotest, Canssam affert, qnod Samaritanomm 
religionem minime sit secntns, sed Graecomm snperstitioni inhaeserit. Ideo non 
Tere de eo dici potuit, otxo Soi(iapeitu>v c{(Xpi<rrbv jccTcivtcux^at, sed if* ^XXi{vci>v. 
Sed si 2a{iape{t7)( domo, non religione, dici potuit Instinns, cur non obcb £a(Aa- 
petttuv credidisse dici potnerit non rideo , hoc est e Samaritanomm popnlo ao 
ciritate. 

'£7c\ 'Pcoarixou ^-)fe(A^vo(, xa\ 'Adptovou.] ManifeAa est hallucinatio etqnidem 
duplex. Nam neqne Adriano imperante mortnus est Instinns, sed M. Anrelio et 
L.Yero, nt Ensebins asserit 1. it. Eccles. Blst c. xv., et tricenario maior fuerit 
oportet, nt ex temporis ratione, qno Apologias pro Christianis edidit, constare 
potest. Qnanquam di£&cile est statuere quandonam iUae, autquo demnm ordi(ie, 
p. 89. scriptae sint. Eusebius libro Hist. ir. duas omnino scripsisse Instinnm refert 
Qnamm priorem Antonino Pio obtutit, ut cap.Tm. et x. testatnr. Ubi etiam Ia« 
stini Terba quaedam ex ea, qnae secnnda numeratur, Apologia citat, in qnibna 



Digitized byVjOOQlC 



Lxxnr 

6» Antinoo, Marcione ac Indaico bello mentionem fedt, et, qnod capnt est, hnius 
etiam initinm sabiicit capite xi. At yero cap. xv. , sire tc , alteram Apologiam 
snb M. Anrelio et L. Yero scriptam affirmat: xaxk Toi5($e xa\ b H^ixpci) np6a^ 
^jitv ^ci>6e\( 'louTrtvo? 8idT«pov Mp Tfiiv xa6' ^jia; doYfi&Twv pipXiov avaSob? toI? 
^^X«»(i^o(( ap)(ouat, OeCco xaToxoaix^Tai (jLapTup(ci>. Snb Anrelio igitnr et Vero, 
qnos cap. xm, siye t8', Antonino Pio successisse significaTerat, secnndam Apo- 
logiam obtulit, et passus est lustinas. Eusebio assentitur Hieron. in Script. Ec- 
des. et Pbotins. Hodie lustini duae extant Apologiae. Harum prior ad Senatum 
inscribitar. Posterior eundem praefert titulnm, quem primae Apologiae Ensebias 
aitribnit, nempe AdToxpoTopi Tixta AtXiu) 'A^piavb) 'AvtcovCvco EO^rep^, Zt^om& 
Ka{aocft, xa\ 0&i)p(99((jL«o \A& ^^tXoad^q), xol AouxCco «^iXoad^t)» Kabapo; ^iloei xASSy 
xa\ EM^lJi e?^otT)Tfi>. Neutra harum soli Antonino est inscripta. Porro quae 
posteriore loco censetur, ea prima ex di^tbus oblatis a lustino videri non imme- 
rito potest Primum quia priorem, ex Easebii, Hieronymi et Photii autoritate 
Antonino Ro, posteriorem post eins mortem Aurelio ac Vero Impp. exhibuit. 
Deinde qnoniam Ensebius cap. xv. Terba quaedam ex posteriore Apologia com- 
memorat, qnibus mortem sibi a Grescente cynico impendere dixit, quae quidem 
in ea leguntnr, quae hodie primo loco ponitur. Praeterea quae secunda Tulgo 
nominatnr^ ineunte Antonini imperio scripta Tidetur, ac subinde post Adriani 
mortem. Qoippe Antinoi Telnt recens consecrati in iUa meminit, xoZ vGv "(tyvn^ 
pivou. Item ludaici belli, quod perinde vuv YeyevTJiiivov appellat; cuius beUi ao 
defectionis autor fuit Barchochebas. Ad haec inscriptio ipsa, quam paulo ante 
protulimus, idipsum suadere potest. Nam AureUnm, quemVerissimum appeUat, 
nondum Caesarem Tocat Gnm tamen Lucu Veri patrem, qui ab Adriano primum 
adoptatns ftierat, eo nomine insigniat Atqui post Adriani mortem AureUns Gae< 
saiis nomen obtinnit. Quocirca statim post Adriani necem pau]o antequam Gae- 
sar appeUaretur AureUus, priorem Apologiam (quae perperam secundo ioco po< 
nitur) habuisse Tidetnr. Apparet insnper Verissmi nomen etiam post rirUem 
togam penes Marcum AureUum resedisse; tametsi Gapitolinns antequam Tirilem 
togam sumeret, Verissimum, ea usurpata, AnniumVemmdeincepsnominatam 
eese scripeerit. Virilem autem togam aumpsit piintodecimo aetatis anno, ut idem 
testatur. Quod superstite adhuc Adriano factam. Siquidem mortaus est Adrianos 
Camerino et Nigro Goss.vi. £id. lul., anno Urbis locccxci. Marcus Tero natus 
est Vero et Angure Goss. , anno ioccclxxit. Igitnr annum agebat xTin. cum 
Adrianus excessit Quae de Apologiae utriusqne tempore atque ordine diximus, 
dabia non erant, nisi quaedam ex Eusebio et aliis interfenirent, quae negotu 
aKqaantom facerent Ac primum Eusebius cap. xvi. , siTe iC', Ghristianae mu- 
Ueris historiam quandam ex priore lustini Apologia recenset, quae in prima ho- 
diema eontinetur. Deinde idem ipse Instinus Apol. ii. annos cl, ab eo anno, quo 
defensionem istam scribebat, Ghristum esse natum memorat Cum ergo cxxxviii. p. 83. 
Christi anno Antoninns Pins inierit, coss. Gameriuo ac Nigro, consequens est anno 
Antonini xin. hanc qnae secunda numeratur, qnaeque a nobis prior constituitur, 
Apologiam esse scriptam. Praeterea Marcionis haeretici duobus in locis memi- 
nit Hnnc antem sub Antonino Pio post annos ab obitu Ghristi cxvi fere emer- 
sisse TertnUianos confirmat Ub. i. contra Marc. c. xix. Non potuit igitor primo 
Antonmi Imperat. anno defensio illa ab lustino esse scripta. Sed ut ex iis tricis 
nicnnqae se yeritas expUcet, mihi admodum probabUe videtnr, nisi plures dnabns 
pro Christianis Apologias lustinus ediderit, omnino primam esse quae Tulgo se- 
cnnda numeratur ; adeoque sub initiam Antonini Imperat scriptam foiaae ; quod 



Digitized byVjOOQlC 



LXXIV 

ex iiA argQmeQtia cooiieimiu qoM tunt aiit«a proposita. Atqu gl uad a Ghristi 
ortnadiUiid tompos elapsi niimerantiur. Ita quidem luatiniia: sed com panlo 
fortasse plos gxl annis flnxissent, rohmdo, nt assolet, nnmero ante annos cl 
dixit De Ensebio expedita res erit, si aat ipsios, aat librarii, colpa x^ BeuT^^ 
pro Tfj TcpoTip^ irrepsisse dicamns. Nam perspicne t^v icur^pav illam eese signi- 
flcat qnam nos primam facimas: primam antem qaae nobis est secnnda. Postie- 
mum atqoe onuuom difficiUimqm est qnod de Marcione nobis obiidtoj. Qoem, 
ot consentanea loqoamar, affirmandnm. est non Antonino demnm imper«ite, sed 
sub Adriano coepisse. Atque bAod scio an duo iUios ^tingaenda sint tei»pora, 
Qt in plerisqne haeresibos aocidit, iia nt snb Adriano primnm eraperit, poetea 
▼ero sab Antonino longe lafeeque propagatis «rroribas c^ebre aibl nomen pe- 
pererit AcTertaUianos profecto etsi sab Antonino Marcionem errorem ezhalasse 
scribat, negat tamen scire se qnoto eios anno coeperit Quoto quidem cmno, in- 
qnit, Antordni wuiioris de Ponto suo exhalaverit aura canicuiaris, non euravi in- 
veeHgare, Epiphanios in Marcionitarom haeresi scribit Marcionem cnm a patre 
sao pulsos pa^em ac Yeniam eblandiri nnUis precibas posset, Bomam se post 
Hygini obitam contnlisse. Comqae nihilo magis qnod ci^iebat ilUc obtiaeret, 
tnm demom pabUcata baecesi saa ecclesiam oppagnasse. Hygini obitns confer- 
tor ia anmom Anionini xti»., ante qnod tempos Marcionem haeresim soam disse- 
minasse necesse est, com Instinas, qai Antonino , et qnidem imperii eias initio, 
Apologiam obtnUt, Marcionis meminerit. Qoare dnplex , ati coniidebamos, Mar- 
ciQnistaram ortas esse debet I^am primam in Ponto Asia dnntaxat nefarinm 
dogma praedicaTit, idque Adriano imperante: postea snb Antonino maiores tra- 
hens spiritns Tehementins in eosdem iUos errores coepit incnmbere. Hygino tero 
demom mortno primitas dogma Gerdonis interpolasse Marcionem nnUo modo 
censeo. Haeo de lastini ac Marcionis temporibns habai qaae dicerem. Dicent 
aUi fbrtasse meUora. Nam nostris illis non adeo oonfidimos, nt non afieiri cer- 
tioia posse i^erema&. 

'Q^ nip\ To fiMS^oTov iTo^.] Consentaneas error est ei qaem paalo antea re- 
fotatimas, sab Adriano passnm eese lastinnm. Qaod cam falsam sit, perinde 
falsnm est sob Antonino Pio, TideUcet post InstiQi obitom, scholam erroris 
aperoisse Tarianam , qaod sab Miffco AareUo facere potoit 

N. iT. ^'Evmv hl afoXti^v ht Jf8v).] Notanda Epiphami sententia, Teteres 
Patres aate Christnm, qoi salTa fide peccaTorant, propterea apad inferos deten- 
tos esse, donec a Christo Uberarentnr. 
p. 84. N. T. Atb xo(\ Oovti^ou i9x\ tov e28<$Ta.] Tritam de Golgothae siTo CalTariae 

appeUatione sententiun seqoitar, at ab Adami sepalto cadaTere ac cranio dedncta 
sit At CyriUns Catech. xni. prophetice sic a Christo nominatam existimat hanc 
locom, qnod, nt ait apostolas, capat Tiri sit Christas , Christi aatem deos. 



AD LIBRUM n. 
AD HABRE8IM XLVH., QUAE EST ENCRATITARUM. 

N. I. '£v Tfi Opu^ia rfi xexau(AfvD.} Ea est apnd Strabonem L xni. Lydonun 
Mysommqne regio ad Maeandrom. At Stephanns liaTax6xaui(A^w)v x«^«v «it esee 
Tijf '£f loio^ ex xui. Strabonis Ubro. Caeteri Phrygiam esse censent InTenio et 
Laodiceam cognomento EaTax«xaut«iv7)v in Lycaonia, siTO Galatia, hand procol 
ab Isanria. 



Digitized byVjOOQlC 



LXXY 

N. u. Ai' i^^d^o^ xupou.] Mimm est qaid sibi voliierit Epipluuuxui , aut qoid 
in animo habnerit, com haec scriberet, l^^fxatoc nupot! idem esse hc /erventis^ 
mk rtcoekae 9orbiiio»is, Kam qnod xupeu fimmeBtaceam primo k)eo iatecpretatar, 
eatitta qmdem tokrabilior, sed oontraHebraeoram Graecenuaqiie eodieam fidem 
vawrpata leetio. Eteaim lzx. «im Hebraeo eommtientes icu^^ou, hoc eat rtiga^ 
scripBenmt, Bon icvpoQ. Qaaenam yero grammatica ratio ^cupoS pro 9n>p«i»0^o( 
diei patiatu^ quast genitiTvs sit a nomine 9cup<$Ee( )cuf oS(? Qaod minime ptoeedit. 

AD HAERE8M XLVm., QUAB B8T PHRTGUM 8IVB MONTANL 

ILaik ^pu7a9Tbiy.] Phrygee sir* Phrygastae proprie dieti, qaod e Phrjgia 
primom prodierinl lidem tamem noBninqaam Gataphryges et Gataphrygae» 
qoasi emigeMam esset tei dogma xora ^p;{-f 0«. 

R I. OStot Y^ YtY^vavt 3ctp\ \h iweoDiatS^xaTov.} Conseatanea samt qoae de 
haias haeresis exita ac tempore disserit, cam iis, qaae supra docuit, nimirom 
fastimam Adriani tempore mortmim eese, secundam qaem paolo post Tatienas 
prodierit, a qao Encratitae originem acceperint sub Antonino Pio, qao eodem 
imperante, atqoe anno iliius xiz., Montanus eztiterit 8ed cum ex iis, quae 
paalo ante dispatata sont, constet lastinam nonnisi sab Marco Aarelio passom 
esse, Tatiannm yero aliquanto etiam poatea haeresim saam eondidisse, mani- 
feeta hic est tNnporum perturbatio. Quod ad Oataphrygas spectat, Eusebius ia 
Chron. anno M. Aurelio xl scribit Oataphrygom haeresim , autore Montano ek 
Prisdlla ao MaximilHa «xordium habuisse, tum anno seqaente Eneratitas Tatiano 
dnce prodiisse. Quae si rera sunt, Tadani et Encratitarum liaeresi priorem 
oportet esse Cataphrygam haeresim, contra institatam ab Epiphanio ordinem, p* 85. 
ac snb Aurelie dontaxat Imperatore extitisse. 

*£Tt Y^ c2<nv IxtoTf .] Yitiam in numeris est Annus Antonini xix. congruit 
anno Christi ci*ti., annos Tero Yalentiniani xn. couTenit Christi coolxxt. Di- 
seiimen est annorum ccxx. Itaque pro Stax^ota lvvevi|xoTa scribendom fuit dia- 
x69ta ilxoat. 

N. m. Fcvi&dxcov vap t^v IC aic£tXi|v.] De hoc diTinitas edito prophetae man- 
dato consule qoae a sacrorum libromm interpretibus ubenime disputantor. 

N. TB. *Q^h Mti»uaf|^ ^otv.] Qaod tanquam a Mose diotum Pauius ad Hebr. 
c xn. commemorat; neque tamen in Tetere instrumento legitnr. Pleraque enim, 
ut obsenrat Hieronymus, in hao epistola quasi de Tetere testamento proferuntur, 
quae in illo minime reperiuntur. 

N. IX. 'H h\ drfCa 'ExxXijda.] Totum hoc capnt insignem habet usum ad ca- 
tholioam dogma ab haereticorum iuTidia ac caluinnia Tindicandum: qui ut mo* 
dam nnllum ao modefationem retinent, cum ab Ecclesia commendari qnidem 
nnpiias, sed Tirginitatem eontinentiamqae praelerri Tident, exciamant ilHco et 
in CMiTentiealis suis apud imperitos perfidiose ac stolide Tociferantur damnari a 
eatholids nupttas, ae dborum usu penitns interdicL 

N. xiT. ''Iva B^ |iii$lv xataXt(<lKi>(uv.] Theodoretus Ascodrotas, Tel Ascodru- 
pitas, sire Tascodrupitas appeUat; qoi illoram dogmata pluribos exequitur. Phi- 
lastrios Tero Ascodrogitas a PassalorynchitiB secemit 

Taoxb; i(ap' ci^c(i< ic&aooXo^] Drungns tox est a recentioribus Graecis per- 
inde ae Latinis osurpata, quam a Graeca ^i$ifx,o$ detortam innuit Epiphanias. 
Veget lib. m. cap. xti. et xix. globos appellat, quemadmodum et cuneos caput 



Digitized byVjOOQlC 



LXXVI 

AD HAERESIM L., QUAE EST TESSARESCAEDECATITARDM. 

QQ«rtadecimanonun siye TEaoapc^xatSexorciTdv haeresis ea proprie dicitor 
quae ludaico more pascha liina xiv. celebrandom asserit, qaamciimqiie ^lemmn 
in feriam incidat: qoae fidt Asiaticorum opinio, qui loannis antoritate freti per- 
tinaciter ritnm illnm consnetndinemqne tennemnt De qno Ensebins lib. t. Hist 
Addit Angnstinns lib. de Haeres. eosdam illos xiy. luna Martii mensis paseha 
fixisse. Ubi Martinm non luliannm, sed Innarem iutelligi necesse est, cum pleri- 
que paschales menses etiam Indaici in Aprilem inciderent Nisi forte in ea qui- 
dam opinione fuerint nt Martio mense perpetuo celebrandum pntarent Scribit 
enim PhUastrius Quartadecimanos pascha mense Martio celebrandum asserere. 
Atque haec tcuv TcaaapetxatdExaTtttuv yera est et germana notio. Sed et alia fuit 
eodem yocabulo compreheusa deprayatomm istorum factio , qnae mira qnadam 
abusione Quartadecimanorum nomen meruit NonnnUi quippe celebrando pa- 
schati certum in anno luliano diem statuerunt: yelut ym. Kal. aut xy. ant x., de 
quibus panlo post agendum erit, qnos omnes Epiphanius ad Qaartadecimanos 

p. se. aggregayit Tertia T7|( tou ll^a/a dtoatpo^ii; ratio atque haeresis, ut a prioribns 
diyersa, sic Quartadecimanomm appellationem iustius quam posterior haec ob- 
tinebit; quae cum uniyersam olim ecclesiam, tum praedlpue occidentalem ezer- 
cuit. Hanc qni secuti snnt, pascha illi qnidem dominico die celebrabant; sed si 
xiy. luna in eum diem incideret, non ex praescripto Nicaenae Synodi in xxi. diem 
differebant, sed in termino ipso festom obibant Quod in GaHia quondam, Hi- 
spania, ac praesertim Britannia plerosque tenuisse testantnr Bedae, Sigeberti 
ac caeterorum scripta. Yide imprimis Bedam 1. u. Ecc). Hist. c. ui., et Ly. c. xyi. 
Tnm qnae ad Nicephomm ante pancos annos adnotayimns. Postremus de celebri- 
tate paschatis error Latinomm fuit, qni cnm in caeteris Nioaenum canonem et 
eatholicam regnlam obseryarent, ludaico tamen ritn citimnm terminum anteyer- 
tentes primi mensis neDmeniam y. Martii constitnebant, ac dnos annos oom* 
munes habebant , quos reliqui embolUmicos ; nimirnm cyclo yiu. ac xix. Ad- 
yersus quos eommque signifemm Victorinum disputat Beda non nno in loco. 
Atqne etsi Inna xiy. nonnunquam isti pascha dominico die celebrarent, nnnquam 

p.iSS. tamen ante aequinoctinm: qnod Indaei factitabant, ut alibi dicetnr. Sed haee 
qnae de Latinis obiter iniecta sunt: nimirum eos nonnunquam pascha decima 
qnarta luna peregisse, cantione ac distinctione opus habent Duplex enimLa* 
tinomm yel eomm secta fuit qni cum dominico din pascha conficerent, a catho- 
licis nihilominus discrepabant. Nam alii xiy. luna, si in dominicum incideret» 
celebritati yacabant Alii nonnisi decima sexta luna; quos proprie Lat|nos Beda 
et Yictorins appellant. Quomm doctrina breyiter hoc loco declaranda yidetur. 
Latinomm igitnr ritus in quibusdam cum Alexandrinis conyeniebat, in aliis yero 
differebat. Congmebat, qnatenns non alio die qnam dominico pascha celebra- 
bant, tum quod nnnquam Inna xiy., qnantumyis dominicus in eam diee incnrreret 
Differebat yero primum, quoniam illomm paschales neomeniae ac dedmae 
qnartae Nicaenas anteyertebant, in cycUs duobus, nempe xix. et yiu., qui Ale- 
xandrinis embolimaei fnemnt, Latinis communes. Respondebant enim cydis 
Latinomm xyi. et y. Latinomm Nisan cycio Nicaeno xix. quinto Martii mensis 
initium habuit Cyclo autem octayo Nicaeno, Latinomm qninto, Nisan Martii 
yi. congrnebat, qui dies extra paschalem Alezandrinomm terminnm consistnnt 
Propteiea in an&is illis Latini uno mense pascha Nicaenum anticipabant Igitur 

p. i&4. neomeniae paschaies Latinorum a y. Martii ad n. Aprilis noyem et yiginti dieboi 



Digitized byVjOOQlC 



Lxxvn 

«etood^aatar. Decimae qmartae paschales a XTm. Itotii die ooeptae ad xr, 
Apriiia p«rdiietae atrnt, diebns totidem, hoc est xzix. Dominicae deniqne pa- 
schalea a xxj. Martii ad xxnr. Aprilia, diebus xxxv. deearrenmt. Atqne hoolm- 
priBda Latini caTebant, ne ante hmam xti., pascha, ante xiy. paasionem domi- 
nicam indicerent Qoare si xir. lona in sabbatom caderet, non postridie luna xv., 
sed octaYO post die Inna xxn. celebrabant Qaae omnia ex Victorii Prologo con- 
stant, cnios fragmenta apnd Bedam exstant lib^ de Temp. Rat. cap. xlix. In- 
tegmm antem com einsdem Fastis habet manascriptas codex qai est penes R. P. 
Sirmondom. 8ed est alia praeterea caatio , caias admonet Yictorios ( Victorius 
enim, non Viciorinus, in yetastissimo illo codice nominatar, qaemadmodam et 
apod Bedam). Nimiram qaoties cyclo xix. Nicaeno lana decima qaarta in Martii 
xnn. incidit, feria vi., qaod accidit in anno non bisextili, quando Inna xxtil 
sabbato in Kalend. lan. incarrit, at Victorias obserrat Tam enim pascha non, 
ntpostalabatmethodas, Martiiricesimo, lanaxvi. celebratam, sed in seqoeia- 
tem mensem dilatam; caios neomenia in Aprilis m. competit; pascha Tero in 
XXIV., lana xxii. , qaae Alexandrinoram erat xxl Nam aorens nameras Ni- 
eaenns xix. qaarto Apr. affixas fait; Latinoram vero xvi. ei respondens Aprilis 
tertio. Haec soia difiondendi pasehatis et in secandam mensem traiiciendi caassa 
eommem<»atar a Yictorio, qaando decima qoarta contingit Martii xyiil, feria yl 
Com aatem Nicaeno cyclo vin., Latinoram v., decima qaarta in diem Martii xix. 
eaderet, feria yl, dominica Yero Martii xxi., ipso civilis aeqninoctii die pascha 
saam Latini peregisse Yidentar. Nam legitimi mensis nnllam tam avttiirra^Xi^ 
iactam indicat Yictorias. Alioqai si in Apriiem reiicerent , cam cyclos Latinoram 
Y. ApriHfl qoarto sit adscriptas , decima qaarta concarreret Cam decimo septimo 
die , feria vn. Ideo transferendum foret pascha i|i lanam xxn. , hoc est Apr. xxy. 
Qnod quidem doYitasse Latinos Yictorii Yerba demonstrant. Nam remotissimam 
iiiornm pascha constitait ApriUs xxiy., cyclo Nicaeno xa. , qnando lltera dominic. 
est B. De octaYO Yero cydo Nicaeno penitas tacoit. Unde colligas Latinos non^ 
nanqaam aeqainoctio ipso pascha peregisse. Cam haeo ita sese haboerint, ut ex 
Yictorii Prologo manifestom est, Panlas tamen Forosemproniensis lib. y. partis l 
Latinos affiimat paschales dominicas diebas triginta circamscripsisee, nempe 
a xxiL Martii ad xx. Aprilis, qni limites in Concilio Caesariensi definiti iegantar 
apod Bedam in Appendice ad libellam de Aeqainoctio , qaae in Sirmondiano co- 
dice PhiUppam, ati diximas, aatorem praeferebat Qaare nonnanqoam Latinos 
idem Panlas existimat, ne praescriptos illos terminos exciderent, pascha lana xiy. 
celebrasse. Qaod cam ad eosdem illos Latinos referat, qaoram e grege Yictorioe 
extitit (hos enim ipsos refert paschalem dominicam a Inna xyi. ad xxn. extendisse) 
perspicna est hallacinatio. Falsnm est enim paschalem Yiotorii mensem diebus 
XXX. comprehensom foisse. Imprinus qaod, at paalo ante demonstratnm est, 
dtimnm iUoram pascha in ipsam aeqainoctii diem inciderit, cydo vm. Nicaeno, 
qaotiea lona xrr. Martii xix. , feria yi. contigerat Rarsas cyclo Latinornm yul, p. 455. 
Nicaeno xl, neomenia paschalis Alexandrinorom pariter ac Latinoram conYenit 
ApriMs n, Fingamos ergo Iit«ram dominic. eodem anao fiiisse A, decima qaaita 
pasdu^ inddet in Apr. xy., feria yil Qaocirca Nica^om pascha cdebratom 
est Apr. XYi., lana dedma qainta: Latini Yero ex Yictorii regola in lanam xxil, 
hoc est xxm. ApriHs distaleront Igitnr a xxl Martii ad xxm. iprilis legitimum 
atque ordinarinm Latinis pasdia xxxiy. diebus extenditnr. Praeter ordinem Yero, 
praeterqae legem in xxy. Aprilis summoYetur, cum eydo xix. decima quarta pa- 
tehaiia in Maartii xyhl ineucrit, fftria yi., ut aatea dedaratum est Ita tricesimBa 



Digitized byVjOOQlC 



Lxxvm 

qmintiudi«f)MeluJib«LaliBonwit«EmiDM N^e mintti TxUigaihBr, 

^aod idott PftohB MMTmt, Latinonuii iMlioQfiiiL iitm lima xnr. ptflcka fMr- 
«giBte; ▼ehUi aimo Ofarifti occi.zxxtii., qno iBBigniB do puchato «ostromsift 
iBler oatholioos agitat»^ qaam Ambrosiaa in lncnloMta iUa ^btola diaooftat, 
qoMm ti^r m ro Beripnt ad ^iacopoo Aemiliao. In iUo igitor aano Latmos 
PaaloB Forotfom p nMi. oxistimat paacha Apr. znn. celobrasso in ^ao termkio, 
fio snnm pasdia ialra praestitatos a Gaesarieasi GonciMo Mmites ooatinerent 
In qoo , nt opioor, abemt, ae tam eoc ipeomet Ambrosio qnam ex VietoiiaBa re- 
gola castigandns est AmbrosinsenimseribitlndaeosanBoillopaschadnodeeimo 
msMe, Km. Kaiend. April, hoe est Ifarta zz., oelebrasse. Qni^ tam Indaeis 
qnam Latinis eommmus asnns ille foit, eydo Nieaeno tizl, iUorom we t. O7- 
etns erat odis tv., litera C Neomenia Latinoram iniit Martii ti., decinat qnarta 
pioinde Martii nx., feria n. Igitar fiaseha ez Vietorii praeseri^ ineidit in 
Martii zzl, Inna vn, Uno die Latinorom Momeoia Indaieam antevsrtit; «i qni- 
dem paschatis Indaid nomme deeimam qnartam hmam Ambroaias intdksit, nen 
prinwm aaymoram. Ibm pasoha oeiebrstnm esae narrat Martii zx., cob Latine- 
TDm deeima qoarta deoimo nono oo nTO ierit. Idem et de reliqnis exemplis, ^[oae 
Panhn «ommemonit, debet esse iadicianu Nanqnam esdm Latim iUi, qMmm 
e seeta Vietorias Idit, paseha -miam ki itenainam conieeernnt Preinda aegie- 
gaadi 9h aliis>erant Utidoo Latinoram ^era, toI eoramdem dae ac difersa 
ftierhtft instHiata, fariis «snipata temperibns. Nam aiii paseha ex Oaesarienrinm 
formola » cBe ifartii xxn. «d ApriL xxx. celebrabant, diebos xxxi., qfai est pri- 
mni BOToram mensfts, siffe ftpM(>v. iidem saepennmero in ipso termino, qneties 
eom dominieavoneaiirdyst, paseha sanm agitabant. Gmos rd noniMAa cnm 
apod seriptores aUos, tom "vero Qvegoriom Taronensem et 6igehertom-«xeinpla 
legontar. Aiiad Latinorom geoas extitit, qaod noo Ohristiani sokm paschatis 
^ avaoTodfMJo , wvnm. otiam indaid «t ruaiptaa{\imi rationem haberet Naanqaam 
enlm -ante xir. lanam paBsionem domEtnicam celebBaFe eonsaeveraBt, elipenm 
potms (aitVictoriiis) Vajlunii xxn. diemfegH pasokaUa eKtetukre, guam dowmmcmm 
patmmem iuna aur. uUatemie 'tnokoari, Uade ilM TtooaptcxcitocatlTdtt nom q«a- 
dam ratione appeUssi possnnt; aon qnodCMstianimi pasefaa lana xiv. peiagerent 
imqaam, sed qaod in eadem aTau(>(oot(i.ov, qaod et lodaieam ftiit, obeandnm pn- 
tarent flaee de Latinornm cydo ritoqae paadudi, qnod et QnartadieeimaiMnmL 
P.4M. appeadix qoaedam •esset, et non satis explorata illoram mysteiia faisse Tiiis 
etiam eroditiB ammadyerterim. Qaa de re aberior alias institaenda dispnlatio. 
£iasdem porro Vietorii regalae ac methodiinsigne oeearrit exeanpfaun a^ Gse- 
gor. Taroa. lib. s. Hist eap. xxm., abi anno xv. Ohildeberti pasohakm eontro- 
Tersiam exortam esse refert ob hoc qnod Victor (Victorinm Aqoitairam iateUigit) 
cam lana xv. paseha fieri (ab Alexandrinis videUcet) seripsisset, ne Ohristiani 
«adem, qoa Indaei lana pascha peragerent, addidit, Latini antem Inaa xxn.: Ob 
hoc, inqnit, inulti iu OaUUe xv. luna pascha ceiebrarunt, Nos autem xxn. De 
hoc Oregorii loeo vide onmino qnae ad Nioephori Breviarinm adnotavimns. £at 
«nim iUMtris. Ubi nos annnm ostendimns nom esse Ohiisti DLxxxvni., nt 8ea* 
Uger patabat Hoe enim anno Latini ex Vietorii regnla paseha edebcanmt Martii 
XXI., hma xvi mm xxn. , cnm Inna xnr. in feriam v. ineiderit Martii vm. Qnare 
alias annus qaaerendas est: qni qnidem videtnr esse Ohristi nxc, OTdo Ni- 
eaeno n., soUs xi. Utera domin. A Neomenia pasehaUs Latinoram et Akona- 
drinoram Maitii xn., decima qnarta, Martii xxv. , feria vn. Ob id Alexandrini 
Martii xxvl , lona xv. paseha Nieaennm obiennt: Latini, ne xin. Imia passieais 



Digitized byVjOOQlC 



Lxm 

doniilaM sdMim o^kbrsreiit, in hraam xui., Iioo «st Apiilis Mcini<him diem 
Mkdenmt Gonsentit et dbarftoteT ille, ^em Oregorins adinngit: nempe terrae 
ttotnai McMiMe xmf. Kalend» nensis ^inti, lioo est Innii m. , feria iv. Hoc 
omnine anno (^risti nxc. oon^ei^ Qnocirca C^cfldeberti prinnns iniit anno 
Cbrieti dluct. , natali Obristi die. Qnod^t R.P.6iiinonda8 xsertis rationibns com- 
pertnm aibi eise oonifirmat. Qnanqnam solie eoMpsim eodem lllo anno ac menie 
qninto mediante contigifise narrat Qregorius. Qnae Innio (uoroCvtt anno isto com- 
petere non potuit, eyclo Nicaeno fi., qni fnnii Yin. est adscripftas. Sed baec sno 
looo acevratins tlderimaB. Fnerant «t alii Qnartadeeimanomm errores. Nam p. 86. 
inter alia cnm Noyatianis lapsos repudiamnt, nt refert Tbeodoretus: quod de so- 
lis Asiatiois asserit Soerates I. t. o. rzi., nln de ritu oelebrandi pasebatis, deque 
Asiatioomm ao Romanomm dissidio pluribns ^serit. 

N. I. ''OTt iiQiKatxic^wio^ S< od fconifoet.] Band soio an loeuB iste sic expressns 
uqyiam legatnr. 

^'Etepot d^ l{ oOxcov.] Qnantnm «ex iis torbls cefiigitur, non sohim fixo ac 
eonstanti die, boe est Tm. Kal. IStrt pascba peragebant, Teitrm etiam eo ipso 
die ielmiabiant, oontra Teterem eccleslae ritum, quae in ipso festo ieiuninm dis- 
soWebat, nt ex epistola Dionrfsii Alefxandrini constat. Sed obscora smtt quae 
deinceps fipiphanins disserit, iieqae Tessareseaedecatitaram opinionem satis as- 
seqni possnmns. Cnm enim soHbit: Ka\ iv ixtlyji tfi ^h^ potSXovtai «Y%tv to II&- 
«/a, ixoic d* 9:^ ifAx/oT) Ij teoorape^xaiSex^ t?J{ oc^tJvtj^, boc afflrmare tidetnr, 
liaeretioos illos o^rto ac fixo die , nimlnrai ym. fial. Apr. «olenne pascbatis aK- 
strinxiise, secnros Innae xrr. Oni tamen qnae seqnnntur nonnibil repugnairt. 
Subiicit enim Cappadoces eandem diem viii. Eal. Apr. celebrare ; quod a priomm 
institnto niliil discrepat, et tamen posterins iioc tanqnam dirersnm ao dispar at- 
tnlit Qnamobrem ridendnm ecquid priores ilH, qni ex Aotis Pilati oertnm se 
diem exlorasse dioerent, xiv. lunam obeenFa^erint, adeo qnidem nt baeo de Tm. 
KaL interposita mentio nihil in xiv. lunae ratione mntatum significet, sed 'snper- 
Tacaneam 0x^1^0X07^^ contineat Fieri etiam potest, nt xir. lunam eam ad pa- 
schatis celebritatem delegerint, qvae vni.(Kal. Apr. MoinioresBet: at Cappadoces 
iUam ipsam in luliano anno defixam diem vin. Kal. Apr. Sed de Tessaresoae- 
decatitamm ex Actis Piiati opinione illa disserens Scaliger n. de Emendat Temp. 
Perperam, inqnit, $cribit Epiphamua Teo^e^xatSfx^a^ ghriarx soUUm $e com- 
perium hctbere ex Actie Piiati, Chrietum paseum fuiese vm. Kal, April, Qnibtts 
ista postremo suMioit: Biuemodi phtra extant apud ilium eruditum Patrem et alios 
veteres, praesertim Eusehium; quae sane cum delectu sunt hgtnda. Qnid est ista 
Epiplianii reprehensione vel iniqnius vel ineptios? Itane quotqnot liaereticomm 
&]sa dogmata, opinionesqne oommemorantur, eoram omnium veritas ab illo p. 87. 
praestanda fuerit, qui niliil nisi retulerit? Sed oninsmodi illa sit de passione do- 
mini in vm. KaL oonveniente Tessarescaedecatitannn ratio postea dispntabitur. 
Qnae vero adversus fllam affert Soaliger levia sunt, imo nnlla. Neomenia, in- 
quit, Nisan incidit in xn. Mtgrtii, quoties 25, MartU est H. Nisan, Atqui aevo 
iUo hoc nonpotuit oontingere, nisi cych 13, Idque in anno Hagareno, in annis 19, 
38. 57. periodi, Atqui tunc ludaeonm neomeuiae wu> die tardiores erant propter 
proen^tosin, Non igiturpotuit accidere. In quo illnd snmit, Indaeos Calippioam 
anni formam, hoo est Syromaoedoinim sive Alexandream, tnnotemporis usnr- 
pisse, qnae onm cco lere annis Hagarenam periodum antecedat, Tcpoiipioiv Sip- 
parebeam babet unius dieL Unde tardior est neomet^a Indaica quam Hagarena. 
Nam hnins periodns snb initinm luManae formae eontexta est, onm novilnninm 



Digitized byVjOOQlC 



in lCutii 12. indderat, qvod la Ctlippica Iuiaicaqie p«riodo in 13. •onvaBiebifL 
Qnjt ratioDe cydo 13. Martii 25. lonft foit 13., Higvonis yero 14. Yemm IikUeoe 
Calippica aoni deacriptione nioe esse, qno Sctligeriana omnis ilU doetrina niti- 
tnr, si qnis negayerit, progredi nltra non poterit Ac nos ad ■eqnentem haeresim 
cychun alinm Indaicnm explicabimns, in qno bidno nonnnnqnam et eo am^dins 
anticipatae sint neomeniae ; nt nihii hac qnidem ratione Scaligeri argnmenta pro- 
moTeant Sed ea res sno loco tractabitnr. Neqne Tero minmr CalTiniani alterins 
est Tanitas , qoi EpipL crednlitads insimnlat ex eo qnod Tariis in locis Piiati Acta 
landet, neqne tamen in falsi snspicionem addncat Quod ne reftitationem qnidem 
meretor. 

Ka\ ht a^ot( Bl vdiaic.] Haec Terba xQ)f ^ Xrfdvtwv elc aliena ab lioc loco 
Tideri possunt Mam priomm illomm sententiam continrat, qni xit. Inna cele- 
brandnm pascha sciTerant Quanqnam saepe otiosa einsmedi repetitio apnd hnnc 
scriptorem animadTertitnr. Sed qnid ea tandem sibi Tolnnt? Statnisse illos pa- 
scba xiT. Inna, qnae in thi. KaL Aj>r. incnrrat? Est iltnd qnidem nimis absnr- 
dom, qnasi ad enm diem Innae xit. dies poesit adhaerescere. Qnid si icpo TfW 
3xTb> KaL legas non t6>v izfo ^xxco? Nam oX icpb 6xx^ Kal. idem snnt atqne al 
3xTu> KaL Qnae loqnendi ibnnnla a Latinis manarit, qoibos ante dion Tm. KaL 
idem est atqne thl KaL At si xpb toiv ^xtco legas, hnnc habet sensnm, Inmam 
illos 14. constitnisse, qua ante Tni. KaL incideret. Nisi forte xit. Innam tiuv icpe 
3xTca xaX. Tocet eam, qoae hnic termino propinqnior est, qnod Yomm pnto. 8i 
qoidem et haec loqoendi formula, quam pro recepta excnsaque snl>stitui posse 
diximus Kpb tcov 3xTa> pro eodem interdnm solet usurpari atqne altera twv rpb 

3xT(0. 

N. n. 'Eov 3cpbc ios^ov.] Yide Animad. nostras ad haer. lxx. n. xi. 

N. m. IlavTax^Oev S^ ^ ayloL] Quae ad hunc locnm adnotanda erant, ea ad 
haer. lxx., qnae est Audian. differemns, nbi plura ad hoc institntnm Eplphan. 
disputat 

To ijjLf ;iOi)pia Tou ^(i»vo{.] Yox ista ^v nusqoam a me lecta. Atqne hand 
scio an ^t^^uvoc Latino Tocabnlo scripserit Epiph. 

AD HAERESIM LI., QUAE EST ALOGORUM.. 
N. m. "'Iva $c{^ xb eldo^ t^( 0^(0^] Eandem arcae similitudinem dedarat 
Ang. L xu. c. Faust c xit. 
p. 88. N. L 'H Tot> Xt6ou ray^ou.] Eadem fere serpentum aXe^TY|pia cecinit Ni- 

cander. De Gagate porro. 

"AXXoTC 8' 0^aX6)v xo^cov ifxicf^i^ Js^p^iv, 
'^Hv o^ xpaTspo^io «upb( jcepixa^vuTat 6p|A9|. 
Ubi SchoL T^v Ya-fYTTtv XiOov iv ^4^7**« T^ "^? AuxCo^ efipiwrcat. Ti« dl rkffo^ 
]c6Xiv oSaav Tvj^ Aux(ac xa^ FayY^ia ^ao^v. Plin. 1. xxxti, c. 19. Qagates lapis no- 
men habet loci et amnis Gangis Lyciae. Diosc. 1. t. c. xcix. 

N. IL ''Iva 8e{Ey) Tb el8o? ttj; 05^(0^.] Vide Angnst L xn. c. Faust c. xir. 
N. iiL Kol e^ (Uv J8^ovTo to eua^pf^^ov.] Nam de Apocalypsi nonnihil a qni- 
bosdam dobitatom, de qoo accorate in Ann. Baron. A. c. 97. 

N. IT. Ot tl oXXot eOaYY&XtaTaJ.] Yide Aog. 1. m de Gons. ETang. c. xti. 
N. T. "ESet yip Tov obcb ;coXX(ov.] Malim t^ imTz^i^omi et avoTfAvTu Vi- 
cissim Tero tov iXM^xa etc. Ut dandi casus apostolo, aoonsandi Ghiisto tribuatar: 
quod nos interpretando sequimur. 

'A)c' a^Tou Tou Ipyou xijpi^^aL] Aut xi)pU^ leg. aot toC xijpttfat. 



Digitized byVjOOQlC 



LXXXt 

Ka\ KX(6^ov, ttTouv KXe^pouXov.] Tgnatias «d Trallitnos : ^et^Yete xa\ toc toO 
icovTjpou ^ova, Bc<SdoTov xa\ KXe^^ouXov Ta yewwvTa xapicbv 8avaT»)f 4pov. Ubi non 
Nicolaitanim propagines istos fniss^ docet, ut est in Annal., sed tou ?cov7)pot} iy- 
'fova, hoc est daemonis foetns. Imposnit Annalinm scriptori Latinus Interpres, 
qni ita reddit: Fu^ite perrerai illius nepotee. 

AT}{jLav xol 'EpfjLoy^v.] Theodoretns ad n. Tim. c. 4. enndem illom Demam 
esse pntat qui Ep. ad Philem. et Coloss. 4. laadatnr, qoiqae saecalam diligens 
relicto Panlo discessit. Sed matato consilio ad Paalam reyertisse qaidam existi- 
mant Chrysostff ero post honorificam illam de eo mentionem a Panlo seianctom 
esse pntat: ut iJia ad Philem. ante n. ad Timoth. scripta sit. Fieri potest, uti 
doo eiusdem nominis Demae fuerint. Apud Ignat. Ep. ad Magnesios nominator 
Damas Magnesiorum episcopos. 

EuOIk i^ |xrca tov MaTdoftov.] £x praya Comarii interpretatione aut falsa aut 
dubia ex his Terbis historia coliigitur, iussum a Petro Marcum historiam scri- 
paisse. Sic enim Comarios : Post Matthaeum secutus est Marcus , iussus a S. Petro 
Romae eTangeiium edere. Neutrum horum dicit Epiph. aut Petri iussu, aut Romae 
scripsisse Marcum. Sed hoc tantum, comitem ilium Romae fdisse Petri et ini' 
Tp^toOot Tb t^ayyikm IxO^Oai. A qaonam? A spiritu sancto. Inscio enimPetro 
adscribendum aggressus est, Romanis id ab ipso postulantibus, ut autor est 
Hieron. lib. de Script Eccles. et Euseb. 1. ii. c. xir. Qnod cum audisset Petms, 
quod factom erat approbaTit. Romae porro scripsisse Terisimile est: de quo in 
Ann. plura Baron. A. xlt. n. 29. 

(KItoc ^ d; iviyy(ONvt.'] Dissentit Papias apud Enseb. et Christum a Marco 
negat aaditum. Hieron in Praef. ad oTang. Marci enndem ait LeTiticum genere 
et sacerdotem fdsse. Sed falso hic liber HieroiL tribnitur. Qnod autem assemnt 
Bonnnlli, Marcum non Tidisse dominnm, Tiderit necne nihil affirmo: Tidere qui- 
dem potnisse temporam ipsa ratio persuadet. Neque Tero damnauda est Epi- 
phanii sentenda, dum iUum e Lxxn. disoipuioram numero fdisse narrat, etsi con- 
trarium alii Patres sentiant. 

N. Tu. 'Qc i7vai Tov Tc^Ta xp^^^v.] Tempas ipsum, quo loannes conceptus 
ac natus est, et incamatus atque in lucem editns Christus, Lucas complectitar; 
quod tempos mensium est fere xt. 

N. Tin. Ka\ <I»tXo9app^(o<.] De hoc uihil hactenus legL p. M. 

N. IX. ''EvOev t{v( oO ^avetTat.] Tametsi nihii ex eTangelio de Magomm ad- 
Tentus tempore liquido possit exprimi, probabilior tamen est communis ac re- 
cepta sententia, quam illa ex Epiphanii ac Eusebii Chronicis hausta, biennio post 
Ghriatam in incem editum Magos adTenisse. Qaod ex iilis Matthaei Terbis coi- 
ligi putabant, quibus Herodem narrat a bimatu et in/ra pveros occidisse, seeuu- 
Am tempus quod exquisierat a Magis. Sed hnnc nodum iampridem diisolTBmnt 
emditi sacraram llteramm interpretes. 

Ka\ ^^-pciiv ^ox.^^ ^^ $(C9xop:r(9(iivo(.] Qnantum Terba ipsa prae se femnt, 
indicare Tidetur ludaeos quolibet terramm dispersos in Palaestinam coactos esse. 
8ed commode haec accq>ienda sont, ut de iis loquatur qui in Palaestina ipsa Tel ' 
STria degerent Neque enim pato in Italia ye\ Graecia aut Aegypto etiam ha- 
Ufcarent, alibi qnam ibi, ubi erant, faisse censos. 

'EpX<^(uvo( B^, cof e^ic^v.] Noliem emdito Maldonato id in mentem Tenisset 
Epiphanio tribuere quod et absurdissimum est , nec ab eo Tei ierissime cogita- 
tum. Scribit enim n^rtri se quod Epiphanias existimet losephum et Mariam sin- 
gulis annis eo die ex Aegypto in Bethleem Tenire consueTlBse, cumque post daos 

Corp, HMreMoU HL F • 



Digitized byVjOOQlC 



Lxxxn 

annos rddiissent, Magos eos inTeiiisse. Hoc yero nonqaam scripsit Epipbanins. 
Qaare halladnatiis est eniditissimas ille eyangeliomm interpres. Nee ideo tamei 
tantom commeroit, at a Gasaubono tam inclmenter ac patide notafetar et ▼!- 
rolentissimas ac maledicentissimas scriptor appellaretar in illo opere qaod ipeam 
ex yirulentis calumniis et haereticis opinionibas contextom adyersas Baronianos 
Annales efiiidit 

'Q^ s?; -djv navi|Yup(v xathi)v.] Qaam taadem bic TcacwlYuptv intelligat neacio. 
Yidetar lod illias, in qao natas erat dominos, celebratam memoriam TcavifYvprr 
appellare. • 

M. X. T(5 fap TptaxooTco Tp{T()>.] De his accnratias paolo post agemos. 

Aia To (U(jLvii<7T€uOa( TcpEv^iJTii^.] Qaod losepbas decrepita iam aetate lCariam 
duxerit yetus est opinio. Qaod aatem liberos ex priore aliqaa coniuge sosce- 
perit, etsi id Epiphanii aliique teteres meraoriae prodiderint, redamant tamen 
merito caeteri omnes. De qaa re Baronias in Appar. 

N. XI. 'EvTcuOcv To{vuv.] Haec igitar Terba xoZ OsoQ ad lesom pertinere ere- 
didit Epiph., non ad Adamom. 

Tca AovxS ovTi xo^ auT(5. Qaod Lucas e discipalorom numero foerit, asserit 
et Dorotheus in Synopsi, qoamTia id ipsam ab eo negari Maldonatus seripserit. 
Sed conira sentiant pleriqae, et id ex ipsis Lncae Terbis colHgunt, c«m ait Ko^ 
xdpiol 7capT)xoXouOY)x6T( av(i>Oev )cao(v axp(p(5{ xaTt^c 90( -xp&^i. Sed tantnm abeat, 
at haec discipolam Ghrifti foisse, ac non pleraqne , cam ab eo gererentar, ocoiia 
asurpasse negent, ut contrarinm potius hinc elici possit Verbom enim leopa* 
xoXouO^v nonnunquam ad eam notitiam refertar qaae ocalis ipsis ac propria in- 
teliigentia comparatur, non alioram sermonibns. Ut cum DemostheDes Iv tc& ic^ 
napaffpi<Tp£{a< de Aeschine, coias in legatione comei faerat, sic loqaitar: xa\ i 
p. 90. ToiiTou novT]p»ipLaTa c{S«t>c xai icapi)xoXouOv)xaK &icao( xaTV)yop&. Sic igitar Laeaa 
av(aOev ]capT)xoXouOi)x^a( Tcaatv ixpi^&^ dicitor, hoc est comperta explorataque ae 
spectata etiam haboisse. Ae Tideri potest et nennnlla hic antithesis esse, at oam 
superiore Tersu dixerit, quandoqnidem multi res a Ghristo geetas seribere aggressi 
sant, xaO(i>( isap^vav 4)(jl{v o( ix* ^x^ ) statim subiiciat, l^^ xd[uk 9capv)xoXou0i)- 
x6xi, hoc est qui non, ut illi, Ix icapa$^actiK , sed ex propria id sdentia compere- 
rim. Caeterum tametsi ad eum sensum accommodari Lucae Terba nfldl prohibet» 
non iccirco tamen Christi discipohim fuisse eerto pronunciare aosim, com hoic 
adTersari sententiae longe plures PP. inteiligam. Sed ista oommemoraTi, at ne 
Lucae ipsi de se testanti refragari quisquam Epiplianiam arbitretnr. 

Ka\ xT^piiTTci ?cp&>Tov.] Lucam in QalUa praedicasse , nullas , qood sciam , pro- 
didit. Atque haud scio an Galliam Cisalpinam inteliigat, per quam in Dalmatiam 
Graeciamque contenderit 

Kp{oaT)c, fi)a\v, Iv ttJ raXX(a.] Imo iU faXXfav. NamTulgo tU FaXaTCov. Quae 
est Tetustissima et certissima lectio, quicquid affirmet Kpiphanias. Quam et 
Busebius 1. m. Hist c. it., Clurysost , Ambrosius, Theodoretus ac Graeci et La- 
tini omnes agnoscunt Quanquam non desunt qui per TaXaTCav apod Paolom 
Galliam intelligant, ut Theodoretus. Crescentem Tero Galliaram et Galatiae 
pariter apostolum fuisse , Ado in Martyr. t. Kal. lul. et in Chronico testatur, ut et 
Rom. Martyr. noTum. Vetus enim Galatiae duntaxat meminit. Et certe dabitari 
potest, utrum non modo Crescens, sed Tel alius quisquam, per illa tempora Gal- 
liis OTangelii lucem importarit. 

N. xn. Mct3c t^v a^ToS dbeb iffi U&x\koo.] Non igitar in Patmo scripsit eTan- 



Digitized byVjOOQlC 



Lxxxni 

gelitim, sed Ej^esi. Neqne yero sub Clandio, sed snb Nerra Cocceio ab exiiio 
reyersiia eet: qaamTis itemm postea sab Clandio reyocatum asserit. 

N. XIV. Tauxa h BT^Oa^apS.] Utraque tox et Bethabara et Bethania apnd 
antiqnos repedtnr. Vide qnae de lioc loco scripsere liasins et Serrarins in losue, 
Maldon. et Toletns in ETang. 

'IvaifiC^ \uxaixhLi Ttaoap^ovta.] Epiphaaii sententia haec est, Christnm 

post XL diemm ieinninm et tentationem in Qalilaeam esee profectnm , indidem- 

qne ad loannem et lordanem reTertisse; qno tempore loannes illnm intnitus mr- 

snm de ipeo testatns est, Icymn. i, 36. Tnm enim ambulantem Tidisse lesnm 

seribit loannee. At Epiphanins 29. et 30. commata cnm 35. et 36. confndisse Ti- 

detor, cnm ex eTangelio profert xfj oXXr, i){^pxu>( i7dsv «utov TcsptTcorouvTa , Ifvf, ' 

o&r6( i<m ete. Qnae diTorsis in commatibns legnntnr. Porro pro eo qnod Tulgo 

scnptsm est, t^ ^noiSpiov, Epiphanins legitTfJ oXXy) ^{x^pa; nisi ea potins inter- 

pretatio sit Ut et noster Interpres: Aiiera die, At prima testificatio paulo post 

b^^tiamnm facta Tidetnr. Unde inter baptiBmum Christi ac primam illam testi- 

fieationem et apostolomm Tocationem profectionem in Galilaeam intereessisse 

pntat Epiphanins. De qua profsctione hand scio an interpretnm dootommTe 

qnieqnam meminerit. Sed neqne loannis Torba Tel minimam eius significationem 

dare mihi Tidentnr. Yide nnm. xti., nbi accnrataus ea tempomm interTalla di- 

genmtnr. Fost baptismnm xl diemm ieinninm seqnitur, tnm hebdbmades fere 

dnae, qnibns Naaareti in patria Tixit. Hinc ad loannem roTertitur, a quo agnitns 

ac demonstratns est, ae tnnc Andreas iilnm cnm socio secutns est, inde Petms; P- ^i* 

post Philippns ac Nathanael, secnndnm quae nnptiis interfnit. Quae omnia duo- 

mm a baptismo mensinm interTallo gesta pntat, hoc est usque ad vi. lannarii, 

qno die nnptns interftiit, cnm ti. Eid. NoTemb., nt arbitratnr Epiphanius, a lo- 

aane baptisatns eeset Collignntur dies lx. Nimirum xl ieiunii, tum xiv, quibns 

in patria QaUlaea constitit Postea bidnnm qno ad loannem accessit. Item bi- 

dnam aliod, onm Andreas, inde Petms, sese ad enm appHcamnt Ahera Tero 

die PhHippns ac Nathanael Tocati. Deniqme tertio die post nltimnm illnd bidnnm 

nnptiae snbsecntae. Ita lx dies explentur. 

N. XT. Kal Xoc)cbv <n\^a. Ix^] Post nnptiamm officinm CSiristns Caphamanm 
sese contnlit, nbi prodigia multa patrata credit Epiphanius , Telut cum socrum 
Petri fsbrientem cnraTit et ahdam hominis manum restitnit. 8ed perperam haec 
dao niiraenla in idem tempns coniecta. Nam altemm, hoc est aridae manus re- 
stitatio, longe post prins illnd contigit, nimimm post pascha; secnndum qnod 
fm sata enm discipnlis transiit Sed de iis postea ad nnm. xxrn. Imposnit Epi- 
phanio mnkiplez ac diTersns ad Caphamanm aditns Christi. 

^EvTiCOcv ^op xo^ Mmm.^l Ex iis quae disserit Epiphanius effidtnr paulo 
postnltimo Tocatos ao sibi adinnctos apostolos, Petmm, Andream et caeteros, 
ad praedkalionem aggressum, etiam antequam loannes in Tincnla coniiceretnr. 
De qna re pottmodam agetnr, nt et de natali Christi ac Tero baptismi et passio- 
aisanno. 

N. xTi. nsp\ Osou Tfi> i^tijfAOTi.] Praoter coniectnram illam quam ad oram 
idtexaimas occnrrit scribi posse mpl aZ Tbi 9cv. 

UX iisX^oTo T^v n^Tpov.] Egregins hic locns, ex quo liquet Petram Andreae 
ae caeteris apostolk non aetatb ant Tocationis ordine, sed principatus ac digni- 
tatis, anteponi. 

<l»aa\ Y^ oC)T(i)( ot oXXot.] Mimm est qnod hoc loco asserit primum Herodem 
fogisse , postea Naiaretum , inde ad baptismnm accessisse ; qnae neque cnm OTaa- 



Digitized byVjOOQlC 



LXXXIV 

gelio, neqae cam Baperioribni cohaerent Nam Herodem fagit dantazat poit 
loannis necem, qaae longe poet baptismam accidit Vide qaae ad nam. xxTm. 
obseryamas. 

N. XIX. '0 ^l 'l<o^vvi}( xa^ T^v 9cp60iaiv.] For. Mxa TJjv icpdOtocv. 

N. xxu. KaTT)Yopo5ai 8^ TcdcXiv.] Nallam est in his libris argnmentam, in 
qao tractando plns operae.ac stadii na?arit Epiphanias, qnam in ea qaaeetione, 
qaa dominici natalis et passionis annos inqairitar. Sed nec obscarior asqaaai 
looas est, aat io qao minas ioterpreti tergiTersari ac dissimalare liceat Tantom 
abest, ut in eo declarando ne sit iongior Toreri del^t, aat instituta se notarom 
et animadyersionam breyitate defendere. Atqae ea sane qnaestio cam non minat 
hac tempestate, quam priscis illis temporibus, eruditos exerceat, eo denique ad- 
ducta res est ut qui inscitiam suam ingenue fassus fuerit, pudentiorem exitam 
quaerat, quam si certi aliquid et explorati tenere se posse confidat Ut enim a 
yetustioribus initium repetam, quis antequam Dionysii Tulgaris illa ratio percre- 
p. 92. buisset, in certam ac constitutam sentenUam indudi se passus est? Longom eet 
et otiosam yeterum Patrum opiniones omnes persequi; idque ab alib diligoiter 
est factum, praeeertim a Dekerio nostro x^ (laxoep^i?) et loanne Keplero math«- 
matico in erudita ilia dissertatione de Anno Natali et in Eciogis Ghronologida, 
ut et de lilustrissimi Baronii Annalibus ac caeteris ciuronographis taceam. Qao- 
rom onmium post tam exquisitam et exactam operam superyacaneum yideii 
poterat, a nobis ea disputari yehementiua, quae anxie ab iilis sunt accurateqse 
discussa, nisi nos ad id etiam inyitos Epiphanius ipse ac suscepti muneris fidee 
impeileret. Erit autem huic conatui laborique nostro faciiis lector, si hoc a me 
spectatum agnoyerit, ut infinitam prope controyersiam omniumque iudicio dif- 
ficiilimam neque breyius quam res tanta disputari possit, neque iongius qnam 
necesse sit, summa yero cnm facilitate, complecterer, et ea, quae ab ingenioaii 
doctisque yiris de ea re solerter excogitata sunt, accessione aliqua nostra coma* 
lata proferrem. Quare dnplex erit hoc ioco disputanda quaestio: altera de anno 
ipso quo natus est Christas , altera de eo quo passus est 

DE ANNO NATALI CHRISTI DIATRIBA. 

Qni natalem Cliristi salyatoris annum yia ac ratione indagare coaati simty 
tripUcis maxime temporis rationem habuerunt, Romanorum coss., Augosti Im- 
perat et Herodis annorum. Totidem notis ac yelnt insignibos positnm a st 
annum ilinstrayit £piphanius, et in ordinanda potissimum serie coss. haad toI- 
garem diligentiam adhibuit Cnius nos yestigia prementes , id quod architecti 
facere solent, ut antequam aedificent soli ipsius yei fundamenti soliditatem ex- 
piorent, ita nos consulatunm ipsorum ordinem seriemque perscrutabimor. Quae 
quidem liistoriae pars cnm maxima in obscuritate et dissidentium inter se acri- 
ptorum yarietate posita sit, nos consulatuum aliquot indiculum subiiciendam pa- 
tayimus, paucis ad iilos adiunctis, qui in Epiphanii laterculo descripti sunt; pro- 
pterea quod non omnes iisdem quibus ilie coss. natum east Cliristam existimant 
£t ut in coss. digerendis yarietas quae sit lector intelligat, triplici filo laterculQm 
texuimus. Prima series coss. habet ex Capitolinis Fastis excerptos, caiosmodi a 
Sigonio et Onufrio in Fastis exliibentur, altera ex £piphanii, tertia ez Fastonuni 
Sicnloram, siye Alexandrini Cluronici, autoritate. 



Digitized byVjOOQlC 



LXXXV 



INDICULUS COSS. ALIQUOT QUI AD CHRISTI NATALEM 
ET PASSIONIS TEMPUS EEUENDUM UTILES ESSE POSSUNT. 

Ad Nom. XXn. 



p.W. 





Primos 


annus est Urbis 


ex Varrone DCCXLVUI. 




ExFastis 


Capitolinis. 


£x Epipbanio. | Ex Fastis Sicuiis. 


I 


Laelios Balbus 


Antistius Vetus 




NeroIL etPisoIL 


2 


Angiutiis Xn. 


SyUa 




Balbus et Vetus 


3 


C. CalYisius 


L. Passienus 




Aug.Xm.etSyUa 


4 


L. Lentciliis 


M. MessaUnus 




Sabinus et Ru- 
finus 


6 


AQgnstiis Xm. 


M. Plautus SU- 


Aug. XIU. et Si- 


Aug. XIV. et SU- 






Tanus 


lanus 


Tanus 


6 


CossasCornelins 
Lentalas 


L. Calpur. Piso 


LentulusetPisoII. 


Lentulus et Piso 


7 


C.Caesar 


L.AemiUusPau- 


L. Caesar et Pau- 


Pub.Caes.etPau- 






lus 


lus 


lU8 


8 


P. Vinncins 


Alphinius Varus 


Vinucius et Vanjs 


VinuciusetVarius 


9 


L. Aelios Lamia 


M. ServiUus Ge- 
minus 


LamiaetSerrUius 
Nommius 


LamiaetSerriUus 


10 


Sex.AeliusCato 


C.SentiusSatur- 


Magn. Pompeius 


Magnus et Vale- 






ninus 


et Valerius 


rius 


11 


L.Valerius Mes- 


Cn. Com. Cinna 


Lepidus etArun- 


LepidnsetPlancus 




sala 


Magnus 


tius 




12 


M. Aemil. Lepi- 
dus 


L. Arruntins 


Caesar et Capito 


Tib. Caes. et Ca- 
pito 




8UPFBCTI 








C. Atteius Ca- 


C. Vibius Postu- 








pito 


mus 






13 


A. Licinius Ner- 
▼a Silanus 


Q. CaecUius Me- 
tellus Creticus 


Creticus et Ner?a 


Cretius et Nerra 




8UPFECTI 








P. Lentulus Sci- 


T. Quint. Crispi- 








pio 


nusValerianus 






14 


M. Fnrius Ca- 


Sextus Nonius 


CamiUusetQuin- 


CamiU. et Quinti- 




millus 


QuintiUanus 


tiUanus 


Uanus 




8UFPECTI 








L. Apronius Ne- 


A. VUuus Habi- 








pos 


bitus 






15 


C. Poppaeus Sa- 


Q. Sulpicius Ca- 


CamUIus et Sabi- 


Camerinus etSa 




binus. 


merinus 


nus 


binus 




8UPFECTI 








M. Papirins Mu- 


Q. Poppaeus Se- 








tUus 


cundinus 






16 


P. ComeL Dola- 


C. luUus Silanus 


DoUbeUa et SU- 


DoIabeUa et SUa- 




beUa 




Tanus 


nus 



Digitized byVjOOQlC 



LXXXVI 



p. 94. 





£x Fastis Capitolinis. 


£x Epiphanio. 


£x Fastis Siculis. 


17 


M. Aemil. Lepi- T.Statilius Tau- 
das ros 
8UFFECTI 

L. Cassius Lon- 

giDUS 


Lepidus etTanrus 


LepidusetTanms 


18 


Tib. Germ. Caes. C. Fouteius Ca- 


Fiaccus et Siiya- 


Tib. Caes. U. et 




pito 


nns 


Sdpio 




8UFFECTI 








C.ViselliusVarro 






19 


C. Silins Nepos Lucius Munatius 
Plancus 


Sexti dno 


Flaccos etSilanus 


20 


Sext. Pompeius Sextus Apnleius 


Pomp. Magnus et 


Sextns et Sextua 




Nepos Nepos 


Apuleius 




21 


Drnsus Caesar C. Norb. Fiaccus 


Bmtus et Flaccus 


Pomp. Mag. et 
ApnL 


22 


TLStatiliusTan- L. Scribon. Libo 


Taums et Libo 


BmtnsetFIacc.U. 


23 


ms 
C. Coelius Rufus L. Pomponius 
Flaccus 


Crassus atRufus 


Tanras et Libo 


24 


Tib. Aug. III. GermanicusCae- 


Tiber. U. Dmsns 


Crassus et Rnfds 




sarU. 


Gennanicus U. 






8UFFECTI 








L. Seius Tubero Rnbeilias Blan- 








dus 






25 


M. lulius Silanus C. Norb. Flaccus 


SilanuB et Balbns 


Tib. Caea. m. M 
Rufus 


26 


M. Valerius Mes- M. Aurelins Cotta 
sala 


MessalaetGratns 


Silanus et Balbus 


27 


Tiberius IV. Drusus Inlius U. 


Tiber. UI. Dmsns 
GermanicusIU. 


MessalaetGratns 


28 


D. Haterius C. Sulpitius 


Agrippa etBalbns 


Tib. Caes. IV. et 




Agrippa Galba 




Drusus 




8UFFECTI 








C.VibinsRufinus M. CocceiusNer- 






29 


ya 
C. Asinius PoUio C. Antistiaa Ve- 

tus 
Ser. ComeL Ce- L.ViselliusVarro 


PoIMoetVetus 


Agrippa et Galba 


30 


Cethegus etVarus 


PuUoetVetns 




thegus 






31 


M. Asinius A- Cotsus CoraeL 


AgrippaU.etLen- 


Cediegos et Vams 




grippa Lentulus 


tulns Galba 




32 


C. Calvisius Cn.GetulicusSa- 


Getulicus et 8a- 


AgrippaU.etLen- 




binus 


binns 


tulns 




8UPPBCTI 








Q.MarciusBaiea T. Rustins Nu- 








mius Qallus 







Digitized byVjOOQlC 



LXXXVU 





Ex Fastis 


Capitolonis. 


£x Epiphanio. 


Ex Fastis Siculis. 


3S 


L. Licinins 


L. Calparnias 


Craaaos et I^o 


Getalicns et Sa- 
binas 


34 


Ap. InUiu SiU- 

niu 
C.Rabeliios Ge- 


P. SiUoa Nenra 


SilTanns et Nerra 


Crassos et Piso 


35 


C. Fofias et Ge- 


Qoninidao 


Silanos et Nerra 




minns 


minns 






36 


M.yinneiiis 


C. Casaina Lon- 
ginoB. 


KafuB et Bnbellio 


Geminas et Ge- 
minas 


37 


Tib.V. 


SeianoB 


Vinicins etLongi- 
nne Cafsios 


Rafos et Rabeili- 
nos 



NOTAE. p.95. 

AD EXCERPTA CONSULATUDM COLLEGIA. 

In Ids coss. paribas nonnnlla sant obseryatione digna. 

In Ti. Epiphanins Pisonem n. consalem adscribit, qaod neque in Capitolinis 
neqne in Sicnlis additam est; sed ad Cnaei dantaxat Pisonis consalatum, qui 
anno orbis dccxlyii. conyenit. Ac yidetar ex eo natus error quod alter eiosdem 
nomius L. Calpamins Piso Caesoninas anno U. C. dccxxxu. fuerit. Sed ille L. 
filias, noster hic Tero Cnaei dicitnr. 

In Tn. consulata perperam apad Epiphaniom L. Caesar pro Caio positum 
est. Nam Lacias eius frater cos. designatos, antequam magistratam iniret, ex- 
tinctas est 

In X. Fasti Sicaii et Epiphanias Aeiiam Catam et Satuminam praeterierant. 
Sed et frnstra apnd Epiphanium Magnns Pompeius cum Valerio componitur. 
Foit enim is Cinna Magnns, non Pompeins. 

In xn. Titinm irrepsit partim ex sufiecto cos. Atteio Capitone, partim ex 
consnlata xix. Cum enim anno Urbis dcclxvii. coss. fuerunt Tiberius n. et C. 
Fonteins Capito, anno Tero dcclix. sufiectus fuerit Capito, quiFastos Graecos 
condiderant, Capitonem pro ordinario numerantes cnm Tib. Caesare copularunt. 

Inxix. consaiatuFasti SiculiTiberiumCaesarem n. et Scipionem committunt, 
Epiphanins Flaccam et Silannm, qui esse debuit consnlatns xxti., anno Urbis 
nccLxxn. Idem Epiphanius Sextornm daorum collegium anteTertens expuncto 
Silii et Planci consulatu decimam quintom a coss. Augusto xui. et Siiano coss. 
ponit consnlatnm illam, cum xti. esse debuerit Tam xti. facit Pompeium Ma- 
gnom et Apoleium, qui cum saperioribus iidem esse Tidentur. Nam e duobus 
Sextis alter Pompeias Nepos, alter Apaleius Nepos appellatus est Quod idem 
Titinm in Fastis Sicnlis cemitnr. 

In xxn. pro Brutus apad Epiph. et Siculos Fastos scribe Drutus. 

Deinceps nsqae ad xxxvn. oonsolatam Fasti Siculi uno anno tardiores sunt 
qnam Epiphanins et Capitolini. Pnta Taurum et Libonem in nostra serie xxiv. 
coliocant, qnem ambo isti xxni. , et ita deinceps. Cuius ea caussa est quod Epi- 
phanios cam extrito nno consulam pari, nimirum anni Urbis dcclxv., Tiberii 
Caes. et Fonteii Capitonis, Sextorum duorum consulatum anticipasset, anno Ur- 
hisDCCLXTi., qni seqoenti competebat, haic ipsinccLXTu. Pompeiam etApU" 



Digitized byVjOOQlC 



LXXXYm 

leitiia accommodat , qai iidem sant cnm Sextis daobns. Ita cam Gapitolinis in 
gratiam rediit At Sicali qaia coss. anni dcclxy. noa omittant et ex ano col- 
legio anni dcclxvii. dao faciant, saperyacaneo illo Pompeii et Apuleii interposito 
consulata tardiores exhibent reliquos. 

In XXIV. apud Epiph. et in Fastis pro Grasaus Flaccus leg. , niai ait sufiectos 
aliquis. 
p. 96. xxT. Tiberium cos. secundom habet pro m. 

In xxYi. pro Balbo Flaccus adscribendus est, nisi sDflfectus aliqulB locum 
hic habuerit, quod idem de xxvn. par est credere, ubi Gratus pro Gott» no- 
minatur. 

In consulatu xxxyi., qui est in Epiphanii indicnlo xxxn., maior est labea. 
Kam Siculi Fasti cum Epiphanio post Geminos duos Rufum et Rubellionem (Si- 
cuii Rubellinum) collocant At Capitolini M. Vinacium et Cassium Longinum. 
Rufum porro et RubeliiDum sufiectos putat Scaliger et Eeplerus in Eologis. Ego 
idem his in coss. quod a. xti. commissum fuisse suspicor. Nam ut illic ex uno 
collegio Sex. Pompeii Kepotis et Sex. Apuleii Nepotis duo coss. pariafacta sunt, 
Sextorum yidelicet duorum et Pompeii atque Apuleii, ita Riufum et Rubellinum 
duorum esse Geminorum nomina crediderim; nisi qnod pro Rufus, Fusius le- 
gendum est Sic enim appellantur, G. Rubellius Geminus, G. Fusius Geminus. 
Quocirca merito tam hos quam illos praetermisit Onufrius, ac ne suffectorum 
quidem loco habuit; quod frustra miratus est Scaliger lib. vi. de Emend. pag.521. 

Ex hac eadem coliegii distractione fiictum, ut Vinucii ac Longini consulatus 
apud Epiphanium sede sua luxatus xxxm. loco a consnlibus Augusto xni. et 
Silvano poneretiy, cum xxxii. esse debuerit Etenim anno U. G. dcclxxxiii., Iu- 
liano Lxxv. , congruit Vinicii consulatus , idque ex Varroniana epocha. Nam Ga- 
pitolini Fasti anno DCCLXxxn. collocant In quo mirifice hallucinatus est Scaliger, 
dum Onufrium arguit quod consulatum Vinicii in DCCLXxxm. contulerit ex Varro- 
nis sententia, cum Gatonianum et Gapitolinum annorum numerum sequi se pro- 
fiteatur. Quo nihil falsius excidere Scaligero potuit. Onufrius enim Gomment. 
in 1. 1. Fast. in fine Diatribae de anno Urbis conditae disertissimis verbis Varro* 
nem secutum se esse testatur. Varronia, inqnit, sententiam in his FofHs me se- 
quifateor; non quod ei magia quam Fabio Pictori, vel Verrio Flacco outDionyBio 
credam, sed quod eiue aententiam passim ah omnibus susceptam Jttisse ammad' 
verterim, atque tanquam omnium verissimam certissimamque observatam. Quod 
ab eo servatum esse, discrimen nnius anni, quo illius Fasti a Gapitolinis et Si- 
gonianis differunt, satis ostendit. Hic ille porroVinicius est cui historicum suum 
breviarium Velleius inscripsit; cuius ad consulatum ab Urbis initio non annos 
praecise DCCLxxxm numerat, ut scribit Scaliger, sed DCCLxxxn. Quanquam 
mendum inest in numeris, et dcclxxxii i^stituendum. £t sunt aUoqui numeri 
apud Velleium omnes propemodom vitiosi, aut certe parum ille sibi conatst, 
dum alios atqne alios autores sequitur. Itaque utmm Varronianam, an Capito- 
linam, quam Catouianam vocat Scaliger, rationem tenuerit, certo pronunciari 
nequit Scripsisse quidem vel anno ipso , quo Vinicius consul fuit, vel ineunte 
seqnenti saltem absolvisse inde liquet, quod florentis adhuc Seiani operis in fine 
meminit, qui Tiberio v. cos. , hoc est Urbis dcclxxxiv., profligatus est Quod si 
ita est, locum habet nullum eruditi viri coniectura, qui dubitarevisus est an trans- 
positi cousulatus essent, ut Tiberius v. et Seianus anno DccLxxxm. , Inliano 
p. 97. Lxxv., conveniant, Vinucius antem et Cassius dcclxxxiv., luliano lxxvi. Ge- 
minorum certe consulatus incurrit in annum Tiberii xv. labentem et ab Augutfto 



Digitized byVjOOQlC 



LXXXDC 

tiini siipeiiorifl inehoatom. Goepit enim Kal. lanaar. anni loliani lxxev. 
It Vinncias et Cassias coss. incidant in lolianam lxxv., Tiberii xyi. iam in« 
ohoatam. 

Ac de Vinacio et Cassio poBtrema saperest diMciUimaqae quaestio , iidemne 
iOi sint qaos Tacitas scribit L ti. Ann. progeneros a Tiberio ascitos, a. dcclxxxyi., 
8er. Galba et L. Salla coss. Nam L. Cassio Drasiilam, M. Vinicio laliam, <jer* 
manici filias, collocatas esse narrat. Vinicioy inqnit, oppidanum genus, CcUibua 
ortus, patre atque aro consularibus , caetera eguestri /amilia erat, mitis ingenio 
et comptae facundiae, Cassius ptebei Rotnae generis^ verum antiqui honoratique, 
et severapatris disciplina eductuSy facilitate saepius quam industria commenda- 
batur, Mox eosdem inTenes appellat. Sane illos ipsos esse qai coss. tribas annis 
ante faerant, saadent ipsa primam nomina; etsi Cassii praenomen apnd Dionem 
sit Caius, non Lucius: quomodo etiam a Pomponio lib. de Orig. laris appellatar, 
qni et iorisconsaltam 'illam G. Cassiam Longinnm cam boc nostro confandit, 
probante Gospiniano , reclamante Tero Lipsio. Ad haec Saetonias in Caio Drn- 
sillam L. Cassio Longino napsisse prodidit Quas ob caassas nemo bactenns da- 
bitaTit qain ambo illi Germanici generi coss. faerint anni DOCLxxxm. Primns 
Eepleras in Eclogis addabitare coepit, et qaidem iare. Nam qais patet praeter- 
miBsaram baec Tacitam, cam utriasqae omamenta recenseret? Atqai de Vinicio 
anam hoc retalit, patre atqae avo consolaribas oriandom fiiisse. De Gassio Tero, 
plebeii fuisse generis. Qaamobrem certam mihi est diyersos istos e88B a coss. anni 
DCCLxxxni., qaamyis idem nomen habnerint Saetonio yero similitado nominam 
imposnisse Tidetar, at consalarem Tocaret Gassiam , qaod 6(jl(uvu{ao( alter paula 
ante consulatum gessisset Haec de coss. ab Epiphanio recensitis diligentius per- 
sequi operae pretium fuit; quod ex illorum contextu apta suspensaqae sit an- 
norum Christi series ; proindeque substractione ista opus est iis qui Teram Ghristi 
natalem inTestigare stndent: quam stabUiendam falciendamqne merito sibiduxit 
Kepleros eias dispatationis initio quam de Christi natali ante aUquot annos elu- 
cabraTit. In qna primom omnium Romanorum coss. perpetnam snccessionem, 
e qoa nonnuUi consulatus quinos detrahendos putabant firmissimis argomentis 
eommonitam reliquit. Sed est quiddam tamen, quod ab eo minus animadTersnm 
hic obiter adscribam, ut eadem opera Taciti locum, qni hactenus Titiose legitur, 
integritati restituam. Ut igitar Replerus affirmet inter Tiberium et Neronem nuUa 
eoss. esse subtraheada paria, Taciti inter aUa testimoninm affert Qui in 
Agricolae soceri Tita soribit decessisse iUam Collega et Prisco coss. anno 
aetatis lti., natam Tero Caio in. cos. £x quo ita coIUgit: tertium Gaii 
consalatom anno Dionysianae aerae xl. tribuendum Tideri, non, ut qoidam 
^lnabatur, xLn. Verum cum Cau consulatus iii. concnrrat cum a.U. G. ncoxoui., 
OoUegae autem ac Prisci cum anno dcccxlti., qui anno dccxcui. sit natus, is 
aimo DCCcxLAi. non plus quam lit. annos natus esse potuit Quare apud Taci- 
tom miror animadTertisse neminem pro lti. legendom wst lit. Facillimam 
antem fait ex notamm inTersione Titinm a Ubrariis admitti. 

QUIBU8 COSS. VULGO GHRISTI NATALIS ASSIGNETUR. UBI ET DE 
BISEXTI CORRECTIONE ACCURATE DISSERITUR. 

Christam Angusto xm. et SUTano coss. natam esse constanter affirmat Epi- 
l^ianias. Sed cam idem ti. Eid. lan. natalem diem esse definiat, iure AnnaUam 
Scdeaiasticofam tcriptor ad iUoromgregMi adinngendam essepotinsEpiphamam 



Digitized by VjOOQIC 



xc 

pntat qoi «amo «upedori, hoc est LeBtalo ot MftHiiBno com. nfttam OhriBtvm 
existiiiuiit, qoam eonun qoi iis ipsis, qaos Epiphamas nominat, coaa. natalen 
consignant. Propterea quod si commnnem de meuse natalis ac die sententiam 
esaet amplexns, omnino saperiores illos coss. praetolisset. Unde Gassiodori, 
qaem Baronias sequitor, non Onofrii, decreto opinioniqoe sa£fragari patandai 
est Qaod igitar Christos Lentnlo et Messalino ooss. ortas sit, anno Inliano zun., 
stadiose demonstratnr in Annalibos, idqae yelat fdndamenti loco ponitor, quo 
natante, at aiant ipsi, annaliam contextam omnem raere collabiqae sit necesse. 
Plroinde primos a natali Christi, sive Dionysianae aerae ac yalgaris annos, a KaL 
lanaariis anni Inliani xuv. iisdem in Annalibas incipit, Urbis ex Varroniana ra- 
tione DCCLu. , caias Palilia Aprili mense proxime secata sant; adeo at in annun 
Urbis DCCLi. valgaris aerae primordiam incorrat, Olympiadis cxciy. annnm^ 
Est ea qnidem Cassiodori sententia, alioramqae tam Yeteram qaam recentioram, 
et, qaod ad natalem ipsam attinet, sane probabiiis. QaodVitem iile idem annns 
cam aera Dionysiana coniongitor, hoc est qaod primas aerae ChristiAiiae lalianos 
eu^ xLiv. asseritnr, Oiymp. cxcrv. secandas, id vero neqoaqaam procedit. Biennio 
enim aberrat, at qaidem pleriqae hactenos animadTertenmt; at aatem existimo, 
etiam triennio a Dionysii mente atqne aera distat, ati paalo post demonstrabitar. 
Mos interim qaae in Apparata ad Annales de hoc anno sabtiliter et exqaisite dis* 
patantnr expendenda censuimas. 

Cum igitar a nonnallis improbari saam de natali Christi sententiam videret, 
ob id unom maxime qaod in lulianom XLin. , qui coss. habet Lentulam et Mar- 
cellinam, bisextilis dies minime caderet, contra ille sic praescribit: tantom ab- 
p, 99. esse, at in annnm iUam bisextilis dies non incidat, ut in alium nalium, nisi ab 
eodem qnartum, sive ante, sive post ipsam, conyenire possit £tenim pro coa- 
fesso minimeqne dubio id in hac tota dispatatione sumit, annum illam, qao na- 
tos est Christas, bisextUem fuisse, propterea quod qui deinceps ab eo propagati 
sunt per quatemos dirisi bisextiles occarrunt lam Tero annns a nato Dpmino 
oocLxiT., qao Valentinianus imperium adeptas est, bisextUem habait diem, 
qaemadmodum lib. xxvi. scribit Ammianns. Ergo ccclxt. ante illom peraeque 
bisextilis est. Atqui ille est ipse, qui Lentolum et Marcellinam coss. praefert, 
quibus Decembri mense natus est Christus. Recte igitur hic in Annalibns e<m- 
stitntus Tidetur. 

Pergit in eodem argnmento oberins explicando , et de laliana bisextilis auu 
dispositione atque Augusti coriectione disserit; ut i^ppareat annum iUum, qoi est 
lulianus xliil , bisextum habuisse. Etenim lulius Caesar anno ab U. C. Varro- 
niano dcctiu., quo ipse tertium cum Lepido cos. fiiit, annnm Romanum emen- 
dare sic est aggressus, ut deinceps it. quoque anno solidum diem intercalandiui 
decrcTerit. Ac si anno illo emendationis, quem Macrobius confdsionis appellat, 
nihil praeter menses ac dies intercalasset, ab eo ipso bisextilium annorom daceni- 
dnm ftusset exordium, ita ut primus it. post anno Lepido u. et Piaaco coas. 
congmeret, qua ratione per qnadriennia descendendo bisextilis nndeoiiaiu 
non in xliu. a correctione annnm, sed in xlit., hoc est, non in Lentnlum 
et Messalinum, sed in Augustum xui. et Plautium coss. incurreret, quibos 
Christi natalem assignabat Onufrius. At id secus se habuit Nam praoter 
solidomm dierum intercalationem quadrans insuper diei, quod Solinus docet, 
a Caesare est adiectos. Qoem ut intercalaret, quia solus addi non poterat, ne- 
cesse foit ut in it. annnm differretur; donec Tidelicet ex qoadrante illo et triboa 
aliis totidem conseqoentiam annorom dies ezsorgeret Itaqoe primmm biaoxtom 



Digitized byVjOOQlC 



XCI 

non qainto a correctione anno, nt atioqui faturnm dicebatnr, sed iv., qni ante- 
cedenti coireetionia anno reepondebat, ten poet tertii anni circnitnm, Pansa et 
Hirtio C0S8., obserrari iossit, reliqoa deinceps post iy. qnemqne annnm ab hoc 
primo. Quanqnam sacerdotes, penes qnos intercalandi cnra erat, eo fortasse, 
quod primnm bisextom post in. annnm locatnm yiderent, errore dncti seqnentia 
simiiia post tertium quemque usurpamnt, annnmqne Romannm xxxvi. annomm 
spatio ita depraTaront, nt pro ix. diebns dnodenos interponerent Quod Angnstns 
ut corrigeret, et tres eos dies snperflnos resecaret, xn. seqnentes sine bisextili 
intercalatione transigi inssit, G. Censorino et Asinio GaOo coss. Haec in Anna- 
libns. Qnae nt ocnlis ipsis subiecta plane perdpiantur, laterculnm aliqnot con- 
snlatnnm adtexnit, initio ducto ab eo anno qno Inliana ooepit editio. Quod cnm 
ad eomm, quae deinceps proponenda sunt, intelligentiam non mediocrem ntili- 
tatem possit afierre, nos eundem illnm indiculnm exscribemns, ubi quae in r^m 
facinnt paaca praemonuerimns. Sciendnm enim est non solnm bisexti a Inlio Cae- 
sare ordinati rationem ac formam, sed eiusdem qnoqne depraTationem, ac po- p. loo. 
stremo Angustanam iUam correctionem et instaurationem Tarie admodum expli- 
carL Sunt enim qnibus placet lulinm Caesarem anno Confnsionis nihil praeter 
solidos menses ac dies intercalasse , ideoque primnm annnm lulianum instar bi- 
sextilis fnisse, atque adeo legitimos et ordinarios bisextiles esse istos oportnisse: 
T. IX. xni. etc. xxxTii. xli. xlt. xlix. Lin. Ita Scaliger lib. it. de Bmend. Alii, 
qni qnadrantem diei praeter solidos dies intercalatnm pntant, legitimnm bi- 
sextilem, Inlianae editionis annnm tertinm, statunnt, ab eoque deinceps tu. xi. 
XT. etc. Tertia potest ad eas accedere forma, ut nimimm confdsionis annns ipse 
bisextilis Ticem praebuerit, ac subinde Inlianns it. Tm. xn. etc. tnm xxxti. xl. 
xLiT. xLTm. Lii. bisextnm sibi ex lulii Caesaris constractione Tendicent £x iis 
ordinandi formis quam Caesar tennerit, alfirmare difficile est, qnemadmodnm 
etiam qnae fnerit depraTandi ratio haud ita certo constat Potuit enim anno In- 
liano tertio contra praescriptum Caesaris intercalari , potnit et qnarto , cum qninto 
inssisset ; nnde xxxti. tcI xxxtd. Titiosns extitit Neque Tero minns est obscnmm 
qnanmam castigandae labis fllius Tiam Augnstns inierit Aut enim primum ex 
xn. avE(Ji^Xo(( esse iussit Inlianum xxxTm., quo ad emendationem animum ad- 
iecit, si postremus bisextilis Titiosns fuerit xxxTn., ita ut duodecimus twv dve(i- 
P^Xiov lulianae editionis fuerit xlix. , ex quo deinceps anni in ordinem redacti, 
etanno un. legitimns bisextilis incidit: aut si xxxti. postremus bisextilis fuit, 
duodecim bisexti prorsus expertes a xxxti. ad XLTin. pertexendi sunt , adeo ut 
primus bisextilis ex ordine in lulianum Ln. incurrerit. At Paulus Middelburgen- 
sis lib. xn. cum Titiosum bisextum anno m. ti. ix. ac denique xxxti. intercalatnm 
esse dixisset, duodecimque communes ilios in xLTm. desiisse, ita ut ui. bisextum 
exigeret, noTum a sacerdotibus Titium oblatum asserit, ut xlix. bisextilem fe- 
cerit, unde reliqni deinceps ad aetatem nostram bisextiles propagati sunt 



Digitized byVjOOQlC 



xcn 











INDICULUS ALIQUOT C088. 








. 


1 

3 


4 




Annns Confosionis. 




3 


1 




BlMXtUM«t 


BiMztllet 


Literae 




o 


iS 


•rm 


COM. 


UtTitioaM 


et Llt Dom. 


•mwM 




1 


d 
a 

< 


^* 


exMlddolb. 
sententla. 


vitiosae ez 
Sealigero. 


Cjoli eb 
Aogasto. 








707 


Q. Calenas 
P. Vatmios 














708 


C. loUiu Caesar III. 
M. Aemilias Lepidos 












1 


709 


C. laliofl Caesar IV. 
sine CoUega 


C 


B 


C B 


p. 101. 


184 


2 


710 


C.IaliusCaesarV. 
M. Antonias 


B 


A 


A 






3 


711 


C.VibiasPanfla 
A. Hirtins 


A G 





G 






4 


712 


M. Aemilius Lepidas 11. 
L. Manatios Plancus 


F 


F E 


F 






5 


713 


L. Antonias 

P. Serrilias Isaaricas 


E 


D 


E D 




185 


6 


714 


C. Domitius Calyinas 
C. Asinias PolUo 


D C 


C 


C 






7 


715 


L. Martinas Censorimns 
C. Calyisias Sabinus 


B 


B A 


B 






8 


716 


Ap. Clandias Palcher 
C. Norbanas Fiaccas 


A 


G 


A 






9 


717 


M. Agrippa 

L. Caninins GaUas 


G F 


F 


G F 




186 


10 


718 


L. GeUias PopUcola 
M. Cocceias Nerra 


£ 


E D 


E 






11 


719 


L. Comificias 
Sex. Pompeias 


D 





D 






12 


720 


M. Antonias II. 
L. Scribonias Libo 


C B 


B 


C 






13 


721 


C. Caesar Octavianns IL 
L. Voicatias Tallas 


A 


A G 


B A 




187 


14 


722 


Cn. Domitias Ahenobarbns 
C. Sosias Nepos 


G 


F 


G 






15 


723 


C. Caesar Octananus UL 
M. Valerias Messaia 


F E 


E 


F 






16 


724 


C. Caesar OcUyianas IV. 
M. Licinias Crassas 


D 


D C 


E 






17 


725 


Imp. Caesar Octavianns V. 
Sex. Apnleias Nepos 


C 


B 


D C 




188 


18 


726 


Imp. Caesar Octayianas VI. 
M. Agrippa H. 


B A 


A 


B 






19 


727 


Imp. Caesar Octavianas VII. 
M. Agrippa m. 


G 


G F 


A 



Digitized byVjOOQlC 



XCIU 



1 


1 


1 


Goss. 


Annas Confasionis. 


BitextUet et 


BieextUes 


LiterM 


rt 


^ 


•g 




Lit. TltiOfM 


et Lit. Dom. 


emendati 


l 


^ 




ex Miildelb. 


Titioneex 


Cycli eb 


V 






MBtentie. 


ScaUgero. 


Aagofto. 




20 


728 


Imp. CaeMr AngUBttts VIII. 
T. SUtilias Taurus IL 


F 


B- 


G 




21 


729 


Imp. Gaesar AiigQstas IX. 
M. Imiias Silvanus 


E D 


D 


F E 


189 


22 


730 


Imp. Gaesar Aagostas X. 
C. Norbanas Fiaccas 


C 


C B 


D 




23 


731 


Imp. Caesar Aagostas XI. 
C. Calparnias Piso 


B 


A 


C 




24 


732 


M. Claudias MarceUas 
L. Ammtias 


A G 


G 


B 




35 


733 


M.LolUas 

Q. Aemilias Lepidas 


F 


F E 


A G 


190 


26 


734 


M. Apaleias 
P. SUias Nerra 


E 


D 


F 




27 


736 


C. Sentias Sataminas 
Q. Lacretias VespUlo 


D C 


C 


E 




28 


736 


P. Lentalas Marcellinas 
Cn. ComeUas Lentalas 


B 


B A 


D 




29 


737 


C. Fomias 

G. lanias Silanas 


A 


G 


B 


191 


30 


738 


L. Domitias 

P. ComeUas Scipio 


G F 


F 


A 




31 


739 


M. Liyios Drasos Libo 
L. CalparaiQS Piso 


E 


E D 


G 




32 


740 


Cn. Lentalos 

M. Lidnias Crassni 


D 


C 


F 




83 


741 


Tib. Claadias Nero 
P. QhinctUias Vams 


C B 


B 


E D 


192 


34 


742 


M.Valeria8MessaU 
P. Snlpitias Qoirinas 


A 


A G 


C 




85 


743 


Paalas Fabias 
Q. AeUns Tabero 


G 


F 


B ' 




86 


744 


laUas Antonias 
Q. Fabios Maximos 


F £ 


E 


A ' 




87 


74& 


Nero Claadios Dmsos 
T. Qointias Crispinos 


D 


D C 


G F 


19S 


38 


746 


C. Martias Censorinas 
C. Asinias GaUas 


C 


B 


E 




38 


747 


Tib. Claa^os Nero H. 
Cn. Calpomias Piso II. 


B 


A 


D 




40 


748 


D.LaeUtBuiBalbas 
C. Antistias Vetos 


A 





C 



p.109. 



p.101. 



Digitized byVjOOQlC 



XGVf 





1 

•2 


1 


Coss. 


Annns Confusionis. 


o 

s 


BUextilM ei 
Lit. TitioMe 


Bisextiles 
et Lit. Dom. 


Literae 
eroendati 


o 


a 


d 

•< 




exMiddelb. 
sententia. 


Titiotae ex 
Scaligero. 


Cjcli tb 

AQgUStO. 




41 


749 


Imp. Caesar Aogustus XII. 
L. Com. Sulla. 


G 


F 


B A 


194 


42 


750 


C. Calyisiu» Sahinui 
L. Passienns Rufinus 


F 


E 


G 




43 


751 


L. LENTULU8 
M. MESSALINUS 


B 


D 


F 




44 


752 


Imp. Caesar Augustus XIII. 
M. Plautius Silyanus 


D . 


C 


E 




45 


753 


Cossus Corn. Lentulus 


C 


B 


D C 


195 


46 


754 


L. Calpnmius Piso Augnr 
Imp. Caesar Angustus XTV. 
L. Aemilius Paulus 


B 


A 


B 




47 


755 


P. Vinieins Nepos 
P. Alfinins Varus 


A 


G 


A 




48 


756 


L. Aelius Lamia 

M. Seryilius Geminns 


G 


F 


G 




49 


757 


Sex. Aelius Catus 
C. Sentius Satuminns 


F E 


E 


F E 


196 


50 


758 


L. Valerius Messala 
C. Com. Cinna 


D 


D 


D 




51 


759 


M. Aemilins Lepidns 
L. Armntius Nepos 


C 


C 


C 



Nnnc illnd, in qno negotii totins snmma yertitar, obterTari eonTenit, annnm 
qnempiam in Iniianornm serie dnplici ratione bisextUem nominari. Nam Tel pro- 
pter antecedentiam annomm snccessionem ex Caesaris ordinatione bisextilis est, 
yel respectu ad primnm Angustenm emendatum babito, cnius dispositio in sn- 
periores quoqne rednndat ac regreditnr. (Nos enim Inlianam^formam ab Angnsto 
recensitam ad anteriores annos , adeoque ad mnndi ipsins ortnm methodi gratia 
accommodare solemns.) Exempli canssa, aimns Inlianns xlt., in quem Diony- 
sianus natalis incidit, si Tera est Inliana illa bisextilis anni deecripdo, qnam An- 
p. 104. nales exhibent, bisextnm nnllnm habnit, sed potins XLm. At ex Angnsti cor« 
rectione, siye qnam Panlus Foresemproniensis asserit, siTe qnae in annnm Lnt. 
bisextnm legitimnm coniicit, idem ille xlt. aanns Inlianns bisextilis erit. Ita 
enim primns annus Inlianus, tametsi ex antoris mente bisextilis non ftierit, ex 
Angnsti tamen emendatione fnisse oensetnr, nt Forosemproniensis adnotat. lam 
qui natalem Christi annnm bbextHem yelit fnisse eoqne Telnt cfaaracteie tem- 
poris ntatur, non ei satis est demonstrare bisextnm ex InUaaa institntione in il- 
Inm ipsnm annnm incidisse, ^od, nt e snperioribns intelligi potest, dnbinm est 
et incertum, sed habenda maxime conseqnentimn bisextomm ratio, cninsmodi 
hodiemo nsn post Angnsti correctionem obserTantnr. Qnod in snnalibns minns 
animadTersnm eo tandem ratiocinia redegit, nt aimnm inttannm ll biseztilem 



Digitized byVjOOQlC 



xcv 

eoBBtihiemt; de qno paiilo post Interim quadrantem illnm, qnem cmn solidis 
diebas intercalatiun Solinus prodidit, attentias exploremns. Solini yerba snnt: 
Et Mt gtatum certum praeteritus acciperet errory dies xxi. e^ quadrantem simul 
uUercakevit etc. Ille ergo annns eolns cccxliy. dies habnit, alii deinceps ccclxt. 
et qnadiantem. Qni Solini loens aut inscitia librariornm, ant scriptoris hailuci- 
natione male habitns est. Annns Gonfnsionis praeter ordinarios ccclv. , qni fdit 
anni Bomani modns, dies habnit insititios lxth. , nt Dio testatnr. His si inter- 
ealaiinm Merkedoninm accenseas, qni commodnm in enm annnm inciderat, 
snmma diemm additomm estxc, si Merkedonins xxm., tcI lxxxix., si xxn 
dontazat obtinnit. Qnare et Confnsionis annns dies postnlat ccccxlit., t^ 
ccccxLY., nt Gensorinns scribit pag. 46. Atqne illi qnidem dies ita dispensati 
snnt, nt enm intercalaris, sive Merkedonins , snnm in Febmario locnm ex more 
sortitns esset, dno alii menses inter NoTcmbrem ac Decembrem inserti sint, 
diemm ambo simnl Lxvn. , ita nt peraeqnatio ipsa in anni finem incnbnerit Hinc 
iUa Terisaima sns|»cio, Solinom ccccxlit. , non cccxliv. sciipsisse. Nam qnod 
dies nnnm et Tiginti cnm qnadrante accessisse dicit, ad Merkedoninm respicere 
potnit, qni xxii., ant xxnL diebns constabat. Qnanqnam de intercalato qnadrante 
pamm commode scripsisse Tidetnr. Non enim appendices horae in ciriii anno 
inteicalari dicnntnr. Qnas nt eo sensn demns intercalatas fdisse, qnod nltra 
menses diesqne solidos excnrrerent, cnm in anni Gonfdsionis exitnm peraeqnaiio 
ista conTeniat, non potnit Gaesar proximnm bisextnm in m. Inliannm, aed in 
iT. ineimtem indicere; tnm scilicet, cnm dies ex qnadrantibns coUectiB solidaB 
existeret: etsi qnadrans ille horarins non cnm dnobns retiqnis mensibns, sed oui 
Merkedonio TcpoXfjimxtts infissns dici potest, nt iustnm ad colligendnm qnadran- 
tem altemm spatinm anno primo Inliano inennte esse potnerit Nihilominns de 
hoc Solini loco cogitandnm ampUns censeo. 

His necessario constitntis negamns annnm iUnm qno Lentaks et Messalinns 
coss. fdemnt bisextOem fnissse. Fnerit enim ex Inlii Caeearis ordinatione, qnod 
Talde inoertnm eiBQ hactenns monstraTimns: posteaqnam qnidem ab Angnsto 
eorrectns est annns , si ab eomm aliqno, qnos bisextiles tam ipse qnam posteri- 
tas omnia habnit, retro nnmeres, negamns constanter, bisextilem eum esse qno 
Christnm in Incem editum Annales ecciesiastici confirmant. Fnit hic lulianns p. los. 
XLm., qni Olympiadis cxcnr. anno primo labente coepit, ab Urbe Gondita ex 
Vammiana pntatione dccli. In Inliana porro periodo, qna nihil ad extricandam 
ehronologiam expeditins, non alinm annnm occupat qnam 471 1. , cyclo solis vn., 
innae xvm., indict i. a lannario, a Septembri Tero n. Qnod qnidem non conie- 
ctnra, sed demonstratione nititnr. Mortnns est Angnstus Sextis dnobns coss., ut 
omninm eonsensn exploratissimnm est, anno Urbis 763. Ante consnlatnm Sex- 
tomm, si retro nnmeres, paria snnt omnino consnlum xvi, proindeque xvi. 
annnm anteriorem occupant Lentnlus et Marcellinns coss. Insignis porro annus 
ille mortis Angusti fiiit Innae deliquio , quod xl. die ab eins obitn eontigisse inter 
chronologos constat, idqne Dionysianae aerae anno xit., cyclo soHs xxm., lunae 
XT., Sept. xxTn. feria v., litera dom. G, Inlianae periodi 4727. Qnod si annos 
inde snbtraxeris xvi., reliqnus erit4711., quo coss. fuere Lentulus et Marcellinns. 
Qni si bisexiilis ftiisset, annns ab eo xvi. perinde bisextnm habuisset. Est autem 
aerae nostrae xiv., ac post bisextilem secundus; igitnr et annns ille, quo Mar- 
c^his et Lentnlns coss. erant, bisextilis non ftiit. Idem ex Olympiadnm et lu- 
lianomm annomm serie dedncitnr. Nam cnm Lentnli et MarceHini consnlatns 
hOianas sit XLm., Sextomm Tero dnorum sit lulianns lix., idemque aerae 



Digitized byVjOOQlC 



XCVI 

nostrte xir,, Decesse est ut annas loliuias ccLxxxrn. sh aerae DionysiaBae 
ccxxxTiii., quo etiam Olympiadis ccliy. anno primo desinente secundus, hoc 
est Iphiti MxiY. Si quidem, ut et Annales consentiunt, luliano xLm. coepit an- 
nus n. Oiymp. cxcit., si?e Iphiti 774. Atqui hic ipse lalianus annus 283., I{^iiti 
1014., memorabilis est ille Censorini annus, quem Ulpio etPontiano coss. notat, 
Urbis Couditae 991., qui cum aerae Dionysianae sit 238., bisextilis non est, sed 
a bisexto secundus. Igitur et ducentesimus octogesimus tertius ante illom, hoc 
est primus lulianus, bisextilis fuit, et 241., siye lulianus 43., Iphiti 774., Len- 
tulo et Marcellino coss., non bisextilis, sed ab eo secundus est Quae omniaid 
quod modo propositum est certissime demonstrant, annum lulianum primum per 
regressum in anteriora usuque nostro bisextilem esse, nt et Paulas Forosempro- 
niensis docuit Est aatem in constitaendis bisextilibus habendae non editionis 
lulianae, sed Augustaeae ac nostrae ratio ; id quod annalibus imposuisse Tidetur. 
In quibus cum ex luUi Caesaris institutione bisextilem eum esue monstrasset an- 
num, quo Lentulus et Marcellinus coss. faerunt, confectam sibi rem patant, 
quasi eandem quam a lulio Caesare propositam affirmat bisextilium seriem Augu- 
stns retinuisset £x quo et illud manaTit, ut t^ 69co6^9tt SouXeuuv annum lulia* 
num Li. legitimum ex Augusti correctioue bisextum habuisse diceret Nam siTe 
ab eo ad xLin. recurras, siTe a primo luiiano ad eundem xliu. descendas, in bi- 
sextilem incides. Sed falsum est annum lulianum ex Augusti reformatione bi- 
aextilem fuisse: praesertim si Titiosum bisextum duodecimum anuo luliano 
zxxTi., quod Annales faciunt, tribuerimus, adeo ut Augustus anno xxxthl sta- 
tnerit duodecim illos sine bisexto transigendos eBse, Ut enim ab aano luliano 
xxxTn. primus ex daodenis iliis ovEfjL^Xoi; coeperit, daodecimus erit lulianuji 
p. loe. zLTm., quo exacto peremptisqae bisextis superfluis tribus annns in riam redn- 
ctus est Hanc Tero, ut ordine ac ratione deinceps insisteret, quarto post xlvol 
anBO bieextilis annus collocandus fuit, luliauo scilicet lii., ut ex Paalo Middel- 
burg. superius ostendimus. At Tero si li. annum bisextilem Augustus esse to- 
luit, in idem Titium incnrrit qnod lulianae editionis initio commissum fuerat, 
nempe ut tertio post bisextiiem anno bisextilis aliter poneretur. DMiique nemo 
hactenus iuTentus est qui lulianum li. post Augusti emendationem bisextilem 
fiiceret 

Atenim trecentesimus sexagesimus quartus post illum bisextilis est, aut do- 
cendum in recensendis coss. Titium irrepsisse. Haec enim Annalium Terba sunt 
Sed et illud non minns falsum, annum aerae Christianae 364. post Lentulum et 
Marcellinum coss. esse trecentesimum sexagesimum quartum, cum Tere sit ab 
illorum consulatu 366. Sciendum enim est duo in Annalibus paria consulnm 
exempta, quibus ex ordine sublatis, Christiana aera, quae biennio hactenua anti- 
cipata fuerat, cum Tulgari demum in concordiam rediit; quod idem in Onufrianis 
FastiB, pari coss. uno suppresso, contigit, de qua re opportunius alibi dicetur. 

lam Tero, quod aera illa communis, quam a Christi natali repetimus, eun- 
dem natalem in finem luliani xlt. coniiciat, ex disputatis hactenus ita coUigitur. 
Augustns imperator excessit anno luliano lix. Est aatem is aerae Dionysianae 
xiT., ut ante demonstratum est Igitur aerae huius initium ex a. d. Kal. lan. in- 
cipitannilulianixLTi., adeoque natalis Christi Dionysianus cum anno luliano 
XLT. exeante coDgmit Quinetiam cyclorum perTulgata receptaque methodus 
Tel pueris cognita huius rei fidem ab inritis extorquet Nam si hoc aimo> quo 
haec scribimus, qm est aerae Dionysianae mdcxxl, cydus Tulgo numeratur, 
aolis Ti., lunae tu., indict. it. , necesae est ut annua aerae primus cycloa habu« 



Digitized byVjOOQlC 



xcyn 

erit, solis X., lan&e n., indiet. nr. K&talis yero Oliristi solis ix., kmae i. , indid;. 
a EaL lan. m. Non poteet aiitem triplex hic postremas character alteri qaam 
XLT. loliaBO triboi, Olymp. cxcit. anno nr. labente, Urbis Romae a Palilibas 
yarronianiB DCCLm., id qaod, si recte saperiora posita sant, necessario seqaitar. 
Praetermitto sideris atriosqae defectiones ac reliqaos annonim characteres ac 
notas, qaiboB Tehit firmissimis praesidiis tempomm haec doctrina manitar; de 
qnibas plerisqae hac tempestate docte accateqae scripserant. 

Ae de oyelis et id genos aliis mentionem hoc loco ne litera qaidem attigis* 
a«ai, niai a noimallis totam hoo negotiam improbari cem^em, ac tanqaam inane 
«tqie otiosom rideri. Yidi ego nnper qai haic methodo pondas ac fidem iis ra- 
ttonibns detraheret Primom cydoram incertam aiebat esse dispositionem, ne- 
qae qaenqaam nnnm com altero conTenire; qnod alii alio solis ac lanae cyclo 
fabricatnm Telint aniTersnm. Sed hnic fadle a nobis occnrritar. Nemo est enim, 
qni qnidem dno ae tria nnmerare possit, qni in Dionysiana Tulgariqae forma cy- 
dos aliter eompntet qaam qairis e Talgo. Potest qaidem in annorum, qni ab 
orbe eondito flnxere , nomero alter ab altero dissentire. Sed qoi de annis inter 
M conTenerint, in cyclis, nisi pecndes sint, conToniant necesse est. Habet Tero 
magnom oa res ad annos OTolTendos nsam et opportonitatem, nt a teipso non 
disei d eas , nt annomm Tarietates, qaae sont pro nationnm diTersitate mnltiplices, p. 107. 
eertam ad regolam normamqne dirigas, nt ab astronomicis obsenrationibas in 
perseqnenda tempornm descriptione non abhorreas. Etenim si anni luliani forma, 
qnae post aliqnot annorom millia recepta fait, propter commoditatem ab omni- 
bos hodie chronologis ad anteriora etiam tempora reToeatur ad eamque refernn- 
tur ioie caeterae, cor non in cydis nsarpare idem licebit? Qaaeritar qao anno 
Oyms in Perside regnare coeperit. Andies a chronologis anno primo Olymp. ly. 
imperiom eepisie. Sed com Oiympiades ab aeetiTo solstitio ineant, ntram de , 
prioribne ti. anni ilUns mensibns, an de posterioribns loqaantar, hoe est de anno 
pwiodi lalianae 4154., an 4155., nihilo magis agnosces. Qaod si chronologas 
ille, qniaqnia est, cydos addiderit, statim ntro anno factnm dixerit necessario 
doeebiaiiir. 

Ateoum in anno aliqmo primam cycli defizi esse debent, qno ex anno re- 
liqnorom eycli pendeant Is antem neqae ex scriptora neqae aliande potest ^ 
oeUigL Itftne Tero? De eyclis inter Christianos hodie non conTenit, qni qoidem 
c««mnnem matrieis eeolesiae, hoc estRomanae, asam retinent? Non omnes 
annom Christi naitalem in cyclom solis ix., lanae i. conferant? Qnis est qai, si 
alios in ista metiiodo cyelos stataerit, non toI ab logistica refellatnr? Habemas 
igitar in aera Dionysiana statos et fixos annoram cydos, a qaibus tam ad su- 
periora q«am ad inferiora tempora progredi in infinitum licet: neque necesse est 
idex aUins teetimoiuo seri^toris toI eclipsi ex aliqua constare, cum consensu 
omniim ati^ta sit ista methodus et in usom deducta. Postremo illud opponi- 
tar, qnod ad oycloram ae coeiestium omnium cpouvofx^vcav eloTandam fidem per- 
tiBtt. Nam eom edipsin aliquam Tadtus pata, Td Dio, certo anno contigisse 
Binant, hormn acr^torom testimonium fidem non facit humana maiorem. Qnare 
quod indidem eiidtnr, tantam habet certitudiuem, quanta historici illius eese 
potest, qoi id alBrmat, autoritas. £x quibns non mediocriter aberrare contendit 
eos omnes qui ex istinsmodi rebus demonstrationes poUicentur et de diebus at- 
qoe horis sane fidenter pronnnciant, tanquam nuper ex deorum concilio aut 
iatermu&diis Epicnri descenderint Ita enim iocari Toluit, quod necesse non fiiit. 
Yemmquid iUud est, quaeso, quod istic audio? Non habent mathematicorum 

Corp. HaereMoL IIL Q 



Digitized byVjOOQlC 



xcvm 

obserrationefl maiorem himuaia fidem? Acdderit haec eclipaif hoc yel ilio im- 
peratoris anno , historiae fide nititar, qnae tametsi hnmana tit » ab ea tamen te* 
cedere yix interdnm esse Yideatnr hominis. Sed enm ad Inlianos praeaertim an- 
no8, qnos omnes sibi chronologi praefiguut, dedncta res faerit, qnoto anno ec^ 
lipsis illa contigerit, non humana iam fide, hoc est sola scriptoris antoritate, 
sed certissima demonstratione constat, de qna nisi prins imperitia nnmerandi 
▼el tabalamm yitio Is^ns sit, dnbitare nemo poterit. Ecce tibi in hoc, qnod tra- 
ctamos , argomento qaanta sit istornm chanctemm ntilitas potet animadrertere. 
Qnod paalo post Augnsti mortem lana defecerit etsi ex historicomm teatificatione 
credimns, est ea tamen constans opinio, de cnins Teritate ne leTissime qnidienft 
dnbitatar. lam qaotas hic annns sit aerae Ghristianae qnaeritnr. Qni cyclomm 
p. 108. et ecclipseon methodnm damnant, anno Dionysiano xn. tribnere aolent Atqni 
is est xrv., nec nlla nnqnam astronomia aHam hoic eccHpsi, qnae panciB poet 
Aagasti mortem diebos, Septembri mense contigit, annnm definiet. - Qnia non 
igitnr ex eo confici necessario pntabit, Angnstum aerae Christianae anno xnr. 
mortunm esse, nonxvi.? Yides maiorem humanafidem, cum hnmana tamen 
implicatam et connexam: quae tametsi humanae, hoc est sdterius, qna sohi iati 
nituntur, esset similis, non ideo tamen aspemanda foret, qnod humana, sed yel eo 
nomine commendanda, quod ad humanam fanmana fides adiuncta, ut non hnmana 
maiorem, ita simplici, eaque, qua contenti illi snnt, certiorem crednMtatem pareret. 

DE VDLGARI METHODO QUA CHRISTI NATALIS ANNUS INVBSTIGATUR. 
UBI ET DE AERA DIONYSUNA. 
Nimis multa fecisse Terba Tideor, nec dum tamen rei ipsius caput atdgisse. 
Nondum enim quo anno quibusre coss. natus sit exposuimus. Hoe igitor qni- 
cunque certa ratione iuTestigare conati sunt, Ucet non eadem inter se senserint^ 
nno tamen eodemque Lncae testimonio fireti diTorsas in partet abiemnt. Scri 
pserat eTangelista baptizatum esse dominum anno xt. Tiberii, cum esset quam 
annorum triginta : KcCi «Oto; ijv 6 'lT)ffoii< co^il ^tojv tpi^ovxa &^y(6\LS^o^ S»v , «k 
£vo(jl{^eto etc. Quae Terba unum istud significant, non multum a tricesimo ajino 
aetatis abfiusse. Sed utmm tricesimo absoluto et altero ac tricesimo inennte, an 
post XXIX. ineunte xxx. id acdderit, diserte non explicant Imo Toro licet aU«> 
quis Christum anno xxTm., Tel xxxiif., baptizatum esse dicat, non tamen OTan* 
gelicae autoritati meo iudicio repugnet, de quo postmodum Tidebitur. Sed qni 
LucaeTOrba angustioribus spatiis circumscripsemnt, idiixxx tnnc annos exple- 
tos faisse, alii xxix duntaxat opinati snnt. Utrique Tero baptiEatum Tolunt Chri- 
stum Geminis duobus coss. anno luliano lxxit., quod in eum incidat Tiberii an- 
nus XT. superiore anno ex A.D. xit. Kal. Sept. inchoatus. Unde cum in baptismi 
anno couTeniant, in natali ipso uno anno dissident. Priorem de expleto tricesimo 
anno sectam et opinionem Annales Ecclesiastici sequuntur, eandemque tnetnr 
acerrime Scaliger ti. de Emend. Temp. Sed magno, ut solet, conatu leviasime 
probat Sic enim disserit: Christns Dominus xxx annos «bsolTerat Nam xxx 
annorum is esse dicitur qui tricesimum annum absolTit: ut anniculus est is qui 
ccoLXT. diem attigit, Leg. Annic. de Verb. sign. Quod autem scripsit Lncfts , uy^ik. 
Tptdbcovra, particula ista Ci^ est non a7ropT)T(xbv, sed diX7]0tvbv, ntiUud loan. 1* 
qucai unigeniti a patre. Sed esto, inquit, dbcopTjnxbv : Pctuci igitur dies complendo 
XXX. anno deerant, puta xx, vel menaia: quanquam ne mensis quidem dej^iturtis 
videatur, ei J»(c\ dbcopyjTtx^ accipiamus, Sed mensis desideretur, aut duo menses 
anno tricesimo ahsolvendo; et dies baptismi esto vi. Fan» Ergo eodem amno p<xulo 



Digitized byVjOOQlC 



XCIX» 

pott haptiBmumy puta Februario, eoeperit aiimtm xxxti. lam 7ero Lncae Terba p.109. 
perinde acdpit ac si esaet scriptom: xa\ cti-co^ b 'l7)9oi^ t!px^^ ^^ ^*^^^ Tpi^ovTo, 
6ibc, (o{ lvo[i{|^£To. Sed haec Scaligeriana loci iUins expositio , at hinc potissimiun 
exordiar, absurda est et barbara. Qnis enim ita Oraece loqoentem ferat: 'Iy]9ou; 
^v £>v apx6|avo<, pro eo qtiod est: vJp/cTo ojv. Satin' ridicolam ac patidmn est, 
ff(2> d^kt 2^v &pxtf{uvo<, pro iyo} ap/o(jLa(. Atqai hanc ipsam interpretationem ante- 
ponit alteri, qoae minns habet absnrditatis, tametsi ne ea qnidem placet; qoasi 
LBcas id Tolnerit, vjpx^ <^^ Tpc^ovTa fc(5v, S>v «o^ ivo(jLiXsTo. Qaare mnlto est ilie 
sensns aptior, at S>v ad posteriora referatar, ipx^jisvo^ ad saperiora. ^Hv b 'Iyj9oi{( 
opX^IAevoc (d(cl Itcov X, S>v u>c ^vo(a(^cto, 6(b( etc. Epiphanius certe haeresi LxxTin., 
nonL Tn. S>v ad 6ib( , non ad opx^fisvo; pertinere docnit, com ita locam illam pro- 
tnlit: Sti S>v 6ib(, b>( iyo^kO^t-co 'lcooif^. Qainetiam haeresi xxx., nom. xxix. ^v ^l 
*hiuolji i^y6\uvoi sTvai. Sed controTersiae qnaestionisqae capat in uy^\ particnla 
positnm est, qaod at plorimam dbcopT)T(xbv esse solet et de perfecto absolatoqne 
reistata nonnihil detrahit. Hoc Tero loco non aropTjTtxbv, sed aX9)6(vbv, ac prorsns 
affirmatiTam este Scaliger et com eo plerique sentinnt. Qoi mihi Tim asamqae 
Tocolae istins non satis animadTertisse Tidentnr. Nos triplicem illias potestatem 
apadOraecos obsenraTimns. Prima est, cum ^fSocaarix^a^ , Tel aKopT)T(X(o<, sami- 
tor, nt apud Lacam cap. xxii, 4L : xa\ a^Tb^ aKtoK&a^ a;c' a^Tcov to^ti XiOou ^Xifv; 
et cap. I, 56: i[uvn, hl Map(a(i 9vv aOTfj b>^\ (^TJva^ Tpit;. Secunda Tis est oufxpc- 
Tcx^ , siTe comparatiTa. Ita Luc. m : xa\ xaxap9|va( xb nvcu(xa to Sy^ov a(i>(AocT(xci> 
iHUi M^ TnpioTip^. Qoanqaam haec posterior notio ad priorem potest referri. 
Qaod enim aheri simile dicitur, non idem est omnino. Tertio demnm ah^oXoYixbv 
est wcel, siTe caosatiTom. Nam si quis diMgenter attenderit, iuTeniet partioolam 
bt^ Tel te><el, nisi ambobns illis modis usurpetur, canssam continere, propter qaam 
id qnod narratnr acciderit. Sic apnd Homerum 'O^uoa. (, 253. 

'E)tX^o(icv Bop^ hi[na ixpaii^ xo(XG>, 

*PT)(^{a>§ , fo5c{ TC xaTot f 4ov. 
Car facile naTigaret, caussam continet tox co^c^, ridelicet quod secnndo mari 
ferretur, m^ ^ GdaT( x^rnu ^^ovTt, xal oO axar:& xaT* {a^Tr^Ta iict^avcia^, ait Eusta- 
thins. SimiHter in iDoJoannis loco, d6$acv fo^ (aovoysvou^: gloriam eivs^ quasi 
umgeniti, ^aT(xbv et alTtoXoy^xbv est <*'><. Cnr enim tanta sit gloria, con- 
ditionia eins ac dignitati debet adscribi. Quare idem est qnod utpoie, Sed ea 
significatio particnlae «>>( potias quam co^e^ conTenit Imo , ut in Thesauro Ste- 
phanns monet , co(c\ frequentius usurpatur pro e%Tciter,fere, ac fortasse nunquam 
aliter, praesertim in prosa oratione sumitnr. Unde coUigas perperam loannis il- 
lam locam ad id afferri , ut tricesimus annus solidus ac completus bi^tismi tem- 
pore foisse Tideatur. Primnm ibi est m% , non M;e\ , et apod interpretem nostmm 
quasi idem est ac tatiquam, Deinde atT(oXoY(x£>; et i\/i<fcfxtxia^ usurpatur. At in 
altero iUo Lucae loco <»><c\ afnoXof {av nnllam aut i^i^amy habet, ant Tero simili- 
todinem. Non recte igitur cum superiore confertur. 

De anniculi notione quod proponit Scaliger, nihil ad rem facit. Aliud enim p. iio. 
est anniculus, aliud quasi anniculus, de quo sermo nobis est. Reliqua Scaligeri 
eollectio implicata et inanis est Nam quis haec intelligat? Si tUiti dbopr^Tixbv 
sit, dies tantum xx, aut ad summum mensem ad rotundum deftaisse numerum. 
Qnare nt lanuariiTi. baptizatns faerit, FebTuario mense tricesimnm implesse. 
QaasiTero qui co^cl apnd Lucam dbcopr^nxto; sumiToluemnt, Christum Febmario 
menae natnm esse crediderint; ut Onufrius , qui duodecimo prope mense post ba- 
ptismnm Tertente triginta demum annos eTolntos existimat, Neque Tero <o<e\ 

G* 



Digitized byVjOOQlC 



dbcopT)TtxfaS< somptam paacomm Untam dierom, aat anias meoBifl, imo anni dis- 
crimen fadt Sed qai paada aimis infra aat sapra nomeram consistit, cocs^ Tpi&- 
xovia itiov diei potest, nt Epiphanias alicabi disputat. 

Qnod ^am Eepleras cap. xin. alterias loci comparatione eradite declarat. 
Nam cam Matth. zvr. scriptam sit, post institatam a domino sermonem, (oO' 
^(A^pot^ V; transfigoratam esse , Lacas eandem historiam exponens cap. ix. id post 
dies co(t\ ^xTol) ab iUo ipeo sermone factom esse narrat. Ubi eadem cocel Tocala 
usas est, cam ad Teram nameram bidaam, hoc est teitiam partem addidisset 
At instat Scaliger. EtNuilut, inqnit, GraecismuMpatitur: h[^ «PX^^ Tpi^ovTa 
^tqSv, pro apy(p\kat tou TpiaxorroS ho\>i, lesus ^v Tpt^ovTa ix&^ toto anno xzxi., 
•ed absoluto tricesimo ttatim dicebatur «fx^eoOai S>v Tpi^ovTa ^tSiv. Non emm 
intelligunt participium &v tacitum, quod omistum est ne repetatur, ^v ipx^pisvof, 
id est ripysrco. Haec ille. Vis est igitnr omnis in Tocabolo isto, apx^(^svo< posita; 
qaod ad initiam aetatis tricenariae refenmt omnes. Sed Onafrios xxix annos 
oTolatos ac paucos dies tricesimo libatos existimat, qaasi istad sit apx8^«t eTvot 
hi^ii £t(5v X. Scaliger negat probam esse locationem, nisi tii^ta iam anni com« 
pleti sint Mihi Tero, at ingenae dicam qaod sentio, alia Tis esse Tidetor parti- 
dpii illias, qaam at inchoatam aat expletam tricenariam demonstret Nam com 
particola fo;sl, at sapra dedaratam est, diminaendi Tei dubitandi notionem ha* 
beat, qais est qai scripsisse Lacam patet: Incipiebat esse lesusplus minus an- 
norum trigirUat Hoc Miim esset ad infinitam particalam infinitom Terbam ad- 
iicere, cam tam (o<c\ qaam apx<$|iLevo( infinitam minimeqae determinatam signi- 
ficationem habeant Placet igitar Terbom apxea6at ad initiam praedicationis, 
o{xovo(jL(a< Tel tI|( ^TcifovtCa^ referre; qoia post baptismom, qai hactenas delita- 
erat, in apertam lacemque prodire coepit Qaam lod haias interpretationem 
postea apnd lanseniam scriptorem eraditissimum reperi, qai eandem caeteiis 
anteponit omnibas. Praesertim cam Act i. com. 22. eodem sensa Terbam illad 
asorpatam fuerit: h ^ e?(^XOe xol ^^XOev ^9' ^(Aa( h xiipto^ 'Iijaou^ ap^a(uvo; abrb 
Tou pairria(iaTo< 'I(i>^ou. Et cap. x, 37. apS^qAtvov dbcb vf^^ VakCKxdT^ ^tik ib ^icK» 
Tta(jia. Quae si Tera sant, apparet ex illis Lacae Terbis certam aetatis Ghristi 
tempas definiri non posse. Nec est qaod certorom Patrom opponator aatoritas, 
qai non aliud affirmare possant qaam qaod ex Laca didicerant, neqae eet ulla 
ratio cur ex illoram Terbis Lacam interpretemar potias qaam ex Luca qaae ab 
illis MseTorari Tidentur. Qaanqaam tametsi non modo Patres, sed et Lncas ipse 
p. 111. perfectos consammatosqae tricenos annos diceret, nihil tamen obstaret, qain, 
si minas cnm historia congraeret, eodem id acciperemas sensn qao cap. 11, 21. 
Lacas idem dixit: Post cotisummatos octo dies; cam octaTo ipso drcamcisas sit 
puer, ut lansenias obserTat Frastra igitar Ignatii locos ille ex Epist ad TraU. 
yelvii peremptorius obiicitar: xa\ xpit^ Sex^a^ ^Ttov noXtTeua^vo^ i^canh^ 6icb 
'Ico^vou ; adversus quem nemo vel mutire, nedum rejragari iure debeat. An enim 
plus est dicere: ^icoXtTeiiaoeTo Tp^ dex^a^, qaam, iTcXiJaOi^aav ^(ji^at 8xTa>, aat 
. quod alibi de transfigaratione legitar, (uO' %^pa< clKel 3xTa> cam sex tantam a 
Matthaeo solidi namerentar. Miror tantam in illis Ignatii Terbis aliqnid momenti 
ad illam sententiam inesse nonnallos arbitrarL Ac si aatoritate ree agitar, habe- 
mus antiquissimos, graTissimosque Patres, qni non nt J^natius obscure, sed 
aperte, quemadmodum Lucae Terba a nobis interpretanda forent, opinione soa 
docuerunt. lustinas Martyr Dial. cum Tryphone pag. 92. edit Rob. Steph. xa\ 
TptdxovTa Iti), 9) TcXefova, 9) xal IXdcaaova (iieCvac, (A^tc oS TcpoeXiiXuOev 'li»^cwi)( 
x^puE aOTou. Dubitat utram annos triginta Christofl excesserit, an infra illoe con- 



Digitized byVjOOQlC 



CI 

stiterit, cam ad loanneiii aceeBsit Car ita? Nonne quod Lucts abcopijTueus loqoi 
TisuB est, CQin co(8l ^i^v xpiaxovra scripsit? At Irenaeiu tantam ab rigidis illis 
praefractisqae Tocalanun interpretibaa abhorret, at lib. ii. cap. xxxix. Christum 
baptiBmi tempore nondam aetatis annom tricesimom explevisse censeat Praeter- 
mitto recentiores apostDlicis illis temporibos Patres , caeterosqae grayes et eru- 
ditos homines, qui Lacae testimoniam adtopforco^ aetatem Christi ao TuXaruxciS; 
significare non dabitant Nec defueront qni pro opx^H^^^^) ^X^I^^^ legerint, nt 
Epiphanios et Eathymins; adeo participiam apx^Ksvo^ ad ofQcii et praedicationis 
exordiam, non ad inenntem aetatem illonim sententia reyocatar. 

Sed est aliud quiddam , qaod yeteree perinde ac recentiores omnes qui de 
natali anno Christi dispntarant tanquam certissimam yolgo sompserunt, nimi- 
rum Christam anno xt. Tiberii baptizatum fdisse. Unde cum Tiberii xy. coeperit 
anno laliano lxxiii.i Silano et Nerya coss. ex a. d. xnr. Kal. Sept et baptismns 
Christi in lanoarii yi. incnrrerit, conyenit anno luliano Lxxiy. Geminis duobus 
coss. , qoae est omnium fere commanis opinio. Quod illorum firmamentum si 
qois extorserit, omnis illa Christi natalis inyestigandi ratio labefactata concidit. 
Atqni anno ipso Tiberi xy. baptizatum esse Christam unde tandem habuerunt ? 
Lacas enim cap. ui. , anno xy. Tiberii loannem sancti spiritns afflatu ad prae- 
dicandam poenitentiam prodiisse narrat, non yero Christam eodem illo Tiberi xv. 
anno a loanne baptiiatum. Etenim fieri potest ut Inliano lxxiv. , Tiberii xv. 
exeante, nf^uta Augusto ineunte, loannes relicta solitudine in publicum emer- 
serit, et anno lxxv. luliano baptizatus ab eodem sit Christus, Tiberii xvi. Quod 
a nemine, quantnm sciam, hactenus obseryatnm plurimum ad commnnis ac Dio- 
nysianae aerae patrocinium confert Nemo est enim tam parnm, non dicam ma- 
thematicis artibus, sed ynlgari illa peritia subdacendorum temporum instructus, 
qoi non pagnare secum illos omnes animadyertat, qui natalem domini ex aera 
yalgari alio anno, quam luliano xlv., Lentnlo et Pisone coss., collocandam scri- p. iis. 
pserant, ita at primus eorum, qaos a natali Christi putamus, lulianus sit xlvi., 
C. Caesare et Paalo coss. Quod qaidem eclipseon ac coelestium motuum descri- 
ptio et cycli ipsi ex yulgari methodo satis eyincont, ut abuude hactenns osten- 
dimns. Quod si quis aeram yulgarem, quam Dionysianam yocant, cum iis omni- 
bus conciliare yoluerit, imo consentire ipse secum, primum luliano anno ac 
coss. qaos dixi natalem Christi tribuere debet, tum eundem Christum luliano 
Lxxv. baptizatum asserere, anno aetatis xxix. iam completo, et ineunte xxx. 
Alioqoi cum Geminorum consalatas anno xxxx. Dionysianae aerae congruat, 
cyclo solis X., lanae xi. Christus expletis duntaxat xxviii annis baptizatus fnerit 
Imo yero si Dionysii illins aerae conditoris ac Bedae decretis insistimus, uonnisi 
xxvn annos absolverat Christas, cum ad loannem yenit 

QUOMODO YULGARIS AERA CHRISTI AB AUTORIS DIONTSU 
INSTITUTO DISSIDEAT. 

Sciendum enim est annum illum, quem aerae yulgaris primum facimus et 
proxime a natali ipso Salvatoris anspicamur, a primo illius autore incarnatioois 
ac natalis annum esse constitutum, id quod ex Dionysii ipsius ac Bedae testi- 
monio planum faciam. Nam Dionysius , ut autor est Beda lib. de Temp. Ratiooe 
cap. xLv. et alibi saepe, cyclum suum annorum oxxxii ab eo inchoavit anuo 
qui incamationem et nativitatem antecessit Itaque primnm annum cycli sui vo- 
luit eom esse, qui est aerae communis DX^xu^i secundam vero eum qui est dxxxui. 



Digiti 



zedbyGoOgle 



cn 

Qao fit, nt si retro progredi Tolaeris, aimus primos cycli DionyBiani proxime 
incamationis ac natiTitatis annmn praecedat. Idem in Computo cap. zvn. repetit 
Beda, et ne qua dubitatio possit esse, certos characteres addit, quibns secundBS 
ille annus cycli ab aliis discemitur. Yeluti quod epactas habuerit xi, conciirren- 
tes V, luna item xiv. in vm. Eal. Apr. , dominica yero paschalis vi.EaL Apr., lona 
XVI. Est enim hic annus aerae communis primus, cyclo solis x., lunae n., epa- 
ctae XI. , concurrentes v. Novilunium medium ex Frisicis Mulleri TabuUs Martii 
XIII. hora 7, 59, 39, post med. noctem, luna xiv., Martii xxn.: sed ob icpovjpimv 
Nicaenis temporibus, ad quae Dionysius cyclum suum dirigit, novilunium Martii 
XII., luna xrv., Martii xxv., sive vm. Kal. Apr., lit. dominic. B. Proinde Martii 
XXVII. dominica. Hinc est quod, ut scribit Beda, Dionysius ad methodom deoem- 
novennalis annis domini unum adiici iubet, aignifican» illo iitcarnato unum cir^ 
culi decemnovennaUs anmtm iam/uisse completum, Quibus ex Bedae Dionysiique 
verbis vitiosam Dionysianorum cyclorum descriptionem esse patet, quae apnd 

p. 113. eundem Bedam tomo i. reperitur. Ibi enim anno primo litera £ ponitur, anno 
secundo, D, C. Atqui primus annus cycli Dionysiani bisextilis est, non seeun- 
dus, qui habet literam B, uti prior D, C. Ideo merito Beda correxit et bisextilem 
cycli primum annum esse voluit. Quanquam suspicari licet Dionysium primo 
annum natalem in tertium Olymp. cxciv. coniicientem recte adnotasse proximum 
illnm ante biseztilem foisse, eique propterea literam £ tribuisse, postea tamen 
haUucinatum natalem summovisse in annum iv. Olymp. eiusdem, ^el certe al- 
teram quempiam adscripsisse Hteram £, quam convenire nosset anno ni. Olymp. 
cxciv. , cui Dionysius natalem assignaverat , nec advertisse minus hoc ad suum 
institutum quadrare. Utcunque vero ceciderit, nos aeram Dionysianam uno anti- 
cipamus anno , et quem ille incamationis et nativitatis annum esse volnit, proxi- 
mum a nativitate constituimns quod impmdentibus nobis obrepsit Cum enim 
maiores nostri annos ab incarnatione numerarent, postea fectum est, ut qui na- 
tivitate potius initium repetere vellent, cum ix menses detrahere deberent, tribus 
antevertere maluerint, et ab eo natali, qui incaraationis epocham antecedit, non 
ab eo qui sequitur, numerandi principium duxerint. Tametsi vetastissimus hic 
error est adeoque Dionysii ipsius ac Bedae. Hinc illa velut ex tripode pronmn- 
ciata sententia: Habet enim,nisi/aiior,ecclesiaefide8, dominum in came pctulo 
plus quam xxxui annis usque ad sua tempora passionis vixisse, quia videUcet xxx 
annorum /uerit baptizatus, sicut evangelista Lucas testatur, et tres semis annos 
post baptisnta praedicaverit, Haec Beda cap. illo xlvii. Quae si ex ecclesiae ut 
asserit fide decreta sint, nihil canssae est quin ipsa contra communem ecclesiae 
^ fidem sentiat. £t6nim Christum passum esse tradit anno aerae nostrae xxxiv. 
Unde quemadmodum annum aerae nostrae nxxxiu. , qui est secundi Dionysiani 
cycli secundus, respondere censet anno illi quo Christus incamatus est, ita ad 
Dxxxii addi iubet xxxiv, ut fiant dlxvi, qui annus respondeat alteri illi quo passus 
est dominus, qui est aerae xxxiv. Apparet igitur apud Bedam et Dionysinm eo 
anno^ qui est aerae communis xxxiv., cycli Dionysiani xxxv., Christum esse pas- 
sum. Quare cnm, ut illi statuunt, anno cycli secnndo, aerae autem primo, in- 
carnatns natusque sit dominus, cum passns est, annos absoiverat duntaxat xxxii 
cum aliquot mensibus. Nisi forte annum aetatis primum numeremus illum , quo 

p.456. in utero matris gestatus est; quod absurdissimum est. £t tamen Campanus in- 
signis computorum artifex in illnd prolapsus est. Nam in Computo cap. xxrv. 
et xxxii. Christum dominum natum asseverat anno cycli decemnoTennalis se- 
cundo, cyclivero epactamm tertio, ante ii menses inchoato, dieYicesima quarta 



Digitized byVjOOQlC 



CIII 

Janatioiii» embelimMM, qmae seciindo Deeembru ioiit, cydo solis x,, litera 
dom. fi. Non aliiis hic annns est qnam aerae Dionynanae primnt, eydi Diony- 
siani aeeandns, qnem nof primnm a natali eompntare solemne; qno cyclns 
epaetarnm tartins, qni idem est cnm Alexandrino, ab Septembri mense coepit, 
cnrrente anreo nnm. n. Rnrsns passnm esse Christom docet anno aetatis xxxnr., 
qao paeeha in iv. Eid. Apr. inoidit Est is annns aerae Dionysianae xxxv., quo 
cydo labente Innae xvn., neomenia Misan Nicaeni cadit in Martii xxvn., feria i., 
cydo soUs XVI., litera dom. B. Quare decima qnarta paschalis incarrit in ix. Apr. 
ler.vn.. Postridie itaqne dominica pasehalis. Atqni ntChristns natns sit exennte 
anno Dionysiano secnndo , auno xxxrv. exennte , non amplins xxxii annos soli- 
dos expleverit, inennte vero xxxv. tricesimnm tertiam inchoabat. Ergo primnm 
aetatis annnm Campanns enm nnmerat qno in matemo ntero gestatus est 

DE SIGEBERTI, MARIANI, ALIORUMQUE CHRONOLOGORUM p.iii. 

HALLUCINATIONE, QUOD AD AERAE ANTICIPATIONEM PERTINET. 

Quod est a nobis proxime disputatum, Dionysianam aeram, cnm ab anno 
incamntionis inchoanda sit ab eo qni nativitatem seqnitnr, hodiemo usu repeti, 
prima fronte Sigebertus animadvertisse videri potest. Nam ad annum dxxxii. 
haee adnotat: Ah hoc etiam anno Dionynua abbas orditur cyclum 8mm, cyclo' 
rum V detemnovennalium, Et quia tecundu» annus huiu* operie concordare debet 
•» ritHone compmH yrimo anno nativitatie Ghristi, debet xxxv. annus cycli Diony- 
eiani eoncordare in ratione computi triceeimo tertio anno nativitatia Christi, eci- 
iicet ut xrv. luna Aprilis occurrat ix. Kai, Apr. in y,/eria, passio Christi viii. 
JTo/. Apr, in vi./erta, resurrectio vi. Kai, Apr, in dominica die, Sed quia non 
ita oeeurrit, sed iuna xiv. Aprilis oecurrit eo anno xii. Kai, Apr, inprima/eria, 
dominica vero dies paschae in v. Kai, Apr. ideo improbatur, quia repugnat evan- 
yeiicae veritati. Haec Sigebertns. Quae cnm obscnrissima sunt; tum vero cum 
ait annum cydi Dionysiani xxxv. respondere xxxni. nativitatis, istud ipsum, 
quod a nobis observatum est, affirmare videtur. Nam si Dionysianus cyclns uno 
anno incamationem antecedit, necesse est nt eiusdem cycli tertius primus sit 
post nativitatem, adeoque cycli xxxv. sit a nativitate xxxin. Ita annos nativitatis 
post nativitatem ipsam cuipiam inchoare videbitur. Yerum character ille, quem 
snbiicit, aUud nos existimare cogit. Etenim Dionysianam aeram damnat, quod 
cam annus cycli xxxv. cum anno nativitatis xxxiii. convenire debeat, quia se- 
cnndas cycli primus est nativitatis, nequaquam tamen consentiat ; propterea quod 
xxxT. cycli lanam habet xiv. in xn. KaL Apr. , feria i. , hoc est Martii xxi. , pa- 
scha Tero v. Kal. Apr., annus antem nativitatis xxxiii. lunam xrv. habuerit ix. 
Kal. Apr., feria v. , pascha vi. Kal. Apr. Igitur xxxv. cum xxxiu. non, ut de- 
bebat, eongmit Ita Sigebertus. Idem ad annnm mlxxvi. ista scribit: Hoc anno, 
qui est xin. annus primi decemnovenncUis cycii in repetito magno anno Dionysii, 
duobus magnis annis a passione domini revoiutis, omttia, quae ad cursum soiis et 
imnae spectant, anno dominicae passionis concordant, Unde apparet quod Diony- 
sius non recte annos domini cycio suo annexuit, Quia enim ab anno domini Dxxxn. 
cycium suwn orditus est, nimirunt intendit Christum fuisse natum anno seeundo 
prioris magni anni, ae per hoc hic annus anno dominicae passionis concordans 
debuisset esse magni cycii annus non xm., sed xxxni., quia isfitit annus passionis 
domini, et per hanc ronsequentiam soiaris et iunaris cursus concordant evange- 
iiccte veritati. Dionysius posuit nativitatem Christi xxi. anni$ tardius quam de- 



Digitized byVjOOQlC 



cnr 

buit, Hace flle. Coi in sspedore loco deiBiitMt, aaBiim xut. eydi Jrtwt eaee 
nmtifitatis xxxin., qao peaeoe eet doDUDee, aoBe wt ideai paaeioiiie aam cm 
eo, qoi iLtu. nomeratiir, onmi ex paite conaeiitiat, ait ipeom debere eeee cycli 

p n^. triccsimnm tertinm. Atqni xxxm. cycli natiTitatie, siTe potioa JnramatiniiiB, eat 
xxxn. Qnie haJhirinationem non Tidet? £x iie appeiet Bihil de bieimioy qvod 
ante annnm natalie Dionysiani BBmeraadBm eeae docoiBiBe, in menftnB Sig^ 
berto Tenisse , efc natiTitatia anBam ab eo cnm iBcamationis aano conlnifi; qmo- 
niam qoidem secondBm anBom cjdi, qoi baad dnbie infamatioBla Bpad flkm 
primns est, primom aeqoe natiTitatia eese defiait. 8ed ia illie daobBe Sigebecti 
locis molta sont partim scriptorie co^, partim librarii incoria depmTata. Ae 
priore qoidem in ioco nnllnm in nomeralibos notis mendBm esee, com xxxr. 
cycU annom nominat, character ipee aatis ostendk. Ait eaim hoc anno derimam 
qoartam Innam Aprilis (Aprilis Innam identidem appeUat, non qoae ApriU mense 
iDitiom habeat, sed qoae in Aprilem desinat, qnod schoUastes qoidam minBs 
animadfertens Titiosom esse credidit) xn. KaL Apr., feria i. conTenire, paacha 
Tero T. Kal. Apr., qnod omnino magni cycU anno xxxt. coDgmit, aerae Diony- 
sianae xxxir., cydo solis xt., Utera dom. C, cydo ionae xti. NoTilBBiam pa- 
sciiale Nicaenom (nam icpovfpjocv noUam saecolom iUod agnoTit) Martii tiii.; 
proinde lona xit. Ifartu xxi. Honc annom com xxxm. natiTltatie aano conaeB- 
tire debere Sigebertos asserit, oti lonam xit. habeat ix. KaL ApriL, iBria t.', pa- 
scha VI. Kal. Apr., qoandoqoidem annos iile natiTitatis eosdem iUos characteree 
obtinet Fnugom, non hominem, oportet esse cni istod persoadeat. Annos na- 
tiWtatis, siTe aerae Dionysianae xxxiii., respondet cydi Dionysiani non xxxt^ 
sed xxxiT. , ei qoidem annns primos natiTitatis est cycU secondos. Babet porro 
cyclom lonae xt., lonam Tero xrr. in KaL ipsis Apr. cyclos solis est xit., paacha 
Apr. T., Utera D. Qoocirca apod Sigebertom in priore loco legendom: trigetimo 
quarto anno nativitatis Christi, pro tri^esimo tertio, At in posteriore ita corrigea- 
dnm Tideator: non tertius dedmiu, sed tricetimms quartMty pro triceeimuu tertitie. 
Qood et seqoentia docent , com ait Dionjfnum natiritaiie Ckrieti poeuieee xxi ojt- 
nis tardius quam debueroL Adde xxi ad xm» fient xxxit aani magni cydi Dio- 
nysiani; qoi qoidem annos incamationia arit xxxm. Yeram com soperioribBa 
pognabit istad, obi xxxt. cycU passionis annom ecse Toloit. Igitor honc in mo- 
dnm potias posteriore ioco legendom: debuisset esse sMgni eyeli amms, mm xm., 
sed xxxT., et mox: Dionifsius posuit naticitatem ChristijLTa amms tardws, quam 
debuU, non aotem xxi. 

Etenim Tulgo persoasom ilUs omniboa erat, Christom paasnm esee xxt. 
Martu, feriaTi., resorrexisse Tero Martii xxtii., feria i. Qoo Tdot postolato 
et axiomate fireti historiam ac temporom annoramqoe seriem ad soam iliam xp6- 
Xifyv^ accomodare maloenmt, qoam iUod ipsom coiosmodi eseet diligenter ia- 
qoirere. Itaqoe com anni in toto Dionysiano cyclo tres omnino characterem 
honc liabere possint, nimirom xiu. , qoi est aerae xii., coi cydos lonae congroit 
xiu., solis XXI., Utera domin. CB: It«n annos cclx., aerae ccux., cydo aolia xti., 
Utera B, lonae xiu., ac postremo ccccl., aerae ccccxiox., cydo soUa x., li- 
tera B, lonae xni., pro eo qood caeteri remotiores essent, primom arripaerunt 

p. 116. ^i^tui^) V^ ^B^ ^l^^ Dionysianixin., aeraexii., et a Dionysio (irra^(povto|&& 
peccatom esse dixeront annorom xxii , adeo ot qoi nomeratnr incamationia xxi., 
cycU xiii., deboerit incamationis es&e xxxiv., cycU xxxt. Testator id praeter 
Sigebertom Marianos Scotos, qoi ad annom dxxxic. notat honc ipsom anniim 
primom esse magni cycU Dionysiani, coias anno xui. resorrexit dominoa wm 



Digitized byVjOOQlC 



cv 

Kal. Apr., lim» xm. (sed pro Tm. KaL emendaadom eet vi. Kal.; aHoqiii cyolns 
eMet lnnae v., non un.) hoc est anno xii. incarnatianiB , inxta Dionysiimi. Giim 
totem ad anniun nxxxr?. Bedae locnm citat , qoasi sit annns Diocletiami coxLTin., 
sdto lil>rarioram errore fkctnm, nt haec nota, qoae ad annnm nxxxn. adscribi 
debnit, in nxxxnr. coniiceretiir; ne qnis forte Mariannoi dlBcrimen illad biennii, 
qnod ante annos aliqnot nrgeri coepit, agnoyisee cnm ScaUgero censeat Hic 
enim Ub. ti. p. 513. ed. 2. de Emend. Temp. Dionysianam aeram biennio qnam 
par sit broTiorem a Mariano dici confirmat, et haec ipsins Terba commemorat: 
Anno ad veritatem Evangelii mlxxvi., Mecundum vero Dianyni cychm mlxxiv., 
Hiiiibrandus, qui et Qregoriue etc. Quae qnidem rwba in editione Francoford. 
Pistoriaaa, qnae mihi cnm haec seriberem ad mannm erat, nnsqnam reperi. Sed 
nt alicnbi legantar, qnis non emendandas ws^ nnmerales notas videat? Etenim 
Dionysii cyclos vnlgarem aeram nno praecedit anno , estqne cycU secnndns aerae 
primns. Unde si qnis aeram biennio promoveat, inddet in decemnovennaUs cycU 
annnm xix., magni cycli Dionysiani nxxxn.; hoc est alterins cycU postnlatitu ac 
proleptici nltimnm. Ideoqne annns verioris aerae mlxxvi. erit Dionysiani cycU 
MLxxv., non mlxxiv. Debnisset Marianns non cyclam Dionysu, sed aeram di- 
cere. Gyclnm enim Dionysiannm neqne Marianns neqne Sigebertus improbant: 
sed incamationis annis perverse dnntaxat illigatnm existimant; in qno non bi- 
ennio, sed annis soUdis dnobns et viginti aberratom et^ stataont. £t cnm er- 
rorem istnm vnlgari annorom rationi tam constanter adscribant, mimm est iUos 
in Cfaronologiis sais ad eam ipsam adhaesisse qnam damnaverant, neque aUter 
qaam ex Dionysiano praescripto tempora digessisse. Marianns enim ad enm 
annnm qni incamatlonem et natalem domini «(liaco^ antecedit, haec observat: 
Cychu magnu» paschaH» incipit hinc : in euius anno secundo iuxta Dionyaium in- 
dictiame tertia natus est Dominus, Idem etiam anno seqnenti, Urbis dcclq. , Len- 
tnlo et MessaUno coss. Olymp. cxciv., anno iii. indiot iv. die dominico natnm 
esM Ghristnm asseverat. Itaqne Christianam aeram a cyclo Dionysiano n. ex- 
orsns est, cyclo solis x., Utera dom. B., tam in emendata bisexti ratione qnanl 
in Titiosa illa, qnalem ex Paulo Middelburgensi supra proposuimas. Sed cnm 
idem Msrianus Ghristam ait secandum Dionysium natum indict m., Ubrarii 
cnlpa in. pro iv. irrepsit. Nam subinde indict iv. oatus dicitnr. Tametsi ne hoe 
quidem vemm est, indictione iv. natum esse, sed v., si qnidem indictiones a Se- 
ptembri, nt Beda docet, exordiri vdimus. Gum enim primus annus Dionysiani 
cyoU indict ui. coeperit, cuius a Septembri quarta coepit indlctio, conseqnens 
est aannm eiusdem cycU ii., qni indict iv. coepit, in fine, hoc est a Septembri, 
indieiionem quintam habnisse; et quoniam Ghristus, ut toties Marianns occinit, ' 
aono cycU secnndo natns est, indictione haud dubie quinta natum esse. p. 117. 

Ut antem nuUa ScaUgerianae suspitioni latebra supersit, qna bieiuui icpo- 
)^ovia{ibv iUum, qnem Dionysianae aerae tribuit, Mariano suboluisse conucit, 
admonendns lector est apud Mariannm , qnae ad annos adscripta sunt scholia 
saepennmero Inxata sno loco et aUeno posita videri, nec raro numeromm notas 
esse moidosas. Exen^U canssa annnm primum cycU Dionysiani componit cum 
anno Urbis docxlix., Sabino et Passieno coss. Tum anno seqnenti Lentulo et 
Messaiino coss. anno primo Ghristi, nnmerat Urbis dcclh. Olympiadis vero cxciv. 
annnm m. Atqni annns esse debuit Urbis dccl. , ut est in Fastis Gassiodori et 
Cuspiniaiu. Eiratum igitnr a Ubrario est, qui 752. pro 750. exscripsit Proinde- 
qne non tres anni desnnt, ut is qui editioni praefuit adnotavit, neque, nt deessent 
aUqni, plnres daoboB inserendi forent Non enim animadvertit aeram Ghristianam 



Digitized byVjOOQlC 



CVI 

noD pott natiTitatoixL, nt h*die fit, a Mariaao at mecUae TetqstatiB ehronologii, 
sed ab ipso incarnationis anno repetL Nec minoB in reliqoorom notis annonun 
siTo Uarianva ipse, siTO librarina peceat ; etsi saepins rectam Tiam insistit Verbi 
canssa anno Christi ltii. cycli quarti decemnoTennalis initinm coUocat indict 
XT. Recte. Coepit enim cyolns i. hoc anno siTe a KaL lan. siTe a pascbaii mense, 
indict XT.; at in Septembri indictio xn. £x qno tequitnr primnm annnm coe- 
pisse indu^ iv. Est antem hic cycli Dionysiani a. , qno exennte natns est Chri- 
stus. Ergo indict t. natus est secnndnm Dionysinm. Ita anno cccir. notat cyoii 
decimiseptimi annnm primnm, indict vn. Becte item annocccxLi. notat cy- 
clnm I., indict. xit. At anno ccclxi. cyclnm i«, indict in., nbi indict it. legen- 
dum. Perperam qnoque anno cccxctui. cyclum posnit i., indict. xi., qnod anno 
cccxcix. conTonit Anno Toro ccccxvii. recte cyclns primns, sed male indictio 
XT. adscribitur, pro i., cum anno cccxcvm. indietio fneritxi. Caetera bnins 
auetoris, ant aliomm persequi otiosnm ac superTacunm est Dlud quidem OTi- 
denter apparet, Mariapum ab aera Dionysiana non recessisse, enndemqne pri- 
mum Christi cycli secnndnm habnisse, qno incamatns et ortns est Christus. Ve- 
mm hune annum, nt et Diooysianam aeram, male cnm annis Urbis et Olym- 
piadam componit, nt hactenns liqoido constitit Qninetiam baptisatum esse 
Christum idem asserit imno aerae xxxi., aetatis inennte xxx., hoc est absolntis 
XXIX ; ex quo colligas anno aerae Dionys. primo Christnm ex istomm senteatia 
Mae natnm. Eodemque modo enm anno aerae xxxit. passns ponitnr, idipsnm 
aetatis illins xxxm. inennte, absolnto Tero xxxn. contigerit oportet; nt Temm 
sit quod de aerae actieipatione paulo ante doeuimns. 

Quocirea falsnm est Marianum Dionysianam aeram biennio anteTertendam 
pntasse. Quod autem ad xxu Tel xxi annos attinet, quos a Dionysio praeter- 
Bussos tam ^se qnam Sigebertns existimat, agemns de iis in sequenti diatriba 
de passione domini Hanc eandem xxn annomm summam deesse Paulns Foro* 
semproniensis ex quadam reTolatione didicerat Bidicule sane. Nam et ipee r»- 
p. 118. Telationem snam negligit et in eo tandem acquiescit, ut Dionysianae aerae bi- 
ennii labem imputet, sed eontra ac recentiores faciunt Non enim )UTax.povt9{id>i 
sed Kpojjpo^vj\Lb> peccatnm statnit, ideoqne biennio quam roTera sit tardiorem 
esse oportere contendit Nomnt omnes qni autorem istum legemnt, qui qnidem 
hodie iuTentu perraras est, quam inunanem ea de re eommentarinm scripserit 
emditione hand Tuigari illa qnidem refertnm et ad eyclomm annoriimqne me- 
thodnm cnm primis utilem. In huios igitur operis libro xii. et xm., postqnam in 
hbto X. priorem iUam de xxn annis roTelationem , sane insnlsam, exposnisset, 
Telut mutata sententia biennio matnrius iuchoatam a Dionysio definit aeram, 
anno Inliano xlti. , cum a xLTm. anspieanda f uerit Hoc Tero ad hnnc modnm 
demonstrat: Ensebius in Ciironicis anno Christi xv., Augnsti lvi., et nltimo, 
ecUpsin solis aeeidisse notat, eodemqne anno mortnnm Augnstum. At Tero ee- 
lipsis nulla anno Christi xv. aut alio contigit qnam xvn. , in qua Bomae totus 
sol obscnratns est, Febmarii xv. , hora vere meridiana, sole in xxvi. Aqnarii 
grada posito ; quo eodem anno xit. Kal. Sept. Angnstus obiit. Quare biennio 
toto aera Dionysiana Temm Christi natalem antecedit. Huins eclipsis solis 
praeter Ensebinm meminit et Dio lib. lvi. et inter ea prodigia recenset qnae 
Augusti mortem nnneiarant. Eam nos eum Mnlleri tabuUs , quae sunt ezpedi- 
tissimae, conferentes accidisse reperiebam ad meridianum Frisieum anno Christi 
xvn., Febmarii 15. hor. 9. 5' 7. ante meridiem, seenndum veros Innae motns. Me- 
dium noTHnninm Febraarii xit. , hor. 20., 1' 1. Atqni eolipsis ista nequaquam ad 



Digitized byVjOOQlC 



cvu 

innam qno AagnstiiB obiit conTeBire potest, ted ad Tiberii iii., nt LneidiiB aiii- 
qne demonstrant; qai hoc praeterea confinnant, neqae eo qno mortaos est 
Angastoe anno , neqae seqaenti ollam solis eclipsin acoidisse. Crediderim eqoi- 
dem Dionem solis defectom pro lanari per impradentiam habaisse. Nam paulo 
post Angosti mortem lana defecit, Sept xxva. , caios supra meminimas. Qoam 
tero laJsa sit Middelbargensis illa ratio patet ex eo qaod sapra constitatam est, 
Aogostam anno yalgaris aerae xiv., non xv., mortaom esse. At edipsis illa so- 
lis tertio post eias obitam anno contigit. Aagusti vero mortem in triennium 
sommoireri nec H^odis annoram, nec ipsias Aogasti, accorata compatatio nec 
historicornm consensio permittit Ac si vernm esset, quod Paolas contendit, non 
biennio, sed triennio, Dionysins hallacinatas foret Qaippe idem annas qai Dio- 
nysio xrv. est, xv. ab Easebio nnmerator, qaod is natalem Christi coniiciat in 
annam tertium Olymp. cxciv., qup eodem anno inennte aera Christi Eusebiana 
initiam habet, loliano xlv., Dionysiana vero seqaenti xlvi. Veram de Aagosti 
et Herodis aimis mox dicendam erit. 

EXCDTIUNTUR EA QUAE ADVERSUS DIONYSIANAM AERAM EX p.iw. 
lOSEPHO NUPER OBECI COEPTA SUNT. 

Omniom qnae saperiori capite disseruimas eo summa redit, ut si qais Dio- 
nysianam aeram ac communem tueri velit, necessario haec affirmare debeat, pri- 
raum eius initiam anno luliano xlvi. coepisse, C. Caesare et Panlo coss., ac si 
proxime ante principium aerae natum esse Clmstam existimet, id anno Inliano 
XLv. tribuendum, coss. Comelio Lentulo et Calpumio Pisone: deinde Christom 
annos natum novem et viginti ad baptismum accessisse, anno Tiberii xvi., Vi- 
nido et Longino coss. ineunte tricesimo. Hac nna ratione biennii (A8Taxpovt<7[i^( 
ille devitari potest, quem Scaliger eiusque sectatores obiiciunt; qui quidem ne- 
cessario sequitur, si Lentnlo ac Marcellino coss. luliano xLm. natum esse Chii- 
stom asseras , et Tiberii xv. , luliano lxxiv. , aetatis suae tricesimo iam absoloto, 
ineunte vero tricesimo primo, baptizatum fuisse. 

£t hactenus quidem recte commnnis aera procedere potuit Sed nova quae- 
dam ante hos Tiginti annos eidem moveri controversia coepit Nam qui in lo- 
sephi gravissimi scriptoris historiam diligentius incubuenmt, eamque cum Ro- 
manis Jiistoricis accuratissime contulerunt, eruditi solertesque chronologi, facile 
deprehendenmt non biennio solnm, sed et qnadriennio, vel qainquennio, verum 
Christi natalem anticipaudum esse, si vera suut quae ab illis historicis produn- 
tar. Dispatavit ea de re primus omniom Dekerins noster; cuius sententiam am- 
plexos est et illustravit plurimum Keplerus insignis mathematicus libro de Anno 
Natali, et in Eclogis Chronologis. Quam illorum opinionem dignam arbitror 
qoae etiam atqoe etiam consideretur, indignam certe quam cum eius aatore De- 
kerio vir pius et eruditos pene hostilem in modum proscriberet, tanquam novam 
et ab usu totius ecclesiae remotam. Ego vero novam esse quidem illam nec ab 
aiktiqnis usurpatam video, quod, ut dictom est, persuasum hactenus esset omni- 
bns C^iristum aetatis anno tricesimo baptisatum esse, neque particulae fa^e\ ra- 
tionem admodnm haberent, ecclesiae vero decreto ulli vel autoritati repugnare, 
id constanter nego. Non enim tempornm annommqne tricas istas ac minutias, 
aut intervallorum atque epocharum oxp^^iav curat ecclessia, sed recepta ac po- 
pnlari comptitandoram temporam ratione contenta est Quls enim putet veterem 
iUam aimonim ab orbe condito summam e Qraecoram fontibas hanstam, quam 



Digitized byVjOOQlC 



CVUI 

et antiqiiiiaima coneilia saepliis adhibaenmt, et hodieqne in menologiia ecciesia 
retinet, ant illornm, ant hnina antoritate Msse constitntam? adeo nt qni Lati- 
nomm Hebraeommqne tam diyersam ac dissidentem teneat, illins decreto re- 
pngnet Qnis est antem qni hoc saecnlo chronologiam attingat, qni non Latinam 

p- 190. et Hebraicam istam alteri, qnam adsoifit ecclesia, ant^onendam existimet? Par 
est in aera (^uriBti ynlgari institvtnm ecclesiae, nt eam, 'qnod apnd Christianos 
omnes obtinnerit, ad nsnm transferat, utmm vero ab ipso natali Christi accnrate 
repetita sit, nihil adeo perquirat, neque ad haec ioTiora graTitatem antoritatem- 
qne snam, qnae sacrosancta debet esse, interponi patiatnr. Qnam in rem Talet 
imprimis, qnod Panlns lliddelbnrgensis lib. xin. cap.Ti. scriptnm reliqnit Nam 
cnm bienninm illnd, de quo snpra dizimns, Dionysii aerae deesse docntsset, 
snbinde sibi istnd obiicit, seqni ex eo Tideri ecclesiam in bnilis ac rescriptis suis 
oberrare. Cui sic occnrrit: Ecclesiam hac temporum subductione nti qnidem, sed 
minime probare, Ternm a chronologia mutnatam suum ad nsnm accomodare, 
quicquid autem insit erroris , id illis esse , non ecclesiae tribnendum. Ad haec 
non perpetno hanc in ecclesia nnmerandi rationem extitisse, sed ante paucos 
annos, snb Eugenio it., Biondi Foroliyiensis hortatu, qui Pontificii CoUegii a 
secretis notarius erat, admissam. Addit et Dionysinm Exiguum istius aerae con- 
ditorem errorem agnoTisse suum, et verecundia con/usum, nt scribit Sigebertus, 
/rontem tihi pudarU cauterio exussisse, Haec Panlns de aera Dionysiana; in qua 
reprehendenda mnlto ille reprehendendns magis est, nt in snperioribus piannm 
cuiTis esse faotnm confidimus. Neo est onmino qnicqnam a Scaligero , CalTisio, 
caeterisqne contra hanc aUatnm qnod momenti aliqnid habeat, praeter ea qnaa 
ex losepho petnntnr; qnae ne ipsa quidem illomm biennio snfiragantnr, qnoniam 
non dnobns solnm, sed nr., Tei t. solidis annis Christi natalem anteTertendnm 
demonstrant Qnae res adTersus nobilissimnm liistoriae scriptorem Tiros qnos- 
dam pios ac doctos maiorem in modnm commoTit; nt qnem mendacii conTictnm 
pntarent, niliil ei tribni antoritatis ac fidei paterentnr, praesertim in iis quae ad 
Herodis annos attinent, in qnibna absurda etportentosa mendacia inesse cnm 
snmma inconstantia et Romanornm Annalinm inscitia £cclesiastici Annales affir- 
mant Non ii snmns, qui summomm Tirorum memoriae et existimationi ob- 
trectariTelimus, praecipue catliolicomm ; nt si qnid ab illis titubatnm commissnm- 
que sit, seTerins perseqnamnr; neqne nos omnino canina illa facnndia delectat, 
qnae mnltomm occnpaTit iugenia. Sed illud tamen qnod cniTis hoc in iiteramm 
genere concessum est, negatnm nobis esse nolnmus, nt si quid aliter atqne ilii 
senserint Tisnm nobis Aierit, id ingenne profiteamur ac libere; ne qnid Teritati 
haec ipsa, qnae servire illi debet, obsit hominnm antoritas et commendatio. Qnod 
ne praesenti in negotio contingat magnopere est Terendum. Neque Tero losephi 
patrocininm hoc loco snscipimns, nec errasse illam inficiamnr, ant postremo Tel 
minimnm contra sacraram fidem literamm scriptori nlli tribnimns. 'Vemm nec 
qnae ad ilHns minnendam existimationem afiemntnr Tera pntamns omnia, et 
quod ad recentiora Indaeomm tempora spectat, certiorem ao oonstantiorem ha- 
bemns antore isto neminem. Ac tantnm abest, haec ut tam aasidna, tam acerba 
cnm losepho Annalinm expostnlatio de illins apnd me fidoTel tantillnm detraxerit, 
nt hoc ipso primnm nomine snspecta esse mihi accnsatio iUa coeperit, quod in 
eam tanto stomacho ac toties incurrerent Tnm ubi haeo attentins excnsai, qnae 
ad losephnm eTertendnm Talidissima credebantur, nihil atroci illa castigatione 

p. 121. iniquins est Tisnm. Quae tametsi olim a me animadTersa, dispntata postmodnm 
ab aliis atqne expUcata comperi, Ucere mihi qnidem arbitror qnaeperinde nt iUi 



Digitized byVjOOQlC 



CIX 

mqiiireiido ecnuMCiitiis fiMnon, non ot ab lllis acoapta, ted nt a me etiam ex- 
cogitata proponere. 

Ergo ad eleyandam losephi fidem e mnltis eins erroribns hi Telnt insignes 
ac pafanarii nnmerantnr. Primnm qnod exacto Archelao Qnirinns in Syriam In- 
daeamqne missna eeee didtnr, anno xxxvn. post Actiacam pngnam. Verunty in- 
qnit, tt kaec ad exaeiam temporum rtUionem re/eraSf/aUa eseeproctU dubio ti»- 
veniee, Nam n mtmeree annos qui intercummt ab AcUaca pugna^ quae cofUigit 
Augutto m. ei MencUa eoes., annos eeee xl coUigee. Sed haec hallncinatio est 
Nam Actiaca pngna incidit in annnm Urbia DCGxxm., InUan. xv., Archelana Tero 
proecriptns est anno Urbis dgolix., Inliano li. Qnippe Dio ad hnnc annnm antor 
est Herodem Palaestinnm a fratribns accusatnm trans Alpes relegatnm , einsqne 
dilionem in prorinciam redactam. Annns porro Inlianns li. tricesimns septimns 
est a xy. Recte itaqne losephns tricesimnm septimnm adnotarit 

Secnndo iiedem in iocie loeepkua de comulatu Qt»ri«t meminitf quasi de re 
admodMm recenti; ex quo fdetoe iihm eonmiiarea ignoraue certum est. Nam 
Quirinum una cum AemUiano collega ante annoe zxii coneulatum geesisee est ej> 
piorctHssimum. Nihil einsmodi losephns yel leyissime significayit; coasnlarem 
dnntaxat iUnm, hoc est dTcartxbv, extremo lib. xyn. ncmiinat Constat antem eos 
qni consnlatnm semel in yita gessissent consnlares deinceps i^pellatos, nti 
Trinmphales, qni aliqnando trinmphassent. 

Tratio Herodis ointum Inennio anis Christum nahm recenset Itaque si lo* 
sepKo demus aures, quae a Luca et Mattkaeo de Herode scripta suntfide careoMt 
necesse est. Non satis dixit. Neqne enim biennio, sed qnadriennio ferme, nata* 
lem (Siristi ynlgarem, Dionysiannm yero etiam qninqnennio anteyertit Sed hnnc 
ipsnm yemm ww nataiem ex Matthaeo yel Lnca coUigi, id constanter negamns. 

Qnartam inconstantiae specimen est qnod anno xvi. Herodis regis Vamm 
praesidem Syriae fnisse narrat lib. xy. cap. xm., post antem ait enndem sncces- 
sisse Sentio Satnmino, anno ante Herodis obitnm, cnm inter ntmnqne yiginti 
tmki saltem interoesserint Atqni non Yams a losepho praeses illo loco dicitnr, 
sed Yarro. Qnare a&TV) ^ (Aiipcvdo^ o^hh Isium, Deniqne noyem, inqnit, Hero- 
dis annos praetermisit Etenim cnm xxxyn regnarit aimos, homm initinm ab 
eo ipso anno, qno nayali praelio yictns^t Antonins, repetere debnit, Inliano xy., 
non a vi., qno ex Senatns-Consnlto regnnm adeptns est Ideo mortem Herodis 
Annales in annnm octaynm Chiisti coniicinnt, Lepido et Armntio ooss. Erat 
annns Urbis dcclix., Inlianns ll, qni sextns aerae commnnis esse debnerat, 
nisi biennio peccatnm foret. 

At qnantopere ilhun ratio fiigerit panlo post constabit, nbi qnae de Herodis 
annis et historia sparsim losephns inserit, pands perstrinxerimos. Prima Hero- 
dis apnd eximinm hnnc scriptorem mentio fit lib. xiy. Orig. cap. xn. Ibi Anti- 
patrnm Antipae F. Herodis parentem scribit e Cypro Arabissa prindpe femina 
qninqne soscepisse liberos, Phasaehim, Herodem, losephnm, Pheroram et Sa- 
iomen. Enndem, cnm adyersns Aristobulnm bellnm gereret, liberos snos apnd p. m. 
Arabnm principem deposnisse. Finitnm est bellnm istnd Aristobulenm anno iUo 
qno Hierosolyma Pompeins cepit, coss. Cicerone et Antonio, nt antor est lo- 
sei^ns lib. xiy. cap. v., nec non et Dio, Urbis ex Varrone dcxci. Oportet igitnr 
Herodem ante hunc annum faisse natum, quem apnd Arabem pater deposuerit 

Postea lib. xiy. c. xv., cnm Antipater luliano Caesari strennam in Aegypto 
navasset operam, ijdi^onQi ab eo Indaeae factus est, et Hyreano pontificatas 



Digitized byVjOOQlC 



CI 

deeretofl. ffie est Urbb aimiiB dccVii., qno Alexandiinmn belhim pttifttaiii est, 
nt ex losepho coUigitar. 

Eodem anno, nt losephos cap. xvn. scribit, Antipater Phasaelain Hierosoly- 
mis praefieit, Herodi GaUlaeam committit, v^ta iwnSatafjvt ovtt* u' ykp ocdx^ iyp- 
fdvst fA6va Itt). Manifestom in nnmero mendom est, qnod ernditis Tiris snboloit, 
et xc' pro tt' scribendom. Certe cnm ante annum Urbis dcxci. natom constet 
Herodem, anno illo dccvii. decimnm octayum saltem attigerat AtTero qnae 
toto illo xTn. capite ab Herode gesta memorantar, non pnemm Herodem, sed 
inyenem exhibent Neque dabinm est, qain tox v^ou yirilem etiam aetatem, 
mnito magis inventntem significet. Qna ratione Sanlns Act tii. vsav^oc Tocatnr; 
non qnod Tocabnlnm istnd ferocem eo loco et aadacem declaret Friget enim 
haec interpretatio. Qnippe Ucet ^toiiai interdam ea notione somatar, nnnqnam 
tamen sine sabstantiTo aliqno , pnta avdpb; Tel Xdyou etc. Apnd Lnoam antem, 
nbi absolnte ponitar idipsam est qaod interpres noster expreesit, adolescens. 
Apad Gensorinnm Varro qaadrifariam hominis aetatem partitar, et pneritiam ad 
annnm xt. , inde ad xxx. adolescentiam definit 

Post haec a Sexto Oaesare Coelesyriae praeficitnr Herodes, eodem anno. 
Credo qnindecim annomm pn^ram Romanns Imperator arpaTTiYbv ftceret: esto, 
id in priore exemplo patemo possit amori indnlgentiaeqae tribai. Itemm, nt re- 
fert cap. xix. , a Brato et Cassio eiasdem Coelesyriae orpatTjYbc creatas est, cam 
mandatis, nt exercitam adTersas Aagostam et Antoninm conscriberet, fftcta po- 
tinndi regni spe post impetratam Tictoriam. Qno tempore Malchas Arabs Anti- 
patmm Teneno necaTit, ideoqno inbente Cassio Malchas ab Herode est inter- 
fectns. Congrannt haec anno Urbis Dccxn. , Inliano qaarto. Secandnm Philip- 
pensem pngnam ABtonins in Syriam profectas Phasaelam et Herodem tetrardias 
constitait, xoc^ tcov 'Ioudoc{ti>v auic^ invz^inii TcpdrfiMCTa. losephos 1. xiT. e. xxm. 
Accidit hoc anno Urbis Dccxm. , Inliano v. 

Post cnm Parthi Antigonnm Aristobnli F. in regnnm restitnissent, Hemdes 
ab iis pulsns Romam ad Antoninm et Caesarem confugit, a quibus perhnmaniter 
exceptus et senatui conciliatus regnum obtinuit ex S. C. , Olympiade CLxxxrr., 
Domitio CalTino n. et Asinio PolUonb coss. , anno Urbis dccxiv., Inliano ti., qno 
desiit Olympiadis clxxxiv. annus iv. et Olympias clxxxv. coepit Roma in Pa- 
laestinam reversns Herodes cum Antigono bellum gessit, donec adiuTante Sosio 
p. 12S. capta urbs est, et Antigonus occisus, anno sabbatico, Agrippa et Canidio Gallo 
coss. Olympiad. clxxxv., mense tertio, Tfj bpTyJ t^$ v7)aT£(a$. Hic est annus Ur- 
bis Dccxvii. , lulianus ix. , Olymp. clxxxv. annus in. desinens et iniens rv. , pe- 
riodi lulianae 4677.^ quo currebat sabbaticus, cyclo luuae 3. Dio vero libro xlix. 
Hierosolyma eapta esse scribit anno antecedente, Claudio et Norbano coss., lu- 
liano vin. Sed sabbatici anni character losepho su£fragatur. 

Deinceps aliquot Herodis anni nominatim a losepho concipiuntur. Yelati 
lib. XV. , cap. VII. annus Actiaci praelii, qui est lulianus xv. , Herodis regni sepd- 
mus Tocatur. Item lib. xv. cap. xn. mentio fit anni xm. Herodis, quem Kepleras 
annum fuisse probat lulianum xxi., Urbis dccxxix. At cap. xm., decimiseptimi, 
vel decimioctavi, meminit, ttJ? aiTou paotXc^a? t^' «apeXO^vTo^ ^rouc, id est in- 
choato xvm. Quo quidem Zenodori tetrarcliiam nactus est. Apud Dionem id 
aecidit coss. Apnleio et Silio, Urbis dccxxxtv. , luliano xxvi. Keplerus in Herodis 
annum xvii. confert, ideoque ante Nisan, unde Herodis annos losephnm auspi- 
cari putat. Quod nihil est necesse. Nam 7capeX96vTo^ tou Itou^ t^ scripsit lose^ 
phus; nimiram anno ipso xvra. Eodem anno xvm. (ait losephus cap. xiv.) tem- 



Digitized byVjOOQlC 



CXI 

pliim instaunure aggressos est; qoem aanimi dechniim qiiintam libro I. 'KXtoa* 
tppellat, errore librariorom, ut Keplenis existimat; quem ta conanle. Praeterea 
lib. xTi. eap. ix. Caesareae aedificationem absolutam soribit Herodis anno xxvin., 
Olymp. cxcn. Si a loliano ix., Urbis Dccxyn., initiom Herodis dedoxeris, annns 
xxYiii. hilianas erit xxxvi., Urbis dccxliv.; qno coepit Iphiti DCCLXvn., sife 
Olymp. oxciL annns tertins. Demnm lib. xvu. cap. x. mortnns est Herodes, ^»- 
oiX&^otf {u6' % \th dty^tXsv 'Avrfjf ovov , In) Tisaocpa xal Tpt^ovra* (u6' % hk dicb *P(o- 
(ia{(0V dbcoS^txTO, hrra xa\ Tpi^ovra: Cumregnasaet ab Antigoninece anno9JXXiv.y 
ex quo vero rex a Romanis creatu* est xxxTO., paolo ante pascha, nt ex xi. ca- 
pite liqnet, cnm antea lona defecisset: Ktpil cto( i^opjxooTbv yitae snae, c. vni. 
Itaqne si anno Inliano n. regnnm ex 8. C. Herodes impetravit, anno Inliano xLn., 
coepit xxxTii. Sin ab anno loliano ix. inchoare maTis, eodem loliano xlh., 
regni xxxit. initiam sompsit; qaod paulo postea disceptabimas. 

lam cam Herodes annam attigerit septimom ac trioesimam, magnam inde 
losepho Annales inyidiamDaciant, qaod istomm annorom exordiam perperam in 
lalianiHn sextom contalerit, eoqae maxime, qaod anno Urbis Dccn. Caleno et 
Yatinio coss. qnindecim annos natos dicatnr Herodes, mortaasqne anno aetatis 
prope Lxx. Nam si ad dccvu. addas uv., annos Herodis lxx. iniit anno Urbis 
DCCLxi., Inliano Lin., aerae Ciiristianae tiii. AUande ergo xxxTn illi anni de- 
dncendi sont, nimimm ab eo anno qno Actiaca pagna profligatns est Antonins, 
Aogosto in. et Messala coss., Olymp. clxxxvil aimo n. , quo ex tempore Herodis 
anni numerari coeperunty propterea quod cum Auguetue ex S, C, reecidieset ir* 
ritaque reddidieeet quae ab Antonio gesta erant, non licuit Herodi suos annos nu» 
merare ab eo tempore quo ab Antonio regnum accepit, sed ab eo potius quo a6 p* IM 
AuqMSto et ex S, C. rursus idem iltud regnum adcptus est. Haec Annales. Qnae 
non minos secnm qaam cam historiae veritate pagnant Non enim consentanea 
ista sont, Herodis initiam ab eo tempore dedncere, qno in gratiam ab Angasto 
receptns est, cum in Rhodum ad eom navigasset, et hnnc annnm esse ipsom as- 
serere qao Tictas est ad Actiam Antonins, Angosto iii. et Messala coss. Non, in- 
qaam, eodem anno qno Actiaca Tictoria contigit, Urbis Docxxin., sed seqaenti 
DccxxiT. Herodes Augosto recondliatns est. Nam post Actiacam cladem An- 
toninm minime destitnit, sed in eins fide permansit; idqne etiam apad Aagostam 
gloriatas est: to (Af)d' iivcrflir:a Tbv Iv 'Axt(ci> (i.^^v xaTaXiTc^v, [irfil aupL(UTa^vat 
xtdi iXszhi^ favspQJ( rfir^ ^uxa^t^foihri^ Tijc viyrrii^ ait losephas 1. xv. c. x. Qaara 
anno demnm Urbis dccxxiv., Inliano xvi., ab Angosto praeter spem regnnm illi 
confirmatam et senatns decreto corroboratum est, non ita tamen nt novnm inde 
regni Herodis initiam repetitam fuerit; qnod ei nunquam Augustus eripuit Quod 
si anni illi xxxtii ab Actiacae cladis anno numerandi forent, postremns, hoc est 
tricesimus septimus , non ab anuo Tulgaris aerae octaTo , sed nono inchoari de- 
bait, luliano lh. Tametsi illud animo repetendum, annum illum, qui in Anna- 
libus octaTUs a natali Christi dieitur, aerae Christianae sextum esse, et nonom 
LBtnm septimum; id quod ex biennii labe manavit, de qua supra disputaTimus. 
Unde ex Annalium sententia Herodis obitus in annum conferendus est lulianum 
Ln. , Tel Lin., si septnagesimum expleTerit. Atqui longe ante hoc tempus Hero- 
des obiit. Etenim Archelaus, qui post parentis mortem ethnarcha ab Angusto 
factus est, anno regni sui nono inchoato, ut ex losepho lib. xvn. Orig. cap. xv., 
et lib. n. 'AX&xr. cap. xi. patet, Yiennam relegatus est; idque Dio eTemsse scribit 
M. Lepido et L. Arrantio ooss., luliano ll, qui annus morti Herodis in Annali- 
bas assignatnr, cum ante x aimos, nJmimm Inliano xlii., mortunm esse Hero- 



Digitized byVjOOQlC 



cm 

dem oportoerit, n Aiehelau ix ab iUo aimos implATerit Idom al ex Philippi te- 
tnxchaSf Herodifl filii, imperio eolligi poteet ffic enim Mtore loeepko lib. xvin. 
cap. Yi. moritnr amio Tiberii xx., imperarit antem annoa xxxth. Tiberii poiro 
primos iniit anho Inliano lix., yiceflimne antem, Inliikno LXXTm.; qno qnidem, 
Tel seqnenti, Pbiiippns obiit Goepit igitnr Inliano xlii., qno etiam aano eelqMii 
iUa contigit, panlo ante pascha, qnae, nt scribit loeepbnfl, Herodifl mortcm ante- 
ceeait Qnae omnia, nt et alia pleraqne emdite a Dekerio nostro et Keplero de- 
monfltrantnr, nos priyatim ac diligenter excnflsa deUbaie hic neceflse WWJwn^. 

Yernm qnod ad annoe Philippi spectat, cnm enm loflephns deceefliflfle sciibit 
anno Tiberii xx. , mendnm esfle ridetnr. Nam mortnnfl est Philippofl poet con- 
snlatnmVitellii, qni secnndom hnnc Syriam adminifltraTit, ntantor efltlosephiifl. 
At Yiteliii conflnlatns, qnem cnm Fabio Persico gesflit, conTenit anno Urbis 
DCCLxxxvn., Inliano lxxix., qno desiit Tiberii xx. et xxi. coepit Ideo non ante 
p. 13.S. fleqnentem Philippne obiit Scaliger lib. t. pag. 433. de Emendat legendnm sine 
nllo dnbio ceneet gUocza^ xa\ Scut^ , ot est apnd Rnlfinnm. Vitdlinm enim eon- 
snlem fnisse anno Tiberii xx., Inliano lxxx., missom Tere in Palaeetinim post 
consniatnm, qno tempore Philippns abiit, Inliano ;«xxxi. Dednctis xxxtu aimifl 
tetrarchiae Philippi relinqnnntor anni xut absoloti, adeo ot xlt. Philippna ini- 
erit Qoa in ratiocinatione frostra est Scaliger. Si qnidem consnlatas Vitellii 
non anno Inliano lxxx., sed lxxix. congmit, Urbis dcclxxxtil Primns antem 
Inlianns coepit Urbis dccix. Qood si Tiberii anno xxii. mortnns est PhiUppufl, 
is erit Inlianns lxxx. , Tel lxxxl ; itaqoe loliano xliu. , Tel xlit. regnnm adierit 
Sed nt perperam apnd losephom annos xx. pro xxu. irrepsit, ita in annie Phi- 
Hppi Titiom inesse potest, nt Philippnm scripserit xxxvui. annis legnasse. Nam 
apud Rnffinom depraTati nnmeri snnt, et Philippi annns xxn. pro xxtu. kgitor. 
Idem Scaliger Herodis annos losephnm existimat non a InUano illo , in qnem mns 
primordium incidit, sed ab liar Inliani seqnentis ordiri. Qood si Temm esset, 
posset idem et ad Tiberii ac PhiUppi annos accommodari, proindeqne Tiberii pri- 
mns ex mente losephi ab liar anni Inliani lx. inenndos esset, et Ticeaimne ab 
liar luliani lxxix., ac deniqoe primos et Ticesimus ab liar Inliani lxxx. , ante 
qnem obitos Philippi coniiciendns esset, anno eiosdem xxxvn. iam explete ; cnins 
primos annus ab liar loliani xLin. inchoandos foerit, tametsi Herodes anno sn- 
periore, hoc est xlu., decesserit; propterea quod maxima iam affecta anni xui. 
parte et post liar Philippns tetrarchiam adiit, ideoque ab liar seqnente priaiufl 
numerari coepit 

Sed ea compotandi ratio, qoam losepho Scidiger affingit, antoritate caret, 
multoque Terisimilius est numerandi initium ab eo Nisan apud losephum dednci, 
qui Herodis exordiom antecessit, quam ab eo mense qni secotos est. Et quan-' 
quam ScaUgero concedamus omnia, pessime is tamen de Herodia annis koc modo 
ratioeinatus est: lAcet Herodea a senatu rez/actuM tit cyelo 19,, hoc e»t JuHano 6., 
periodi M, 4674,, tamen Io$ephum non ordiri aunos Herodu, tM a Nisan, vei 
liar 9equenti» anni, cyclo i. Cum autem, loMcpho teste, annos soUdos xxxTn re- 
gnaverit, ex quo declaratus rex, xxxrv vero, sosque solidos, a captis a Soaio 
Hierosoiymis, decesserit vero ante pascha, nondum liar instaute, qui/uiiprin' 
ceps mensium tempore losephi, mani/esto coiiigitur proximo liar anmtm Herodis 
xxxvm. initurum/Uisse , qui revera erat xxxix. a diebus aestivis, Itaque hoc modo 
Herodes decesserit anno cycii xix. exacto, primo ineunte, Subiicit deinde : Onmino 
igitur Herodes decessit anno luiiano xlt. ante Nisan, cycio iunae primo ineunte, 
soiis nono, periodi luiianae 4713, Qmo etiam anno eciipsis iunae contigit /o- 



Digitized byVjOOQlC 



CXffl 

mMarUyiaL in e^cio tm t nda to , lamiariiyi, in c^h viHoso. 8e«l eolipsis ista la- 
irairii X. conTenit in cyclo emendato. Venim tota haec Scaligeri collectlo im- 
plicata ae DBdBiBsima est. Etenim quamTia demna Ulud, quod nequaqaam con- 
oedimmi, annom Herodis primum ab liar anni luliani yu. numerandum esse, 
enndemque regem zxxtii selidos annos ex^esse, quod neque losephus asserit, 
et gratis a Scaligero ponitur, sed ut ita esse credamus, nunquam tamen Herodis p. 196. 
tricesimns septimus desinens et iniens tricesimus octaTus in lulianum xlv. in- 
cidet, sed in xliy., si nimimm ad ti adieceris xxxvur. Nam tricesimus octavus 
Inliano incipiet xuv. Quare est haec insignis iXoyiTzia, !Nec illa certe minor qua 
Arfihelaom Herodis F. anno luliano Lm. exulasse scribit, cum ix solidos regnasset 
aanos. Archelans enim regno exutus est Lepido et Armntio coss., ut autor est Dio, 
anno Inliano u. Coepit igitur luliano XLn. Quod si anno loliano xlv., quo He- 
rodem Scaliger excessisse putat, regnum auspicatus esset Archetaus, et ix soli- 
dos explesset annos, non is luliano Lni., sed liv. relegatus fuisset. Par est osci- 
tantia, cum addit annum illum, quo pulsus est Archelaus, esse ab Actiaca victoria 
xxxm. Nam losephns lib. xvm. cap. m. Quirinum Archelai bonorum censum 
institnisse narrat, anno xxxvn. post Antonii cladem ad Actium. Kx eo itaque 
eoDseqMia est non loi. luliano, sed li., Ardielaum exilio damnatum. Nam 
Actiaca pugna ad luliannm xv. pertinet ; ideo luliano li. coepit xxxvu. 

Atqae haec penrersa Herodis annorum subductio multo in £asebio casti- 
ganda magis est, a quo profecta manavit in caeteros. Hic enim in Ghronicis 
prinuim annnm Angnsti ponit eum qui post Inlii Caesaris neoem proxime sequi- 
tnr, qniqne Urbis est 711., lulianus 3., Olympiadis clxxxiv. secundns. Tum 
Antigonnm postremnm ex Asamonaeis regem mortunm esse dicit anno v. Augusti, 
Oljmp. clxxxv. secundo; nt in quibusdam exemplaribos reperiri testatur Ponta- 
ena, idqne ipsnm in editione sna Scaliger amplexus est. Est hic Urbis 715., lu- 
Uaans 7. At in aliis codicibus confertur id in annnm Angusti 4., in aliis vero 10., 
qnod postremnm tanquam Eusebio magis consentaneum aecutus est Pontacus. 
Qnippe mortuo Antigono Herodes pacifice regnavit, et eodem anno novum regni 
anspioinm habnit Erat Urbis annus 720., luHanus 12. ; quamvis etiam in editione 
Pontaci eom Angnsti xi. primus Herodis ineat, qui est Urbis 721., lulianus 13. 
Ex hoc tempore xxxvn regni annos orditur Eusebius; eiusdem vero mortem as- 
signat anno Augnsti xlvu., Olymp. cxciv anno quaito, ab Abraamo 2021., Christi 
qninto. Qoamobrem halincinatnr ScaUger, qui anno 2019. id ab Eusebio tribui 
cenaet, et metacfaronismom es»o dicit annomm trinm. Yerum si hic annus quar- 
tnt est Olymp. cxcv., Angnsti xlvu. , cnm Herodes panlo ante Pascha mortuns . 
sit, et Angtttti ^tyu, , anno luliani xlix. iam labente i^ud Eusebium coeperit, 
neeeese est nt anno luliani l. inennte perieritHeredes, cum annus quartus cxcv. 
Olympiadis adhuc decurreret, qui et Eusebio Abraami 2021. censetur. Certe qui- 
d«m 2020. sakem esse debet Unde metachromsmns erit ex Scaligeriana ratione 
aBnomm solidomm qninque, non autem trium. Nam luliano xlv. mortuum cre- 
dit Herodem. 

lam cnm idem Scaliger lib. v. de Emend. losephum errasse pronunciat, quod 
aonoe Herodis xxxvn a Domitii et Asinii coniinlatn deducit, erroris potins ipse 
eonTindtnr. Nam losephns, ut ex superioribns liquet, secnm mirifice consentit, p. tn, 
et Ensebiannm lUum metachronismum redarguit, cum perspicuum sit Herodem 
longe ante Inliannm l. occidisse. In Annalibus non l. , ut apud Eusebinm , sed 
ll anno Inliano Herodii obitns ponitnr, aerae communis octavo, qui sextus nn- 
merari debnit 

Corp. HMreMoL UL H 



Digitized byVjOOQlC 



cxrv 

Ex iifl praetma eoniici potest \M sit qnod ^iipliuims in obseiira illa B«- 
rodifl annomm deolaratione post ir regni eiiia aaBoa Indaaam in Romanomm 
ditionem penitos eessisae dieat, seoutosqiie xxis annos, adeo ni xxzm. demm» 
Herodis anno Ghrifitoa nataa sit Caussa enim haee est, qnod cam Easehio He- 
rodis initiom eoniicit in annnm InUanmm xn., Tel xia., a qno ad xti., qa Acti»- 
cam Tictoriam excepit, anni snnt qaatnor. 

Concladator ex losephi et Dionis sententia mortuam Herodea Tideii amo 
Inliano xui. Qnod si Temm est, natalis Christi in annnm xu. cnm DdLerio, toI 
XL. cnm Keplero, conferendas erit, non atTolgo, inxLv. De qao attentims eogi- 
tandom censeo, nec illias opinionis fkatores accasandos damnandosqoe antea 
quam eornm disceptatis ac labefactatis rationihas commanis Dionysii aera eer- 
tias adstraatar; qaod a nemine ad hanc nsqae diem Tideo ene factam, nec a me 
praestari posse ingenae ac libenter pro&teor. 

EXPLICATUR EPffHANn SENTENTIA. 

Nnnc Epiphanii sententia, cains intelligendae gratia haec a nobie est instttata 
dispntatio, exponenda Tidetnr. Hanc enim perobseare ille sane atqoe impedite 
declarat. Qaippe nnm. xxii. faaeresis hoias Christam asserit anno Aogasti xui. 
natam esse , Herodis xxxin. Igitor noTem annis Aagnatas Herodem aatecesait. 
Sed mirom quam haec perplexe demonstret. bnperasse pntat Aognstam annis 
xni anteqnam ladaea penitas ad Romanos transiisset, ac post initiam Angasti 
qaataor plms minns annis elapsis inter Indaeos ac Romanos amkitiam et aod^ 
tatem intercessisse, tnm Tero procuratorem impositam, ac trihntonBn nonnifail 
indictnm, donec in Romanam ditionem ladaea penitas redacta ao Teetigalis eat 
facta, com iam principes illi de tribn lada desiissent, atqne Herodes peregrinoB 
et alienigena regnam occnpasset Qaae omnia (paolo post inqnit) perfecta snnt, 
com ab orta Christi coepissent, anno Aagasti xlii., qai et nonas erat a proemn- 
tione Antipatri, cnm ladaeos inter et Romanos pax et societas esset ac iam 
qnartam annam regnaret Herodes. Postremo post qoataor Herodis annos ^ 
qainqne procorationis Antipatri demnm Indaea penitas Romanis est sobieota, 
nsque adxxxin. Herodis annom, qni est Aagasti xlii., com xxix annu Tectl- 
galis omnino fdisset 

Hac Epiphanii oratione nallam Sphingis aenigma perplexias esse pmto. Sed 
hoc tamen Tolaisse Tidetar: Aagastam primo xm annis imperasse, qmibos non- 
dam ladaea prorsas Romanornm imperio cesserat, ac post qmatnor priores aniioe 
p.128. Aagasti Antipatram qainqnennio procnratorem loisse, Herodem deinde, post- 
qnam ab Aagasto regnnm obtinait, qaataor annos tennisse. Itafinnt ab Angosti 
initio anni xin. Reliqni sont xxix, qaibas Romani Indaeam penitns occopmnmt, 
. osqoe ad Aogosti xlii., Herodis xxxiii., qao natos est dominos. Nam ad xin ad- 
diti XXIX conficiont xui, itidemqoe si ad qoatoor addas xxix fient xxxin. Bm 
aotem xox annos ab eo dedocit qoi Actiacam Tictoriam secatms est, loliano sei- 
licet XVI., a qao Ticesimos nonns est lulianas xliv., qoo natos ab ^i^kanio 
Christos ponitor, Aogosto xiii. et Silano coss. Ita qoidem Epiphanios iniscens 
omnia, nec historiae satis consoltos. Est enim falsnm imprimis Antipatrom pre- 
coratorem ab Aogosto esse factum, adeoqoe post qoatoor imperii ipsias annos, 
nt ex iis patet qoae sopra e losepho perstrinximos. Nam Antipater Herodis pa- 
rens lodaeam admimstrare coepit anno illo, qoo lolios Caesar beUom Alexan- 
drinom gessit, qoi est Urbis 707; qoo eodem annoHerodes Qalilaeae n patie 
praepositos est Mortuos est autem Antipater anno Urbis 712., loliano qmart*. 



Digitized byVjOOQlC 



cxv 

Ita qoiiiqiie plns minoa annifi t^v ^iccTpon^v adjninistraTit ; qnod innait Epipha- 
moa. Sed idem haUncinatus, opinor, pro Iufio Gaesare Angustum scripsit, quod 
]wnc ipsam meminisset etiam in Aegypto et Alezandriae bellum gessisse. De- 
inde neqne illud yerum est, Indaeam post Actiacam demum yictoriam ad Roma- 
nos penrenisse etO^c^pov fbisse, cum hactenus societas intercessisset.ac tri- 
bnta siTe potims mnnera penderentur. Etenim longe ante pugnam Actiacam lu- 
daea &>manorum in potestatem Tenit et tributa persoWit. Primus, nisi fallor, 
Pompeius Cicerone et Antonio coss. Urbis 791. Hierosolymis expugnatis hane 
ipsam urbem Tectigalem reddidit losephus lib. xiv. cap. xt.: xa\ toc (Uv lepoacS- 
Xu(ia 6rotcX^ ^dpov Tci))i.aio(( ^no^osv. Mox : to<^tou tou tc^Oou^ Totg 'hpoaoXii(jLOt( 
ohtoi xaT^OTi^oav Tpxavb^ xol 'ApiTud^Xo; npo^ oXXyJXou; oTaai^aavTec t)|v ts yop 
iXeuOcpfav aic€p^o(xev xa\ OTnixooi 'Pcupia^cav xaT^aTTjpiev. Igitur ab iUo tempore 
fiomanis ludaea pamit nec suos reges habuit, etsi aliquandiu conflictati sunt 
Hyrcano quidem pontificatns relictus est, a Gabinio praesertim qui, ut cap. x. 
lib. xiT. scribit, quinque syuedriis in ludaea collocatis aristocratiam constitnit 
Post haec adTersus Hyrcanum Alexander et Antigonus Aristobuli filii aliquot an- 
nis certarunt, iisdemque pro Hyrcano strenue Antipater restitit, qui a lulio Cae- 
sare postea t^v £iciTpo7d|v nactus est ac per idem tempns populi Rom. societatem 
et amicitiam impetraTit. De qno complnra Caesaris decreta apud losephum ex- 
tant lib. xit. cap. xtu. Sed antecedenti cj^ite losephi an librarii hallucinatione 
acddit, ut cum senatus decretnm de muris Hierosolymomm reficiendis ab Hyr- 
cano iuniore impetratnm Tellet adscribere, aliud subinnxerit, quod in gratiam 
Hyrcani maioris factnm fuerat, oni altemm Atheniensium psephisma, qnod eo- 
d»m pertinebat, adscripsit Quod quidem Ensebio firandi fuit qni ad annnm ter- 
tinm lolii Caesaris, Olymp. clxxxtiu. tertium, adnotat, decretnm senatns et 
Atheni^isium ad ludaeos ease missnm, qni per legat4>s amicitiam postnlarant 
Hoc Tero din ante gestnm erat sub Hyrcano seniore, ut cuiTis ap^^aret. 

Haec itaque societas est illa et amicitia quam snb Angnsti initinm inter lu- 
daeos et Romanos instauratam docet Epiphanins, quae ad lulii Caesaris tempora p. iS9. 
debet refeni, cum Hyrcanus Indaeomm pontifex et ethnarcha ab iUo constitntns 
est Ac tum quidem nonnihil tribnti noniine Hierosolymitanos ludaeosqne cae- 
teros pensitasse los^hus indicat capite iUo xTn., etsi perobscnra snntlnliana 
illa decreta quae eo looo commemorantur. Posteaquam Tero ludaeornm regnnm 
ad Herodem translatum est, non puto Romanos tribntnm ab illis exegisse, quod 
idem et Keplero Tidetur, cum ludaea nondum esset in formam proTinciae redacta. 
Quare nec in iUa priore Quirini descriptione tributum ullnm necesse est persolu- 
tum credere. Qno minus assentior Epiphanio qui tum Tel maxime tributa a Ro- 
mams imperata scribit et xxix annis , qui ab Actiaca clade ad natalem domini 
fluxerunt, dic^fopov TsXs{(t)( napa^oO^aav 'P(i>|j.a{otc ludaeam fuisse. Atqui post 
Pompeianam Tictoriam ac priorem SXcoatv nunquam ludaea minus snb Roma- 
norum principum potestate Tel administratione fuit qnam Herodis illo tempore, 
praesertim post Aciiacam pugnam, cum apnd Angustnm imprimis ille gratia et 
antoritate floreret Nnlli itaque Romani magistratns, praesides nnlli, ludaeam 
obtinuemnt, nec alii, quam extraordinarii ^Y6|j.6ve$, hoc est praesides Tel pro- 
curatores, Tel nniTerse cum potestate aliqua missi, uUam Herodis in regno fun- 
ctionem aut iurisdictionem exercuemnt 

At in Annalibus perperam Epiphanii mens accipitnr, cum id eum scripsisse 
narrant: Vigimti novem annis ludaeos Romanis tributa dependisse, antequam 
Antipater Herodis parens ludaeae procurator a Rotnanie institueretur, nec postea 



Digitized byVjOOQlC 



CXVI 

unquam cessasse, Qno nihil cun ab Epiphanii senra, tnm a Teritate ipsa did 
aJienias potest Anno Urbis 691., Cicerone et Antonio coss. , primnm a Pompeio 
tribatnm Indteis impositnm est, a qno tempore ad Antipatri procnrationem, 
quae anno 707. coepit, anni snnt non plnres xvn, nednm noTem et yigintL He- 
rode quidem remm potiente tribntnm nllam saltem ordinarinm exactom fiiisse 
neqne Terom arbitror, nec eias mentionem toI litera nna Lncas attigit Non enim 
ijTOYp^^coOat idem Talet ac censam Tel tribntom soWere, ant, si istod ipsnm signi- 
ficaret, statim de ordinaria pensitatione potios intelligendnm Tideretar qnam ad 
extraordinariam referendnm. Sed nec Ulad probo, qnod ibidem dispatatnr, pro- 
pterea primam illam a Qairino censionem institatam dici, qaod Romano more 
qointo qaoque anno censas haberetar. Nam nec illud perpetao tenoit, nt qainqne 
annis Tertentibns censas ageretor, et aliam caossam esse manifestnm est, ob 
qnam prima haec sit appellata descriptio, Tidelicet qaod altera post Archelai re- 
legationem eidem Qnirino mandata fnerit. De qaa re Tide qoae Dekerios noster 
et Kepleras eradite commentati sont. Neqne enim censionis hnios Epiphanios 
meminit, ot eam nobis qnaestionem ezplicare necesse sit 

Atque ot hanc de Herodis annis dispotationem aliqnando condodam, si, 
quod Epiphanio placet, Tm. Id. lan., qoo die natas est Christas, anno Inliano 
xLiv., Herodes aDnom agebat imperii xxxin., eios initiom in loliannm xi. con- 
Tenit, biennio tardins qoam historia postolat, qoae aherom Herodis initiam lo- 
liano IX. accidisse confirmat, a qoo cnm losephos xxxit dontaxat annos Hero- 
p. 130. dem Tixisse narret, Epiphanios libro i. n. septem et triginta dedocit, qoibos totis 
regnasse post primom decretom dicitor, com horom prindpiom a loliano sexto 
repeti debeat Qoocirca mortem Herodis confert in annnm lolianom xlth., cnm 
dominos quartom iam annom aetatis attigisset. Sed siTera sont, qoae lose^os 
de Herode perscripsit, necesse est ot loliano XLn. decesserit; onde et natalis, ot 
diximus, domini quatoor Tel qoiaqoe annis anteTertendos erit Qnae qoidem nos 
nondom ex opinione nostra constitata, sed ex losephi mente atqoe historia col- 
lecta haberi a lectoribos expendique Tolomos. Superest ut de Aogosti anno, qoi 
est alios natalis dominici character ab Epiphanio allatos , perstringaoL 

QUOTO AUGUSTI ANNO NATU8 8IT CHEI8TUS. 
Anno Imperatoris Aogosti xlu. natom esse Christom censet Epiphanios, 
qoem annum ex quo ludaei Romano imperio sabioncti sont xxix. faisse dicit 
Tria potissimum Aogusti constituuntur initia. Primum ab ipso anno quo lolios 
Caesar interfectus est, qui est Urbis 710., lulianus 2. Alterum ab anno seqnenti, 
Urbis 711. Tertium ab Actiaca Tictoria, siTe a 2. Sept. anno Urbis 723., nt Dio 
testatur in exordio lib. li. Hinc diyersus ad Christi natalem annorum Angusti 
numerus statuitur. Sed Tulgo xlii. eins anno natnm esse patres afi&rmant, Eo- 
sebium secuti, qui idipsum Eccles. Hist. lib. i. cap. ti., et in Chronicis, scripsit 
Qnod autem annales ecclesiastici tradunt, eos qui in annom Augusti xLn. na- 
talem Christi conferunt ab ipso anno qno loiios Caesar interfectns est annos 
exordiri, simul quod iibrariorum culpa factum putant, nt cum Eusebins ipso 
anno lulianae necis, qui est Olymp. clxxxit. primus, Augusti posoisset initiom, 
id in sequentem translatum fuerit, quemadmodum et natalis Christi in annom 
tertium Olymp. cxciv. , cum secundo ex mente Eusebii competat Neotrum mihi 
quidem probatur. Imprimis enim apud Eusebium in edititione Pontaci OctaTiani 
initium alligatur anno a Caesaris nece proximo, Olympiadis secnndo, natalis 
Tero Christi anno tertio Olymp. cxcnr. , quod et Pontacus ipse Tir emditos argu- 



Digitized byVjOOQlC 



cxvn 

mentis i^^probat. Adde qnod EaseMos Augnstiis anno impntat lti, menses ti, 
boc 68t inchoatnm Lvn. Qnare com Angastns anno Urbis 767. dnobns Seztis 
eots. mortnns sit, xir. Eal. Sept annns apnd Ensebinm qninqnagesimns septi- 
mns a Hattio debnit incipere, ideoqne primns incidit in Urbis 711. Itaqne annus 
Angnati xlii. eoepit Urbis anno 752., Inliano xliy. losepbns yero l. n. de £xcidio 
cap. Tm. , enm imperii annos nnmerat lto, menses ti, dies n, ab ipso anno In- 
lianae caedis orditnr, et qnidem postero die ab Idibns Martiis. Epiphanins antem, 
qni anno Inliano xlit. natnm sahratorem credidit, Tin.Id.Ian. anno Angnsti xLn. 
initiimi eins statnit loliano tertio, Urbis 711. Atqni nondnm xLn. lannario mense 
iachoatas fnerat Ita est. Sed xorca )cp^Xv)^tv secnndnm et qnadragesimnm an- 
nnm a Kal. lan. incepit, qnod plerisqne scriptoribns aliis est familiare. Nam p. I3i. 
qnod ab Urbis anno 711., Inliano 3., Angnsti annos compntet, argnmento est 
temporis, qno imperaTit, illa partitio, qna primnm annos tredecim imperasse 
seribit, icpiv^ t9)v 'Iou8ai{ocv auvafOSJvat TEXe(ciK T(o[ia{oi$, qnod anno illi qni Actia- 
cam Tictoriam secntns est congmit. Inliano scilicet xtl Qnamobrem a Inliano 
tertio ad decimnm qnintnm anni tredecim existunt; qnibns additi xxix snmmam 
XLn conficinnt, qnornm postremns xlit. Inliano incipit et qnidem ex a. d. Kal. 
lan., nt dictnm est Qnam ob^canssam anno Angnsti xll potins qnam xlu. na- 
talis Cfaristi assignandns ftiit cnm Irenaeo, Tertnlliano, aliis complnribns. Gae- 
temm idem ille annns post Actiacam Tictoriam est xxvm. Actiacos enim annos 
Aepypti nnmerare coepemnt a Inliano xti., Urbis 724. Itaqne Ticesimns octaTus 
eoepit Inliano xLin., idemqne et seqnente Inliano, qno natns est ex Epiphanii 
sententia Gbhstns, lannarii vl adhnc in cnrsn erat, qnem ille tamen xxix. ap- 
pellat; qnod, nisi fallor, contra atqne Alexandrini consueTerant aEal.Ian. anspi- 
cetnr. Neqne Tero canssae qnieqaam fnit cnr in Annalibas EccL mimm Tideretur 
qaod Glemens et Eusebins ab Actiaca pngna annos ad natalem domini compnta- 
rent xxtid, ant qnod Ensebius in chronicis Antoninm et Gleopatram debellatos 
seripserit anno tertio Olymp. clxxxth., cnm ea Tictoria anno Urbis acciderct 
723. , Angnsto m. et Messala coss. , Olympiadis anno tertio. Nam Actiaci anni, 
qnibmi Glemens atqne Eusebius nsi snnt, non ab ipso anno in qnem pngna ac 
Tietoria cecidit, sed a seqnenti ineunt, Olympiadis clxxxtu. tertio , post Antonii 
et Gleopatrae necem. Unde annos Augnsti plerique sunt exorsi, qui propterea 
anno Angnsti xxvin. natum dixere Ghristum. Quanquam in eo negotio diligen- 
ter babenda ratio est, qnid scriptores in Actiacae Tictoriae epocha commemoranda 
sibi Toluerint Nam cum Actiacoa annos exprimnnt, a luliano xti., qui Actiaca 
Tictoria posterior est, incipinnt Sin ab Actiaca Tictoria tot annos elapsos esse 
dicant, ab ipsomet pugnae naTalis anno ducunt initinm. Quocirca immerito 
Scaligero notatur emditissimus Onufrins, qnod cum natum esse Christum as- 
seniisset Augusto xm. et SilTano coss. (est hic annns lulianus xliv., Olymp. 
cxciT. tertius) eundem Urbis esse statuerit 752., Actiacnm 30. Scaligeri Terba 
sunt Hb. Ti. de Emend. : Nam verimmum est conmtlatum AugutH xm. concurrisse 
cum anno tertio Olymp. cxciv. Sed eum annum Paliiium Varronianorum /aisse 
752,, et Actiacum 30., hoc vero/aUum est, Uno enim anno plus dicit, Sed haec 
enm scriberet Tigilans somniabat Scaliger. Nihil enim certius est quam ex Yar- 
ronis ipsinsque adeo Scaligeri ratione consnlatum Augusti xm. et SilTani ad 
annum Urbis 752. pertinere, Inliannm xlit., per. luL 4712. , cyclo solls xix., 
hinaeTiii., indict. n. Est etiam hic annns ab Actiaca pugna tricesimus, si an- 
« nm ipanm pngnae primnm nnmeres. Neqne Tero Actiacum annum xxx. esse 
dizit Onnfrins, tedpost Actiacam victoriam, boc est Actiacnm xxix. 



Digitized byVjOOQlC 



CXTUI 

Postremo in aeraDionytiaiia eztra dabitationem est, Ghrii tom Angiisti xLin^ 
Actiaco Tero xxx. natom esse. Qnod si xl. , Tel xli. Inliano ex aHonim aententia 
ortufl esset, id in xxxvni., Tel xxxix. loliannm, Actiacnm Tero xxt., Tel xxn., 
conTeniret. 
p. 133. revy9)6^vTo< hk autou m^ tbv 'lavvou^iov.] LncnlentiMimns hic loens eat, in 

quo natalem Christi diem accuratissime drcnmscribit. Et qnldem a. d. Tm. Id. 
lan., hoc est lanuariiTi., in qnem Epiphaniomm festnm incidit, natnm aateTerat, 
ex communi Aegyptiorum eententia, de qna snbinde nonnihil dissecemna. Sed 
primum singulae tempomm notationes obiter percnirendae atqne iUnstrmndae 
eunt Hunc igitur diem imprimis xi. Tybi esse scribit in anno Tidriicet Actiaco, 
siTO Aegyptio luliano, cnins Thoth fixns eet xxix. Angnsti, neomenia TyM 
xxvn. Dec. 

Kaia £u(3ou(, sTiouv ''EXXvjva^.] Syromacedonas intelligit, siTe Antioohenot, 
qui lulianam anni formam recepernnt, qnanqnam illomm aera triennio Inliannm 
annum antecedit; appeilaturque xplH^^ctopLb^ Tfjc 'AvTioxc^ac, qnod eo anno ^ odro- 
vo(jL{a Antiochenis permissa et lulius Caesar dictator Antiochiae rennnoiatns est, 
Artemisii, sive Maii, xxoi. Chron. Alex. p.4d8. Est hic annns UrbisTOG., qno 
Caesar Ticto Pompeio rerum potitus est, per. InL 4666., annis ante Dionyaianaa 
aeram xLvrn, ante primum luliannm tribus, ut ex ETagrio colMgH Scidiger Isag. 
Can. 1. in. p. 295. ; rectins quam in Ub. ir. de Emend. Temp. p. 226. , ubi Antio- 
chensium aeram ab editione^oliana inchoari censet, annis ante Christi aeram 
XLT. , ex Ensebii antoritate, qui annnm Antiochensinm 325. confert in annnm 
Christi 280. Sed magna haec hallucinatio est Nam Ensebins in Chron. : Secundo 
anno Probi, inquit, iuxta Antiochenos cccnjiy. annus/uit, Atqui Probi secnndns 
competit anno aerae Christianae ccLxxvni., qno anno coepit toC xp^IpAtc^iiou 
Antiochensium annus cccxxv. Sic enim Antiochensis aerae primns annne Dio- 
nysianam aeram XLvin. solidis annis antecessit. Necesse est igitnr cnm auio 
Probi n. et Diouysiano cclxxvii. componi Antiochensinm aerae cccxxir. laben* 
tem, et ineuntem cccxxv., cyclo solis vi. lunae xn. De initio Probi dioetnr ad 
lib. de Mens. et Ponderibus. Anni, ut dictum est, forma Inliana fiut; moMinm 
eadem quae apud Romanos descriptio, quam in seqnenti latercnlo proponendaa 
putaTimus. 

LATERCULUM MENSIUM ANTIOCHENORUM, 8IVE ZrPOEAAHNQN. 



A08uva1o< 


lannarins 


IlEpCttO^ 


Februarius 


AliOTpO? 


Martins 


Sav6txdc 


Aprilis 


'ApT6|j.{(jio; 


Maius 


Aa{9(0( 


luniuB 


n4;V£[JL0? 


Inlius 


Awo; 


Augnstus 


rop^ciato^ 


September 


TTieppgpeTato; 


October 


Alo; 


NoTember 


'ATceXXflTio^ 


December 



p. 133. Quae mensinm concordia ex Socrate, ETagrio, Suida, Tetemm ConeiEornm 

inscriptionibus et infinitis aliis testimoniis fidem meretnr. lUnd Tero oonstat» 



Digitized byVjOOQlC 



CXDC 

E|)^]nu!im m«ro8 menses iulianos iBtelligere. Nsm Aadyiiaei t^v S^xijv (per« 
peram hixw scriptmn est) ciim yi. lan. comparat Rorsiis enim vitiofia lectio eflt 
x^irnq 'lavouapioo, pro ht,vfi» Tametsi Gomarififi quintam lauuarii Terterit, qaod 
Boaiiiillia impoeint, qui baeo Epiph. verba npb 6xx(o £{$(5v sic accepisse yidentur, 
qoasi eiset prid. ym. Eidus, hoc est Nonia ipais lanuarii. Sed ;upb 3xTa> E^SoJv et 
flimilea loqnendi formttlae Latinis iisce respondent a. d. viii. Id. etc , hoc est ipso 
die ▼m. Id., nt ei aliln scripsimus. Qnare ex priori nota diei, hoo est viu. Id. 
iuL, corrigenda tox Tc^fiim) et in hirr^ matandai. Qaod et Tybi Actiaci, siye Dio- 
ctoianei, dies ipsa demonstrat, cniiu xi. in ti. lan. conTenit. Ac Tidetor in eo, 
qsod qnintam lannarii ^em pro sexta snmpsit, mysterii aliquid esse. Siqoidem 
etConBtantinopolitaiii postea T.Iannarii die baptismum Christi celebrabant, quod 
in Ti^ Tidgo cottfertur, nt ex Maauelis NoTella i. de Feriis et Curopalate colligitur . 

Kaxk Kuxp^^ shouv £aXai(jLtvtooc.] Non eet, ut quidam existimat, corruptus 
hie Epiph. locns, in mensis appellatione. Nam lan. ab illus Quintus nomiaatur, 
ut a Roman. Quintilis, Sextilis, September etc. Sed mendum in Toce Ki^LKzr^ 
subeeae potius arbitror. Nisi a lan. secundo lli[LKxw auspicati sint Salaminii 
Sed Terisimilins est Epiph. aut eius librarium , cum imprudens tc^iatctt) tov 'la- 
vouopCou scripsisset pro Sxtt) , idem in Salaminiorum mense fecisse. Apparet autem 
' ex hoc loco Salaminios annum a Septemb. lul. KaL auspicatos esse , quod in- 
dicttonis annique primordinm Constantinopolitani postea praefixerunt. 

K«xa Ila^ouc 'loijXou xfooopEoxaidex^.] Igitur luli mensis initium a xxiv. 
Dec Qni si Inlianus fuit, credibile est ab aequinoctio Terno circiter annum in- 
eepisse Paphios. Nam si lulus iannarius est, mensis ab illo tertius in eum diem 
propemodum desinit , qui aequinoctio quondam attributus est. 

KaTa ^Apa^a^ 'AX^a>(A.] In Tulgaris Arabum mensibus neque Aleom, neque 
qui postea commemoratur Angalthabaith locum uUum habet. Sed neque lunares 
meMes isti snnt; si quidem in lan. vl Aleom xxi. incidat, quae tum dies erat 
kmae xn. , cydo i. Nam neomenia ex Ptolemaicis MuUeri Tabulis contigit Dec. 
36. 8. 32'., cydo 19., anno luliano xliv. De Angalthabaith idem postea demou- 
strabitsr. Quocirca nondum lunarem annum ad ciTilem usum Arabes transtule- , 
rant. Nam cum Arabes nominat Epiphanius, maiorem illius gentis potioremque 
partem iatelHgit Ac Scal. 1. n. de ^nend. Temp. , et Isag. Can. I. n. ao m. to- 
teres Arabes CaHppica anni fbrau usos esse decemit , nt et Chaldaeos ac ludaeos, 
Aiabam Toro duplicem anmun fscit, alterum Damascenum, siTe Hagarenum, cui 
desnltorium mterealandi morem attribuit, cuius periodus ccxxvm annis lulianis 
dsfinit, in qna menses omnes singillatim annum inchoant vicissimque terminaut; 
aheram anni rationem omissa intercalatione solutam ac retextam ex amiis luna- 
libtts simplicibns constituit, quam ab Indis olim usurpatam, postea etiam ab 
Aralnb«is praesertimqae Mahnmedanis docet Nam qui ab Hegira numerantur 
anni nullo interealationis firaeno ooerciti per lulianam seriem impune vagantur. 
Quod si quis requirat unde Scattgero constet Tetustos Arabes desultoriam illam 
iiEtercalandi formam ciriii praesertim usu tenuisse, aut eandem subinde retexu- 
isse, ac mere lunarem praetulisse, ne unum quidem scriptorem affert qui id toI 
leTissime snadeat Quare dum confictas illas Arabum periodos operosissime de- ^^ 
seribit, hoc est somnia sua prosequitur, et suo et lectoris otio intemperanter ab- 
utitur. Qno quidem in negotio est iliud sane iucundum, quod eandem ilhun per. 
qaae ex ccxxTni lulianis annis, Arabicis Toro, Tel solutis, ccxxxt constat, ali- 
cnbi exeogitatam a se dicat, alibi Tero ab Arabibus et Hagarenis ab initio luliani 
anni repertam et institntam imprudens asserat Etenim 1. n. de Emend. p. 134., 



Digitized byVjOOQlC 



oxx 

ubi de anno Eeginie dlsserit, Contumiiciwimu*, inqnit, hic attmta est^ ns^/a- 
cile redit in gratiam cum anno luL etc. Quare nulla methoiku kinc confid poieei, 
Tutior magnaperiodus, QUAM EXCOOITA VIMUS, annorum 228, enneade- 
caeteridum duodecim, At l. v. p. 485., nbi de eodem aano loqmtor, Arabee, in- 
quit, Hagareni periodum 228 annorum INSTITUERUNT ex a, d, m. Idmm 
Martii anni Confuaionie, ctfclo lunae xm., solie xx. £t paalo poat: Tripiicem emm 
periodum habuerunt, minorem xxx annorum aobUorum, maiorem210 annerum, 
maxiniam 228 annorum solarium, 235 autem Arabicorum, qua Muharram per 
totum contextum anni solaris vagatus redit ad eandem diem, Idem et in lib. m. 
Isag. Can. repetit Qoid hoc homine facias, ant qnam ei dennua habeaa fidem, 
saa se ipse confessione tam aperte ac palam indidt, nt onina anni formae ao pe- 
riodi inventorem se dicit, eam ipsam Tetustissimis temporibus in usu fuisae eon- 
firmet? Scd ea mihi leria ac tolerabilia yidentur, cum ad alia respicio, quae in 
utroqne iiio opere temere, inconstanter ao sine autore ullo passim efiutiit, quae 
nos brevi, si dominus dederit, in lucem apertumque proferemus, ut qni chronolo- 
gicis in rebus deum iUumpropemodum faciunt, nihil ipsum ad eam rem praeter 
fastum et arrogantiam attulisse discant Postremo quam in Antioeheiii anni 
epocha hominis inconstantiam yidimus , eandem in Hagarenis et Arabicia hiace 
periodis scito esse commissam. Nam I. u. de Emend. p. 116. et I. v. p. 435. pe- 
riodum Hagareuam ab anno ipso Confusionis, qui proxime lul. primum ante- 
cessit, Arabes inchoasse tradit, per. Iul.4668. In Isag. Tero Canon. I. m. c. ix. 
p. 235. periodi huius epocham eandem esse docet quam et Antiochensium aerae, 
hoc est ab anno primo monarchiae lulii Caesaris, per. Iul.4666., quae secnm 
perspicue pugnant 

Sed his nugis omissis, Terisimilins est Epiphanii saltem tempore ciTilem 
Arabum annum solarem fuisse, et aliis quam qui Tulgo circumferuntur nomioi- 
bus menses appellatos esse. Simplicins, uti Scaliger obserTat, a Tere anniim 
suum Arabes inchoasse scribit. Alexandrinum Tero Chronicon p. 597. notat Can- 
dido et Quadrato coss. Petreos et Bostrenos, qui Arabiae populi sunt, ab hoe 
ipso anno tempora sua numerare, qui est aerae Dionysianae ct., Traiaiii Imp. 
octaTus. 

KaToc KaTTTcaSiSxa; 'AxapTa ty.] Lunaris igitur Cappadooum mensia eactiiit; 
quandoquidem cum Tebeth ludaico conTenit. Imo Tero neuter accurate lunaris 
fuit, cum novilunium medium Dec. 26. competat Quare si ludaei inio i% ow- 
6Sou neomenias ciTiliter deduxissent, lan. vi. nonnisi xn mens. habuiasent 
Sin quod aliis placuit , uti glossa c. vu. par. i. lad R. Maemonidae testatnr, neom. 
nunquam eo die constituta, in quem Molad incideret, neomenia Tebeth xxvn. 
Dec. , lanuarii autem vi. duntaxat undecima convenit Scal. lib. ti. de Emendat 
cum de anno natali Christi disputat, Epiphanium redarguit, quod Tebetii pro 
Sebath posuerit. Sed reprehendendus ipse potius, qui ad commentnm snnm de 
Calippica periodo a ludaeis tunc temporis obsenrata Epiphanium adstringere to- 
luit ; de qua re paulo post agetur in Disputatione de anno Dominicae Passionis. 
Fuit hic igitur mensis Tebeth, non Sebath ; et est omnino ad ludaicam illam pe- 
p. 135. riodum, quam postea ex Epiphanii mente describemus, accommodatissimns hic 
locus. Etsi duorum alterum accidisse suspicor, ut toI iS' pro ij' scr^paerit Epi- 
phanius, toI quoniam lanuarii v. pro vi. imprudens usnrpaTerat, ad eam respi- 
ciens xru. Tebeth adscripserit Erat enim ex methodo nostra Tebeth 14. Quippe 
ogdoecontatessaraeteridis annus iste fuit l. , cyclo solis ix. , lunae i. , a KaL lan. 
anui luliani sequentis neomenia Nisan Apr. n. , fer. rv. Erat annus simplex or- 



Digitized byVjOOQlC 



CXXI 

dJnariB». igHtat Tebttk, liTe x. meitfiB kuit Deo. xxpr. Unde Iiniurii y. Tebeth 
diee erat xm., sexto Tero lan. xir. In qao Tides , id quod methodiu nostra re- 
promittit, bidnnm fere iam anticipasee neomeniam cirilem, c«m dimidia perio- 
das efflaxiaset Nam a xxtl Dec. ad xxiv. retrocessit Qnare Tel hic unns locna 
ostendit nos per. illam ad Epiphanii rationes twrzo^y^taxona digeesisse. Vide in£:a 
in iUa Diatriba de Passione DominL 

£flixa 'AOi)vodov< MatjjLaxTTjpcaivoc.] lannarinm Athenienses Maonacterionem 
Toeamnt Qnod ne qnis errore Hbrarii factnm pntet, affirmatnr ex eo qnod panlo 
post NoTemb. Metagitnionem appellat. Est antem hic locns ad Attici anni , cnius- 
modi per illa tempora fnit, ac mensinm dispositionem intelligendam obsmratione 
dignissimna. Primom enim solarem annnm fdisse docet consensns Maemaoterio- 
nis cnm lannario. Sed ridendnm qnodnam anni capnt fnerit Primns Atticomm 
mensinm Hecatdmbaeon fnit; a qno, si Gkizae credimns, quartns est Maema- 
eterion , SeaUgero Tero quintus. Utrins Terior opinio sit hoo loeo disquirendnm* 
Dno in ordinatione mensium Gazae errata corrigit Scaliger: altemm quod Mae- 
mact iT. loco posnerit eique Pyanepsionem snbiecerit, altemm qnod An- 
thesterionem post Pyanepsionem coUocaTerit, instante iam hieme. Contra 
qnae Scaliger Anthesterionem Temnm mensem esse et (ata ^fccpjva sta- 
tnit, unde post FapiXioSva constituit, Maemacterionem Tero praecipitanti iam 
autnmno tribnit, qnintum ordine et a Pyanepsione proximnm. Utrinsque sen- 
tentiae , nt a lectore facitius percipiatur, latercnlum subiecimus. 

MENSES ATTICI. 



Ex Theodoro Gaza. 



Ex Scatigero. 



Bepivo^ 



'ExaTojjiPaiwv 

M£TaY6lTVttoV 

BoT^§po{xta>v 



'Chcwptvof 



Mat(i.axTT)ptcov 

Huavc^tcuv 

'AvOe<rnjpwi)v 



Xetjuptvoi 



IIo^EtSetov 
ra|AV]Xta>v 
'EXayripoXtcov 



Moovu)(_w«>v 
OappiXicov 
Sxt^^o^optcuv 



'Eaptvof 



Ofpivo{ 



'ExaTO(iPatcov 
McTaYeiTvicov 
Bo7)dpo[xtcav 



'(hccopivoi 



Iluave^tcov 

MatpLaxTTjpicov 

no^yetSecov 



XeipLcpivoi 



FapLTjXtcov 

'AvOeoTTjptcov 

'EXa^T^PoXttov 



Mouvu)r^tcov 
©apYTjXtcov 
Sxt^^o^optc&v 



'Eapivo^ 



In hac Atticomm mensinm recensione quaedam recte ScaUger adTersns Ga- p. lae. 
zam defendit, aUa perperam ac falso. Quod enim Anthesterionem Temo tempori 
adsdibit, non inclinatiTam aotomno, praeclare facit Sed de Maemaeterione ac 



Digitized byVjOOQlC 



cxxn 

Poiideoiie paniM ooamocle •eosisse mihi Tldetar. PfimiiM BoMottioni Py«^ 
nepsfonem, non Mftemacterionem adiongit, idqne eomphiribiQs axgmentia per- 
snadere nititiir ; qnae omnia, si anins Harpoeratioms teetimoniom ezcipiaa , irfita 
snnt et inania. Sic antem ratiodnatnr : Pyanepsion , nt antor est Plnt Tract de 
Iside, congroit Athyr, boo est NoTembii Posideon antem est lannarina, nt Hat 
in Gaesare scribit, com semper post brumam inoipiat Atqne idem Plnt in De- 
mosth. trea istos menses oontinaat , Metagitiiionem, Boedromionem , Pyanepsio- 
nem. Cnm igitnr et Pyanepsion nt NoTember et Posideon lanoanns , nnUns aliiis 
Decembri congmere potest praeter Maemacteiioiiem, Ad haec Diodoraa L m. 
oontinnat bos dnos menses Maemacterionem et Posideonem. 

0ed einsmodi est ratie Scaligeri , nt ad contrariam Oasae sententiam appro- 
bandam aptior ezcogitari nnUa possit. Nam si Pyanepsion NoTombri respondet, 
Heeatombaeon antem Inlio, nt eidem Scaligero plaoet, Metagitoion Angiiato, 
Boedromion Septembri , qnis Octobrem alins praeter Maemacterionem sibi Tin- 
dicabit? Pessime itaqne qnartam iUi sedem attribnit, ac ruv ^inopivwv piimnm 
£Kit, si NoTembri congmit. Sane Pyanepsionem qnintnm potins qnam iv. esse 
nnmerandnm ex eo colligitnr, qnod Memi qnoqne tribnator. Nam Thesmophoria 
Pyanepsione mense fiebant, nt Plnt in Demosth. significat Thesmophoria porre 
in hiemem incnrrere testatnr Aristophanes 0co(io^taCo;bttt(. Apod qnem Aga- 
thonis soTTns de Thesmophoriomm tempore sic loqnitnr: 

obM^ f ^ lEttffl T&x* 

Kal Y^tp (uXoTcot^v apyitxcu^ x^eipiSvo^ o3v 
"OvTo^ xaTau(&(i.}rre(V Ta; aTpoyo^ oO ^i$tov 
""Hv jjL^ Tcpo^ O^Jpa^e wpb; tov fjXiov. 
Accednnt rationes aliae, quas a Theodoro propositas Scaliger dissimnlat 
Ut inter alia, qnod Arist L ti. de Hist. Anim. c. xxix. Boedromioni Maemacte- 
rionem snbinngit, nbi de cerTomm initn loqnitnr: ^ Si ^xi^ f^^^ H^ 'ApxToO- 
pov ntpi Tov Bo7)Spo(ua)va xa\ Ma((iAxTy)p(uya. Qni locus Scaligero silentinm in- 
dicit, et Gasae opinionem astmit Dno enim ex iis Terbis recte conclndit. Altenun, 
Maemacterionem panlo post Arctori ortnm incipere, alioqnifrustra Maemacterio- 
nem Boedromioni snbiiceret Arctnrus antem circa autumnale aequinoctium 
oritur. Nam Theophrastus xc pbiv^av florere dicit ntpi 'ApxToi>p^v te xol ^oijpLEptav. 
Galenus insuper, iazi pib, inquit, (»>pa(^TaTov tyJ; {kiczrii to OTC^ppia 9cep\ tov iiu- 
ToX9)v Tou 'ApxToiSpou, S(T(c xa(pbc ht 'Pcopii] h xaXoU(Jievoc \ih 'Ltmi[t.^i6^ l<r:u 
Quare modicum a Septembri distare Maemacterionem necesse est Alterum, 
quod Gaza coUigit, est, Maemacterionem Boedromioni proximum esse. Nam 
quoties duos menses ita copulat, ut aliquid praesertim circa tempus certum ac- 
cidere illis mensibus dicat, continuos esse menses ostendit. Ita cum de bobus 
agit: apx,ovTa( t^( ^X^ioLi al pou( ;cep\ tov 6apYT}X(Qjva |j.SJva xa\ Sx^^^o^opuuva, 
Multo magis, cum praeterea certum tempus et cardinem adiungit, ut mpi Tpo- 
nki et ?icp\ Tov 'ApxToQpov. Tum enim ^cpo^e^^^ iUi menses habendi sunt Prae- 
187. terea 1. ti. c. xii. scribit idem Aristoteles imbeciUiora quaeque tam in piscinm 
quam in aTium genere appetente frigore prios in commodiora loca migrare, nt 
cotumices ante qnam gmes. Ta piv fap (UTa^diXXe^ tou BorjSpopuoivoc , toc Sk tou 
Ma({AaxTi)p(«jvo(. At Toro gmes mense prozimo ab eo quo cotumices aTolant 
migrare cemimus. Est igitur Maemacterion Boedromioni proximus. Postremo 
idem Aristoteles 1. ti. c xi. scribit inter yaXeotic , qnos mustelas Gasa Tocaft, eum 
qui i/mpioii dicitur, apxeo6a( 6y(ji:ikafiai Ma((ftaxTY]pt(5vo( (Af)v6c. Qnod statim poet 
aequinocthim contingere piscatores teetantur. lam qnod ad Plntarchim spectat, 



Digitized byVjOOQlC 



Gxxra 

qm com Boedromioiie Pyanepsionem continaat, errat profecto SeaUger. Plntar- 
dras enim pancis mensibos post reditnm in patriam fixisse Demosthettem ecri- 
bit Nam Metagitnione mente^praelium ad Cranonem contigit; Boedromione rero 
praeaidinm in Mnniehiam introdnctnm, Pyanepsione demnm obiit Demosthenes. 
Non didt seqnenti post Boedromionem mense mortunm esse. Potuit igitar me- 
dios interrenire Maemacterion. Idem et de Diodori loco indicinm esse debet, qni 
ita scribit: 'Atco fi.y)vb$ 9v xoXoOmv 'AOT)Voftot MQet{i.axTr|pc&>va x«ijv iTrra twv xota tbv 
apxTov aoT^ptdV o08^a ^avlv 6pa90a( {jl^ pix^f izp^vr^^ ^uXax^^, t^ dlllaiaEc^eoivi {i^pt 
deuT^pa;. Non enim continno post Maemacterionem Posideonem seqni dedarat, 
cnm et Terba ista , ano MatpLaxTepteiSvof , de mense non absolnto possint aee^ 
cni sit proximns aher, boc est Pyanepsio. Ita demnm res eo redigitnr, nt praeter 
Harpocrationem sententiae snae yindicem habeat neminem. Scribit enim in lexico 
Maemacterionem n/(x)rTov eTvat (jivjva. Sed vel T^TapTo; pro ni\iKXoi rescribendnm, 
Tel 81 nihil hic a Mbrario peecatnm est, non dnbinm est qnin phiriB apnd nos 
Aristotdis et Phitarchi qnam grammatici nnfns antoritas esse debeat 

Seqnitnr immanis Scaligeri stnpor, dnm Posideonem ita cnm lannario com- 
parat , nt post brnmam incipiat , qno nihil falsins. Aristoteles I. v. c. ix. de thyn- 
nide: foTt 8k b (ib np&xoi t6xo{ mpi xhy novetdeoSva icpb Tponcuv. Theophrastus 
lib. Tii. cap. I. de diTerso sementis tempore : -^ti^u^^ioli -^ap ipyi^ \ux^ Tpojca; 6e- 
ptva? TotJ MeTOYeiTviwvo? , tou 8i SeuT^poo TcdtXtv \uxh ^X(o« Tpoiri; x.2t(jiepcva; tow Fas- 
fiT)Xtttyvo( [i^v^. Incidit igitnr Posideon ante solstitinm hibernnm, Gamelion post 
solstitium. Plutarchus autem in Tita Caesaris Posideonem cnm ineunte duntaxat 
lanuario confbrt: Xetjuuvo^ ^v x^onaCi^ ovto^, \9xa\kh0\» 'favouapfou (&T]vb( (oSto^ d' 
h eci) Iloaetfieaiv 'AOTjva^oi;). Nam lunaris Posideon nonnunquam lanuarii partem 
aufert. Idem et Suidas perspicue docet his Terbis: IloaetSetuv (a9}v )cap' 'AOT]va{oc( 
otiTico xaXoii(uvo{ ^ex^(jiPpio(. Quod vero ra(jLT)Xta>v proximnm a solstitio locum 
babeat, declarat Aristot 1. Meteor. c. ti. : 'Ewl 8k apxovTo? 'A67Jvr,(jtv EOxX^ou? to6 
MtfX«i>vo{ ly/vero xo(ii{ti)( om^p Jipb? apxTov , (&T)vb( ra(&T)XtoSvo^ 7cep\ Tponoi? ovto< 
Tow 4jXiou ^et(JLepiv^. Haec nobis paulo accnratius dem^nstranda foerunt, qnod eC 
^iphanii locns ita postnlaret, et quod indigne ferrem eruditos nonnulloe a Sca- 
ligero in enndem errorem inductos. £ quibus unns asserit imperite omnes ante 
illum Maemacterionem quartum mensem numerasse. Qui qnidem tot convictus 
rationibus cedat necesse est, et quod a Scaligero didicerat, tandem aliquando de- 
discat* Gaetera qnae ad Atticomm mensium disputationem et multa et exquisita 
^ei possent, snum locnm habebnnt in eo opere qno temporum doctrinam a Sca- 
ligeri somniis deo aspirante Tindioabimus. 

Ulnd nnum lectorem necesse est admoneri, eosdem ilios Atticos menses alias p. iss. 
Innares esse, alias non lunares, sed tricenarios, Tel certe Inlianos. Si lunaree, 
certam nnllam in Inliano contextn sedem obtinent, sed nltro citroque Tagantnr. 
Quae Tarietas «ffidt ut non iisdem lulianis mensibns a scriptoribns imputentur. 
Epiphanine hic de tricenariis, ant utiqae Inlianis loquitur, de quo panlo post 
agemns. Capnt anni, si Tera snnt quae pro Gacae sententia supra dissemimns, 
ab Octobri luliano dedudtur. Nam Metagitnion in NoT»mbrem conTenit. Ergo 
Hecatombaeon Octobrem occnpat, a qno mense Syromacedonicam periodnm or- 
ditnr Scaliger. Videntur post Constantinianas indictiones noTum illnd Inliani 
anni primordium statuisse et Hecatombaeonem in Maemacterionis locnm sub- 
rogasse. Ahoqnin nihil est certius qnam Hecatombaeonis mp\ xki TpoTro^ 6epiva{ 
coUocatum fuisse. Lnnaris enim Hecatombaeonis neomenia fioit iUa, quae sol- 
stitio propior esset, tam ante qnam post solstitium; id quod adTersns ScaUge- 



Digitized byVjOOQlC 



CXXIV 

riaiios alio loco probftbitmr. At in loliuui, siTe fixA stal^liqiie anni form&, His- 
catombfteon haesit in lolio , reliqoi seqnentes lolianos mtnses obtinnenint Pln- 
tarchns com Atticomm mensinm meminit, nonnunqnam fixos illos ac lulianos 
intelligit. Qnod antem eomm seriem Atfaeniensee retexuerint et Hecatomb. sta- 
tione dimoTerint, haud scio an ex alio seriptore quam ex hoc Epiphanii loco con- 
stare possit. 

Upo 8{ £?8o)V Noc(i.ppi(i>v.] Neomenia Athyr Actiaci, Tel Diocletianei, conTenit 
y. KaL Not. , hoc est Octobr. xxyin. Ergo duodecimus Athyr NoTembris octaTo, 
siTe Ti. Eid. Not., quod et nuoL xtl supra dixerat, lx. die ante Epiphania. Per- 
peram itaque postea, n. xxTm., xpb ixx^ £{du>v Nocfx^cuv a librario scriptom. 

Kctxa £ocXa(i(v{ouc.] Neomenia Choiac incidit iii. NoTemb., quem mensem 
tertium appeUat, siTe quod plures eiusdem nominis essent, ut apud recentiores 
Arabes duo Rabiu sunt, totidemque Giumediu, siTe quod ordine tertius esset 
Unde et qnintns in lanuarium incurrit A. iii. Not. ad KaL lan. comprehensiB 
Kal. ipsis dies snnt solidi lx, qui menses duos tricenarios efficinnt Nam ii. la- 
nnarii T:{\unoi mends iniit Videntnr Salaminii aequabiiem et Aegyptiacam 
mensium asciTisse. 

Kora na^fou^.] Apogonici neomenia coepit Octob. xxit. Inlus iniit Decemb. 
XXIV. A die xxir. Octob. ad xxiii. Dec. dies sunt lxi, qui sunt dno Paphidmm 
menses. Quare Apogonicus Paphiomm fnit NoTember, lulns December. 

KaTa "'Apa^a^.] Neomenia Angalthabaith Octobris xTm. competit, a quo die 
ad XVI. Dec dies sunt lx, sIto dno menses Aegyptiaci, quibus usi sunt Arabes 
illis temporibus. Nam neomenia Aleon pauh> ante coepit Decembris xtii. 

Kaia Maxc66va( 'ATcsXXa^ou.] Macedonid mensis , cum de tempore natalis 
ageret, mentionem omisit CouTenit porro ApeUaei neomenia cum P^^hiomm 
Apogonico. Nam utraque iniit Octobris xxiv. Sed nentra lunaris extitit Apud 
mediae Tetustatis scriptores, praesertim Christianos, nonnunquam Macedonici 
menses cnm Syromacedonicis, quos et Graecomm menses appellant, confundi 
p. 139. Tideas ; ut in insigni illo Anatolii loco , quem in seqnenti Diatriba declarabimns, 
alias Tero discemi, ut hoc loco fecit Epiphanius. £t certe Syromacedonicornm 
mensium alins in anno luliano situs quam Macedonicomm fiiit, non modo Tete- 
rum, quos lunares fuisse suspicamnr, sed etiam recentiomm ac fixorum. Ao po- 
sterioram quidem, hoc est Macedonicomm , apnd antiquos series obscura est ac 
difficilis, quod de ea Tarie praestantissimi scriptores existimasse Tideantur. Sed 
omissa modo quaestione, tcI in aliud potius dUata, tempus sic omnino statuo: 
Principem mensium locum extitiBse qui Hecatombaeoni responderit, quod in 
Alexandri Tita testatur Plutarchus. Oalenus quoque in Ub. i. Epidem. aequino- 
etium autunmale xata x^v ap^V toC Atou {jlijvo( fieri scripsit, ineonte Tero Peritio 
solstitium hibemum, aequinoctium Temum Artemisio , aestiTum solstitium Loo. 
Quod Tel de luUanis ac fixis mensibus accipi potest, tcI de lunaribus, eo Tide- 
Ucet sensu, ut sub quatuor iUo^ anni cardines totidem ilU menses ineant. FaTet 
huic coniectnrae losephus, qui persaepe Xanthicum Nisan esse dioit, ut Origen. 
Ub. I. cap. m., et Ub. iii. c^». ix. et x., Ubro Tero vm. cap. n. liar cum Artemisio 
ccnnponit, Ub. Tni. cap. m. Hyperberetaeum cum Tisri, Dium cum MarchesuTan 
Ub.i. cap. m., Chasseu cum ApeUaeo Ub. xii. ci^. vn. Adde iis astronomica 
qnaedam exempla in Chaldaica periodo apud Ptolemaeum. Quae omnia idibi di- 
ligentins eXpUcantur. Inter Macedonicomm mensium ex iis omnibus ordo iste 
constituendtts est 



Digitized byVjOOQlC 



cxxv 









MensM laliani, 


M «iMM Matei 




HmMs AtUeL 


qnibut fere «Mteri 
retpondent. 


Nisan 


SavO(xb( 


*EX«91|PoXm6v 


Martiiu 


litf 


'ApTSfJl(9(0< 


Mouvu)(^ui>v 


Aprilis 


ShiTmn 


Aa{oio< 


OapYTjXicav 


Mains 


Thamiu 


n^tvtfio^ 


Sxi^^o^opicov 


Iiiniius 


Ab 


Ac5o? 


'KxaTOfiPai(i>v 


Inlios 


Elnl 


To^K%cCioq 


M8TaYt(TV((»>v 


Angnstns 


Tisri 


T7C£ppep6Tflrt05 


Bof]$potJit(ov 


September 


MareliesiiTan 


Alo^ 


Ma{(xaxT7}pu(>v 


October 


Cliasseii 


'AiwXXflrto; 


IIuavt<j>((ov 


NoTember 


Tfaebeth 


A&8uvofto< 


Il0(Tt(dt(tfV 


December 


Schebath 


Iltp^TtO^ 


ra{&v]X((£>v 


lannarins 


Adar 


Ai^po; 


*Av6t«TT}p((6v 


Febmarins 



At in epiBtola Philippi Macedonnm regis, qnae est apnd Demoeth. xtp\ STtf^tvou, 
Lona cnm Attico Boedrom. componitnr, nt alins per illa tempora meneinm apnd 
Macedonaa contextns fdisse yideatnr. De qno alias. Nnno iUnd, qnod dixi, ez 
diagrammate constat, Macedonicos menses nno fere mense Syromacedonicis anr 
teriores esw. Nam Xanthicns exempli canssa Syromacedonnm est Aprilis Iniia- p. 140. 
nns, Macedonicns vero tametsi cnm Innaris est Aprili nonnnnqnam respondeat, 
saepins tamen in Martinm incnrrit, maioremque illins partem occnpat Gaetemm 
apnd Epiphaninm hoc in loco pro 'AntXXafou (c', Scatiger lib. v. de Emendat. 
pag. 482. B. corrigit 'A^ctXXafou z- Qoa ratione Apellaens Macedonlcns NoTsm- 
bris m. coeperit. Qnod Yemmne sit nescio. 

KaTot 'A6ijva(o(( MtTaYt(TV((uvo( ipS6|j.7).] Constat ex iis qnae panlo ante dis- 
pntata snnt, Maemacterionem ab Hecatombaeone esse qnartnm, qnod et hic lo- 
cns eridenter demonstrat. Nam Metagitnion proximns est ab Hecatombaeone. 
Igitnr E|dphanii saecnlo Hecatombaeon October erat, Maemacterion lannarins. 
Neomenia Maemacterionis congruit E[aL ipsis lannariL Nam vx. Maemact. eadem 
est lannarii ti. Atqni neomenia Metagitnionis non conTenit Kal Not. Qnippe 
mi. Not. Tn. dnntaxat est Metagitnionis; nisi mendnm sit in Epiphamii codice. 
A seennda Not. ad nltimatam Dec. dies snnt lx , menses Atheniensinm dno. Pro- 
tnde non liilianis , sed aeqnabilibns et Aegyptiacis mensibns nsi snnt Athenienses, 
cnm primnm fixnm et stabilem annnm adhibnemnt Imo Tero idipsnm apnd il- 
los antiqnissimam ftiisse non primns Scaliger, nt gloriatnr, sed Qasa ante illnm 
docttit lib. de Mensibns, nbi de anno dispntat Etenim annns, inqnit, apnd ilios 
erat duplex; alter diemm ccclx, cnins in fine appendices t dies inserebantur, 
ad qnos qnarto quoqne anno dies nnns accedebat, alter Innaris Mt. In priore 
forma tricenarii menses erant, ad modnm Aegyptiaci anni, nltimns mensis v toI 
Ti diebns auctior erat Haec Gaza. Qnod ntmm priscis Illis temporibns usu po- 
pnlari receptnm ftierit, alibi disseritur. Post Inlianam qnidem editionem, atque 
Epiphanii saeculo, einsmodi annnm obserTatum Athenis fnisse ex hoc Epiphanii 
loco coniici potest Ut enim Aegyptiacns annns mensibus tricenariis constans, 
cnm hactenns diei intercalaris omissione per Inlianum annum OTagaretnr, re- 
cepto anno Inliani typo tricenarios menses niMlominus retinnit, cnm inayo[i.ivoui 
T, et interdnm vi, ita credibile est Athenienses in anno suo fecisse, nt trieenis 
dnntaxat diebns singuU menses decurrerent, nec ad lulianomm mensinm descri- 



Digitized byVjOOQlC 



CXXTI 

ptionem qaadrArent SoaUger qmdem ir. de Emendat. pag. 237., uM de aimo 
loliano Athen. agit, hos ipsos putat non modo Inliannm aanom, hoc eet solafem 
etfixum, Tenim etiam lalianos menses admisisse, et Hecatombaeonem neom. 
Kal. ipsis Inlii conyenire. Sed in eo probando mimm qnam inscite imperiteque 
Tersetnr. Sie enim dispntat: Lnciaaas in Tita Peregrini statim post Olympiacmm 
Indom, com adhue fireqaena mereatas esset, circa mediam noctem PeregriAom 
se in rogam iniecisse narrat, commodnm exoriente lona. Contigit Peregrini 
mors Eusebio teste Olymp. ccxxxvi., cyclo xiy. Igitur lulii xvn. lana erat xx., 
aut XXI., et ideo circa mediam noctem oriebatur. Atqui Oljmpiacus agon cde- 
brari solebat xv. die mensis primo. Itaque cum eo saeculo Hecatombaeon idem 
esset qui Inlins, xt. luUi celebratus est agon, et tertio die a certamine finito 
luna erat xx. En criticum hominia acumen. Demonatrandum erat, Hecatom- 
baeonem Atticum fixum faisse in Kal. luliis. Ad id Luciani testimonium Heca- 
p. 141. tombaeonem pertinet, profert, quod ad rem nihil omnino pertinet. Si quid enim 
ex eo de neomenia mensis e£ficitDr, ad Elidensium, non ad Atheniensium annum 
ac mensem refertur. Nam in Elide, non Atiienis gesta sunt, qnae aLuciano nar- 
rantur. Deinde illum ipsum Lueiani locum quam negligenter attigitl Non enim 
scribit ciroa mediam noctem exortam esse hinam, sed amicum ilium, ad quem 
direrterat, circa mediam noctem ad id spectaculamprofectam: fup\ \Uaai v^Sx-coc 
iEovaotac cbnjsi tu6u vf^ 'Ap7c{vi)(* IvOa ^v ^ xup^, TC^ot nhxii oSioi slxootv cb;b 
T^C 'OXufi.nCac xaxa t^v bnc6$po{i^v. Mox Tero subiicit: xal Itzu^^ ^ oeXiivi) av^xst^ 
XtVy — xp^iocv 2x^vo<. Accidere itaquepotuit ut duabus, toI tribus, horis a 
media nocte iam eli^s apparere luna coeperit Sed neque tertio toI secundo 
potius, quam rv. toI t. a cMebritate die istnd oTMusse deboit Scribit emm Lu- 
oianaa finitia iam Olympiacis ludis Peregrinum diem de die trahentem demum 
certam in noctem condixisse: 6 8k aUi ova^aXX^fuvo^ viSxra xb TEXautatov icpoup;jxfc 
^($<{SaoOa( tj^v xaI»o(v. Ad haec quis Scaligerum docuit, xt. luliani mensis, hoc 
est lulii, non autem lunaris, Olympiacos illos agones de more celebratos eose? 
Quam haec Tana et av^pfioota sint nemo non Tidet. Certe CalTisius Olympiadem 
illam cGXxxTi. Augusti xn., non lulio peractam existimat Qai et ipse tamen 
puerili prorsus errore in illa Peregrini historia sese traduzit, dum scribit Pere- 
grinum Christiaoum esse factum anno Christi i.xxiii., Olymp. ccxm. In qno 
centum propemodum annis aberrat Nam Peregrini mors incidit in Olymp. 
ccxxxTL, annam Christi clxt. Yizit aatem Herodis Attici tempore sub M. Au- 
relio Antonino, ut ex Philostrato lib. u. de Vit.. Soph. in Herode coliigitor, nec 
non et ex Ludano in iilius Tita. 

Kata '£^a{ou( Mapsoouiev.] Epiphanius Christi baptismum assignat ei anno 
qui ooss. babuit SilTanum et NerTam, qui est lulianus Lxxin., NoTembri mense, 
cum XXIX annos, menses x implesset NoTilunium medium hoo anno incidit in 
NoT. Ti. , horis aliquot post initium noctis , cyclo x. Quare si NoTembris dies Tm. 
MarchesuTan ludaici dies est Tn. , neomenia ludaica iniit NoTembr. n, et t solidis 
diebus noTilunium antecessit. Nam ludaice noTilnnium quadrabat in NoTembris 
Tii. , feria i. Sed non puto tantum ab ilHs dissimuiatam fuisse lunarem i^poif-pjoiv. 
Et erratum fortassis est, ut pro ip$^{M], tp(tir) toI Seut^a, Tel certe tcxdiptf), le- 
gendam sit, quo tolerabilis neomeniae labes intercesserit Quin et alius error 
est in mensis appellatione. Non enim MarchesuTan, sed Chasseu ess^ debet, ai 
modo lunaris ille mensis ftdt. Qnod quidem fieri non potest, si integer sit hic 
Epiphanii locus et ludaici mensis sexta noTilunium commissnm fuerit Quid si 
aut ludaei tunc temporis , aut Epiphanias ipse ludaicorum mensiam Tocabula lu- 



Digitized byVjOOQlC 



CXXVH 

fiaais nMmailMM hibnerit? Ac tiuie October TiBri, NoTember limfaeeuvam fnerit 
Sed hsnui rei praeter conieetaraiii nibil habemnB. 

M. xxT. Tbv Y«f ?cpo&tov jvmcut^v.] Priore vffi xi)f i(^( anno neminem ad- 
Tenatnm esee Christo neqoe Tenim ett, neqne ez Epiphanii , toI eomm omninm 
qni tria dnntaxat paachata nnmerant, opinione defendi potett, nt ad nnm. xxTm. 
demonttrahitur, obi qoae hoc loco dicnntnr diligentins excntienda snnt 



DE ANNO ET DBE DOMINICAE PASSIONIS AD HAERESIN LI. 
DIATRIBA ALTERA. 



p. 149. 



VARIAE PRISCORUM SENTENTIAE DE AKNO PASSIONIS. 

Omnia qnae de idiqna re instituitnr disputatio cerds ex rebns minimeqme 
dnbiis debet profidsci; qnae ant per sese ipeae Terae sint, ant inter eos qni dis- 
pntant pro Teris ac professifl habeaotnr. Qnamobrem qui Temm passionis annnm 
indagare stndent, imprimis ea quonun certa sit fides elagere debent, ac prin- 
cipiomm sive dEtwfi^Tiov loco ponere. Ac sunt nonnnlla de qnibus Christiano 
dnbitare nefas omnino Tideatur, cninsmodi ista snnt, snb Tiberio Caesare ac pro- 
eQrat(»e Pontio Pilato passnm esse; tnm Tero parasceTe sabbati, siTe feiia Tt^, 
ant si qnid aliud est, quod sacroram Ubromm auctoritas confirmat Quibns si 
eontend eraditi homines fnissent neqne snis nos opinionibns ac coniecturis, tan- 
qnam scripturae ant ecclesiae decretis, adstrinxissent, mnlto et Tsritati melius 
et posteritati consulnissent Sed est genus hominum, qni ea qUae consensn re^ 
cepta Tulgi et aliqnot abhinc saeculis aatoritatem nacta non nimis Tetera ac di- 
ligenter excnssa snnt, timide nimis deosculantur, ac propemodum serTiliter, 
eorumqoe fidem et assensionem ab inTitiB exprimere ae pro ecclesiae dogmati- 
bns conantnr obtradere. Qnoram est qnidem hae in parte commendandum stn- 
dinm, quod cnm in ea tempora inciderimns , quibns magna est noTitatis homini- 
hns inieeta enpiditaS) ne ad religionis fideiqne damnnm publicae ille insaniae 
morbns eramperet, in eam partem peecare maluerant qnae est cautior. Yernm 
nti pio homini ac catholico magna est Totustatis habenda ratio, in iis Tero quae 
ab eoclesift saneita snnt, ne loTissime quidem haesitare licet, ita magnopere iiiud 
caTendnm, ne pro Toteribus et sacrosanetis habeantur illa quae paucis abhinc 
saeeuliB emerserint, noTe ad fialsitatis patrodninm speciosum illnd ecclesiae ac 
pnblicae consensionis nomen transferatnr. Qnam qnidem ecdesiastieae autori- 
tatis adseribendae licentiam cnm in aliis impnne Tersatam, tnm in ea quam tr&- 
etamns nataUs ac passionis dominieae qnaestione graasatam animadTertimus. 
In qna phurima Telnt ex communi ecelesiae deprompta fide iaotari solent qnae 
ant falsa sunt aut falsoram simiUima. 

Ne longe exempla repetamns, occurret Bedae sanctissimi hominis et eradi- 
tissimi decretum iUnd , quod in hunc locum distuUmus. Hic igitnr cap. xl. Ubri 
de Temporam Ratione, de aetate ae paseione domini in haee Terba pronnneiat: 
Habetenimmsi/aUor, eeoktiae fide9 ^ dommum im came pamio pku mimu quam p. 14S. 
xxxm a$mie utque ad euae tempara paeeioine tfixieee, quia videlicet xxx atmorum 
Juerit haptizaiue, eicut evangeUeta Lueae teeiatur, et tree eemie attnoe poet ba- 
ptiewM praedieaverit, Subiicit deinde : Sancta eiquidem Romana et apoetoiioa 
eccleeia kanc eejidem tenere et ipeie teeiatur indicuUe, quae euiein cereie annua- 
tim inecribere eoiett ubi tempue dominicae paeeionie in mewutritm popuUe revocane 



Digitized byVjOOQlC 



cxxTin 

numenm triginta wemptr et tiibuM anmis mimortm quam ab eius inearmmiime Dith 
tiysiue ponaty adnotat. Denique ammo ab eiue ineamatione iuxta Diom^eimm DCOt., 
iftdictione nxv., /ratree noetri, qui tuncfuere Uomuie, hoc modo ee in natali do- 
mini in cereie S, Mariae ecriptum vidieee et inde desoripeieee re/erebamt: A pae- 
eione domimi noetri lESU Chrieti anni eunt dlxtiq ete. Addit poctea: Nam qmod 
dpminue xt. luma/eria n. crucem aecenderit et una eabhatorum, id eet die domm- 
nica , reeurrexerit a mortuie, nulii licet dubitare catholico. Haec iile. Dqo hie, 
fidei atqae ecclesiae decreta proponiintur: altemm, GhriBtam dominom aetads 
anno xxxai. iam expleto, xxxiy. Tero inchoato, pastom esae, aerae yidelicet 
Dionysianae xxxiv., qoia com xxx. aetatis anno baptisatus faerit, tres deinde 
annos cam semisse Tixit; onde xxxrr. anno mortem obierit oportet Qaare hinc 
etiam alind ecclesiae dogma nascitar, Ghristam qaataor peregisse paschata, 
qaoram in postremo mortaos est Alteram ecclesiae decretam, de quo nuUi/ae 
eet dubitare cathoiico, eiosmodi penitar, Chrietum xv. luna paeeum eeee. Honc 
Bedae locam, Telat firmissimom qaoddam chronologiae manimentom nsoipare 
identidem optmii Tiri ac doctisaimi solent, eoqae potissimQm tdo svpeiior iUa 
Dekerii nostri sententia in Annalibas oppagnatar. Veram illo ipso loco pngnantia 
■eeam ac contraria Beda profitetnr. Etenim qai Tixisse tot annis qaempiam as- 
serit, eam, opinor, annam primom nnmerat qno in lacem editas est, non eum 
complectitar, qao in matris atero foit Honc igitor si Beda Teht excipere, eom 
is sit aerae Dionysianae primas, nt sapra deciaraTimos , tree ad triginta snper- 
enmt anni, qnoram in nltimo Ghristas passas est, aerae trioesimo qoarto. Ita- 
qae non amplias qaam xxxn annis , mensibos tribas Ghristas Tixerit, contr» iilnd 
ecclesiasticae fidei decretam. 

Sed manileBtias impUcat sese, dum ita concladit: Qjuoniam dxxxu amnie 
eircuiue pcuchaiie circumagitur, hie adde xxxin, vei potiue xxxir, ut iUum ipemm 
quo paeeue eet dominue attingere poeeie annum, fatnt dlxti. Ipee eet ergo anmms 
dowUnicae paesionis et reeurrectionie a mortuie, quia eicut dxxxiu. pnmo, ita 
DLXTi. tricesimo quarto per univereoe soiis et iunae concordat diecureue. Omnino 
statuit anno aerae Dionysianae dlxti., qui ^t cycli dlxtii., easdem neomenias 
ae ferias recurrisse quae erant anno aerae xxxiv. , cydi xxxv. £x qno ita eol- 
ligit: Et ideo circuiis beati DionysH apertis, si dlxvi. a6 incarnatione domimi 
continqene annum xrv. iunam in eo ix. £ai, Apr./eria t. repererie, et diem pa- 
echae dominicum vi. Kai. Apr., iuna xvu. , age DEO gratias, quia quod quaere- 
bas, sicuti ipse promieit, te invenire docuit. Quis haec a Beda per ironiam dieta 
saspicetur? quod Bridefertns Ramesiensis in scholiis adnotaTit Iromdce, inqidt, 
dicit hoc, dum nuUo modo invenitur. Sed haec scholiastes ipse ridieale. Neq«e 
enim ridendi caussam uUam habuit Beda, cum ista scriberet Qoin ut ex toto 
iilo ci^ite liquet, quid sentiret ipse plane aperteque significaTit Atqoi einnnodi 
p* i^ illa sunt, ut per ironiam esse dicta plurimnm Bedae ipsius interftierit. Sont enim 
absnrdissima. Quippe anno Ghristi xxxiv., cydo soiis xv., lunae*XTi., litera 
dom. G, noTilnnium Nicaenum (quod, ut saepe monui, olim etiam ad Ohritti 
saeculum accommodabant) contigit Martii viii., luna decimaquarta, xn. Kal. 
Apriiis, siTe Martii xxi., pasoha v. Kal. Apr., sive Martii xxvm., ut ex Dionysii 
ac Bedae cyclis apparet lidem charaeteres anno dlxvi. congrannt Non igitv 
annis istis iuna xiv. incidit in ix. Kal. Apr. , feria v. , pasclia vero in vi. KaL , quod 
ut eveniat , cyclus esse debet lunae xm. , solis xxi. , hoc est Gfaristianae aerae xii. 
Quamobrem ut Tera sint quae a Beda traduntur, non xxxiv. aetatis anno, sed xn. 
mortuum esse Ghristum oportet. Sed utcanque adscripti a Beda Martii dies ha- 



Digitized byVjOOQlC 



OXXDC 

bMDt Mte, n «nno illo xxxnr. pessBa eat Ghri«tns , non pote8t Inna xt. id ac- 
ttilMa. Mam Nicaona xnr. , qnae Ghriati tempcMre xm. erat , cooTenit Martii xxi., 
Isria I. Unde feria Beennda paains erit dominns Martii xxii. [Non minorem cy- p. 457. 
domm annommqne pertnrbationffiDi comperi apnd Victorinm Aquitannm. Onins 
Fasti aimt penes R.P. Sinnondttm cnm praefatione, ex qna ncmnnUa citat re- 
Mitqiie Beda lib. de Temp. Rat c^. xlix. In ilia ergo praefatione Victorws 
{ita enim in Tetnetifaimo illo codiee nominatnr, atqne etiam Victory non Victori- 
flw^ de anno dominioae passionis agens , Passum autem , inqnit , domimm nostrum . 
lemtm Chri$tim peractis V M cgxxtiii anm$ ab oriu mundi eadem Ckronicorum 
relatione monatratur (de Ensebii, Hieronymi et Prosperi Ohronicis loqnitnr). 
Qifod geetwn inckoante xxtiu. anno non potest dubitari. Siquidem vni. Kai. Apr. 
pritno menee ktna xit. veepere praecedente, eicut ab initio creaturae quarta/acta 
ett, eoepieee doceaiur: adiunetisgue biaeexti» ad eummam V M ccxxtiii annorum, 
e eg m e mti ix. , xx. cmno , t. /eria docet ee traditione praeventum, Primo vero any- 
morum die domdnu» noeter leeua Ckrietus ooenans eum discipuHs suis postqucm 
sm corporis et sanguims sacramenta pate/ecity ad montem Oliveti, sicut evangeHa 
aancta teaiantur, progresaua, ibique detefUus est a ludaeis tradente discipuio. De- 
iuceps yi./eria subaequente, id est tii. Kalemd. Apr., cruc^ixus est et sepultus. 
JWtia die, hoe est t. Kai. Apr., dowtimco surrexit a mortwis. HactennsVictorios. 
i)u pMfwn asseTerat Obristttm Martii xxvi. , Idria ti., resnnexisse Tero Martii 
xxTm. Ita dominiealis litera fiierit 0, qni character anno aerae Dionyaianae 
xzxiT. congmit, oyclo solis xt. Sed cnm dicat Innam Martii xxt. , qno die epn- 
Inm paAcbale ceiebraTit, fnisse lonam xit. , hoc nonnisi cjclo Nicaeno seenndo 
eonTonit, toI xui., si decimam qnartam appellaTit dedmam qnintam. Oyclns 
xm. competii anno Dionysiano xxxi. Qnare in anno cycli Innaris cnm Epiphanio 
ac Tetcribns consentit, in solari cyelo cnm Beda ac reliqnis. In expansis Fasto- 
ram annis pertnrbatioEa omnia snnt. Blic cmdfixum esse dominum ait coss. 
daobne Qeminis, quibns snccesserant Rnfins et RnbeUins, anno post natalem 
Ton., qno anno pascha incidit m. Id. Apr. Inna xx. Qna ratione cyclns eiit 
limae i. , lit domin. ; qnae eadem et anno xxxit. Dionysiano congmit 8ed 
syeM decemnoTeBnalis foedissima depraTatio est.] 

lam qnod ad Bedae locnm spectat, in qno scribit anno Dionysiano pcci. ad- p. 144. 
nolatnm ftiisse annnm a passione domini DCLXTni. , indictione xir. , in Annalibns 
ttbcaiioriun cnlpa dcgi. pro nccn. irrepsisse creditur ; qnod maxime miror. Nam 
•Ccn. aano non xrr. in^tio , sed xv. competit, qnae ab antecedente Sept. coepiA. 
Unde mnlto est Terisimilins natalem illnm, qno in cereis ista legerant monachi, 
laisse xxt. Deeembris anni Dionysiani ncc, a qno die Ohiisti anni nnmerari 
qn<Hidam solebant. Sed hoc pacto anno passionis ab aateoedente natali, hoc esC 
tribns ferd ante dism ipsnm passionis mensibns, inchoandi snnt Nam si e doc 
absolntis triginta tres solidos dedncas, restabunt dcxltii absolnti. Ideo doci. 
JBiena est dclxtiu. periode iniens, qni a natali septingentesimo Dionysiano in- 
^et xiT. incipit Qnod si ipso anni dcci. natali iniiet, esset non xir. indiotio, 
sed XT. Ac fieri qnidem potest nt Romana ecclesia temporibns illis Ohristnm 
«etatis aono ^^^"1 psssnm esae censnerit. Ita namqne septiogentesimus exiens 
incidet in annnm passionis DCLxvm. ; si nimirom xxxiu. primns passionis habea- 
lar, qnod foitasse Terins est. Qttanqnam de illo Bedae loco cogitandnm ampMns 
set. Qnod enkn ipsnm a nataH annnm anspicari Tolnmns, id qnod, nisi mendos» 
Tflrba snnt, necessarinm Tidetnr, cnm Dionysiana epoeha minns qnadrat, qnae 
a Martio mense inire consneTerat Atqni doci. annns in natali indictionem habet 

Corp. HMreMol. HI. I 



Digitized byVjOOQlC 



cxxx 

XV. Qnocirca vel indictioiies Romanae iun tom a lanaario inchoatae snnt et in 
oltimam Decembris diem desitae , Tel pro dcci. apod Bedam dcc. legendom, 
qaemadmodom legisse scholiastes Yidetnr, Tel deniqne indictio xv. pro xir. snb- 
stitaenda. Qnod si dcc. annnm Beda scripsit, tnm ntiqae xxxui. anno ab in- 
camatione paesas erit dominns, aetatis xxxii. ineonte. Paalns Forosempron. 
lib. iv. Panlinae dcci. qaidem annom hoc in Bedae loco posait, sed a pasaione 
DCLxix. , non dclxtiu. £x qno idipsam qaod modo significaTimos colligit, Ghri- 
stom ex illoram senteutia passam esse aetatis anno xxxi. cnm tribos mensibas. 
Etenim anni, inqoit, a pasnone et incamatione eodem die inchoantur, hoc est ab 
Tiii. Kal. Apr, Ergo necesse est aecundum Bedam totum ilUun anmm , qui erat 

p. 145. DCCi. ab incarnatione , esse apOMsione dclxix. Detrahe iam anno» dclxix a DCCI, 
restahunt anni xxxu ah incarnatione adpaesionem, Deduetis menaibus novem pa»' 
8u» est Christu» anno xxxi. cum tribus mensihus, Haec ille. Vernm repagnat in- 
dictio , nisi aliter locns emendetar. Ex iis omnibas Talidissime Bedae iila sanctio 
refellitar, qaa ex ecclesiae fide Ghristam patat mortoom anno xxxir., TixisBeqae 
annos xxxm, menses m. Qoam qaidem opinionem neminem se, qui quadraret^ 
reperisse Paalas Middelbarg. affirmat, qain et Bedam a se ipso dissentire, qni in 
Ghronico , siTe lib. de Sex Aetatibos, Aagasto annos lti et sex menses assignat, 
tnm Christam anno illins XLn. in hnnc mnndnm adTenisse scribit, anno Urbis 
DCCLii., Olymp. cxciT. anno tertio, passnm Tero Tiberii xTm. Unde oonseqnens 
est Tixisse sab Aagasto annos xir, menses ix ; snb Tiberio annos xtii, menses ti. 
Coliigantar anni xxxn , menses m ab incamatione ; a natiritate anni xxxi, men- 
ses m. Qaoeirca Teteres Middelbargensis existimat Ghristo in came tribaisse 
annos xxxm nondnm absolntos, sed non ad Bedae sensum qui hos annos-exira 
uterum a natali computat, sed ita, at ab incamatione ipsa namerentnr. 

Nam qaod ecclesiae aatoritate qai cam Bedae sententiam illam adstmofit 
niti se profitentnr, Telim concilii alicoius decretam, hoc est «ommonem eodesiae 
Tocem, ant antiqaoram certe Patram constantem in iUa tnenda consensionem 
proferant, qaod nanqnam omnino perficient. Nee enim ignorare possomas, 
qaantopere a se inTicem PP. omnes cam in anno passionis, tam in die ipso dis- 
sideant Irenaeas apostolorom propemodom aeqaalis inter qnadragesimam et 
qainqaagesimam annam aetatis saae passam esse salTatorem asserit, Ub. n. 
cap. 39., idqae se et ex eTangelio et loannis eTangelistae discipaUs, qaod a ma- 
gistro acceperant, dididsse confirmat. Qaem Irenaei locnm non recte in Annali- 

, bns inteUectam Tideo. Negant enim penitas hoc ab Lrenaeo esse scriptam. Ni- 

miram aUena mann insertam TiderL Guias coniectnrae caossam hanc potissimam 
affenmt, qaod eodem capite paalo ante contrarinm profitetor baptisatam esse 
Ghristam, cam propemodom xxx esset annomm, ac sabinde tria paschata pere- 
gisse, qaoram in tertio sit passos. Ideo qaod sabiangitur meram impostoram 
esse patat 

Sed hac coniectnra nihU ab Irenaei mente et sententia fingi potest aUenioB. 
Tantnm enim abest nt haec Irenaei propria non sint, nt atiter qaam si ita sen- 
tiret ac scriberet ilUns procedere dispatatio nnUo modo potaerit Agit in iUo 
loco contra Gnosticos tricenarii nnmeriacpleromatispatronos, qni xxx. anno 
inennte baptizatnm Ghristam, eodem Toro anno, mense xn. paasnm esse dice- 
bant Quos ex loannis oTangeUo refelUt; in qao tria distincte paschata nnmeran- 
tnr. Non igitur uao anno praedicatione itmctus est Neqae Tero triaista paschata 
sic attnlit Irenaeus, ut non plora Ghristam obiTisse crederet, sed qnod apnd lo- 
snnem liquida Ula et expressa leguntar, ex ns saHem ad tertium usque annom 



Digitized byVjOOQlC 



crxxi 

fntbikMMtj wm taatam ime, TaHdiBsinie demonstnt, cam interim tamen ipee 
bnge plora poet baptismvm praeteriiase yelit Qnod adeo rationes iilae qoibna 
eontra Gnosticos ntitor manifeate probant Cbristom enim ea aetate docnKse, 
fu^ magister appellari merito poaset, hoc est perfecta et yirili, statuit, qnam a P- i^e. 
XL ad L aanoa extendit, qno interrallo praedicaase ac demum passnm wse do- 
mimnm ezistimat, idqne seqnenti capite Indaeomm ex illis Terbis ostendit: 
QfitnqtMffinta anno» nondim habes, Qnamobrem licet anno xxx. inennte bapti- 
aatnm a loanne Ghriatnm ex Lnc« coUigat, non tamen statim ad docendnm ac- 
cessisse sentit Lrenaens. Alioqni constare ipse sibi non potest Tertullianns ad- 
Tersns Indaeos cap. Tm. Ghristnm decimoquinto Tiberii anno passnm arMtratnr. 
Qnanqiiam HieronTmns ad cap. ix. Danielis xxxm annos, non xxx, ex Tertni- 
Uani sententia Christo tribnit Eusebins m Ghronico enm natalem Christi in an- 
nnm Angnsti xui., ab Abraamo hmxt., reiidat, passionem Tero in xtui. Tiberii, 
ab Abraamo lOffXLTii., annos post natalem xxxi cnm mensibns aliqnot Tixisse 
statiut; si qnidem natalem ipsam in Decembrem conferat, sin ex Aegyptiomm, 
qnos seqnitnr Epiphanins , decreto, lannarii ti. diem Ghristi nattTitati praefiniat, 
nno amptins, id est xxxu, annos cnm mensibns tribns eidem post ortnm impn- 
tabit Longnm est ennmerare caeteros, quixxxi, antxxxn, ant ad summnm 
xxzm arrogant Qui autem triginta qnatnor assignaret, ante Bedam fnisse pnto 
neminem. Qui ne ^e quidem xxxit Tixisse statuit, sed xxxn duntaxat cum 
tiibas mennbns. Mam ex isto nnmero primns ille Titae aetatique detrahendns 
est, qno in Tirginis ntero fnit, ut saefnns admonnimus. Qno magis admizari 
soleo persnasisse sil^ nonnnllos Totustissimomm Patmm, ime totios eoolesiae 
hane esse fidem, Ghristnm aetatis annnm quartum et tricesimum attigisse. Cede 
Tel nnum ex omni ajitiquitatis memoria, qui aut ita senserit, aut, si id Terbo 
tenns iniedsse Tisns est, non eum annum quo in matris ntero gestatus eet inter 
annos illos nnmmiit Tantum igitnr abest ut haec communis sit de xxxiv. aeta- 
tis anno opinio, ut antiqnitati omni prorsus inaudita fuerit, Tixque paucis ab- 
hinc saecntis, eo ipso qnidem quo Tulgo traditnr sensu et interpretatione, ob- 
tinere coeperit 

EXPENDITUR CHRONOLOGORUM QUORUNDAM OPINIO 
QUI XXn ANNOS AERAE DIONYSIANAE DEESSE SUSPICATI 8UNT. 

Qne m ad mo dum anno passionis, sic in die ac mense quaedam Telnt certa 
commnni fide oonstitnta sunt: sed illud imprimis, Christnm Inna xv. in ipso pa- 
sdiate, siTe primo die azymomm, esse passnm et qnidem Martio mense. Quae 
dno enm mnitomm animis insedissent, qnod consentaneum erat aecidit, ut de 
passionis teii^re infinita qnaedam opinionnm diTortia nascerentur. Inter qnas 
ad stnporem usque ridicula est illa quam ex Sigeberto, Mariano, ac caeteris 
antea retnlimns. Qnibns cum persuasissimum foret Ghristnm Martii xxv. passum 
esse, feria ti., hoc est tiii. Kai. Apr., resurrexisse Tero vi. KaL Apr., Martii 
xxm., cnm in Dionjaiano cyclo aeraqne oommnni certam nuUam rationem ex- 
trieare possent, ee tandem difficultate ipsa quaestionis redacti sunt, ut anno p. ut. 
aerae Ghristianae xn. passum dominum assoTerantes , ab incamatione tricesimo 
qnarto, xxi, siTO potins xxii, annis aberrasse Dionysinm crederent: nt qui dno- 
Aedmom annnm ilhim constitnerit quem xxxir. numerare debuisset. Etenim uni 
aano dnodecimo quadrant illa qnae diximns ; nti leria ti. in xxt. Martii conTeniat, 
cyelo soUs xxi., litera GB, Innae xm. Yide quae ex Mariano ac Sigeberto in 



Digitized byVjOOQlC 



Gxxxn 

taperiore diatriba prodnziMis. Eaadan illant eonieetimin M opiuoMa do xxn 
aimoniin bibo diriBitiu sibi patefactam PaolM ForosMipronisniii nacrat lib. z. 
partis II. Panlinae Boae. Chun enim minime dnbitaret quin GhiiBtos Blaxtii xxt., 
fiaria vi., cnieem pertnlisiet, neqne eertom annnm satia explieaiet, poat longaai 
▼igiliam affiuBse Mbi Panhan apoatolnm naxrat, et ehronologonun ««■■""■' m- 
rorem indicasse, qni xxn aanoa praeteriissent; adeo nt qni xn. in aerae oon- 
mnni eentetnr, ia xxxir. haberi debnerit. Idem tamen non xt. Inna, sed xxr., 
passnm ene Christnm existimat; propterea qnod plenilnninm xxti. Martii eon- 
tigit feria tii. ; qno die Indaei pascha eelebtabant. Unde oelligas eoc Bedae, Si- 
geberti, Mariani aliommqne sententia eonseqoens esse Ghristun nen xv. Inna, 
8sd xiT., in cmcem sobUtnm fnisse. Tametsi hane iUi xt. kniam arbitxnti snnt, 
qnoniam Nicaennm cjckun ad Ghristi passionisqne tsmpora sine nlla icpMrn!«M>K, 
qiunn ignorabant, snspitione transtnlemnt. Panlns rero, ut erat astronomiae 
peritns, medios Innae motns et tabnias in consiiinm adhibnii GaetemmiUam 
ipsam annomm dnomm acTiginti labem inde eonflatam ezistimat, qno^ trinm 
pontificnm anni, Cieti, Marci et MarceUi ab Ensebio praetermissi snnt, qni an- 
nos XXII ecclesiae praefuemnt Qnae enm onmia Panlns accuxste illo in Ubro dis- 
semisset ac dxrinhns id se aooipisse confimmsset, in seqnentibus tamen lifaris, 
maximeque xin. , canssam prodidit, ei eontempta Panli apostofi ae dirinne signi- 
ficationis antoritate ad snnm illud icpoxpovt9|&ou biennium, qnod a nobis si^ca 
Talidissime refutatnm est, rerertitnr, ac dnobns annis Dumjrium TSfnna CSirisli 
natalem antoTertisse definit. Quoeirca impmdentissime sane Gasanbonns Execw 
eit xTi. ad a.xxxiT. nnin.xxxiT. Panlinnm istud eomm«itnm adTersns obliqnam 
Baronii eastigationem tnetur, cnm pxaeter otiosi hominis et aegreti Teteris som- 
ntnm atqne oXX^xetov ^Toa^ov habeat niUL Nsm ut omittam ab ^omet, qni 
id ribi reTelatum esse dixerat, tacite damnatnm iUud ac rrieotmn, qnam absnrda 
ista fabula sit, hunc in modnm demonstrari potest Si xxn annomm Titinm in 
aeram irrepsit, ita ut qni xn. dicitnr is xxxnr. numerandns fberit, non aUter ac^r 
cidisse hoc potest quam ul aUqnot anni de numero ao serie ipsa detxneti sint, ant 
certe natalem Christi Dionysins xxn annis infra legitimum tempus snnunofnrit; 
utpnta com incamationis et natalis annus ex usn Dionysu rit luUanus xlti. , de- 
buerit esw xxiv. , quibns si xxxit addas , lulianus septimus et qninqnagesimus 
exisiat, qoi est aerae Dionysianae xii., quo passum w^ Christnm iUi omnes 
opinati sont At Tero ntrumqne iUud perabsurdom ac longe falsissimnm est 
Snnt enim certissimi temporum characteres, snnt fiastomm Ubri qoibns oonsnla- 
tns singuU diUgenter adnotantur, snnt Romanoram Imperatoram anni atque hi- 
p. 148. storiae summa fide conscr^»tae, in quibus hiatns tanti ne tennissinunn qnidem 
Testiginm apparet Gonstat anno aerae Ghristianae xnr. mortnnm Angnstnm; 
qnod memorabilis illa innae ecUpsis ostendit Seqnnntnr et aUae dnae; qnaran 
nna anno Christi xlv., M \iiiicio et StatiUo Conrino ooss. JKaL Ang. contigit, 
qnam et Ciandins Caesar edicto dennnciarat, anno imperii sni qninto, nt antor 
eet Dio: altera Yipsanio et Fonteio coss. pridie KaL Maias aceidit, nt testatnr 
Plinius L n. c. lxx. Ea conTenit anno Tuigari lix., Api^ xxx., anno quinto Ne- 
ronis labente. Quibns si ecUpses aUas addideriB, qnae paitim ante, partim post 
Christi natalem aocidernnt, cum iisque Bonunomm eoss. seriem eompares, ne 
unnm qnidem annum deesse inteUiges, nednm ut xxn soUdi inraeteimitti potn- 
erint Ac Sigeberti, Mariani r^qnommque id genns chronologomm wptai m 
consilinm c^>ere neqneo ; qui cum Dionysiaaam aeram tanto ritio ^^^^fi^tfim pas* 
rim occinant, ab eadem tamen non recednnt Itaque Bfariaons anno Urbis eon* 



Digitized byVjOOQlC 



CXXXIII 

ditoeDCdLn., AngUBtixLi., Olymp. oxcir. anno t&rtio natam esse salyatorem 
scribit, indlct nr. Ubi licet indictio perperam adscripta sit, quae tertio cxcir. 
Olymp. anno, et Urbis ncCLn., tertia esse debuit, tamen a ynlgari Christi aerae 
nno dontaxat anno revera dissidet, ex Mariani vero institnto cnm eadem illa 
connectitar. Falsom est itaqne xxn annos in Dionysiano cyclo desiderari, cnm 
praeter ea qoae diximns mnlta alia sint quae ex eyangelica historia cnm domini 
ortn implicata et coninncta constat esse. Yelnt Angusti , Herodis , Pilati Tiberii- 
qne tampora; qnae omnia cohaerere neqnennt, si tam immanis hiatns admissizB 
fiierit, stqne in anteriora xxn annis promorenda Ghristi nativitas yideatur. Nam 
utiB aera Christiana nihil, in cyclomm rero dispositn mntandnm aiiqnid isti 
eensaeilBt, nihil ad rem pertinet Bfaaent enim noYiloiiionim rati ac constituti 
nihilomiiuii dies, qnoscnnque tandem cyolos aecomodaris. Ut anno, yerbi caussa, 
Christi xn., siye cydum Innae xiii., solis xxi., applices, siye alium quemlibet, 
neomenia Martii xii. , plenilunium xxvi. committitur. Anno yero xxxiii. noyi- 
hmium xix. yel xx. Martii , plenilunium Apr. n. vel m. Unde qnantumlibet cy- 
clorum ordinem commutent, nnnquam tamen perfident ut anno illo, quem pas- 
sioni dominicae praefigunt, lunaxy. in Martii xxy. inddat, feriamyi. Accedit 
quod etai eoncedamus iilis omnia, hoc ipsum tamen, quod maxime cupiunt, 
nihilo magis assequentur uti luna xv. Christus sit passus. Quippe anno Chri- 
stianae aerae xn. noyilunium apud ludaeos et in Hierosolymitano meridiano 
Martii xn. oongmit, feria vn. Passus est autem Christus feria vi. Igitur luna 
xiv., etMartii XXV., non lunaxv., neque plenilunio. Qna in reBeda castigandus 
est, ut aliquoties dixi, qui lib. de Rat. Temp. cap. xlv. passum esse Cliristum 
refert vm. EaL Apr. luna xv., anno aerae Dionysianae xxxnr. Nec minus hal- 
hicinati sunt qui eodem anno, luna xv. nono Eal. Apr. passum affirmant, con- 
dlii Gaesariensis fide ; de qno paulo post agetur. Nam omnino pleniluuium anno 
Ghristi xxxiv. decimo Eal. contigit. 

Quapropter duo sunt, qnae mediae aetatis chronologis cmcem in iila quae- 
stione fixemnt: primnm quod non dnbitarent ludaeos pascha luna xv. celebrare, 
ac lunares motus et quidem accuratissimos observasse, alterum, quod id Martio p- 149. 
mense eiusque die xxv. aecidisse vellent, feria vl Sed recentiores iidemque 
ab omnibufi doctrinamm omnium, praesertim mathematioamm , praesidiis pa- 
ratiores chionologi, cum haec parum esse consentanea viderent, prius illud qui- 
dem de lunari motu tenuemnt, posterius vero de mense ac die nequaquam secuti 
sunt Ex quo factum est ut in anno passionis indagando pleniluuii cum yi. feria 
conyenientis rationem liabendam eese duxerint. Paulus vero Forosempron. lib. 
VII. partis u. annomm xn, hoo est a xxx. Christi ad xl., novilunia plenlluniaque 
proposuit, tam media quam vera. £x quibus sex duntaxat hic adscribemus , ut 
quaestionifl controyersiaeqne status lectornm ooulis subiioiatur, ab anno aerae 
XXXI. ad xxxvL, quod in horum annorum aliquo Christi passio coUooandia sit. 



Digitized byVjOOQlC 



CXXXIV 

LATERCULUM NOVlHJNroM 

AC PLENILUNIORUM TAM MEDIORUM QUAM VERORUM MARTII 

MENSIS AD MERIDIANUM HIEROSOLYMITANUM AD VI ANNOS. 

£x PmQo Middelbargensi episcopo ForosempronienfL 

Horae et horarum fragmenta a meridie computarUur, Feriae a med, nocte ad med^ 

Anno Chriati xxxi. Cyelo solia xn. Litera G. Cydo lonAe xm. Feriae. 

NoTiL med. Martii xi, 19, 51', 12" Feria n. 

NoTil. verom Martii xi , 14 , 23 ' Feria m. 

Plenilaninm Martii xxti, 14, 13', U" Feria n. 

Plenil. Temm Martii xxti, 13, 5' Feria m. 

Anno Christi xxxu. Cyclo solis xiu. Lnnae xir. Lit F £. 

NoTil. med. Martii xxix , 17, 23 ', 51" Feria i. 

NoTil. Tenun Martii xxix, 12 , ' Feria i. 

Pienil. med. Apr. xm, 11 , 45', 53' Feria i. 

Plenii. Ternm Apr. xrr, 0,5 ', 1" Feria n. 

Anno Cbristi xxxni. Cyclo solis xr?. Lunae xt. Lit D. 

NotU. med. Martii xix , 2 , 12 ', 28 " Feria t. 

NoTil. Temm Martii xix, 2, 31' Feria t. 

Plenil. med. Apr. xi, 20, 34', 30" Feria ti. 

Plenil. Temm Apr. m , 6 , 8 ' Feria ti. 

p. 150. Anno Christi xxxiv. Cyclo solis xv. Lnnae xvj. Lit. C. 

Novil. med. Martii vm , 11, 1 ', 5 " Feria n. 

Novil. veram Martii vni, 19, 21' Feria m. 

Plenil. med. Martii xxm , 5 , 23 ', 7 " Feria ra. 

Plenil. verum Martii xxm , 6 , 59 ' Feria m. 

Anno Christi xxxv. Cyclo solis xv. Lnnae xvn. Lit 6. 

Novil. med. Martii xxvn, 8, 33', 44" Feria i. 

Novil. vernm Martii xxvn, 19, 57' Feria n. 

Plenil. med. Apr. xi , 2 , 55 ', 46 " Feria n. 

PleniL veram Apr. xi, 0, U' Feria n. 

Anno Christi xxxvi. Cyclo solis xvn. Lunae xvm. Lit. A G. 

Novil. med. Martii xv, 17, 22', 21" Feria ti. 

Novil. veram Martii xvi, 7, 9' Feria ti. 

Plenil. med. Martii xxx , 1 1 , 44', 23 " Feria ti. 

Plenil. Terum Martii xxx ,5,51' Feria ti. 

£x hac tabella manifestum est anno Christi xxxrv. plenilnninm feriae vi. minime 
convenire qnod tantopere pngnatum est, ac si id ad passionis tempns omnino 
requiritur, duos duntaxat annos esse, qnibus obtineri possit, annum videlicet 
aerae siTO incamationis xxxiii. et xxxvi. Priorem loannes Lucidus , Rogerins 
Bachon et Perrerius noster amplexi snnt, posteriorem Panlus Forosempron. Qni 
qnidem non xxxvi. aetatis anno passnm esse salvatorem existimat, nt frnstra 
credidit Onufrius, sed anno xxxit., qnandoqnidem Christi natalem biennio infra 



Digitized byVjOOQlC 



cxxxv 

DioBTtiaiuaii epockam siunmoTit. Sod qui xxxm. anao pMsnm esse yolant 
Christiutt Apnlis m., hi lana xt. id a<;cidiMe censent Paalns vero luna xiv., 
nec in ipso paschate, sire primo die axymorum, eed pridie, yidelicet Martii xxx. 
At Lacas Gaoricos, eomqae secutns Onofrias, anno xxxiv. passum affirmant, 
Bon qoidem lona xt., sed xTm. Martii; qnoniam ludaeos arbitrantur non a noTi- 
ianio, aed a comicalata effigie neomenias aaiqticatos esM. Qaam nos opinionem 
poetmodom excatiemas. 

Nam illod primo Tidendam nobis est qaae faerit temporihas illis apud lu- 
daeos anni ratio. Qaod illi ne inquirendam qaidem opinati sunt quibus explora- 
tiseimam erat ladaeos ad usom festorom ac solenniam medios lunae motus ad- 
hibnisse; ita ut pascha luna xit. ad Tosperam perageretur, nec alio id tempore 
celebrari Us esset, at in Annalibus Ecclesiasticis a. xxxit. nom. xxxiv. legimus. 
Yeram com ex hoc ano fonte innumerae illae et inextricabiles controyersiae opi- 
nionesqae propagatae sint, in arcem ^am quaestionis inTadendom nobis est, 
et illud ipsam qaod a$t(o(iaToc apad nonnnllos locum obtinet sub inquisitionem 
Toca&dam. 

DE ANNI lUDAICI FOEMA QUAM SUB CHRISTI TEMPORA TENUERUxNT. p.m. 

Daplex in Hebraeorum commentariis ciTilis anni ratio traditur, utraque iu- 
naris, de qua Moses Maimonis F. accarate disserit parte prima lad, tractat. de 
Kiddasch hakkodesch et ad eandem tractatum glossa. Prima stante adhuc tem- 
pio usitata fuit, qua neomenias ino Tij^ 9^(i>c indicebant. Quod in hunc modum 
fiebat. Erat apud ludaeos 1*^1 21^1 siTe ouvtfSptov, penes quod constituendarum 
Beomeniamm potestas residebat, quam nSTHp, determinaUonem Tocaut Huius- 
modi ouv^pta plnra in Palaestina cum essent, praecipuum erat Hierosolymis, a 
quo caetera penderent. Itaque giossa cap. tractat Kiddusch §. 8. 13M 1*^M1 

.••npyn Dm n>"'Bo pit^niir •pjtttD y^T^ ^ra ?d ■nniD DKpiai^T^a^ 

Neque vero noM xnniHmur alieri, quam definitioni sacri conseeeua; quoniam haec 
coiumna est decisionis, Atqui Mc ipse consessue Bierosoiymitanus est. Quando- 
quidem consistoriu omnta, quae in IsraeHHca terra sunt, veiut accessiones quaedam 
suHt, Hierosofymitanum vero fitndamentum est, Quare Hierosolymis potissimum 
responsa petebantur. Sed OTersa urbe, qoamdiu ludaei in Palaestina remanserunt 
ac ouv^piov ibidem habuerunt, penes illnd ius omne fuit, quousque Gemarae 
Sapientes desierunt, ati cap. t. §. m. Moses scribit Proinde qui Tixerunt 

nnp h:^ Hi'1'^ ^stt 'ir it^tt^n ^ran '»'a'»i lai rmfc ^ran •^»"»3 

D^^^UID Vn *^Kj /» diebus Sapientum Misne et Sapientum Gemarae, usque 
ad Rabbi Abaie etRabba, determinaHone IsraiiiHcae terrae nitebantur. Postremi 
Sapientam Misne Tixere circa tempora Antonini, Christi cl.: at Gemaraei ad 
annum fere d., ut Germen DaTid fidem facit. Toto igitur iilo tempore «7:0 t% ^^- 
mb}^ atqae ex Israelitici consessus praescripto neomenias ordinabant. Quarum 
quidem constituendaram ea disciplina fuit. Veros et accuratos lunae motus , at- 
que, ut loqantnr, plWll ex astronomids tabalis consessus iile diligentissime 
scnitabatar explorabatque nam luna suo tempore Tidendam se praeberet, ni- 
mirnm trieesima nocte, at in eam ^mi^ incideret, sIto prima accensio, quam 
n^K^ Tocant. Ao si intuendae illios copiam fore cognoscerent, speculatores 
apponebant , qai statim ao nascentem lunam prospexerant, Concilio renuntiabant 
8ed in testium delectu morosa ac superstitiosa diligentia opns erat, quam aliqaot 
cap&tibos Taimudici aat<»es explicant. Ubi de Tisione conTenerat, tam legati 



Digitized byVjOOQlC 



CXXXVI 

pMtani dimittebuitQr qoi fdtaram ii«om«iiiam et rUT^p d«iiiui4Hrait Q««d d 
XXX. dle testie nulliii im; specalator afi^iisset, tricesimo primo neomeniim Mbde^ 
bant It» fiebAt at plenomm caTommqne mensiam snocessio neqnaqnam con- 
staret, sed nt eiyiles m«ises ad sideris aepectnm dirigerentnr, nt cap. Tm. glostH 
docet. Deinde qni procol ab eo nbi consessns, siye 1^1 tr*l erat, habitabant, nl 
eo legati, qnos '{'^niplD nominant, tam cito aspirare non possent, bidno feftas 

p. 153. neomenias agebant, qnod incerti essent qnisnam dies a coneilio defiaitaa eeset 
Atqne hoc hodieqne Indaei illi lacinnt, qoi extra Indaeae fines iv {iMCopf degont 
De qno yide cap. v. tract Kiddosch. 

lam intercalationes mensinm non eerta deecriptione ooartabant. QiiMiiii 
enim tertio qnoqne anno, Tel interdam seenndo, mensem, qnoad licebat, inaere- 
rent, tamen persaepe aHter fiebat, et nonnunqnam intercalares anni doo con- 
tinnabantnr. £t qoidem triplicem canssam intercalandi cap. nr. Maimonides ex- 
ponit Prima est Tekupha, siTe cardo aequinoctii Temi, qni cnm in xti. Nisan, 
ant post eam, incideret, tum Adar intercalatns est Altera caossa eet, si non- 
dum Abib appeteret, hoc est necdum firuges noTae maturae essent, niaunai 
•nttn^^n t\my2 yr\y2 y^^iprO f'^'^^^» hordea, ex quibus Omer, sive mani' 
puiue oferrehtr; quod secunda die azymomm fiebat Tertia caussa est, cnm ar- 
bornm fractos nondum matumissent Aliae insnper oanssae ICTiores aooedebant 
et fortuitae quae cap. rr. traduntur: ut si Tiis pontibnsqne fractis interelusns ad 
Urbem esset aditus , si furai nondum refecti, si longius deportatus esset popnlni 
et alia id genus. Sed primaria intercalandi caussa Teko]^ fiiit, nt intra certos 
solaris anni terminos luna coerceretor, ne nimiam eTagaretur ac festomm ee- 
lebrftates in alias atqne alias tempestates transferret; qnod in Arabico anno ae 
Innari simplici et soiuto usuTenit Sed qaae tam solaris anno detmffdo aludaels 
obserTata sit, postea diBseremus. Porro hanc ipsam anni formaa stante adhne 
templo necdum dispersis penitus ladaeis usarpatam esse inter Thafanodieoe 
constat Post templi Tastitatem profligatosqoe e Palaestina ludaeos , cnm iam 
nulla auvedpia superessent, altera temporam ordinandorum serTata ratio est, ot 
ex scripto ac mediorum motuum tabulis constantes et certae neomeniae pro- 
ponereutur, ex cycli decemnoTennalis methodo, quem ^ITnifl Tocant et *^*D]^« 
Hic est annus ille ludaeornm noTissimus, ad medios lunae motos accommodatns, 
de qno Moses cap. vi. et sequeutibos, tum accurate Paulus Forosempron. , Mon- 
sterus et Scaliger aliique disputarunt. Cum hoc ladaico anno conianctae sunt 
feriarum novilunioramque trauslationes et sexcentae aliae nngae, morosae illaa 
quidem ac perplexae , sed quae nihil ad institotum pertinent ; nisi si quid de traas- 
lationibus postmodum erit ageudum. 

Hae sunt anni apud Tbalmudicos scriptores formae descriptionasqne dnae, 
quarum prior Christi temporibus ex illomm opinione congrait, pofterior longe 
postea est recepta. Quocirca non mediocriter aberrant qui ex recentiori hac m%- 
thodo mediisque lunae motibus vetera ludaeorum festa^ praecipue paachatis , in- 
dagare student; quod Paulus Forosempron. anxie nimis et scrapulose facit, Ub. 
vni. partis n. Neque minus errant qni Phase ludaicnm lona xir. ex medionim 
motuum accuratis rationibus adstringunt, quandoquidem bidno nonnnftqaam 
post mediam coniunctionem fiuji^ accidere in politico anno potoit. De qno postea. 
Nunc enim aliorum post Hebraeos magistros expendenda sententia est^ Sea: 
ligeri cumprimis , qui lib. de Emend. Temp. ii. et in Isag. Can. copiose de lodaiea 
tam Tetere quam recenti anni forma dispntaTit ex Hebraeoram commentariis. 

p.153. Sod, ut solet, permulta ex ingenio sno conficta ac falsa permiscet; qnaa alibii 



Digitized byVjOOQlC 



CMXvn 

il dosdnus dsderit, tz iMtkntii reMUntiir. Hoc ▼•ro loeo qimtiini ad siuoeptMii 
do dQiniDieM pMsionis aano quMotioDtBi needise erit, e nudtia paoea libabimw. 

* 

DE lUDAEORUM ANNO VETERE 8CALIGERI SENTENTIA. 

Nihil hio de antiquiMimoram Hebraeonim ac patriarchanua anno dicam, 
qnod ad rem praesentem niMl attinet, aed de recentiori dnntaxat aetate, qaae 
Christi natalem aliqnot saeealii anteoesf it Qoo tempore Alexandream, si?e Orae- 
cam aimi formam a ladaeis admiMam et oaa civili reeeptam Scaliger arbitratos. 
eet idqae chronographia admiratoriboa aais omnibns persnasit. Imprimii enim 
lib. de Emeiid. ii. p. 99. ed. alt scribit, lodaeos, cum neomenias ino t% ^&mMi 
dedaoereut, aecepto Seleacidaram iago eoram annam et epocham ad politicos 
osos transtalisse ac Syromacedonicam periodom asorpasse. Erat baec Caiippica 
mera, cyclis Metonicis iv constans, annis lxxvi, nt Censorinns aactor est, diebos 
27759. Cydas porro decenmoTennalis Calippions idem prorsas erat cam loliaao, 
<tieram 6939, hor. 18. Sed cam periodam saam Calippos eo inchoasset anne 
qoo Darinm Alexander ad Arbela Ticit, OtTmp. cxii. anno secnndo, siYo Iphiti 
ococxi.n. , per. lol. 4383. , cydo hinae xm. , solis xt. , ab aatamno , tam Qraeci 
in Macedonia qaam Syromacedones in Asia eandem illam dedmo nono, qoam 
a Calippo excogitata fderat, anno instaaranmt, daodecim annis post Alexandri 
mortem , periodi Inl. 4402., cyclo lonae xm., solis ti., eamqae a Syromacedonibas 
Cfaaldaei, ladaei, Hagareni, Arabes traditam accepenmt. Indaei Tero aeram con* 
traetaom tr ^ WI P V319 Talgo nancnpant. In Maecabaeomm libris anni Grae* 
coram appeDantnr, iidemqae Seleaddaram dicti, qaod eodem anno qno periodos 
illa iniit Seleacas Babylone recnperata emergere atqae imperiom stabilire coepit. 

Lonaris anni modns est diernm 354, 8, 5'3, 6" i%7, mensis 29. 12. U\ 
25" 'V47. Anni principiam ab aatamno et qaidem Oetobris vn. Nam Tekapha 
Tini inddit in Octobris vn. : qni dies primas erat anni solaris. Nam et solarem 
praeterea annnm obserTabant, nt in Ub. it. de Emend. scribit, coias bisextos 
ante primam Tisri tii. Octobris infindebator. Sed postea franslato in Temom 
tempos initio inter primam et secondam Aprilis insertos est Postea loliana anni 
fotma recepta, inter xxt. etxxvi. Martii intercalatas est dies. Igitor lonaris 
anni dispositio apod lodaeos Syiomacedonica, siTe Calippica, ftiit, coios initiam 
ab Octobris th. 

Verom com cyclos Callppicas lanaris idem est com loliano, Innarem lodai- 
com, qoem Terissimom potat Scaliger, excedat horis5., scrap. Indaicis 760., 
qooniam cyeli decemnoTennalis excessos est hor. 1. 485, post cyelos Tero Calip- 
picos IT., qoi Hipparcheom onam facinnt, ad horas 22. 880, hoe est fere diem 
soUdom excessos ilie perTeniat, lodaei paolatim labem anni soi deprehendemnt. p. 154. 
EtMiim Calippicam istam formam ad annom Christi 344. retinoerant, nt lib. U. 
de Bmend. scriptom est Circa honc annom Tero bidoi Titiom animadTertemnt, 
com iam ab initio Seleacidarom annns 656. laberetar, qoi est xLTin. post Hip^ 
parcheas periodos doas. Itaqoe com Tisri lodaeoram Alexandreus esset in xxti. 
S^t feria it., ex epilogismo hodiemo, siTO lonari ixpif^y character erat 2. 4, 
240. Sept xxiT. En lcibm bidui. Nondum euim rationem CaHppicam de sede mia 
9olieitaverani Ittdaeiy $ed eam adhuc incoltmem eervaverant. Sero igitnr tandem 
errore cognito, adhibita in aoxiliom astrologia, eom annom institoerant qoo 
utontor hodie. Qoamol«em ex opinione Sealigeri annas ille Syromacedonicos 
et Alelrandreos Calippicos non solom sob ipsom passionis tempns, Teram etiam 
dio poste* apod lodaeos obtinoit Sed eodem in opere de Emendatkme senten- 



Digitized byVjOOQlC 



GXXXYm 

tiam Biiitat ae eontmiiim docet lib. y. p. 339. ladjMOf «oim aaMcit Cakpinca 
periodo ad tempora vsque DiocUtiam pkis mimu u9o§ CMf. Sed cum CeUippicae 
neomeniae biduo reras neomeniae morarentur, Sjfnedrium Tiberiadenee convocatie 
peritie astronomiae magistris, inter quoe, ut exietimo, Bahhi Adda fuit, usu Co- 
iippicae periodi cum computo annorwm Akxandri eiwnU abrogato notam amni ra- 
tionem insiituit, ut neomeniae non per periodos, sed per ipsum moium medtmm Iv- 
nmrem putarentur, Cum igitur diem , ubi erat iocus diei interccJandi, koe est tel 
Oct,, putarent /uisse primam diem, in qua munthts conditus, hinc compuium summ 
inire decreverunt. Et quia dies aequinoctH et ideo Tekupkae autumnaiis erat in 
xxnr. Sept., consideraruni in quot annis Tisri a centro Macedonico, id est a tii. 
Oct. ad xxiY. Sept. in anteriora progressus /ecerit ; quod nonpotueruni depreken- 
dere sine doctrina anni H. Adda. Igitur a vu. Oct. ad xxrv. Sept. dies suntxm 
praecise; quibus competuni anni 4104 ex doctrina R. Adda. Totidem emm anm 
dani xp(»)yv[os(i>c aeXii}vtoDc% dies xin, horam i. Idem et lib. rv. p. 261. repetitor. 
Vemm nihil hio Scaligeri doctriBa TaDins atque inconstantiiis est Primum enim 
retractat id qnod dixerat, Galippicam formam post Conatantini tempora nondnm 
repndiatam liiiMe, et anno primnm 344. alteram illam eioB loco snbetitatam. 
Deinde R. Addam ei concilio interfnisse pntat et repndiandae Calippicae periodi 
ae recentioria institnendae aatorem fdisse. Ad haec einedem Tiberiadenas Syn- 
edrii et R. Addae decreto translatam esse anni epocham a vn. Oct. ad xxnr. Sept, 
cam tot anni constitati essent, qnot ad xin dieram xfxnipjmv reqoirantor, ni- 
minim 4104. Qnae omnia parnm est inania et commentitia eu/& nec allias scri- 
pioris aatoritate , aat oUo antiqoitatis testimonio ftilciri, nisi contraria etiam sibi 
ac nollo modo consentanea dicantar. Nihil enim apad Scaligerom cum in libris de 
Emend. tom in Isag. Canonibas tam crebro decantatam est qaam noTitiam iUnm, 
at Tocat, ladaeoram annom, qao ati hodieqae solent, a R. Hillele longe post 
&. Samaelis Addae tempora excogitatam faisse. Ac ne calamniari sciens Tidear, 
cam iis qaae in opere illode Emendatione scripsit conferam, qaae in postremo 
qoem ea de re edidit libro penitas a se diTersa ac pagnantia legontar. Nam Isa- 
gog. Can. lib. m. p. 215. Templo, inqait, ailhuc stamte, mensis mere iunarisHip^ 
parchi in usum a ludaeis receptus erat. Post excidium tempii, ut essei/ormuia 
fuaedam perpetua anni civilis, quo pieraque omnis ludaeorum $iaaicopa uieretur, 
p i^ primo typum pubiicavit R. Samuei cognomento larckinai, circiter €uumm Christi 
CCxiii. pbts minus: quando ludaeis praecepit, ut reiicta veteri Tekupha in tii. Oct. 
Tekupham Sosigenis luiianam in xxiy. Sept. ampiecterentur. Ipse etiam priatus 
ludaeorum ez definitione mensis iunaris Hipparchea deprehendit discrimen ennea- 
decaeteridos lulianae etiunaris esse hor.l. 485. Postea R. Adda Bar Ahaba, vir 
saeculo suo ludcteorum doctissimus, pensitaiis Hipparchi raOombus, ex qmibus 
enneadecaeteris iunaeminor estuna enneadecaeteride CaUppica hor.i. 48S, hoc 
excesau in 19 distributo coiiegit kor. 0. 82"^ /^^ de quadrante luiiano, sive CcUippico, 
deducendum esse; ut modus anni sit dierum 365, 5. 997^y^^ Quare R Adda lu- 
Uauum annum et Samueiis Tekuphas reiecit, quod eidem luiiano die perpetuo 
haererent, ipse vero cum annum tropicum Hipparcheum suis obtrusisset, in quo 
post 304 annos soiis ac iunae rationes ad amussim quadrant, nec est uHa Tcpo- 
^]rc(i>at(, aui (JLST^[i;cT(u9t$ , Tekuphas aiias institmt, quae cum noviiuniis pari 
prorsus ratione a luiiani anni epocha retrocederent. 

Orsas est autem a Tekapha Nisan, non ut Samuel, a TekaphaTisri , primum- 
que Nisan in ea nocte coilocant qaae secuta estEaL Apr. feria v., caius character 
5. 1. 770 auno bodiemi coniputi 4017., et ab eo dedocto charactere yu annorum. 



Digitized byVjOOQlC 



t CXXXIX 

Tidelicet 5. 15. 158., deprehend^t Nisan «mi hodterni compvti 4010., nempe 6. 
10. €20., de qno si dedneatur eharacter vn mensium, remanebit Tiiri eiosdem 
anni 2. 17. 469. Gjcli ccxi iam eiapsi erant, qnomm diaracter 7. 12. 265. de 2. 
17. 469. deductns retinquit primum Tisri 2. 5. 204. 

Postremo R. Hillel princeps anno Ghristi 344., annis xcni ab obitu Samuelis 
ntramque factionem condliare studens, ut yeterem Mosis epocham, quae est vn. 
Octobr., et noTam Sosigenis, quae est xxiv.Sept., complecteretur, quot anni con- 
gmunt diebus xin ^ipoT^pJotu^ oeXTjvtqtxTJ;, qui inter xxiv. Sept et vii. Oct inter- 
iecti snnt, tot annos ab initio compnti sni ad illud tempus nnmeravit, nempe 
4104. , ut in Ub. ii. de Emend. fnsius exponitur, ubi ita proditum est: Institutam 
circa annum 344. periodum annorum 6916. ductis 13 in cydos solis ac Innae. 
Cnius periodi annus 4105. init anno Christi 344., cyclo lunae ludaico i., Romano 
ui. , solis xvn. , quo quidem annorum spatio Tcpoijyv^m^ lunaris facta est dierum 
13 hor. 1., quae de 37 diebus , qni a Kalend. Sept. fluxemnt, detracta, relinqnunt 
dies 24. Eodem anno character Tisri a meridie 23. Sept. contigit hor. 10. 204., 
sire ludaice ab initio noctis hor. 4. 204., feria 2. Primns autem cycli annns neo- 
meniam Tisri habuit a meridie vi. Oct. hor. 11. 204., sive ludaice 5. 204., feria 2., 
anno periodi lul. 953. , adeo ut character Tisri sit 2. 5. 204. , qnae radix est neo- 
meniamm omnium ludaicarum, Tekupha vero hor. 9. nootuma fbit, hoc est 7. 9. 0. 

REFBLLITUR SCALIGERIANA DOCTRINA DE ANNO lUDAICO. 

Haec est Scaligerianae doctrinae snmma, quae meris coniectnris ac somniis 
referta seenm ipsa conciliari non potest Atqne ut primo loco illud expendamus, p. i5€. 
quod ex Isag. Canon. allatum est, si templo adhuc stante Hipparchea anni forma 
a ludaeis admissa est, supra quam Calippica periodus annis lxxvi excessum col- 
Hgithor. 5. 760., id est singulis enneadecaeteridibus hor. 1. 485. ei post ccciv 
annos unum fere diem , profecto neque Caiippica et Alexandrea periodus ad an- 
nmn usqne Christi plns minns 344. retenta est , neque biduum illud npori-^vuoi 
intervenit, indncendaque omnia ista sunt quae in libris de Emend. passim incnU 
cantur, imprimisqne scmpulosa illa et anxia v paschatum ac postremi Traupto- 
o{|tou inquisitio , quae in vi. libro proponitur, otiosa et inntilis efQcitur. 

lam iUud de inventa a R. Hillele periodo condliatisqne factionibus duabus 
quo tandem autore defenditur ? Hebraei ab orbe condito ad Christi natalem Dio- 
nysiannm annos putant fere 3761. Ideo anno Christi 344. coepit ludaicus 4105. 
Intervalla pono tempomm accurate pro illomm captu descripta snnt in libro Se- 
der holam. De commentitia ista periodo ad TcpoiJY^^rtv <r£X7)vtaxV adipiscendam, 
ne Terbum quidem. Viderit ergo Scaliger unde illam exprompserit; neque eidm 
fondum eins et autorem profert nllum , quasi divinare ac fingere id demum sit 
emendare atque ordinare tempora. Qnanquam quae est tandem ista conciliatio ? 
Tekupha Samuelis autumnalis anno Christi 344. incidit in Sept. xxni., hor. 15. 
a meridie, sive 9 noctumis, politice vero Sept. xxiv. Cycli praeterierant decem- 
noTennalee ccxvi, quibus ^cpoijpjat; facta diemm 13, hor. 1. Igitnr Teknpha 
anno primo computi cadit in Octobr. vii. , hor. 10. ab initio noctis. Sed hora una 
negligatnr. Quid hoc ad Samuelis Tekupham ? Nam ad noviluniorum quidem 
rpoij-pi^^v investigandam, qnoniam Indaicam hodiemam et, ut putat Scaliger, 
Hipparcheam anni formam Samuel adhibuit, pertinere ista possunt, ad Tekuphas 
vero Samnelis indagandas nihil omnino conferant, cum is Inliaiium annnm lu- 
lianasque Tekuphas amplexus sit, quae nuUam habent npoijpi^tv. Non potest 
itaqne ulli alteri Teknphae convenire periodns ac methodus illa, quam R. Addae, 



Digitized byVjOOQlC 



CXL 

wkffiuMmaifefnmm, ^wepiMB sidoijf utiiaB^ xpoiiyijanr agnoMit, ad IuHft- 
Mi ixamqoe T^i^ttB pta&e est mvtilii. 8ed neq«e ftd &. Addie Teknphtt 
eedem ilU periodos ntilior eet Teki^ priauk &. Addae Teraalie cadit in euE 
noctem qiiae secata eet Kalend. Apr. anao primo periodi lodaicae, laUanae Tero 
954., eydo sotis 2., hmae 4. Tekiq^ solBtitialis Inlii 2., aBtamnalMi Kal. Oct., 
bramalie 31. Deeem. Porro TeknphAe antnmBalie chaiacter foit, nt Scaligeio 
plaeet, 3. 9. 41, 14. ipeia KaL Octobr., hoc eet koris 9 noctnmie poet ux. Sept 
diem, liMia 3., cyclo solis i, Ut F. Vernalis Teknphae character est 4. 0. 0. initio 
■octis, qoae seeota est post meridieiii primi Aprilis dieL Ab hoc anno ad Christi 
0CCXLIT., siTO Indaieam 4105., cjdis ccxti elapsis, xporJYitotc facta est dierom 
xm, horae 1. Qoare aotnmnalis Tekopha R. Addae incidet in xtiii. Sept , Ter- 
nalis in xix. toI xx. MartiL Qnid igitnr ad Tekopham R. Addae periodos isto 
eonlert, qoae ab Octobr. Tn. ad Sept. xxit. praecessionem habet? Ut enim Te- 
kaphis B. Addae senrire possit, periodi initiom non ab Octobris til, sed ab eins 
Kalendis arcessendom foerit Praeterea Teteris anni Indaici principinm gmtis a 
ScaHgero constitntam est Octobris til Neqne enim argnmento oUo neceesario, 
p. 157. sed inaai ac falss coniectora firetos hoc assoTerat 

Mam si qois forte qoaerat, cor iUe lodaeorom Tekopham primam, siTo in- 
itiom anni, in Oct tii. comiciat, niti hoc totam negotiom reperiet emeatita iUa 
Oraed anni et Oljmpicae periodi modolatione, qnam omnibns Grsecis, adeoqoe 
Macedonibns, tom in Asia SyTomacedonibos et Seleuddis commnnem eese to- 
hdt Qoippe Qraecos existinut annom haboiBse dnpUcem, popolaiem nnam, 
siTe tetraetericnm, quo Tnlgos otebator, coios menses tricenarii, praeter oltimnm, 
coi bidaom Telot appendids instar adinngit , nnde 362 diebns constabat : lonarem 
altemm, a qno Telnt stamen a sobtemine ita popnlaris annns impUcator ae per- 
earritnr. Utmmqne certos in orbes ac periodos indndit, primnm tetraSterides et 
octaeterides,' tom maioree, otpote xix ac lxxti annorom. Sed postreflEUi haee 
oamiam in aano popnlari ndtatissima ftiit, qoam cnm tacite per tetraeterides 
soas obserrarent Graecomm antiqnissimi, GaUppos eam certis finibos annorom- 
qne cnrrienlo defimit et periodom illam institait annomm lxxti, in qna tetra- 
eterides snnt xix, singolae diemm 1447, qa<Nram ordinarii sont 1440, a{q>en- 
dieee 7. In iis mensis dnntaxat primns lonaris est, eaeteri com tricenarii sint 
omnes, a Innari modo panlatim abscedont £x tetraeteridibns ao periodis aati- 
qoissimam fiadt Olyn^iacam, ad coios excemphim propagatas credit reliqoas. 
Eiosdem initinm InUi ix. definit ; eo qnod Olympiaci agones post aestrmm sol- 
stitinm plenilnnio celebrabantar. Solstitiam aotem non accnratom neqoe tro- 
picnm intelUgit, sed octaTam signoram partem. Qnocirca cum eo anno, qoo 
primi agones ab Iphito instanrati snnt, hoc est per. InL 3938., Tekopha, siTO se- 
condi qoadrantis finis, et octaTa pars Gancri nXaTuxoK in tiu. loUi diem incarre- 
ret, ideo ix. loUi primos solaris anni dies ac qnadrantis initiam deinceps ftiit, ia 
qnem et&am noTilnniam commodam inddit Ita primos tetraeteridis menais lo* 
naris extitit, qnod perpetoo serTatam est Unde et qnartns mensis, qnem apod 
Athenienses Pyanepdonem fnisse credit, coepit Octobris to., post noTlloniam. 
Atqne in hnnc modnm reliqni menses et anni necessario contextn, Telmt catena 
qnadam Chrydppei fkti deTincti seqnontnr, qnod in primo de &nend. oberios 
exponitor. Eadem serie constabat Attica et Macedonica periodns. Nsan hoias 
'YntpPipntCioi^ ilUos '£x8to(ipata>v a solstitio inibat lam Toro anno Iphifti 465., 
periodi InUanae 4402, periodi Olympicae ao Macedonioae nono, neomenia primi 
mensis acddit InUi x. Proinde qoartoa mensis co^it Octobds Tnt Sed com 



Digitized byVjOOQlC 



CXLI 

nAonieBlae lanares in ix. loMi et ra. Oetobr. inddiMeiit, qiue ett Olympicae pe- 
riodi Tetns epocba, ex Gaiippi praescripto periodiua retexnenint noTamque oon- 
did«nmt ab aano illo periodi Inl. 4408^ cnias epocham ▼n.Octbr. die defixemnt. 
Qnare Macedonef Hyperberetaei tam popnlaria qnam hmaris neomeniam yii. Oet. 
inehoarant. Ideo aoiaris anm Stfrotnacedoniei finU in Ociobria yi. incidit; eorwm- 
^ amnu popularis nunquam koefinei oKtevertebat, Haec ScaUger (de Smend. 
Temp. n. , p. 91. cf. ▼, p. 339.), qni antiqunm illnd snnm obtinens L ▼. hoc ipsnm 
e^ertit Scribit enim ultimnm solaris anni Syromacedonici diem fuisse Octobris 
▼n., eo qnod Hyperberetaens Macedonicns in x.Inlii incidisset. Itaqne primvm 
no^ihminm Octobris vni. congmit Sed imperite facere Indaeos, qni anno illo p. iss. 
a Macedonibns accepto primam no^iluniam atqae anni soi aeqaabilis initiam 
ipso die ▼m. Octobris constitaaut Yides quam perplexe in hac doctrina ▼ersetur 
Scaliger, utqne in eodem opere quae paulo ante definierat contrariis decretis re- 
leUat Nam modo neomenias aequabilis et popnlaris anni ▼eterem in sitnm con- 
eiliatas, hoc est a x. Inlii ad ix. , et ab ▼iii. ad yn, Oct tradactas asserit, modo 
iisdem in diebns retinet, ac secnm discon^enit ordine toto. Qnod qnidem toto 
hoc in opere, et in Isag. Ganon., solenne homini ac perpetnum eet; idqae prope- 
diem, si dominns dederit, sno ac proprio libro demonstrabimns , qnem iam da- 
dnm in manibns habemns. Atqne liic, nti spero, lectori fidem faciet, qnae de 
doctrina tempornm a Scaligero excogitata tantoqne ambita ac pompa eom ab 
ipso commendata, tnm fantomm et admiratomm eius plansa excepta snnt, ea 
falsa, inepta, iikor^vcta^ et avoE3co8i{xTfi>( effosa esse, neqne qnicqnam praeter 
speciem et ostentationem habere. Argnmento sit Attica illa periodns, qnam adeo 
gloriose et insolenter ▼enditat; caius nos ineptiam et 3capaXoY«i|i.bv deteximus in 
notis ad Themistiam. ReUqoa operi iUi. reser^amus in qno et de Indaico anno 
ploribns dtsputabitor, et illa Qraeci anni forma ac periodi Olympiacae descriptio 
refeUotor. Atqni fieto iUo ntrinsqne contextn ▼elnt fdndamento onmis de ▼etere 
aamo ludaico doctrina stabiUtnr. Non, inqnam, aUnnde Scaligero coastat, Indaeos 
aUqciot ante Ghristnm saecnlis epocham anni sni, si^e Teknpham, Oot ▼!!. defixam 
habnisse, qnam qnod ex periodi Qraecae popnlaris ac Macedonicae ratiocinie 
qiiartas meneiB popnlaris in iUnm diem incideret eo anno, qno Syromacedonica 
periodns est institnta. Sed cnm mnlta sint in tota hac ScaUgeri opinkme con^ 
fdtanda, eaqne ret longiorem ac praeeipnam dispntaticmem exigat et, nt dixi» 
bfOTi consecntnia sit, nos, qnod in libro iUo demonstxabitnr, falsam esse aaai 
illins Clraeci ac Macedonid stractnram pertendimns. Negamns constare, ntmm 
aano iUo per. lnL4402. popnlaris et aeqnabilis Syromaeedonnm mensis in ▼n. ant 
▼ui. Oet incnrrerit Negamns praeterea Indaeos cardinem iUum anni solaris agno- 
▼isse , ant in eo coUocasse Teknpliam. Negamns annnm apnd Graecos aut Syro- 
macedonas popularem einsmodi fuisse, qualem ex officina sua proenditScaUgec 
intro magis et m arcem ipsam qnaestionis in^olo. Nego certnm esse , nnm Indaei 
Galippica illa Innari ▼el Syromacedonica foima nnqnam nsi fuerint Qno labefacto 
ae conftilso caetera qnae huic innituntnr cormant neeesse est Etenim nndenam 
ScaUgero compertum est ludaeos lunarem GaUppi periodom in cirilem nsum asci- 
▼isse? Opimor nnum illnd argumentnm est, qnod annis Graecomm tam Maoca- 
baeomm Ubri, qnam losephns ac reUqni Indaicamm remm scriptores nsi sint At 
qnis ex eo neeessario coUigat anni dispositionem ipsam Indaeos usmpasse? lioet 
enim araam si^e epooham ipeam ac titnlnm , unde Graeci annomm suomm primr 
ordia r^tebant, adkibnerint Indaei, enm Graeoomm res gestas, ▼el snomm 
mm Qraeds imptioatas perscriberent, nihilo tamen certius coUigi potest Ulomm 



Digitized byVjOOQlC 



GXLn 

p. U9L «anuii ipsiim racepisse doou ludaeos qoiBi hoc Umxpott ap«d JtiUm Mft GaUot 
limares Anbmn annos obeerrari, qaod illonun scriptor aUqois , eun Tiireanui 
iistorias scriberet, per Hegirae aanoa nninerare teo^na institneffit Fieri itaqne 
potest ttt Maccabaeomm autor Graecis in rebus Graecam temporam ratioiiem 
nBurpaTerit, a patria domesticaque diTorsam , aut certe, ut popularium annonim 
numerum a Graecomm aera deduxerit, solumque uti dictum eet, titulnm Grae- 
corum ad suos annos accommodaTerit Quis ut aliud dicamus cogere nos scri- 
ptoris ulUus autoritate potest? Magnam hominis confidentiam toI oedtantiam 
•portet fnisse, qui loTissimis argumentis indnctus affiimare tam obscuris de 
rebus sine haesitatione ulla potnerit 

QUO D£MUM AKNO USI SINT IUDA£I. UBI £T OBSCURISSIMUS 
£X EPIPHANIO ILLORUM CYCLUS EXPONITUE. 
Atenim Innari anno Indaeos usos esse propemodum mortales omnes ezisti- 
mant £cquam igitnr formam potius quam Calippicam amplexi sunt? Si Hip- 
parcheam et quam accuratissimam putat Scaligw reeentiorem Indaicam dixero, 
dicam quod in Isag. Ganon. Ub. m. p. 215. idon iUe disertas Terbis assererat Ii 
qno magno se ludibrio traducit, dum sua omnia decreta et oraeuln cenTellit, et 
qnae tanto cum conatu de Christi passione saepins adstmxerat, noTU iUa sen- 
tentia couTolUt Sed neutram periodum apud Indaeos usu ac consaetttdine re- 
ceptam £acile dixerim. Lunarem quidem motum nteunqne iUos asseqni Tolnisse 
snspicor. Nam id snadet losephus, qui Ub. m. Orig. cap. x. de paschate loqnens, 
J& ^ |Aijv\, inqnit, Tfi> £oEv6tx(5, ^ Ntooov xap' ^(itv xa^ictai, xal tou troiK ^«tW 
ip'/(jll , Tf99ap£oxac$cx^ xaTa otX^viiv, ht jtpi& too ^ou xaOcoTwTo^ Nec non et 
Fhilo, qui Ub. de VitaMosis haec soibit: T^ ^ (uiv\ To^ho», xcpl vMMtpcoxoutoc^ 
Ti)v ^(lipav piXXovToc Tou otXiivtaxou xtixXou y ^vcoOou icXvjotf oto<K , ijrnti xa tut^ 
Tiipta 8i](A0f ocvjjc iopTiJ. Nimimm id in animo iUis erat, ut ad lunae motns pro- 
pins accederent; etsi propter cyeU labem ac Titium interdnm aberrarent Qnod 
•t Cfaristianomm exemplo declarari poteet Nam ut iUi cnm paachitis oekbrita- 
tem ad lunae ^r^fvs^l»^, quantum dTiUs usns patitnr, earigore conarentur idqne 
in Nicaeno coneiUo decretum esset, in tanta remm astronomicamm Ince ac pe- 
ritia, iMmm efiugere non potnemnt, quin cottectam aUqnot saeenUs labem aa- 
nomm ad iiaec nostra temora propagarent; ut a soUs motn deeem totos dies, a 
lunari quatnor abOTarent Quodrca idem ludaeis OTenisse non dnbito nt eomm 
p. 160, neomeniae biduo ac triduo nomumquam a mediis lunae motibns ac Teris etiam 
deflecterent De cyclo et annorum orbe, in quem neomeniasinclnserint, elsi 
nihil admodum definio , Torisimile tamen arbitror, quod in hac haeresi Epiphaniw 
oxponit, usos wse Christi tempore ludaeos periodo qnadam annomm xit, site 
LxxxTT potius. 

Qui quidem Epiphanii locus plurimum debet emditissimo Keplero, qni in 
eclogis chronologicis luculentissima dispntatione id praestitit, ut ex his salebris 
emergere ac Incem aUquam his in tenebris intueri possemus. Neque enim eet 
uUus apud Epiphaninm obscurior ac diffidUor locus. Ac me, prtusquam Kepleri 
commentaria nactns essem, Tehementer torserat, et nonnihU tamen efam asse- 
cutus ; quod iUius ope postmodnm expoUisse me fateor, ac quaedam etiam paido 
ac iUe fedt aUter expUcasse. Ucet autem ne ipse quidem ubi Kepiems satii* 
fadat, neque ego extricari posse confidam omnia, qnod nemo praeter ^iphaniioi 
cycU istius meminerit et Torba ipsa mendosa sint, proponam tamen, qvoad bre- 
Tissime pianissimeque potero, quae aut Tera esse iudico, aut oerte Teris propiora. 



Digitized byVjOOQlC 



CXLIII 

Ae primiim obsciuissimiis iile lodaeoram cyclna exponendns videtiir, qno 
cognito qnae sit Epipbanii de p&ssione ChriBti eententia facilins aseequemar. 

ludaici cycU,^ qno Chiisti domini tempore nsos esse pntat Epipbanios, ex- 
pUcandi £nis ac scopns est , nt appareat Indaeos anno ipso passionis bidno yel 
etiam triduo a Innae ratiociniis aberrasse. Cyclum porro ita fere describit In- 
daeos asserit Innarem annnm constitnisse diemm 354, borarum 8, quae quidem 
horae tribus annis diem conficiunt Ad haec in annis xir quinqne menses inter- 
calari, quoniam e solis cursu, qui est dierum 365. hor. 6, boram nnam expun- 
gunt. Nam si horas adieceris , restabunt 365 dies napa b>pav [xiav. Unde illi sexies 
mnltiplicatis qnatnordecim annis, mensem unum octuagesimo quarto intercalant 
anno; adeo ut in totnm xxxi menses in annos lxxxt imputentnr, cnm rectaratio 
XXXI menses et dies xxir, cum boris 3 reqnirat Haec Epiphanius, e qoibns non- 
nuUis emendatis, qnae singiUatim excutientur, hanc cycU formam Keplerus eruit. 

Duplex apud Indaeos Innaris oUm cyclus extitit, alter xiv. annomm, minor, 
aher lxxxiv; uterque septenarius, cuins numeri propter sabbaticos annos ratiio- 
nem Tidentur habuisse. Tessaradecaeteris ex iUomm instituto sysygias habet 
integras, sed infira soiaris anni modum consistit Post vi demum tessaradeca- 
eteridas ambo in concordiam anni utcunque redeunt. Dixi Innarem annum de- 
finiri diebus 354, hor. 8. Qnae si quater et decies muItipUcentnr, dies efificinnt 
4956, horas 112, sive dies 4, hor. 16, hoc est dies fere 5. Accedunt intercalares 
menses qninqne, diemm singnU 29, hor. 12. Hi dies 147 cnm horis 12 conficiunt. 
Sx qnibns snmma conflatnr diemm 5103, hor. 12. Postremo si 112 illas horas 
adiicias, siye dies 4, hor. 16, coUignntnr dies 5108, hor. 4. £ quibus 13 Inlianis 
annis deductis, qui snnt dies 4748, hor. 6, supererni^t 359, hor. 22, siTe 360 dies, 
nna hora minns. Quod si praecise dies quinque in anms xiv intercalentur, pri- 
mnm qnod ait Epiphanins , tertio qnoqne anno diem adUci, id de primis xb annis p. lei. 
intelligendnm erit, at decimo tertio et quarto annis dies unus competet; ita nt 
anni xrv dies anferant 5108, hor. 12. e quibus ablatis annis xai restabnnt 360, 
hor. 6. Yemm qnoniam uhimo iUo anno borae dnae snbtrahi debeni, tessara- 
decaeteris diebns constabit 5108, hor. 10, de qnibus detracti anni xm relinqnunt 
dies 360, hor. 4. lam vero anni Inliani xiv dies habent 5113, hor. 12. £ qniboi 
detraetis 5108, 10, reUqui sunt dies 5, 2. Sed ablatis dnabus iilis horis discrimen 
tessaradecaeteridos Innaris et solaris estdiemm quinqne, qni e cyclis senis coUecti 
post 84 annos dies relinqunt 30, qui initio anni 85 intercalantnr. Quare tessara- 
decaeteris luUana diebus constat 5113, hor. 10, lunaris vero 5108, 10. Qnae in 
civiU nsn ita dispensantur. Prima tessaradecaeteris dies habet 5109, et de poste- 
riori qoatuordecim horas decerpit Secunda dies obtinet 5108, reliquas vero 10 
horas ad compensandas priores 14 erogat; restant horae 4, qnae post 3. cydum 
repensae 6 horas residnas faciunt Quartns cydus horas 16 reUquas habet Cy- 
clns V. diem nnnm adUcit. £st enim dierum 5109, et horas relinqnit dnas. Cy- 
dns demnm eextus horas 2 relinqnit CoIUguntnr dies in vi cyclis 30650, hor. 12. 
Qnibns si addas dies 30, qni ex 5 consnrgunt, quos singulae tessaradecaeterides 
Bolares snpra lunares coIUgunt, dies confient 30680, hor. 12. At anni InUani 84 
diee postulant 30681. Difierentia 12 horarum ; qnae perimuntur in cyclis vi, hoc 
est binae in nnaquaqne tessaradecaeteride. Quare postrema sysygia primae 
ogdoecontatessaradecaeteridis dies reqnirit tantnmmodo 29, hor. 12. Sed in usn 
dviU tricenos anfert , et de seqnenti 12 horas mntuatnr ; e qnibus decem in primo 
cydo restitntis compensandae snnt dnae. His in secunda tessarad e caeteride per- 
inde redditis superfluae snnt 8. In tertia tessaradecaeteride reliqnae finnt hor. 18. 



Digitized byVjOOQlC 



CXLIV 

In qnart» «ddito die solido restant bor. 4. Poct q«i]itam tetsaradecMteridiim 14 
horae rapersnnt In sexta dies nnns eximitor. «Colligantar dies 30650. Adieetis 
diebns dO. fiant 30680. Qnare annis 168 dies onas eximitar. Hoe eoim speetasse 
ladaeos Kepleros existimat, at qaod annam lalianam sdrent tropico maiorem 
esee, neqoe de tropici qoantitate constaret, in annis 168 diem anam detraherent; 
qai sont cycli minores xii, maiores ii. Nam 168 laliaai dies postalaat 61362. 
At cycli dao maiores, et 168 anni tropid, dies 31361. Ita qoidem ladad post aa- 
nos 84 lonam com sole paria facere sibi persaaserant Sed non ita est Nam 84 
aani lanares, hoc est cycli decemnoTennales 4 com oetaeteride dies exigant 
30682, hor. 6. 51' fere. Discrimen a Inlianis annis 84 est diei 1 , hor. 6. 51'. 
Qoare bidao propemodam neomeniae politicae anticipantor in oydo Indaico. 

Haec sammatim Eepleras; qoi in Graeco contexta nonnalia commatat, qoae 
paalo post adnotabimns. Atqni dao sant in eios ratione qoae mihi non satis pro- 
bantor. Primam enim com Epiphanios dicat ladaeos de solis earsa, hoc est 
365 V4 horam decedere, siye daodecimam tou vux6i({Ufou partem, qaod itaK»- 
pleras acdpit, at decimo qaarto qaoqae anno horae iUae daae sabtrahaatar, j 
et in lanari anno imprndens fiadt; qaod neqae ymm est, nee Epiphanins i 
ficat Nam cam xir anni lanares dnodecim horas sapra 5108 dies colUgant, &ie- 
pleras decem tantam horas attribait, propterea qaod e 5108 diebas horisqae 12 
p. 169. trededm annis lalianis detractis , cam residai sint dies 5, h(Hrae 2, has ipsas horas 
doas eximit Qaare tam in lonari tessaradecaeteride qoam in Inliaiia horas de- 
inhk daas , adeoqae post 168 annos atrobiqne dies anos peiimitor ; qaod in anno 
lanari prorsas est inaaditnm. Alteram, qaod Epiphaniam scr^^sisse poftat, tf 
%/pa, ffoepa &pai Stio, pro t(/ ^{lipat ?capa &pav (A{av, hoc est lioras 4 sopra dies 
360 saperesse. Nam in dieram nomero reete qainariam notam indooendam tmif 
«oit, sed at «ap^k idem sit ac/)raefer, assentiri non possnm , qaia defedam potiiis 
In eiasmodi constmctione significat; estqae xapa &pav \deN, vna kora mijmcs. 
Qaod et sabinde Kepleros agnoscit et prierem illam rationem hand satis plaeera 
sfbi fatetar. Igttnr diHgenter snbdactis ao tentatis onmibns, qaibas dittciHimnii 
hanc cydnm tractare atqae iliastrare possemns, daplid id ratione perfecimiiB; 
qnarom alteratram, nisi fallimnr, aeqno atqae emdito iectori probabimns. 

Prima aatem est eiasmodi. ladaei cyclom asarpabant dnplicem, maioreai 
ac minorem; hanc xtr, illnm Lxxxr? aanoram. Lonarem annom iidem {oiieoite 
dierom 354 , horaram 8 constitaebant. Ita in tessaradecaeteride dies erant 5108» 
korae 4. Anni lanares xir simplices diee collignnt 4d56, sysygias 168, alterais 
l^enas et oaTas, hoc est 84 plenas totidemqne caTas. Accedont emboUmaeae sy* 
sygiae plenae v, sive dies 150. Fiont in tessaradecadteiide dies 5106, sysygiae 
plenae 89, cayae 84 *. sapersnnt dies 2 , horae 4. Reserratis horis in fiiMm eydi 
maioris reliqaam bidaam ad doas cayas syiygias adionctam totidem e eaTanua 
nnmero detrahit. Ita finnt 91 plenae, cayae 82 in tota tessaradeoaeteride, dies 
510S. Qaod si qais embolimos menses y singnlos diernm dantaxat 29, hor. 12 
•sse malit, addat ad 4956, dies 147, hor. 12. GoUiguntar dies 5103, hor. 12 qaae 
e 5108, hor.4 detracta rdinqaant dies 4, hor. 16. £ qoibas doodedm horae 
dedactae et ad altimam intercalarem sysygiam, qnam dieram 29, hor. 12 atatai- 
moe, accedentes plenam iilam efficinnt Tnm yero qoataor illi dies e oaTis ay- 
sygiis totidem plenas constitnant. Unde plenae syzygiae oonflantor 91 , cayae 
82, ot antea. Bestant horae 4. Oaeterom anni laliani xiy dies exigant 5113;, 
horas 12. Lonarem igitor tessaradecaeteridem solaris soperat diebas 5, lior. 8. 
Sed tessaradecaeterides lonares yi, siye aani lxxxit dies coUigaat 40679, aolans 



Digitized byVjOOQlC 



CXLV 

¥m toddeni , dim 40691. Bldaitm eif o d^ ogdooctmtate^saratoricll Innari ad 
folia ratioBet atipiscendae. 

Yemm alind ett tsxvouoc et ad meUiodQm cydnm describere , aliud ad ci- 
▼ilem eaptnm accomodare. Teasaradecaeteris Indaica ex methodo et ^uatxtSc 
diea babnit 5106, horas 4, Inliana Tero 5113, hor. 12. Maior haec est illa diebue 
5, her. 8. At icoXitcx^k soli dies nnmerantnr, horae di£bmntnr, donec solidnm 
dkm attigerint Qnocirca prior cydus dies obtinet 5108, sysygias 173, quarum 
plenae snnt 91, cayae 82; qnae altemis, quoad fieri potest, dispensantur, novem 
exceptis , qnibns pienae catas excednnt Horae 4 in cycli maioris finem reser- 
Taaitnr. Rnrsns Inliana tessaradecaeteris cirSUter diebus constat 5113. Kam ho- 
lae 12 retinqnntnr. Desnnt itaqne Innae ad solarem modnm dies 5. Quos £pi- 
phaniQB in octnagesimnm qnartum annnm , siTe cycli maioris finem reserratos p. iss. 
doeet, nt tnm demnm solidtts mensis extra ordinem intercalatns fuerit. Igituir 
in T pdorihns cyclis, qni singnli dies habent 5108, sysygiae sunt 173, plenae 91, 
caTae 82. Postremns , sire sextns, dies ooUigit 5109, addito nno, qni ex horis 4 
ftppendieibns confiatnr. Accidit deinde plenns ex diebns 5 mensis, qui singuUs 
tessaradeeaeteridibns relicti snnt. Ita syzygiis constat hic cyclos ultimns 174, 
plenis 93, caTis 81. Collignntur syzygiae in 84 annis, 1039 ; qnarum plenae snnt 
548, caTae 491. Differentia plenamm et caTamm , 45. Dies perro snnt 40679. 
Ad hnBC modnm ordlnari potemnt minores isti cycli. Vemm si altemis plenornm 
eaTommqne mensium propagatam successionem Telimus, beilissime id fieri po- 
tsit, qoandoqnidem dies 40679 per 59 diTisi dant syzygias plenas 520, caTas 519 
et 28 dies reliqnos , qui nt ad iustam sysygiam,perTeniant, nnus dies e plena 
qni^daB detrahi potest; qno sint plenae 519, caTae 521. Hoc si ludaei tnm in- 
stitnerint, tessaradecaeteridem ad methodum dnntaxat usurpamnt, cum ciTiliter 
BMBses altemis 30 et 29 dies obtinerent. Atenim orbis hic annornm lxxxt^ ab- 
eet a solari ratiocinio bidno integro , a lunari toto plns triduo. Nam Inliani 84 
aani (iee confiehmt 40681 , lunares Tero secundum medios motus 40682, hor. 6. 
51'. Desunt itaqne ogdoecontatessaraStteridi ludaicae dies 3, hor. 7. Sane Indaeis 
fai faoe annomm circnitn cum hinarinm neomeniaram hzoxonimMt^i fieri; tnm 
•olem cimoi Innapariafacerepersnasum esse oportipt. Alioqnt nuUam cycli huius 
institBeBdi canssam habnissent. Quare tam in solaris anni quam Innaris modo 
d^iendo aberrasse necesse est ab utrinsque rationibns, et Junarem quidem 
dieniBk 354, boramm 8, praecise constituisse ; solarem Tero 365, hor. 5 minns 
«/m sire Vt> »«»»?« diemm 365, hor. 5, 34Vr' ▼«! 365. 34. 17 Vt'. Quod fortasse 
Termm est Nam quod ad solem spectat, oum minns quam 6 horas appendices ad 
365 dies addendum esse scirent, si Innarem annum praecise dienim 354, hor. 8 
fiteerent, eam soM qnantitatem tribnere potnemnt, qnae anno septenario , id est 
84, hinae rationes adaequmt £x quo illud etiam apparet, cuius caussa disputa- 
tionem hanc ingressi sumns; quemadmodum ludaicus cyclus neomenias coelestes 
tridBO Tol qnatridno, aequinoctia biduo paulatim antoTertat Etsi non plus bidui 
aBtec^wione fieri eredidit Epiphanius , hoc est annis lxxxit lunaribus totidem a 
kidaeis astdgnatos dies , quot in annis luliaais insnnt , n^pe 40681 ; ut tnm iusta 
BeoBMBiarom httjxtKximajii esse potuerit Nam ex illins hoc Terbis potest eol- 
Ugi qBibns aeqniBoetinm ac pleniluninm die martii xxii. contigisse docuit feria i., 
eum in Titioso Indaeomm cydo id acciderit die xx. Nam xiv. lunam ait incurrisse 
in fisriam t. qnae conTeniebat Martii xix. Bidnum igitur ad Indaicnm annnm 
tam solarem qnam Innarem defnit Epiphanii sententia; quod nt ostenderet, totam 
1 de Indidco cyclo dissertationem aggressus est, ididemque id quod modo 

Oorp. HMreMoLIIL K 



Digitized byVjOOQlC 



CXLVI 

dktam est eonficitar, IikUeot ntriiM^iie aimi anoj»dlTD«9tv dkbos 40679 fmSm 
credidisso, Epiphaninm Tero bidaom solam amboram aidtnim pariaodit ratioBV' 
bos deesM ToUe. 

Haec est prior haiaa cycli lodaiei descriptio , qaae Epipfaajiii TdfbiB innkitQr, 
p. 164. dam ait ladaici anni qaantitatem dierom esee 354 , hor. 8, praedsft. Ita enim m 
annis xit horae confiont 1 12 , sine diea 4, hor. 16. £x qao samma diernm toto 
cycb consargit 5108, hor. 4. Addit deinde t etse menees emboiimoa. Tom ho- 
raa detrahi doas de solis cnrsa. Qaae sabobscora sont, sed atconqoe sic ezpli- 
cari possant Gaossam a£fert, car ex annis xit cyciam conflaTerint: qood ni- 
mirom lonam hoc in minore cycio nondam com sole coaciiiare Tolaerint, sed 
dies saperfloos qainqae cam hexis 8 reserTarint. Ita enim flt, nt si ex anno In- 
liano decimoqaarto dies aoferas t, hor. 8, sapersint 360, minas horis daaboa. 
Nam si ex diebos 5108, hor. 4. lalianoe xm eximas, siTo dies 4748, hor. 6, resta- 
bnnt dies 359, horae 22. Unde corrigenda Epiphanii Terba et ita dirigenda snnti 
dta To a^aip^toBai aizo Toti ^XiaxoS dp^|xoo tcjv t^' ^(At(}«>v x^m {)|iijpa( xo^ {liov 
^av- Kpo(TtOi(iiv<i)v y^ip toW cop&v XoiTCov YtvovTat t^' ^i^iptu xop^ u!»p«v (ikv. At 
in fine nameri ita ieg. o! tivi^ A^cXov itvai xoTa rijv axpCpMov Tpt^ovra ya^yt^ laik 
dxo<7i ^xTb) %^pau Valt enim Indaeos in annos 84 meases intercalasse 31 , com 
30 dantaxat cam 28 diebas compatari debeant, hoc est syiygiae 1039 et dies 28^ 
Ita bidnam abest ladaicos cyclas a solaribos annis 84; qoem et cyclnm lonarem 
dtxpt^ patat Epiphanins. 

Seqnitar interpretandi cjcli ratio attera, nt et teasaradeeaeteris dies habeafc 

5108, hor. 12, et ogdoecontatessaraeteris dies praeeise 40681, qoibns Tertoitibas 
lana ladaica cam sole redeat in concordiam, sed a mediii lonae motibas bidno 
ciTiliter aberret Qaod tam in minore qnam maiore eydo Ttxvtxen Mt ciTililer 
fieri hoc modo potest Tessaradecaeteris habet, ot dictom est, dies 5108, hor. 13. 
Anniinnares simplices dies 354, hor.8. 34 '/7 V syxygia Toro 29. 12. 41><^7ir8'- 
lam in tessaradecaeteride syzygiae snnt totidem, qaot in priori methodo; BiBi 
nna forsitan pleni^ accrescere debeat, anticipatis ex seqaonte oydo xn horis, 
qoae ad xu snperflaas prioris additae diem fiaciant, nt sit prior cyelas diemm 

5109. Tanc enim plenae syzygiae 92, caTae 81 nnmerandae snnt Seenndns ey- 
clas dies habebit5108. Tertins daodecim horis anticipatiB de qnarto cyelo, 5109. 
Qaartas 5108. Qaintos 5109. Sextos 5108, additoqae tricenario mense ex epft» 
ctiB Bolaribos siagalaram tessaradecaeteridom colUgantor dies 40681, m6osea 
pleni 550, caTi 489 et in totom 1039. Porro Ttxv(x«>( dies 5109, hor. 12. ex 51 18, 
hor. 12, qoi est lolianorom qoatoordecim modos, detraeti epaetas relinqaQat 
praecise dies t, qoi in oltimam cyclam difierontar. 

Praeter ciTilem hanc singolaram tessaradecaeteridam dispositioAem, in qaa 
pleni menses cstos soperant 61 , alia, ot in priore methodo administrari potut, 
eleganti caTorom plenoromqoe mensiam atqoe aeqoabili soceessione. Nam diAS 
30681 syzygias compient altemis plenas, et caTas 1040 et anom praetero* diMa. 
Ita plenae sont 521, caTae 519. Ita totaTero periodo emboUmi menses pleai aoiit 
31. Sed com 1040 syzygiae lonares postolent dies 30682, horas 6. 61', deemt 
ad oitimam complendam dies 1, hor. 7. Ideo perperam iili iostam syiygiau eom- 
flabant, com non amplios qoam 28 dies, horae 6 soperessent. Si enim ox 29. 52. 
44', qoae est media syzygia, dedocas 1. 6. 51, sapereront 28, 5. 53', hoe est tZxoot 
^XTU) f^\idp9ij xa\ JipaLTp^, ot apad £piphaniam em^dandom fnerit Sio bidtto 
lere ciTiles neomeniae toc oxpi^c anticipabant £t qnoniam Kepl«ras eoniicit In- 
p, 165. ^ieos , ot annnm tropicom eam laliano eonciliarent, anom diem poat cyclos 1 



Digitized byVjOOQlC 



cxLvn 

lorM dooc, nre aimoa 168, ezemiBae, atqae lioras iB iraaqttaqiie teMaradecaete^ 
ride dus, hoe si Temm eet, teaearadecaeterie Inliana dies habebit 51 13, hor. 10. 
A qmbna qniiiqae diebas abUUa, qoi in cyolBiii postremam reserrantor, saper- 
siBt 5106, 10. De qoibas detracta qaantitate tredecim annonun lulianoram de« 
eimiia qaartns dies aaferetS^Oy^. Ut apad Epiphaniam legi oporteat: Xoncbv 
-fivovxat T^ V^pot, TuU Tp^; u>pat icapa tSpav (jliVv. Dies aatem in cydo maiori 
confient 30680, 12, qai a lanari mota absunt diebas fere daobas, hoc est 1, hor. 
18. Qaocirca ladaeos Epiphanias scribit medias neomenias anticipantes bidao 
ahimam tricenariam impntasse, com dies dantaxat forent 28, hor. 6. Atqae haec 
posterior eycli confc^matlo aliter intelleotis Bpiphanii terbis approbari yidetnr. 
Nimirom cam scribit tertio qaoqae anno diem accrescere ex horis 8, qaae sin- 
golb annis aeeedant Nam haec tta possant aocipi at anno xiii. hor. 12, totidem- 
qae anno xiv. additae Jbiennio diem colligant; qaod in hanc annornm orbem la- 
nares neomeniae cogantar. Ita cyclas integer dies praecise qainqae saperflaos 
sibi Tendicat, non at in priore methodo 4 , hor. 16. Reliqaa e saperioribas facil- 
lima sont. 

Negare profscto nemo poteat qnin atraTis iila ratio cam Epiphanii Terbis 
eongraat Gaeteram ladaeos toI hac Tel simili annoram dispositione sub Christiy 
adeoqae sab Nicaeni Goncilii temp6ra asos esse, qaao a solis motibus aberraret, 
mnHa sant qaae persaadent. Sed iliad imprimis, qaod postea demonstrabimas, 
pascha in postremo mense, id est ante aeqainoctiam a ladaeis saeplas peractam. 
Neceaee est itaqae labem aliqaam ad solarem iliorum annam acddisse , propter 
qoam a priove epocha laxatas in anteriora recesserit; caiasmedi Titiam alias 
tridni, bidai alias extitit, in anreis nameris xix et yiii Alexandrinis , quos ludaei 
simplices kabaermit In his enim decimaqaarta lanaris et quidem paschalis la- 
daaea in xTm. ac xix. Martii conTenlt, bidao, ati dixi, triduoqae ante Temom 
aeqninoctiitm. Qnae qaidem labes in hoc Epiphanii cyclo paulatim existit. Si- 
qoidem in priori methodo, si neomenia primi mensis ogdoecontatessaraeteridos 
in aeqainoctiam incidat, atputa 22. Martii post 84 anaos ad 20. perreniet, at- 
qoe ita deinceps xax^ [ux&paaw %h ^a npoTjYoitfjLcva, nisi castigatione et dieram 
adiectione coerceatar; qaod identidem fecisse temporum apud ladaeos modera- 
tores Terisimile est, ac neomenias aliquando tardius indixisse. At in posteriore 
metkodo poat 84 annos neomeniae ladaicae ad eosdem lalianos dies redeant, sed 
coelestes neomenias ano die, horia 7 anticipant. Quare prima illa ratio ad Epi- 
phaoii mentem plascalam Tidetur aceedere, cam ab aeqoinoctio praesertim re- 
cesaisse lodaicas neomenias existimari Telit. Sed ut ipsis propemodam sensibas 
res tota sabiidatar, cycli ladaici maioris, siTe tessaradecaeteridum ti typam 
hie adtexam ea ciTili forma ac dispositione, quae ex Epiphanii dispatatione pro- 
babiliter institai potest; ex qaa manifestam erit, quemadmodam neomeniae bi- 
doo ab epoclia solari paoiatim in anteriora discedant Sumator igitor, ot in prima 
methodo dictom est, cycli maioris qoantitas diefom 30679. Caius initiam du- 
catar ab anno per. loL 4663, cyclo lonae 8., solis 15., litera C, anno ante Christi p, lee. 
natalem 51. Ita com Christi passio ex Epiphanii sententia cadat in annum la- 
lianom 76., aerae Christianae communls 31., erit is annos cycli maioris 82., tes- 
saradecaeteridis Tero sextae annus 13., cycio Nicaeno 13., soiis 12., lit. G. 

HSe animadTersis constitaatar neomenia Nisan cyclo Nicaeno 8. in anno 
prfano tessaradecaet primae Aprilis ti. Etenim anno periodi lolianae 4663., cy- 
clo 8., noTiloniiim mediom ex MdUeri Tabalis accidit Apr. ti. circa mediam no- 

I, hoc est Apr. 6. 0. 58'. Reiiquae neomeniae necessario contexto sese toto 



Digitized byVjOOQlC 



CxLvm 



b eyclo coBsaqQentar, nt «l koe dkgrtmMitn liqiiet, ib qno or&iM toatS. 
Primos annonim nvmonun continet, ftocnndns eyclun eolit, tertini tanac ej- 
dnm, atmmqne NicMnnm: qnaitne diemm nnmemm, qni nngnlis annis eom* 
petnnt: qnintns neomeniam Nisan in mense InKano: sextns Uteiam deminie., 
septimns ckaracterem neomeniae, octaTns dies lessaradecaeleridb e^rfleetos. 
Adiedmns et anni qnalitatem, boc est ixtpis{ji^po<K et l|i^oX(|uneuc annoe ad- 
notatimns. 



TABULA NEOMENIARUM NISAN 

in 

AKNIS T£S8ARADECA£Tran>0N ET OGDOEGONTATESSAKAETEBIDOS 

lUDAICARUM 
iniens ab anno periodi Inlianae 4663. 



TBitABACABDCCAKnUS L 



»«io4i. 



CycU 

Mlifl 



KtCAMi 

1«M 



I>I«»M- 



Mna. 



Dftct 



P.HL 





1 


XV 


vm 


j 354 


VL Ap. 


' C 3i 




354 




2 


XYI 


IX 


1 354 


XXVLM». 


* B 7 




706 


B 


3 


xvn 


X 


6X.3S5 


xnr.iL 


AG 4 


•Erf.ple. 


1083 




4. 


xvm 


XI 


354 


nLAp. 


< F 4 


nns 


1447 




5i 


XIX 


xn 


I 354 


xxnLM. 


* *; 




180i 




6. 


XT 


xm 


.£r.3Sl 


XILM. 


D 5! 


Emkc». 


3185 


B 


7 


XXI 


XIV 


354 


:XXX.M. 


CB 4i 


vns 


25» 




s. 


Txn 


XV 


3S4 


XIX. M. 


A li 


&nb.P. 


»S3 




9 


XXIU 


XVI 


:faL355 


VILAp. 


G 7 




3S78 




10 


XXIV 


xvn 


i 354 


.XXVULM. 


F 5« 




36tt 


B 


11. 


XIV 


xvra 


. ^ 


•XVLM. 


E D S 


EmkG. 


4015 




li 


XXVI 


XIX 


iz.^ 


OLAp. 


C 7* 




4370 




13 


xxvn 


I 


354 


XXIV. M. 


B 5 


1 


4784 




14 


xifvni 


• u 


5M 


xm.M 


A 2 


EmkP. 


5106 










nssasjLDscjLxnn n. 






B 


15 


I 


m 


4S-355 


XXXLMar. 


GF 1 




355 




16 


n 


IV 


354 


XXLM 


B 6 




700 




17 


m 


V 


383 


X.M. 


1 D 3 


Emka , 


ym 




l^ 


IV 


VI 


^355 


XXVULM. 


C 1 




1447 


B 


19 


V 


vn 


3S4 


XVH.M. 


B A 6 


BmkP. 


1831 




30 


n 


vm 


354 


V.A^ 


G 5 




3185 




il 


vn 


IX 


^355 


XXV. M. 


F i 




3540 




2i 


vm 


X 


3SS 


XV. M. 


E 7 


Emka i 


3933 


B 


is 


IX 


XI 


354 


LA^ 


DC 5 




3S77 




i4 


X 


XQ 


is.355 


XXLM. 


B i 




3633 




i5 


XI 


xm 


3S4 


XLM. 


A 7 


BmkP. ' 


4016 




2IS 


XQ 


XIV 


354 


XXX. M. 


G 6: 




4570 


B 


*7 


xm 


XV 


«X.355 


XVULM. 


F E 3 




4735 




^ 


XIV 


XVI 


3S3 


vm.M. 


D 1 


BmkGL 


5108 



Digitized byVjOOQlC 



CXLIX 







TB86ARADECAETERf9 m. 






Aaai 


CjreU NlcMni 


DiMM- 


Neoraenia 


Neom. 


QaalitM 


DfM 


pertodi. 


■olit 


lnaAe 


noraou 


NlMa. 


foria. 


Mni. 


eolloeti. 


29 


XV 


xvn 


354 


XXVLM. 


C 6 




354 


30 


XVI 


xvm 


6ie.385 


XV. M. 


B 6 


Emb. P. 


739 


B 31 


xvn 


XIX 


854 


ra.Ap. 


A G 3 




1093 


32 


xvm 


I 


354 


xxin.M. 


F 7 




1447 


33 


XIX 


n 


6^.384 


XU.M. 


£ 4 


Emb. C. 


1831 


34 


XX 


III 


354 


XXXI. M. 


D 3 




2185 


B 35 


XXI 


IV 


354 


XIX. M. 


CB 7 




2539 


36 


xxn 


V 


6«. 385 


m.M. 


A 4 


Emb. P. 


2924 


37 


xxm 


VI 


354 


xxvm. M. 


G 4 




3278 


38 


XXIV 


vn 


383 


xvn.M. 


F 1 


Emb. C. 


8661 


B 39 


XXV 


vm 


677.355 


m.Ap. 


E D 6 




4016 


40 


XXVI 


IX 


354 


XXIV. M. 


C 4 




4370 


41 


xxvn 


X 


384 


xm.M. 


B 1 


Emb. P. 


4754 


42 


xxvm 


XI 


6::. 355 


LAp. 


A 7 




5109 



Collignntar dlM in m eyclie 15325. 
TB88ARADECAETERI8 IV. 



B 


43 


I 




44 


n 




45 


m 




46 


IV 


B 


47 


V 




48 


VI 




49 


vn 




50 


vm 


B 


51 


rx 




52 


X 




53 


XI 




54 


xn 


B 


55 


xm 




56 


XIV 




57 


XV 




58 


XVI 


B 


69 


XVII 




60 


xvm 




61 


XIX 




62 


XX 


B 


63 


XXI 




64 


xxn 




65 


XXIII 




66 


XXIV 


B 


67 


XXV 




68 


XXVI 




69 


xxvn 




70 


xxvm 



XXI. M. 

X.M 

xxvm. M, 
xvm. M. 

V.Ap. 

XXV. M 
XV. M. 

n.Ap. 

XXI. M. 
XLM. 
XXX. M. 
XIX. M. 

vm. M. 

XXVI. M. 

Colligontnr 
TBS8ARADBCABTERIS V. 



XII 


354 


xm 


383 


XIV 


6r.355 


XV 


384 


XVI 


354 


xvn 


67U.355 


xvm 


383 


XEX 


354 


I 


6JC.355 


n 


384 


m 


354 


IV 


6ff.355 


V 


383 


VI 


354 



GF 51 


E 


2 


D 


7 


C 


5 


B A 


4 


G 


1 


F 


6 


E 


4 


D C 


1 


B 


6 


A 


5 


G 


2 


F E 


7 


D 


5 



VII 


67C.385 


vm 


354 


IX 


354 


X 


51C.384 


XI 


354 


xu 


354 


xm 


U9C. 385 


XIV 


354 


XV 


383 


XVI 


63C.355 


xvn 


354 


xvm 


384 


xrx 


6«. 355 


l 


454 



XV. M. 


c 


21 


IV. Ap. 

xxm. M. 


B 2 
A G 6 


XILM. 


F 


3 


XXXLM. 


E 


2 


XX. M. 


D 


6 


vm.M. 


C B 


3 


xxvm. M. 


A 


3 


xvn. M. 


G 


7 


IV. Ap. 
XXIV. M. 


F 
E D 


5 
3 


xm. M. 


C 


7 


LAp. 

xxn. M. 


B 
A 


6 
4 



354 
Emb. C. 737 

1002 
Emb. P. 1476 

1830 
Emb. C. 2185 

2568 

2922 

3277 p. 168. 
Emb. P. 3661 

4015 

4370 
Emb. C. 4753 

5107 

dlM in IV cyclifl 20439. 

Emb. P. 



CoUignntar 



385 
739 
1093 
1477 ' 
1831 
2185 
2570 
2924 
3307 
3662 
4016 
4400 
4755 
5109 
diM in y oycUs 25541. 



Emb. C. 

Emb. P. 
Emb. C. 

Emb. P. 



Digitized byVjOOQlC 



CL 



TBMABADBCAVRUi TL 



AbbI 


CjeU NicMBi 


DiMtt- 


KoomU 


NOOA. 


QBBlitM 


Dtai 


twiodi. 


•ollt 


]«BM 


Bonim 


HiMB. 


UtlM. 


\lMi. 


ciHtrtl. 


B 71 


I 


n 


383 


X.M. 


GF 1 


Emb.C. 


383 


72 


n 


m 


61C.S56 


xxvm. M. 


E 6 




788 


73 


m 


IV 


384 


xvm.M. 


D 4 


Emb.P. 


1122 


74 


IV 


V 


354 


VLAp. 


C 8 




1476 


B 75 


V 


VI 


Gic.355 


XXV. M. 


B A 7 




1881 


76 


VI 


vn 


383 


XV. M. 


G 5 


Emb.C. 


2214 


77 


vn 


vm 


354 


n.Ap. 


F 3 




2568 


78 


vni 


IX 


6X.355 


XXILM. 


E 7 




2928 


B 79 


IX 


X 


384 


XLM. 


DC 5 


EmKP. 


8807*) 


80 


X 


XI 


354 


XXX. M. 


B 4 




8661^) 


81 


XI 


xn 


63C.355 


XIX. M. 


A 1 




4016 


82 


XII 


xm 


388 


IX M. 


G 6 


Emb.C. 


4899e) 


B 83 


xin 


XIV 


354 


TXVI. M. 


FE 4 




4753 


84 


XIV 


XV 


(k.355 


XV. M. 


D 1 




5108 



ColHgaBtBr di«B iB ▼! eyetts KMI. 



In hoc cyclo emboiimi sont xxx. At cydos desinit in ir. Martii; ita vt 
ogdoecontAt ii. incipat a v. Martii. Ascendit igitnr neomenia 32 diebos ab epocha 

p. les. Inliana primi cycli, qnae est ti. Aprilis. Qnare debet intercalari mensis tricena- 
rins , qno neomenia sammoyebitnr in nr. Apr. et bidno a prisca epocha recedet 
Qood erat demonstrandnm. Sed Epiphanins ait menaem illom emboL tricesimnm 
primnm coniici in annnm 85. Itaqne annns primns cjdi secnndi inibit x. MartiL 
Ubi et Indaei cyclnm figebant, qnia citimns illomm terminns tridno Nicaennm 

p. 457. antecedit. [Caeternm Victorios Aqoitanos in eadem iUa praefktione cycli lxxxit 
annomm meminit, tanqoam a nonnnltis ad paschale negotiom accommodatL Dt 
appareat non lodaeos solom, sed et Christianos eiosmodi annomm orbe naos aU- 
qoando foisse. £t ante Victoriom Cyrillas in Praefatione qoam ad cyclnm snnm 
edidit, qnae in eodem codice extabat, reprehendit illos qoi lxxxiy annomm pa- 
schalem cyclum institnemnt, siTe septem Qoatnordecennitatnm. Ita enim Lati- 
nns Interpres convertit.] 

p. 16J. DECLARATUE lUDAICUS ILLE CYCLUS EIUSQUE OPPORTUNITAS 

APEBITUB. 
Fnit haec, Tel esse potnit, dvilis ntrinsqne cycli dispositio; in qitt ad am«8- 
' sim obserfata rides omnia qoae panlo ante dispntata snnt Nam e( diemm in 
nnaqnaqoe tessaradecaeteride ille* nnmems est, qnem constitnimns 5106, Tel 
5109, semel Tero 5107, ciTili id ratione postnlante. Tnm Tceprrrol ^p«c tertio 
qnoqoe anno , emboUmi Tero menses IvoXXs^ pleni cariqne, et in sin^^Iia cydb 
T, in tessaradecaeteribns embolimi xxx. Imo Tero xxxi. Nam totidem impotari 
debent, nt sint dies in ogdoecontatessaraet 30679. At Epiphanhis nMimam eai- 
bolimomm ad initiom cycli seqnentis, siTe annnm 85 relidt Unde prior cyclns 
diebns constat 30649, secnndos 90709, habebitqne embolimos 32: aMoqni nlmima 



a) AnDiu baptifiBi tz BplphMiio ln Yin Novemb. 

b) Hie ett aouot baptitmi Mauidam Latiaot VI laa. 
e) Hie Mt aaniu paationit ex Bpiplwni», 



Digitized byVjOOQlC 



CLI 

ab epocha neomtnUe rdcederent Qoaram qoklem neomeniamm npo^yinxfaavt et 
{irrdipamv tU toc 9cpoy]Yoii(uva in eodem diagrammate potes intneri. Nam post 
qnamlibet tesaaradecaeteridem t diebos et horis 8 neomenia Niean primam epo- 
eham anteyertit Ut si primo anno cydi neomenia Nisan Apr. ti. contigerit bora 
merid. exactis zir annis ad KaL Apr. regredietur, et in boram nr. poBt mediam 
noctem incidet in A. D. KaL Apr., atqne ita deinceps neomenia ludaica ab epocba 
primi mentia et tolari longios abscedet; donec TolTente maiore cyclo, onm iam 
zxxn diebm retroacta foerit, intercalatione pleni mensis ad pristinam epocbam 
leToeata bidno dontaxat anticipabit. 

^pocba neomeniae Nitan in cyclo Nicaeno Tm. est Aprilis tx. , cydo Tero 
xm. est Martii xu., eo qnod Gbristi saecnlo cyclo xm. neomenia in illam diem 
incmrebat, a quo snb Nicaeni ConciUi tempni ad xi. traneiit Sed in ludaico cy- 
clo prima tessaradeeaet neomeniam exbibet in xn., secunda in xi., et ita dein- 
ceps nsque ad ix., et propter incidentem bisextilem diem ad Tin. etiam recurrit 
Anno qoidem loliano lxxti. Nisan Martii ix. feria ti. couTeniebat; quod ad Epi- 
phanii sententiam totamque illam de passionis anno ac die quaestionem expli- 
eaBdam opportunissime cecidit. Quin et alterum latercnli ac ludaici illius cycli 
frnctom atqne usum paucis aperiam. Scito igitnr probabilem ex eo caussam elici, 
eur ludaeorum Nisan ab epocba Teteri, boc est aeqninoctio, itidemque Latinornm 
primus mensis aberraTerit. Quod enim xit. Nisan in aequinoctii diem ipsum 
olim inciderit, docent Tetustissimi ludaeorum magistri, imprimis Agatbobuli duo 
eC Aristobnlus borum discipnlus, qui nnus e lxx senioribus fuit, apud Anatolimm 
in fragmento , quod Euseb. citat lib. Tn. Hist cap! xxth. Assemnt enim xk 8ta- 
pasvipca OtSetv S^v \ux* {ovjfupiav ^apcv^jv (uaoOvxof tOo 9cp<t>Tou (jii}v6(. Idem et Mu- 
saeos Tetus ludaeorum scriptor docuit Sed et Pbilo lib. de Vita Mosis: i^v op- 
XV '^i ioLpt^if lcr^loi icptStov avoYp&^ci (xijva Mcouo^. Adstipulatur et losepbns P* 170. 
lib. ni. Orig. cap. x. x&Zl (Xf)v\ T(5 £av6ix^, %i Naooau Tcop' {)(i1v xaXtfttai, xa\ tou 
lroo< iorlv op)^^, Tcooapc^xaiSex^ xaT^c o«Xi{vt)v iv Kptcu toO iikioM xaOcorciiTOf. 
Igitnr ludaeorum xrv. Nisan in aequinoctium incnrrebat priscis illis temporibus 
et ex Mosis institoto. At postea praescriptos limites transgrediens aequinoctium 
^ebns aliquot antecessit. Testantnr boc Tetustissima Gbristianorum monimenta, 
qnae ludaeomm pascba aequinoctinm praoTertere , et in xii. mense celebrari non- 
nunqnam admonent Canone ti. Apost lib. r. £7 ti; Moxoizo^ i) npwu^^-npoq ^ $i^ 
xovof T^ ovkv Toli naa^a ^(iipav nfo tvJ^ ^apiv^^ l9r^\uplai {ora 'lou$oi((i>v intnkd^ 
xa§atps£96<i). Quem ad locnm nugatur Balsamon, cnm negat iapc^ {oT)(upiav 
eerto die committi, oXX' 5tc viyiri ex solis Innaeque roTolutionibns, qnod est 
puerile. Ad baec Constantinus in Epistola, qnam ad Ecclesias post Nicaenum 
eoneilium scripsit, apud Euseb. lib. m. de Vita Const ludaeos eodem anno du< 
plex paadia celebrare. Quod Tidelicet cyclo xix. et Tin. Nicaenis ante aeqm- 
noctiiim pascba illomm incideret Quod et alii plerique tam occidentales quam 
orientales imitati dtimam neomeniam Martii t. fixemnt, xnr. Tero Martii xTiir., 
ut postea dicetnr. Equidem ludaeis non arbitror certo consilio aequinoctii diem, 
quem ex astronomicis tabulis iuTostigare possent, tam insigniter anteTertisse, 
sed impmdentibus ex oormpti alicuius cycli metliodo paulatim Titinm istud oblft- 
tum. Coinsmodi methodus in superiore laterculo satis apparet Nam exactis 84 
aimis neomenia Nisan , quae ab Aprilis tl coeperat, in Martii t. reperitur. Quam- 
obrem acddere illud potuit, ut cum post annos aliqnot neomenia Nisan ad t. 
Martii redactaforetdeprebensa, cycli labe animum ad emendationem adiecerint 
et alio cydi genere eonstituto huius initium in eodem illo anno fizerint, qui cum 



Digitized byVjOOQlC 



CLU 

ogdoeconUtMMimfitoridif Mqimitis prfamtB m proinde embofiaiMQB esM deberetf 
liimc ipstim, atpote cycli recentiB initiam, commanem fecerint ItacoidgitBi 
deinceps citima neomenia Hartii t., xrr. lona Maitii xwul constiterit. 

EPIPHANrUS AB INEPTA 8CALIGERI REPREHENSIONE VINDICATUR. 

Postremo de hoc ladaeoram cyclo disputans SesJiger 1. n. de Emend. p. 14& 
Epiphanium nostrum , ut et omnes veteres scriptoret hcte in parte (haec enim illins 
yerba sant) negligentiae culpa iiberare ae negat poeee, Sed non meHor, in^t, 
teesaracaedecaeteri» , qitam non aolmm utprobam et legitimam oddMcitidem Epi- 
pkaniue, eed ludaeoe non ediam rationem in anno hmari eequi imit, qucm iiUM» 
methodum, Tnm Epiphanii Yerbis allatie primnm illnd reprehendit, qnod dixerat, 
in tree annos diem nnam ex horis 8 residais impntari. Atfalmm erit, inqiilt, 
unam tantum diem post trienmum accrescere, cum reUnquantur pott trienmum di€$ 
duo, horae 18, quantarum 24 est totum, aut9 quamtarum 12. Deinde qood aonis xiv 
cyclnm definierat, hoc modo redargoit Negat enim praecisam oUam rationem 
fieri posse. Nam luliani anni die» coUigunt511S, kora» 12: anm kuutre» toHdem 
eimpiice» 4956, Differentia die» 157, 12, De qmiim» interceUantur piem men » e» t. 
Remanent dte» 7, 12, lam 8 horae quaterdecie» con»titmutt die» 4, 16, QiMie 
»umma de diebu» 7, 12. detracta reiiniquit differentiam verae te»»aradecaet, et 
faieae die» 2, 12, Haec Scaliger. In qna qaidem Epiphanii reprehensione snm- 
mam praefert obtrectandi libidinem cam pari yel inscitia yel obcpo^ia coninn- 
ctam. Nam et immerito Epiplianiam accnsat, qai qaam a ladaeis noTerat obaer- 
P* 171. Yari temporam rationem , eam commentariis sms exposnit In qao nihil ip&t 
peccat. Neqne vero cyclam hanc, nt probam ac legitimam, obtnisit, qnod ca- 
lomnlatar ScaHger. Imo e contrario ritiosam fdisse non obscnre significat, eom 
bidao a coelestibas neomeniis aberrasse docet, nt abonde dedaratnm est. 

lam illad inscitiae et qaidem minime Tnlgaris , qnod E^phaninm ne inlel- 
lexit qaidem. Qaae est enim ista reprehensio, non posse ex horis octo, qaae 
snpra 354 dies singalis annis accensentnr, in tres annos diem confici, cam re- 
linqoantar post trienninm dies 2, hor. 18? An octo ter mnltiplicata 24 non ef- 
ficiant? Atqai hoc solum Tolait Epiphanins, tribns annis lanaribas diem com- 
petere. Sed mira haec hailacinatio Scaligeri, qaod trienninm lanare cnm laUaBO 
comparari credidit. Nam trieteris laiiana dies habet 1095, 18, hmaree anni trec 
simplices 1062, additis ter octo horis et intercalari pleno mense finnt 1093, qni 
de laliano triennio detracti relinqaant dies 2, 18. Sed hoc ad Epipkanii mentttm 
et institatum nihil pertinet Non enim daas inter se trieterides comparat, sed de 
lanari dantaxat triennio loqnitar. Caetera qaae de solis 67ccpox^ qainqne fieie 
diernm obiicit, qaae praecisam rationem et aTroxatdlataatv neomeniaram pro- 
hibeant, facile ex iis quae antea disseraimos possant refelli. Non enim cyelmn 
dnntaxat annoram 14 usarpasse ludaeos censet Epiphanins, aut in eo praecisam 
utriasque sideris conciliationem fieri , sed id 84 demum annis eTolntis obtineri 
ex ludaeorum opinione docuit At in tessaradecaetwide lunarium dontaxat sy- 
zygiarnm a;coxo(TaoTa<7cv repraesentari , reserTatis diebus t, qaae sont epaetae 
lunares, in annum 84 exenntem, toI ineuntem 85. Qnae omnia perpendere 
eius intererat qui ant alterius errorem arguere Teliet, aut existimatioai saae 
consulere. 



Digitized byVjOOQlC 



CLllI 



EXPUCATUR E SUPERIORIBUS EPlPHANn DOCTRINA, 
HMtenuB ladaeornm recoiiditiiB ille cyclvs ex Epiphanii tenteatia decUratif 
eet, eed nondom opera omni defoncti snmQe. Plurimom enim iis in Terbie qoae 
eydi enamtionem antecedant obscoritatie ac moleetiae eapereet, quae diiigen- 
tiam a nobiSy patientiam a lectore mereantar. Sed ea qaoqae eiasdem doctiseimi 
matkematici beneficio iUastrata ezplicataqae sunt. Caias qaidem de hoc loco 
cmiiectaram nonnalla nostra acceasione locapletatam paacis aperiam. 

Aeqninoctiam Ternam mediam lalii Caesans aoTo in 25. Martii conveniebat, 
q«o die Christam resorrexisse conciliam Caesariense sab Victore pontifice cele- 
bratam a. Christi 198. decrererat; caios fragmentam apad Bedam Ub. de Aeqoin. 
Terao sie se habet: Pcusus namque domimu ab xi. Kai, Apr., qua ttocte a lU' 
daeie tradiius e«/ et a vn. (sed Tni. rescribendam [qaomodo in antiqaissimo P. P*^* 
Sirmondi codice reperimns. In qno praeterea illad obserTaTimas, fragmentam 
illad, qaod ad Bedae libellam de aeqainoctio atteztam est, cam hac inscriptione: 
De OnHnatione Ferianm Paechalium per Tkeophilumt alterias aatons titolo 
notatam esse , nimiram isto : Incipit epietola PhU^ppi de paecha'] ) Kal, ^eeurrexiU p. 171. 
QMomodo erffo tree dif^s excludunturf Igitor ex concilii sententia Cliristas paasos 
est Hartii 23., et 25. resarrezit Qai dies cam Caesaris tempore aeqainoctii me* 
dii ac poHtici sedes Aiisset, Talgo persaasam erat Christam in aeqainoctio resar" 
rezisse. Necessario hic annns esse debet laiianos lxzvi., aerae Dionysianae 
zxxik , cyck) lanae xiil , solis xn. , litera dom. 0. Constat enim Chnstom leria t. 
ad Tesperam comprehensam, passam ti., et dominica resnrrexisse. At annas 
iUe, qoem dixi, ferias istas praefinitis a concilio diebas exhibet. Est igitar la- p. 171 
lianas lxxti. , Tiberio t. et Seiano coss., cyclo Innae xiu. Caeterom cam cydas 
Nicaenas xiii. noTiluninm paschale constitaeret Martii xl, plenilauiam xxt., ex 
concilii antoritate plerisqae persaasam fait Christam plenilanio ipso resanexisse. 
Atqoi neomeniae Christi tempore tardius contingebant, pata noTiluniam cyclo 
xm. accidebat Martii xu. , pleail. xxt. Nam laliano ipso lxxvi., at Paalas Foro- 
sempron. obserTat, conmiissam est in meridiano Hierosolymitano Martii xi., 1Q| 
5V, 12'', hoc est Martii xu., plenilaoiam MartiixxvL, U, 13', 14", hoc est 
Martii xxtu. Sed politice Martii xxti., qaia neomenia Martii xu. Yeram npoi)- 
-pifftctic lanaris nuUa tum mentio; quare non dabitabant quin Christi tempore 
eondem ilium situm habuiBsent qui a Nicaeno concilio constitutus faeiat. Hoc 
igitur Epiphanium fefellit, quod et plenilunii et aequinoctii die Christi resorre- 
etionem accidisse crederet. Qua ^poX^ti iam imbutus auimum adiecit ad aequi- 
noetii diem , quod cnm Teteres omnes, qui Diocletiani aeram panlnm antecesse*- 
rant et Anatolius imprimis in xxu. Martii deprehendissent , tametsi Nicaennm 
postea XXI. diem praefixisset, nihilominus existimsTit Christum Martii xxu. re- 
surrexisse, et quidem plenilunio, quod ipsemet diserte significat cum in xi. Kal. 
Apr. plenilnnium cum aequinoctio confert. Neque vero mirum est de aequinoctii 
auticipatione nihil Epiphauio tum in mentem venisse, cum neque aliquot postea 
saeculis Computomm Ecclesiasticorum non ignobiles scriptores qnicqaam eius- 
modi suspicari potuerint Utimprimis Beda; cuius aestum ac sollicitudinem cum 
aliis in locis, tum in cap. xlui. libri de Natura Rerum intelligimus. Quin et no- 
stra etiam aetate chronologi quidam non animadTersa aequinoctiorum T^povipjast, 
eum aequinoctii Temi die conditum uniTersum censeant, Martii zxi. definiunt 
SimiUimus igitur Epiphanii fuisse Tidetur error, ut cum aequinoctio ipso ac pleni- 
hmio resurrexisse dominum putaret, xxu. id Martii contigisse scripserit Et 



Digiti 



zedbyGoOgle 



CLIV 

qaoniam ladakam cydom bidao coelestes neomenias nonnnnqatm anteTertere 
Yidebat, idque ipso paBsionia anno factnm, Titiam illad ac popalaria neomeniae 
retroeessionem com iUo ipao die Martii xxn. contolit Cam igitor lana xt. in 
aeqainoctiam, boc eat, at fklso credidit, Martii xzii. incarrerit, eoqae die Cbri- 
etoa reiarrexerit, paasom oportet Maitii xx., lana xui. Nicaena, legali aotem 
ooena defanctam ac comprebensam xix. Martii ad Tesperam , exeante lana Ni- 
caena xn., ineante xm. Atqai coena pascbalis lana xir. ad Tesperam l^^itime 
fit, CbristoB Tero legitimo otiqae tempore celebraTXt Proinde xu. Nicaena lo- 
daeis in iilo Titioso cyclo xir. esse debait, et seqaenti, boc est xx. Martii, lana 
XT., adeoqoe neomenia Indaica Martii ti. conTenit, Nicaena Tero thi. Unde con- 
seqaens est a coelestibas ao Nicaenis ladaicas neomenias bidao deerrasse. Per 
idem tempas ladaei certam ob caassam, de qoa paalo post agetar, pasdia in se- 
qaentem a iegitimo diem, boo est in sabbatnm, siTe xxi. Martii, transtalenmt, 
nec eodem qao Cbristos die celebrarant Hic enim iv fj Idet 0Oetv %^pa, boo est 
xiT. Inna ciTiU ac politica, celebraTit, non ntiqae coeleeti atqae ex medio et 
astrononiico sideram ratiocinio deprompta, de qna niliil a legislatore praescti- 
ptom. At Indaei xt. lana seqaente xti. pascba peregenrot Neqae Tero solos id 
p. 173. Cbristas fedsse Tidetar, at legitbnam tempus et a deo constitatam inTentis 
bominnm anteferret, sed alii pleriqae patrii institati tmadores ao ritas. Unde 
O^puPo^ et pertorbatio in celebritate ipsa pascbatis exorta. Non aliam Epiphanii, 
eam baec scriberet, mentem esse debnisse fadle ipsias Terba demonstraat At 
miim moltis modis baiiacinatar Epipbanias. Primom enim neomenias Nicaenas 
fixas ac perpetaas esse credit Deinde aeqninoctiam, qaod ex AnatoHo et Teta- 
stioribos Aegyptiis in xxu. Martii coUocabat, eodem die Cbristi etiam tempore 
eommissom arbitratar. Qao ex errore factam est at qaae in xxm. MartU, boc 
est tertiam aate aeqainoctiam diem, competerent, ea ad Martu xx. transtalerit 
Proinde ianam ittam Tocat deeimam qaintam in Nicaeno cydo , qnae erat Nicaena 
XII., CfaristiTero saecalo xi., Martu xxii., et cbaracteres dieram, siTS fsrias, ccm- 
torbat Quippe Martii xx., qao passam salTatorem asserit, feria tom erat tertia, 
at xxn. feria t. 8ed baec minas tonc animadTertit Epipbanios , id anom cogitaBs, 
qoemadmodam bidai labem Ulam expUcaret Sane Innae istae Nicaenae, qaas 
ad annnm passionis £pipbanias accommodat, cyclo xti. conTeniant, nen xul, 
boc est anno Cbristi xxxit. Feriae Tero cyclo Nicaeno soiari xt. , boe est anno 
Cbristi xxxni. Qoos cydos atqae annos inTicem confiisos aUenom in annam in» 
tmsit Qaod enim xxxi. annam aerae Dionysianae passioni dicarerit, ex coss. 
seiie paolo ante declaratom est Atqae at Epipbanii mens et baec nostra dispn- 
tatio magis perspicaa sit, oycioram feriaramqae pertarbationem boc in diagram- 
mate proponam. 



Digitized byVjOOQlC 



CLV 



LAT£RCULUM LUNARUM AC FERIARUM TAM YERARUM 
QUAM VITIOSARUM AUT FALSARUM ANNO DOMINICAE PASSIONIS. 







Lniui 


Liina 


Lnna 


Luna 


Lana ex 




Periae 


KaL 


Ifutll 

dlM. 


NicMna 


Nieanis 
Bpl- 


Indaica 


Indaiea , 
reipta 


Tltloea 
BpiplUMtt 


PeilM 

Terae. 


Bpl. 
pbaalae 






Ttr». 


phaaiL 


Tera. 


vitioaa. 


mente. 




falaae. 


16 


xvn 


7 


10 


6 


9 


12 


7 


3 


15 


xvm 


8 


11 


7 


10 


13 


1 


4 


14 


XIX 


9 


12 


8 


11 


14 


2 


5 


13 


XX 


10 


13 


9 


12 


15 


3 


6 


12 


XXI 


11 


14 


10 


13 




4 


7 


11 


xxn 


12 


15 


11 


14 




5 


l 


10 


XXUI 


13 




12 


15 




6 




9 


XXIV 


14 




13 


16 




7 




8 


XXV 


15 




14 






1 




7 


XXVI 






15 











HabM iB hM tobBla liintnim m ferianim diapositiuii, cmnsmodi anno ilio In* 
liMie xjLXTi. tam roTera fnit qnam et ox Nicaeni eoneilii inatitnto et ex Titioeo 
ladaaoram cyelo, et poetremo ex Epipiianii aensn eeee potnit 



COLLLIGITUR E SUPERIORIBUS EPIPHANn DE VERO ANNO PASSI0NI8 
AC DIE SENTENTIA. 

Snpereet nt ad enm nsnm finemqne, cnins gratia dispntata snnt, snperiora 
•mma rcTocentnr. Eetantem ispotissimam, ntYemm ex Kpipbanii antoritate 
passionis tempns aliqnando statnatnr. 8i qnis igitur aberrantem sanctissimi pa- 
trls opinionem in Tiam redncere Telit et bis tenebris obdnctam yeritatem in In- 
eem extrabere, boc e snperiore nostra de Indsdeo cycio dissertatione ita con- 
•eqnetnr. Qnoniam apnd Yeteres Indaeos xiv. Nisan in aeqninoctinm cadebat, 
qnod Cbristi saecnlo xxv. Martii iroXtT(X(5{ qnadrabat, citima neomenia Nisan 
coBTenit Martii xii., qnem in diem snb inttinm ogdoecontatessaraiteridos in- 
corrit Vemm ob cycli praTitatem neomenia sensim ad ix. Martii perfenit , de- 
cfma qnarta Tero lona ad Martii xxii., id qnod anno cycU Lxxxn. contigisse la- 
tercnlns docet. Erat antem is annus ex hypotbesi Inlianns lxxti. , idemqne pas- 
sionis annns. QnodNa passns erit Cbristns Martii xxm., feria vi., Inna Indaioa 
xxT., Nieaena xm., qnae eadem media, sen coelestis, erat xii. CelebraTlt porro 
Christns typicnm pasclia Martil xxn. ad Tesperam, exennte xit. Indaiea, et in- 
ennte xt., Iv fj l^ Otktv : Pbarisaei eommqne sectatores pascba peregemnt Bfartii 
xni., Inna xt. exennte, inennte xti. Non alind scriptnms erat Epi{^ianins, si 
ant aeqninoctii fspoitpQoiv agnoTisset, ant de solari cyclo ac feriis toI tantillnm 
eogitaseet 8ed iUe qnaliscnnqne tandem est error, praeclaro ac singnlari eins 
doctrinae firnetn compensatnr, qna nos anni Indaici pertnrbationem nnns docnit 
Qna ra longo interrallo animadTersa, snmmis molestiis et inextricabilibns dif- 
ficnHatQB laqneis expediti snmns , atque boc demnm didicimns , Ternm dominicae 
passioiiis annnm bactenns fmstra per astronomicos abacos et coelestes sideram 
motos indagatnm ftiisse; qnod tnm deniqne Temm foret, si Indaei Innaris et so- 
huris anBi ratam ac constantem rationem tennissent Sed cnm ab ea maiorem in 



p.l7i. 



Digitized byVjOOQlC 



CLvr 

modnm deflexerint, nt panlo post copioge declarabitor, alia, si sapimuB, in- 
flistenda Tia est, ut aatoritate magis scriptonim yeteram ac consensn qnam ae- 
cnrata coelestiom mottram descriptione nitamnr. 

AtTero foit illa maxime commnnis antiquiomm opinio, Christnm Tiberii 
anno XTm,, loliano lxxvi. paatnm esse; qnod £pi]^anins amplexBt est, cnm 
aiinun iUam deeignaTii qno Tiberins ti. et Seianns coss. fuemnt, cyclo Innae 
xm., solis xn.; etsi Yinicinm et Longinnm perperam adscribat, qnod par nnnm 
coss. in dno distraxerit, Est antem is annns Olymp. ccn. secnndns exiens , per. 
lalianae 4744. Coiusmodi annornm nexam certissimam esse rationnm omniom 
momenta persnadent Qnod aatem Tiberii xvn. exeante, InHano lxxti., hoc 
p. 175. aat cyclo xm. passas sit, demonstratnm est a plerisqne. Itos, qaoniam ita ne- 
cesse est, snmma probationnm capita iibabimns. 

Omninm primo Tetns illa traditio est, quam in Caesariensi concilio secutos 
esse patres fragmentnm illnd indicat, qnod Beda descripsit, abi Christas ea nocte 
traditas dicitar qoae seqoitor xi. Kal. Apr., passos Tero x. Kal Apr. atqae vm. 
Kal resorrexisse. Igitor iiteram dominicae ftiisse necesse est, cyclo solis xn., 
qoem annos lolianas lxxtl exhibet. Sed qood Dekerios noster hanc patmm 
opinionem aedi^ apqHoUcae declarationem ac velut ecclesiae definitionem appellat, 
i^hilo id Terias est qoam qnod eadem in synodo dictom est, aeqninoctinm xxt. 
liartii oommitti, anno Chriati cxovm., et, qood longe absnrdias est, eodem itto 
die initio conditi orbis haeeisse. Notom enim est rationes ipsas, qoae in conciUis 
afferontar, neqoe Teras wae perpetoo, neqoe inter fidei decreta censerL Habet 
tamen antoritas iila commonem de passionis resorrectionisqoe die fidem Tetnstis- 
simorom temporum; ad qoam et Ula adiungenda testimonia sont quibus passio 
domini a. d. x. Kal. Apr. , hoc est xxiii. Martii, resnrrectio Tero in Tm. Kal. con- 
iicitor ; qoam Graecis tribait Paolos Forosempron. , et Lactantias seciitas est Ub. 
iT., cap. X. Ubi asserit anno xt. Tiberu, Geminis doobos coss., ante diem x. 
Kal. Apr. Christom croci affixom. Sed pro x. KaL qoidam codices tu. habent 

Pauios Tero Forosempron. ante diem decimam Kalendarom idem tBae potat 
qood XI. KaL, et PauU luriscons. yerhia otitor, qoi ait: Ante diem x. EaUndarum 
et po$t diem x. Kttl, aegue utroque 9ermone xi. dies eignificari, Verom mendoaa 
lectio Paoiom Forosemproniensem in errorem indoxit Nam Ub. cxxxu. §. I. de 
Verb. Signif. lurisconsultus ita pronunciat A,<Lx, KaL post diem x. Eai. nmtiro 
sermone xi. diee eignificantur, Certe a. d. x. KaL idem est quod x. KaL, qoem- 
admodum ante KaL proximas idem est quod Kal. proximis Ub. 56. §. Qut ita 
Hipulatur, D. de Verb. ObL Subaoditor enim aUqoid, ut sit integra locotio: ante 
diem absolutum, Hinc est qood GaUicanae ecclesiae resurreetioBis festnm in xxt. 
Martii defixerint, ut autor est Beda; qui et ipse Ub. de Temp. lUt. ci^. lxtq. 
decimo Kal. passum existimat Christom; etsi cap. xltii. id Tm. Kal. &ctam as- 
seTeret. Plora apod Dekeriom Tideri possunt^ Qoibus testimoniis efficitnr, lo- 
Uano lxxti. passum esse dominum, Martu xxm. Atque haee insoper Afrieani 
Tetostissimi theologi sententia foit, qui passum Toluit Clmstum anno l Olymp. 
cciL, ut refert Eusebius. Cui et Patres iUi snfi&agati snnt, qui xTiH.Tiberii anno 
contigisse narrant. Nam Tiberii annos ludaico Tel ecclesiastico more ab ante- 
cedente Nisan numerant Atqui anno luUano lxxtl desinente decimo s^timo 
Tiberii xTm. inut. Quin etiam ApolUnaris Caodicenus apod Hieronjnumi com- 
ment ad eap. ix. Dan* cum post annum passionis dominieae sex Tiberii annos 
enumerat, omnino passum arbkratur exeunte xvu. Accedont et oertomm inter- 
TaUa tenfporam , quae a passione computantur. Ut cum lacobos minor xxz. annos 



Digitized byVjOOQlC 



cLvn 

ffi«roM>lyBii8 praefoisse , «t Nwoiub anno soptimo Buh pa9chal«m eelebritatem 
iBterfiMtiis esse dicitvab Hieronymo lib. de Script. Eccles., qnod Inliano cvr. 
congmit Igitar anno i.xx^i. Inliano praeesse coepit. Item Panhu apostolns apnd p> 17«. 
eondem HieronTmnm anno xxt. post passionem domini , Neronis n., Tinctns Ro- 
mam mittitnr ; nbi et Neronis anno xiv., post passionem xxxtil, capite tmncatna 
est, Capitone et Rnffo coss., Inliano cxn. Neronis initiam contigit post mortem 
Glan^i, laUaBO xcix., post in. fiid. Octobr. Ergo annns xiv. coepit ab Octobri 
anni lalani cxn. Sed Hieronymns manifeste annos exorditnr ab antecedenti pa- 
schate. Adeoqne ex eins ratiocinio passioni domini annos adstmitnr lxxti. Ita 
Fetms, eodem Hieronymo teste, anno n. Claodii Romam advenit, nbi xxt annos 
ecdesiae praefnit, et xxxvii. post passionem anno, Neronis xit., cnm Paalo ne- 
catos est. Deniqne Hierosolymitana clades accidit anno xl. post passionem, ut 
Teteree pleriqne testantnr, Hieronymos, Ensebias lib. iii. Hist. cap. vin., et lib.vL 
de Demonstr. c^. xvi. , Chrysostomas ac reliqai Erersa sant antem Eiieroso- 
lyma anno secnndo Vespasiani, Inliano anno cxv. Proinde anno lxx\7. Christi 
pasdo congrait. Caeterea ex Dekerii et Kepleri eommentariis repetenda sunt. 

At nrgemar Phlegontis imprimis et Thalli testimonio , qai anno iv. Olymp. 
on. horrilttlem soHs eclipsin accidisse memorant, hoc est Inliano Lxxvin., qnam 
illam ipaam bSM qnae sob domini uecem contigit, antiqoi patres interpretantnr, 
AIHcanus, Hieronymns, Eosebius et aliL Hoc argomento instant illi praecipne 
^id plnra qnam tria paschata dominnm exegisse contendant, neqne satis pn- 
dentis esse hominis existimant tantae antoritatis praeiadicio ac tot scriptoram 
eoBsentioni refragarL Sed illod imprimis toIo mihi respondeant, eosne pntent, 
a qnibus Phlegontis testimonium didicerant, Phlegontem ipsum legisse. Quod 
ubi confSsssi faerint, tum quid caussae sit explicent, cur iidem qni solare de- 
liqBiom, quod a Phlegonte commemoratur, illud M9e statuunt quod sub Christi 
ptasionem contigit, passioni tamen ipsi non quartum Olympiadis annum sed se- 
cundum tertiumTe praefiniant Afiricanus enim apud Hieronymum in caput ix. 
Dan., et in Eusebii firagmentis pag. 68., Christum passum asserait anno secundo 
Olymp. ccn. , Eusebius et Hieronymus anno tertio. Quid autem absurdins est 
quam Phlegontis adversus gentiles autoritate atque eclipsi illa solis utentem, 
quam is quarto anno contigisse dixerat, non eidem anno passionem tribuere? 
Quamobrem ne tanti stuporis atque inscitiae, imo praeTaricationis , graTissimi 
Uli patres arguantur, eo demum necessario redigimur ut Phlegontis testimonium 
iUud Titiose ab librariis, aut Hieronymo ipso dicamus in Chronicis expressum. 
Sane in Qraeco Eusebii Chronico pag. 118. ita scriptum est: T/ft Sk ctsi t^( u^ 
*OXu[k7:Moi'^ ut appareat extritam fdisse numeralem notam, pro qna anagnostes 
Hieronymo S', id est quartum annum legerit, cum esset coniuncto ^L At Keple- 
rus iu Edogis Phlegontem suspicatur de alia solis eclipsi locutum, quae anno 
primo Olymp. ccn. contigit, Not. xxit., anno luliano lxxit., quaeqne in Asia 
Tel Syria totalis ftiit, hora una atque altera ante meridiem. Quod cum Africanua 
et alii ad eam Olympiadem qua passus est dominus couTenire ceraerent, idem 
iUud deliquium solis esse sibi persuasemnt quod Christo patiente praeter naturam 
erenerat Postremo cum obductio illa hicis naturalis non fnerit, neque ex ma- 
thematiciB tabulis indagari potuerit, non aliunde Phlegon, si eius mentionem at- p. m. 
tigit, quam qx aUorum testificatione illam competit; in quo facile locus errori 
fait, ut aher pro altero annus ab eo substitueretur. Aliud ex Dionysii Areopa- 
gitae historia solet obiici. Hic enim Epist tii. ad Polycarpum exponens qnae 
ipso pasaionis tempore cum ApoIIophane Heliopoli Tiderat, plenilunium tunc 



Digitized byVjOOQlC 



CLvm 

fniMe ligDifieat Nam post ecliptin, xai djv i7Mzp69^9vt tk to tou ^XCov ^f^ftftpov 
avTixataaTfjvai lunam asMrit, boc est in eam coeli locnm perreniMe ^ni e dia- 
metro solem respiceret Sed ex illis Dionysii yerbis nihil de pleniinnio colligitur. 
Ut enim Innam tnnc «(^^{xouptov foiaee demns, cnm ea post £xucf6«(K}9tv prieti- 
nnm ad locnm regrederetnr, per eam coeli plagam qnae soli ez adrerto eiat op* 
posita transiisse solnm dicitar, non in ea constitisse. Plns enim dioudiato orbe 
, percnrrit Qnocirca nihil est qnod Epipbanii, adeoqne commnni antiqnomm pa- 
tmm sentendae de Tero passionis anno negotinm facessat Nnnc antoris Terba 
singillatim expendemos, si prias, quod propemodnm exciderat, Onaf^ii ex Gan- 
rico seotentiam de Ghristi passione refellamns. Hic enim com anno aerae Diony- 
nanae xxxiv. illam accidisse confirmet, Martii xxvi., Inna XTin., qnae aaite- 
cedente Tespera iam inchoata fnerat, Indaeos asserit neomeniam non a coitn in- 
minarinm, sed a comicnlata effigie coepisse, hoc est tertio die post noTilnaivm, 
qaod IX. die Martii circa solis occasnm commissom est Unde ciyilis eomm neo- 
menia aicb x^( ^aactD^ iniit Martii xn. Igitar decima qninta incorrit in xxti. MartiL 
Haec Onafrias. Qaae cam ex ladaica doctrina hansisse se profiteatnr, moltnm 
tamen ab ea discrepant Neqne enim neomenia cnm «ro tij^ ^ktmK constitnere- 
tnr, tridno ab Tero coitu unquam abftiit, sed uno ad snmmam die post ilinm ci- 
TiUs neomenia dennnciari solebat, nt ex R. Mose constat, de qno Tide glossam 
cap. i. Kiddnsch. Atqui anno illo xxxiv. cydo Innae xtl, solis xt., noTilnnima 
Teram incidit in Martii ix. , horis t cum triente fere a media nocte, oeto eircitoff 
horis post mediam coniunctionem qnae Teram antecessit in meridinno HiMoso- 
lymitano« Quare falsum est tertio demom die, hoc est xn. Martii, neosiettiam 
esse defixam. 

N. xxTi. n^(( 8^ 2v tf^ Tcpb $^a tpu>v.] Nalla Sibyllae folia neqtte Sphin- 
gis aenigmata cum eomm qnae seqnnntor obscnritate conferri possnnt, qnae ne 
ille quidem ernditissunus mathematicns assecntns est qot hunc cyclom solectis* 
sime declarsTit Imprimis enim ludaeos ait SiccpP^si, hoe est translatione, pa- 
seha sabmoTisse, Christum Tero passum luna xrr. wxttpcvfi (i^of]. Optime Ke- 
plems lunam hic Nicaenam inteUigit Passns est antem, ut credit Epiphanias, 
kin. fiksl. Apr., id est Martii xx. Atqui luna tnm Nicaena, eodem Epiphanio 
autore, fuit xm., sub Tesperam antem coepit xiv., cnm in cyolo Indaico Titieso 
esset XT., sequente xti. Sed xa6' 6]c^pamv ab iisdem xit. facta est, cmn in oam 
pascha traieciBsent. Yerum de hac posteriore accipi non potest, qnia vuxtsf tv^ 
illam Tocat ludaeis Tero post {let^fftv xit. desiit in xt., ideoqne ftait %i|pivjj 
XT. Fieri potest ut emendationem hio locus potius quam interpretati<mem reqni- 
rat legendumqne sit : tpi(xa($cx^ ^H^tv^ H^<") ) hoc est lana xm. , qnae ab ortn 
soUs ineipit, labente, imo (jLsaoCot^av), sub meridiem Tidelicet diei, qno ciTiliter 
p. 178. xm. luna numeratur. Qnod nisi ita est, nihil occnrrit aptius qnam qnod Keplero 
placuit, decimam quartam Nicaenam Tooari xin., qnod in eam nootem demnat 
a qna xit. initiam accepit, quemadmodum dies aaymorom ab OTa&gelistis para- 
sceTe ipsa paschatis , siTe decima quarta mensis appellatur xota )cp^XT)^tv. Sed 
tum pi^av] Tox, si meridiem significet, pamm apte cohaerebit Non enim est vt»- 
xtcptv^ fiioi) , quae nonnisi post Tesperam coepit Sed neqne medios ad motss 
astronomicos mea sententia respexit Epiphanius. Qnamobrem tb {a^ abem 
per me quidem potest 

npoAapov Y^p, xa\ Ifayov.] Hic ille nodus eet propemodnm inextricabflii, 
qnem acntissimus ille mathematicns non dissoWit Sic enim interpretatnr: Ghri^ 
stns cum ludaeis quibusdam pascha obiit luna Indaica Titiosa xit. exennte, Ni- 



Digitized byVjOOQlC 



CLIX 

eMBA zn., hoc Mt zir. KaL Apr. piidie dm diei, qao ptasoi est, bidao igitiur 
Nicae&am lunam anftioipaTit Iccirco icpoAapov^ inqmt Epiphaaius, x«l i^yov to 
lUoxa bidno ante legitimiim tempos, qnod erat xiy. Nicaena cadene in xn. Kal. 
Qnasi haeo ▼erba, npoika^w eto. , non de ludaeis omnibns accipienda sint, sed de 
Ghristo et apostolis, ac si qni snnt alii, qni maiorum ritns obserraTerint Nam 
qnod ad Indaeos reliquos attinet, pascha sonm in postemm diem, hoc est xiii. 
Kalend. quo passus est Christns, xa6' (nQip^aw traiecernni Unde non biduo, ut 
alii, sed uno tantum die Nicaenam xiv. anticipaTernnt, quia ludaica yitiosa xy., 
Nicaena xm. celebraront Quare scripsit Epiphanius , 6]ccp^pv)x<$t(ii>v aOTb>v (aiov 
^(^pav; qnod et repetit num. xxtii. Vemm quod sequitur, feria tertia pascha 
eomedisse, quod feria t. factum oportuit, in quam xit. luna (ludaica, et Titiosa) 
couTenerat, parum sibi constare censet Epiphanium, qui quidem feria tertia Chri- 
stum pascha peregisse Telit, cum luna iu xiv. praestiterit £st enim contra oTan- 
gelii fidem, Christum feria iii. pascha celebrasse. Propterea ita corrigendum ez- 
istimat, Christum id egisse feria t., quod oportuerit vn. Ego Tero cum nondum 
snspicarer Epiphaninm alio die Christum Telle quam feria t. pascha suum obiisse, 
haec quae de iii., it. caeterisque feriis iniicit, similitndinis caussa usurpata cre* 
dideram. Nam quia luna ludaica xit. , Nicaena Tero xn. celebraTorat, ut eam 
cycli praTitatem ocuiis subiiceret, hunc in modum declarare Toluisse, perinde 
istnd e§Bt ac si fingamus ludaicum cyclum Titii nihil habuisse, roTeraque lunam 
zrr. Nicaenam in Martii zix. incidisse, ac tum cogitemus Christum bidno illam 
anteTertentem xti. Kalend., siTe Martii xtii., pascha comedisse, feria 3., quod 
Utiti 5.» hoc est Martii xix. , fieri decebat Tam ergo Titiose cydus ille ludaiciis 
deeimonono Martii lunam xit. ezhibuit, tamque abnormis a Tero luBae ratio- 
cinio fnit illa t. feria Martii zix., quam tertia cum quinta comparata, si haee 
ipsa Nicaena fuisset. Denique tota haec Epiphanii dispotatio 6ffo0ttu^ et X6ywi 
X&piv assumpta mihi Tidebatur. Sane negari non potest, quam si feria t. cele- 
brasse Christnm ezistimaTerit, probabiliter ista dicantur. 

Yernm dum haec attentius perscmtor, comperi aliam sanctissimi patris opi- 
nionem fnisse, et falsam illam quidem, sed ab eo tamen aUquoties inculcatam, 
nimimm ludaeos plerosque cum Christo pascha suum obiisse non feria t., siTO 
pridie eius diei, quo passus est, sed feria tertia. Quod ipsnm disertissimis Terbis p. 179. 
docet in calce Panarii huius, in Expositione Fidei nnm. zzn. Ubi de ecclesiae 
ritibus agens meminit inter caetera ieiunii quartae ac sextae feriae , cuius insti- 
tiiti caussam aperit: imiB-^ mp ^Tui^toaxoJvT) tetp&$t ouvcXij^Oi) h xtSpto^, xa> t(5 
Tcpo^a^P^cj) ^9tflcupa>0Tj : Quoniam ineunte quaria/eria comprehensus est dominus 
et/eria t. cruci/Lrus, Quo posito consequens est Christum ea nocte , quae fe- 
riam 3. sequitor, et ludaice feriae 4. tribuitur, captum esse, cum paulo ante pa- 
scha celebrasset. Andierat itaqne et a maioribus acceperat Epiphanius duas iUas 
ferias dominicae passioni recolendae praestitutas fuisse ac ieiunio consecratas. 
Cum autem certo constaret feria ti. in cmce suffizum esse, nuUa passionis eins 
restare Tisa est aiia pars quam comprehensio et alligatio. Proinde feria it. ap- 
petente captum atque Tinctum esse dominum credidit Neque Tero alio tempore 
qvam quo ludaei plerique ceiebrare Toluit. Igitur etiam ludaei feria tertia per- 
egemnt Titiose, quis negat ? Sed quod maxima pars eo die pascha comedere^ 
biduo cum iilis anticipaTit Erat enim feria t. Martii ziz. celebrandum, cum ia 
hanc diem zit. ludaica Titiosa concurreret Cur autem adeo praepropere Indaei 
isti pasdha comederent, caussam attulit nuUam. Bed hoc tamen significare Tide- 
tnip ludaeos nonnullos, Tidelicet Pharisaeos ac Scribas, communem hanc errorem 



Digitized byVjOOQlC 



CLX 

emoDdare capientes paacbt snQm in xx. Martii diem diatntiaae, qao ptaaii eat 
Chriatas, qao nimirom propias ad aeqoinoctiam accederent, Tel etiam ooeleBte 
plenilaniau. Nam hoc verba ipsa tacite denionatrant: xod 2oT)(up(a x(»b Mtxa 
KaXav$<5v 'ATTpiXXtiov, 8t* 9|v ;cXavf)9/vTC( 6ic/p^Tov (i.{av ^(i^pav 2xo(f)9ftv. Ergo fitk 
\fy ?arj{ii£piav, et fortaase propter lonam etiam , ne tantopere ab ntroqne reeede- 
rent, diem difinderant. Poterat enim Tel ipse sideris aspectaa Titii illos admonere; 
qnod saltem minaendam esse decreyerant 

Oam haec Epiphanias manifeete sentiat, caetera qoae ab eo dicantnr eodem 
dirigenda sant atqne hoc modo constitaenda : Christos legale pascha celebraTit 
cam plerisqae ladaeis xvi. Kal. Apr., feria in., Inna Indaica Titioea xu., cim 
feria V. lana xr?. yitiosa perfici debaerit. Bidao igitar antevertit At Pharisaei, 
Indaeiqae alii lana ladaica xv., Martii xx., qao die passas est Christos, xal* Mp' 
^otv diei anias a lana xit. ad xv. £x iis falsos eos esse constat qni Epiphaaio 
Graecoram sententiam adscribunt; qaod Christas pascha lana zm. eelebrarit, 
ante ladaeos , qai id postridie peregerint. Non enim xm. lana, sed xn. Christnm 
id egisse censet, qnatenas feria m. contigisse patat. Qaod si ex oommimi cer- 
tissimaqae sententia feria v. celebrasse Christnm arbitratns esset, non aEa lana 
qnam qnae ex vitioso cyclo xiv. foret factum assereret. Unde ex caatigatiori ^i- 
phanii iudicio definiendnm est Christnm feria v., lana xiv. cnm nonnnllia lodaeis, 
caeteros vero cnm Pharisaeis feria vi. pascha comedisse. Qua ex Epiphanii opi- 
nione dao colligantur, qnae cnm de passionis anno qnaeritar acerrime dispntari 
solent: alternm ladaeoram principes non eodem cnm Christo die legitimo agni 
epalo perfdnctos, alternm ciun sine commntatione aliqoa tempomm ac festomm 
id accidere non potaerit, translationem aliqnam illis temporibns extitisae. Qnare 
ad hanc Epiphanii dispatationem illnstrandam totidem illae qnaestiones paada 
hoc loeo diBceptandae snnt 

p. laa UTRUM lUDAEI TRANSLATIONE FESTORUM OLIM USI FUERINT. 

In recentiori Indaeoram compato scrapalosas et anxius quidam est diemm 
delectns ad neomeniaa figendas. De quo multa in Thalmudicis Commentariis, 
Tractatn de Anni Capite, et in tomo primo lad R. Mose, Tract Kiddusch hacho- 
desch, nec non et in U^^XQ H^V R* Isachar ben Mordechai aliisqae libris; in 
quibus infinitae regulae ac cautiones praescriptae sunt Duorum vero mensinm, 
Tisri ac Nisan imprimis, neomeniae ab illis observantur, quarum transferendamm 
caussa duplex ibidem afiertur, natnralis ant civilis. Etenim cum supra ferias ex- 
cnrrentes minutiae ad horas 18 perveniunt, et lunaris t]>i]^t9(xbc meridiem diei in- 
sequentis attingit (nam ludaei diem ab initio noctis auspicantur, a quo 18 horae 
computatae diei civilis sequentis meridiem assequuntur): tum in alteram feriam 
natnralis neomeniae translatio fieri dicitur. Sed cum opportunitatis alicnins gratia 
dies difiunditur civile hoc totum est, et ab hominum voluntate et institutione 
dependet £x hoc fonte feriarum apud ludaeos sunt nata divortia. Nam aliae 
reiiculae sunt, aiiae probae ac legitimae. Reiicula, quae piOD ab illis dicitur, 
est triplez quae in Tisri tcxvtx^ hoc vocabulo continetur *)KM -^du, Itaqne Tiari 
neomenia nnnqaam incipit a feria i., iv., vel vr. In Nisan vero eat^^^li ^odbr, 
significatque neomeniam Nisan nunqnam in feriam cadere n., rv., vel vi. Re- 
liqnae quatnor feriae fl^lj^lp Kebihhoth dioantnr, quod in iis figaatnr retiaeaa- 
tnrque neomeniae. Negligendamm porro feriamm cautio inde proflnxiaae pn- 
tatnr, quod duo sabbata, sive festa, in Tisri praedpue oontiBna eaae indlenl^ 



Digitized byVjOOQlC 



CLXI 

qnod 15 mensis totns fere solennitatibas occnpatiir. Nam si Tisri in feriam i. in- 
cidat, deeima qninta dle erit scenopegia, proxime post aabbatnm. Si in iv., de- 
eima diea, quae festtim est Kippnrim, in ti. feriam inciirret. 81 in ti. deniqne 
eeciderit, scenepegia n. feria proxime ante sabbatam continget. In Nisan alia 
eavssa est qnam dnomm sabbatoram continnatio. IMam et ea devitari nibilo ma- 
gis poterit Ut cnm neomenia Nisan inc^it a feria i., qnae legitima est, decima 
qnarta die sabbatnm est, et seqaenti solenne asymoram. Gaetera cum apad He- 
braeos , t&m ez Latkiis apnd Paalom Forosempron. lib. vm. part n., Mansteram 
in Sidend., nec non et Scatig. lib. ii. et vn. de Emend. Temp. legi poterant, qai- 
bos merito sapersedemas. 

Nnne iilod in disqoisitionem Tocatnr, faeritne priscis nsnrpata temporibaa 
dieram ac fSeriaram iUa distinctio; adeo nt qab anno passos est Gbristas ladaei 
ez praeseripta formala pascha transtolerint Antiqaissimam hanc morem fnisse 
et ante Selencidaram tempora receptam defiBndit ScaUger, et car id in Tisri prae- 
sertim obserratam sit, caassam ease potat, qaoniam aegre c^ctos cibos bidao 
serrare possent in iilis regionibns y qaae aatumno ferrentissimae esse solent 
Qiae ratio tacite id snmit qood alio loco refotatam est, Ballis omnino festis die- 
boB cibaira coqaere ladaeis fas foisse. Hoc vero de soUs sabbatis aat, si forte, P* 131* 
Sjpparim etiam die praeceptam in lege yeteri demonstravimos, in reliqois solen- 
nibas senrflem operam dontaxat exoeptam, at qnae ad vietam attinent licite prae- 
parasse. Sed n^omiiias translationem cbar»;terismi Tisri sab Selencidis ob- 
serrataaii probat lib. n., nbi de periodo ladaeomm Alexandrea disserit, idqae 
aliqmot exemplis cotifirmat. Yehit qaed aano dominicae passionis Tisri , com in 
xxiT. Sept feria 4. inddisset, in qaintam traaslatnm est, propterea qood Nisan 
in sabbatom, hoc est a vi. feria in vy. transierit. Nam erat annus Alexandreus 
344. , et proinde xh, periodi v. Sic anno Christi lxx. neomenia Nisan cam ex 
Alexandreo cyelo in feriam vii. conveniret, in i. translata est Srgo et Tisri a 
lieria IV. in v. anno embotimaeo defectivo. Qnod antem Nisan feria prima coe- 
perit ex eo coHigit qnod losephns decimam qaartam Nisan conTenisse dicat cum 
UT. mensis lotiani. Erat annns primas vi. periodi contractaam, Tisri tl Sept 
feria it. , cydo solis xxii. Translata itaque neomenia in v. feriam , et propterea 
Nisan a tii. in i., qnae Kai. Apr. convenit, cyclo solis xxm. tradnctus est 

Yeram in otraqae demonstratione soi similis est Scaliger, et ad id qnod do- 
bfami eat approbandom dobia magis afiert et incerta. Qois enim hoc primom iili 
fOBeesterit, aimam esso' pasrionis illam, qoem ipse statoit, lalianom lxxtui., 
aetae DionysianlM xxxm. ? Qoid si praeterea ne Alexandream quidem istun pe- 
riodom ludaei unquam amplexi sint? id quod antea diicnssimas. Qoare Tel le- 
TissBna inficiatione demonstratio Soaligeriana conTeUitar neqoe profictt hilum. 
Neqae Tero solidior ac firmior est altera, nec miDOs falsis et obscuris postolatis 
iimititar. Nam qaod losepham ait xit. Nisan cum Aprilis xit. anno excidii lodaici 
coniaBgere, nonqoam id losephos dixit, sed axymorom diem xix. Xantiiici men- 
sis accidisse docet lib. t. de Exc. cap. xl: xal t^i; t^ 'ACi^(«s(i>v ^v^^oyj^ ^(^>«( 
TC09apC(xa(SEx&T/) Sav6(xou (iijvb^ , Iv fj SoxolScrtv 'lou8ofTo( tbv ;cpwTov aicaXXaY^vai 
xaipbv A^yuicTia^v. Xanthicom hoc kco lalianom Aprilem esse diTinat Scahger, 
fiiaM perpetao Macedonicas illas mensiom appellationes lolianis mensibos in- 
didarft; qnod est falsissimam. Nam Xanthions saepenumero idem est ac Nisan; 
ni lib. m. Orig. cap. x.: tco $4 (av)v\ t^ Sav6(X(i>, l^ Ntoo^ icap' ^[aTv xaX^tat, xol 
T09 itwti JotW ipx^, te09ap6<xai$<xdrCT) xaTa o<XyJvt)v, Iv xpilp xoH ^X{ou xaOtvtwto^ etc. 
paacha cekbrari scribit; qaod et cap. 0. de m«ue dixerat 

Corp. HMroteoL m. L 



Digitized byVjOOQlC 



CLxn 

Tr&nslatioiium Tetostatem Merit et Panlas MiddelbnrgeiuiB lib. vni. part n., 
ex eaqoe passionis domini tempuB explorat. Sed in Annadboa ad a. xxxir., 
n. 34. aeerrime com iis expostnlator qni noTam de translato pasefaate in eedb- 
siam dei inTexenmt opinionem, cnm id dens graTissime praeceperit, ne alia die 
qaam xit. lana ad Tesperam sacrom pascha celebraretar. Unde qoi propterea 
qnod immandi essent xit. die primi mensis peragere neqolBseBt, non in seqven- 
tem, aut tertiom qaartamTe diem, sed in xrr. lonam mensis seeandi reieeti 
sont, quod et Ezechiae regis exemplo demoBstrat ii Paral. cap. xxx. Atqai hoe 
argumentom contra festornm translationem leTe admodam Tidetor. Primom, 
p.189. qoia nnsqaam in sacris literis praeceptam est, ot lanaxiT. paacha celebretor, 
neqae lanae mentio fit, sed decimaeqaartae diei primi mensis. An Tero lunam 
xiT. sic obsenratam esse patabit aliqois, at Teri, Tel medii saltem sideris hoias 
motas explorandi faerint? Non enim hoe in cirili et aeqoabili osa praestari po- 
tait Hoc aatem remoto nihil saperior ista ratioeinatio colligit Nam qoi trans- 
latas esse ferias defendant, non id asserant, alio die qaam xit. ad Tesperam pa- 
scha celebratam, sed neomeniam ipsam, a qaa xnr. dies nomerator, alteram in 
diem traiectam existimant. Hoc Tero negant necesse fdisse, nt instante ipso coe- 
lestis plenilanii die festiritas iniretir; cam toI ex cycli lanaris ritio, Tel ex 7^ 
9C(i)c obserTatione , xnr. dies mensis lana xt. aot xti. esse potaerit. 

Haeo dixerim non at iUico politicam illam reeentioris eompati traaslatioaem 
apud ludaeos Teteres, adeoque Christi tempore asurpatam esse definiam. Hoe 
enim Tel luda^ ipsi negant. Siqaidem R. Mose ben Maimon cap. tii Kiddoseh 
hahodesch §. tii. et Tm. reiectionem feriarum natam ex eo tempore esse patat, 
quo ad medios motus, Teris praetermissis , computam soam dirigere coepenint; 

>^in mtn iiaTonn» ■•d^ "HnK nt "jiawa fn^yp "pH n^a •^dw 
i«D ■•jn««n Dip«i m^ '^:^3ttt»n taDib?^^ «)3Wi n^rt^ y^^^^b 
is^ri r^D^ "ns srrw tm nartap di"» w^ nD-^fi^ nDrrtn« 

"^DIflHn V^^p' QMaf^ ob coMSsam in koc computo neowteniam non coiiocant in 
ftria I. xs. et ti. ? (nempe in Tisri) 06 id videHcet, quod computue iate ctccommo- 
daiue est ad coniuncUonee eolis ac lunae, eecundum mecUum motum iUorum si- 
derum , non habiia ratione veri eorundem loci, quod iam ostendimue, Propterea 
dies certoa praefinieruut, quibue neomeniae defigerent, et alioe reiiculoe, ut ea ro" 
tione veram coniunctionem aeeequi poeeent, Quamobrem cum ex obeerTatione Tfi^ 
^dEoeco; et Teri motus ratiociniis ante et post Christi passionem aliquot aimis 
neomenias indixerint, ut idem aator est Moses, consequens est diupostea super* 
stitionem iilam introductam. 

Verum quia ex Epiphanii aliorumque graTissimorum theologorum sententia 
Christus pridie eius diei, quo Seribae et Pharisaei pascha celebrarunt, ulttmo 
paschate ac solennibus cerimoniis functus est, ineunda probabilis aliqua ratio 
est, propter qnam Indaei pascha a legitimo die in sequentem contulerint. Est ea 
Toro, nisi fftllor, haud absurda, cuius ex Rabbinorum commentaiiis eoniectiiniii 
eepimus. 

Scribunt illi, interque caeteros R. Moses in illo Traetatu quem saepe menio* 
raTi, difierendi primi mensis ac paschatis eaussas olim extitisse complures; qiiaa 
antea perstrinximus. Ut cum fruges arborumTO firuetus nondum matnri Tida^a- 
tur, si intermpti pontes essent, fomaeesTe dirutae, ac reliqua id genns, quae ao- 
lennitatem impedurent. De quibus consessus illius, quem Y^ T^l nominant, 
deeretum erat expeetandum. Ita fiobltt ^t ineetta res admodvm esset prkai r ' 



Digitized byVjOOQlC 



CLxm 

M paBehMit tMopiis, et kt litonim «rbitrata pofita, qnemadmochaii apnd Roma- 
ao» OK poBtJfioam libidiae contrahi a«i interoalaiione proferri annonim apatia 
aolebant. QtMre nt iidem isti pontifieee menisibis Bingolis kalare, hoc est Kalen- p* i^ 
dae denvndare aoiebant, aio apad Indaeos synedriam , qnod ordinandis tempori- 
bwpcaeerat, eertemm mensiom neomeniaa per nnncioi, qaos tS^niblS^ ^o~ 
eabftni» iadioere connieTeffat, eoram Tidelicei menaiom qoibns eolennia qnaedam 
iMtaperftgebantar, qaoram tempora difficile coniiel possent. Erant ii Niaan, Ab, 
Sfail, Tiari, Chaaaea, Adar : de qaibaa cap. iii. Moeea diseerit. Hie stante templo 
propter paacha minaa liar acceeaerat. Igitar posteaqaam aoditb approbatidqae 
teatibaa, qai ae naacentem lanam ndisae confinaabaat, neomenia sanctificata 
ftierai, i& Tiari ac Niaan, primo ipeo die post aolia ortam egreasi nnncii et Pa- 
iaestinaai obeontes longias exearrebant ao neomeaiam indicebant In yicinio- 
ribas oppidis, qao noncii citias aspirabant, ano tantam die, in longinqaioribas 
bidao neomenias agebant, qaod incerti essent, qaem diem synedrium prae- 
fixisset De qao Tide cap. v. Tractatas R. Maimonidae. Atqne hoc hodieqoe la- 
daei Iv tjl Swoicopf retinent, ei xm^ ItfopiWo^ bidao cekbrant, hoc est x^v Tpta- 
Ma^ site Iviiv xod v^, ao voufM^Wov. Unde ab Horatio diotam, 
Bodie tricesima $abbata. 
Ut aatMa eTidentitts constet qaam iaconstans et matabilis esset neomenia- 
raai definitio, hicalontas qaidam locas est in c^. nr. Tractaias eiasdem §. xv. 
•ixYi., qaem hic totidem verbis adscribam. Mihil enim ad coniectaram nostram 
dkd potesi aptias: W^IIDni tm:? 1«! vHy^ ^ Dl"» ^5 111»^ y^ Jl'»! 

^i) ij— TO ymi winr-r n» ik-w iT:^ni D-^pnnn ca-^v i»a 
^^i:x dv« tarr»^^ yia^vca tsr\nr\ 6)iDa ■•»a n*-rDMi D^wb^ 
•pp^Tp-nai r^^ipn» tarv^b^ "pmDw m^WDa djii» d^d^dw 
w» "krs ^K^^m mt «nn yw^ t^b« ^*a T^H^it^wai r^rr:n 
t^^n^pTx nmi t\waia «st^ai ejnn^yi D^^n^^n inw D«i ^yi^m 
D^ntini nniH y«np« ■•n:?'na nwn npnsn D^sniii tr^v^ir^ d-^wh 
:iV^a n^n Ssn "S^Hin ca^b"» QTia ■ayrinn iniH^ y^vw\ 

Posiqtum tjfuedrium toto die tricemmo consedit, neque teetie uUus advenit, eummo 
diimouto eurgunt etmeneem intercalant; quemadmodum in hoc capite declaravimue. 
Q^od ei poet quartum quintumve diem longinqui teetee accedant ac ee lunam euo 
temporeproepeineee eonfirment, hoc eettriceeima n^te, imo vero etiamei euhfinem 
wkeneie advemant, primum quidem magnum ilUe terrorem obiiciunt et interrogatio' 
nibue iaceeeunt ac moroeiue interroqando/atigant, et iliorum teetimonium ecrupU' 
toeime examinant atque in omnee eepartee vereant, quo novam iiiam eanctificatio- 
nem deciinent, poetquam eemei intercaiatum eet, Verum ei teetee iiii in teetimonio 
euo eonstantee fiierint , idque verum omnino depreheneum fuerit; eed et ipei teetee 
nofi aeprudektee eint, ac denique rite, et utpar eet, expiorcUum iiiorum teetimo- 
oiumjuerit, de integro neomeniam defimutU, ac meneem iUum retexeittee a triceeimo 
die euperiorie computare diee UUue ineipiunt; quandoquidem eua in nocte luna con- 
epeeta eet. Manifestom est ex hoc loco Christi domini tempore neomenias non 
tam certo constitaias faisse , at non rel affecio iam mense retexere ac retractare 
Hcitom esset, adeoqae solennitates ipsas, qoae a mensis capite penderent, in 
alioe dies ind^sse. Qaare com totam hoe negotiam perperam a stolidissimis 
magisiralibaa et oontra maioram ritas administraretary grassante soperstitione 



Digitized byVjOOQlC 



CLXIV 

p. 1S4. eorrnptitsimit^ tompoiibiiB , ▼•rifimik est «liqaot loportot qui lumo eoraBio- 
niamm ritimmqao portarb«tiQMm, qailoftni in ipois oimt, omtadiro •ta4oroBt| 
et quae priyatim obiro poiemt sacra logitimis tomporibn perfioinat Cuao» 
modi pMekilit ogni eoona foit, qoam anBosoao piiMMiii GbriitmioUi. apootolii 
atqne aliis etutm fortMoo Indaoui pridio qnom oiotori praopootere id iMonat 
asarpare malait Noqoo hoo aniai altociaif e diei diioiimo& adBurabiliaa oiio 
debet quam qood Chriatianii ipiia non modo anto Victocii papao doeretom, aot 
Nicaennm concilinm, ?emm otiam aliqaot poatoa saeeolii aeddit, nt in teligio- 
iisfiima paechatii eolobritato ano ploromqae monio, nonnanqaam diobaa ▼n., a 
io inyieem difforrent De qoo nonnalla ad Nieopboii Bfofiariam in IlpoOeftafk olki 
adnotaTimns. Ubi non iolnm inter baorotieoo, oiTO Qoartadocimanoi, ol catkoli- 
cos, sod inter orthodoxoi ipsos flagraoio istiasmodi diisidia plaanm fsGimai. 

UTRUM CHRISTUS EODEM QUO lUDAEI CAETERI DIB PASCHA 
CELEBRARIT. 

Celebrom per iose qaaoitionom iniigniorom roddidit Graoeoram LatiBonai- 
qae controTersia. Nam ilii, mt ioao do fermentato pano ionlnntiao patroelBOiMw, 
Christam dominam non Inna xit. , sod xia., pascJm egisse pertinacissimo defiBB- 
dont, cnm nondnm indaoi asymis atorontar. Coatim LaliBif Bo hoo mbi de do- 
mini exemplo praosidinm oxtorqaori iinoiont, nSgamBt alio qoam qao lodaoi 
eaeteri die legitimam agnom comodisso, hoo ost xiv. lana sab TOiponm. 8od 
ista Graocnlao faocis opinio, qnatonns Christom sino asfaus eolobrasso paacha 
docet, inscitiae et absorditatis habet plurimom. Etenim qaoeai^iqae tandem dio 
pascha Christus obierit, com ona et azymoram solennitas delibanda faerit, nob 
magis sine asymis potait qnam sioe agno solenni haie religioni satisfacere. l^ro- 
inde non fermontato usos est, ne legem, coias aator erai, infriBgerot. 8ed neqne 
Toram est quod Graeci, et inter caeteros Oedrenas ae Nicophms alftnnant, Ofav 
stnm dio monsis xiil^ non xiv. , paschslom obiisso ooenam f noqaoii Epjphaaias 
sentit, at magni quidam ?iri credideront. Imo Tero etiam anto xm. Innam ogiaso 
pascha statoit, hoc est exeunte ladaica lana xn., Nicaena rero xi., at sao loco 
declaratom est. Sed obscnritas loci ftcit at iis concedenda Tenia sit qni falso 
Epiphanil sentendam iaterpretatisant yorom omissa Gtlioculoram eontroTersia, 
qaao difficaltatis habet nihil, in rdiqna onmi qoaostiono traetanda oo hreriocoi 
erimos, qnod pleriqae sais illam soriptis diligeBtor oxplioarant Qiojttobram 
ntriasqae partis rationes paoeis aestimandao sont 
p. 185. Qui eadem die, qua ludaoi ceteri, paseha coiebrasso ChrislBm Tohuit, OTaa- 

gelistarum trium autoritate nitantar, Matthaoi, Mard ac Lneae. Qaorom piimas 
eap. xxTi, 5. tfi ^l K^xriy inquit, tSv aCtiiuov «cpocijXOov <A \ui^XQd: Prima du 
axymorum acceaserunt diicipuli. Marcus Toro eap. xiv. , tuH xfj icpcrtxv} hv^^ "^ 
aCu(MJV, Sit To ic^co^a ^Ouov : Prima die azymorum , quando patcUa tacr^abatU, 
Denique Lucas cap. xx. , 7. ^Os Sk ^f^pa tmv oCV^^? ^^ f! ^' 0Uco6at x6 xifoyia: 
Venit dies tujfmorum, in qua oportebai immolare pascha, Manifhslo primam axy- 
morum appellant, quao a Tospera fSeriao t. coepit, qua die paseha do bsoio Bb 
apostoUs praeparatum et patrifamilias donuneiatam Tidotar. 

Alii Tero, qai cum Epiphanio caeierisque graTissimis scriptoribos negBBl 
eodem die pascha celebratom, loannis testimoniam profemnt, qni id aperto ao 
dtra ambages significat, primom eap. xm. , 1 : xpb Tfji iopTlh xou ^i^a Bcrihit 
Christum paschate sao difaactam, id est aato/BHmm pasdkae, Umt e. ZTiUt ^ 
lodaeoi ait ipoo dio paraseoTos ingredi wMme praeif>rium, ne 



Digitized byVjOOQlC 



CLXY 

md t^ emmedtremt pateka, Ad haM «ip. trL , 14 eftat aai<«j|» parmcwe pasckae 
Aora fuaH Mcta. Caeterft yel tettimoBU t«1 aigiiffleBU praetereo. Sont emm 
iite pr»eoq>Qa. 

iMnkitanteopinioBiunMteriUtiUBqiieeeiifliotain eo potLsaimam acqoieBcen- 
dm indido, qnod iia tealimeniia approbatur qoae in akeram traJii sententiam 
neqneant, enm caetera, qnae contraria videntnr, conciliari explicahque possint 
Ateiwmodi eat peeterior Hla, qnam flpipkanius eecutns eat, eententia, cui non 
paad, iidemqne antoritate et emditiooe piinoipea aofiragati snnt, maximeque 
Paoiiia Bvrganaii» Panlaa ForoaempronienBia episcopus, loannes Lucidus, Onu- 
ftina, lanaeniua, MaldoaatoB nester et atiL Qoanquam et ii, et omnes fere qui 
.fcactenwa %m€ epinfionem amplezi snnt, ad Tulgatam iilam festorum translatio- 
nem et feriarwn deieetmn eonfiigere soleat, exiatimantque primum axymorum 
diem nTT^y^'" a ludaeia feria tl eeleliratttm. Vemm nondum istud Christi tem- 
pare eentJitiium faisae, docent ipsim«t Hebraei. Ac profecto si reiiciendarum 
aaeieceBdaniBique feriarum ordinaria fiaisset illa ratio atque ab uniTersU recepta, 
■eque Guiatns dominns, nee ulli onmino ludaei neomeniae feetosque dies aliter 
qsam ez legie istiua praescripto eelebraasent. Mon enim praeceps nec abrupU 
Mft iBrianim iUa msUtio, sed iam tnm U ipeo anni ei^U provideri ac designari 
conaveTnrat. Velnt anno paMionU factum eaae ex opinione Scaligeri snpra dixi- 
maa ; in qno cnm Tisri a feria i¥. in ▼. trannisset, conseqnens fuit ut et Nisan a 
n. aummoreretnr in m. Hee igitur si vnlgare ac perpetuum esset, nemo a com- 
mnni eomanetitdine reeederei Quecirca extraordinariam quandam et singularem 
pertmrbationemextitisse yerisimileeat, quae eo duataxat mense contlgerit quo 
Christus passus est; adeo ut nen ipae adam eum apostolia, sed et alii diyerso a 
eaeterU te eeUbrarint Nam et iUud Bpiphaiiii rerba ipsa decUrant, cum 0<$pu- 
Po9 ac diflMiiaieiiem U obenda eelebffitate incidiaae stgnificant. 

finne in modom e^qdioata a nobU ao defenaa commums illa senUniU multo 
q«am aitara probabiiior mibi ridetm', cnm tam diaerta expreesaque loannis testi- p. 158. 
monU sint, nnlU at oaTiUatfe poasit eludere. Qnod enim diem festum paschae 
pro cttili ipso dU ac toG vux,Oi)(A^pou poateriori parte sumi quidam exietimant, 
qnae a seqaenti ortn soUa Uciperet, id alii merito repudiant. Neque enim com- 
medna hk senams Tidetnr : Ante/estumpaackaHs Ckristus paseka ceUbravit; quod 
ex ista reaponaUne aeqnitnr. FaUum et iUad est quod de secundo loannU testi- 
monio dicitnr: Manducare paseka, de qnocnmqne victimarum usurpari genece, 
qaae per septenos diee immoUntnr. Qaod ex Denteron.xvi., 2. et Paral. u. cap. 30. 
ac 35. comprobare nititur. NuUus est enim soripturae locus, ubi paachatU, sive 
Phaae Toeabulo heiocausta ao aacrificU caetera signlficentur, ut sit idem sacri- 
fieareTel Dmndocare Pliaae, quod eas immolare ac manducare Tictimas, quae 
pw septaBoa asymomm dUs in templo mactabantnr. Ao DeuteronomU quidem 
locna ita concipiendus est: Immoiabisque Pkase domino deo tuo oees et boves. 
Lxx. Ko^ Odett; xh niisyux xvp((o t^ Oifi> oeu np6^a xa\ p6ai. lubet nimirum 
praeter paadia etiam aUaa immolari Tictimaa; non autem eas vUtimas appeUat 
Phaae. Um iUnd, quod n. Paral. cap. 35. scriptam afBrmant, guod vii diebus 
agehatur Pkase, et comedebatur Pkase, nnde aoceperint nescio. Nusquam enim 
id legitmr. Qnin poliua paaoha caeterU ab sacrificiU manifeate discemitur, cap. 30. 
com. 15., et oap. 35. com. 16. et 17. 

Poatremo parasoeTem pasohae infn*^»** quadam loquendi ratione dictam vo- 
hnt paraeceTem aabbati, qoae eadem et paacha, aiTe prima diea axymomm esset 
Meqoe eoim paschatU oUam paraaeerem foiaBe oensent; qneniam nuUa pridU 



Digitized byVjOOQlC 



CLXVI 

ilHvt diei eibtria ptrab«iitar, etxm id ipso fSsfto Hcertt «gere. Vtrmn ^vif eet qirf 
tolmbilem haac loquoDdi formam patet eeie , «t paraecere patchatie ait paraacm 
sabbati, in qnam incideret pascha? Nimiom hoc abenrdum esi Sed et ilhid fU* 
eiBfiimiim, primae diei aiymomm caeterommqiie lietonim paraecerem BvHam 
ftalBse, qnod ex Hebraeomm ecriptii ab aliia refatatom eat, nt in eo commorari 
nihil sit neceese. Est ilind qnidem recte in Anvalibna obserratom, nnila paraaoere 
ad cibos in festnm diem apparandoa opna ftdaee, qnod in aotie aabbatia coqnera 
ciboa interdictnm eeaet, Uceret in caeteria, in qno pleroaqne Tiroe enditoe haBn* 
cinatoi ease monnimna. Sed praeter cibaria conttat aiia qnaedam praepararf 
oportoiaie, qnae ant abaqne terrili opere praeatariBoapoaaent, ant ad ipehia 
feati celebritatem inevndam antererti deberent Qnociroa nihil eet qnod adrersni 
tam eridentem loannis antoritatem poseit excipi. At rero qnae ez aliia tribfis 
OTangelistis contra hanc opinionem addncnntnr, nnllo negotio condliaittar. Pri- 
mam enim illi diem asymomm Tocant eam scilicet, coins in Tesperam paachae 
celebritas et aaymomm initinm incnrreret, ntiqne ex iege maiommqoo praa- 
scripto; qnod udmadrertena Lncaa pmdenter adiedt, Iv fj Aii tWtdhu, qnari 
Scribas ac Pharisaeos obUqne notaret, qni ^v fj o^ iHn sacrificaTerant Adhrat 
commnnem hanc interpretationem coniectnra illa nostra, qaam antea propoaoi- 
mns, eiosmodi tonc Aiisse celebritatem paachatis , nt cum praepostere ae pertar- 
bate a concilio dennntiatnm esset, atqne etiam illi fbrtasse praeatitBtam boobm- 
niam paschatisqne diem retexnissent, pleriqne cnm Ghristo et apoetotts dieni 
p. iftT. illnm obserrandnm pntaTerint, qno prina et qnidem le|^timo tempore ftierat in- 
dictnm , neqne Tanam iUam magistroram retractationem coraTerint Ex qno hr 
ctnm sit^nt apostoli parata apnd iilnm hospitem omnia repererint 

£uXXa(Ap^etat tk tfj Tpfti).] lam haec heUHK snnt, intellecta semel fipiphBBii 
sententia. Quanqnam Ubrariomm cnlpa qnaedam sont concepta perperam ; qoae 
ex diagrammate corrigenda snnt Caetemm ^piv^ eam lanam Tocat, qvae d- 
TiUter ab ortn soUs ad occasnm pM^ncitnr ; wxnpn^v Tero qnae noctem oce^pat 
Qna ex obsenratione cormptae lectionis Titium per sese proditnr. Scribe igitor, 
antore Keplero, ni\timi xpi(xau$ex&n) vuxxtpivj^, ^H^ptv^ ^^ $ii>^ex&TT). Qnod ntiqne 
necessarinm est, si trcp^c fderit $(i>3cx^ vuxTcptvif|. Nam lue sibi inTicem snc* 
cednnt, nt qnae vuxttpcv^) fneritfiat ^fupiwi. Notnm enim est Indaeos a Boete 
diem anspicari. Deinde, npoa&p^ov Tt99apc;xQu8cx^tT) vuxttptv9j xpb dcxatptwv 
KaX. Nam snperior dies xpb dexattoa^v iam habnit Item o^p^tov irtTttxac- 
$ex^ vuxtcptvT|. Nam de Nicaena Inna loqnitnr, non de Indaica. Qnae oouiia 
ex superiori latercnlo repetenda snnt. 

'Etct^cuvxoum xupiaxij.] Qni hunc Epiphanii locnm percnrrit, diUgentar id 
animadTortere debet qnod snperiori dissertatione copioae traditnm eat, falaahaac 
esse quae de Inna dicuntnr omnia et ex Epiphami haUncinatione profeeta; qni 
aequinoctiom a ^xt. MartU ad xxii. , plenilnninm Tero ab eadem xxt. die ex Ni- 
caena formnla, Tel potins a xxti. perinde sd xxn. transtnlerit Quo poslto 07- 
cloram omnium ac feriaram rationem permiscuit. Qnae qnonam paeto conigi 
possent, et in Tiam ab errore deduci, supra declaraTunas. Igitur ex tot erronim 
argumentis nata est ritiosa iUa feria anno InUano lxxti., hoc est dominica Martii 
xxn. , cum roTera esset feria t. 'E7ct^p<(>oxou9a ergo xuptax^ Innam habuit xt. di- 
urnam. Hic l3ct9<i>axouoa proprie sumitur. Quippe xxn. die ab ortn soUs coepit 
XT. dinraa. Unde ^(aptv^ pro vuxteptvjj snbstituhnus. AUoquin ^ xuptax^ xr. vu- 
xttptv^ dici potest, si eius initium ab antecedente Bocte repntatur. Neqne tox 
invftaQTiowa quicquam obatat; quae peraaepe de iUucescente die, nonBanqaaat et 



Digitized byVjOOQlC 



CLxvn 

de diai Indaico principio, siTe nocte «nteeedenie, solet usnrpari. Kon quod laz 
aliqiis UTe liuuie, liTe stell&nim saltem oriens utcunqne diem auspicetur, quod 
GMMboBus in Exerdt xTt., num. xt. Terum existimat; ut cum Lacas ait cap. 
xxni., 54: xol v^pATov ^^c^fcoosu, sie accipiendum sit ut si dixisset, xol hzi^tty- 
oxsv 1} «sXiJvi} ^ ayovoa to 9^^tov. Haec enim sententia subabsurda et super- 
Tacanea iiidetur. Veram simplicitM' et nullo alio subaudito intftiyjTuiv est appeiere, 
Tel imre, cLdvewtore» Hoe autem ex eo natum arbitror quod cnm prima ac na- 
turae maxime consentanea diei appellatio lucem significot, tempusTo ab ortu so- 
lifl ad oecaaum, pleraeque postea nationes Tariis temporum initiis constituiis diem 
nihilominos appellanint spatium iUud temporis, quod ab eo puncto quod sibi 
stataerant ad idem punctam roTolTitar. Quare nt in primaria illa ac naturali diei 
notione ^n^ojaxciv proprie dies dicitur, quod eius initio sol oritur, ut et ^(x^pa, 
kko Tij< i^ou^, ita translatis ad reliquas formas diei appellationibus idem hoc usur- 
patom initii Tocabulum est; etsi minus quam illic proprie. SiTe igitur a media p. 198. 
noete, siTo a meridie, siTe ab initio noctis, diei repetatur exordium, iT^i^coaxctv 
ubiqae dies, boe est incboari et inire simpliciter dicetur. Quemadmodum vou|i7). 
vCa< Tox com nascentem lunam proprie significet, ad omnia mensium initia, 
etiam minime lonarium transfertor, puta tricenariorum et Agyptiacomm. Unde 
alia ett vou|jli}v{« xora «eXijvijv, alia oi xaTa aeXiJvrjv. Hoc ego sensu Tb) ^cf (Goxsiv 
eTangelistas simpliciter usos arbitror. Ut cnm Matth. cap.xxTm., 1. ita loquitur: 
'Ot|»k h\ t€)v aa^poTeov t^ i^ctfcjoxoiioT) d^ (jifav tu)v oapp^Tcuv. Ubi nulla argutatione 
opoa est ut Tel dios ipsa a noete incipiens tum demnm , cum sol oritur ^^ct^ciKTxetv 
dioatar, Tel at lana aut sidera subaudiantur. Nam hic meo iudicio sensus est: 
Confectis sabbatis, siTe hebdomada peracta, die sequenti, quae inibat cum feria 
prima; qaod apertios Lucae cap. xxui., 54. doelaratur: Ka\ ii{iipa iJv jcapa^ixeu^ 
xo^ 9ot^Tov imf^cooxc. Ubi Terbum ini^vst», nnllam lucem significat, sed initium. 
At apad Epiphaniom in Expositione Fidei num. xxn. circa gallicinium rf^^ xupta- 
xSjc iKVftaQM^ai^ solTi paschale ieiunium dicitur, hoc est post mediam noctem, 
a qaa diem Christiani inchoant Item paulo post scribit nonnullos hebdomada 
sancta rigilare t^jv {m& t^^v ni^vrf* ^ictf <u9xou9ocv e^c to 7;poai^^Tov. Ubi im- 
f<tfoxccv yidetur proprie sompsisse, quasinox postridie lucescat, hoc est in lucem 
desinat. Noetem enim intelligit quae parascoTem praecedit. 

KoISti avtoa9i( xa\ {^r^ap^a.] £n erroris argnmentum. Christum euim, quem 
aequinoetio ipso resurrexisse didicerat, hoc est xxt. Martii, eo die resurrexisse 
credidit, quo Diocletiani tempore aequinoctium incidit. Nam ex Anatolio, ut 
opinor, et Alexuidrinis Teteribus aeqainoctiam Martii xxn. statuit, cum Nicae- 
num atiqoet annis postea in Ticesimum primum intulerit Unde qui successemnt 
Alexandrini seriptores xn. EuiL , hoe est xxi. Martii, aequinoctium fixemnt; nt 
inter alios Plroterius Alexandrinus apud Bedam lib. de Aequinoct Vemali, qui est 
tomo m. Is inquam xxt. Phamenoth, qui est xu. Kal. Apr., aequinoctium col- 
locaTit, Leonis papae temporibus. Itaque pivyjfiovtxbv est a(x&pTT](xa emditissimi 
Kepleri, dnm in Eclogis pag. 193. Proterium ait circa mitium Diocletiani aequi- 
noetiam xLKal. definiisse; sed Anatolio id conTenit, cuius illustre fragmentum 
deseribit Eusobius lib. tii. cap. xxti. ex eiusdem Paschalibus Canonibus, quod et 
Beda eommemorat lib. de Aeqninoctio, ubi et Anatolii Terba ex depraTatissima 
Rnffini interpretatione perperam accepta alienam in sententiam detorquet Qnare 
cum ex eo Anatolii decreto tanquam ex fonte Epiphanii docirina profluxerit, 
nobis integram non est, tam illustrem disputationem silentio praetermittere. 



Digitized byVjOOQlC 



CLXvm 

ANATOUI INSIGNIS LOCUS EXPENDITUR. 

Vixit Anatolins Diocletiaiii fere tempore, geaere Alezandriiiiu, qni dun ad 

p. 189. Synodam Antiochiae contra Panlum Samoftatenum habitam Laodicea iter haberet, 

epiflcopos a Laodicenis electos est Flomit igitor snb Aureliani ac Diocletiani 

tempora, vir imprimis emditas et matbeokaticis artibns excnltns. Qoae inter 

caetera Canones Paschales condidit, ex qnibns haec Eosebins exscripsit: 'Ex.it 

TOtVUV eV T(0 7Cp<Ut(f» ItEt TYJV V0U{iL1]ViaV TOU TCpCUTOU {JL9)V<$(' ^ Tl^ kK&OT^ IvxVv TiJ( ^V- 

veaxouSexaeTT^piSoc , xijc xaT* A^YURTtovc piv ^afuva>0 Ixxy) xo^ cU^St, xoTa d>l tou( 
MaxeS6v(t>v {«.ijvat li^pou SeuT^p^ xa\ e^xeESi, (o; 8* 3^v eiTcotev 'P(i>|4flito(, Kpb IvStxa 
KaXavd(il>v 'A}cpiXXt(iiV. EGpidxcTat hk h IjXioc ^v tyj npoxetfA^vD <^apLevd>0 &ct]i^ xc^ el- 
xodt ou pi($vov £fft^ ToS 9cp(L>Tou T(i7]pLaxof , oXX' vj$i} xa\ TeTapi7]v ^(lipav iv a&T(p 
$ta7copeu^{ievo{. Touto 8k to TpL^fia ;cp6>Tov $(t>$exaTi)(j.dptov, xa\ {«yjpieptvbv, xa\ (ii)- 
V(ov apX^i^) )^^ xefoX^v tou xiJxXou , xot a^eaiv tou Ta>v JEXavijTQW $p^(iou xoiXetv dtiy' 
6am' To hl Tzpo to^tou , |iY)Vb>v ea^axov, xa\ TpiiJ(ia StaS^aTov, xol teXeuTQftov 8«t>Se- 
xaTT)(j.6p(ov , xa\ tAo^ t^( Ttov nXavijToiv £?ct^ou. Itb xa\ tou^ £v auT^ tiOc|i^vou( 
Tov 7cpd>Tov (i^va , xo^ T^v TEaaapc^xouSex^v tou lUtayia xnz* a^T^v Xafi^vovtotc o& 
(itxpfi>( , oij$' (o; ^Tuxev a^iapT^etv ^(i^v. Haec nos Laline ita reddimns ; Habet 
porro %n annoprimo mensisprimi neomeniamy quae totiue enneadecaeteridos uitlitiiMi 
eet, Phamenoth eeeundum Aegyptioe xxvi., eecundum Macedonee Dyetri xxo., «< 
autem Romano more ioquar, xi. £ai, Apr, Quo quidem die xxvi. Phamenoth $ol 
non modoprimum aigni/eri eegmentum ingreeeua reperitur, sed etiamquartumiim m 
iiio diempercurrisse, Atque hoc primum segmentum dodecatemorion et atequinoetiaie 
et meneium primordium, ac cycli co^mt, et quoedam velut planetarum circuitua 
earceres appellare eolent. Quamobrem qui in eo primum menaem conatituunt, et 
in eo decimam quartam paachalem uaurpant, eoa non mediocriter aherrare ata- 
tuimua, Com igitir aeqninoctinm Martii xxn. fixisset, permirom hoc plecisqae 
▼isnm est, qni et recentiores Alexandrinos scriptores et, qnod capnt est, Nicaenam 
Synodnm yiceeimo primo Martii constitnisse meminerant Qna de re Beda eon- 
snltns magnopere aestnat, et a RnMno corrnpta, nti dixi, Anatoli yecba proferens, 
aliennm iis sensnm accommodat. Rnffinns enim ita priora reddtdit: Eat ergo in 
primo anno initium primi menaia, quando eat decem et novem annorum initium, ae- 
cundum Aegyptioa quidem Phamenoth xxvi., aecundum Romanoa vero xx. Kal, Apr, 
In qua die invenitur aol non aolum conacendiase primam partem, verum etiam quar^ 
tam iam in eadem die habere, id eat inprima ex Tiupartibua ete, Qnae Bedft sic ac- 
cipit, aeqninoctinmobbisextnminterdnm inxu.KaL, interdnmin XLincnrrit Nam 
cnm Inlianus annns Aegyptiacttm ei simplicem horis ti. snperet, aeqninoctii (le- 
T^LTCTfaxJtc fit in anno communL Qaare sit aeqainoctium anno ipao bisexitili xxi. 
Martii m^ne, annoprimo postbisextnm incidet in meridiem, anno u. postbisextom 
in occasam diei xxi., anno iii. in mediam noctem, anno iy. per intercalationem « 
xxn. itemm in xxi. et matatinnm tempus recedet. Cam igitnr in yesperam, yel 
mediam noctem incidit , ad xi. &al. pertinet ; eo qnod nox ipsa Ghristianoram ritn 
seqnenti feriae tribnitor. Cam aatem ad meiidiem Tel matatinnm tempns per- 
▼enit, Martiixxi., sive xii.Kal. Apr. arrogatnr. Unde, inqoit, eonauite AntMtoiiua 
non vetat in xi., aed ante xi. Kai. Apr. paacha ceiebrari. Non enimprima aedia 
aequinoctiaiia tempora, aed ultima aignavit, hoc eat ea a quibua paackae ceUbra-^ 
tionem incipere poaae noverat. Gum enim ii. vd ni. anno poat biaextum paachae 
p. 190. diea dominicua in xi. Kai. Apr. occurrerit, eonatcU nimirum, quod ctm aequinoetio 
paachae dies inchoatur. Cuiua caeremoniae partea ceicbrantur prima nocte, cum 



Digitized byVjOOQlC 



dJUX 

I medktni^, vtl iMekoatiUpmpfUmtMtMqiimoetum, Tumv»9riUpa$Gkaper- 
i quia remtrrwtiwu f qu&e diiuemlofaeia ett, praeeipua pmrepeet aequi' 
uectium eelebratur. BMclmB«dalib. de Aeqnin. QiiiMeA]iAtoliveri>Ad«elM«tt 
Cim dmo sinl Mqwnoedo attribati dits , AnfttoBwm de poetoriore loqni; in qno soi- 
Iketnocte iUa, qnae juu. Mutii diem eeqnitnr, aeqninoctinm contiBgit. Imo Tere 
de Teeperlino potieeimun «eqvkioetio iataiygit; qnod AnetoUae dieat ceMnmdnm 
fieche qnajMlo inna eeli oppeiita e legione d^ehenditnr» sie nt TemaliB aeqni« 
neodi paitem eol obtipeat, inna Teco aatnmMlia. Qmd trge, inqnit, miramehm^ 
e» u» XI. Ji[ttL aeqmneet Jieri dieat, cum de iUa loqmi ee hora deelaret^ quando oo- 
eideiite ad ve^ertun eoie hma e ooutntrio euum attoikt eaoriumt Pergit 'deoide, 
et qnod ABatoline scnpeMrat, in xl MoL Apr, eolem nou tantum prieMm partem 
xeS d«>toBTi|(iop(ou eomcendisee, verum etiam quadram ittm in eadem die kahere, 
uc exponit: Qeia quotie» aeqminoetiaie tempue iuxia rationem prai^tam in n. 
KaL imeidit, totiee iu ipeo temporie momento iiia quartap4»re diei, quae €Utmuatim 
aeereeeere eoiet, eecundum naturam perfecta eeee dignoedtmr» Qnare %iA onm 
layiiwpotinm attigit, iam diei qnadrantem abeolTit. Qnasi dicat, ab aeqninoctio 
■Do Tenio ad alteinm, diee tntefeednnt eolidi ccclxt., et horae ti. Vemm nt 
qoantnm ab Anatolii lenen deerraarit intelligae , insignis primnm iUe locne a nobie 
^lanttdaeest 

Cenaet igitnr Anatolitts mensem primam aimi primi totins cyeli decem- 
■OTennaliB voupivkv habeve in xxri. Phamenetii, siTO Maitii xxn., tbI xi. Kal. 
Apr. , qna die sol primnm aodiaci segmentnm peicnnit Qood segmentnm pii* 
mnm dwfisxomtifc^pcev, et ^(uptvbv, et piincipinm mensinm adeoqne eydi totins 
appellat, et a^vsvt toO -cwv ;cXavv)Xb>v 8p^ou, hoc est Telnt carceres ok qaibns 
emiltnntnr. Mam abeoiutionem Roffinns non reete interpretatns eet; nisi s^olW 
slelUs aitidem qnod emitti. Qnanqnam epocha Hia, siTo pnnctom aeqninoctiale 
idem saqnentie cnrens initinm est, et anteeedentis teoninna. Unde Tehementei 
eoe halfaicinari docet qni in antartere poetremoqne segmento mensem primnm, 
ei xiT. paaehaVem constitnnnt Graeca enim ad fannc sensnm accommodanda esse 

I ipsa oialMmis indicat: dtb xol tou^ ^ cdt-zia xtOefiivQp^ tbv np^^ |ji9|vflL Pio- 
a^Tb» ad TsXiuralov dit»8exaT7)(ji6ptov, et xAo^ TfJ^ toov icXavi)Ttuv 'icspt^doo 
peHinet. Nec recte quidam emendant npo odToo. Nam de poetmmo segmento 
loqnitnr. Pergit deinde: xa\ t))v i6' tdIi Kiayia xoet' a^jv Xofi^vovTac ou [LixpSi^ 
odd' «»c lcu)^iv op^TOEvstv f 0(1^. Pro xor' aOT^ omnino xor* aOTo legendnm af* 
finno. Nihil enim eet qno commode pronomen iUnd reieratar. At proxime dixe- 
rat, Tobc h a^Tcp ttOsf&^ou^, Tidelicet TiXeuTaup T(u((juxti. Qnod si quis ad ea qnae 
remotiora snnt, pnta (jLi)va>v dpx^v, et x&foXjjv, et a^cotv pertinere centendat, con- 
tnfiam qnidem eins qood pngnamas qnodqne Anat^nm seneisse Tolnmns ex 
ea oratione eeqnetnr. Kiminmi non licere xir. pascJialem primo illo die qno 
aeqninoetinm conficitnr, sed in snperiori tmemate defigere, ideoqne pascha xxir. 
dia «eMmri posse. Si enim nelss est xot' oMfi tj^v ^(iipov aeqninoctii xiv. pa- 
schaJiem ponere, lieet igitnr proximo ante illam die, nt citimnm pascha xxn. p. i9i. 
Maitti eonstitaatnT, qnod et Temm est post Nicaeni condlii tempora Hcitnm esee. 
Vernm hoe Anatolinm existimaese, aat ad eam mentem iUins refeiri Terba posse, 
id Toro constanter nego. Imprimis enhn absnrdnm est, pronoBMa o&tjjv cnm iis 
ceniangere qaae tanto ante orationis interTaUo posita snnt. D^de refslUt eos 
Anatolins, qni ante primnm segmentum et aeqninoctii diem primnm mensem 
eelebffabant; qnod non fMerent si xrv. paschakm in ipeo aeqninoctiali ^ col- 
loeamit; hoc enim primi menais initinm est. Ad haec qnae ez ladaemmm pla- 



Digitized byVjOOQlC 



GLXX 

citis md muM ilkift prabiniam «MfttaBtiiM aliiNrt, Mlkim dnUUadi iocai nlis- 
qmBt StetiMbaBt eniai •eni^res illi pott commiisBm aeqBinoctiBm «d veqwrMii 
qno tempore Inna in altero aeqBinoctio e regione eolem reepidt, t9)v t«jv (mk^ 
TT)f{(0¥ iopT^, hoc est pMcbe Imikknm egi debere. Hoc Mitem zit. Ibbb ad i^ 
■peram celeWatBm eet Ergo xir. in ipeam aeqBiBOCtiBm cadese debel, bob 
praeeedete; qBia ^jnk x^ hfjnu^lan^ nt eaepiBa repetit, iBdaice paecba peragiB- 
dBmeet. CBmigitBridqBoddixeratexlBdaeorBmdoctorBmeeatentiaprofoctBm 
asaerat, ladaei porro ziv. aegent aBt» aeqBiaootiBm indioi poaee , mtnifaitBm eet 
ABatoliBm noUe xir. aate ipsnm aeqaiBoctii diem etatBore. Praeeertim OBm Cbii- 
stiaBa XIV. ex TetBStisiiBM traditioBe ia aeqBiaoctiBm ipoBm, bob aate kBBC diem 
iBcidere debeat Qaocirca ntioea eet tbI^^ iUa lectb xor' «6^^, «t hmx* ocute 
reecribeBdnm. Hbbc Anatolii locnm novieeimBi iBterpree (Bam de Rn£fiBo poet- 
BiodBm agemBi) magBopere depfavant. 6ic enim Tortit: Quapropier ^ ^ria- 
cipmmprmi mentis in iUo xxti. Ht Pkamm»Qih eMeputant, ad xrr. diem proauMm 
secunthtm Uium/eetum paeekcUie ceiebrau^Utm etaimunt, eoe vekewienter errare eK- 
eimue, PBtavit o^t^ ad xxvi. diem pertiBore, cam de poetremo iigiiiCwi ticmi^ 
eit aocipiendnm. Qaamobrem ex di^ntatis hactoBBa apparet primBm meniim 
Tropioom, hto fipi&va bic ab Anatolio iBtaUigL Neqne eaim InBarie eeio poteet» 
com in Alexandrino cyclo neomenia primi meneii cyclo primo iit liartii xbsl 
Nam Alexandrini cycU aanne prboMii paeobalem neomoBiam ab boc die iBdptt, 
Latinomm Tero poet AlexandrinBm receptBm primBi cyclBt inut Apr.iT., qwi 

p. 457. eet AkxBBdrinBi cycloi nhiBiBi, Bt aUbi, deo dante, ftttiai dooebknBi. [8ie «t 
AmbrodBi iB epiitola ad AesiiUae opiicopoi: Incidit autem meneie non eeetuukm 

p. iSi. vmfyarem ueum, eed eecundum coneuetudinem peritorum ab aequinoctio, qui dim 
eei dmdeeimo KaL Apr, et finitur undeoimo Kal, Mai. Jnde wuutiwte inira kce 

p. m. tri^nta et unum diee eaepe ceiebrati p*»eckae diee,'] Gnm igitar neoBieaia piiBU 
moBiii iBBarii ea iit, qBae poit aeqniBOctiBm proxiBM eeqBitory iqpparet o«r 
AlexaBdriBi et eoi eecnti NicMni patrM cyclnm i. Martii xxm. itatBtriBt, q«od 
TideUcet Anatotii caeterornmqne paechaUi oycU conditomm toI tempefe toI da- 
creto aeqninoctu iedee oiMt Martii xxii. Unde Ucet aeqninoctiBm ia xxi. poctaa 
traniierit, nec citima neomenia xxii. Martii contigerit, nihUominni cyclnm pii- 
mam TOteri etatione non dimoTemnt Qnare neomenia KrioBot, iiTo meaaii 
prkni iolarii Mt citimni terminni paachaUi, iiTe xit. , qnM ex Anatolu acito 
coBTeiiit eydo t. Nam cyolBt deceiBnoTeiiBaUi , iiTe paechalia, antore Beda, ad 
terminoi tiTo decimM qaartM Innarei inTMtigandM accommodatni eet, Bti cy- 
clBi iBnarii ad noTiinnia. Ideoqne merito primne paechaUi meniii a piima xir. 
coepit, hoc Mt ab aequinoctu die, qnod AnatoUne in MartU xxu. conatitaacBt 
Lddeqne conetat non in omnibni paechalis meniii diebne paecha celebrari poaaa> 

p. 191 fte4 neomeniam eine excipi , qnae Mt, nti dixi, xit. cycU t. Qnod ipenm et AnBto- 
Usi indicat, cnm eoi reprehendit qni in inperiori Mgmento, qnod Bltimnm oot, 
primnm meniem et xit. Innarem coUocant Conieqaeni enim eet decimaa qnBr- 
tM InjiarM omnM intra primi meniis ^cham coerceri, Qnod onm Beda mina 
animadTortisMt, £tlio credidit AnatoUnm eam primi meneii neomeaiam coiiati- 
tBiiM, iB qnam dtimBm paecha conTcniret. Nam qni negat xit. paachalem tuite 
initinm primi meaiie iBddere, idqne ipenm meneii initinm xi.KaL figit, BMoii- 
feete prohibet ipeo meBeie initio pMclw Mlebrari; qaod d fiat, iam xir. oxtra 
priorii meniii fiaM egredi et in nkimnm reiid necetM tit 

Nam qnod aeqninoctio bidunm tribni oportere narrat, eoqne qni poet«iiBr 
est die paedia celebsari, de qno et AnatoUam loqai pntat, TenuB id quidefla «at 



Digitized byVjOOQlC 



GLXXI 

Mq[iiiioetfaiBi |UTi(iicx(&«tc in saqiiMtem diem «xemtte, eed ex aakilmi pe* 
Htioe ad eeqviBoetii seden, aimiqiie eerdinem iDe deligitar in qmo preeeip«e el 
mazim» temporie parte retineri ereditnr, non ia in qnem eftgandi Ucenlk pa»- 
latim efl bndi t or, nee in eo tamen dintins eoneietit, Temm interealatioBe snb^de 
¥ehit qnodam fraeno reroeatar. Cniaimodi ex Anatotii opinione xxn. Maitii ex'* 
titiaee Beda narrat. Qnod eeens ae kabet. AMoqni li pleramqne in xxi. Mattii 
aeqniBoeCiam oontineretar, ae Bonniei secimdo Tel tertio post bisextam auio ad 
xxn. aeeederet , imo Tero ne atroqae illo anno qoidem dTilis diei metas attiBgepet, 
koe eet bob attr» mediam Boetem a. d. xi. KaL Apr. BOBqoam AitatoH«s xxo. po* 
tios q«am xxx. «nBi cardiBem ae pasehalem termiBBm assigiiassei Qnemadmo* 
dom ]mo tempore poet (}regoriaB«m reeeBsioBem , Meet aeqaiBoeti«m xonk (ut^ 
xTtMicv in aeqaabili anno ad mediam fere nootem , qoae xxn. antecedit, p e i yo B kt» 
BftilomiBBs iB xxi. deixnm est, qood eom diem toto fere hdisBO qaadrieBsie 
pereorrit Nob eet igitar dabitandom qoia ABatolias xi. KaL Apr. aeqniBoetiam 
ciTile statoerit ad eam modnm, qao poet Nieaenam eoneiliam ia xn. KaleBd. 
traBslatam est; adeo at BoUa xir. loaa, qoae ante xi. Kal. aceideret, pasdudli 
baberetor. Id enim AnatoHi Terba dlsertissime testantar. 

8ane si Biediam anni tropici formam seqoimor, coiasmodi eet Alpbonsina, 
qoae caeteris anteponitar, Anatolii tempore aeqainoetiam utriasqae diei paitem 
ex aeqao sibi Tendicabat. \ixit enim medio fere tertio post ortam Ghristi sae* 
calo. Gomqae anno Ghristi oo. aeqoinoctiam Temnm eontigerit Martii xxi., bo- 
ris 7, 16, 13." post meridiem, anno Tero oco. Martii xx., horis 13, 22', 53.": si 
e xe e ee um AlplMnsinam ex aeqno partiaris, inTeniee a BMcMie ferme xxi. Martti 
ad meri^em xxu. aeqninoctiam nUro citroqne e<»nmeasse. Sed Anatolias aequi* 
Boetiam iBad, qaod a maioribas acceperat, in xxn. retinnit, cam PtoloBueas 
teto ante saeealo Temnm aeqninoctiam xxa. Maitii in meridie obserTasset, aane 
CMsti oxL. , bisextili. Ut hac ratione iater meridiem xxn. et xxm. progred«re- 
tnr. Qaod si PtolenMdci et Hipparchei anni formam, qnae ooc. anBis diem BBom 
perimit, ABatolins amplexas sit, eiim «cpoifpimcplas miBOs aBBoram eentam ho- 
ras Tm. postolet, inTenies Anatelii aoTo aeqoinoctiom in anno bisexttti eon* 
tigisse octo circiter horis ante meridiem diei xxu. proindeqae bellissime hane 
ipsnm diem ciTtiem aeqoinoctio praeetitntom. Tametri fieri potest ot tropieam f* i^* 
iUam Tcpo^irruatv peoitos dissimolaTerit, ot post Nicaennm coneiliom aliqoet 
saecolis igneratam esse constat, et ab ipso Beda praedpoe, qoi propterea midtis 
modis haUQdnatos est Nam ex eadem hypotiieei Bedae saecoh) aeqoinoctiam 
longios a xxn. recesserat et ad xTm. perTeBeract. £t tas^n ad horologiorom 
gnomonamqoe fidem proTocat, ot aeqobioctiom Nicaenis ipsis cardinibas ad- 
stribat. 

INSIGNIS ERROR, IMO HAERESIS, SCOTORUM MAXIME, EX FALSA 

RUFFINI INTERPRETATIONE NATA DECLARATUR, ET ANATOLIUS 

A CALUMNIA LIBERATUR. 

Yerom nt tam abeordae interpretatioBis enror^^ne fontem aperiamos, scilo 
ooB tam eam Bedae hominis emditisriini et in eo genere exerdtatissimi eolpam 
ee8e,,qBi AnatoKi Graeca non Tiderat, qoam Roffini scriptoris, ot omnes norant, 
ineptisshni, qoi hi motflsndis depraTandisqoe Tetemm scriptis potius qoam inteff- 
pretandis stilom soom exercolt Hic enim ex Aoatolii Terbis nonnolla sastolit» 
qoae tam Bedae qoam aUis qoibosdam torplssimi erroris oecarioBem dedefOBt 



Digitized byVjOOQlC 



GLXXU 

0«m e nhrt A Bat t tiHi • ciip tt rit t hiiotiAxck^hmiT&xAt^tif/cn^-wtn^&furfy^^ 

t|Mtfnb«v fa|i^. Hoe Mt: (^inj90i«reMtfv««jim «MMia^Me Jo< fa e > igjwieiihiw 
ptasBiwu^v^SimiitMdlafi^u^wt^ pehememter haihoinmri nteeme em e^ qtd 

pHmam meneem ei xir. paeehmti» t» tilo «fi^irfl poetremm ee^memie ooHocam. Vkn 
pr» TtBtx* oit^, xst' «6t« legemkun esM, nemo, nt opliief« Degtmit, eam keec, 
iBq«Mt, hnhui iaci leateotis sit RofBBni ita vertil: JBr ideo «oa ponai tHeim^ie 
deiinqmere eoe, qui amie initium hoe meri anmi paecha pmtant eeee ceiebnmdum, 
DU Iwee vwba xoft tj^ Tcmipecx. t63 ic^a, ac xiv. pasdudie «leBtieimB eBUMtt 
iagltinelinlme eaetiriit Atqai eaipiiiieiis paode iUis YeealiB lUta ek abeoida 
eaBteatia, ae wm wmedm Aattolii deerelo, eed efr catholico degHUBli caatrena ae* 
qwibmj ■imiimi paecha in dvili aaqniDecdi die atqae in ipee tenmBo celeiyrari 
poeee. Qvid eet Imia xir. pasckalie? Banimirnm, qaaa aatin aeqninoctiidieBi 
ipemm ineidit, ant proxime poet ipenm. Qnod enim poet aeqaineelinm, non in 
i^ aeqninoGtio peragendmn esee paeeka pntet Anatoliiis, aperte eodem in loeo 
preitetar, enm hoc ipeam, qne^ ds paaclmtis obsenratione ecripserat, lodaeos 
tanto ante prononciasse dieit; rideUoet: Mt %k htoifmv^ptm Mee* lidovjc facoyta^ 
|ttc« h^^ietf lofivjj^, luaouvtoc tov fcpt^ov \iari>i6i. j^tnr pest lov)fup{av, non in 
ie^pfpia paseka tam Indads qnam Gbrietiams inenrrit; qnod et subxade raiBas 
iacnlat, t^ to9 x&eya xad t^v oCiitiwv lopt^ fiibt nar:t>^ (Mt' {9i](Aeptav irfiaiktL 
p. m. Alqni ri|v {9v){af (ov Anatolias Piiamenoth xxtt., sire ki. Kal. Apr. eonstitoit, ibi- 
demqne primi meosis exordinm. Negat igitar iUo ipso die pasclia rite oelebrarL 
Ai vero ex Latiaa Baffini vereiooe celebrari potest. Sci^tam eet eoim: Abemtrt 
oehememier eoe qui ante hoc initimm prieti memeitt pmecha ceiebramt <taare ipse 
meadi initio licet, hoo aatem est xir. iana ex snperiori definitione» qnamlQeaa- 
aam concfliom et catholica omais ecdesia seirit Tairtiaimiram estcam eaetmis 
ia rebos et officiis, tnm in scriptoribns int^pretMidis praestarefidem ; qood saepe 
ial er p re e iste neglexit Proinde vei eo nomine pesrime de AaatoHe deqne catlu>- 
lieo dogmate atqae emai posteriate memit, dnm sanetierimam emditisaimnmqae 
palfem abenrdisriad fiuitorem dogmatis aique haereeeoe aatorem eonslitnit Qaod 
ne qnis a me irac«MUns qoam Terins aflfirmari pntet, oonsnlat qnae de ficotomm 
et Tt«9eDp6$ScxaTiti5v attercatiooibns a fieda in £col. Hist. narraalnr. fix qaibns 
iatdllget, qni hnic eirori patrodnarentnr nnron potissimnm antoritate fretos Ana- 
tolii ChristiMO dogmati restitisse. Qnam qnidem aatoritatem non ex ipsis Aiia- 
islillbBtibns, sed ex lacn^ Rnffinianae interpretalHMUs hanserant 

Lncalenta sane de paschate c<mtroTersia illa fnit, qaam mgenti animorom 
conteadonie toties agita^tm apnd Angles ao Scotos aotor est Beda. Sed imprimis 
Ub. m. cap. xxt. nobilissima Wilphridi presbyteri cathoUci et Colmani eptecopi 
Scoti coram rege habita coliado describitar. In qna com hoc Scotis WUphridns 
obiiceret, qnod contra Nicaennm Canonem et Romanae ecdesiae decretnm pa- 
scha a luna xit. ad xx. celebrarent, Colmanus ita demum occnrrit: Nun^id 
Anaioliue vir eanctue et in prae/ata historia ecclesiattica multum laudatue Ugi 
vel evangeiio contraria eapuit, qui a xir. uaque ad xx. paecha ceiebrandum ecri- 
peOf Sed et aatea ei^.iiL eiasdem Ubri de Aidnno t/fiaecipo ah OsireUo rege in 
Ai*g*«^»» e Seolia areeesito soribeas , ait iUam paecha more emae gentie a zir. 
Affin ad xx. celebraeee, quod idem Sootorum ac Pictorum natiofetceret, emietimane 
ee tfi hac obeervaniia eancti ac laude dignipatrie AnatoUi ecripta eecutmm» Videe, 
opinor, sAismaticos iUes omnes praeeipnnm perrfcaciae opimeaiieqne sOiae prae- 
aidkm ia AaatoUi aoteritate peeaisie, non IUa qnidem, m dixi, «c iiUaa acriptis 



Digitized byVjOOQlC 



GLXXni 

qijuft aimqiiiaBL yi^enaA, Md «z eoelMiaitioM biitoziM) hoe est » Ettifiao feter* 
pcAatee, fide ae testiiuaiio deprooqita. fiedeo ad Wilfikridiim, qiii Anfetotiam ifta 
paigat» nt in ttnBSk petiiu praeTirioaii ▼ideatnr. Certe banc illi opioioneBi tri* 
bnit^ qiam ne tomaieint qoidem Bnqiiam: imo Tero, qaae ipema, qaod Seoti 
pngMlMmt, oppnfaabat aotem Wilfridaa, elficiat, qnod eet proiSMto ridictilam. 
OMttai, inquit, Ammtoiium virmm aanttUiimum, dowHmmium ao iamdt mm db- 
ffniam mu m etc, liox : lUt mc t« pa»chae domimcum xvr. Umam compuiavitj ui 
hanc eadem ipca die more Aeg^tiorvm xt. lunam ad veeperam eme /d$erc$ur, 
Sic idem xx. diem dommico paeckae atmotamt^ ut hane, deeUnataeadem die, eeee 
XXI. orederet. Cuiue reguiam dietimatiome voe ignoraeee probat, quod aUquatiene 
paecha maaifeetieeime ante pieniiumum, id eet in xm. luaa/aeitie, Ergo id Ana- 
toMna aanxit, lo&a xiv. ^ilAcpcvfl , itt loqnitar EptphauQS , vuxxipcvYj ncmxot^eidrcv) 
paacha liie periici, qood memm eat Scotontm et Qnartadeflimaaorttm degmat 
beram , iaqiiam dimtaiat, qni etai domhiiffiim diem ccdebrkati praeftaireat, mm ». I9b. 
dabit^Mt tamen, qaotiea domiaica in xir. incideret, eo die iMtom iaoidete. 
Non ali&d aenaiaee vel Seotoa yel oaeterot einadem haeresis ac laetieBii bominea 
BotiQa eat qnam ut rea probatione egeat GOTte Scotoa ipeot a xir. hina ad xx. 
celebcaase Beda ecripsit, cnm catbolici a xt. ad xxi. id egerint, nt nnias dlei ikh 
crimen faeiit Ut igitnr catbolicia xt. paacbalia ea eet, qnae in xvi. deeinit, eet- 
qne xtvtExaiStn^ ^l^cpfy^, ita T8<ttfaepe$8«xdkT{t«t< xfr. perinde ^^pt^, vuxttpcv^ 
f«co XT. esae dibiit. Itei ai xm. V^P^I P*a<^ antererterent, non nno die, sed 
Mdoo a catiiolicis diffeirent Vemm ex iia qnao slatim idem Wiifridas obiieit 
coniiei potest, qnid aat ipse senserit, aat sensise4 Aaatolinm existimet, cam ait 
Scotos pleramqne pasdia Inna xm. aate pleaikniom celebrasse. Fmit enim baee 
!Aeoi^i C)rriUi ae Bedae ipsins adeo eeatentia, Innam noTam nmUam dioi , qume 
mm amte ocemBUm eoUe aceendatur; adeo nt si post occasom dmitaxat selis mo* 
eeosa sit, boo eet oam sole conitmota, tametsi 2d boris postea laxerit, ffiaaii 
qonn oeeidents seie babait , appeUadonem retineat Ut si sabbato poot occaenm 
soiis coniiiaetio fiat, non seqaente domiilicat sed ieria 2. neoBMai» stalaeadA 
sit, qaod lib. de Temp.Bfat eap. xu. a Beda tzaditam eat ex receationim Aiexa»* 
driaoram plaeitis. £x eo pono, qaod aeomenia nonBnaqaam integro di^ sam» 
moretar, necesse eat ceteros Inaae diee tarcUns saeoedere, atqae ita siok c^ sab* 
bato ataiim post solia oeoasam phmilnniam eommisadm sit, appafli^ibir nihilo* 
miaaa tota iUa dies xrr. laaa, aoa pkaihinsata; ande et aaterior dies xhl noa 
xiT. eomfatabitnr. Haec fmi, nti diotom est, Alexandriaoram sententia) qaam 
et Hebraei qni&an aosplexi annt Mam in Gkissa eap^ tii. Traet Kiddnseb Habo« 
deseb toBM) i. lad Maimonidae Tariae doetoram seatentiae de ea re oommnme 
rantar. Randem a Beda propngaatam et a Forosempr. reftitatam lib. m. par. n. 
pinribns astniit expUeatqae Petros Pitatns Veron. cap. ir. et xt. Caa. Paseh. Be- 
elesia Tero catbolica miaime seqnitnr, qnae paschaUs^festi ratiecinia ad ciTilem 
osnm et aeqnabUem cychim, aon ad mediomm motanm obserTationes adstiiagii 
Caeteram ex bae ipsa opiaione seqaitor lonam xit. nonnnnqnam in pleaillmiam 
iaeidere, ob jdqas pleaiiiininm apnd qnosdam scriptoves appeUari xrr. Qaod et 
pn^iter lanarem icpov|7T)e(v post Moaennm conciUam accidit, post tria cireiter 
saeenlik Tnm enim aareis aameris iisdem diebns haereiitibns, xit. Nieaeaa pleai- 
famiam est facta, idqne xflrra o»|i^^x<K ob av(i»{AaX{av si<kris ; cnm aUoqni neqne 
pleailniiinm ex iastitato eeolesiae termiaos oaqnam pasehaiis faerit, aeo in xxu. 
hmam dilatam paseha; qaa« est baUneinatio SeaUgeri a ClaTio noetro» et noTis- 
sime a Gnldiao eiasdem soeietatis, TaUdissime refotata. Sed ad priorem i 



Digitized byVjOOQlC 



CLLUy 

m WDfcMi fiipiihi<i» ptrtiaM. N«n Seo«M •zpralMmi, ^ «am i» mr. 
efMimnmi, lum Mm tuieB xir. p»i€h>lit rmtioBeiii liabiMiit, qoam AnitoliM 
fnmenfmnX, Hio oaiiii xir. iUaa piidi>ioM dontaxat osso Tolttont, qaam ad 
TMpoi»ni ploBiJBiiiiiii ezoiporot, ^ oot uito oolio ooosaun) «lioq« zih., noa 
uv. dioorotur. At Seoti wiUo istittimodi dolocta, xir. iUam pasciiaU eoloMUti 
»• IM. eonooeiabaiit, qnao in eun diom incidorot, poot eninB ortnm snbooqnonte dna- 
taxat noeto plonilaninm eommittoietiir, proptoroaqno non xr. Inna, sod xnr. to- 
eaivtaiyOaToro^qnapaacJmpofactnmfborat, xiti. Haoe ost omnino diffiditimi 
iUina loei aontontia; •ocnndam qoam Anatoliaa Teooapc^xcidfxcxnwv onroii patro- 
einatnr, dnm iUnd atatnitar, paschalem ox oiaa inaftitato xir. iilam ooao qnao in 
pienilaniam doainit. Qano nora oat iatonun haUacinatio ot in Awafgiiwm eo»- 
ieeta ealnmnia, Gaias occaaioBom indo obiatam saspicor, qaod eom ox ludaoo* 
r«m magiatris t«*v dta^cTiipuav, boe est typici pasdiatis canoBom iltem ad il- 
Instrandam ChrisrtaBl doeirinam pascbatis attoiiasot, qanpraoeipitaff, ot xir. inna 
ad ToqMram pascba eelobrotar, sab ipsam oj^poaitionis ae plonihinil tempas, hoe 
iUi ad CbfistiMiBm pasdm traastnlomnt, rali oz Anatolii doeroto zir* dio eolo- 
bsari posao, ot qnidem matorias qoam Indaeis Ueoat, qnod ostinaBditBm ot Aim- 
toHo pffoisos indigBam. 

PERGITUR IN EXPLICANDIS ANATOLn YERBIS. 
8od Ulad in AaatoUi ioeo Ulo difiieUins ost, qnod addit dio MartU zz. aolom 
Bon taatnm aogmoBtnm sodiaei primnm ingrossnm oeeo: dXX* ^ Mtl -mxii^iv^ 
%^p«v Iv o^^ ^MicoptiSso^ Bnffinns : in qua die 9ol inomiretnr hom nkm cofi- 
•cmdmepriwMim partem, rem» eiiitm quartam iam im eo die kakmm Id oit in 
ptima ez xh partibas. Ita apnd Bodam logitar, ot ot in Tnlfaris Raffini eodiei- 
bos. PoiTO Boda por ^ariam, siTO, nt sobkido Tocat, por ^adroM, laliaiinm 
qoadrantem intdligit Nam cnm sol primom Arieds sogmentam ingreditnr, iam 
in oa dio qnadraBtoa confocit. Sod baoe interprotatio iocnUris osi. Noqno eaim 
Graoeo ipsi> eonTonit Beriblt Anatolins x$xi^n(9 ifi^dpw Iv ai^ti^ fiiaiEopiM^iuvo^ 
boe ost fMrkMi iam diem; qnemadmodam apnd Rnlfinam rosdtaondnm ooso 
OBMndatioia qnaodam ozemplaria por sn adon t . Tnm iUad £v a^x& ad T(iaii|ijiTt ro- 
fortor, non ad ^fiipav; nt Latino condpieBdnm sit, ^aorhMi tom ta ea diemu Hoe 
igitar eonsot AnatoUos, solom zi. KaL Apr. qnartom iam m primo i|u(|Aaxi tou 
&i>dcxa'Q}(Aop{oo diom agoro. Qnod mimm mibi Tidotnr. Nam bac latiano ai^om 
iKistJmaTit piimnm pnnetnm Ariotis ingiedi xir. KaL Apr. boe eot xxz. liartii. 
Sz qno illnd snspicari poasamas, aoqoinoetialem eardinem noa in primo Ariotis 
pnaeto, sod in ir. ab oo eonatitatam. Qaemadmodnm Toteres olim in txu. sigao- 
nim parto solsthia et aoqaiaoetia fieri pntabant; nt tostator PUnina Ub. zi^ii. 
cap. zxT., et ColnmeUa Ub. ix. cap. xm., ex Endoxi et Ketonis Faatii; qaod ot 
fiosigenes porsnaaisse Caesari ridotar. Nam initia monsinm qnatnor, qnao ear- 
dinibas proxima snnt, ab vin. fero parto signoram indpiobaat aotato Caoaaris. 
Apnd Qeminnm ol xpono^ /«(Aipiva^ ox Endozo qnaito die ccmtiBg^t, oz qao 
sol Caj^comnm ingressns est. At sonnndnm Enctemonem primo ipao die. Yor- 
nnm antem aoqninoctinm sezto ab ingressn Arietis dio socnndnm Sndozna^ 
p, 197. enm ez Calippi parapogmato piimo ipso die committatar. Utmm Toro idom di 
iT. mgnomm parte sibi persnaaerit AnatoUns, cogitandnm ampUos est Nam illa 
Bodae ratio nnllo BU>do probabilis ost, AnatoUnm cnm xi.KaL Apr. aoqninoetiam 
figit, do Tesportino dnntazat loqni, boe ost de eo qnod aceidit enm loaa aab oo- 
easam soU opposita est; proptaroa qaod ez antiqiioram senteatia patram BtBtait 



Digitized byVjOOQlC 



CLXXV 

«i pticktiem oeMMtttttn non modo tolem ia Mqnmoetio Tonio, sed et lonim 
in MtnBnaK eitam eeee debere; qnod tom fit qoando aeqninootiftle pnndnm enb 
eeetevm sotti inddit Frimnm enim non de Gkristiano pMcJiate ex aatiqnonim 
patrn» acriplie, sed Indaioo ex Aristobnli antoritate istnd attnlit: (u( tHi) ii «v^- 
xiK '^ "^ dtaPan)p{Mv ioptfi pjj (idvov tov I^ov to {^vjtapivbv Stoicoptuceibc. Deinde 
ne hoe qnidem Tolnit, in aeqninoetialibae pnnetia opposita aibi inTioem sidera 
Ifla eaee oportere, aed h T(Ai(futvi, qnae latitndinem habent: nt yidelicet in prime 
sediad ae^naito, et in eins aliqna parte sol, Inna Toro in septimo Tersetnr. De- 
niqne qnedes aeqninoetinm in xxn. diem inddit» non est necesse xr^. innam, ant 
XT. cn» eo eoncnnrere. Id enim toto in cydo tantnm semei acddere potest Qnid 
«nte» abenrdins qnam AnatoHnm arbitrari de eo tantnm aeqninoetiali die loqni, 
qni n<m amplins qnam semel toto decemnoTennali cydo posslt contingere? Fm- 
stra ifitnr aMns eins loci, d qnidem minime mendosns est, sensns qnaeritnr ab 
eo qnem ipsa prae se Terba lemat, nt ingreaenm in Arietem AnatoHns in Hartii 
XXX. eontnlerit Qna ex opinione alind qnoddam k6pvj\ml seqni Tidetnr^ qnod hie 
paneia «rpHeare <^ae pretinni arbitror. Qnod enim ex Anatolii Terbis ef&oitnr, 
pnnetnm ipenm -^ icapd^ou in Arietis segmentnm conTonire Martii xix., snspieari 
licet ocddentales plerosque ac Latinos epocham anni, siTO primi mensae neome- 
niam ia xix. Martii eontnlisse, itaqne cttimnm terminnm in eo die fixisse, nti 
Anatottas in xxu. Nam Latini din Alexandrino cyclo rdecto Inddenm retinne- 
mni; qni huaris a Beda et aliis dicitnr, et triennio ^ffert ab Alexandrino. Nam 
Alexandrinomm primns est xtii. Latinomm, xix. antem Akxandrinomm La- 
tiaonui eet xti. , et ▼m. eommdem Alexandiiaomm Latiaomm est t. Qni dno 
poeterioree, hoc est Alexandrini xix. et Tm., enm apnd ipses emboliBiaei ibrent, 
apiid Latinos, nt et apnd Indaeos, eiant simplicee. Erant enim xti. et t. ItaLa- 
tfad paacha in Nisan Indaico , Alexandrini in liar cdebrabant. Propterea pasoha- 
Me neemenia Latinomm mX a. m. Non. Martias , dTe Martii t. ad Aprilis ii., 
enm Nieaena ab Tm. dantaxat Martii ad Nonas kpt. extendatnr. Unde et xit. 
paechalis dtima Ladnomm erat Martii xym., remotissima xti. Aprilis, cnm Ale- 
xaadrinae et Nicaenae dedmae qnartae a xxi. Martii ad xrr. Kalend. Maias, dTe 
ifr. xTm. pertineant Qnod ex Beda diseimns, qni eap. xlix. de Ten^ Rat La- 
tiaomm refdiit errorem eonunqne signileri Victorini, qaem Victorinm nominat; 
cnina etiam fragmentnm extat in eodem Bedae oa^te. Uadenam igitar maaasse 
pataadnm est, qnod Latini prkni mensis aeomeniam in xxx. Martii ooUoeaTerint, 
nid ex Anatoliidecreto, nt qnidem Tnlgo eoneeptam est, qno primnm Aiietis ia- 
gressnm in xix. Martii comicere Tisns est? Hinc enim paschalem terminnm qnae 
isat apnd Latinos xt. , non xti. , in Martii xix. contnlemnt. Nun, nt initio fassi 
snmns, obscnms admodnm et implicatus est Anatolii locns. Siqnidem illo ipso p. m, 
die, qno aeqninoctinm statnit, Martii Tiddicet xxn. , qnaitnm iam primi segmenti 
fftAwm attigisse solem indicat. Hoo antem segmentnm primnm d<i>^aTi)|jbdf lov 
XB^ (MjvttW MpxJjv Tocat, To ^ jcp^ TO^^Tou fu)v&v is^tnw x«^ 'C|ASi{jL« $<i>$^aTov. firgo 
et tree illi gradns, qnos Martii xix. xx. xxi. soi conficit, cnm in primo segmento 
sint et raLtra postremnm, ad mensem primnm pertinent Qnocirca prorogaada 
emnt mensis primi spatia, nt xix. diem etiam amplectantnr. £t cnm snbucit, non 
medioeriter halladaari eos omaes qni primnm mensem et xir. paschalem in nl- 
timo iUo aegmento eoUocant, intra primnm ^codixornni^pcov, hoc est a xix. Martii 
rite xiT. indioari posse significat Itaqne pamm haec cohaeorere ridentnr. Sed 
nt obeenrior af^pendix iUadt, eapat ipenm o^nionis propemodum constat; ni- 
Biimm eardinem et epoeham anni xn. eese Martii, qnam et xeooX^v ^wtodixaiTii- 



Digitized byVjOOQlC 



CLXXVI 

piio^ Toest. Igitiir ivv«rat8cxiccti)f^ ii«^ tb SnMbio Mperta, vt Btdit lik. dt 
Tmp. Rat e»p. xlii., noqiie a MicaMio c^neilio , itt qvidMi MMnmt; tmm An»- 
tolhu oliit menyAerit, ae din aate a Metooe et SactomoBe priamai excagitita 
ftierit, nt Diodoroe dicohie, QeniiiQe et GenMriniiB afBrmaat. QMnqMai aMa 
; luBarii anni ac mensiimi diepoeitio tnm ftiit. Qoapropter ▼eriiiMiile eet Latinis 
knnc Analelii loenm frandi ftueae. Atqni ridicBle admodnm paedialeM iihMi 
Mum canonem condidit VictocinBe. Mon Mlom , qnod patdia ztx. hma dnBtazit 
celebrBii iabeat, qned caaoni repngnat, Temm etiam qaed inntiiee aliqnot tar- 
minoe et otiosea kabnerit Prima iUenmi ur. toity Bt diotam eet, Maitii xtbb; 
deeima qninta Tero prima oBiBiam lUrtii jlix. qaem et terflUBnm finerBBt Et 
tamen BBBqBam ante xxn. paaeka celebrabant; com dtimnm paedm debn ei it 
eeM XX. Martii. Qntre ant in xxn. hoam prorogabant, aat in aeoaiidBm m«A- 
eem. CaaeBam hnine atolidieeiflMe raiioBis Beda potat eeee, qnod aBteaeqiri- 
nootiBm celebfire r^igioni daoerent. Ego Tero cnm Anatoiii , tnm CaeaariaBaie 
ac Nicaenl eoneilii deoreto pamiaM ilioa arbitror, neqne praeacriptM ab iilia m 
commnni coaaenan Mceptoa pMCbatii limitM tranagredi aoaM eaM; atqae ita 
Panlna Foreaempron., cniM ta iib. t. coBanle, nbi aiiqnot exempla ] 
hwaxpwfOf M diaaenBioiuim proponit. 

Peatremo etiam atqne etiam TideBdom, an hidaei, qni ^piphanii 1 
TixerBBt, in xa. Tel xx. Martii epoeham anni aeqBiaoctinmTe atatDeiint; qnedl^ 
phaniM ad Ohriati tempora tranalerena anno illo qno paame eat endiderit aeqni^ 
nectinm ia eodem lutea»M die qno ab illia mo tempore atatotBm Tkiebat Cntt 
enim ladMi, nt ex loMpho, Phii^ et iia antiqnioiibna, Arii^bnlia et AgaihvhBb 
conatat, non ante aeqniiioctinm pMcha anom eelebtare TolBerint, certnm ait aniem 
aBBom xa. et tsi. cydi , qni Alexandrinia emboliinMna erat , Indaeia commmiea 
estitiaM, coniectnrM lecna eet, a IndBek aeqninoctii diem pBnlo ante meaeBB 
tempora, et eecnndnm-M , xix. Martii tribntnm laiaae. Qflam ab iUia opinieBem 
Latini nna cnm Innari eyelo traditam aoMperint, AnataUI praeeerthn antorilale 
£reti, qni prhiinm Aiietia ingreeavm eedem Mio die colleoaMTiana eat Saaie bm 
alia prebeklior iaTeatigari canaM poteat, cnr tcI IndaeiTelLathiitam prMfta oi e 
p. 199. dedmM qnartM in Martii xthx. retiiiaerint, niai qned MqoiBoetiBm citine comt- 
mitti, qoam AlexaBdriya placnmt , lUeo aibi peranaaiaeeBt Qnippe OBmi et in- 
daeoTBm paaclia in ipaom aeqnhioctii ponctnm, ant proxime aaltem ex decaele 
aeniomm incidere oporteat, Lathri Tero poat Mieaeni coadlii aanctiiwem^MehB 
lem t^minnm taadin ant» aeqohioetiam definire nefu eaM dididaBciit 

ALTERA ST PBOBABILIOR Dfi AMATOLU LOGO GOMIECTU&A 
PBOPOMITUB. 

Sed haM noatra coniectnra ai minna emditoram hominnm aaaenatonem ob- 
tinnerit, inTidiam certe ac reprehenaionem non meretor. Qao leotoria eoiidMB 
ethamanitate coi^aoa aHam de hoc Anatolii loce sMpieionMi profBram; quM 
laihi, cnm haec scriberem, Teniebat in mentem. Crediderim eqaidemi&iiB, que 
k>eBm ilkm anteeMaerant, diapntaaM adTeraaa iU» Aaatoliam, qai T^aa heqBi« 
Boctiam , hoc eat Inliannm, die Martii xxt. retinebaBt, nM ante Tm. KaL cele- 
brari featnm ainebaBt, qnM eet xxix. Pliamenoth, praMcrtim qood eedem diei 
Chriatom rMorrexiaM peraaasam haberent, ex concHii Caeearienaia fi^, de tfoa 
poatM. Qnomm nt errorem corrigeret mathematida aatroBomiciaqne doetriBia 
perpoytM AnatohM, aeqoiBoctiam in xxa. Martn comfldtti doeait Qoo pento, 
xxT. Maitii, siTc PhameBoth xxix. qnaitiim iam in Aiietia aegmento diem Bgit 



Digitized byVjOOQlC 



CLXXTn 

QMBMlfvm si pto fxTT) xttk t?x^t, Iv^ xal elx^dt soripseris, bellisaime htinc lo- 
09m restitiMxiB. InTenimas, inquit, Iv t9| i:poKti\i.frri <^Qe{uv(oO Iv^tt) xa\ e^x^i {h 
tfl xpo3ut(&^ , qnam ad oppagnandnm sibi proposnerat cainsqne in snperioribns 
memiiierat) solem nr. iam diem in segmento Arietis processisse. Firmat hanc 
eomeetnram nostram, qnod Anatolinm certnm est de aeqninoctiaH tempore Ca- 
nones Ulos institnisse. Hino Nicephoros lib. ti. cap. xxzvi., xa\ mp\ t^^ ?9T)(jLEp{a; 
Toti xiayia db(piPc9T^ou{ 8pou( ^i^i^t: De aequinoctio paschali accuraHssimos 
tianones sanxit Yidelicet cmn id, qnod in Caesariensi synodo a Theophilo habita 
propositam ftierat, yalgo omnes opinarentnr, aeqninoctinm xxy.Martii committi, 
hoe ipeom corrigens Anatolios aeqninoctiam ex Ptolomaicis astronomicisqne 
Iratibas in xxn.Martii transtalit. Vides leii Yocnlae nnins commntatione qnanta 
impeditissimo hnic loco Inx oborta sit Ut merito posterias hoc Terissimom et 
»d Anatelii mentem aptissimnm esse iadicem. Duae qaippe paschatis StaTrpo^o^ 
tetidett ex aeqoinoctialibns terminis in nsum ecclesiasticnm irrepserant Nam 
alii cnm icpoi)p{9t(i>( Tpo7nx9|( ignari cardinem Temnm ibi, nbi a Sosigene semel 
positss ftierat, retinerent, pascha ante xxv. Martii celebrandnm minime pnta- 
bant, qinbas obTiam itnm est Caesariensis concilii decreto. Alii, ntlndaeire- 
eentiores et qoi ladaeos seqaebantnr, cnmhand dabie aequinoctiam, tcI ingres- 
som solis iA arietem aUqaot ante diebns accidere pntarent, pascha snom anti- 
dpabaiit. Utrosqne in hisce canonibns refellit Anatolias. Priores qaidem ea, 
qiam dbrimas, aeqainoctii epocha stabilita, posteriores yero, cam dispatat pri- p. soo. 
mom mensem primo signiferi dodecatemorio definiri; snpra qaem postremam 
iH eegmentom mensisqne postremas , in quo paschalem xir. snmere canonica 
sanetio prohibet; qnia, nt hactenus probatnm est, citimas terminos in aeqni- 
noctiam incnrrit. £t ut posterior caatio ad ludaeos et Christianos 'louSaf^ovTa;, 
qoales occidentales et Latini ftiemnt, proprie pertinet, ita prior adTersns illa pa- 
gnat qoae in Aetis Caesariensis Synodi leguntor, qaorum fragmentam apad Be- 
dam reperitar post Mbellom de Aeqainoctio. In qaibns primum aeqninootiam 
Martii xxv. constitiitnr, tnm vero quoniam Christns eodem illo resorrexisse die, 
el ab XI. Kal. paasns credebatnr, ideo tridaam ad paschales terminos arrogatnr, 
•a lege praesoripta, nt ab xi. Kal. Apr. ad xi. Kal. Maias paschalis celebritas 
4Uri possit, fie tantum pamonis aacramentum extra limitem exchtdatur, 8ed at 
da SynodaMbas illis Aetis dicam quod sentio , ftiit istnd qaidem proTinciale con- 
dlivm Yietoris papae iossa a Theophilo Caesariensi coactnm, quo tempore con- 
^oTerma ifla de paschate Christianam orbem Tehementer exagitabat. Sed non 
emnia qoae in Actis illis comprehendnntur pro fidei decretis habenda snnt, Teram 
ratioines priratim a patribos allatae suat pleraeqae, quibus sententiam snam il- 
lialment, qoae non ipsae inter fidei dogmata censentnr. Tnm quod Easebias 
Hb. T. cap. xxn. narrat per idem tempas cnm alibi passim , tam Romae a Yictore 
de eadem q^MMtioBe synodalia decreta edita fbisse, qaae in eandem de paschate 
eilebfmMk) conspfararent sententiam, non sio intelligendam est at qoae in Actis 
fflftf aUegarentar onmia a pontifice Romano probata sint et pro catholicis do- 
gm«libtt8reeepta, sed ea duntaxat, qnae ex falsis iUis principiis utcanqne de- 
doeta, Tera solidaqae reperta snnt. Cuiasmodi sanctiones illae fnemnt, ut neque 
in xrr. hma paaeha fieret, nec aUo qoam dominico die; quod erat propositum. 
laUqail, q«ae ineideBtia dici poseimt, cam partim perspiene folsa, partim dubia 
«t e«dttlt«tieiB caanonibas contraria sint, nalHas aotoritatis ne Caesarienses qoi- 
inn ipd patres esse Tolaenmt, neqae Vidor nnquam approbaTit De qua re sa- 
pra, emn de domiaAeae tNnpere paasionis actam est, adTersos qaoramdmn soper* 

Corp. HMraseoL IIL M 



Digitized byVjOOQlC 



tJLXxvm 

■titiosam Bimis crednlitatem difseriiimat. Nono «lind, qnod institntae di^vti^ 
tionis magis propriam est, in iisdem Actis notabimns. Censant enim iUa aeqni- 
noctiam xxt. Martii fieri, qno haec pronnnciabantnr tempore, hoc ett anno 
Christi CGxcvni. Qaod qaam fiabo creditam sit , yel obaenrationea ipsae Ptole- 
maei ac mathematicae tabnlae demoostrant, ex qnibas notnm eet aeqninoctinm 
tnnc in xxu. , imo etiam xxi. incidisse. 8ed hoc non nrgeo. Esto xxt. Martii 
dies aeqninoctii. lam qnis absardissimam esse et ecclesiasticae disdplinae re- 
pugnare non videt, qnod illi sciscant, pascha tridno ante aeqninoctiam indid? 
Yetns est canon, qni inter apostolicos refertnr : Ei tk rpta^^Tspo^, ^ St^ovo^, xift 
oYiov xoH nhrfji ^(jL^pav ?cpb ttJ^ e^oipcvvi; {orjjispia^ {utoc 'louda{ci>v imvLkimy xaSoi- 
peioOcu. Qnare deponendi patres omnes iili fhernnt, si vere pronanciamnt aeqni- 
noctiam in xxv. Martii fierL 

Ac ne satis qnidem accarate mihi paschalis terminns per illnd tempns in 
XXI. Martii positns yidetar. Etenim anno Christi cco. ex Alphonsina methodo 
p.)OL aeqninoctinm in noctis initinm cadit, hoc wi horam vn. a meridie xxi., ita it 
spatiam, per qaod excarreret, faerit xxn. Martii dies. Bectias igitnr pascha ci- 
timam in xxni. Martii haerere potait, nbi et Anatolins aliiqne constitnenint; 
qnos Nicaennm conciliam postea secatam asarpandae yetostatis gratia non qni- 
dem citimnm pascha, sed anni primi tiJ( ^veaxaiStxacTTjpido^ initinm eodem in 
ilio die xxm. reliqnit. Non maie igitnr hactenas operam posaimas, qoi et no- 
biiissimnm Anatolii fragmentnm idemqne perobscnmm diligenter exposnimns, 
et ab egregio sanctissimoqae patre tam insignem calnmniam atque inioriam de- 
pnlimus. Qaa in qnaestione controTersiaqne disceptanda longiores nos fnisae, 
neqnenos ipsos, qoi id necessario fecimas, poenitere conTenit, neqne lectori, 
cni consnltam Tolaimas displicere. 

^'H Tt( £pL7Ci(AT(i dt3c It(5v Tpib>v.] Keplems ^ Tivt legit 

Ka\ oXXac xaT* cto^ T^aaapa^ &^.] Cainsmodi xii constat Tb wx6ii(Mfov. 
Nam hora apnd Epiphaninm dnae sant aeqninoctiales horae. 

'U( e?vat c2c Ta Tpia ^ti).] Yide qnae saperios adnotaTimns. 

Aib nap' auTolc T^im (A^ve;.] CanssatiTa ista particaia aegre com snperioii- 
bas cohaeret Forte idem est qaod Si^ti tcI STt, nec inferendi Tim habet, sed no- 
Tam sententiam inchoat, qua xir. annomm cyclns exponitnr. Qnod si illatiTaa 
esse nuiTis, ad antecedentia pertinebit Nam qnia Innaris annns dies habet cccur, 
fit ut tertio et sexto anno singnli menses , et in totnm xxr annis qninqne menses 
intercalentur, qnod xi diebua solaris annus lunarem superet Utcnnqne sit, ht 
annorum cyclum indicare Tidetur, in quo quini menses insemntnr. Sed utnun in 
nsu poiitico observatus iile cycius fuerit, an penes eynedrium retentns ot ad 
methodnm conformatus , cum pienorum caToramqne mensinm perpetna snccet- 
sione commnnis annus eTolTeretur, uitea dubitaTimus. 

Aia Tb d^atp^oOat dbcb tou ^Xtotxou.] Cur xir annorum orbe neomeniae con- 
dasae sint, canssam ista reddunt, sed pro Tsria cycli dispodtione diTnrsa ^f ^ 
potest. Nos duplici ratione cyclum explicari posse diximus. Prima est, nt ^«1« 
Innaribus praedse trecenti et quinqnagmta quatuor dies, horae octo tribnantnr, 
xiT autem annis dies 5108, horae 4. fioc temporis spatio cyclum constitnebaBt, 
in quo solius lunaris kKoxwrzksua^ rationem habebant, nec iliius ratiocinia cm. 
sole comparabant Qnare de nltimo, hoc est xir. anno solari, et quidem politico, 
qui est ccclxt dieram, dies quinque et lioram unam detrahebant ; propteorea qnod 
si ex 5104. 4. Inlianos xm ezimas, decimus quartus dies liabebit coclz, na* 
hora minns ; qno interraUo lunares neomenias restitni credebant Sed haee xsx- 



Digitized byVjOOQlC 



CLXXIX 

vtxoK dnntaxat, non politico nsa; secnndam qaem, si minor hic cyclus osarpatas 
faerit, horae iliae iy. appendices in finem cycli reiectae sant. Itaque cam post 
cyclam lanarem xiv annorom, de solis rationibns qainqne dies, horae octo re- 
liqnae forent, qninqne dies dantaxat superesse sibi persaaserant; quibus reser- 
Tatis post cyclos minores secctam mensem soiidam intercalabant. Ita dies fiebant 
30679. Qaorom o{xovo(JL{av typos ille antea propositns ostendit. 

Altera ratio : si qoinqae dies solidi ex horis octo oonflati xjy annis arrogen- 
tar. Qaae omnia diligenter habes expUcata saperias. Ubi et ex utraqae methodo 
E^phanii Terba correximns. 

Tou 3-f$o9)xoaTou xETaptou txou^.] Mensem illam embolimam xxxl cam in p. 209. 
fine UExxiY. anni intercalari debaerit, in sequentis cycli primum annum coniici 
docet Epiphanius. Atqui tessaracaedecaet. postremus annus proprio iam embo- 
limo praeditus est Duo igitur embolimaei sese proxime sequentur. Quod olim 
lactnm esse 'Hebraeorum doctores asserunt Imo yero menses ipsi embolimi duo 
simul incolcabuntur, ^untque tria Adarim. Sed tertius anni lxxxv. iuitium erit; 
ne ti Nisan pro Adar substituatur, epocha relicta neomenia in anteriora laxius 
evagetar. De duobos embolimaeis proxime consequentibus fatetur Keplerus; 
post^UB, de tribus Adarim obiici potest. Sed utrumque ex laterculo et superiori 
disputatione commodissime dissolyitur. Nam aliud est tessaresdecaeteridas seor- 
sim ao separatas intueri, aliud in maiore cyclo aptas invicem et consertas. Mi- 
nores cycli singuli per sese v menses embolimos in iii. vl vni. xi. xiv. anuis po- 
stulant; sed in continaa serie et in maiore cyclo non semper xiv. embolimaeus 
est. Unde neque duos Adarim exigit. Postremus vero ultimi cycli annus, qui 
eat I.XXXIV., Adar quidem alternm sibi vendicat; eo quod mensis ei xxxi. ex 
epactis cyclorum accrescit, proindeque vi embolimaeos habere debet, ut cum so- 
lad anno utcunque lunaris adaequetnr. Yerum autor est £piphanius in lxxxv. 
anBum mensem illam esse dilatum; qui cum revera sit Adar, Nisan a ludaeis, ut 
opinor, est factos. Inde accedit, ut epocham anni sui anteverterint, et in eodem 
anno bis pascha celebraverint Qnod uberrime antea declaratum est 

01 Ttve^ &961X0V sTvat.] Mendnm hic esse et quidem duplex superiora satis 
ostendant Piimum tpt^vTa [iYJve^ legendum, non iptaxovTacU M^* Deinde fal- 
sum est supra xxx menses reliqnos esse dies xxiv. horas vi. Alioqui ex tessara- 
decaet loliana dierom 5113. 12, relinqui tantummodo dies oporteret quatuor, 
horam nnam, essetque lunaris tessaradecaet dieram5109. 11., sysygiae singulae 
29. 12. 49'. d5^'Vi73". Aut si de xiv.Iulianis annis eximantur horae duae, nt 
sint dies 5113. 10., tessaradecaet, lunares singulae dies habebunt 5109. 9., sy- 
sygiae 29. 12. 48'. 54^7i78"* Q^od ego vemm non arbitror. Gorrigendus itaque 
Epiphuiii aat librarii ipsias error, et vel eTxoat 3xT(b ^(Upat, vel eTxo^t 3xTa> xsA 
ipcu xpiii hoc looo scribendum. Vide quae antea diximus. 

N. xxvn. ''Evtxev to^vuv toijtou.] Non iUud significat, quod arbitratur Ke- 
pkras et quod prima specie velle Tidetar, ex huius cycli pravitate bidno lodaeo- 
rom pascha legitimum tempus antecessisse ; quasi bidui tantum npoTj-p^at; a vera 
XIV. facia sit, Pharisaeos vero diei unius iizBp^imt constituta uno die duntaxat 
«nticipasse , com bidao solido Christus Nicaenam xiv. anteverterit. Nam eodem 
senBn hoc loeo dixit Indaeos icpoXo^v fi[Upcti t\io^ quo superiore numero, ''Effcb- 
fov To iz&a)(a npb 8tio ^(ieptov tou f oYttv. At illic bidui anticipatio nequaquam ad 
Nicamain xiv., sed ad ludaicam vitiosamque comparatur, quae cum in feriam v. 
Martii xix. indderet, Christus cum ladaeorum vuigo feria m. Martii xvu. pascha 
celebimTit Qoare neqoe hoc loco dt^o ^^i^ xpo3Xa§tv Nicaenam xiv., sed ex 

M* 



DigftizedbyGoOgle 



CLXXX 

cyclo commnm ladaicam. Proptere* sie Epiplutnii mens interpretanda Tidetar: 
fvExsv TotiTou, hoc est cnm depravata illa methodo ae cycH dispoeitione aterentor, 
secandum qaam xnr. Inna bidno coelestem, hoc est Nieaenam anteTenfret, aiiliiiad- 
p. 203. Tersa labe Pharisaeos, qnoad pleniloninm propins accederent, paaeha in xr. hi- 
nam distalisse. Itaqae dnpHciter ritiosa paachatia celebritas foit: primnm apnd 
eos, qoi feria m. Inna zn. ladaica pascha comedenmt, qnod feria t. Inna xir. 
faciendam erat, tam apnd Pharisaeos, qni imp^Smt reeepta xrr. eyeli sni praeter- 
gressi sant. Christas porro cnm maiori popnli parte feria tertia eelebratit Ita 
qnidem Epiphanias, nec aliter interpretari licet, aat ab errore rindicare. Neqne 
enim feria tertia, hoc est qnarto ante passionem die, Ghristns pasehate flmetns 
est, neqae bidao in Tincnlis habitas; qnod frnstra credidit Epiphanios. Nam de 
9za\>puynto; tempore nobiscam sentit Emendandos igitar eat ad eom moditm, 
qaem sapra demonstrayimns pag. 172. [CLm. sq.] 

Tw^pparcov ^poO^Tt?.] Forte TCpo^Wm?. 

Ka\ iiUl -cb K&tr/a,] Qnid hic aodio? h€t, id eet in horto pascha ttaadncasse? 
Minime id qnidem. Sed Tel i%€i ad snperiora pertinet, toI traiecti<me peeeat hk 
locas. Qaod snbiicit, o^x aXkb^ irotijga^ , Ghristnm excnsat, eor non legflimo 
tempore pascha peregerit, qnod ad pnblicnm et communem nsnm aeeonmedare 
se malaerit. 

N. xxvm. EOOU^ Kp&xoi OuoXcvftvo^.] Haee ex Irenaeo expressa snnt, qm 
lib. n. cap. xxxYiii. Valentinianos refdtat, qni xxx Aeonam coUeginm hoc aa- 
noram Christi namero ftilciebant Qnippe Christnm asserebant anno aetatii xxx. 
passom esse, mense xn. Contra qnos cap. xxxix. demonstrat biennio et aliqnot 
mensibos praedicasse. Posteaqnam igitnr de ntroqne anno , tam qno natns qnam 
qno passas est dominus, aeenratissime dispntavimns, eonsentaneum eet nt de 
paschatam qaae post baptismam Christns obiit nnmero ^fficillimam qtuieatao- 
nem explicemns. Qaam nos hnnc ipsnm in loenm m«rito distalimns ; qnod enm 
snperiori de pastione Christi dispntatione eonnexa atqne implieata rideretnr. 

QUOT SECUNDUM BAPTISMUM PASCHATA CHRISTU8 OBIEitlT. 
Mitto Teteres illos, non haeretieos solnm, mtValentiBianos, aed etiam patna, 
qni anno aetatis xxx. passnm dominnm memoriae prodidemnt, qniqne UBum ei 
dantaxat praedicationis annnm assignamnt, nt inter alios Tertall. lib. e. lod. 
cap. VIII. Item Lacuntias lib. nr. cap. x. Clem. Alex. lib. r. et ti. Strom. Afriea- 
nns apnd Hier. in Dan. cap. ix. 

His, inqnam, praetermissis, qnoram opinio maaillnte enm loaniiis ae eae- 
teromm OTangelio pngnat, tres snnt praecipuae de paachatum nomero teAteitii^. 
Nam Tel tria, Tel quataor, Tel qninque statnuntur, qnormm pottremum iUad est 
in quo, Tel sub quod Cliristus in cruee sufftxus est, qnod prdnde axwnp^ia^Mft 
didtur. £x iis secunda mediae Tetustatis, tertia infimi saeeuli, prima Telerum 
propemodam omnium est. Ut igitnr plura tribus paschata posl b^rtiamutt elapaa 
p. 904. eredantur, eTangeliomm testimonio ratum fieri Tidetnr, imprimisqne loamnisy ^ 
distinctins ea caeteris tribus nominatimqne perscripeit. Apud qnem primum pa- 
scha pauk) post baptismnm et miraculum in Cana fi^m eap. n. eom. 13. i»- 
censetur. Secundum cap. t. com. 1. ubi festum diem a ladaeis eekbratum ait; 
quod de paschate Irenaeus aecipit Hb. ii. cihP- ^^uix. Tertium est eap. t. com. 4. 
post satorata quinque miilia panibus quinque ac duobus pisdbns. QnartttM est 
illud in quo passus est Ad haac loannis hostoriam et interraUa teaipomm rell- 
qnomm narratioiieB, qaae minas distinctam habent desei^tioMDi tampmaa. 



Digitized byVjOOQlC 



CLXXXI 

▼«hit ad regiiltm accommodare mtantar. Nam primam qaidem pascha solmu 
loannem commemoraate patant; aecandam qaod loannes adhac baptizasse legi- 
tor, loann. ni, 23. Qao in yincula coniecto praedicare Christas coepit, Matth. iVy 
11. et Marci i, 14.; a qao tempore tres caeteri res a Christo gestas Telut ab initio 
dedacont Seqaitar ergo pascha secandam, qaod cam loann. v., tam Matth. xu., 
Marc. II., Lac yi., tacite significator, eo qaod sabbato deateroproto per sata 
transiase dicantor apostoli et spicas yellicasse; qood tempus in ipsas azymorum 
&rias inciirrit lam tertiam praeter loannem cap. vi. edam Matth. xiv., Marc. ti. 
Lac IX. prodideront. Qaippe miraculum illud maltiplicatorum pauuni exponunt 
quod loannes sub ipsum pascha contigisse scribit Hunc in modum vere vulgo 
paschata digerunt, qai harmonias evangelicas contexunt, nisi quid paulo ab aliis 
aUter explicator, quod scrnpalosius perscratari otiosum arbitror. 

At Scaliger in lib. vi. de Emend. quinqne reperiri paschata vehementius pu- 
gnat Nam praeter primum loann. u. alterum illud esse statuit de qno loann. v. 
Coi tertinm adiangit illod a quo per sata iter haboisse ferontur apostoli. Quar- 
tam est loann. vi. Quiutum ib 9Taup(a9t|iov. Additque singulornm characteres 
ae delineationes ; cuius oxpt^oXoYta; Tanitatem copiose ante redarguimus. 

Yeteres autem, uti dictnm est, ad unnm omnes, nisi qui trigesimo aetatis 
anno passom potant dominum , tria dnntaxat paschata nnmerant. Imprimis Ire- 
oaens loco citato. Tum Apollinaris Laod. apud Hieron. in cap. ix. Dan., Origenes 
lib. u. c. Cels. obi ludam non solidam trienninm egisse cum Christo scribit, 
Easebios in Chronico. Ubi post xv. Tiberii ac domini baptismum Tptet^ '/p(>vov 
T^g 8t8aaxaX{a( StaYcvEvOat ex loannis evangelio confirmat Quibus accedit Epi- 
phanins. 

Sed eoram aliqui haud satis firma ratione indocti Tidentur ut bieunio prae- 
dicasse Christum asseverarent. Nimimm qaod apud Esaiam cap. lxi. com. 2. le- 
gitor, ubi Christas missam se a patre profitetur, xaX^aai IvtauTov xup{ou 8sxibv, 
xa^ ^(i.^v «vTa7Co86ae(o; , suspicati sunt ^vtauTov illum Ssxrby, annum atceptabilem^ 
priorem e dnobus esie\ in qno contradicente nemine eTangelium praedicarit Ex 
qno ratiocinati sont alterom ei respondere tov avTtXsY^iisvov. Ita enim Epiphanius 
praesertim n. xxv. At longe tolerabilias meo quidem iudicio Clem. Alex. aliique, 
qoi ex Esaiae verbis ac aingalaris anni mentione Christi praedicationem anuuo 
spatio definieront. Nam hoc pacto IviauTo^ SexTb^ non ludaeorum comparatione, 
sedipsinsmet dei Tocabitor; quo sensu Esaias «^"Itl^p ')')2t^ 213123 dixit Quae 
recte D. Hieron. Tertit, annum acceptahilem domino, Idemqne in Conim. annum 
acceptabUem et diem retributionis omne praedicationis eius, quo in carne ver- p. 205. 
satus eat, tempus significare docuit Quo et apostolus Paulus respexit, cum ii. ad 
Cor. Ti. dixit, ecce nunc temput acceptabiie, Haec Hieron. Quod et ante ipsum 
Iren. lib.u. cap. xxxvni. docuerat, annum videlicet, quem propheta vocat ac- 
ceptabilem, omne ab adventn Christi tempus ad cousummatiouem usque signi- 
ficare. Nec aliud Esaias voluit Quare qnod ex eo PP. quidam argumentautnr 
de ono Tel altero praedicationis anno , quod non sine Teniae praefatione dictum 
sit, ab Esaiae mente prorsns alienum Tidetur. Ac profecto si duo duntaxat ante 
postremom illud et oTaupoKjt^jiov paschata transegerit Christos , fieri non potest 
ot priorem annnm sine ullias offensione ac contradictiono cousumpserit. Multas 
enim et hostHes Texationes, insidias, contnmelias in eum annum coniici necesse 
est, nt postea declarabitor. Qnanquam ne commoda quidem ab illis paschatum 
ac tempomm institata distribntio. Irenaeus primum pascha statuit illud cuius 
meminit loaun. cap. ii. com. 13. Secundum Tero ex loann. v. com. 1. deducit, 



Digitized byVjOOQlC 



cLXxxn 

nbi diem festam ludaeoram nominat; quocum alterom capitis vi. com. 4. con- 
fandit, ante qood multiplicatoram pannm prodiginm accidit. His daobas subiicit 
To <jTaup(oai(xov. Miror hanc Irenaei locam non satis expendisse , qni secandam 
pascha ex illius autoritate constituunt istad ipsum, de quo loann. cap. v. Ita at 
tertium sit cuius loann. \i. mentio fit. Etenim si duo haec festa distincta esse < 
credidisset Irenaous , cum triplex duntaxat pascha praedicationi tribueret, non- 
quam prius illud festum loann. v. pascha esse dixisset. Sed largius peccat Epi- 
phanius, qui num. xxv. primum pascha festum illud facit, in quo Yocif^ratus est 
Christus , si quis sitit vettiat ad me et bibat, loann. vii, 37. Alterum vero , de qao 
in eodem cap. dixit, non ascendo ad diem/estum istum. In quo etiam cam Pha- 
risaei comprehendere illum cuperent, metu repressi sunt, com. 44. Multa sunt 
a sanctissimis patribus nonnunquam parum vere attenteque scripta ; quae qni- 
dem praestare velle , religiosi fortasse , sed parum prudentis esse arbitror, vehe- 
mentius autem accusare, neque religiosi neque prudentis. Nos ea, qua par est, 
moderatione in divinorum hominum , sed hominum , errores ac lapsus non tam 
inquirimus, quam oblatos nltro ac vel invitis occurrentes, ne cni fraudi sint, 
patefacimus, tueri autem ac defendere nihilo magis quam eorum vitia, si quae 
fuerint , imitari debemus. Eiusmodi sunt in hoc scriptore nostro fortasse nimium 
multa. Sed inter ea nihil minus dissimulandum est quam illa paschatum distinctio. 
Primuni enim duo illa, quae cap. vu. a Christo pronunciata dicuntur, ad idem 
festum attinent Deinde non illud pascha fuisse, sed scenopegiae festum docet 
com. 2. Tertio praepostere haec Epiphanius accepit. Nam quae primo loco dicta 
memorat, exeunte festo, quae posteriora ponit, ante festum usurpata legantar. 
Omitto caetera; nec enim falsitatem illam accuratius libet persequi. 

Quocirca nobis alia duorum paschatum ordinandorum ineunda ratio est. Sed 
prins caput ipsum quaestionis intuendum , unde quarti paschatis firmamentum 
petitur. Cum, ut ante diximus, loannes exactius caeteris tribus paschata distin- 
xerit ex eius potissimum autoritate digerenda sunt tempora. Quare si is cap. v. 
festi nomine pascha significarit, de iv ut minimum paschatibus confecta res 
p. S06. erit; siquidem cum paschate cap. vi. com. 3. minime confundatur. Ad haec quo- 
niam prodigium iliud, quo v hominum millia panibus v et duobus piscibus sa- 
turavit, idem omuino est, quod et Matth. cap. xiv. et Marc. vi. et Lucae ix. de- 
scribitur, necesse est pascha illud, ante quod miraculum, loanne teste, contigit, 
diversum ab eo esse quod tacite a tribus illis evangelistis exprimitur, cum sci- 
licet Christus per sata cum discipulis ambulavit; quod utique post pascha factum 
est , hoc est sabbato deuteroproto. Igitur si iter illud per segetes susceptum post 
aliud pascha, quam quod a baptismo proximum est, incidit, procul dubio plura 
tribus paschata con^tituenda sunt Sin conciliari ista possnnt, ut neqne festus 
ille dies loann. v. pascha sit, et sabbatum deuteroproton , de quo Lucas cap. vi., 
statim post primum pascha successerit, nihil omnino de iv paschatum intervallo 
confici potest. Nam quod ad festum diem v. loann. cap. spectat, multi et gravis- 
simi patres negant de paschate locutum loannem, sed alii pentecosten, alii aliud 
festum intelligunt Quod autem Irenaei testimonium afiertur, iam a nobis contra 
illius autoritatem praescriptum est , quod is nullum aliud pascha secundum agno- 
\erit quam quod vi. capite commemoratur; quocum festum illum diem loann. v. 
confuderit. Quare hoc ipsum illis pascha, quod loann. v. legitur, facile remiserim, 
dum ex Irenaei sententia nequaquam a posteriore discemant ; neque plura qaam 
illa paschata Christo tribuant. Atenim tria tantum erant festa quibus sistere se 
Hierosoiymis oportuit, pascha, pentecoste et scenopegia. Cum ergo anam ex 



Digitized byVjOOQlC 



CLXxxin 

iBis tribiis festnm Ulad extit«rit, caius ctussa Ghristas ascendit, neqne posteriora 
dno locnm istic habeant, necesse est de primo, hoc est paschate, loannem locn- 
tnm. Qnod enim neqne pentecoste, neqne scenopegia fnerit, argumento est, 
qnod snperiori capite Christns dixerat com. 35. quatuor mcnses ad messem reli- 
qnos fnisse. At haec meo indicio levissima sunt. Nam nt omittam quod Maldo- 
natnfl existimat, proverbinm qnoddam inter Indaeos eiusmodi yersatum, adhuc 
menses iy ad messem snpersunt; cnm nihil qnod urgeret esse significare yellent, 
cnr lateri.cogimnr nnum illnd festum e tribus fuisse maioribus? Konne et ad 
encaenia Tenisse Christum testantnr eyangelia et reliquos ab eodem yerisimile 
est dies esse celebratos? Quare nisi ad pentecosten cum Chrysostomo, Cyrillo 
atqne ex recentioribus Maldonato aliisque pertinere yelimus, at Phurim, siye 
Sortinm festnm, qnod Adar 15. celebratum est, nihil vetat intelligi. De qno 
emdite Keplerns in Eclogis. lam sabbatnm illud deuteroproton post primum a 
baptismo pascha coUocari potest, ut et Eeplerus ibidem et nos ipsi snbinde mon- 
strabimns. Unnm superest qnod ex Kemnitio proponit dissolvitque Keplems. 
Etenim Christus praedicationem exorsus est postquam loannes in carcerem est 
missns, Matth. iv, 12., Marc. i, 14. Coniectus antem est in vincula loannes post 
pascha primnm. Nam eo celebrato loannes baptizare pergit, loann. ni, 23. Quare 
sabbatnm Lucae denteroproton et ille per segetes incessus non potest primo pa- 
sohati snbiici ; qnia iamdndnm , cnm haec agerentur, praedicare Christus coepe- 
rat £x qno seqnitUr iv saltem elici paschata, nt paulo ante disputavimus. 

Yemm non ante loannis carcerem praedicandi munus attigisse Christum, ac 
tanto tempore otiosnm ac desidem fuisse, perabsurdum videtur. £t si verum p. 307. 
fateri Tolnmns Micodemi illa cnm Christo congressio einsque verba ista: Scimvs 
fuia a deo venisti magiBter; nemo enim potest haec eigna/acere qtiae tu/acis, nisi 
fiterit deus cum eo, tnm qnae superiori capite narrantnr de multis in ipsum cre- 
dentibus, praedicasse iam Christum et ad populum fecisse verba demonstrant. 
Adde hia omnia qnae ante vinctnm loannem a Christo dicta factaque caeteri tres 
aliqnot capitibns complexi snnt Qnin et Petms Act. i. a baptismo Christum 
eoepisse testatnr. Idem Enseb. lib. i. cap. x. et hoc loco docet Epipbanins. Ire- 
naens enim xxx. anno baptizatnm putat, et post aliquot annos cum iam idoneam 
ad docendnm aetatem esset adeptus , triennem praedicationem inchoasse. Nam 
qnod ad Epiphan. attinet, supra num. xxiv. postridie eius diei quo baptizatus est 
praedicationem illam occoepisse dicit qnae ad Ivtautov SexTov rofertur. Quid igi- 
tnr evangeiistis ilHs faciemns, qni coniecto demnm in carcerem loanne Christnm 
narrant praedicare coepisse ? Keplero risnm est traiectione versiculi nnins ne- 
gotinm posse conficL Nam si Matth. iv. vers. 12., cum autem audisset Jesus quod 
Joannes traditus esset, secessit in Galilaeam, item Marc. i. si comma 14. alio tra« 
iicias , narrationis ordinem aptissime contexes. Mihi vero haec nnins versicuti 
traiectio violenta sane Tidetnr. Nihil enim clarins est qnam quae subiiciuntur 
cnm illis ipsis Tersiculis esse connexa. Satius est igitur commoda aliqua inter- 
pretatione loci illins difQcnltati consulere. Hoc Tero perfacile est Nam Matthaeus 
et Marcns nequaqnam illnd docent, Christnm tunc solum, cum loannes in vin- 
cnla missns est, praedicare in populum, hoc est publice verba facere coepisse; 
qnod ex illis ipsis evangelistis falsnm esse monstratur. Sed liic sensns est, post 
captum loannem novum Telut initinm praedicandi fecisse, ac cum accuratius in 
iUud negotinm incnbuisse, tum Toro speciatim illud iuculcasse, poenitentiam agite, 
appropinquat enim regnum coelorum. Cuiusmodi cohortationem Tel nondum antea, 
vel minus crebro ac Tehementer usurparat, quod eam sibi loannes praedlcandae 



Digitized byVjOOQlC 



CLXxm 

poenitentiae proTinciam velut propriam ac peculiarem snmpsisset. Niliil, ^ino^ 
hac nostra coniectura fingi probabilios potest. Nanc nt Epiphanii TetemmqtM 
de tribns paschatibns opinio magis iUustretnr, broTem eyangelicae nairatioDia 
seriem ad Uloram intervalla dirigam. 

EVANGELISTARUM NARRATIO AD EPIPHANU SENTENTIAM DE TRIBU8 
PASCHATIBUS ACCOMMODATUR. 

Post baptismum et xl dierum ieiunium ea contigerunt quae loann. i. capiie 
narrantur de apostolorum yocatione. Inde nuptiae in Cana Galiiaeae loanm. u. 
usque ad comma 13. quando Capharnaum cum suis profectus est. Ubi cum 
paucis diebus haesisset Galilaeam obiit, ibique praedica?it evangeMum Liic. iv. 
com. 14. Nazarethum petiit, ubi propemodum a civibus occisus est. Post haec 
apostolos denuo TocaTit Marc. i, 16. Iterumqne consceuBa naTi Petrum ao cae- 
p. £03. teros ad sese pertraxit. Tum Caphamaum Tenit Marc. i, 21. Luc. it, 31. Ubi in 
synagoga daemoniacum curat. Inde Petri socrum ac leprosum. Sequitur Mat- 
thaei Tocatio Matth. ix., Marc. ii., Luc. t. Snb haec accedentes loannis disc^vli 
cum Pharisaeis expostulant cum eo quod ipsius discipuli minime ieiunarent Inde 
primum pascha post baptismum loann. n. Necesse est enim multis antea mira- 
culis editis ac praedicatione coepta claruisse dominum, ut ex Nicodemi oratione 
colligitur. Per eosdem paschatis dies Christus negotiatores a templo summoTit, 
Postea Tero per sata transiit Matth. xu., Marc. u, 23., Luc.ti, 1. Sequuntur geata 
Matth.xii. ad 21. comma. £t Marc.ui. ujaque ad 13. com., Luc.ti. ad 12. comma. 
Apostoli deinceps eliguntur Marc. in. a comma 13. ad 19., Luc. ti. a 12. ad 16., 
Matth. X. toto capite. Postea partim in monte , partim in loco campestrl Tarioa 
sermones instituit; quos magna ex parte Matthaeus anticipaTit cap.Ti. et Luc.ti. 
Centurionis deinde servum a morbo liberat Luc. td. a 1. conima ad 10., Matth. 
Tin. a 5. ad 10. Tum Tiduae filium ad oppidum Naim Luc. to. a comma 12. ad 
18. Inter haec loannes iam in carcerem missus discipulos ad Christum allegat 
Luc. vu. a comma 18. ad 35., Matth. xi. Sequitur peccatricis mulieris offieium 
Christo praestitum Luc. tu. comma 37. Inde domum Tenit Marc. m, 20. Daa- 
monium mutum eiicit Luc. xi, 14., Matth. xu, 22. Ideo Pharisaei in Beelzebab 
haec iilum facere criminantur. Venit mater eum firatribus Marc.m, 31., Matttu 
xn, 46. Tum egrediens domo ad mare perTenit. Ubi parabolam sementis et alia 
quaedam edisserit Marc. it., Matth. xiii., ac forte etiam quae Luc. xi, 33. legoa- 
tur. Interim nonnulli ad Christum accedunt ac sequi se Telle profitentur Matth. 
Tiii, 18. Post in altum oTectus procellam sedat Marc. it. Traiecto freto in Ge- 
rasenorum agro daemoniacum liberat. Matth. tui. Marc. t. Rediens archisyna- 
gogi filiam corat Tum sanguinis proflurio laborantem Matth. ix., Marc. t., Luc 
Tm. Egressus inde in patriam abiit Marc. ti., Matth. xiii. Apostolos binos ciun 
amplissima potestate mittit Marc. ti., Luc. ix. Interim Herodes cum multa de 
Christi prodigiis accepisset, loannem a mortuis excitatum putat, et illom Tideri 
gestit, at is sese subducit Quare sub haec tempora loannem interfectum ease 
credibile est. Ad eandem Christi fugam refero caput it. loannis ; cum relicta I«- 
daea in Galilaeam secessit, quo in itinere cum Samaritana muliere collocatos 
est. Quare hiatus ingens est historiae inter cap.m. et it. loann., quod prioria anni 
res gestas cTangelistae reliqui accuratissime scripsissent. Caput Tero ti. cum it. 
connexum est Nam post iUa omnia ad festum quoddam Christus accessit, quod 
a paschate haud longe aberat, uimirum Phurim, aut aliud quodpiam. Sequitor 



Digitized by VjOOQIC 



CLXXXV 

airaeidiim iBgmks, euiii qninqiie millia hominum panibvs quinqae et piflcibns 
dnobvB satnmvit, loann. \i., Mattb. xit^ Marc. ti., Lnc. n. ; qnando Teiitni, ne 
rex a plebe fieret, eecessit in montem et inde in Capbamanm transmisit, qno 
edam tempore snper aqnas ambnlayit Snb idem tempns habita est ad populnm 
illa dispntatio, qnae loann. ti. desoribitnr. Inde in terram Genezaretb profectns. 

Seqnitnr pascha secandnm loann. vi, 4. Hinc ilia cnm Pharisaeis altercatie 
Matth. XV., Marc. vi. Post in Tyriornm Sidoniommqne fines profectns Chana- p- 909. 
naeae filiam cnrat, nec non et daemoniacnm mntnm ac snrdum ad mare Gali- 
laeae, qnando Pharisaei caiomniantes in Beelzebub fieri ista dixernnt^ Quod 
qoidem bis omnino contigit : primnm Matth. ix., Marc. iii., deinde MattL xu. et 
Marc. vu., Lnc. xx. Subiiciendnm his omnibus est aliad prodigium, cum qnatuor 
hominom millia septem panibns satiavit Matth. xv., Marc vui. Inde in partes 
Dalmanntha proficiscitur Marc.vm., ubi Pharisaei signum qnaemnt, Matth.xvi., 
Lac. XI., qaod et ante petierant, Matth. xu. Invitator a Pharisaeo, et in pluribus 
disserit Luc. xl, Matth. xxiii. Abit trans fretum Marc. vui., 13. Loc. xu., Matth. 
XVI. De cavendo Pharisaeorum fermento praecipit, Bethsaidae caecum curat 
Marc. VIII, 22. Petrus confessionem edit Marc. vui, 27. Matth. xvi, Lnc. ix, 18. 
Post <ties viu vel vi. transfigiHratar Matth. xvii, Marc. ix, Luc. ix. Postri^e In- 
naticam sanat Orta inter Apostolos de principatn contentio Marc.ix, 32. Lucix. 
Ad scenopegiae festum e Galilaea profectns Ilierosolymam loann. vn. Unde ite- 
rom reversus in Galilaeam cnm complerentnr dies assumptionis eiis Hierosoly- 
mam rediit Loc. ix, 51., Marcx, 32., qno in itinere a Samaritanis urbis aditn pro- 
hibetnr. Pharisaei cum eo de nxore dimittenda disputant Matth. xix. Marc. x. 
parvulis benedicit Designat lxx. discipulos Luc. x. In enoaeniis tantnm non 
l^ndatur loann. x, 22. Tum Zebedaei filiorum postulatio , cum ante de passione 
diseemisset Matth. x<., Marc. x., Lac. xvin. Caecus ad Hierichuntem sanator. 
lude a Zacchaeo publicano domo et convivio excipitur Luc. xix. Ad Mariae et 
Marthae hospitium divertit Caetera ad passionem domini gesta ex evangeliis, 
ac potiisimnm loannis aperta snnt, hoc est ad tertium, sive <jTOR>p<a«i|iov pascha. 

Ad hunc modam ordinari evangelica narratio potest; aut ut alia singnUram 
reram dispositio sit ac descriptio. Neque enim accurate modo in ordinem ipsum 
inqnirimas. Apparet tamen commodissime res a Christo gestas triplici paschate 
eonclndi. Primum accidit anno luliano lxxiv., Tiberii xv., neomenia Nisan ez 
lodaico cyclo vitioso Martii xxx., feria rv., cyclo lunae xi., solis x. Prima dies 
azymoram ApriMs xiu. Secnndum pascha luUano lxxv., Tiberii xvi., neomenia 
Nisan, Martii xix., feria i., prima dies azymoram Apr. u. Tertium pascha anno 
loliano lxxvl, Nisan Martii ix., feriavL, prima dies azymoram Blartii xxui., 
feria VI., anno Tiberii exeunte xvu. secnndnm Romaiios , vei ludaice xviu. a Ni- 
san inchoato. 

N. XXIX. £6ptaxo(i£v fop xa\ i\i.fip6[up*6^ icou.] Quibus in libris reperisse di- 
cat, non satis declarat An de hoc suo opere loquitur Epiphanius, in quo libra- 
rioram oscitantiam accnset? Verum ex iis quae sequntur videtur xaOtSXou chro- 
nologicos, sive historicos commentarios intelligere. In quibns si xl. Augusti anno 
natom salvatorem esse proditum fuit, non adeo recens est illa Dekerii assertio 
quae eom ipsum annum tuetnr. 

4>4(axct yop 5ti Tcpb Uxa 8iio.] Mendosus procul dubio iste locus est. Neqne 
enim, opinor, asserebant iili apud quos quadragesimo Augusti auno natum sal- 
vatorem reperit, natalem eius xn. Kal. lonias, vel lulias, aocidisse, sed ut se- 
qotfntia demonstrant, de conceptionis die locnti sunt Qnare restitaendom verbnm p ^io. 



Digitized byVjOOQlC 



CLXXXVI 

•8t ouveXijf Oi) , qnod eiilpa libmiomm efiVigit UdnAm caetera tam fMfle eztii- 
care possem I qnM simt impeditissnna. Imprimis enim par illad coss. SouXrcxCoo 
Ra4i|iap{vou et Br^xxiiti no|jiiCT)Vfl(vot! iit&ztav nallifl in Fastis reperio (qaos faiise sof- 
fectos oportet per ilU tempora). Cam igitar aatores iili, qaos citat Epiphanias, 
natam dixerint Christam anno Augnsti zl., conceptam yero lanio yel lolio mense, 
ac Tn dantaxat menses in ntero gestatam, si natalis enndem cam Aegyptiis et 
Epiphanio diem statnerint, conyenient hi coss. in annam Aagasti xzxix. Sed 
Aogasti Imper. annornm diversa sont initia, de qaibas copiose dictam est Nam 
aat ab ipsa lalii Caesaris nece, laliano ii. namerantar, aat a seqaente, lal. m. 
Unde XL. Aagasti lalianas est yel xll vel xLn. ; in qaorum alteratram natalem 
Christi scriptores iili coniecerant; conceptam aatem asserebant lal. xl. toI xll, 
qaoram aliqais soflTectos ilios coss. habait. Veram qaoniam Aagasti anuos ab 
Epiphanio (irca j:p6Xv)<f iv namerari docuimus a Kal. lan., ut annus illins xLn. sit 
lalianos ilie, cuias ab Aogosto mense xLn. Aogosti ioierit, onde ex eiosdem 
sensa xlii. Augasti coss. sibi yendicat Aag. xiii. et Silyanom, hac ratione xl. 
Aogosti cadit in consolatom C. Calyisii et L. Passieni, xxxix. yero Aag. xn. et 
L. SnUam coss. habet, qoibos soffecti sont ^olpicins Camerinus et Pompeianas 
ille Boteo; de quibos circa hos annos nnlla in Fastis mentio. Sed anno demum 
loliano liv. Q. Solpicios Camerinos et Poppaeos Sabinos coss. adscribnntar. 
De Bv)TT/a> nofxjnjVav^ nihil reperio. Quod nomen mendose in dandi casn scri- 
ptom esi Corrig. itaqoe Bt^tt^co no(JL;p)Vavou, qood orationis series postalat 
Alioqoi non som nescios , qoin Latino more coss. nomina per datiyom int«rdam 
expressa legantor. Ut in Yet Inscript. Alexand. Chronicon pag. 497. anno Aagosti 
XL. natom esse Christom memorat, monarchiae xxvin. Sed mendosom esse lo- 
cam necesse est Qaia pag. 453. annos Augosto triboit lvi, menses vi, ex qoi- 
bas xiv post Christi natalem yixit Unde xlii. agere deboit qoo tempore natos 
est Christos. Caeterom Comarios pro Br^rciu) no(i7n)Vavou Cn. Pompeiano reddidit 
Nos Boteonem ntcanqoe maloimos , qood Fabiornm cognomen fuit. 

£&pijxa(av f ap onCo toJxou tou IIpoTcdacuvo^] Foedissimum hic mendom est, 
de qoo capillam non promittam, neque occipiam hariolarier. Qoanqoam ex con- 
seqoentibas qoid scribendom faerit elici potest Etenim ab eo die, qaem isti na- 
tali praefixerant, ad a. d. yiu. Eid. lan. menses ait interesse yn lonares, minos 
diebas iv. Atqoi yi lonares menses dies colligont 177, qoibus additi 26 efficiant 
dies 208, qoi de 371 detracti relinqoont dies 168. Itaqoe 169. die a Kal. lan., hoc 
est xiv. Kal. lolias, conceptom esse Christom, et 203. postea die, siye yi. lan. 
natom asseyeraront illi de qoibos Epiphanins loquitor. Adeoqoe sic concipiendos 
hic locos foit: aTcb tojv rpb 8^xa 8uo KaXavitov 'louX{cov. Vel qoia dies est Epiphi 
xxiy. oLTio tYJ^ tou *E7C(9\ %h'. At Comarios Tcpb IKocovo^ legisse yidetor. Qood 
non est improbandum. Ut ita fortassis interpretandum sit: ab anno consalatns 
Ang. xm. et Plautii, atque a xiy. Kal.Iul. eios anni ad xi. Tybi, qoo Lentolos et 
Piso coss. f oerunt , vii lonares menses intercessisse. 
p. ait Ttvk? 8^ ^ooiv w? Wxa (lijva?.] Si natalem domini xi. Tybi, siye lan. yi. con- 

stitaerint opinionis iilios yindices, conceptom eios ipsis Kalend. Aprilis posaerint 
oportet A qoo die ad vi. lan. menses nomerantor ix , dies xy, qoi sont dies in 
totom 281. Quod si ex communi sententia in xxy. Dec. natalem contulerint, con- 
oeptus Christi cadit in Martii xx. Epiphanios yero pro comperto haboit Christom 
natom esse yi. lan., qnae fait Aegyptiorom opinio. Qoamqoam otrom ea die sit 
natos dobitasse yidentor; at Cassianos x. Coli. cap. n. significat. Clemens Ale- 
zandrinas i. Strom. yarias ea de re sententlas refert. Ut eorom, qui xxy. Paehon 



Digitized byVjOOQlC 



cLxxxvn 

natnm dicerent, hoe est Moii xx., BasUidiaiionun , qni xv. Tybi , siTe lan. x.^ alio- 
nim denique qui, nt Epipbanius, xi. Tybi. Ipse vero Clemens a natali domini 
ad obitnm Commodi annos namerat cxciy, mensem i, dies xm. Qnod si Temm 
esset, natalis Christi conveniret Athyr xxn., qni est NoT.xTm. Commodns enim 
obiit anno aerae Dionysianae cxcu. prid. Kal. lan. Katns igitnr erit Cliristas 
Inliano xliii. Not. xviii. Sed Tetns et ab omni ecclesia recepta traditio est, 
Ohristnm Dec. xxt. natnm esse, qnam nemo prndens temere soliicitayerit. Qnare 
ridicnla et explodenda est Scaligeri ditinatio, qni in append. operis de Emend. 
Temp. et Isag. Can. iii. ex ephemeriarnm et sacerdotaUnm fdnctionnm orbe na- 
talem Christi coniiciendnm asserit in Sept. exenntem. Qnod mernm somninm 
est neqne nlla demonstratione ant certo aliqno firmamento nititur. Primum qnia 
nondnm satis exploratum est quae fuerit apud ludaeos anni ac mensium dispo- 
sitio. Deinde nec lllud certnm est, utrum ludas Maccabaeus cum sacrificiaet 
sacerdotum functiones instanraret, avwOcv xa\ a;tapx?i? ephemeriarum orbem re- 
petierit, an post intermptum IvSEXcx^iafjLov iffri^upivf iHam substitaerit, quae priori, 
fiub qua templum ab Antiocho Tiolatum est, successura fuerat. Ad haec Maccab.i. 
cap. iT. com. 42. sacerdotum delectum habuisse dicitur, eomm*scilicet qni integri 
immacnlatiqne forent, quales nondum fortassis erant primae Ticis sacerdotes. 
Postremo baptizatum esse Christum luliano xxiv., Tel aetatis absoluto xxx., sum- 
ptum a Scaligero, non demonstratum est, nt suo loco probaTimus. Quod si quod 
in illo Ticium , et ephemeriamm circuitn momenti ad emendum Christi annum 
esse Tidetur, potest quilibet nonnullis eodem , quo Scaliger, iure usurpatis ac 
positis, qnocunque libuerit orbem illum ac circuitum deducere. Nam etKeplems 
ex eadem illa serie natalem domini xxv. die Decembris retinnit. 

Sed ut ad illam reyertar, quam Epiphanius adduxit, nonnullomm rationem, 
qui ex X. mense dies aliquot libasse Christum in utero matris existimamnt, quod 
Sap. VII, 2. scriptum sit, decem mensibus concretua in sanguine, eodem argu- 
mento catholicus Armeniae usus est in epistola quam citat Scalig. in Isag. Can. 
pag. 301. 

Ka\ ic£p\ au-rfjv -rfjv IvSexiTTjv.] Qnoniam natum esse Christum ti. lan. arbi- 
tratus est, baptizatum Tero vm. Not., facile fuit Epiphanio primum illud mutatae 
aquae miraculum eodem, quo natus erat, die factum asserere. Yemm cum to- 
teri ecclesiae consensione , non lan. vi., sed Decembr. xxt. Christi nataiis attri- 
butns sit, baptismus Tero lan. vi., fieri non potest, ut aut eodem quo natns est, p.9il 
aut etiam quo baptizatus est, die aquam in Tinnm Terierit. Alioqni perabsurdum 
est anno demum post baptismum elapso, cum iam , ut ante docuimus, praedica- 
ticuem orsus esset, primum ab eo miraculum editum Tclle. Hoc enim oTange- 
licae historiae manifeste repugnat; multo Tero magis, si tria duntaxat paschata 
cum veteribns assignemus. Quamobrem alio die quam ti. lan. miraculum istud 
accidit , tametsi eodem quo baptismus die ab ecclesia celebretur. De quo Tide 
Perrerium lib. xi. Comm. in Dan. et Baron. in Ann. 

N. XXX. Aib xol hi TcoXXol? •z^tzov;.'] Quod horum fontium historiam et Epi- 
phanii fidem in dubium rcTocaTit CaMnista quidam nupems in Casanboni De- 
fensione, fadt impudentissime. Sed hunc Epipbanii locum pluribus illustraTit 
Heribertus Rosweydus noster in Talione contra Casaubonum, a quo iniuria no- 
tatus erat illustrissimus Annalium conditor. 

Kova yap fp|jL7jV£u'8Tat.] Vocabuli huius originem a Terbo tl5p deducit, quod 
possidere significat. 

N. XXXI. ^dbxst Tc^tv h Aouxa;.] Quomodo cum caeteris eTangeliatis loanM 



Digitized by VjOOQIC 



OLxxxvra 

consentiat, ex eo cUdmcift qaod pascha prhaiun , loano. n. diserto mominmtBu ab 
aliis ezprMsnm ait, «un sabbati denteroproti mentionem facinnt Hoc enim post 
primsm asymomm incidit Historiam Tnlsanun spicamm ad primum pasclia 
merito refert Epiphanins, ex fine nom. huias intelUgere potes, quod est har- 
moniae snpra a nobis propositae consentanenm. lam Tero ex hac caeteromm 
soffiragatione Alogomm, Valentinianomm ae caeteromm mendacinm conYincit» 
qui nnicam dnntaxat Christo pascha tribnerint Gnm enim enm post primum 
pascha Tixisse et per sata transiisse constet, falsum est uno paschate res ab eo 
gestas circmnscribi debere. 

""Iva $€(^ a^patov rpcjTov.] De sabbato denteroproto Tide quae ad iiaer, 
XX K. num. xxxu. disputavimus. Nam ilio loco priorem ^iphanii sententiam , et 
qnidem probabiliorem , exposuimus. Quae autem hoc in numero traditur, ob- 
scurior est et a Tera Tocabuli illius origine ac notione remotior. Duplex apod 
Ittdaeos sabbati genus constitnit Unum antiquins et naturale , quod ab rerum 
initio conditnm est, altemm secnndum et posterioris ordinis, quia ludaei festa 
omnia sabbata Tocabant; qnod e Scriptnra demonstrat Mox Tero subiicit: tU ^ 
kKxoL i\i^a^ noXtv ovaxuxXoUjavov Seuxcfov xaX^tac xp£>tov. £x quibus, ut et ex 
sequentibus illa Epiphanii sententia posterior elicitur, sabbatum deuteroproton 
Wi^ pentecosten , in qua Scutspov iliud sabbatum npcatov appelletur. Cur autem 
deutcf ^xfXDtov dicitnr, niliil i^rtum ac liquidum ex Epiphanii Terbis extricare 
possum , sed illa Maldonati opinioni huic aptissima Tidetur, quoniam ex primariis 
tribus festis, siTo sabbatis, asymomm, primitiTomm et scenopegiae, proximum 
a priore et $eutif ov sit pentecostes solenne, ideo $cutEp<S3cptutov appellari. Haec 
igitur altera est Epiphanii sententia ac Tocis illius interpretatio , a superiore longe 
disersa et, si Terum fateri Tolumus, minas quam illa probabilis. 

Toiauti) «rfta tov Tcpoaa^p^ctou.] Prosabbatum niliii aiiud est quam parascoTe; 
quod ad hunc iocum pertinet nihiL Non enim asymomm vn. in parascoTen ne- 
P*'i3* cessario couTenit, quam subinde in l, autu., aut ni. feriam cadere posse de* 
clarat Aut igitur expungenda ista tox est, aut icpoaa^^atov pro ti hebdomadae 
diabus usurpaTit, quas plH) hoc estprofuias, nominant, quaeque sabbatum 
antecedumt 

Ata tb |ij^ c2( 3cXato^.] Scribe dta ^ xo p.^ d^ Kkxxo^ fiptvt tbv Xdyov, ini tijv 
axAXou6£ocv. 

N. xixui. £Tta ttve^ i^ aOtbiv s^iv.] Obiiciebant haeretici mendacem fuisse 
loannem, qni ad eam ecclesiam edita sibi a domino mandata scriberet, quae 
nolla tum esset. Bespondet Epiphanins hoc ipso constare propheticum hunc esse 
libmm, cum ad ecclesiam scripserit, qnam olim futuram cognosceret, tametsi 
quibus scribebat temporibus nondum extaret ulla. Sed haec Epiphanii responsio 
misi oyttXexttxbH et ad hominem, et Tulgo ioquuntnr, accipiamus, haud satis 
probabiiis Ttdetur. Ac ionge melius est negare loamnis tempore nuUam Thyatiris 
ecclesiam extitisse ; qnod impudenter haeretici mentiti sunt. 

Nuv 81 fita tbv xiiptov iv x^ XP^^ toutqi.] Duae illae quae sequntur notae 
tempomm toI librariomm Titio, Tei antoris ipsins luillncinatione, depraTatme 
•unt. Hieron. in Script Eccles. loannem asserit Apocalypsin scripsisse Domi- 
tiani xir., qni iniit luliano cxxxix., Christi xcit., Nonio Asprenate et Arricino 
C08S. Quare Tel hoc ipso aono, toI sequenti saltem, loannes Apocaiypsin scri- 
psit A qno tempore ad annum Christi ccclxxv., quo Epiphanius hoc opns elm- 
borabat, anni sunt cclxxxi., non cxu., ut habent Epiphanii Terba. Deinde fkl- 
Mm est, quo tempore scripta est Apocalypsis, Thyatiris Cataphrygas haeretieos 



Digitized byVjOOQlC 



CLXXXIX 

ftdsM, qm nondvaxL «menerMt Nftm nt eos qnam ttxtfqniiBittos laciftnins, non 
anto tempns Antonini esse potnenint, catns anno xix. Montanns prodiit, nt liae- 
resi XLTm. scripeit Epiphanins; qni annua congmit Christi clti. Atqni nos iM- 
dem Epiphaninm aberrasse docnimns, nee ante Anrelii tempns exortos Cata- 
phrygaa , einsqne anno xi. nt scribit Ensebins. Qnare longe infira illad tempns 
amandandi snnt 

*0( ^ XP^^^ f^'^ '^^ '^^^ acoifjpo; av^i2<j^tv.] Alind agens Epiphanins haec 
scripsit Non enim post dcv^Y)«{>cv, hoc eet ascensam domini, sed post eins f^ 
vi)9iv et natalem xoiii. elapsis annis Apocalypsin loannes attigit yemm per 
plexe admodam loqaitnr Epiphanins, et cum antea fateri Tisos sit, loannis tem- 
pore nnllnm Thyatiris yestigium ecdesiae superfnisse, mox idipsum post apo- 
stolorum ac loannis aetatem contigisse dicit: Stb xa\ larcotjdoeoe xo orftov i:veu{jLa 
dbcoxaXu^rai ^{uv, k&^ «{leXXe xXatvaoSat ^ IxxXTjo^a (leta tov /^pdvov t«I>v a)C0Tt6X«»v, 
To9 Te *lctMEwou xol T«i>v xaOc^f ; quod tempus annis xcin [uxk TJjv toi} o«t>T^po( 
avdtXY)<|^tv definit Si Cataphrygum haeresis anno Christi olti., hoc est Antonini 
XIX., initinm habnit, ut censet Epiphanins, Christus autem passus est et in coe- 
Inm enbTectns anno xxxir., toI xxxm., additis cm fiant anni ctrciter cxxti, qni- 
bns elapsis Thyatiromm ecclesiam intercidisse putat; qnod ne ipsum quidem 
tempus ad Cataphrygum originem conTonit. Quare nisi librarioram culpa Titium 
iB numeroram notas mourrerit, Epiphanium errare necesse est. 

Korr' ^xe^vou xatpoS.] Scribe xot' ^x^No. 

'£v xp^^f KXou^ou.] Perperam, ut supra monuimu». Nam sub Domitiano p- ^i^. 
relegatusest 

N. xxxiT. Of Ttv/g elotv 'AootJpiot.] Persae ad Euphratem minime siti aunt. 
Sed icXaTux£i( pro Persarum imperio Persas usnrpaTit Quatuor monaarchiae, 
quae Dan. tii. eapite describuntur, neque recte ab Epiphanio nnmeratae sunt, et 
ad Apoeal. locnm iilum Bihil omnino fiftdnnt Nam haec loannis Tisa ad extrema 
mniidi tempora refemntnr, qnibns it, hoc est uniTersi daemones , toI eorum prae- 
oipui, qni hactenus alligati ftierant, sohiti Tinculis in hnmani genoris perniciem 
graasabantnr. Haec simplieisMma loci haias expositio qnataor iUas Teteres mon- 
archias exclndit, quae ne ipsae quidem ab Epiphanio ex hittoriae Toritate pro- 
ponuntur. Nam nt omittam Assyriorum imperii, quod iampridem interciderat, 
mentionem i^ud Danielem fieri nuUam , certe proximi ab Assyriis Medi sunt, 
inde fiabylonii. Quanquam Assyrios , nii i laHor, non Toteres iUoe intey^ quo- 
rnm nhimus Sardani^alus ab Arbace imperio exutus est, sed posteriores, qui 
extincto Totere ilio amplissimoqne regno ex eiua ruinis excitati sunt, ut et Ba- 
byloniomm imperinm. Sed utroque Tidentur antiquiora Medomm initia, si quid 
Biodoro ao caeteris onnibns historicis creditar. Qua de ve ita paucis accipe. 
Cum ex omnium ferme scriptomm antoritate constet aate Cyrum et Persas 
maxima duo imperia flomisse, Assyriomm a Nino et Medorum, Cyram autem 
Olymp. LT. anno primo, sIto inennte, siTe potiiis labente, eoe^sse, demus, id 
qnod alibi demonstrabitar, exeunte anno primo Olymp. lt. Cymm Astyagen tI- 
ciBse, aaBUs hic erit in Inliana periodo 4155., ante Dionysianam aeram 5G0l 
Ante hunc igitir annum Assyriorum Medomnque tempora collocanda sont ; qoa» 
ob Tetustatem scriptoramque dissensionem param certa sic ordinanda putamus. 
Medoram imperium Ctesia et Diodoro testibns ccc ferme ac xvn annos obtinuit 
Ooepit igitur anno per. Inl. 3838. Assyrioram regno mille ac trecentos circit«r 
a Belo tribuiBiaa, praeeunte in Chronicis Buaebio. Qoamobrem failtiam Beli 
conTonit anno per. lulianae 2539. fix iis coufequens est Medorum primordia 



Digitized byVjOOQlC 



0X0 

centun aimii CMywpi»it« antecMsiiM, qiuuriim iaitiiim annna astin per. Inlian. 
3938. Constitato Medonun imperio dao qaaedam alia paalatim effloraeront, Ae- 
syriorom ac Babylonioram , qaae Assyrii illioa maximi ac diatami Telat naufiragio 
disiectas nbique tabalas arripaerant Quoram apad exteros scriptores pertenois 
est et obecara memoria, in sacris yero literis cam amboram, tum Babyloniorum 
praesertim luculenta est ac frequens mentio. Sed priores memorantur Assyrii, 
qaorum primus iv. Reg. xv, 19. occurrit Phul, qui et Belocbus dicitur. Hunc a 
Medis defecisse probabile est. Successit Teglath Phalassar ibid. com. 29. Inde 
Salmanassar iv. Reg. xyu, 3. Tum Sennacherib eius filius iv. Reg. xvin, 13. 
Postremus fuit Assaraddon cap. xix , 37. lam yero primus Assyriorum principum 
Phul sub Manahen Israelis et Axaria ludae rege collocatur. Asarias iniit anno 
per. luL, ut arbitramur, 3905. Quare Assyriorum regnum, quod sub Azaria Am- 
p. ns. datum est, longe posterius est Medorum initio yidelicet annis fere lxx. Ad haec 
Exechias coepit ex chronologiae nostrae ratiociniis per. luL 3987. Eigo annns 
eius xiT., qno Sennacherib interfectus yidetur, est per. luL 4000. circiter. 

At Babyloniorum regnum, si a Nabonassaro repetas, aliquot annis post As- 
syriorum initium extitit. Coepit enim Nabonassari aera Babylone per. luL 3967. 
Primus autem e Babyloniis regibus in scripturis nominatur Merodach filius Ba- 
ladan ly. Beg. xx, 12. circa annnm Ezechiae U., circa per. lul. 4000., eodem tem- 
pore quo Sennacherib et Assaraddon in Assyria regnabant. Quare Merodach iste 
yel idem est cum Nabonassaro, yel potius Baladan Merodachi pater, a qno Ba- 
bylonicum imperium ad Nabuchodonosorem et posteros usque propagatum est, 
donec a Cyro et Persis extinctum est. De posterioribus Assyriis suspicor locutnm 
l^phanium, potius quam de antiquis illis. Quem nos ut ab errore utcunque yin- 
dicemus, quatenus Medos Babyloniis posteriores posuit, ad Darium iilum Medoffl 
respexisse credimus, qui ex mnltorum sententia Medomm postremns rex fuk et 
eum Cyro, Babylone capta, eandem solus obtinuit Qnod etsi nequaqoam pro- 
haaius (neque enim Dariue iUe Danielis Medomm rex fnit), nihiiominus ex eo 
Hkanavit praepostera iila regnorum apud Epiphanium distributio. Alioquin cer- 
tissima est et ad Danielis yisionem accommodatissima Hieronymi sententia, 
quatuor animalia totidem imperia significare, Babyloniorum, Persarum, Maee- 
donum, Romanorum. 

'Emtp^v xoti cOveotv elc ^c^XifAov.] '0 vou^: Angeli nationum praesidea.yincti 
detinentur prohibenturque ne subiectos sibi populos ad beUa proyoeeat 

AD HAERESIM LH., QUAE EST ADAMITARUM. 

Spurcissimae huius haeresis autorem Theodoretus fadt ProdicQm, coiiis mt- 
minit CleuL m. Strom. 

N. II. Atot To efvot cB|iv)v.] Hes. 'EOp.^ «tfibt, xaxvb^ Xtsrcbc, aT|jii{. 

ii{xi)v Ka{i.<|faip^v.] Idem Hes. x&\k^a^ ^^j YXtuoooxopitov. Et M^^a^ xovS) 
xav{9xta. Suidas: K^^a, xfan), f^ 6i{xy}. Igitur capsarii sunt l|iaTiof<^axf(, hoo est, 
ut glossae reddnnt , vtttiariu Supra in Hebion. oiearios yocabat Pauhis lib. 3. 
§. ultim. D. de Offic. Praet Yig. eadem yoce capeariomm aj^ellat 

AD HAERESIM LHI., QUAE EST SAMPSAE0RU3i. 
De eik iam in superioribus diximns, ut et de Elzaeo, fiye Slxai 



Digitized byVjOOQlC 



GXOI 

AD HAERESM LIV., QUAE EST THEODOTIANORUM. P.ti6. 

Theodoti Coriarii fiyzantini meminit Eusebius Kb. v. histor. cap. xxvii., et 
alii citati a Baronio a. 196. Angostinas Theodotionem nominat. Extant col- 
lectanea e Thodoti coiusdam scriptis apad Clem. qaae non sapiant catholicam. 

N. I. Oux oTSa €?ju€tv Iv Tu> TotoJT(|).] Correximos bnoit^, Sab M. Aarelii per- 
secatione istad contigit, at Baron. ibidem asserit. 

N. u. Kol aY^oet h ^S(v6(.] Vide interpretes , imprimisqae Maldon. 

N. III. ETra, ^Tjai, xol tb euaY^^iov.] Vis ista ratiocinationis haias faisse vi- 
detar. Theodotas at probaret Christam meram ac simplicem hominem esse Lacae 
verbis atebatar, qaibas angelas Mariae dixit, saperventaram in eam spiritam 
sanctam, non aatem in ea fataram, vel, at paalo post loqaitar, in eam ingres- 
saram. Nam illa verba, i::&Xi^(nxai iizi ai^ adventitiam aliqaid et extrinsecos ac- 
cedens indicare videntar. 

N. IV. npo^aaiCe^rat ;c^iv h SMoxoi,] Hieremiae locas ille , qaem Theodotas 
afierebat, ex lxx senioram editione depromptas est: "AvOpwTwd; ^ort, xa\ ti? yvt^ 
ocTat auT^v ; Hebraica vox IZDI^K ambigaa significatione occasionem interpreta- 
tionis illias dedit, at animadvertit Hieron. Nam si Ugamus ^"I^K, homo dicitur, 
$i autem 12D^3M > inscnttabile , sive desperabile; eo quod nullus cor hominum taleat 
iwenire. At sanoti PP. contrariom eius, qaod Theodotas pagnabat, ex eodem 
loco deduciint Christam non simplicem hominem w^y sed ana etiam deam; qaod 
Hi^OQjmiia non probat Solent^ inqoit, quidam nottri, hono quidem voto, aed non 
secundum «ctenhom, uti hoc loco contra ludaeos, quod homo 9it dominus aeque 
atque sahator, eecundum diapenaationem carnia (ueumptae, nuUusque poeeit iioit- 
9iietti$ eiut acire myaterium, seeundum UUid quod scriptum est: Qenorationem eius 
quis enarrabitt nisi soius deus, qui arcana rimatur, et reddit unicuique seoundum 
opera sua^ MeUus autem est, ut simpUciter accipiamus, quod nuUus cogitationum 
secreta cognoscat, nisi solus deus. Haec ille. Ad eandem sensiim refert etiam 
Theodoretna. TertuU. vero eontra lad. cap. xiv., Cyprianos c. lud. cap. x., La- 
etant Mb. iv. cap. xm., et alii, quoa tadto nomine notat Hieron. ad Chriati di* 
vinitatem. 

N. V. '£>irx9) ^l Tc^iv, 6«^$ote.] £x eo qaod ad patris dexteram coUoeatoa 
fit filina, pari et eadem com illo dignitate ac potestate esse dicendas eat Am- 
bros. Serm. ni. de Pentecoate.* Ne miremim, inqait, quod ad dexteram p^Uris rs' 
siders disnjUium: ad dexteram residet, non quia maior patre, sed ns minorpatre 
esse credatur, sicut haeretid biasphemare consueverunt. Idem colligit ad Psalm. 
xviii. ex illo Psalm. 109. loco: Sede a dextris meis, Qaibos et similibos ez 
locis apparet £id8am eoram esae sententiam, qni sinistram apad veteree hohora- 
tiorem dextra foitae contendont. Caios opinionis antor. Nebriss. cap. xxxix. 
Qoinqaagenae. 

AD HAERESIM LV., QUAE EST MELCHISEDECIANORUM. p.tiT. 

N. I. 'ATcooTcaaO^vTc^ TaxO'] A Theodotiania ortos esse Mekhisedecianos cen- 
let Epiphanios. TertaU. vero Ub. de Praesoript cap. Lni. etiam Theodotom se- 
ctae haius aatorem constitait, non priorem iUam et Byzantiam, sed altertim, 
qaem i^yM^ayioi^hw Theodoretas faisse narrat Easebias Ub. v. cap. xxvn. Thee- 
doti coriarii disCipoiam qaendam commemorat Theodotnm Trapezitam, a qoo 
deceptos NataUs confessor insigni miracalo reaipait, caios et Theodoretos me- 
iniiiit Hic igitor Theodotos ad magistri soi impietatem hoo adkoit, ot Ohiifto 



Digitized byVjOOQlC 



cxon 

Domino M^khiiedeem aateponeret, nt acrihit TertnliL Tbeodetetas yero Ifekhi- 

aedec ex iUins eententia dUvofA^v xiva %ok Qe{av xai (UYivn^v extitisBe xorr' efae^m 81 
a&ToO Tov XpKrrbv yz^vni9^aL At Aogustinus et Philastrioe nnllam Melchisede- 
citnis errorem alinm tribannt, nisi qaod hominem esse negayerint, sed yirtntem 
dei esse statoerint. Vide Epistolam Hieron. cxxyi. ad Eyagriam. 

To ^l dbc^cop, afiLY(T(tfp.] Perperam Erasmas iffnoti potria ac mcUrtM; qjOA 
stolida interpretatione mysteriom omne snstolit, qaod in haram notione yenim 
apostolas constitnit 

"Eti TaiJTijv teXct^v xaT* fTo{.] TcXct^ hoc loco yel soienne festam ac eelebri- 
tatem significat, yel sacrificiam. Hesych. TcXsto^, iopTa\, Qu^nat, (AOTn{pta. Oras 
Thebanns apnd EtymoL aatorem TEXrca^ appellat x^ (ui^ou; xa^ (ircdt tivo^ (u>- 
oTtxii; }capa$6<jtfaK iopT^^. Recte igitar cam Gomario /e<ftim hic interpretati eo- 
mas. Tametsi de sacrifido potaimas accipere, qaod Serrario nostro placnit; 
praesertim cnm haer. Lxxym. eandem historiam narrans Ouoiac yocet '£v Lcx{- 
(jioi(, tout' IvTtv ^v TfJ Neaic^Xst, Ouma^ ol ^ict^^^toptot TcXouatv tU ovo(i.a x^pY}(. Qaod 
yero TaiiTi]v tcXctjjv oYouotv hoc loco dixit, simpliciter asorpatom pato pro eo qaod 
est riius illoi instauranty yel aacri iUiu$ nteimoriafn cetebrant. Potest et xa6vn pro 
TatiTY^v legi. Nam de hamanis hostiis, qnod saspicatar Serrarias, yeram non ar- 
bitror, praesertim Epiphanii aeyo, snb Ghristiank principibns, qoi execrandas 
fibui ac deteetabiles ceremonias abiqoe prohibnenint. 

N. n. Ka\ yk^ xal Kmpi Ttvt to5 MeXxt<K$^.] Qnae de Melehisedeei parenti- 
bos narratEpiphanins, redolent apocryphomn somnia; cmoemodi mnlta sirat 
boc in opere bona fide a sanctissimo patre deecripta, qaae disoatere aot refBflere 
oliosi, temere fidem adhibere param pradentis faerit 

'£v Tfl Tfj^ £a^« Tccdtofit.] Ubmam Sabe illa sita sit, diyinare atcaBque lieet 
lofl«e XIX. cap. ii. in tribn Simeonis recensentnr Benabee et Sabee, qwte eivs- 
dem oppidi nomina R. Isaias et Maaias eeee pntant Qood si yernm eet, In B«r- 
■abeenei agro Melchisedeci parentes halHtayeriBt 
p- siB. SaX^ d^ ^ icdX^.] Antiqnissima est ilia qoaestie, ntmm HieroeolyBMfc, an 

Bicimoram oppidam faerit Saiem Meldiisedeei domidliam; de qas yide ^«ae 
Perrerias aliiqae ad Oen. dispntant, et noyissime Salianns noster in AanalftNis. 
A. M. 21 18. GoamnBis et yera seAtentia est HierotyBMi potins qnam SieioioTam 
nrbem Aiisse Melchisedeci regiaoL Qnod isti plaribos affirmant 

Mrc^ f cvco^ ScxodiJo Tfic xo^ Acut.] A Leyi ad Sadek fifiom Achite^, qni a«b 
Dayide snmmam Sacerdotiam tennit, n. Reg. cap. ym, 17. yt^iwii snnt xm boh 
xn. Ab Aarone non yn, sed x namerantnr i par. cap. yi. Qaarnm latereBhim pre- 

pOSBtMS. 



1 Leyi 


8 Boeci 


2Kaath 


9 Oii 


3 Hamram 


10 Zarajas 


4 Aaron 


11 Merajoth 


5 Eleazar 


12 Amarias 


6 Phinees 


18 Achitob 


7 Abisne 


14 Sadok 



Sadok X. est post Aaronem , post Leyi xm. Sed in priori namero \uxk ycvsqk &- 
xa^ infinite dictnm ab erroris calpa scriptorem yindicat Haec aotem, ip^- 
(jLi|C dk ino t9j( 'Aapcjv dtafioxvj^, excnsari non possnnt, cnm sintx. Ad haee 
pro ipd^(i.i)« erediderim knxk scribeBdnm ease, Bt ad \uxk referatBr. Nan in 
afitknetiea Bota dee^tna eat librarins. 



Digitized byVjOOQlC 



Gxoni 

K. m. K<& 8ti (JL^ i BkXy Med^x.] Qaod sit Mosieii in flU Eptphanii ratio- 
dmtioBe, Tiz «sseqm possiim^^ Ut hominein Idisse Melchisedecnm ex apostolo 
demoBstret, haeo iUios Terba proponit: h hk (a^ yvnakoyoji^eio^ ii a^xoSv $edcx&- 
Tttxt tbv Tuttpt^x^^* ^^ qoibiis ita coUigit : d^jXov o3v Stc i^ a^tfiiv o^ YsvsoXoY^Tat. 
Qaae Bihil ad institatam probationem attinent, nec illis omnino yerbis hominem 
eztiliaae docet apostdns. Qnare mendosns hio locns Tidetar, et ita corrigendns : 
ftplev o9v Srt ^E h^v YSvtaXoyiiTat. Nam ex eo, qnod apostolns dicat, Melchi- 
sedeenm od ytvcaXoTtftoBat ix toO *Appa&(A, ant ix ttov AtutTtuv, ntcnnqne seqnitnr 
Jf Mpwt Y<vtaXoY^ai, hoc est extemae, diTorsaeqne ab ilMs stirpis fnisse. 

'HXkc o de^p^Tt]^.] Eliam e sacerdotali fuisse stirpe Hebraeomm fert opinio, 
qvi enBdem illnm facinnt cnm Phinees Eieazari filio. Hanc opinionem refert p. Si9. 
Kimohins ad lib. m. Beg. cap. zvn., nec in ea tamen acqniescit; amplectitar 
aatem Slias in Toce ThisbL Neqne Tero id Hebraei Toteres onmes arbitrati snnt. 
Siqiiidem ex eodem DaTide constat nonnnllos e tribn Gad, aUos e tribn Beniamin 
Ilbm oiinndnm pntasse. Ipse antem certi nihU alfirmat E Christiams praeter 
Bpiphaalnm , Alexandrinnm Chronicon pag. 876. saeerdotalem EUae originem 
adeeribit additqne ThiBbiten dictum a Thisbi sacerdotaii nrbe in Arabia. Qnod 
toL Ubro de Vita Prophetaram, qni EpiphanU nomine inscribitnr, mntnatnm Ti- 
deftar. 'HXkc, inqnit, b 9cpofi(T7)(' oStoc ^ ix Oto^v, i% -pj^ 'Ap&ptov, ix ^uXt|( 
'Aap«l>v, AtuJTvi^, olxoSv Iv FaXaad , STt ^ O^^t^ ^&\La ^v tcTi^ U^Hai $6So(ii^. Quem 
ad loenm snperintendeBS nesdo qnis e Lntheranis qni norissime Ubmm iUnm de 
pn^hetis laterpolaTit, mirifice aestnat, ut iUas Toces, ix ^^ 'Ap&^v, expnngat. 
Qoas qnidem parentheri indnsit, nt aUenas esse significet. Si enim, inqnit, 
Tkisben in Arabia coUocabimuSf non ampUu* ad cives Oileaditicos , vel ad re- 
fftmm JMraikHeum pertinebit, Hic eoniectaram snam adtexit; etTideUcet qnae- 
mda oceasio fdit adTersns monachos declamandi, quomm insdtia intmsas iUas 
TOCBlaa aospicatnr. Cnm enim ix f uXSfc 'Aap<k>v l^eretnr, aUaqne ad marginem 
adBOtala loret leetio, ^x 'ff^ 'Ap^ip«>v, $a cracente, inqnit, monachonm barbarie 
in4pmm amitoHe contextum reeepta/uit. 8ed in ea coniectnra snmmam iste pastor 
iai^wriliam soam ae ItTitatem detexit Neqne enim sdrit Arabiam oUm latissime 
patnisae, nt non modo Traasamnanae, sen Peraeae, optimam partem, sed etiam 
C>oeleairiam ac Damascam complexa rit Siqnidem regio ipsa Basan et Galaadi- 
tis Arabia continebatnr, antore Hieronymo in n. Bsa. et in Abdiam; nbi qnae 
prios Toeabatnr Qalaad, eam postea nominatam Arabiam, et postremo sno tem- 
pore Gerasam, obserTat De Damasco TertnU. Ub. m. c. Marc. ci^. zin., Da- 
maecue, iaqnit, Aritbiae retro deputabatur, antequam tranecripta eseet in Sf^ro- 
pkoenicen, Arabiae itaqne nomine liber iUe de Prophetamm Yita Galaaditidem 
inteUexit AtEimchinsitanominatamputat: (-T^n lUnn ^mw y^T)2 
^yfiX'^ aiD^ "p "IftHI npttn hoc est, ab urbe, in ^a primum kabitavit; 
undepoetea in Oalaad migravit, Quae quidem Daridis Terba EUas Lerita He- 
braeus doctissimns neqnaqnam inteUexit. Nam iUins sententiam sic exponit: 

V^3^ •»a'8D1Rtt HnpD Xr^ WD H^ ba» vlD^a- Hoc est: R, D.Kim- 
chi eic interpretatur: Quod initio habitaverit in urbe, cuiue nomen erat Toechab, 
poetea vero in Galaad migraverit. Verum non explicat, guare dictue eit ez ha- 
biiatoribue Galaad. Atqni aUter, nisi fEkUor, Kimchins acdpiendns est Non enim 
censet nomen nrbis foisse I^IIDin» quod absurdam est, sed ibi , in ea sciUcet nrbe, 
hoc est Thisbi, principio consedisse. Qnare legendnm est n^lO non n^flllD. 

Cotp. HMreMoLm. N 



Digitized byVjOOQlC 



CXCIV 

Neqae Temm est quod BliaB sabiint, cansMii a Dan^ nnUaiii afiem wt Sliam 
scriptara dicat esse ex habitatoribes Galaacl, cam expreasif yerbia haao ipoam 
significet: qaoniam Thisbi profeetas in Galaaditidem migraTerit EUaa Teco Le- 
Tita orbem in Galaad Thisbi fdisee doeet; qaae cam ab Israelitia post iiUm Ga- 
bionitaram dadem, qaa Galaaditae pariter inToiati sant, lad. xxi^ aolo eaaet 
aeqaata, pleriqae, qoi caedem illam efiagerant, roTersi postea oppidom inatftvra- 
p. no. rant, ab eoqae casa ^y^^ ^llIDir nominati aant Qaoram anaa Eliaa foift. l^am 
illis Tixisse temporibas argamento est, qaod tam snperstes erat Phinees, qvem 
eandem esse cam Elia magistris placet Haec LeTita. Qaae aont iniwilfiigirima. 
Fingamas enim Eliam esse Phinees, qoomodo is ad necem qnaesitas &b Israelitis 
ac fuga lapsas credi potest, qai ab illoram partibas steterit, iisdemqae pcaelaerit? 
Atqai hanc eadem de Phinees fabniam, qaod idem sit com Elia, habet Hieron. 
Jib. Qoaest. Hebr. in Paralip., cmos antoritate fretas Petroa Damianas ^iat rr. 
ad Nicol. Pontificem eandem ploribos exponit Qaod ne reftitationem qaidem 
meretar. Abalensis sacerdotem fnisse negat omnino, aed loTissima coniectara, 
qnod Galaaditidis incola nominetnr. Imo Tero aaltem ex eo contrariae aaiq[iicioni 
iocns ; qaoniam Q^llIDIt^TS ex inquUimt fait, hoc est non indigena, neqae ex illa 
triba, sed peregrinaa et in aUeno solo degens. Vernm in re dabia atrinqoe larga 
diTinandi ac somniandi copia est. Nos otiosi non snmas. Qaod ad oppidam Tero 
Thisbi pertinet, de eins sita nemo certi aliqoid prodidit, nisi qaod Tobiae i. ex 
Lxx. translatione Thisbi, e qao oriandus faisse Tobias asaeritar, in GalilMa po* 
nitnr, sapra Aser ; qaae in Latina minime reperinntnr. Sed et Masias ad xi. loeoe 
6T)pijc pro Bto^; scribendnm existimat losephas lib. tih. ei^. tii. Thesbonem 
Galaaditidos urbem Eliae patriam esse dicit 

'ASeX^o^ f^Yovev 'IcoSo^.] Hic est loiadaa pontifsx, qni snb Athali» et loas 
sacerdotio fanctns est, snb hoo Tero mortaas, cam Tixisaet annes cxxx. Torniel* 
los anno mnndi 3191. mortem illins , loas tricesimo qointo fere , coasigiukt Goepit 
aatem loas, ex chronologia nostra, per. Inl. 3886.; proinde 35. einadem eonTenit 
in a. per. lal. 3870.^ e qaibas detractis 130 reliqai sant 3740. Itaqne aaao per. 
lal. 3741. praeter propter natns est loiadas , Roboami 2., annis post templi con- 
ditam plas minns xxxi. Qnod si loiadae frater Elias fait, et Achimaaz filiw, oon- 
seqaens est Asariam eandem esse cnm loiada. Qaippe Ubri i. Par. cap. tx. a Sa- 
dok asqae ad templi excidiam sacerdotnm series ista proponitor: 

1 Sadoc 8 Sadoc 

2 Achimaas 9 SeUnm 

3 Azarias 10 Helcias 

4 lohanan 11 Azarias 

5 Azarias 12 Saraias 

6 Amarias 13 losedee 

7 Achitob 

p. m. Fuerit igitnr Azarias idem ac loiadas , qaod noiBoUos arbitratos ease testator 
AboJ. in hanc locam Ub. i. Paralip. Sane pertricoaa res est ladaeoram pontificam 
saccessio; qaoram nomina apad losepham ab Us qaae in Ub. Paralip. tradontor 
diTersissima sant Expeditissima concUiandi ratio est, nt plerosqne maltipUci 
nomine praeditos affirmemos. Gaeteram in sacerdotaU EUae ac loiadae stirpe 
duos praelermisit Epiphanins. Nam Aziam, qoi est in Scriptnra Ozi, fiUom feisse 
Phinees tradit, cnm eias pronepos fderit Omisit enim Abisne et BoccL 

'H (jL^vov iv To£t( UoLpoiXnn^^ai^] De Eliae stirpe fn Paralipom. Ubris qaod 



Digitized byVjOOQlC 



cxcv 

leiam Terbam BBlhoL Abo^fitiii 8abl»ta omBb esa«t ilU de Eliae qaaeetio , si de 
qna ttiba nAtiu eeset Tel leriBsime signiftcaret 

. 2a(jutptf(Tot( {&kv yop toihrov.] ItasensiseeladaeoBdeclaratHieron. adETagriom 
j^sitt oxxTi. et «X Midrasch Agada doeet &. Selomoh in xir. Gen. nee non et 
Aben Hexra. Neo dnbiam eet, qoin ex Hebraeoram et Latinornm rationibas 
eongmaat tempora. Nam Abrahamo saperTixit Sem annos xxxt. At ex lxx 
■eniorQm editione neqoaqaam conTeniant, ot recte colligit Epiphanins. Yeram 
de hae Indaeoram aat Samaritanonn^ opinione , ac caeteri» de Melehisedeco to- 
ftaram enroriboe, {^oribas agit Hieron. loco citato, copiodasime Tero recentiores 
eacrarnm literaram interpretes et chronologi; nt eo minos in hac qoaestione 
eommorari neceese eit 

""Ois Y^cp 'AppootfjL uTcvjp^ev.] Falsne eet aliqaot annis nnmeros iste. Nam at 
ex Genee. xti. cap. conatat, lxxxt dnntaxat annorom erat Abraamne cam Agar 
aadHam daxit, qaod posterias est expeditlone illa contra reges nr. 

Ko^ If^PoXcv a^xia apTov.] Egregins hic locas ad taendam ab haereticoram 
ealamaiis commonem PP. omniom aotoritatem ac sententiam, qai ex iilis Ge- 
neseos Terbis dedncere solent, Meichisedecom ad asnm sacrificii panem et Tinnm 
protolisse, et eo ipso scacrifieio incmentnm Ghristi corporis ac sangoinis adnm- 
brasse saerificiom. Qaod et Hieron. docet Epistola ad ETagr. et Teteres, nti di- 
etom est , propemodnm omnes ; qnoram testimonia a catholicis scriptoribns iam- 
diidam stndiose coUeeta sant Sed eximins atqne imprimis disertns est, qoi 
mflii forte nanc occnrrit Clementis Alexand. locns lib. nr. Strom. MeXx«Tc^x ^o- 
otXfllfc SoX^, b kpci»{ ToS Oeol; Tot; ^^irzwy b tov oTvov xa\ Tbv opTOv djv ^y^O{a^vi)v 
Mohi Tpof^v tU vsKo^t t^y^apiTdoL^, Yide Angost Epist. xgt. 

'0 tk ToS 'APpo^ icoTijp.] Qaod Abraamam anno aetatis snae lxx. genaerit 
Thare diswte scriptara doeet, ac tergirersationem omnem exdadit Nec aliter 
Tetostissimi qaiqae patres eam locam interpretati snnt, nt toI contrariae opinio- 
ais patroni fkteri cognntar, qai contra Mosis antoritatem, non lxx., sed cxxx. 
Thare anno natnm patriarcham Tidentnr asserere. Yiderint illi qnam recte tot 
saeeolomm, adeoqae PP. omninm consensnm repndient Nos qoae ab illis op- 
ponfuitar tanti esse non credimas, nt propterea lacere meridie negandam sit. 

lam Tero hac in generationam descriptione non ab Hebraicis modo fontibas, 
sed etiam a lxx seniomm nnoMris, cninsmodi hodie extant, aberrat Epiphanins. 
Dabo hic Htbraeomm ac Graecoram seriem, at qaae obserTanda sant facilins 
qaisqne percii^ 



Hebraeoram et Latino- 


Ex editione Tolgata 


Yixerant post 
generationem. 

Bz Hebr. et Latiait. 


Yita 


mmseries. 




Lxxseniomm. 


integra. 


Sem post diloTiam 










gennit anno 


2 


Sem anno 2 


500 


600 


Arphaxad 


35 
30 


Arphaxad 135 
Cunan 130 


303 


338 


Eber 


34 


Sala 130 


403 


433 


Phaieg 


30 


Eber 134 


430 


464 


Rea^ 


32 


Phaleg 130 


209 


239 


Semch 


30 


Rea 132 


207 


239 


Nadior 


29 


Semch 130 


200 


230 


^Aare 


70 


Nachor 179 


119 


148 


Abraham 




Thare 70 


135 


205 


GolUgQiitvr ftA AbrMmJ 




ColHgaiitaradAbruiiii 






ortam aimi 


292 


ortui uml 1172 


N* 





p.nt. 



Digitized.byVjOOQlC 



CXCVI 

Atqni «zE^lpliMdi rttiMie «oiigutnr aimi chmtaxatMcoemi attni^ ti 
Abraami ortmn. Differeotia est annonun ccxxx, qni in lu aeiiarBm editkni 
ex cxxx Gainan» et centenia Machcria conaargnnt Ynlgo enimlUckor clxxix 
tribnnntnr, ab ^iphanio yero lxxix. At yero in praefadoBe knina operiB et im 
Ancorato nnm. cxyi. eaadem iUaa t*^ p^xens Cainan inaermt. Ut ilhul apt* 
pareat, lxx aeniomm editionem hae in parte yariam et interpolatam fniiae. Nam 
alii codices Cainan asciBcebant, alii expnngebant. Siqnidem apnd Enaehnm 
edit. Graecae pag. 9. ex Africano et lxx interpretibnB , nec non ex SamacttaaMQm 
HebraiciB exempiaribua , in httins genealogiae contextn Cainaa omiaana eat, Boe 
annornm snmma DCCCCXLa excedit a diinyio ad natalem Ahraami, qaot nd^ 
licet annoa Epiphanina hoc loco nnmerat Qnare Eoaebiam Juc qnidem i*> 
cntna eat. 

De Cainano yetna eat qnaestio, qnae a recenUoribiia yarie diiceptaii aelet 
Mihi praetermittendua omnino yidetor, cnm nec in Hebraka yeritate, nee in La- 
tinornm editione extet napiam. Qnod enim yitinm in Hebraeoa eodicea irrepaiaae 
nonnnlli statnunt, nimia hoc otioae fingitnr. Lncae aatoritaa grayiorem fadt 
p. S98. controyeraiam. Sed et hnie a fttia et emditia yiria iampridem aatiafaetnm eat 
Cum enim Graecomm codicea yulgo Cainannm exhiberent, Lucas, qmOraeoia 
acribebat, non aliunde genealogiam iatam, qnam ex iilonnn libria aeripait, idao' 
qae et Cainannm inaemit, quem ai alioqmi praetermitteret, Graeeoa ^woe offn* 
deret. Qnare nihii alteratram in partem affirmana, qmaa in Graeca editiona ga- 
nerationes repererat, aimpliciter reddidit Qnemadmodum ai quia Aethiepaa ca» 
tholicam ad fidem perdncere yolens regnm illomm anceeaaionem ex yulgatts 
eorum annaliboa excerperet, tametai quiapiam intmeua in nnmerum fhiaaet, non 
haec catholici acriptoria, aed hiatoiiarum et annalium eaae culpacrederetur. Hoc 
ego cum Perrerio noatro , lanaenio , Genebrardo aliisqne doctia et piia acriptoiibaa 
probabiie cenaeo. 

""E^ h\ YfwS tbv <>aX^.] Mendum eat non Epiphaaii, aed librarii ia sm* 
meromm nota. Leg. itaque pXfi' ut ex aequemti collectione per^me conatat 

Korpa hl (fijfov oXXov ovTtYp^cfpcDv.] Quaenam ilia atnt exempkria, qoae ah 
ortu Sem ad lxxx., yel xc. Abraami aanoa putemt ocxxym, hoc eat a dibivio ad 
Abraami ortum cccxLyni, comperire non potmL Neqme enim Hebraiem ant Sa- 
maritana, aut poatremo lxx aeniomm editionea ita numerant Qmodrcm yereor 
ut integrae aint numerales Epiphanii notae. Secundum Samaritamoff «t nonmmlbi 
Lxx interpretnm exemplaria, quae a dilurio ad ortum Abraami annoa numeraiU 
DCCCCXLU, additifl clxxx. fiunt ab ortn Sem ad lxxx. Abraami anni mcxxil 

M. IX. Tb Yop fiuoYoX^fiiov.] NicaDder Ther. 

Tu^Xijv Tc, 9(upfiv)Iv tt ppotot( iiA XotYOv ayoitow 
MuYaiX6)v ipoxofloiv hfi 0vi(oxouoocv ^tp^ai;. 
Scholia docent in rotamm orbitia deprehenanm murem aranenm, qnod caecua 
sitjillicinterfici. At Plinius lib. ix. cap. xym. lidem ubicumq^ ^inty orbitam ad 
iransiere, moriuniur; quaai non obtritu rotarum, sed yi qnadam orbitis ^sia mr 
dita conficiantnr. 

Ek Xtopi^atv xeXs^Coc.] Diu quid esset xcXif(a( X(k>pi]otc ignorayimna: tametai 
doctisrimos plerosque yiros, ac praesertim medicos de ea yoce'conaidniaaemiis. 
Quare Graecum ipsum nomen in Latina interpretatione exprimendnm putafimma, 
et ad marginem haeritationem nostram ingenne professi sumus. Inter omgttes, 
quos adbibui , constabat deprayatum hoc este yocabnlum. Qnibua ne aaaentirer 
obstabat, quod aliis in lods sine uUa yarietate yox eadem repetita legerrtmr. 



Digitized byVjOOQlC 



CXCTO 

?«liit hMitsi Lxn. D.IX. et ixTin., M MMiehaeonuii lioe essd decretiim userit, 
nA qtd homiiiai ocddedt tk xiXcfou ««attoi, f^ %k {aBv, ^ s{( o^v tranairet post obi- 
tam. Taadeiii Tero a Graeeifl ipsis didid yalgari Grraeeeram idiotifimo xaXt^bv 
aj^Mllari tbv Xsirpbv et xiXsf (av lejHram. Qaa in sigxiificatione yoeie acquieecendam 
ubitrot, Neqae enim apnd ecriptorem aUam yox haec a me lecta, nec aapiam 
reperta. Caeteram qoi a more araneo ioti faerint, haec ipsa, qoae nairantar ab 
Spi^ianio, experiri eot antor eet Aetias Hb. xnr. cap. xiy. Qui igitur ab eo morsi 
mmt, ait, kit vulnera fnam/uta fiunt. Q/uadrifido enim orditie vuinera conspicien- 
ter. Et satiffms quidem primum jmru9 promanat, pauh poet vero sanioeue. A m- 
mal enim ipmm putre/aetione oeoidit Coneueverunt enim buUae exsurgere, quae 
m qme dirumpat, eamem subieteentem/aeeulenUm videhitptr fiesurae disparatam, p* 334. 
InfioHo autem eequitur demoreo», 

To $(xa^(Aoc 69c^tp^ei.] Hebraicom eet DlDIIM) mo«, consuetudoy proprium 
quiddam, Ine in scriptarie pleramqae redditar, qaod tamen ad iostitiam et aeqai- 
tatem referre non perpetao Kcet Ut cam i. Beg. cap. yra, 11. Samuel Israelitie * 
regem postolantibaa regni ios exponits Hoc erit ius regis , qui imperaturus est 
vobis, ToGto coTot tb $aca(a>|Aa toO ^custkifa^ to(> ^ot^ovTo^ ^' 6(jia(. Ubi yox 
ipea inris non sic interpretanda yidetar, qaasi quae seqaantnr regibas facere at- 
qne osarpare Ucaerit, qaae magna ex parte iniqaa ac nefaria sant, sed ias pro 
praya eonsaetodine et nttpce^^on samitor i., qaemadmodom R. Leyi et R. Darid 

explicant: '^'SW Cn-^SOT dniHa initt ^b»n 'pHIJD (aitLeyi) W^m^ 

n^*^n *^D&t2D?Q ^HIQ' Existimo reqi nequaquam ea licuisse omnia, quae com- 
msmoravit., Verum Samuel per^rre/acere illos ac metum incutere vohtit, et in- 
dicavit quaenam rex/acturus esset, ubi semel regnum suum constituisset , quando 
durius iUis ouus imponet quam ex legis praescripto /acere possit, 

AD HAEBESIM LYL, QUAE £ST BARDESANISTARUM. 

N. I. De Bardesane meminit Easebias lib. y. cap. oltimo , Aagust., Phi- 
laatrins, Theodoretas et alii. Yide Ann. Bar. a. cirxxy. 

'AsoXXwvCci) h\ To> Too 'AvTcuv{vou.] Hic est ApoUonius Chalcidensis, d^ qao 
finsebiiis in Chron. 

<NpTov ««vvcixaoTov.] Hoo est quod nuUa coniectura prae copia ac pretio 
poteai asaequL Qood simpUcius mihi yidetor quam quod Casaab. placebat dve{- 
xovTcyv, sic enim legit idem ou^ atque minime congruentem. 

AD HAERESIM LVIL, QUAE EST NOETIANORUM. 
N. I. T^ 'E^^v 7c^Xe«iK.] Theodoretas Smymensmn facit 
Ata To ^rfii^ Ycpb aoToo etc.] Imo diu anteqnam Noetus emergeret, idem 
iUe eiror patroaos lubaerat, ut ex TertuU., Cypriano £p. lxxui., Ignatio Epist 
ad PhiUpp. colUgit Pam^us et Baronius. Hos yero Patripassianos appeUat Cy- 
priaous et Marins Victorinus i. e. Arinm. 

N. m. 'Idob owiioei h 6i6< {jlou 6 k^9Kr{x6^^ Isa. xLn. ita legitur: 'laxb)^ 6 
iU(S( |MU, &VT(Xii4^(Mn a^Tou' 'lopa^ h ^xXsxt6< (iiou, Tcpo^eSi^aTo aOTov ^ ^f/i (jlou* 
Mtoxa To icveu(Ad (iou bC a^Tbv, Ubi priori illa, i$o<i ouviloii, nusquam comparent ; 
qoae ab Bpiphanio constanter praefixa snnt, quoties Isaiae locum Ulam citarit, 
qnodMepins focit Nam haec yoeabala 'Iaxd>p, 'kpaijX apud lxx. obelo notata 



Digitized byVjOOQlC 



cxcvm 

sBitt, et a cMteris i n t e rpr e tibns omim, com in HebrMo iMiiime feperitptnr, vt 
testatnr EiueMas lib.n. de Demonstr. ETtng. lam Tero pro hie, icpoc8U(cto 
^adxbv etc., qnaedam edit. habebant olim Sv f)p/n«fv ^ <|ruxvi |iou, Ai. Sv ^p^noo, 
tU Sv i^udtfxY)9ev etc 
' N.vi. ''QaTcepfe xQtxG> xuv\ ovofjia X^v.] Ineignis ad eandem eententiam locnt 

p. »5. est ex Helladii Glffestomatbiis apud Photiam: ''Oti tb \l^ X^tv Mc^i^tAa xobe t^ 
icaXatol; (iH 9povT\( ^v, fi^iara d^ t(^ *A0i)va{otc. Atb xol to teo(Ki>T«|ptov oliai)(M( 
Ix^ouv, xa\ xbv ^i((jLtov xotvbv, t3i( $k 'EptwtSac E6(JLtv(^, H 2i(&v^ 6i^, Tb d^ (i&- 
oo{ arfoi y To 5^ o^ (lAt, xa\ t^v x^^^^ yXuxitav, Tbv tk ^^p^opov ^rrbv etc. ita 
apnd Hebraeos '**^'^^HID oat caeens, com et radinm significet a ejdendore. Qiiod 
yero mel acetnm apnd Atticos dictnm nt, id ex Plinio confirmari posse ndetor, 
qoi lib.xi. cap.xY., in omni melle quod per se flnit, acetom dioi memorat Qoan- 
qoam nos acerum legendam me dispataTimas ad Themistiam. 

AD HAERE8IM LVUI., QUAE EST VALS8I0RUM. 

N. I. Ka\ Tb (i^ ho\ia 'Apa^txbv.] Imo Latinam Valens, 

Ka\ aOTo\ h\ ittp\ ^x«ijv.] Videtar nonnihil deeeee, qnod easpenBa sit homm 
Torboram sententia, oCTto^ do^^ouot. 

Ka\ iid ou(i^£X{ot( $T{oavte(.] Ant deprayata, aat ignota mihi tox eet oo(jb- 
4^iot;. In qna diTinationibafl ac coniectnris ladere flacile est 

N. m. *'0(Tot t\ eU Tb };ptfxet(>ov.] Exscripsit hanc Epiphanii locnm Anact^ 
lias epiicopoe Nicenas Qn. lxxix. tom. i. Bihl. PP. abi Matth. locom illiun «x 
cap. XIX. plarimonun patram coUectiB eententiis iUaatrat 

AD HAERE8IM LIX., QUAE £8T NOVATIANORUM. 
De poenitentiae yetere in eccleeia ratione diatriba. 

Quae/uerit Novatianorum HaeresU, 
Ecclesiasticae rei ftinctionisqae praecipaa pars poenitentia eiasqae osn et 
administratione continetar. Testantar id imprimie Tetera omnia concilia et 88. 
PP. decreta, qnae hac in una re gnbemanda et conetitaenda potiasimam iaborant, 
ac de poenitentiam yariis ordinibas et gradibas, deqae singnloram tempore, 
modo ac ratione stadiose praescribant Qaam qaidem cluristianae disdplinae 
partem, onaqne et ecclesiae potestatem oppugnare, ut olim NoTatiani, sic noetra- 
tes haeretici omni ope ac ratione conantnr. Qnae mihi caassa satis idonea Tita 
est, cur de poenitentia ipsa ad hanc NoTatianorum haeresim plenins aUqaid toI- 
lem aberiusque disserere. Neque Tero quae ad eam attinent , uniyersa complectar, 
sed ea sciUcet attingam quae ad Catharorum haeresim atque Epiphanii dispnta- 
p. SM. tionem Ulnstrandam necessaria Tidentur. Ac primum de UUns sectae ac schiama- 
tis autore, deque eius dogmate panca quaedam e maltis libanda sant 

In quo plerosqne Teterum patrum, ac potissimum Graecornm, aberraeee o<m- 
stat, qui duos sectae huius architectos in nnum miscent, simiUtndine nominam 
decepti, NoYatum et NoTatianum. Quorum Ule Africanns episcopus ftiit, coios 
turpissimam ac flagitiosissimam ritam, ayaritiae sordes, creduUtatem, nefanda 
parricidia describit Cyprianus Epist xltx. Idem Toro , cum in lapsomm gratiaBi, 
quos Cyprianus diuturaiore seTerioreque discipUna coSrcendos decreTerat, FeH- 
cissimus presbyter schisma conflasset, ad huius fkctionem adliaereacenB Afirioa- 
nam imprimis ecclesiam permiscuit. Inde Bomam narigans NoTatianam iUk 



Digitized byVjOOQlC 



CIC 

pres^ytoram rep«rit, qaem ob praelttom sibi Comeliam papam odio inTidiaque 
flagr«Btem aniuadYerteBS, commimicfttis cnm eo consiliis, alind et a priore 
longe diTeranm schisma condidit Non enim lapsomm ut canssam snsciperet 
eosqne qnamprimnm paci et ecclesiae restitaeret, a Coruelii communione disces- 
sit, sed e oontrario qood nimiam eins in ilMs reconciliandis facilitatem lenitatem- 
qne damnaret. Sic igitnr Noyatianorum secta ab ambobus illis antoribus profecta, 
a poetedore praesertim, hoc est Noyatiano, magnnm incrementum accepit Sed 
Graeci, nti dixi, patres nnnm dantaxat sectae conditorem nominant, Novatum, 
alve Nflcuarov, Romannm presbytemm, qaemadmodnm Euseb. 1. vx. Hist c.xxxv., 
Theodoretns, Epiph.hoc ioco, Gregorins Nazianz., adeoque Socrates, Noyatianus 
et ipee, et complures alii. Imo etiam e Latinis August lib. de flaer., Pbilastrius, 
Ambr. in LL. de Poen. Distinguit antem Cyprianus passim in Epist. et Pacianus, 
ac Latini onmes, qui de hac haeresi subtilius disputamnt 

lam Novatiani dogma quale fuerit Epiphanius statim initio haeresis aperit, 
niniimm pronnneiaase tpsum nnllam salntis spem snperesse lapsis, qnod unum 
dontaxat esset poenitentiae genns in baptismo. Quod ita Theodoretus concipit: 
(d^ yufi^m xoiii dKpvfjOsvTo^ Qtavr^iai tu//tv. Verum non ea Novatiani opinio fnit, 
eos qni granoris peccati noxam contraherent, ab omni spe conseqnendae salutis 
exdadi. Nam et illos ad capessendam poenitentiam hortari solebant, et ut divi- 
nam clementiam lacrymis ac sordibus elicerent identidem admonebant Sed faoc 
naam negabant, ad ecclesiae ac fidelium commanionem recipi amplius oportere, 
neqne penea ecolesiam reconciliandi ius ullum ac potestatem esse. Quippe uni- 
cam illam peccatomm indulgenttam in illius arbitrio yersari, quae per baptismnm 
obtinetnr. Declarat haee Socrates lib. iv. cap. xm. Scripsisse yidelicet Novatum 
xaii JULYzaxoH lxxXi)a{a((, [i^ d^eaOat xou( JTCtTedux^To^ tU ta (luoTTlpta, iXXa npo- 
Tp^ceiv (ji^ auTouc e^c (ier^votav, xfjv hl ovyjKjttypr^oiM iKix^nwv OeGi tco $uva(jL^va> xa\ 
Ifouo^ov ^ovn avfjfjop^ty a(iapTiJ(&aTa. Sed et Ambrosins 1. 1. de Poenitentia c. ii. 
com ita illos redargnit: QMfd cmtem durius, quam utindicantpoenitentiam, quam 
«OA relaxent, eitm utique veniam negando incentivum au/erant poenitentiae t Nemo 
emm poteet bene agere poenitentiam, nisi qui eperaterit indulgentiam, Haec Am- 
brofiioa. Qai paolo post Noyatianomm doctores ait, omnia peccata Stoicorum 
quodam moreparibus aestimaese mensurie, hoc est, nt seqnenti capite docet, nuUo 
cruninam deleeto habito omnibns ex aeqao yeniam negasse , itaqne sensisse No- p. 327. 
yatom. Perperam enim, nt monnimus, Novatum pro Noyatiano solet usurpare, 
com hoe, qnod ipse- narrat, Novatiano potius congmat, qui Stoicae sectae ac 
philoeophiae seee dediderat. At Noyatiani magistri sui acerbnm nimis austemm* 
qoe decretam ea moderatione temperamnt, nt gravioribns duntaxat criminibus 
yaaiam negarent, leyioribns tribnerent. Sic enim Ambrosius: Sed aiuntse er- 
eeptis gravioribus criminibus relaxare veniam levioribus, Non hoc quidem autor 
vestri erroris Novatus, qui nemini poenitentiam dandam putavit , ea sciUcet con- 
tempiatioHe, ut quod ipse non posset sohere, non Ugaret; ne ligando sperari a se 
fiiceret soiutionem, In eo igitur patrem vestrum propria damnatis sententia, qui 
distin4StioHempeccatorum/acitis, quae solvenda a vobis esseputetis, et quae sine 
remedio esse arbitremini, Atqne ut propins ad ea dispntanda veniamus, quomm 
caossa longios in hac diatriba procedere statuimus, sciendum est non pro eo, 
qiiod lapsos ad commanionem et ecclesiastieam pacem admittendos negarent, 
Noy«tam et Novatianam haereticos habitos atque ab ecclesia catholica proscri- 
ptos foiMe, sed qaod nallum ad eos reconciliandos condonandaque delicta ius in 
eedesia w^ perfidiose ac crodeliter asseverarent Quod, inqnam, clavium, nt 



Digitized byVjOOQlC 



cc 

Tocant, potestatem ecdeaiAe ac McerdotiboB detcahereiU, at leliqmoe 
errores omittam, NoTatiam tanquam haeretici damnati simt Alioqm lapaoa, hee 
est idololatriae contagione poUntos , in perpetnnm ab eeelesia snmmaTere non- 
dum pro haeretico decreto cognitom fderat Qninetiam priacia illis flotentia ee- 
clesiae temporibos certb peccatomm generibos eonmumione inteitlictom, et qnl- 
dem perpetno foisse, qnamplorima concilia ac SS. PP. testimonia dedaraat. 
Qnod cnm ad antiqnam ecclesiae disciplinam cognoscendam pemecesaaziim sit, 
et ad Tarios nsus opportunnm, nos qnae de ea re longo stndio ao diligwiti k- 
ctione conqnisiTimus , in theologomm potissimnm giatiam panlo aoonratins ex- 
plicabimus. 

QUIBUSNAM PEGOATORUM OJSNEBIBUS £T QUATEMUS NEGATA 
COMMUNIO Srr IN ECCLESU VETEm. 

NuUnm esse delicti flagitiiqne genns, qnod non eadem illa, qnae ligare ae 
retinere potest, solTere ac remittere possit ecclesiae poteetas, neqne probaadnm 
boc loco est, neque ab aUis qnam ab oTangeUi atqne ecclesiae desertorihos in 
conttoTersiam addueitur. Buius Tero potestalis nsnm, cnm in einsdem eeelesiae 
arbitrio positus sit, Tarie temperatnm et admimstratnm esse non dnbinm est, et 
ad continendam sanciendamque discipUnam seTerioribns interdum legibns et in« 
stitutis adstrictum. Quocirca sub ipsum Christianae reUgionis exordinm, fla- 
grante peraeque studio pietatis et improbitatis odio , mnlto et graTiores in deUeta 
p. m poenae et diutumiores constitutae sunt Quae res eo usque progressnm habnit, 
ut atrocioribus quibusdam sceleribns Tenia indulgentiaqne ftmditns denegata 
fuerit, nunqnam nt cnm ecdesia recondliari possent Qnod nt ab hodiemis mo- 
ribus et institutis abhorrens ne quis incredibUe forsitan arbitretnr, antorem dabo 
TertnUiannm , qui in Ubro de Pudicitia clare id ac disMrte testatnr. Scripsit antem 
hunc Ubrum cum iam ex cathoUco Montani lactns esset asseda, adTersns Ze- 
phyrini papae decretnm , quo is adnlteros post poenitentiam admitiendos edixeratt 
Ponti/ex aciHcet mazimtu (TertuUiani Terba snnt), epieeopus epite^qtorum dieit, 
ego et moechiae et/ornicationis delicta poenitentia /unctii dimitio, Qnod saud 
pontificis edictnm TertnUianus oppngnans ex eo redargnit qnod cnm tria sint 
grsTissima scelera, idololatria, homicidium et adnlterinm, exdnsis et in p«r- 
petnmn reiectis duobus reUquis sdnm adulterii crimen ad Teniam exceperit 
Quid agiSf inquit, moUisnma et humanissima dieciplinaf Aut ommbue eie koe 
esse debebis (beati enim pacifici) , aut si non omnibus, noetra eeee. IdoMatram 
quidem ethomicidam semel damnas, moechum vero de medio exeipie, idoMatriae 
succeesorem, homicidii antecessorem, utriueque coUegamf Pereonae aee^tatio eei, 
miserabiliores poenitentiae religuieti, Plane ei oetendas de qmbue patroeimiie 
exemplorum, praeceptorum coelestuim, soU moechiae et in ea /omicatiwti quo^ 
ianuam poenitentiae expandae. Haec cap. v. At postea cap. ix.: Hine eetqued 
neque idoiotatriae , neque sanguini pax ab ecclesiis redditur, Qnae qnaaqnam 
Montani iam imbutus errore scripeerit, ex ipsa tamen argnmentandi ratione eeir 
Ugitur, certis criminibus pacis ac Teniae spem per iUa tempora snbtraetam fiusae. 
Ut enim ex eo, quod in libro de leiunio contra Psychicos cathoUcoa reprehendit, 
quod unico Quadragesimae ieiunio contenti caetera a Montanistis inTsnta re- 
pudlarent, quadragesimalis idunu Tetnstas hoc ipso TertnUiani teetimmiio contra 
haereticos hodiemos adstmitur, ita profecto dnobns illis saltem, Td tribns initio 
peccatis pacem nuUam ab ecclesia concessam, ex dnsdem antoritate ae catio- 



Digitized byVjOOQlC 



CCI 

> CMciiidi iMm iBBMrito potost Ae nesoio an et idem PMiiiiiis Bareilo- 
^lfoopiis doenerit in Puraenesi ad Poenit, qnM est tomo m. BibL PP. 
b qnft peeeatomm genera dao dittfaigidt: alia qnae capitalia Toeat, qnaeqve lo- 
iBDec Epist. i. oi^p.y. ad mortem esse dixit Sa Tero non alia eunt qnam tria iUa 
qooram Tettnllianae memimit , idololatria , fomicatio et homicidiam , qnae Aet xv. 
in fjnodiea iUa apoetolomm epietola nominatim prolnberi pntat. De$peeius, in- 
qnit, in mukie «ptritus sanoius haec nohie capitalis periculi conditione legavit, 
ReKqua peecata meHorum operum eompensatione curemtur, Haec vero tria cri- 
minaf ut haeiUeci aHcuiue ajfj/l^t, ut veneni catix^ ut lethalis arundo, metuenda 
mmL Ae nonnnllis interiectLi: Haee quicunquepostfidem/ecerit, dei/aciem non 
videbit Desperopere tantorum criminum rei. Quid vobie e^o/ecif Nunquid non 
/uit in poteetate ne fieretf NuUuene admonuitf Nemo praedixitf Tacuit eeeieeiaf 
Nikil evangeHa dixeruntf NihU apoetaU comminati euntf NihU rogavit eacer- 
doef Qttuf quaeritie eera eoiatiaf Tunc decuit, cum iicebat, Dura ieta vox est, 
eed qui voe/eHcee dicunt in errorem voe mittunt etc. Haec igitnr persoadere poe- 
svnt m Hispania sahem pristinam iUam disciplinae servitatem Paciani tempore 
rigiiBse. Tametsi ne id penitns affirmem , proMbent ilia qnae proxime snbiniixit. 
Ace^MtB remedium, ei deeperare coepiaHe, ei mieeroe voe agnoecitie, ei timetie. p.SS9. 
Nisi koo fortasee remediiim ad solam poenitentiam pertineat, qnae in eo genere 
peeeati relaxaada nnnqnam fnerit 

Bx iiBdem, nisi fallor, fontibnB Eliberitani concilii deereta illa profecta snnt, 
qnomm seTeritas panlo nonnnllis acerbior risa eo demnm illos impnlit, nt ei 
coneiHo enlpam et errorem afftngerent Contra qnos alii Innocentii decreto piH 
gnmit, qni in Epist m. cap. u. taoito nomine illins antoritatem tnetnr et excnsat 
Bgo tam kos, qnam iUos aberrare censeo. Sed conciiiiCanoneeimprimis animad- 
Tertendi snnt. In liis mnlta adTersns snperiora illa et atrodssima crimina san- 
eiartnr, ac plemmqne ne in Titae qnidem exitn commnnio conceditnr. Nam in 
Primo Gaaene ita PP. constitnniit: Placuit ut quicungue poet fidem baptiemi 
eaiutatia aduita aetate ad temphm idoli idoloiatraturue acceeeerit, et /eeerit 
quod est crimen capitale (al. leetio quod est crimen principaie, quia est summum 
seeku)^ nee infine eum communionem euecipere, Bnrsns Can. n. Flamines, qui 
poet fidem iavacri et reqenerationis sacrificaverint, eo quod qeminaverint eceiera, 
aoeedente homicidio, vei tripiicaverint /acinue , cohaerente moechia, plaeuit eoe 
nee in fine aeeipere cemmunionem. At Can. m. 8i non immoiaverunt, sed munue 
tamtum dederunt, piacuitinfine eis praestare communionem, acta tamen iegitima 
poemtentia, Item ipei, ei post poenitentiam /uerint moechati, placuit uiteriue hie 
nem esee dandam commnnionem, ne hteiese de domimci communione videantur, 
Roftne Ctn.Tn. Si quis /brte fidelis post lapsum moechicte, post tempora cen^ 
stituta aetapoeniientia, denuo /uerit fomicatus, piacuit eum neo in fine habere 
eemmumenem, Tn caeteros consnle, qnomm pleriqne ad eandem soTeritatem im- 
pKeati snnt In his eommnnionis nomine snnt qni encharistiam dnnitacat intelH- 
gant; qnasi a pecoatis exsolnti fberint illi qnidem , sed dominici corporis minime 
h/etk partleipes. Qnibns nnllo modo ab eniditis coneeditnr. Neqne enim Teteris 
eeeMae ri^ ambo ista seinncta ftrisee pntant, neqne qnisqnsm paoem ae recon- 
efliatienem enm eccleeia qnam nos ahsohitioHem dicimns, obtinnisse Tidetnr, qnin 
«Mt partieipandoram mysteriomm ins potestatemqne sit adeptns. Nam pest 
«tftftamr, qni qikartns ordo poenitentiae ftdt, in qno solam ad orationis commn- 
nionem admittebaiitnr, snbinde nnllo interiecto gradn %U "^^ tAtcov, qnod nM- 
maBBk erat ac perfsctissimam, perrenire solebant De qno snb finem di^tationis 



Digitized byVjOOQlC 



ccn 

hoiiis nonniilla disseiMitiir. Viddamiis nimc qaodBam d« iis Innoeenlii iidiirimm 
extiterit , imo atrom de illis locutns omnino sit, qnod pleriqne omnM «xistimaiii. 
Hic enim epistoU m. ad Exnperiom cap. n. ita scrilnt: Et koc quaeMim et^ ^trM^ 
de his observdri debeat qui post baptismum omm tempore incotiiinemtiae et vo- 
luptatibus dediti in extremo fine vitae euae poemtentiam eimxtl et reconeiiiatUmem 
communionie expoeeuut, De his obwrvatio prior durioTf poeterior inierveniente 
mieericordia inclinatior eet Nam coneuetudo prior tenuit, ut coneederetur a» 
poenitentia, aed communio negaretur, Nam cum iUi» temporibue crebrae pereecu' 
Hones essent, ne communiotis concessa/acilittu ho^^nes de reconciiiatione securos 
non revocaret a lapsu, nefjata merito communio est, concessa poenitentia, ne to^ 
p. S80. tum penitus negaretur, et duriorem retnissionem/ecit temporis ratio, Sed postquam 
dominus noster paoem ecclesiis suis reddidit, iam depulso terrore commumonem 
dari abeuntibua placuit, et propter domini misericordiam, quasi viaticum pro- 
/ecturis, ne Novatiani haeretici negantis veniam asperitaiem et duritiam subsequi 
videamur, Tribuetur ergo cum poenitentia extrema communio etc, Hnnc Innoeentii 
locnm, qood in eo genere lacnlentiuimas sit, totam adscripsimas. Cam aatem 
ad Eliberitani concilii decreta nominatim reapexisse, cnm haec scriberet, lane- 
centiam patent homines ernditi, mihi qaidem non probant Nam Sliberitanom 
concilinm xaOdXou de iia loqnitar qai grayiora et capitalia delicta commiaerant» 
qnae ad tria genera Tertollianas etPacianos reyocant; qaos qnidem, qaocanqoe 
demom tempore admitti sese postolaYeriut, repodiandos decemit At Exoperii 
sciscttatio ad eos tantom pertinebat qoi post atrocia scelera poenitentiam in ex- 
trmnlta Titae tempos distolissent Alioqoi com infiniti ^^anones de lapsonun ae 
qaornmcomqae peccatoram poenitentia et reconoiliatione conditi folMrat, tam 
ante qoam post Nicaenom conciliom, cnmqoe Nicaenam ipsnm de k^sis le- 
cipiendis tam diserte sanxisset, inepta sane fdisset Exoperii ilia qoaestio, si vai- 
Yerse atqoe iofinite percontatos esset Sed nimirnm alia, et a lapsis ao peoeato- 
ribos reliqois iilorum separata caossa foit, qoi poenitentiam ad instantis oMtos 
perienlom osqoe distolissent, qoibos etiam moribondis oUm interdosa cooi- 
monio est. Qood Cyprianos Epistola li. ad Antonianom SYidenter significat Nam 
cnm adyersns Noyatianos ita scripsisset: Miror autem quosdam sic obstinatos esse, 
ut dandam lapsis nou putent poenitenOam, aut poenitentibus existimeHt veniam 
denegandam; postea ista snbiicit: Et idcirco , /rater carissime, poenitenHam non 
agentes, nec dolorem delictorum suorum toto corde et mani/esta lamentationis suae 
pro/essione testantes, prohibendos omnino censuimus a spe commumcationis et pa* 
cis, si in infirmitate atque inpericulo ooeperint deprecari, quia rogare iUos non 
deUcti poenitentia, sed mortis urgentis admonitio compelUt, nec dignus est accipere 
solatium qui se non cogitavit esse moriturum, De iis et Exoperios interrogayeiat, 
et respondet Innocentias, quibas negatam esse commnnionem minun yideri non 
debet, cnm yel catechomenos , qoi, qood nondom ecdesiae potestati sobditi es- 
sent, homamos tractandi foerant, eadem illa canonnm seyeritas perstrinxerit 
Nam qoi baptismum in obitom osqae prorogassent, non illis qnidem qnod peto- 
bant denegatom fuit, sed iidem yelot infamiae notis inasti a sacerdolio penitos 
arcebantnr; qoos etiam clinicos nominabant; qnod in caossa Novatiani testantar 
S8. PP. et conc Neocaesariense decrevit Can. xu. De dinicis igitor, ot ita di- 
cam, poenitentibus accipiendom est rescriptom illod Inuocentii. Yel potins, com 
et de illiB agat praecipoe, et eo narratio tota referator, altios tamen negotiain 
repetens, qoid de omui peccatorom genere ecdesiae consnetodo tennerit, inmo- 
moriam reyocat; qood ad clinicos istos sospicamor postea foisse rartrtctnm- 



Digitized byVjOOQlC 



oom 

i «lim de libidinogia et ineontia«iitibii8 rogatiiB de lapsifl, boc eet idolo* p. ssi. 
latris Dominfttim decreta profert Deinde com poenitentiam eine conununione 
eoncessam asterit, non tam istnd ad clinicof qnam ad qnoacnmqae peccatores 
attinet Atqni de moribnndie dnntaxat interrogabat Exnperiae, et aliter dabitare, 
bominis erat pamm in ecdeeiae ritibns eraditL Qnamobrem Terisimile est Inno- 
esDtiBm kypotbesin ad tbesim, boc est generalem dispntationem controrersiam- 
qne reyocasse et canssam attaliBse, cai aliqaando tardis illis poenitentibas, olim 
Tero etiam qoibnslibet graTiornm criminnm reis commonionis spes praeciBa fn- 
erit Nimimm, qno poenarnm metn in officio Gbristiani continerentar, principio 
eommnnione prohibitos cs^talinm, nti dixi, scelerom eonsdos, nec onqoam 
siTe incolnmes, siTe moribnndos, ecclesiae restitntos. Postea Toro nondnm pe- 
nitns constitata pace po^tentiam qnidem ilUs ac commnnionem indaltam , qni 
matnre ad eam petendun accessissent, oaeteris in perpetnnm reieetiB. Ac po- 
stremo pacatis eoclesiae rebns etiam tardiores illos instante iam morte commnnio- 
nem impetiasse. Tria haec necessario distingnenda snnt ecclesiae tempora, ot 
disdd«ites a se inTicem graTissimomm patmm antoritates conciiientnr. £t qni- 
dem prima iHa seTerissimaqne disdplina snb apostoloram tempora et ad Tertal- 
liani lere saecnlnm obtinait, qaae a Zephyrino pontifice, qnod ad moeduam 
spectat, panhdnm relaxata Gypriani temporibns nndores ad lenitatem progressns 
faabnit Fnit enim secnndnm iilad maxime tempas qao nnlinm peccati genns a 
ihicta commnnioniB exceptnm est, sed ita tamen , d temporins se ad poeniten- 
tiam i^pf^oarent Nam tnm eos, qai in obitnm asqae proferrent, penitns inter- 
dnsos fiiiBse censeo. Tandem Tero ne istiB qaidran negari commnnionem placnit, 
cnm instanrata ecdesiae libertate plnrimam de sntiqaoram ritaam seTeritate ae 
dnritia decessisset Per haee incrementa panlatim, qaantam arbitror, disdplina 
processit Neqne tamen nbiTis terramm et in omnibns ecdesiis moribos haec 
snbinde recepta Tidentnr, et cnm aliae aHis dtins adsdTissent, Teteris institnti 
ae seTeritatis reUqniae penes aliqnas diu admodam reBedenmt Nondnm enim 
generali aliqna sanctione, qna omnes ecdesiae tenerentnr, ea res constitnta fne^ 
rat, ant iUam certb tardins regionis alicnins consnetado atqae asas admidt 
Qnam in rem fkoit Gypriani dictnm iUad Epist ad Anton. Et qitidem apud etntt' 
ces§ore9 noetros quidam de epiacopie iatie in provincia noitra dandampacem sioc- 
eki9 non putaiferunt, et in totum poemtentiae ioeum contra adulteria claueerunt, 
non tamen ab epieeoporum suorum coUegio receseerunt. Haec Ule NoTatiannm per- 
stringens, qnod ad intempestiTam in lapsos cmdditatem, qnod minime necessa- 
riam erat, diBddinm adionxisset, cnm dioqoi de lapsis qood TdletpriTatim sen- 
tire potnerit, nec ab ecdesiae sodetate diTdU. Quod de TertoUiano perinde 
nsnrpandom erat, si tam iste qoam NoTStianns hactenos procederent, ot Uipsos 
reconciHari non oportere dicerent, non aotem Teniae tribnendae ins ab ecdesia 
prorsns abindicassent; qoam ob caossam merito tanqoam haeretici damnati snnt 
lam Tero ex iUorom nomero, qood Bpisdos ac tardios in eam lenitatem infiractos 
eese diximns, Hispanienses ecclesiae atqoe antistiteB recenseri debent, qoos non p. 231 
magis qnam caeteros omnes, adeoqne ecdesiam initio totam toetor excosatqne 
pentifox. Volo enim Innocentu Terba pradens lector animadTertat, obnervationem^ 
tioe conmietttdinem priorem tetmieee, qood de proTincialis synodi canone ac de^ 
creto neqnaqnam dieeret, sed de eo ntiqae ritn qni totios ecclesiae dt, aot ma- 
iofis sahem partis consnetodine receptos. Qnocirca praeclare id, qood soperios 
positnm est, hoc InnocentU testimoniom confirmat, negatam maximis scderibos 
oUm eommnnionem foisse; qoa postea permissa soU ilU excepti Tidentnr qoi ad 



Digitized byVjOOQlC 



CCIV 

extranoBi vfqie itee perinilai in deHeto peneTenaeeBt Un^le kk eeacflio 
Afriat. I. CSe]i.xiiiL: De kit, qm apo$tatant, et tmnqu^m m ad eedmmm rfra^ 
$tmtant^ nee qmdmn poenitentiam tifore quaenmt, et poetea infirmitate -oarrefti 
petmU commmnionem, piaeuiit eie non demdam eonmunionem , niei reptUnerimt et 
egeritit di^noe /ructue poenitentiae, 

Set MiM ineiqMr in illo Innoeentii loeo minime preeteievBdem, eoi& ek tie- 
fotam/kiieee eo m mmnionem, eoneeetampoeniteniiam, ne totum penitm nefaretur, 
Sx q«o ite coUigere licet: nisi po en iten t iee nemiDe ebeolnlaonan InnooeBtbu te« 
teUiget, qvie e domiatei eorporie aenq>andi inre dietiBeta eit, de qwo poetee di* 
eemns, qaibnBdem peceatoribne poenitentinm ita peimiaeem eaee, nt ea nnnqnam 
relazaretar* Sic eidm eese ree habnit Non temere qnirie ad poeniteBtiam ad- 
miss» est, nt, qnamTis nnnqnam in gradam cnm ecelesiareditnms eeset, tamen 
enmaliqnodeleetnpnblieamadsatisfttctionempoenitentianiqnereciperelnr. Nam 
et in pnbUe* poenitentiae fonctione, toI citra abeolotionis spem, snns qnidam 
erat frnctns, qnod imprimis fidelinm piecibns commendaliores eeeent Qnod ei 
praeterea perpetnn iila poenitentia daianatis gradatim , nt caeteris, ad qnartnn 
nhfannmqne ordinem liceret oTehi, qnam <n^aoiv Tocabant, non contemnendnm 
operae pretiam eztitit, si minos ad pacem et enjcbaiist^ participationem, ad 
interiorem tamen oratioms caeteimmmqne remm sodetatem traasiiBiri Qnan- 
qnam Tix est nt eredam perpetnis illie poenitentibns poetremmn illnm gradnm 
patnine, qnin potine trilms prioribns definitos illos eeee saspic(«. Ita apnd Ba- 
silhtm Oan. Lxxm. ad Ampfaii. qni Cbristnm negaTerit, inter xpoinXadorai^ in 
perpetnnm relegatnr. *0 tov Xpterbv apv*]o^i(i£vo<, xoi xotpo^ xb x^ mampioi 
tM>9t>|fiov, Iv icocvtl Tfi) XP^^ '^^ ^^^ a6ToO-icpo(xXa{itv ^OLm, xdi iio^jokon[€iafhi 
jU^uoTtH^ ti T^ xocp^ & ix^aim xcSi ^iou toiv aYiao|jL^<av d^UMifOvoc, xioTct Tfjc 
xiip^ Otoo ftXavdpcDxCo;. Ancyrannm Tero Gan. xxai. eos qni Tolnntariom bomi- 
eidiBm perpetraTerint toto Titae tempore ^KOKZtbmt snbiicit: ittp\ ixovowv fdvwv, 
6ico9nxTift«i>oav {ikv, toO ^ xtkd&o h tco T^Xet to1$ p(ou xaTtt^to^aOaMov. Atqni Bai- 
samo ad Basilii Ganonem non pntat illos tmv npogtXat^vTwv gradn peipetno foisse 
daamatos, sed reliquos omnes ex Ancyranae synodi piaefterqpto percnirisee; 
qnod band scio an Temm sit, qnoniam Ancyranns Canon satis commede ad enm 
sensnm roTocari ridetnr. Hoc Tero , qnod ex Innocentii epietola ooUigitar, etiaBL 
Cypriani antoritas comprobat, qni in Epiit ad Anton. dno illa sio distingnit: 
p. SU. Miror,mqjui, quoedameic ob9tinatoee$$e,utdandamiapei§nonputentpeemten^ 
tiam, aut poenitentibue exietiment eeniam denegandam, Alind itaqne ftierit, pee- 
nitentiam coneedere, alind poenitentee ad spem reeonciliationis admiiteie. Qoo^ 
in NoTattanis nibilominns leprebendit Ambrorins lib. i. de Poen. oi^ i. Qjeid 
autem duriue, inqnit, quam ut indiea$tt poeniteMiiam, quam non reiaxentf Sed 
afias Ambrosii saecnio iam nsne percr^nerat, nnllnm nt peccatomm genns aai- 
pttns exeladeretar. Nisi forte adbac in Hispania qmbnsdam in locis aatiqni buh 
ris Toetiginm extaret, eoqne sensa Paeianns aceipiendns rit, cnm tria iUa ci^ 
taHa erimina nnUam impetrare pacem Teniamqne pronnnciat Qnomm eonseioa 
enm ad procnrandnm nibilominns remedinm bortatnr, fieri potest ot ad ci^Me- 
sendam sine nlla spe recondiiationis poenitentiam impellat Certe negari non 
poteet qnin obscwe ac perplexe de hac re Paoianns deqmtet, adeo nt ex Slibm- 
taao conseesn a^periorem illam discipHnam expressisse rideri possit 

Ex iis omnibns liqnet procnl a NoTatianomm eirore ac perfidia EMbedtaaoe 
patree abftusse, nec alind omnino nki ant priscam eoclesiae disc^>linam, sed naii 
iam obliteratam, denno roTocasse, aat haerentem adhnc in BiqMttiis noris kgi- 



Digitized byVjOOQlC 



co? 

bna BJwtrinTimo , e«m capHatiom sedenun rei , praesdrtimqiM trium, idololatrifte, 
2u>mkidii «t adalterii olim, ut Innocentiiis docet, commnni coneoetodine yeniam 
nnfiam et abeohitioBem obtinerent; non quod absolri ab eodesia non poeeent, 
ntTertnUiaiMia aaserebat, sed qnod eine, qnam amplisfimam aChristo snsoeperat, 
potestae nsnm oertis finibns cirennscripsiBset 

Hoic tam eompertae explorataeqne dodrinae nnllos acrins repagnataros in- 
teUigo qnam qni antiqmtatiB ecdesissticae minns periti Teteris eeelesiae fommm 
bodtomis ritibos institntisqae metinntnr; quibns aspernm et inbnmannm Tidetnr, 
komini nili, qni commissi criminis dolorem ac poenitentiam prae se ferat, paeem 
et absolntionem denegari. Qnod ipsnm tamen olim ceito in hominnm criminnm* 
qne genere serratnm fnisse tot ilia bactenns allata teetimonia demonstrant Qni- 
bns nnnm altemmTe ad cnmninm sceedat, nt Tel ab inntiB assensam res i^ 
mereatnr. Ae primnm idem non obscnre CTprianns indicat Epistola xm. Cnm 
enim lapsi qnidam libellos a martyribns impetrassent, qnibas freti recapi se in 
eedesiae oommnnionem impatienter peterent, consnltns ea de re Cypiianns ita 
eonstitiiit: Ut^^ iibeiio$ a marfyribus aeceperunty et praerogativis eorum apud 
dmm adiuvetri poseuHt, si incommodo aUguo et it^mitatie periouio oeeupaii/me» 
riat, mm expeetata praeeentia noetra apud preebyterum quemeumque prfteeeatem, 
vei, ei preebyter repertue nonfuerit, et urgere exitua coepertt, apud diaeomm 
quofue faeere exhomoioffeein deUcti eui poeeint, ut manu eii t» poemtentiam «m- 
poeita, vemant ad dotnifmm cumpace, Hoc iilis duntaxat Cyprianns indnlstt,qii 
MbeUos a martyribns accepissent, caeteros, qui iisce libellis carerent, expectare 
tandin inssit, donec ecclesiae pax esset reddita. Qoamobrem ne in praesenti qni- 
dem mortis diicrimine posterioribns iiiis pacem tribnit Alioqni niliii inter istos 
et imres intaresset, qnos tamen meliori aliqna eonditione nti oportnit At enim 
exhomologeflis i^nd Cypriannm sacramentalem, nt Tocant, confessionem non 
s^puficat, neqne pax absolutioqne illa perinde sacramenti pars fait, cnm ^iam p. SS4. 
a diacono manns imponi inbeat, nisi presbyteri copia snppeteret De exhomolo- 
geai dieam pestea plazibns. Quod ad pacem reconciiiationemqae pwtinet, scien- 
dnm est doplicem in ea partem ac Tolnt frnctnm extitisse. Nam et a peccatis, 
hoc est cnlpa ipsa, qnam dintama poenitentia dilnerant, absoivebantor, et in ia- 
tegnim restitnti ad pecfectom com ecclesia fideiibosqoe commerciom ac dirino- 
mm mysteriorom commonionem adliibebantnr. 

Cnm igitnr ab aatistite tj»1 sacerdote pacem aeciperent, ntramqne merebaa- 
tor. 8in nnlla sacerdotnm esset potestas, tom ecdeaiae taatommodo conciliati 
pacem a dlaconis impetrabant, cnins cnmnlnm a sacerdote postmodom obtinerent 
Qoare Cyprianos libellis msrtyram praeditos, si miaos otramqne, altarnm certe 
beaeficinm coaseqni Tolnit, qno encharistiae saltem eompotes fieri posseat Ka- 
qne enim existimue licet, id qnod hodie fit, prios illos a peccatis absolotos qoam 
poenitentia, hoc est corpornm poenis ac Inctoosis sordibos eeclesiae satisfeds- 
sent Hnie affines, sed mltiores tamen reliqnae illae canonnm sanctiones ac pa- 
tram decreta snnt, qoae peccatoribns nonnnDis perpetoam poenitentiam ita pcae- 
sciibnnt, nnnqoam nt commnnionem reconcilis^onemqoe, nisi in fine Titae per- 
cipmnt Coiosmodi sont Basiiii ad Amphiiochiom Can. lxxiii., Ancyranns xxm. 
iam a nobis citati. Accedit et Arelat i. Canon xir. De his qui /aiso accueant 
fratree euoepiacmt, eoe ueque ad exitum communicare. Toietanom qooqoe l Can. 
XIX. sanzit, Ut epieeopi vei diaeoni/Uia, ei devota/uerit, et peocaverit, et mari- 
tum duxerit ete^ ei vivente uutrito eeoeeeerit, et poenituerit, niUio modo niei vita 
d^fidenet apo^Mot ooumunionem, Sed et yalentinnm Caa. m. de iis quieepeet 



Digitized byVjOOQlC 



CCVI 

ttmm et sanctum lavticrum velpro/anis $aeHfic%%9 damomm, vel ineeita kmoHone 
polluerint, statnit: Ut hie iuxta s^nodum Nicaenam satisfaeiionie quidem aditue 
non negetur, ne infelicibue lacrymis, vel eolatH ianua deaperaHone elaudaiur, 
aciuri vero poenitentiam ueque in diem mortis, non sine spe tamen remissionis ete. 
In quo mirum est, ciun Nicaenna Canon xi. eonundem reos seelemm dnodedm 
annis dontaxat satisfacere iabeat, atqae ita reconciiiari» Valentinos illoa patres, 
qni se Nicaenam synodam Beqoi profitentar, tanto rigidiores ac MTeriores foisse. 
Ad haec in synodo qaae Side in Pamphylia contra Kassaliaaos habita legitar 
i^ad Photiam p. xTm. decretam est, at qoisqais post damnatam hane haoraon 
seu Terbis sea factis contagione illins infectnm se esse prodiderit, nonqnam in 
posternm admittatnr, qaam^is miUies se poenitentiam gradas omnes expletanun 
promittat: (iy)x^i Xotxbv ytupov Ix^iv, \i.rfi* Sv (lupi^ic iKerf^yjfaHj t^v x&^ «va- 
xXijpouv Ttt>v (motvoo^vtcDV. 8io apnd Easebiam I.ti. Hist £ccl. e. \i,p>\ toI xxxtl, 
Serapion senex yir egregias, qaod in persecatione Is^sos esset, taaetsi eom- 
manionem persaepe postalasset, nanqnam est admissns. OStoc scoXX^ic ^tto, 
xa\ oOSc\( Trpoottyev auTfii, xa\ y^cp ^TcOiixsi: at ad Fabiam scribit Dionysias Alex., 
qni NoTatiani, adeoqne C^riani aetate flomit Addit nihilominos Dkmysios 
moribnndam iam Serapionem a se in commnnionem receptnm. Haec et alia sa- 
perioB ex antiqnioram aatoritate libata planom istad facinnt, nonnimqaam ab- 
loltttionem postalantibas ex asa yetens ecclesiae denegatam faisse, imo yero ne 
p. 9S5. in ipso qnidem mortis pericolo plerisqae conoessam. Hic instis de caassis am- 
bigitar, ntrnm aasteriore illo Tertalliani saecnlo, qao peccatis qaibnsdam spem 
omnem recondliandae gratiae praereptam docnimas, ne in Titae qnidem exita 
jrepraesentata commnnio sxt, idqne yalgo ac passim obseryatam faeiit Sont qid 
ante Cypriani tempora morem hanc in ecclesiaTigoisse eensent; qao qoidem, ot 
ingenne profitear, Tertnlliani ac reliqooram qai diseipUnae istins memineraBt 
propensiora testimonia snnt 8ed et Cyprianns, qaoties instante obita comma- 
nionem lapsis impartiri praeeipit, tacite significat recens illad esse decretom, et 
XO^ xa\ np<i)f)v ab ecclesia constitatam, qao Tetas et contiaria sit abrogata san- 
ctio. Primnm enim qnid attinebat lapeis iis , qni libeliornm praesidio niterentnr, 
in mortis tantnmmodo discrimine commaaionem concedere, negare caeteris, si 
nemini snb mortem neganda pax esset? Deinde cnm Romanns deras de eodem 
negotio scribit ad Cyprianam, Epist xxxi., ex ipea loqnendi ratione non obeoore 
idem demonstrat Cuius, inqnit, temperamenti moderationem nos kio tenere quae- 
rewtes, diu, et quidem muiti et quidem cum quibusdam episeopis vicims nobis et 
appropinquaniibus, et quos ex aliis provinciia longe positis peraeeutionis istims ar- 
dor eieceratf atite constitutionem episcopi nihil innovandum putamus (de lapsis 
Tidelicet recipiendis), sed lapsorum curam mediocriter temperandam esse credi' 
mus; ut interim dum episcopus dari a deo nobis sustinetur, in suspenso eorum, qtti 
moras possunt dilationis sustinere, caussa teneatur, eorum autem, quorum oftoe 
suaejinem urgens exitus dilationem nonpotest/erre, acta poenitentia et profma 
frequenter suorum detestationefactorum, si lacrgmis, si gemitibus, sifietihiuM do* 
ttntis ae vere poenitentis animi signe prodiderint, cum spes vivendi secu$idum ho» 
minem nuUa substiterit, ita demum caute et soUicite subveniri, Yides qnam aiude 
qaamqae solidte ac post longam exactamqne consnltationem eo demom iiieti- 
narint nt periclitantibas, ac desperatis potias, commanionem conferrent D^ qao 
otiqae deUberandam non erat, si tnm legitimam et asitatam esset, nemiaefli in 
exita Titae a conunnnione prohiberl Eadem ex Dionysii Alraandrini Torbis coa- 
iectnra potest did, qni apnd Enseb. Hb. tz. cap. (iS', toI xxxti., in iUa Serapioiiii 



Digitized byVjOOQlC 



ccvn 

hkteiia, de qna saperioB mentionem egimafl, seribit optimiim illam senem ap- 
propiBqaante iam obita pneram ad pregbytenBB mieiBse. '£vtoXfj; hl ^k* ^jiau 
Mopdfi\^j Tob^ aRocXXaTtojuvou^ toS piou, d d^ocvro, xal (i^c^a e^ xa\ Tip^Tifov 
{xtmitavTS^ Tuxo(£v, ofCfoBat, Tva euA?ci8c( dbcaXX^TTcovrac Mandctto a me, inqoit, 
edito, ut qui ex hao vita discederent (poenitentes scilicet ac lapsi), ei id postuia' 
rentf adeoque aute tuppUciter roffoseent, abeolverentur, qtto tneliori eutn epe migra' 
rent, Postremo com in Ancyrana synodo can. ante dtato praeceptam sit, at ho- 
middae non nisi snb mortem reconciiientnr, argnmento est olim ne in morte 
qmdem pacem illis Aiisse concessam. 

Sed hnic assertioni nonnihil refiragariTidetar, qaod in magnaNicaena synodo 
Can. xm. sancitam legitor: Ilep^ hl x&y JSo$eu^vTu»v 6 itaXaib( xa\ xovovixb^ vdfjiof 
foXaxOi{oeTa( xol vSv, &in el Tt$ ^SoSei^ot, tou TeXeuTa(ou xol ovaYxatoT^ou i^od^ou 
{i^ dbcooTipeloOat. Appellat naXaibv xa\ xavovixbv v6(iov, qao moribandis Hi^iMUm 
pacem esM piaescribitar; quod atrnm ad aeyom Cypriani restringi debeat, am- 
pliiu cogitandam. Caeternm ad eins , qoam hacasque demonstrarimos seTerita- p« S86w 
tis ac negata commnnionis fidem pertinet, qaod deinceps nberins dispntandom 
nobis est, pablica semel poenitentia defanctis, si eadem in crimina relaberentor, 
omnem ad poenitentiam ac pacem aditnm muores nostros interclasisse , aat aegre 
admodom ac raro triboisse. 

POENITENTIAM AC PACEM SEMEL, AN SAEPIUS ECCLESIA VETUS 
INDULSERIT. 

Non ad antiqaissima sohim ac seyeriora tempora dnbitatio ista pertinet, sed 
etiam posteriora eademqne commodiora complectitar. Nec de poenitentiae ge- 
nm omni, sed de illa sola qnaeritar qoae ob atrooiora delicta pablice sosdpere- 
tnrf col proprie pax et reconciliatio respondere dicitar. Eam Tero semel in omni 
rita permissam iampridem eraditi Tiri docaerant Nam et istnd ipsom ex Teta- 
stisaimis patribas Tertallianas, ex posterioribus Aagastinas et Ambrosias diser- 
tiasime testati sant. Tertalliani ex lib. de Poenit Terba sant: CoUocavit in vesti- 
bulo poenitentiam secundam, iptae putsaniihus patefaeiat, sed iam semel, quia 
iam seeundo, sed amplius nunguam, quia proxime Jrustra, Scripsit aatem hanc 
libnim Tertnllianas anteqaam ad Montani dogma descisceret, ne qnis in eo ca- 
rillationi locas eta^ possit, idqae satis ipse per sese dedarat; qaanqoam utram 
Tertoliiani sit Erasmus ac Rhenanus ambigunt. Nec diffitendum est dissimiU a 
caeteris stylo esse conscriptum, ac paulo difinsiore quam autor ille soleat. Sed 
df eXertaUiani dt, quod Teridmilius cum Pamelio esse suspicor, siTe aherius, to- 
tsetisaimi plane seriptoris est et eruditi. Mnlto id apertius tradit Augustinns 
Epkt LiT. a quo eum Macedonius quidam Tir primarius qnaesisset, utrom pieta- 
tis pntaret esse, episcopis reorum poenas deprecantibus annuere, itaque dubi- 
taseet: Nam si a domino peccata adeo prohibentur, ut ne poenitendi quidem copia 
post primam poenitenticun tribuatur, quemadmodum nos possumus ex reliqione con' 
tondere, ut nobis qualecunque iUud erimenfuerit, dimittaturf Augustinus ita re- 
spondet: In tantum autem hominum aliquando iniquitas progreditur, ut etiam 
post <9Ctam poemtentiwn, post aitaris reconciliationem, vel simiUa vel qraviora 
eommittant ete. Et quamvis eis in ecclesia iocus humiiiimae poenitentiae non con- 
cedatur, deus tamen super eos suae pcUientiae non obUviscitur, Ex quorum mi^ 
usero si quis nobis dicat, aut date mihi eundem iterum poenitendi locum, aut <ie- 
speratum mepermittite, ut/aeiamquidquidlibuerit, quantum meis opibus adimor 



Digitized byVjOOQlC 



OCVffl 

4t humamt Ugiinu no» prohib4or, in sooriU ommque ktmtiaf \(iamnohi U guidm 
c^ud domimmy 9ed apud hominet pieroeque etiam laudabHi, Aut eimeab kac 
neguitia (evoeaHe y dicite ukrum mHU aliquid proeit ad vitam /uturam, ei in wte 
uiia iliecebro e iee imae voiuptaiie biandime$Ua contempeero, ei Ubidimm tmttte- 
p.tS7. mentajraenavero, ei ad eaetigandum eorpue meum muita miki eeiam Ueita et 
eonceeea negavero, ei mepoenitendo quam priue pehemenHue exorueiaieero, ei «»- 
eercUniiue ingemuero, eifievero uberiue, ei vixero meUue, eipauperee eueientavero 
largiue, ei caritate, quae <^ferit muHitudinem peceaterum , /lagraoero ardentiue: 
quie noetrum ita deeipit, ut huic homini dicat, nihii tibi ietaproderunt inpoeterum; 
vade eeUtem huiue vitae euavitate perjrueref Avertat deue tam imwujtnem eaeri" 
iegamgue dementiam, Quom^ ^90 caute eaiubriterque pr o vi e um eit, ut iocue H- 
kue kumiiiim ae poenitentiae eemel in eccleeia concedatur, ne wtedicina viUe eeeet 
megrotie, quae tanto magie eaiubrie eet, quanto minue cowtemptibiHe /uerit, qme 
tamen audeat dicere, quare huic homini, qui poet primam poeniteniiam rureue ee 
iaqueie indquitatie obetringit, adhuc iterum parcief etc. Angnstmo snffingatir 
AmbrodiiB Ub.n. de Poeait. cap.x. Merito reprehenduniur, qui eaepiue agendam 
poenitentiam putant, quia tuxurieuUur in Chriete, Nam ei vere agerent poetdten- 
tiam, iterandam non putarent; quia eieut unum baptiema, ita una po e nit en tia, 
quae tamen publice agitur, Nam quoHdiani noe debet poeuitere peecati, eed kaee 
deUctorum ieviorum, itia graviorum. Demiim Origenes Hom. xt. in zzr. eap. Le- 
Tit. /a gravioribue emm criminibue iemei tantum , vel raro poenitentiae coneedi' 
tur locue: ieta vero communia, quae frequenter incurrimue , eemper poenitentiam 
reeipiunt, etfine intermieeione redimuntur. Qoam caeteri nnnqoam iterari eon- 
tandnnt, Origenet interdnm, aed raro, plns eemel adhiberi iignificat. Qnare yo 
leeni iniignif est. Venun Aiexandriae , atqne in aliis , ai forte, profincilf diTer- 
snm atqne in eaeteris nsnm fdisse probabile est. Neqne enim opinor, pestarioiii 
aetatis rigidior disc^lina tait, nt, cnm antea poenitentiae ac reconciliatioiiis ile- 
mndaepotestasfiefet, eapostprimamdeincepenegaricoeperit Itn qnidem pro- 
BnnciaBdnm Tidetnr, niei aliter Origenis Graeca se habeant, ant hic eins leens 
interpolatns fiierit Nam in eo doctomm consentanea indioia snnt, poenHeoAiam 
pnblicam non amplins qnam semei impetratam fiiisse. 

£z qno perdilftcilis ezistit qnaestio, qnid iliis tandem bominibus lactnm rit 
qoi post priorem poenitentiam in eadem scelera mrsns incnrrerent, TemnuM sit 
ab ecclssia reiectos illos penitns, nec ad priTatam saltem aliqnam reeeptnm ha- 
bnisse, cnins benefido in integmm restitnti ad diTinomm mysteriomm commn- 
nionem redirent Qni antiqnioris eeclesiae formam ac consnetndinem ez hodiw- 
nii ittstitntis et moribns aestimare Tolnerit, faciie mitiorem in partem inclinabil^ 
MO ab omni eeclesiae sacramentommqne consortio repndiatos illos pennadefe 
sibi potsrit Qnam in sententiam copiose qnidam nnper ita dissemit TripliceB 
«it apnd aotiqnes liiisse poenitentiam: pnblicam nnam ob pnblica peccata, alte- 
ram priTatam ac secretam propter occnlta, tertiam ob eadon oocnlta crimina 
pnblice snsc^tam. Hanc Tero postremam non enm tantnm habnisse frnctum, nt 
peceatomm cnlpam ac sempitemi snpplicii nozam abstergeret; sed nt tempora- 
rias insnper poenas dilneret, ac peccatores in integmm cnmnlatissime restitaefet 
Proinde non eins copiam promiscue esse factam, neqne qnotiee qnisqne peteret, 
hdle permissam, sed in omni Tita semel dnntazat Baec ille. £x qnibns et ez 
iis qnae conseqnenter dispntat, Telle istnd ridetnr, istinsmodi criminnm reos post 
priorem poenitentiam ad priTatam confiigisse, rinsqne beneficio nihilominna 
Gommnnionem assecntos esse. 



Digitized byVjOOQlC 



odx 

Sed ki Tbltrttm i»ftttam toftuMmk mc priiete ilUna eceleftiie nomaiil et p.SSf. 
fflwminim «^ Mnnia animiim Aduciesti mihi parnm eommoda pleraqne ez- 
flieaU Tiditttiir. Eteoim ei graYiormm deUetomm eoDicii ckra poblicam iUam, 
qiam «atea enM^iMent, poeiuteiitiam emergm et ad commimionem pacem- 
fae roTerti alteritts ac priTatae beneficio potaerint, nonne melior illorom qoam 
eaetaroran conditio fttit, qoibtts sine pttUica poenitentia re^tos in eccleiiam 
non patait? Atqtti nemo tam Tocort erit, qai bttmanine Cttm illis actum poteC 
ftti in eadem laepittft incttrriftftent, et qnidem horrenda flagitia, qnam com ^ 
qoi eemel ea eommifliftftent; qood ex iJla opinione confteqnitnr. Caiaamodi Tero 
ifttnd eet, Telat gratiae ac beneficii loco pnblicam illam poenitentiam spiftse ae 
^ffieiliter indnltam? Nam si priTata et occolta defongi possent et in eodem ae 
eaeteri loco eeee, qoie non tanto moieetiarom ac temporift compendio mallet nti 
eopidiftftimeqne ee, pttbliea illa eontempta, ad commodiorem alteram breTioranp 
qve traaftferret? Yolo enim iilnd miki reepondeat: Qoi atrocioria colpae coaacitts 
tam primsm ad poemtentiftm accederet, tttrom absqtte poblica per priTatam re- 
fttitai poAnerit, ao neceftftario nftttrpanda iila foerit. 8i prioa dixerint, si, inqnam, 
neeeftftariam iilift pnblicam poenitentiam negaTorint, antiqoitatift totios memoria 
teste refellentar. Siqoidem Totera emnia condlia omnesqne eanonom conditores 
ita pobiicam lapsis poenitentiam praescribnnt ac tempos rationemqoe definiont, 
ila poiro TertttUianns, CTpriantts, Pacianos, aatiqtti ad onom omnes eosdem 
ittos liortando, comminando, obinrgaado toI inTitos urgent et impellnnt, nt mi- 
nime ]ioe illis integmm foisse signifieent Restat igitnr, nnlb nt alio, ac ne pri- 
Tatme qnidem poenitentiae snbsidio reci]n in commttnionem ecdesiae potnisse 
eoaeedant Qaod cnm dederint, tnm de ilUs qoid sentiant reqniram, qoi secondo 
in giaTiora peccata lapsi pnblica nti poenitentia non poterant, ecqnid eos cen- 
seanft per priTatam poenitentiam reconoiliari potttisse? Nam si istttd asseraat, 
necesfto erit nna fateantnr feliciorem mnlto conditionem eornm extitisse qni sae- 
pfan qnam eomm qtti ftemel in Tita deliqnissent Qned qttibtts taodem persoadere 
pafteraat? 

€«m hic sit qoaestionis controTersiaeqne statns , exponam broTiter qnem- 
admodnm res tanta diisolTi meo indicio explicariqtte possit Principio peccato- 
lam apad aatiq«os inTonio genera foisse doo, alia mortaiia, siTO capitalia dice- 
bantar; non nt nos inteUigere Tolgo solemos qaaeeanqne dei nos gratia ac spiri- 
taHbos caritatis oraamentis spoliant, sed boitts generis certa dontaxat, qoae 
cnm graTiora caeteris essent, tnm canonibos ac synodoram decretis nominatim 
expressa. Haec inqnam, capitalia nominabant, qoibos poenae a canonibos sin- 
gillatim propositae. Neqoe enim Tetostissima iila tempora perseqoor, qoibos ea 
dnntaaLat capitalia Toeabantor qnae ab omni spe commttnionis arcerentnr, de 
qaibtts ex Paeiaao aliisqtte sttpra diximos. Alia Toro lcTiora et qootidiana dice- 
baatnr, siTe qaae nos Teniatia nnncttpamtts, siTO alioqoi mortalia, sed de qoibtts 
nnlla nominatim extaoret in concilionim decretis mentio. Qnale Terbi gratia esse 
poftest asperittft in qttenqnam maledictom, attt conTicinm, perioriom, aliaqoe 
ftexeeiita, qoae qoanqnam letalia aint, nnllae tamen iis a canonibvs erant poenae 
eeastitatae. Dedarat hoc Origenes loco ante dtato Terbis istis. Si vot, inqnit, p. mo. 
aiiqmu emlpa mortalis intenent, quae non in crimine mortoH, non in blasphemia 
fidei, quae mmro eceieeiaeHci et apoetoHoi dogmatie eincta eet, ied vel in eermom- 
hme, vel in mu>rmm vitio eoneietat, Koe eet venduHeee domum, qmae in agro eet, eel 
^mieo,emimmrmenoneet, Baec erfo mendilio hmimemodi emlpa $emper reparari 
poteet, nec aliqmando tibi interdicitmr de commieeie kuimecemodi poemitentiam $0- 
C«rp. HMr«MoL m. 



Digitized byVjOOQlC 



CCJX 

rwt. In ftcofiortbu» emm crimMbHi 9emel tmtmn, vei rmro pcmiiiimiime etmced^ 
tur loctu, Quisqiiit igknr priorit gentris erimea aliqood perpettaMt, Ue «d ■»- 
tisdtem ao sacerdotem aceedene publieae ab eo poemtentiae ins capiebat, pra^- 
atttDto ex canoaibM modo ac tsmpore, ^no demmi explelo a peoeatia absohUai 
eommoiuoiii restitiiebatmr, neqve alia ratioae, qiuan pobliee obita poeiiitoBtia) 
reeonciliari potevat; ^ood imfioitie loeie cnm PP. caeteri, tnm CypriaMUi evide»- 
tieeime declarati AMonm canssa erat eixpUeatiof, ^oenia letalis alie^ cvlpa 
nnlla canonom definitione comprebenderetmr, ideo^ne prirata poeniteoda eatif- 
faeiebant, qnam sacerdotifl pmdentia moderabatnr. Ae prioree iUi poenilenleB 
^n^oprie dicebantnr. Concilinm Toktannm i. Can. n. poeBiteictes. m clemai eo- 
optari probibet Tnm ieta snbiicit: Eum vero poenitentem diemue, guipoei bm- 
ptiemum aut pro komicidio, ctut pro divereie oriminikue §rm^ i9 $ im i e q ue p ecem ie 
puhiicam poenifentiam gerene euh cikcio, divino/uerit reconciiimtue aitane, Qtm- 
temm post pnblicam iUam poenitentiam, si iisdem se crimittibus obntrinxisseM^ 
ab ecclesiee aditn et a mysteriorom commnniooe penitiis exdnai reoeariliari 9im- 
plitts Bon poterant; qnod imprimis Angnstinns affirmat QttaB^nam fieri petest 
nt in qaibnsdam ecclesiis poenitetitiam iterare iicnerit; cnm id nto, adeeifiie 
noununqnam fieri scribat Origenes. Neqne Tero id aot inoredibile, ant adeo mi- 
rabile rideri par est, si qois animo repetat qnanta in pleroeqoe peeeatorea eaoo- 
nnm austeritas et constantia ftmrit, nt qni semel dnntaxat grariora flagitift eooi- 
miBtsset, inexpiahilem noxam contraberet, a«t inter poenitentes assidoe degsBS 
itistaiite demnm obito paeem pereiperet Ut bomiddae im Aiicyraoo Cao. xxl, 
Christi negatores in Basitianis Canonibns Caa. lxxi., aliaqne id geans, ant iia 
etiam severiora qoae ex snperiori dispotatione bne trafniferri poesont Accedit 
qood extremo titae tempore commuBione dooati soot, proesertkB post MieoeBaiB 
eanonem editnm, qno moribnodis negari natieam pnobiMt, qood obiq>oe tafso- 
mm deinceps obtinoit 

Qnoniam NoTOtianae baeresis eogooscendae stodiom et ai|9QBieiiti doteedo 
quaedam eo nos provexit, nt de poenitentia tam mnlta Torba &eereBioBt f>Q- 
dncenda panlnlom oratio est, ac de eeleberrimo iUe Mectaril laeto^ qoo ooolBsrio- 
nem ac poenitentiam abrogasse iaetator ab liaereticis, postreose dispotaadoio. 
Cnins bistoriae tractatio ad ea qoae snperina exposnimos iUostiaoda Buigoam 
adiomentnm afferet, ne coi nimiom faaec aiiena ac longinqoa foto TJdeantar. 

p.m DE MEMORABTLI NECTARIf CONSTANTINOPOLITANI PRAEStJLIS 
fflSTORIA; ET UTRUM ILLE CONFESSIONEM SUSTtJLERIT. 

Nihil ad eleTsndam confessionis antoritatem nrgeri ab baeMtieiB acriosaolet, 
qnam Nectarii facinns illnd qood apud Socratem et Soaomeoom memoriae pto- 
ditum est, quo ille propter Tulgatnm diaconi flagitiam ceotfess i o n i e ac poeod- 
tentiae nsnm abrogasse fertor. Cni qnjdem pleriqne dom eecoiiore ae TerltBti 
patrocinari stndent, in abenrdas et inextricabiles fttbnlas aestn qoodan diepoto- 
tionis abrepti sont. Nonnullis etiam (^siodori atque Historiae Tripavtitae de- 
praTatus locns erroris occasionem dedit, dom ex Latinis interpretiboa podos 
qoam ex Graecis fontibns narrationem istam repetont Utrisqoe-rero, sed nostris 
potissimum , consulere boc capite decreTimns. Nam qood ad bfteretieos q»eetat, 
id me, deo iuTante, perfbctnram confido, nt inseitiae eaoe mooimentom in boc 
obiicienda nobis bistoria defixisse potins qoam momeotom oUoai od 
soaai attolase aeqni omnes et iniqoi statoaot 



Digitized byVjOOQlC 



ocu 

ie bac hlstoiiA Soeratet ae Soiomesiis seiiptis oommendanint Nam ab istis in 
ieli)«orBm smptonun eommaitariot facti ilUii» eat deriYata memoria. Scribit 
igltir imprimie Soeratet lib.v. cap. xix. ex eo tempore, qno NovatiaDi primum 
flmerseniBt, epiacopos poenkentiariQm presbyterom adiimxisse, ut qni post ba- 
ptfamun deliqvisseBt sna apvd illom peocata coofiterentnr. Etmdem porro Con- 
staatiiiopoli his de caussis abrogatom fnisse. Femina qnaedam primaria ad enm 
«enfitendi canssa sese contnlerat Cni cnm peccata, qnae post baptismnm ad- 
misaiat, omnia singiliatim exposnisset, obire poeniientiam inbetnr, ac ieinniis 
et ocationibns assidnis insistere. In qno longins progressa (boc est, nt dedarat 
Seaomenns, dintins i& ecclessia perseTerans) aHud quoddam scelus snum apemit, 
■tBprnw Tideticet, qnod enm diacono eommiserat Touto XcyOh», boc est, cvm 
JUs ^lv» esiee, diaconns in ordinem redactas est. Fremente Tero ac tnmnlta- 
aote plebe el flagrantibns inridia elericis Nectarins Endaemonis cuiusdam prea- 
bjteri genere Alexandrini consilio po^teatiarinm presbytemm sustulit et 
vranqnemqme saae conscientiae permisit, nt ex eius arbitrio de mysteriis nsnr- 
paikdie apnd se statneret Haec ad rerbnm Socrates, eademqne Soxomenns lib. tiz. 
eap. xTi. 

Ex qnilms aatiqnatnm ConstantiBopoli confitendi ritnm ac poenitentiae sa- 
ctaaentttm esse snblatnm post CalTininm baeretici omnes coUigunt Nostri par- 
tim oonfietam baae a MoTatianis historicis fabnlam opponnnt, in eaqne, nt in 
aias pbuimis» mentites illos esse defendnnt, partim non sacramentalem, ut to- 
eaBit eonliBSsionem, ac tacitam, sed publicam pntant esse sublatam. Sic enim p- Mi. 
odstiHiaot, eos qni pnblice poenitentiam snsciperent sna qaaedam crimina, 
qnae saeerdos designasset, propalsm et in fipeqnenti ecdesiae coetu confiteri so- 
MtoSt et eam ipsam pnblicam confessiooem antiquasse Nectarium, qnae non tam 
ad «nlpae promerandam TeaiMn qnam ad poenam satis£sctionemqne spectaret 
Etenim BiatxoBam illam a diacoao constnpratam ainnt, cnm ad pnblicam de 
mare eeo^easioBem Tenisset, praescriptos sibi a poenitentiario sacerdote termi- 
nas egresaam, impmdenter incesiam nna illnm patefecisse. Alii conscio et antore 
saoerdote diTnlgasse malnnt, qnod ob eam rem ab officio remotns fuerit. 

8ed de pnblica confessione mox. lUnd interim considerandnm nnde tandem 
a e ee pe rint, mandatnm mnlieri, nti sna pro condone peccata omnibns ediceret 
Dao sant in Graeea nairatione Terba, ex qnibus ntcunque deduci potest. Nam 
apid Soovtem: ^ ^ xpo^£veva«, xol 01XXO Trcdtdfxa iout^t xatriYdpst .Qnia x^o- 
PalToeaa diiity et xatviYdpei, interpres ita Tertit: MuUer longw$ in confitendo pro- 
j^r^ma, alt9rw€ culpae seipsam innmulat, Non recte , si qnid in bis Tideo. Ne- 
q«e eBiBi xpo^o^youea ad coniessionem pertinet, Budto minns ad publicam, qnod 
de s«d wiri qnidam boai solent adtextere. Sed nimimm, ut ex Sozomeno col- 
bgift»r, com ia obenndapoenitentia, in oratione, ieiunio, frequentanda ecclesia, 
loBgi|is procederet, f^ternm nefas interim commisit, et subinde dedaraTit (xaxT)- 
f<pi|ocv -Fel K«Q)tu{w<jcv, ut babet Soxomenas), non ntique propaiam, nec in pu- 
UiiDo -ooBTeBta, sed priTatim, et coram poenitentiario sacerdote, apnd qnem 
idmntyem peccata deponeret, aat etiam citra sacramentum cum eo aut alio col- 
It^pnftBff Qoidads dcniqne potias y qnam ut pnUicam ad confessionem adaftam 
dixBrims ant maliecem istamt-aat nllam.omnino mortalinnL Hoc igitnr a sa- 
ceidote, ib aBtistite, a pancis deniqne fiagitio comperto, depositus est iUe dia- 
eoBBS, ex qno panlatim percrebescente fama rem subodoratus est popnlns. Hinc 
iUae lacrymae. Mentiar, nisi manifeste is ipse , cnins antoritate mtnntBr, Soso^ 

0* 



Digitized by VjOOQIC 



bcxn 

knenas hUtm illornm conieetQram redirgnat Qui inf titaeii^ poeaifeiitiafii m- 
cerdotis canssas dispotans: «^opnxbv, ait, ^ «PX^ '^^ Upiihw f^o^, Ac tv 0»* 
&xpta ^Ko |i4ptupt Tt3 icXiJOtt t% lxicXi}9taf toc «|iapT{*< <f «yT^^**^» UpsopCttpov tt 
Ta>v «ptffTa 7CoX(T£U(A/vtt)v ^/(AuO^v TC xa\ f[i^^va iin toISto TST^affiv, ^ ^ icpoci^ 
Tc; cl ^(iapT7)x6TC( T3e ^^m\ihti fr»(AoX^-puv i ^ 9cpb( djv ix^tvrou apLapT^, S, tc 
Yjpil TcotTJoat ?) IxTivat ^]C(T{(Atov Oc\c aicAuc, icotp^ 09«Sv aOTwv t^^ dixi)v>) tlciepa^ 
(A^ou^. Durum , inqnit , ef intolfrandum imtio tacerdotes eme iudicamtu, tic tmtt- 
quam in theatro, pro ecclesiae coetu ac concione peccata promtnciare. Quare 
prenbyterum quendam iecretorum tenacem ac prudentem ei muneri praepomemnit, 
ad quem peccatores adeuntes vitae 9uae noxas exponerent: at iiie pro cvinsque 
peccnto mtritas poenas infiigene dimittebat, cum a teipeii iUaa exegiment, Qm» 
Sozomeni yerba pnblicnm illnd confitendi genns aliennm a maiomm inalitvla 
et a poenitentiarii illins officio perspicne significant. Sed mimm qmra haae ab- 
sftrde Latini antores interpretati sint, qui e Bozomeno hanc historiam expreaaa- 
p.t49. mnt Nam in Histor. Tripartita lib. n. cap. xxxv. ita scriptnm ett: QMoniam 
omnino ncn peccare divinum et ultra humanam naturam ene eognoecihtr, peecan-' 
tibus autem et poenttentiam agentibus reniam deus dari praecepit; qui vero con- 
fiteri refugiunt, maius peccatorum onus acquirunt, propterea risum est antiqi^is 
pontificibtts , ut velut in theatro sub testimonio ecciesiastici popmii deHcta pctndan' 
tur etc. Qnae snnt Teri sensns inanissima, ac non solnm a GraeeiaSoiomeBi 
Terbis abhorrent, sed et pngnant ipsa secnm. Qnare hand Taaa snspitio eat li- 
brariornm cnlpa Tocem aliqnam excidisse, atqne ita restitnendnm esse: Propterta 
visum est mofestum antiquis pontificibus etc. Nam atioqni qnid opns erat l^^fui^oy 
sacerdotem deligere, si Telut in theatro tradncendna esset poenitena et ab ipad- 
met ant a sacerdote illins peccata pnblicanda? 

Quae cnm absurdiBsima sint, et iis hand multo meliora, qnae a noAniMi 
afierantnr, nos in ea eontroTersia dno qnaedam excntienda dnximua. Alteram 
qnorsum ille sacerdoa institntns , alteram quatenns illins sit abrogata fdnctio. Ae 
de Socratis fide, etsi qnod ad ipsum narrationis capnt attinet, nihil hoc loco d«- 
bitemus, permnlta tamen ad historiam ab eodem adtexU Credimns, nt NoTatia- 
norum sectam , cui erat addictus, commentis ac mendaciis subloTaret, qnod pto- 
ramque usurpare consueTit Exemplo sit e muHis illnd y qnod snb stylum modo 
snbiit Scribit ille lib. v. cap. 22. Gaesareae in Cappadocia eos qni post bapHmiitt 
peccaTerint a commnnione reiici , quemadmodum NoTatiani institttunt Qnod est 
mendacissimnm , ut ex Basilio eiusque poenitentialibns canoaibns Uqnet Lo- 
quitur Tero Socrates de Teteribus ecclesiaram Toictxeav ritibns, ne qnis post Ba- 
silii obitnm aliter obtinuisse coniiciat Einsmodi igitur, hoc est confictnm eaaa» 
Tehementer suspicor, quod sub NoTatianornm duntaxat ortnm poenitentialeai 
presbyteram constitutum esse dixit, qnem cnm ait t(& xovdvt icpo9Tc0^o6ct ab 
episcopis, tecte admodum et cailide NoTatianae cmdelitotis Tiras instillat, qvaai 
tum demom totum hoc poenitentiae negotinm excogitatnm ftterit ac noTO ca- 
none sandtnm. Neque enim recte x& xav6vt ^cpocrcO^oOat accipinnt Tulgo cnm 
interprete, nt sit Canoni adiicere. Nam canonis decreto tuH enm presbyteram 
adiunctnm. Quare mox seqnitnr hnnc canonem ab omnibns aliis receptnm, a 
NoTatianis dnntaxat repndiatum fnlsse. Yemm nt de institntionis tempore niiifl 
pngnemns, quod ad snmmam hand mnltnm interest, sic, opinior, ezplieare iata 
possnmns. Cnm duo apud Teterea easent, ut antea docnimna, peecatonim ge- 



1) Fort. tU fl:pttfo|i^vOu<4 



Digitized byVjOOQlC 



ccsxni 

Mrm» aliA grtviorft et e«pka)ia, qiiae nominatiiii eanonefl compleetebaDtar, qni- 
tetqiie pvbiica poeniteotia opiis erat, leviora altera, boc est a canonibas praeter- 
Ito, primia ecclesiae temporiboa, qai se prioris geDeris peccatia obBtrinxiaseDt, 
ad epiaeopoa atplorimmm adeontea praeecriptam ab iia poenitentiam explebant 
Ae ai qois ▼etastisBima monimenta diligentias ezploret, inTeniet ab episcopis 
ipsis administrata ferme omnia, qaae ad poeuitentes attinebant, cum et pauciores 
adliac Cbristiani forent , et rariora delicta , qaae publicam poenitentiam exigerent 
Posteaqnam Tero pariter et fideliiim nnmeras, et maioris iila poenitentiae seges 
ezcrent, grsTiora scilicet capitaliaqae crimina, cnm anns par omnibos tsae non p. 943. 
posaet episcopns, Ticariom sibi pre^byteram sobstitait, qoo cam laborem parti* 
rstor, qaiqae iis potissimom aodiendis yacaret qoi publica poenitentia ex cano* 
mom sanctione tenerentor. Nam eos, qoi privatam tantommodo desiderarent, a 
minatioribas presbyteris absolotos esse credibile fit £t qoidem olim absente 
e|^opo nonnonqoam a presbyteris reconciliari poenitentes solebaut; sed extra- 
onHnaiiam ios illod erat, et identidem ab episcopo mandatnm, non ordinariom 
ae certis hominibos in perpetoam attribotom. Qaare ot apod Romanos capitaliom 
esossaram cogoitio primom a senato, qooties opos erat, consolam alteri, ambo» 
bosve, aot aliis magistratibos conunittebator, postea qoaestione poblica coosti* 
tota singuHs criminibos, qoae qoidem atrociora esseot, soos est iodex ac prae* 
tor appositns : sic in ecclesia qoondam poenitentiam caossas qoibos Tellet disce* 
ptandas mandabat episcopos , postea certos ac perpetoos graviorom criminom 
iidex , hoe est pabHcae poenitentiae adminbtrator institotas est Eiosmodi poe- 
nitontiarios ille presbyter foit, orientibos Noyatianis, si Noyatiano historico cre* 
dimaa, a catbolicis adscitos. Idem postea stopri illios occasione Constantinopoli 
sabtatos , anaqoe com eo poenitentiae poblicae osos interroptos est Poeniteutiae, 
iiqoam, non confessionis poblicae, qoae nolla onqoam in rerom natora ftiit 
Qood enim poblica dontaxat poenitentia sopressa sit, Tel aotor ipse post Socra* 
tem narrationis illios Sosomenos ostendit, qoi idem, qood Constautinopoli ab- 
rogatom dixerat, aiibi terrarom, et in occidente ac Romae potissimam per* 
seferasse docet; qood coiosmodi esset exponens noUom aliom nisi poblicae 
poenitentiae ritom significat, InctomTidelicet, lacrymas com poenitentinm ipso- 
r«m, tom episcopi ipsios ac totios popoli, ad baec ieiuoia, crebras oratioDes ac 
stationes, sexcenta id genos , qoorom in Yeteribos conciliis ac sanctoram patrom 
monamentis fireqoens est et accorata mentio. Nospiam aatem poblicae confes* 
akmis nsom ne litera qoidem attigere Socrates ac Soxomenos; neqoe porro pri- 
fatae, toI confessionis, toI poenitentiae meminemnt; qoam otramqae salTsm 
atqne incolamem etiam Constantinopoli mansisse nemini dobiom esse debet 
Neqoe qoenqoam moveat, quod Socrates sobiicit, Eodaemonem istom, qoi Ne* 
etario abrogandi poenitentiarii presbyteri consiliom dedit, hortatom esse, ot 
BBomqoemqoe soae conseientiae relinqoeret: <pr(ynto^9at tk fxorrov x& l^lta ouv- 
RdtfTt Tfiiv |xoaTi)p{cov (Jict^ttv: Ut suapte conscientia /retus eiveque eecutue arbi' 
inum mysteria capeeseret. Nam illod inter antiqoitatis ecclesiasticae peritos con- 
Tsnit, pnblicam olim poenitentiam, boe est poenas ipsas, qoibos satisfaciebant, 
earomqae tempos ae radonem tam constanter ac seTere et ad ongoem obser- 
Tasse priscam ecdesiam, ut ante iostam ac legitimam illios fonctionem nefas 
9Kt potaret ad pacem et commonionem accedere. Hinc acres ao Tehementes 
iUmeCypriani praesertim qoerelae, qoas in libro de Lapsis, et in Epistoiis in- 
colcat Ante erpiata deiicta (ait libro de Lapsis), ante exhomolo^eein/actam m- 
wtiniB, ante ptir^atam conecienticm ettcriftcio et manu sacerdotiM, antt ofeneam p. UL 



Digitized byVjOOQlC 



CCXIV 

placafam indignanti$ domim et «tfiaiilif , paeem pviaJUeete, quam ^dem verhi» 
faUaeibue veaditant, Hane poeaitontiMfiynnam onm epbcopi ^BgeDtor tzigMrest» 
neo nisi absolota illa perfeetaqne qneoqiiam admitterent, ablata OoBetantiBopeli 
pnbliea poenitentia, priyatim nnicniqne motoaaclae iltine ae termiBaii4ae po- 
teetae eet fecta, cum ea tamen cantione, nt niii rite et pro deUctormn modo a se- 
ipso poeaas repeteret, apnd deom nequaqnam culpacareret Aliqnanto «yffieiliiii 
eet qnod Soiomenne diseerit Queritnr enim hoc Telnt firaeno detraeto maiomi 
ad omne ecelns impnnitatem ac licentiam extideee: iitA npdte^ «»< ^oO(Mii fuk* 
T& &{Aapti((iata ^v, li;6 xc aDoO( tq>v ^(rffcXX6vTb)v to^ afSy* ocOtqSv xXnitptXtiac, 
xa\ (mo oxptptiof tcav iizi x^jixts^ T6taY|A^(»>v xpcToiv: Quandoquidem mimoret, mt 
opinoTf erant ante peccata, cum propter eorum verecunekam, qui iUa cef|f«e4M- 
ftf r, tum ob eorum , qui ei negoHo praeerant, diiigenHam ae eoHcitudinem, YerBm 
etfi NoTatiani Terba praestare nihil necesse sit, possnnt ea tamen sic acc^i nti 
leTiora Msse crimina doceat, quod et iila confiteri, nni Tidelicet alicm sacerdoti» 
oportnerit, n^uta poenitentiario , et ab eodem inflictas poenas exeipere. Sob- 
lata Tero poenitentia, tametsi nibilo secins oonfiterMitnr, tamen paUiee niillam 
peccati sni significationem dabant; quod nnnm poenitemtibos molestissBBsm 
erat et acerbissimnm. Quare alSuc illa et Terecnndia non tam ad ^arfpXitPt fs- 
fsrenda quam ad publicam infamiam et poenam, qnae graTiomm crimiBnm een* 
fessionem necessario sequeretnr. Mam aut nnlla aot loTiori Terecnndia deinoeps 
affecti snnt, qnod scirent publica se ignominia ac tam dintunio cmoiatn caiitn- 
ros. Ad eam mentem ac sententiam dtrigi possnnt, quae a Chrysostomo cttm 
aliis in iocis, tnm Hom. t. de Incompr. Dei Natura, parum commode dieta vi- 
dentur, ubi peccat(»es ea se lege negat obstringere, nt hominibns, sed nt Bai 
dnntaxat deo peccata lateantor. At^ TeCro napoxaXos, xa\ d^fuu, xol att^olj» 
^ofioXcpftoOai Tt> Oefii wwfjSK' Oddk Yop e^c Tt> l^pdv oc ayM tmv o&v , oM in* 
Koikti^ai XQxi ovOptunocf wia^tS^t» xu a(iapT^(&aTa- to ovvetd^c av^tfcrv^ev fynpme^ 
Tou 6cou, xa\ ouTdi dc!$ov Ta TpaujioTa, xol fcof' a^reO Ta fdip(taxa ahi}90V. Nan 
te, inquit, mi scenam ac coneervorum tmirmn coneeeemn prodire iuheo; neque ko" 
uHnUme peceata tua patefacere: imo vero oonseientiism tuam corcan deo mperi «*p. 
fitenim qnod tum poenitentiae pnbiicae nsos intercidisset, peccata eonfli Imni- 
nibus pnblicari desierant, hoc est eztemo iUo sqnaUore ao sordibnsy diido, to* 
Intatione, reliqua omni moeroris ac luctns significatione detegL QBanqi 
multa snnt a sanctissimis patribus, praesertimque a Chrysostomo in 
aspersa, qnae si ad exactae Teritads regulam accommodare Tolueris, boni ses- 
sns inania Tidebnntur. Quippe declamatorio ilio more ad imperttam Ibre mnlfti- 
tndinem exaggerandi caossa et subito qnodam impetn dioeadi ac ealore prolasa 
fertntur piemmqne licwitius. Unde ex aliorum coB^iaratione loeornm, toI oob- 
ctliomm potins ac patmm , temperanda et in gymm Teritatis roTocanda sont 
p. M5. Atqui innumera sunt antiquitatis testimociia quae peccatoram oonlsssiMi, 

et quidem secretae ac tacitae, luculentissime sufiragantnr; quae cnm hao oaa 
Tol altera paolo obscuriore Chrysostomi eententia compeasari possnnt Nam at 
ego pancis absolTam, neque enim id modo agitur, qnotcomque Tetoram PP, 
scripta snnt, Tel conciUorum decrota, qoibus poeniteBtBte modns iadieitac, toti- 
dem confessionis arcanae firmamenta ac monimenta retinenras. Inbeat ant^oai- 
sima PP. atque ecclesiae consulta lapsos pro peccatorum grantafte piecti, et ab 
antistitibus aut sacerdotibus poeniteadi kges ac conditioaes aodpere, nt eomm 
canssa cognita ac pmdenter aestimata levioribns illos graTioribnsTO poenis oe- 
ercoant Quis nisi insanos aliter id admiaietrari posse putet qoam si peocata sBa 



Digitized byVjOOQlC 



ocxv 

ilU if0e qii adBkiiit «iq^nAt? GoiifeMioxie igitar ac decUratione aHqaa opiu 
eet £a Tero priTaia ae tacita, nt hodie eet, ita perpetuo fuit; nec uHa uBqaam 
pablica iiiB ae BiocibBfl eGclesiae recepta; qaod po^treiiLo loco demonBtrandojn 
soacepiauui. 

FUERITNE QUONDAM PUBLICA PECCATORUM CONFESSIO ECGLESIAE 
MORIBUS RECEPTA. 

InveteraTit baec apBdqaamplnrimoa aetatifl nostrae ecriptoree opinio, publi- 
eam peccatonim confeselonem poenitantiae partem faieae, eandemqne periade 
ftt eaetera iUina ofBcia commnni nen ac conanetndine receptam. Sed cuiusmodi 
demom ea fuerit, qaibnaqae definita peccatorum generibus, non eodem modo 
proBiinciant omnee , Temm alii tolerabilem , aiii prorsue absurdum hunc errorem 
ioterpretatione sna faciant. 

Fnere qni nnUom peccatoram genus a publicae lege confessionie exciperent, 
ne occulta quidem, quos pmdentiorea caeteri merito reiiciendos putant Alii pu- 
Uica dontaxat orimina Tulgoque cognita publicae iUi profeesioni eubiiciunt AiU 
deaiqne certa dnntaxat ex omnibue a poenitentiae praesidibus delecta conten» 
dunt Rursue aUqui poenitentee ipsos asserunt in concionem productos sua pro- 
palam peccata confessos, aUi, quo iUorum pudori consuleretur, eas partes sacer- 
dotibae damnandas putarunt, qui aut memoriter, aot ex scripto poenitentium 
crindna in popolnm efierrent 

A qnibus omaibus Tebementer ego dissentio. Neque enim adduci possum 
nt exiatai&em legem uUam in ecclesia fuisse unquam eiusmodi, quae peccata 
proferri pubUce decreverit. Fuerit enim interdum aUquis, qui abundantia quadam 
dolorifi ac pietatis delicta sna coram omnibus exposuerit, nequaquam tamen id 
m exempium eensBetudinemque inre potest transferrt Sed ut magis in arcem 
qaaeetionis UUus inTolemns, utrinsque mooAenta partis et pondera diUgenter p.^. 
aestimanda sunt, negantis, inquam, meae et affirmantis alterius. 

Haec igitnr ex Nectariana iUa bistoria nata potissimam Tidetnr. Quam cum 
Bostri aeemme eb haereticis opponi cemerenft, neque aUnm exitnm difficultatis 
expedire posseAt, ingeniose istnd ao solerter excogitarunt. Videbant enim id 
omnino SBblatnm a Nectario, nnde tanta se iuTidiae flamma concitasset Hoc 
aotem quid aUud eaat, quam id ex quo matronae stnprum ae diaconi flagitium 
manarat in populum? £am Tero procul dubio confessionem fuisse, quod ita Ya^ 
tme apud Soeratem legeretur: Muiier longius in confitendo progreasa, Nefas 
antem est arbitrari priTatam et a Nectario confessionem extortam, et quod ca- 
pnt eet« ab iUins succeesore Chrysostomo minime revocatam. Ob eas caussas 
dubiam nemini fuit quin praeter priTatam iUam ac legitimam, et Tero necessa- 
nam, quaereuda eeset altera, constituendaque publica. Cui stabiUendae asseren- 
daequeTaria postmodnm praesidia conquisiemut, ex quommdam PP. autoritati- 
bns, tnm vero exlioiiiologesin iUam eo traxerunt, cuius antiquitas omnis Chri- 
stiana peraaepe laeminit Haec iUorum ratio fdit Nostra Tero est eiusmodi. 
Cnm de priseis ecclesiae ritibus agitur, nihU temere nec absqoe Teterum scri- 
ptemm expressis testimoniis afierendum. Neque enim id unum intueri satis esse, 
quem te probatnUter e laqueis quaestiouis aUcuius explices , qood in scholasticis 
controTersiis usu Tenit, sed quodcunqne demum antiquioris ecclesiae moribus 
adscripe^, buius ex historia tibi Teritatem eBst praestandam. lam Tero hic iUe 
^ealeseionis publicae mos, quo de agitnr, non modo soUdum habet nihU, aut ex- 
pre«eum ex omni Tetustatie memeria, quo tueri sese possit, sed multis TaUdis- 



Digitized byVjOOQlC 



CCXVI 

fiimif qne rationibas evertitar. Sed repognat prae caeterii gratiMdma 8. LeoaSs 
sanctiflsimi pontificis anctoritas, qni hanc profitendonun pnbHee scelemm con- 
snetndinem tanqnam apostolicae regnlae contrariam improbat J^istola lxxx. 
cap. 2. Cuius yerba hic omnino deecribenda snnt IUam, inqnit, etiam cotUra 
apostolicam regulam praesumptionem , quam nuper agnoti a guihuedam HUeita 
usurpatione commitii, modia omnibus constituo submoveri (de poenitentia mdeHcet, 
quae ita a fidelibus postulatur) , ne de singulorum peccatorum genere libeUis scri- 
pta professio puhlice recitetur, cum reatus conscientiarum su^eiat soUs saoerdo' 
dotibus indicari con/essione secreta, Quamvis enim plenitudo fidei videtUmr esm 
laudanda , quae propter dei timorem apud komines erubescere nou veretur, tamen 
quia non omnium huiusmodi suntpeccata, ut ea, quae poeniteutiam poscunt , mon 
timeant pubHcare , removeatur tam improbabUis consuetudo, ne muki apoenitmtis^ 
remediis arceantur, dum aut erubescunt, aut metuunt immicis sua/aeta reserari, 
quibus possint legum constitutione perceilu Su//icit enim iUa con/essio, qmae pri' 
mmn deo offertur, tum etiam sacerdoti, qui pro delictis poenitentum precator ae^ 
cedit. His Yerbornm eententiarumque fulminibns commentnm illnd pnbtieae 
confeseionis percellitnr. Si euim ne yolentibns qnidem atqne nitro flagitantibM 
criminnm reis publice ista pronunciari paesua eet, eamqne contra traditiomem 
p,S47. apostolicam praesumptionem esse definit, estne nt reiectnm ae damnatom taati 
pontificis iudicio morem legitimnm aliqnando fiiisse putemns et commn&i ab • 
omnibus ecclesiae iore seryatum ? Atenim plerique sic respondent: Leonemde 
occnltis duntaxat crimiuibus loqui, quaepnblice confiteri nemo debnerit, non 
autem de publicis, quae nnica publicae confessionis seges extitit Commodios 
isti siBue, qui ab hac publici lege dedecoris occnlta saltem excipiint: qnod ne 
alii qnidem remittunt Quomm nonnnlla temeritas Tridentini condlii yoee ac 
decreto notatnr. Etenim Sess. xry. cap.y. cnm docniBset pnblicam confessioBeBi 
nuUo divino praecepto mandatam fuisse, statim adiidt, nec saHs eonsuke humuMma 
aliqua lege praeciperetvr, ut deUcta , praesertim secreta , publica essent eom/essiome 
aperienda, Diyinnm prorsns ac tanto consessn dignnm oracnhim, ex qno non 
modo de secretomm criminnm, sed etiam publicomm publica [Mrofessione coUigi 
potest nulla unqnam humana, hoc est ecclesiastica lege, qnam diyino praecepto 
Tridentini patres opponunt, poenitentibus impositam ftiisse, ac ne imponi qm- 
dem pmdenter potuisse. Siquidem yox iH^ praesertim hanc habet yim, nt cae* 
tera qnoque pamm consulte pronnnciari censeantnr, adeoqne qnae de illis pnblica 
confitendis lata fuerit lex inconsulta sit minimeqne pmdens, etsi altera qoae de 
secretis idem statueret, pmdentiae minus habeat Apparet igitnr ex Trideatino- 
mm PP. sensu nuUam unqnam istiusmodi legem extitisse, qnae ad pnblicaa 
qnornncnmque peccatomm confessionem poenitentes adstringeret Qnare Leonit 
etiam decretnm ad omnia peocatornm genera pertinet Atqne yel ex eo, qnod 
fstteri isti coguntnr, publica solum crimina confitendaf^isse, non occaHa, nal* 
lam omnino confessionem pnblicam lege constitntam esse yalidissime probabitor. 
Etenim cnm ob grayiora duntaxat et capitalia scelera poenitentia pnblica pae» 
scripta sit, qui haec publice omnibnsque consciis admisisset, cnm pnblice postea 
poeniteret, quid ea confiteri necesse habuit, aut qui tandem in iiUs pnbliee pro- 
fitendis pndor ao yerecundia , cui in abroganda confessione Nectarius eonsnltom 
esse yolnerat? Queritur Sozomenns snblato hoc ipso, qnodcnnqae tandem Me- 
ctarius antiqnayit, yelut fraeno qnodam detracto, maiorem ad onme scehia Ueen- 
tiam homines habuisse, cum ante tijc ^aYytXCoi^ metus illos ac yerecandia ooer- 
ceret Nostri hoo ad pnblicam confessionem transferant Si, nt yolnnt, pabM- 



Digitized byVjOOQlC 



ooxvn 

i dantexat, qois flle tantas [mdor faerit non Tideo, ant qnis praecipuas ex 
ea fractoa, qaodqae ad deierrendos a flagitiie hominet momentnm , com ignota 
qnae profiterentur eMOit neminL At seclnea confeteione pnblicaa ille poeniten- 
timn Inctos, abiectio ipsa sai, tordefi, lamentatio, inpplicatio, caeteraqae id ge- 
nos aatis magnam Terecandiam praeter sensnm doioris attalernnt, qnibns re- 
fraenari a vitiis et in officio contineri possent Qaam et ipsam fateor pablicam 
qoandam peceati professionem fnisse. Ad qaam accesseiit sane nonnnnqnam 
edam ezpressa Terbis altera et pnblica, sed qoam non alla ecdesiastica lex prae- 
eeriberet, ae ne permitteret qnidem fortasse , sed vefaemens potias dolor ac pieta- 
tia sensQS extanderet. Deniqne qaod a pancis aliqaando factnm, idqae per- 
obscare, coUigitar, non id in consnetadinem , ac mnlto minns in legem, debet 
referri. Qood pmdentissime ab eodem illo Tridentino conciiio dedaratar bis Ter- 
bis: Et9i Ckrisiui no» vetuerity quin aliquu in vindietam mtorum $eeUrum et mii p. SiS. 
kumiliat umem , eum ob aUorum exemplum eteui humiHaiionem , tum ob eeclesiae 
ofeneae aetUficationem , deiicta eua publice eonfiteri poeeit , non est tamen hoe di- 
pmopraeoepto mandatum, nee eaH» eoneulte humana aiiqua lege preteciperetur etc, 
Addam et aHad deniqae, at qaam param sibi opinio illa constet omnes intelligani 
Qai poenitentiae publicae partem confessionem aeqne publicam faciant, iidem 
maiori ex parte occnlta crimina palam dedarari negant oportnisse. Atqai saepe- 
nomero propter oecnlta solnm, et ab ipso qni commiserat spoate prodita, pabliea 
est indicta poenitentia. Carait tom igitor aUqaa sai parte , et qaidem necessaria, 
poblica illa poenitentia. Qaod aatem etiam arcanis sceleribns publice infliota 
peenttentia sit, fidem fsdunt antiquissimi canones, imprimis Basilii, qui Gan. 
Lxi. ad Amphiiochium, de fare sic praecipit Si quis sponte sua commissum fa- 
teator, ut ono duntaxat anno poenitentiam obeat Sin conyictas ac deprehensns 
Inefit, biennio. In Gonc. Carthag. iii. Can. xxxu. decretnm est, utpresbyter tn- 
eonsmito epieeopdnon reconciUet poeniteniem, niei abeente epiecopo, et neceeeitate 
eogente. Cmueeutique auiem poemtenHs publicum et vul^aiieeimum crimen eet, 
quod univerea eecleeia noverit, ante apeidem manus ei imponatur, Haec ipsa eon- 
dlii aanctio darissime significat, alia praeter publica fuisse peccata, qaae poe^ 
niientia coeroerentnr, cum a caeteris publica nominatim excipiat Deinde nec 
ilfatd obscnre coUigitar, si uUa, qualem isti fingunt, publica fuisset peccatoram 
eenfesfiio, perraro tamen usum iliius inddisse. Nam si publice et in fjrequenti ee- 
desiae conyentn iam ea prodidissent, cur in manifestisdmis dontaxat certisque 
criminibns manus iii ante absidem imponitur? Qnippe omnium sine ullo discri- 
mine poenitentium peccata iam erant illorum confessione manifesta. Neque yero 
dici istud potest, iUustri aHqua autoritate Teterum ac patrum niti confessionem 
istam publicam. Nam praeter Nectarianam, uti diximus, bistoriam niliil est ad- 
modum, ad quod coniectura ilia posdt adhaerescere. Sed hoc quam inane prae- 
ddinm dt copioae demonstraTimus. Inteliectum est enim , non mulieris publica 
et eodefiiastica confessione, sed aliunde stuprum illnd etst compertum, totam 
denique pnblioae confessionis tragoediam ab interpretis errore derivatam, qui ad 
id, quod Secrates scripserat, longius progreeeam esse mulierem, leri additione, 
sed magna TeritatiB fraude confitendi Tocabulam adiunxit Caetera denique ita 
compodta explanataque sunt, nuUum ut inde fucum coloremque dbi ementita 
iUa confesdo possit aicessere. Snperest Origenis nnns alterTe iocus, qui publicae 
confeeeionis suspidonem aliquam possit inucere. Sed si diligentius consideretor, 
adTersus iUos ipsos magnopere pugnat, qni eius se praesidio defendnnt. Orige- 
nee itaqiie Hom. n. in Ps. xxxvn. ea DaTidis Terba declarans : Amiei mei etproxim 



Digitized byVjOOQlC 



OUXYIU 

mei adverwum me appropinquavcntnt et eteierunt, famao «4 poniUnldm itferi, ^ 
peocato mu> medidAam faeere TolenB amicomm contBmptom iniiionem^ae n»* 
gligat t9i ergo, inqnit, kuiuewMdi kamo memor delicti mo eo/ifiteaiur quae eow^ 
mieit, et hwmana confueione parvipendat eoe qui esprobrant eum cot^tentem et m* 
tant vel irridettt, iUe autem iuteUigene per haeo eibi vemiam daei etc, Si ergo eit 
aiiquie ita fideUe, ut ei quid ooneciue eit eiln,.procedat in medium, et ipee eed ao* 
p. 949. oueater exietat, h4 autem quifitturum dei iudicium non wutmmt, haec audiemtee 
cum itifirmantibue quidem non infirmentur, cum eoandaiieantibue non urantur^ eum 
lapeie non iaceant, eed dicoHt, Longe tefac a me, negue accedae ad me, quoniam 
mundue man, et deteatari iucipiant eum quem ante admircUfantur, et ab amieitia re^ 
cedant eiue qui deUctum euum noluit occukare, euper hie ergo coneequenter dicit^ 
qui exhomologeein, id eet con/es»ionem,facit etc. 8ed poctea clarinB idem deda- 
rat, cnm ad tni acousationem et confeseionem adhoftans, ita loquitnr: Tantum* 
modo circum^ce diUgentiue cui debtae coi^teri peeoatum tuum, Probapriue me- 
dicum, cui debeae caueeam ianguorie exponere ete., ut ita dewmm ei guid iUe di' 
xerit, quieepriue et eruditum medicum oetenderit, et misericordem, ei quid eoneiiU 
dederit, faeicte et eequarie, si inteiiexerit et praeeiderit tedem eeee ianguorem 
temm, qui in conventu totiue eccleeiae exponi debeat et cunui, ex quoforiaeei» ^ 
eaeteri aedificari poterunt, et tu ipeefaciie eanari, muita hoc deUberatione et «o- 
He perito medici iUiue coneiUo procurandum eet, Haetenne Origenee. Nnlloe in 
4Hnni Tetnstate iocne est, ex qno ▼alidins id aJffirmari pntent, qnod de pnlilica 
-confbefiione eenttnnt Mam in poateriori maxime aententia delectnm peccatoram 
s sacerdote £aciendnm inainuat, qnae poenitens ad omninm ntiiiiatem pabliee 
profiteatnr. Atqni niliil istos Origenes adinyat, imo yero obest Tel phmmnm; 
qnandoqnidem de arcanis occnltisqne peccatis , non pnblicis loqnitnr, de iis , ia- 
qnam, peccatis ista pronnnciaTit Origenes, qnibns illa, quam suadet, confeaeiene 
patefactts, qui confitentem amabant et admirabantnr antea, deincepe Telnt ab 
impivo contaminatoqne discedant, nt in priore loco narrat. Item eiusmodi ped- 
oata iila snnt, qnae confiteri inbet, nt non temere in publico couTentn debeant 
«Kponi, sed onm accnrata deliberatione et sacerdotis oonsilio, qnod poetedor 
locus admenet Quamobrem occulta illa snnt, non publica atque manifeeta, de 
qnibns pnblioe confitendis ne deliberandnm quidem esset, si id pnbticae poeni- 
tentiae ratio et ecdeeiae lex necessario postniaret Cum igitur pnblicae conlae*' 
monis patroni nnllam oocnltomm criminnm, sed pubiicemm duntaxat , pnblicam 
•cenfessionem legitimam fnisse velint, idque et Leonis Magni deeretnm, et Tri- 
dentmi condiii autoritas erincat (neqne enim einsdem opinioAis aUoa qnosdam 
moramar, qni ex arcanis ipsis criminibns quaedam etiam ad publicam professio- 
nem designata censent, quorum est minus tolerandus error) plurimum sbeat, nt 
ex iUis Origenis testimoniis operae pretinm nUum ad commenti sni patrocinina 
iaciaat ijnae cum ita sese habeant , aliter Origenis aocipienda iila ▼erb& snnt, 
onm publioe accusanda, confitenda, aut exponenda peccata dicit, toL exkmaolo- 
gesin institnendam , qnod apud caeteros patres, imprimiaque Cyprianom freqoen- 
ter occnrrit. Neque enim perpetuo legitima aliqua peccatorum dedaratio ao UBr 
guloram expositio istiusmodi yocabulorum formulis inteliigitur, sed ea fdemm- 
que profesfiio , quae factis ipsis ac ponitentinm officiis editur, ant si ose fbrtassis 
ac Terbis, non ea singulorum criminum condicto loco ao tempore conlesaio fnit, 
nt Td ex scripto , toI ex memoria pronunoiarentur, sed generalis sedemm «gnitio 
et improbitatis snae professio ac detestatio , cuinsmodi ease ridetnr generalis iUa 
confeesionis formala qnam accuratae ac priyatae peccatomm expUcatio«i, anl 



Digitized byVjOOQlC 



GCZIX. 

iBiMelito mlMM saeriifeio eelalHrsBdo prMmittkiiif . M«qM tsiMi iiAcior, qnia p.250. 
«xhflmologetii interdam Terim et 8«eruneitti propriam «deoqme priTatftm peo- 
ctteram expositioBem sigBifioet, led eante ac pradeiitir in hiiins yode inter- 
pretatiooe Tenuidmn eet, at ex ipso Mcntioois contezti, qno sensa a patribns 
nsQTpnta sit, diindieare possimiis. Qnui nd rem egregias eet TertnMisni loens 
tth. de Poeoit. cap. ix. Buitu, inqnit, i^ihtr poettUentiae jaevMb^ 9t uniut, quum^ 
ij» orto $t$^atium esl, tauto operomor probaHo oot, ut mon »oia oonaoientia prao' 
fdtatury md aUquo etiam actu adminittrgtur, 1$ actu9, qui magi$ Oraeco vocahtto 
exprimitur et /requentatur, exhomoio^sme eet, qua iklictum domino noetro eon^Uo' 
miur, non quidem ut iqnt^ro , eed quatemte eatie/aotio con/eeeione dieponitur, oom- 
/mione poenitentia naecitur, poemtentia deue mitiqatur, Itaque exhomologeeie 
proetemendi et humil^Uxmdi kominii diecipUna eet, convereationem iniungene m^ 
eericerdieie iUeem. 8ed de ?^AAloY«|as*)( notknibns Tariis iampridem m«Ka 
snk a tMs «mditis obserrata. Moe apnd Oypriannm animadTertimfVs exhomo- 
legasin pro poenitentiae pnblicae oerta fnnctione snmi, qnae nni ex qnatnor poe- 
niteBtinm gradibns pmec^pQe eonTeniret: niminun ^imiKni, qnae tertio loee 
nnmeratnr. Nam qni in eo gradn censebatnr, ir:h^ t^ tot} vaoSi xUXii^, intra 
tampli portam admissns, cnm catochnmenis faceesere in!bebatnr, ae certis diebns 
coram episcopo proddens impositione mannnm ae solenni precatione impertitBs 
dimiti solebat. Unde Mimo«^ est dicta, qnod 6ic^(ictcv, hoc est ooram antietite 
procidebai, qni cnm omni popnlo proddens et ipse prinnim , tnm exsnrgens nu- 
ms, nti dixi, poenitentibns impon^at. Qnod Incnlente cmnpcimis declaratnr a 
Soxomeno Ub. vn. eap. xti., nbi poenitentiae formnlam exponit, qnae Gonstaa- 
tinopoli abrogata Romae perpetno mansit Qna in Soxomeni descriptione plnrima 
snnt qnae ad omnes poenitentiae gradns pertinent, non panca ad 6?cd7rr(a9(v re- 
femntnr. Cnr antem exhomologesin hnic tertio poenitentiae gradni potissimnm 
aaaignam, Oypiiani antoritas moTet, qni post alias poenitentiae fnnctiones ex- 
h o m ologeiin colioeare solet, et nconciiiationi ac conminnioni propiorem osken- 
dere. 8io in fipistolax. ad Giemm, Nam cum in minoribuepeccatie, inqnit, 
agant peoeaioree poenitentiam iueto tempore, eteecundum dieciplii%ae ordinem ad 
exkeeeoiogeein reuiant, et per manue impoeitionem epiecepi et cleri iue communi" 
oatioaie aceipiant, nunc crudo tewtpore pereecuUone adkuc pereeveramte , notidum 
reetiiutm eccieeiae ipeiuepaee ad oemuKunicationem admittuntur, et ofertur wmMM 
eorrnm^ et nondum poenitentia acta^ nondum exAomoiogeei/acta, nondmn manu eie 
ab epiioopo et ctero impoeita, eucharieUa iUie datur, Sie Epist xi. post aetam 
poeaiiwnriim snblieit exhomologesin. Et Epist xn. Nam cum in mittorilme de- 
Uetie, fuae non in domimtm committuntur, poemtenUa agatur iueto tempore, et eec- 
Aomoiofeeie fiai inepeotainta eius qui agit poenitentiam , nec ad oommunioaUoftem 
penire pUe poeeit^ niei priue ilU ab episeopo et ciero manue/uerit impoeitet, Idem 
ja OnL de Lapais , et alibi eaepins eodem erdine commemorat Qniaetiam Ter- 
iaMiaDas Hb. de Poeait. ennmeratis omnibns poeaitentinm incommodiB ac Toxa- 
tionftiis, haee inlert: Mieermn eet eie ad exhomoiopeein pervenire, Maio enim ad 
mieeriam perveuitur. Sed ubi poenitendum est, deeinitmieerum, quia /actum eet 
eakttare, fix qnibns perspicmna redditnr, aate exhomologesin mnhas poeaiten- 
ten acikmes alias aatecessiBse, iilam «atom 6icoimtMi<i)c pecnliarem esse, qnia 
aii e xmo K noa iam mieeria dki potast , cnm statns hic poeniteatiae commodissiBMS p. 351. 
«■laiBm extiterit. At MnxMii maltas acerbissimasqne molestiss liabnit et 
maiove oam Torecnndia eoninncta fnit, cnm in media popnli coadcme sisteas 
Siii peceatotem profiteretnr, ac generalem exhomologesin concqiiens lacrymis 



Digitized byVjOOQlC 



ccxx 

atque ehilatiboft iBitarei ardentias. Propterea eonciliiim AnoyrtBiim, nt svptt 
vidimua, Can. xix. Tolontarii parricidii reos toto vitae tempore 6jcoR{}rtsiv lAbei 
Atqne eandem esae caoasam snspicor, car poenitentiam nomine aaepe iUi 
•oli comprefaendantar a conciliis et patribus, qni in tribos priiuis gradibna hais- 
rerent Nam in litorgiis ac sacrificiis post scriptararam iectionem et divini Terbi 
praedicationem priosqaam ad arcana aogastioraqae mysteria progrederentnr, 
catechomenos, energomenos cnm poenitentibns £i^essere diaconos imperabat. 
Dionysios lib. de £ccle8. Eierar. cap. iii. xa\ (uta totjiac (lectionesaacras) tSco 
Yivovtai Tfj( UpBi mpioyr^ o( xaTY]x,ovftevoi, xqd nph^ avTotc o( ^tpYOiiptsvoc, xtSitAh 
{UTavota ovTs^ Sic in Constit. Apost lib.vni. cap. ix. KaL h 8i^vo$ Xrf^tM / Aso- 
Xi^tvOt o{ iv (UTovo^o. Verbnm tov aTcoXuecv mfs»am, si?e mmionem, significat, nt in 
ezpositione Fidei Catbolicae in fine operis hoios Tidebimos. Poenitentiom itaqae 
discessio fiebat, dantaxat eorum qoi in tribos primis gradibos censerentnr, nti 
yeteres canones nos docent, praesertim Gregorii Thaomatorgi undecimas , idqoe 
plnribas Zonaras et fialsamo interpretes observant J^am qoi in qoarto grada, 
hoc est tfi 9uaTc(<je(, nomerabantar, com fidelibos persoferabant: ^ otJmioic, ait 
Thaomaturgas, Tva awi^XTxat toI; iciarol;, xol (i^ i^ip^Tst \u8xk t£>v xaicr,Xoupt^- 
vcAv. Hincmaros in Epistola ad Hincmarom Landonensem episcopam, qvam Im- 
stellns citat: Quidam iubentur umjue ad miseam catechumenorum mtMnere in ec* 
eieeia, Qnidam autem tola intra eccieeiam fidelium oraiione iungi eacrae myete' 
riorum ceiebritati, a dotninicae autem meneae convivio eegregari, Quoeirca tk h 
oUfftaast ovte( extra poenitentium ordinem ex ilia canonnm ac PP. loqojendi ra* 
tione seoreti sont 

QUONAM m POENITENTIAE GRADU SACRAMENTALIS ABSLUTIO 
CONCESSA FUERIT. 
£z qno illa sane non leris existit qoaestio, qoonam tempore, qoove in grada 
poatremam illam a peccatis absolationem poenitentee obtinerent Qnod onim 
sobinde post editam peccatornm confessionem absoivi non solerent, idqne non- 
nisi expleto poenitentiae tempore coDseqaerentor, ploribos antea demonstratnm 
ost. Nonc illod merito dobitatur, ntrumnam qoarto insaper gradn, hoc est ou- 
oT^oct, prios defongendam illis faerit qoam sacramentalem, nt vocant, absolu- 
tionem impetrarent, an post 6;c67rccoo(v absoWerentnr a peccatis iili quidem, sed 
nondum tamen ad dominici communionem corporis admitterentar. Ac Tideri sane 
p. 951 potest, post 67c63CT(i)atv peccatornm illis yeniam, hoc est sacramentalem iilam re- 
laxationem esse con<«S8am. Nam cum tertio ex iilo gradu ad oi^ataatv emerse- 
rant, poenitentes esse quodammodo desinebant, ut paulo ante dedaraTimus. 
Qnod argumento esse potest, relaxata iam illis ac condonata esse crimiita, pro- 
pter qoae in iilam obeundae poenitentiae necessitatem incuireraut Adde omnia 
illis, uno excepto domini corpore, cum caeterisfidelibusfuisse communia, lo- 
oom imprimis ac tempos orationis. Neque euim cnm poenitentibns exibant, nee 
alibi, quam ubi fideies caeteri, Tersabantur. Tum sacrifida ipsa etlitnrgias, 
quorum citra communionem erant participes. Deinde vero nemini dnbinm iilud 
est , per impositionem manuum , caetera nt omittam , peccatorum illis temporibns 
tributam eiise yeniam. Docent hoc innumera Cypriani .teatimonia, qnonnn ha- 
etenos pleraque produximus , in quibus per manus impositionem pax et reoon- 
ciliatio communicatioque conceditur. Tum in Carthag. Oonc. iy. Can. lxxti. de 
eo qui poenitentiam in infirmitate postulat: Et ei conHnuo, inquit, ereditur mo* 
rihtrue, reconciiietur per manus impoeiHonem et in/kndaiur ori eiu* emehafietiet. 



Digitized byVjOOQlC 



CCXXI 

Rm Ofts.LZXTf ir. Poemtent€9, qtti in infirmitaU viatieum eucharistiae aeceperint, 
noH se credmnt abeoluto» mne mcmue impoeitione, ei eupervixerint In Constit. Apost. 
lib. n. eap. xli. ^ y(ttpofiiaia poenitentibnB avi;\ xoC Xo{S9|AoeTO{ esae dieitar. At toto 
manns impositio propria t9|( 6ico7ct(o<icii>( faisse videtnr. Qao in grada poeniten- 
tts smb episeopi manos sabibant; nnde Tij; 6xoicTCL>oeti); Tocabalam dednctnm. 
Atqne hoe ante postremam abselationem ac reconciliationem saepios factitabant 
In Laodic. Can. xnc. ubi litargiaram celebrandarnm forma praescribitnr) itcf\ toQ 
Mt lUcL icpStov (jtfTft Ta( ^iX^a; t«&v iictvx^fccov xa\ tuiv xaxrf^oD^tayf e^V ^^* 
XEkda^aij xo^ (OT^t Tb ^^cX8^v tou^ xatifiy ou|jl^u<, to>v iv (jLCTovoJa t^v e^V T^vc«6«i, 
xa\ Toihcov TCpo^eXS^vTcuv 6icb X<^P>) ^al 67cox(opiio^(ov, o5t(i>{ to; e^^^ '^^^ X(ot£>v 
TiwOat Tptftf. Agathense Conc. Can. xv. Poenitentee tempore, quo poenitentiam 
petnnt, impoeitionem manuum et eiiicium super caput a eacerdote, iicut ubique con- 
etitutum eet, coneequantur, Item Cartbag. iy. Can. lxxx. Omni tempore ieiumi 
mamts poewitentibue a eacerdotibue imponatur. Itaqne enm ab (tnoxvtSimi ad qnar- 
Itvn ordinem ac postremnm migrarent, probabile estper impositionem mannnm 
sacramentalem illis absolntionem impertitam faisse. Neqae enim, qnod sciam» 
aBtiqni eanones post oi^aotv poenitentibns impositam esse significant, sed eam 
impositionem enm (>nom^>yni eoninngnnt Qnae coniectnra si cni forsitan pla- 
enerit, ad nonnnya patmm ioca trand^erri aecommodariqne potsrit, in qnibns 
poenitentia sine eommanione certis peccatoribns concessa legitnr. Ut cnm In- 
noeentiQs papa scribit, olim iis, qni reconciliationem snb extremnm tempns Titae 
postnlabant, negata coBamnnione, eoncessam esse poenitentiam. Nam poeni- 
tentiae nomine saeramentalis absolntio potest intelllgi qnam citra dominici eor- 
poris paiticipationem impetraTerint. Cyprianns insnper Epist. xi., ante aetam, 
inqnit, poeniteniiam , anie exkomologeein gravismmi atque extremi deiicti /aetam^ 
ante manum ab epiecopo et ciero in poenitentiam impoeitam, Ibi poenitentia pro 
abaolntione nsnrpari videtnr, nt et alibi passim, quoties de reeonciliatione io- 
qnens iis Terbn ntitnr, manu in poetntentiam imposiia, Qnooirca in fine t9J( 6ico- 
-Kx&^nxa^ fortean manns in poenitentiam imposita fait, hoe est absolntio recon- p. S53. 
eiliatioqne data poenitentibns, sic nt tantisper a mysteriis abstinerent 

Verum ne hnie coniectnrae niminm confidam, nnnm illnd facit qnod veta- 
stissimi patres, imprimisqne Cyprianns post exomologesin extremamqne ma- 
nntmi impositionem statim ad mysteriomm commnnionem ins habuisse poeni- 
tentes non obscnre demonstrant. Sic in Epist. x. ad Clemm: Nam cum in nUnori' 
bue peccatis (Cypriani Terba sunt) agant peccatores poenitentiam iusto tempore, 
et secundum discipiinae ordinem ad exomologesin veniant, et per manus impositio- 
nem episcopi et cleri ius eommunicationis accipiant, minc crudo iempore, per- 
serutione adkuc perseverante , nondum restituta ecclesiae ipsius pace , adcommuni' 
cationem admittuntur, et offertur nomen eorum, et nondum poenitentia acla, noit- 
dum exomologesifacta, nondum mamt eis ab episcopo et clero imposita, euckarisHa 
HUs datur. Idem repetit Epist xi. ac xn. et sexcentis aliis loeis. £x qnibus ef- 
fieitnr, nonnisi peracta poenitentia, et sub finem aim^gtt); postremam illam 
mannnm impositionem , qna sacramentaUs absolutio continebatur, poenitentes 
obtinnisse. Nihil enim inter pacem et reconciliationem ac mysterioram parti- 
eipandomm ins interponendum Tidetur, et utrumque communionis appellatione 
eomprehenditur. Hic igitur My(jb}, deque ea re doctomm et antiquitatis ecclesia- 
sticae eonsnitomm hominum iudicium expecto. 

N. T. Odto; b NapoToc.] Be Novati et Novatiani discrimine aetum est initio 
raperioris diatribae. Quo tempore Tero, qnisquis iile est, haeresis autor extiterit, 



Digitized byVjOOQlC 



dmbitat EpipbMiaf , hMtit«tiomeBi lulkieiiutioiie cvaraUt; Aon «ijotiie^ qiMt 
ei &ifto Sealiger afifinxit ad Eiuebii annam niioOLxix. EpipMamtu, inqiil^ ptumm 
emute kanc perseeutionem (Maximi scilieet) dudY(«.ov tc^tov voeatii, kaereai hUi^ 
koe eet Notfotiunorum^ Sed multie eiuemwH naevis Epipkamum ineiffmium eem 
eeimnt, qui eum legeruni, Noe non negamot plnrea apnd Epiphaniam naevoe esae. 
Sed ilhid primo constanter atqne andacter aeeerimuj, iUam ipsnm Spipbanii tm- 
•tigatorett non naevie InaigDitnm eeae aliquot, sed nkeribns et caseinematibtt% 
qnibne non cniandit, neqae enim Um^fjoL sont, eed ampntandis, iamdidnm aa- 
Tamna operam. Deinde naeynm ietnm» qoem notat, in Epiphaiiie nnllnm eoee, 
sed in ipsnmmet redandare Scaligerttm. Qnes enim ocnloe habnit iUoy qni sai> 
bere potnit, Epiphaninm Maximini perseentionem primam «ppeUare? Mam 
graeee ita iegitnr: 03to< h Na^otrof X9i« 'P<i>tJLa(«i>¥ 63ciipx*v ^v MKp^ toS twj^ 
tM» xfb Ma&fuvou Y(vo(jivou icpcaxou. Qnae ita Comarins ▼eitit: Hie Nevatm Mo- 
mm/kit, tempore pereeeutiome fuae ante Maximinumprimajuit, Ooi et nestea 
interpretalio consentanea est. Non igitor Maximini persecntieiMm primam ap^ 
peUei, sed eam eiias tempore exertns est NeTatns fllam antMesaieee dkit ia 
qna peecat dnpticiter. Primnm qnod ante Maximini perseentienem Movatuuho- 
mn haeresim a NoTa(ke eonflatam esser significat Nam aUqnoi annis peet Mtfii- 
miDi obilnm emersit Ensebine ad annam primnm GaUi et Veteeiani, Novmtmi 
inqoit, prmbyter Cypriani Romam vemiene Nopatimmm et caeteroe cotrfmmrm 
eibi eociat, eo quod ConteHue poenitentes apoeteOae reeepieeet Idem Tero Hieter. 
p. 254. Ub. Yt. eap.43. ex Dionysio Alexandrino rel»rt NoTatiani sehisma propter mm 00* 
crtnm eese, qai in Decii persecatione lapsi ad poenitentiam reoepti fneiani. At 
post Maximinnm snccessere Gordianos annis vi., Philippos annie tii. Qnoa ex- 
eepitDeeios, qni ano alteroTe imperaTit anno. Tnm GaUas et Volosiannsi. AI- 
teram Epiphanii (iW)(iovcxbv af^(jta, qnod proxime ante Maximini penseentionem 
Decii aot Anreliani dwaYttbv coUoeandam eeso non sine dnbUatiene pntati Nati 
Masimini perseentionem secnta est, nt Tidimas, Deciana^ Aaretfanae Tef^as. 
cirdter anno post Decii moitem imperase eoepit £x qoo in alterins hsUneimi- 
tionis snspitionem addaeitnr Epiphanios, nt Maximinos ambos, nempe snpoiie- 
rem iilum, qni Alexandrom Msmmeae fiUom oceidit, et recentiorem aitemm, 
qni Diocletiani et Maximiani persecntionem propagarit, snb Constantini impera^ 
toria primordia, inter se confoderit Nam Maximini posterioris, rire potkis Dio- 
oktiani persecntionem Decins et Aarelianns antecednnt 

A(a Xoutpou naXcpfeveotac tat^xijc.] Corr. toi^tvjv. 

Ka\ (UTa T^v (jifiT^oiav d^v (aTa|«iXsiav.] McT^oiav intdUgit bi^tismnmy qaiod 
XouTpbv Tijc (AeTavo{a( appeUatnr, nt a Instino c. Tryph. 

N. n. £fiXXst dl aOTobi to ^7)Tdv.] Hnnc apostoU locnm Teterea omnes ad 
baptismnm pertinere pntant Recentiores qoidam de poenitentia, etiam qnae post 
baptismnm sascepta sit, accepenmt Qaod autem impossibUe w^ dixit aposto- 
his eos qaif baptisati semel faerint, instanrari ad poenitentiam, fcae impoesibiie 
idem esse Tolnnt, qnod difficilUmnm. Qao sensn TertnU. Ub« de Bapt qnedin 
eTongelio scriptom est: Quae impoesibilia sunt apud homines, poesibiUa sunt cypmd 
deum, his Terbis expressit, perdi^ctUa penes komines , /adUa penm deum^ £e- 
eentiomm interpretum opinionem adinTant, qnae de poenitentiae Tetero in ee- 
deeia^difficnltate snpra disseruimas. 

OOx^^uSaptuopivi).] CasanbonnsExercitt i. n«TKi. ridicnle hanei:oeeminler- 
pMtatnr. Nam ^feSapuiceOoi t^v lAir^otttv^ cUctam pntat pco eo qnod e»t Tilon 



Digitized byVjOOQlC 



ccxxm 

zeddirt. 8id ■inni qnwtam kallactnjktiir. Nam iEtt^apciJaaScu eat 6Safi|^ boe 

«ifc dilotiotem ac moUioriem fieri. Qna in significatioiie «lii» lode atitnr. * 

Ka\ TJ^v f ukav6f«i>«{sv (t^ avon(a(Mrcovaa.] Fort avax67rcouo«. 

N. m. OStoi S^ ott ^iiXovxat SiBaffAo^.] Gorr. dcjfat&otc. Sed roligione qna- 
dnm indncti communem ac depraTatam leetionem repraeeeataTimne, qnod iam 
minima probamns. Caeternm NoTatiaaos cnm digamia eommnnicare nolnisae 
praeter amtor^B illos qoi de haereeibna Kripaemnt docet etiam Canon vu. Ni* 
eaenae aynodi , qni de reeoadliandiB NoTatiania editns est Idem et Socrates te* 
atatnr lib. y. eap. zxil 

*0 tt |A^ $uvi|8cic Tfi [kitf, apxtodiSvou.] DepraYatns sine dubio iste locna est 
Nam qnae prozime aeqnuntnr, evidenter demonstrant id Epiphamnm Telle, li^* 
eere non modo poet coningis mortem, eed eo qnoqne snperetita, si cansa l^ 
gitima qiaepiam intercesserit, akeras inire nnptias. Kam si de secnndis dontaxat 
past mertem ag«ret, qnorsom baec adiiceret, Ivtx/v tivo^ xpof^t<Mwc xopvtia^ ete., 
06 cUiqumm ttnpri, aduitehd, vei alteriu» fiagitU ecmsammf Tnm id clarins sal^ 
inde, cum dicit, aXX' obcb (iia^ anoaxc6s\(, Seur^pa, d Tt^otiv, v^c^ ouvo^vai. 
Qnocirca non dabito qnin ita corrigendQm sit: TcXwxijaaav) , ^ fvex^v tivo^ etc. Ut 
dno sint digamia« genera, primnm nxore mortna, secnndum post diyortinm , al^ p. 9&5. . 
teca s&bi copuiata. Ita qnidem Eptpbanins. Sed nt iUis tempoiibns nondnm ea 
zaa ab eetlesia definita prorsus fnerit, bodie tamen, praesertimqne poat editam 
a saorosancta Tridentina Synodo canonem , aliter sentire nefas quam sopecstite 
priori coninge, etiam post legitimnm diyortiom, alteris copnlari noptiis nanqnam 
licere. Qnae et Aogostini , Hieronymi aliornmqae PP. aententia fnit. A qoa tam- 
atai nonnnlleram PP. autoritates ac decreta abborrere rideantar, qoee wpvA Ora- 
tianum parte 11. Caussa xxxii. Quaest vu. commemorantur, et Caietanos cam 
aliquot recentioribns tbeologis contrariam iii sententiam discesserit , longe potior 
est ecclesiae totins yox et consensio , qoae sess. xxiv. Can. vn. a Tridentino con- 
seaan proponitnr. Porco inter Tetemm teatimonia, qaibus post legitimum illud 
diTortium permissa innocentibns coniugibus matrimonia Tidentar, referri poteat 
Arelatense primnm conciliom Can. x. qui bic obiter emendandus est. Dt hiu, in- 
qnit, qui coniuge» $ua$ in adulterio deprehendunt, etiidem sunt advUsventee fi(U* 
les, et yrohibentur nubere, placuit ut in quantum potest conMum eis detur, ne m- 
ventibus uxoribus suis , licet adulterie , alias accipiant, Ubi negationem deesse, 
legendaroque, et non prohibentur nubere contextus ipse orationis indicat. Nam 
si prohibentur nubere, non consitium ad illos cogrcendos, sed praecepti necessi- 
taa adbibenda fuerat 

N. vn. 'Q^ Y^tp 9T)<3r\v, b n&atnXo^.'] Mntatis, ut solet Terbis locum istum pro- 
tnKt, qui ita Eccles. xxvii. conceptus est: 'Avapi/aov appiaiv XiSfvdiv fcapjarrai )c&o- 
aoXof , xo^ ava|A^aov Ttpooecu; xa\ aYopao[ioC ouvTpi^ijaeTat apiapT^a. 

N. IX. 'AXXi xol ^v Tfj «ptoTT).] Fort iiii t?j «ptoTT). Nam ea coniectnra, quae 
est ad marginem, ex typographi hallucinatione conflata est 

N. XI. 'Q< TcepiTiO^aac Ta lnoBi^i\i.0Lxa.'] Non haec a Catharis nsurpata prao- 
postera Testitus ratio, ut quidam existimat, sed ad superioris dogmatis absnrdi- 
tatem illnstrandam ea similitudo refertur. [Verum ex Glossario vofjLtx(f>, quod p.458. 
Labbaeus edidit, manaTit haec haUucinatio, uti postmodum intelleximas. Ibi 
enim scriptum est: 'O^Sov^pta (corr. 'OSov&pta) Ta neptanTdpLeva to1( tcooIv 69^- 
Of&aTa, \ iiytxai leod^avaxaT^ xaOaptSv* t^ ^l oXXa n^ca, coc tliUi^ xk ii tpiaTifDV 
yvfnnf^thsL' & ko^ xiavt ^via x^xXi)taty i^ ^^oa,^ X*P^^ xeptttO^otot, $axxoXiou( )k 
xoii 9coa{v. Deeat «mm Epipbaiui nomen, cnioa Tet ba Gloaaanttm exacfipait Leg. 



Digitized byVjOOQlC 



CCXXIV 

itaqae ^ ^Exif ^(o< xata KaSaf^W. Bidiciihim 6tt igltBr abrardQm iUnm ^ 
morem ex EpiphMuo NoTttianii tritmi,de qao nniiqiiam cogitavit In Glonii? 
Sirmondi de ^dcavap^ iilnd amplios exiabat 'O^ov^ia et ^vta, ^fita^xa 6ct- 
|&i|x7) , & xod ^p^ia Tcoip^ Tivcov X^fstat' xaliTa ^ o( f {( to DaXimov iIc^ovtk ovpt^j}- 
p.2U. T»oi ^T:(9ep6|uvo(, 2v adTol^ xol aitt^ii^TTovTo xa\ oic^^ctuov.] ObaerraBdom yere 
x6^M (ita enim hoe loco leg. pro x^ta) cum i^yloi^ et pp^beaic promiBcae accipi; 
etsi proprie ic^^uc pedam , pp^ai feminom tegamenta sint Polhix lib.ii. cap.iT. 
-KoUla, Bcribit eese xoh^ xtp^ TdU tcoo) sciXouc, quae Aechylof scAuTpo Tocat 8k 
Heeych. pp^c ava^p{$(<. Et alibi ava^p{8e( ^pitv^ta Ppox^a Pappaptx^, hdu^ 
Kotiav 6icodif(jLaTa ^/a f^ ^iXtxo. Ubi avot^^dac, qoae femoralia tunt, calce»- 
menta qaoqne &dt, et qoidem f^ia, ot a eoleis dietingaat, qoae plantie pedom 
•oppositae. Porro qaod ait Epiphanios t^ ^ t|AaT{Q»v YrftvY^fiiva, nos ipi«»v Tel 
^ppiaTCtov aliqaando leg. ceneoimae. Sed fortafise retineri satiua est, at {(lictia pro 
pannis somantor, qoae est impiliom istorom odonamqoo materia. Non esim la- 
scias pedoles hic eese puto, sed ^Ua 6xod«i(iaTa, hoc est soccos laaeos, qnibvs 
calceaator, non obTolTontor pedes. 

N. xm. 'ETt Sl o( iv Tf| 'Afp(xfi.] De Donatistis lerissime defongitar Epipha- 
nios; qood iilorom fortassis errores haod satis compererat Atqoi praeter trhimt 
et pertinacem a reliqois secessionem nonnolla de iis pecoliaria dici possent 8ed 
ex Optati, Aogostini alioromqoe scriptis tom ex Ecdes. Annalibos peti omBla 
possont 

p. 956. AD HAERESIM LX., ANGEUGOEUM. 

De his Aogost. haer. xxxix. Angelici, inqoit, tn angelorum cultttm inclimitH, 
quoa Eptphamus iam omnino de/ecisse tettatur, Goltom hic t^ XoTpc^av intellige. 
Alia Tb)v 'AfYtXixbiv notio ab loci coiosdam nomine prorsos reiidenda. 

AD HAERESIM LXl., APOSTOLICORUM. 

N. m. Kal t3c iYx^^^^H^ata.] Nos pleraque Yocabolorom istorom explicaTimos, 
qoomodo potoimos. Felicios id praestabont alii qoibos ea notiora foerint Pro 
i-^tAikld^a-za sospicabai leg. x^EXiiojiaTa, qoae sont Polloci lib.i. cap.ix. ttatuimna, 
At pro ^xvuiv, ^Xxuiv, qoae inter vauttxa 9x^uy) ab eodem percensentor lib. x. cap. 
XXX. £t Soidas ait esse to ttJ; jcp^ictSoc fxTapia. Postremo aux^V Polloci pars est 
qoaedam claTi, siTe gubernacoli. Eostathio Tero au^^v et au^^^tov pro toto gu- 
bemaculo sumitor: qood huic loco non congruit 

N. Ti. A^ dk xa\ }capaB6<7Ei TLtyup^a^ai.'] Insignis hic locus ad ecdesiasticamm 
traditioQom aatoritatem asserendam. Cui germanos est ilie Basflii ad AmphiL de 
Spirito Sancto : tojv ^v ttJ IxxXifjoia TCE^uXafpi^cov Soyjjl&tcov xa\ xijpu-fpL&ttuv Ta [th 
ix TYJc Iyyp&^ou SiSavxaXta^ ex^H^^i "^^ ^^ ^^ "^^ '^^^ aicooTdXtov }capai86at(0{ dtaSo- 
O^vTa %lv £v fjLu^p{(o 7caps$sEa[jLe0a' SiTCEp 0^1^6x1^^ t^v auTf^v l9x,uv t^ti Tcpb^ d^ 
t^o^iav, xa\ To;iTO(; oudtl^ avTtpeT, S^ii^ yt xSv xaTa pLixpbv youv Ot9(JL(ov ^xxXijota- 
oTixcov 7ce;c^paTai. Vide caetera. Ubi traditiones non illas tantum adscisdt et 
necessarias esse defendit, quae ad ritus caeremoniasque pertinent, sed etiam 
quae dogmata fidei ac decreta continent. 

AD HAERESIM LXH., SABELLIANORUM. 
N. iT^ '£x scoTpb^ xal 6toC.] Aliqaot lods EpiplianiBS spMttfli 
patre et filio proeedere perspicoe testator, pi«e§ertim in Ancoralo. 



Digitized byVjOOQlC 



ocxxv 

AD HAERESIM LXUI. 
K I. &aXou(&^ou lol» SuvTJMTou.] Hierou. in Roff. Apol. i. Pro eruditione 
ftm poUet et incfytuB ouvt^ti)^ t n occidente laudaris, 

AD HAEEESIM LXIV., ORIGENIANORUM. 

Proximiiai (kigeminuA Tdl^ olaxpoicotolc iocnm Origenistae sibi yeiidicaiit, 
ftb OiigiM iUo dicti. Cmiis enorefi copioiiesime intectatttr EpiphaniuB. Honim 
«um prfte caeterie acerrimmn bw» hoatem perpetuo profeBaus eat, nec dabitavit 
Tebementee ob id cma pleriaqiie altereationes snscipere, adintore nsns Hiero- 
Bjmo ae Tbeopbilo, ac praecipue loannem Hierosolymitannm et Raffinmn agita- 
rit. Mi et mia iUa canssa fait, cnr a Chrysostomo dissentiret, qaod is late 
gMieralia ayaodi demtom damnare noUet Oiigenem. Vide qnae Hieron. contra p. S57. 
Bsffiimm, loaniiem Hierosolymitannm scripeit, nec non et Socratem, Sozom. 
Nieepb. 

N. L '£v XP^^t^ Acxiou Tou ^otX^ojc.] Vixit qaidem Origenes extrema iam 
aetate aab Decio, et ad Gallam ac Volasiannm osqae perrenit Sed cor floraisse 
ani ceMHrem faisae snb iUo potios qoam sab interiectis imperatoribos dixerit, 
satie miraii non possum. Nam a Severi temporibas deincepe somma in omninm 
i^miratiette ioit Lege SasebU Hiatorue Ub. yi., nbi Origenis res gestas accnra- 
tiaMma pencnpsit. Imrenies non modo apad Christianos, sed et apmd imperatores 
jpeoe pbirimttm gratia et commendatione Yaloisse. Nam et a Mammaea Antio- 
eUam auoitas dicitar, et ad PhiUppam eiasqae coniagem Uteras dedit. Qaid igitar 
attiBobai, noniaatim Decu, et qoidem onias mentienw facere? Qoin et iUnd 
a«get admiratioBem, ^od Ub. de Pond. et Mens. pag. 174. scripeit Epiphanios 
Qrigenflw ab imperatoris Deeii tempore ad GaUam et Vdosianam et nhra flo- 
miise. Abbo SeTeci decimo Leonides Origeuis pater martyriom obut, com Ori- 
geoee xii. aetatis agebai aimam, ot aotor est Eosebias Ub. vi. cap» ii. Foit is 
attuis Christi eiroiter ccn. Nam Severos anno fere oxciii. imperiom exorsos 
eet floc si ita eet, natas erit Orignes anno Christi clxxxvi. Vixit autem annis 
Lxix., ot idem lib. vn. cap. i. testator. Qoare moritar anno ccliv., vel seqoenti, 
q«o QaUae etVolosianas iaterempti soat. lam Decu primos annos ineidit m, 
C^iristi €cu., qoo qoidem Origenes lxvi. annom attigerat. Non igitor ab iUo 
demom tempore YV«af {Ce^Oai vel axfji^Kv coepit Eqoidem vereor ne hic qooqoe 
haUaoiaataa Epiphanios Deciom pro Severo sompserit. Nam in Ubro de Ponder. 
et MeBi. poetqoam insignes aUqoot martyres, qui sob Decio passi fuerant, per- 
enuait, veloli Babyiam, Fabianom, Aiexandram, sobiicit, xa\ a^foc Sk 'QpiY^vi)( 
%q)3Ji Kvwi^ia^ di T^c Tou (io^TupCoM oux I^Ooatv. Tam reUqoam narrationem 
anblexit de prolectione in Palaestinam, deqoe xxvui annorom secesso in orbe 
Tyro, qoae hoc loco oberios exeqoitor. Atqoi haec diu ante Deciom accidisse 
Boceeoe est. Videtor ergo pro Severo improdenti obrepsisse Decios. 

T^a Sk h 'AOTJvaic] Si id verom est, diversam hanc ab iUa profectionem 
op<Mrftet faiase coios meminit Eosebios Ub. vi. cap. xvii. qoa sob Alexandro fm- 
pecatore iam aetate et eroditione firmatus Origenes in Graeciam e Palaestina 
pemxit Qaiiietiam nairat idem cap. xxv. Athenis commentarios in Esechielem 
yfaHB abaohiaae. 

Kfl^ Y^ xaip^ soTi.] Qoando ista contigerint nonnisi coniectora coiis«qai 
pcMiBmoa. Qttae nisi me fidlit, sob Severo haec passos est Origenes adhnc ado- 
laaceBa. Vide Easebu oap« m. Atqoe iooicco qoidem a gentiUbas adrasom esse 

Corp. HaerMeoL £0. P 



Digitized byVjOOQlC 



CCXXVI 

suspicor, qnod Aegyptiornm deoram ministri mi esMnt, nt 87B68. Ub. d% Bi- 
com. Calyitii, Plutarch. tract de Iside, tHiqne complnree significant 

N. n. 'AXX' o6x f(atviv otOtfi».] Hanc (hrigenis historiam ac li^ram revocant 
in dubinm Annales Ecclesiaatici , anno ccLin. nnm. cn., et deinceps, imo, qno^ 
amplins est, locnm istnm quo narratio illa continetnr snspectun reddnnt, qoasl' 
ab aliquo perperam sit iusertus. Qaorum hoc posterins perspicne falsnm , ahenim 

P.S68. non satis probatnm, utramque levioribns ooniectnris inniznm est qnam atine- 
tnstissimo^sanctissimoque patri fides hac in parte derogetnr. Commeirtnn est, in^ 
qniunt, et affectata calnmnia, qnod de Origenis li^n a nonmillis iadtsr. '"Cnr 
ita tandem? Quoniam scriptoram yeternm nemo, qni yel pro Origene apokgin 
ediderant, yel ipsum e contrario scriptis snis oppugnarani, eins rei itmfiift 
Atqui nos Epiphanium opponimus, quo neqne antiqniorem aotorem, neqne gra" 
yiorem reqnirere debemus, qui de Origene yelnt compertam rem minimeqne 
dnbiam illnd ipsnm retnlit. In qno magnopere ponderandnm iatnd est, qnotiei 
eiusmodi aliqnid proponit Epiphanins, quod ad alicnins etiam alioqnin haecetiei 
ac nefarii hominis inridiam ignominiamque pertinet, id si dnbiae minimeqne 
constantis famae sit, nonnuUa cum ezcnsatione ac titubanter ab illo signifieari; 
atqne hoc imprimis cayeri, ne incerta re commemoranda certam i^cni infaariaiii 
ac dedecns imponat Hoc yero loco nuUam istinsmodi cantionem adldbnit, aed 
cum de lapsu et iniecto ture constaret, hoc nnnm excepit, qnod si yerom «st, ad 
subleyandum Origenem yalet, nonnullornm iactari sermonibus, neqnaqiiaB Ori- 
genem ipsnm tns adoleyisse, sed cnm eins dig^tls eeset impoaitam, in snMectvm 
arae forum a gentilibns ezcnssnm ftiisse. Qnod igitnr in sacrificinm ae ttaSerem 
sceleris partem consenserit Origenes, minime dnbitayit Epipfaanimi, ntrnm ez- 
pressnm hoc ab inrito facinns einsdem mann administratnm foefit, id yero d«* 
bitayit Caeteri qui yel antiqniores Epiphanio, yel ilHns temporis snppares erant, 
partim Origenis amore dissimnlarant, partim quod ad rem minime laceret, sori- 
bendo praetermiserunt Atqne Ensebios qnidem, n^ote Origeiiis acbnjrator, ee»- 
snho ut omitteret, fedsse yidetur. Nam nihil eorum tacnit, qnae ad iffins eom- 
mendationem, nihii attnlit, qnod ad minnendam existimationem yaleret Reliqni 
tam fautores, quam adyersarii Origenis, cnm de impiis eins dogmatibns atque 
erroribus in certamen disputationemqne yenissent, fadle contempeere oaetera. 
Ac profecto de eo crimine sileri a sanctissimis yiris aeqnissimnm fnit, enins tan- 
topere illum poenituisse scirent, ne hominis memoriae insnltare obtreetariqne 
yeHe potius quam errores damnare yiderentur. De aliis, qnoram seripta nim ez- 
tant, pronunciare nonnisi temere possnmns. Altsra in Annalibns coniectara non 
plus yeritatis , minus etiam probabilitatis habet Falsissimnm enim est intextaai 
hanc Epiphanio laciniam esse, cnm neqne de stylo ipso dnbitari possit, et qnibns 
id argumentis efficitur, leyia sint, imo nnlia. Epiphanins, inquit, libro de Men- 
suris ac Ponderibus plane contraria docnit Scribit enim: Fhntme Origemem « 
temporibus Decii usque ad Gailum et Folueiatttm, Ubi JtyKjioruit non idem est 
ac vixitf sed splendorem ez doctrina qnaesitnm significat At si tnm lapsoa easet 
Origenes , non illnm floraisse diceret Epiphanius. yernm ixf&^iiv et florere i^«d 
chronologoB nihil aliud est quam commendari yulgo, et in idiqaa propter eradi» 
tionem ant yirtutem nominis claritate yersari. Hanc yero doctrinae famam ae 
splendorem Origeni neque prior illa idololatriae cnlpa, quam poenitentia dflneist, 
er^f^ere debnit , neque posterior tot ac tam mnltipttdum haeresenm mfimua potnit 
opprimere. Deinde U\ao Dednm pro Seyero hic nsnrpatom ab ^iphanio paiole 

p. 859. luDte docnimns. Secnndnm haec AnguH&os nobis obiieitnr, qni cnm de Orlgelia 



Digitized byVjOOQlC 



ocxxvn 

MiBia «i •x E{Hpli»iuo mutttatiit, de tnrpiflsiaio illo lapfu Terbam Bnlliim asper- 
ift. Sod Qtram hoe £piphaiiii adTerto» haereses lacaientam opoa ab Aogustino 
ketam liieiit, pfopter eaa «aaasaa dabitari potest, qaae in praefatione, qoam 
9fmn ipai praefizimos, ad leetorem ploribos sont a nobis expositae. Frostra 
igitar, ot qoidem apparet, solicitata est in Annalibos naxrationis illios istiasqoe 
lod fides, eom nolia ad eam labefactandam satis firma ratio ait allata. 

K. n. *0U pouX6(uvoc (k ixi (vou.] Yolgata est liistoria illa de secesso Tyrio, 
deqoe xxTin annis ibi transactiB ab Origene, cam sacros codices interpretaretor. 
Qomm ex hoc Spiphanii loco et ex lib. de Pond. et Mens. chronologi atque hi- 
slofiai transtolenmt Sed haec Teliem isti accoratios expendissent ac com gestis 
Origenia et Eosebii lib. ti. contolissent Non enim dobitamas qoin mera fabola 
sit, idqoe certis atqoe efidentibos argomentis possit ostendi. Nam haec in Ty- 
nuB prolBetio eontigit, ot testator Epiphanios, post Origenis lapsom, com iam 
presbyter ordlnatos esset Non ilhid iam repeto , Origenis calamitatem Tideri ex 
Bpiphaaii mente sob Decio collocandam, paocis ante illias obitom annis. Fin- 
gamoa dio anie eontigisse. Doo ex Eosebio certa sont, Origenem eo tempore 
pMabytemm Caesareae esse factom, qoo Zebinos Phileto mortoo Antioehenam 
sadem obtinoit, eom in Graeciam per Palaestinam iter faceret, qaod lib. ti. cap. 
XTn. Barrat Ilem post annom Alexandri deeinmm Gaesaream profogientem ibi- 
dem dintias hae s isae. Apod Sosebiom in Chronico Zebenos post Philetom Antio- 
ehenoe episeopos laetos est, anoo Alexandri Tn., qoi est Christi cczxtiii., com 
Orifenes aanom ageret xLni. Annns Tero decimos Alexandri Christi est ccxxxi., 
Origaids xLTi., a qmo ad eios obitam, qoi anno Christi ccliv. acddit, anni sant 
noB plwea xxn i. Meminit hoios seeondae in Palaestinam profectionis idem Eose- 
Moa in ehrcAico ad annnm Antonini xi. Yerom ante hoc tempos, hortante Am- 
bnwio, commentarios in sacram scriptoram elocobrasse, idqoe partim Caesareae, 
partim aMbi feeisse, non obscore significat Eosebios cap. xtu. Ubi eodem tem- 
p<nre, qoo aotore Ambrosio in commentando erat occopatos, proficiscentem iilom 
ia Oraediam narrat Caesareae ordinatom esse presbyterom. Qaocirca falsom est 
Origenem totos xxTin annos Tyri oonsedisse, ibiqoe commentariorom ingentem 
iUam molem edidisse. Hoc enim Alexandriae , Caesareae , Athenis diTorsis tem- 
poribos egit, oti eap. xTni. scribit Eosebias. De Tyrio secesso nolla est apod 
BQsehiom qood sciam mentio. Hieron. dontaxat Spist. lt. de Erroribos Orig. ad 
Pamm. Cenium, inqoit, quadrttgtnta anni prope sunt, ex quo Origenee mortuus 
mt Tyri: qood idem in Catalogo Script. EccL commemorat Yerisimile est igitor 
OiigMiem, com in Decii persecotione affecta iam aetate lapsos esset, in Palae- 
slhMiii reeessiBse ao Tyri mortoom esse. 

N. m. "(^vi To icpol>Tov oikot; ^iti|uX(5(.] Agit de liis Origenis editionibos ac- 
CQgatisaime libro de Pond. et Mens., obi qaae Exapla et Octapla foerint exponit 
Yide qoae ad n. xix. ibidem obserTamos. 

N. Tin. '0< Y^ Tivtc ^ok poi^Xovxau] Qoantom haec Tocabola doo yevi^Tbv p. mo. 
et '^'ewircbv scribendi prononciandiqoe affinitate conioncta sont, tantom significa- 
tioiiis oso ac proprietate distant. Nec est olia tox, in qoa oberiorem caTillandi 
et ealondniaadi materiam nacti sint Ariani, ut ex Anomaeorom haeresi infra con- 
■iBbit Nam -xw^^/uetmn significat, qood creataram rerom propriom est, fcv- 
wrrhv Toro genitum est, qood filio catholica Teritas triboit 

N. xn. TAv 'OptY^voo^ 'Exitopl.] Hic est Methodios ille Olympi Lydae, de- 
indeTyri epiaeopBs, qoi inter caetera de Besofrectione oontra Origenem opos 
sci^it eximiom, et ad extremom noTissimae persecotionis, siTo, ot alii a£fir- 



Digitized byVjOOQlC 



ccxxYm 

mant, snb Decio •tValerirao, in (^eide Graeeiie ■iwtjrio eanmaitM «et Hm 
Hieronymus Cat. Vir. Dhittr. Boeratei lib.Ti. ci^p. 19. ^ttaor receBfet, qia wA- 
▼ersos Origenem praecipne stylnm exereiMriBt; qwmi ipee nmaX&y^ -cnpttxxVf 
impndenter appellat. Primne eet Ifcfthodias, tecnndae Euttatldiia Aiitio c iie a « B > 
tertins Apollinaris, qnartns Theophilae. Addit, Methodinm poetea, Toloti pa- 
linodia recantata, qnem accnsarat Origeaem commendaase dialog o illo, qoem io- 
flcripsit Stvojva. Sed Socratis calomniam ac mendachun ex Hieronymo ooBTincit 
Baroniofl a. 402. n. 5. Scribit enim ille ApoL i. in Roff. Easebiam Methodio in 
vi. libro Apologiae istnd exprobrasse. Quid modo aumu eHMethoHu* fitfnc emUru 
Orig^nem scriUTey qui kaec et haec de Ori^ms iooutue e$t dogmoHbmf Qaod ob 
Ariano homine obiici dicit clariasimo et eloqaentisBimo martyri. 

N. XYii. np^xXou Tou aOtoO.] Mendosa est haec inseriptio. Neqae enim ex 
nllias Procli dispntatione qnae seqnimtnr exscripta snnt, sed ex einsdem Me^ 
thodii Incnbratione, qnam adversns Origenem dialogi more conscripserat. ia 
qno loqnentes introdnxerat Agiaophontem, Proelnm, Anxentiom et semelipeaa. 
. Vide infra nnmero xl. Flt et Theophili postea mentio, qnod tamen appdlatinHi 
pato esse non proprinm. Qaoeirca post Origeab yerba e Commeiit ia primoa 
Psalmnm addncta, hoc ipso nnmero deinceps Prodos pro Origene Torba tek, 
nnde titnlas flp^xXo; ei praefixos erat post xoC «itoO. Nam tol^ «itotS ad Metho- 
dinm pertinet, librarins antem, qaod IlpdxXou Boaen legisset, aaetoris aficoias 
esse credidit, cam interloqnentis personae sit. 

T9' oS xo^ ouYxpat^Toi xb ox^(&^] Maier hic, at opiaor, Matas est, qoam 
ynlgo codices praeferant Nam si soperiora Procli sont, at este Tidentor, Origeoi 
patrocinantis, cnm seqaentia adYersos eandem Origenem apertepagMBt, haod 
panca desiderari necesse est, qoibns Proclos canssam soam explieaflt. 

N. xTin. "EXocov ixxito6at icpoc^to^.] Ptiaios lib. xt. cap. xm. de (A%oi 
Exietimatur et oieum vindicando a carie uHle esM. Certe timuiacrum Satufm 
Romae intue oleo repletum e$t, 

N. XIX. KaOtop xo^ ^ oofia M £oXo(&^o(.] Igitor Sapieitiae ttbor Sale- 
moni ab antiqnissimo patre tribnitnr. Vide et nom. xxxt. 

O^^l y3cp thm tb o^SvoXov.] Patmm integer hie loeos Tidetor. 8ed hoiis seo- 
tentiam reddidimns. 

N.xxi. KaO^piX^/^&y), Jl'AeiivaYtfpa.] Sospicor Methodinm seripeisse t6 
p. 961. 'AOijvoY^a. £x Athenagorae, inqoit, sententia diabolns spiritos est etc Qood 
apnd Panlnm Leopardnm lib. xix. Emend. cap. ix. postea r^>erhBos , qoi et Ate- 
nagorae ex Orat. pro Christ Terba citat, qoae Methodios descripserat: ^Mivriev 
tb mp\ t^|V tiX7)v cxov }:vit}(&a, Yev6(uvov \ih 6x0 tot» OiotS, xaOii of Xocico^ 6x' ato6 
YfiY^vaaw af]fcXot, xa\ t9)v ii:\ tj CXr,, xa\ t^; tSj? ttXi»)? icdcoi 9n9ttoo&(A8vov fttobniotv. 
ToGto yap i\ ta>v icf^ikta^ OY^otaoi^ x& Oe£> hii icpovo(a y^y^^ '^ ^^ «ito& tots- 
xoo(ii](A^voi(' tva t^v (ih TcoXuteXix^v xo^ ycvtx^ 6 Ocb^ t£>v SXcuv xpdvotov ete. fix 
qnibns leg. apnd Epiphan. .Yevtxijv jwo ycvsttx^v. Caetera apod Leopaid. ride. 

''Qo^ep xol ot (ut^ tatita 9apx£>v.] Foit haee yetosdssimoram patrom leie 
omniom sententia, fiHos iilos dei, qni Cten.n. filias hominom adamaase diemrtor, 
angelos fnisse. Vide Instinnm Apolog. i. qni daemonee ab iUis pro g e ait os asserit. 
Sed et Clem.Alex.Strom. ni. ob intemperantiam ae libidiiiem exeidiase eoek po- 
tat Item Tertnll. de Virg., Tel Lactimt. ete. Nam corporeos esse pteriqoe per- 
soasom habnemnt Ut inter caeteros Angnstinos, qoi Ub. n. de Trin. eap. th. 
angelos scribit corpns soom, coi non sobdntor, sed sobditom tegOBt, in Tsate 
motare speeies. 



Digitized byVjOOQlC 



CCXXIX 

N. xxxn. 'E90(i^( yap xoi \uxiL t^tov.] Hic perspicae post iadiciam ho- 
mines terram habitatiiroi asserit, noii nt Ghiliastae ad aliquot dantaxat saecala, 
•ie iit interia tnprema iUa fetieitate, hoc e«t aspecta dei carerent, Terom at et 
pei^petiio in terca degerent, et anmnia nihilominus illis ac perfecta beatitate frue- 
reDtsr. 

N. xxxY. '£x(0c Sk iytX&9M9, ^ noOijnl.] Corr. TcaOijTTJ. 

K xxxTin. ILtiL tva {li^ sZxi|c Sii o^x izi'} Desant nonnalia. Ac forte ita re- 
seribendom Srt dtsl $iaXa(Apd(VEi oxoxeivoS^ 

N. ZL. Aoocov Tou MiMtou.] Hacteniis Proclas. Deinceps Methodii partes 
«niitt qni adYersoB Origenem diseerit, caina patrociniam a Proclo sasceptam 
panlo post indicat. Veram si Procli est ea disputatio, qaae a nam. xvu. ad hanc 
uqse pertexitor, non lideo qoemadmodom Origenis caassam defendat, com 
tiBs dogma Tatidissime refellat et resorrectionem corporom affirmet Sed neqoe 
Ifethodii consequens relotatio ad antecedentem Procli sermonem pertinet, et 
Aglaophontis orationem conrincit, qoae nnlla hic extat Hic igitur haereo. At- 
qne aot transposita aot omisaa pleraqoe istic faisse verisimile est. Quae, si Me- 
thodii liber extaret, discemi emendarique possent. 

N. XLT. AAuTttt xal To eTvai.] Exponcta Tocola eTvai otconque sententia co- 
haerelHt 

N. xirTii« 'AXX' owdt 6 MazQXoi 6;coii6eTai.] Methodius ita de apostoii ra- 
pto sentit, ot in coelum primo, tom in paradisum terrenum sit evectus, quod 
oberiiia dedarat, 

N. LTXL Ou Y^ h^ hv^"* SX(i)(.] Praeclara et catholica apostolici iliius dicti 
seutentia, qoam Metbodias exponit, et adTersus hodiernae haeresis inscitiam at- 
qne improbitatem obserTanda diligenter, qui concupiscentiam , et quae ex illius 
contagione iuTitis nobis obrepunt, Tere esse peccata definiunt, quo nomine non 
iam xaOapol;^, sed axaOaoTou^ et impurissimos se essQ merito profitentur. 

N. Lxui. *Yt:o tou (xaxaptTou MeOoStou.] Notabis Methodium alio nomine di- p. 3^2. 
ctom Eobulium. 

Uimti}^ 3C0U xa\ Itcti TovauTa.] "Eizri sunt Terba , nou Tersus. 

El Y^ lorrtv &Xi}Olc l Ktp\ 9ou ofSeTat.] Hic ille locas est, ex quo Ruffinus 
Origenis adamator, et ab Hieronymo atque Epiphanio ob id alienus, asserebat 
Epiphanium iactasse ti libromm milia ab Origene conscripta se legisse. Quod 
nugacissimi ac Tanissimi hominis commentum refellit Hieronymns Apol. n. in 
eandem. Nusquam euim aut de librorum numero affirmaTlt Epiphanius, aut 
totidem a se lectos confirmaTit Addit Hieron. de Origenis scriptis Eusebii te- 
stimonium. 

N. Lxii. Koi $taip^v ik $<i^$6xa o^ou;.] Cum rubrum mare traiecerunt ludaei, 
totidem impressas rias, qoot erant tribas, Hebraeorum traditio est, quam Orige- 
nes memorat, Homil. t. in Exodum, et Kimchius in Psal. cxxxtl 

N. Lxx. 'Qi xo^ ^ xaXX{ci>v p.axapiTT](.] Corr. ro^ xa\ xdtXXtov h (iaxaphY)^. 

*EaTtv l^iiy Tot ^^c^x^tpa.] Forte Tot irzi x^pa, haec quae prae manibus habe- 
mus ac de quibus agimos. 

N. Lxxi. Ka\ 2oXo{A(ov 2v napot(i{at(.] Longius arcessita haec loci hnius inter- 
pretatio et ad Graecam editionem accommodata. Nam Hebraea nullam senten- 
tiae illias significadonem praeferont. Hortatar sapiens, ut rusticae rei et agri- 
coHiurae diligens habeator ratio. 

^aai Yfl^ o( ^9iqX^you] Mu<d$ou meminit in Ancorato. 



Digitized byVjOOQlC 



ccxxx 

AD HAERESIM LXV., PAULI 8AM08ATENL 

N. I. '£v ^{A^patf AOpYjXiavoO.] Imo rero sub Gallieno post Demetriuii oU- 
tnm. Eosebias lib. Tn. Histor. cap. xxn. bnpoBait Epiphanio qnod snb Avreliaiio 
damnatns et epiacopata deiectos est; adeoque Aareliani decreto, quod ChristiaBi 
antistites impetraraqt. Sed episcopatam aliqaot annis ante oeperat 

TV o^9ci> Tov 'ApT^(i(avo«.] Meminit Easebina Ub. y. cap. xxTn. NloepL 
lib. lY. cap. XX. Vide Aog. in haeresi Paalianonim. 

"Q^iztp «(jiAet xa> 6 Sa^AXtoc.] NoYati nomen perperam irrepait Nam No- 
Yatiani, qaod trinitatem attinet, nihil a catholicis diesensernnt, at in Annalibas 
docnit Baron. a. 265. 

N. n. ToXvjO^ ^l , 5ti outc )csptTO|jLi{v.] Frastra igitar in eios haeresi Phila- 
strins circamcisionem illam docaisse confirmat, qaod neqae Aagostinas, neqne 
synodica illa Antiocheni concilii, qaod adYersas enndMn eelebratam est, nec 
alins qaisqaam prodidit. 

N. nr. 'Q( ^l ol aXXot ^xd^Tat.] Paalolam diYersa sant Yetenun interpretnm 
Yerba, qnae iu Yariis Bibliorom lectionibns circnnferantor. Nam ex Aqoilae 
editione ita concipitor: ano [irJTpa^ 2(ti>p6pi9pL/vou 901 hp6oo^ KaiMvr^x^^ aou. £ 
Symmacho Yero: d>( xaT* opOpov 901 8p690( ^ vi6ty)( 9ou. Ex qninta deniqae: h 
(jiT{Tpa( iiA opOpou 9ot dp690( ^ v6(Stii]( 90U. Lxx sd sensnm potins , qaam ad Yerba 
respexerant Qnam aatem Yariae tam nostrornm qnam Rabinoram sint de eo 
p. 26S. ^^^^ sententiae. ex illoram commentariis repetere licet Hebraea ita hodie eon- 
cipiantnr '^P^ip^ pD '^P ^nWfl dn*t)a hoc est, ex ntero, ante anroram, 
Yel, ab anrora, tibi ros nativitatis taae. lxx legerant '^^Sl^p'^ genui fe. ffine 
apad Epiphanium pro h\E^i)(i^ fortasse sabstitaendam est ?sXe8/Bex; at in Hexa- 
plis QctaplisYe colon illad repraesentabat, in qno Hebraica Graecis characteribos 
scripta legebantar. lam illad XaxTaX Epiphanias Yertit xa\ npb tiJc Sp<59ou nat^ov. 
Qaae sant dno ac diYersa Yocis eiasdem glossemata. pD rorem significat '^pD 
▼ei "tpt^D Tel t^^tpD pneram et infantem, sed Chaldaice, non Hebraice. Qnare 
nihil ad hnnc locnm posterior ista notio pertinet 

N. Y. A^ete 8' ov Tt;* ^Set^a;.] Angelos ante mondi procreationem a deo fa- 
ctos esse plerique Yeterum patrum , praesertim Graecorum , arbitrati sunt ; et inter 
caeteros Gregorius Nazianxenus Orat. xxxyiii. Quam sententiam theologi qai- 
dam temerariam, et hoc tempore etiam haereticam pronunciare non sunt YeritL 
In quibus prudentiam ac moderationem merito desiderat Vasqnez in i Par. 
disp. 224.: ubi Yalidissime demonstrat nec erroris damnandam illam esse, neqne 
ab ecclesia reiectam; tametsi longe sit altera probabilior, quae angelos negat 
ante coeli creationem esse productos, quod Epiphanius amplectitur. 

'Ajso9TeX^^ Y^P > 91^i'-] Nimis otiose locum hunc e Psalmo 147. ad dei Yer- 
bnm retulit In quo nequaquam audiendus est. 

N. Ym. Ou6k TauToot>9to( , aXX' 6[ioo;>9to(.] Difficile est TauTooJotov Latine 
sic exprimere , ut ab eo quod est 5(jLooJ9tov distinguas. Significat antem essen- 
tiam ac snbstantiam ita peuitus eandem, ut ne personarum quidem discrimen 
admittat 

AD HAERSIM LXVI., MANICHAEORUM. 

N. I. At& Ttva OO^pavov.] Veteranom Acuam appellat, faoc est qoi miHtia 
defimctas legitimam missionem impetrasset. 



Digitized byVjOOQlC 



CCXXXI 



'Exovofdboi ^l iavx& xh xoZ If^vi].] Elias in Thisbi minim eMe scribit, qaod 
enm ladaei n*^ Tocent haereticoSi in Grtecorum commentariis scriptnm sit 
baereticnm qnendam extitisse, qni Manes diceretnr, einsqne sectatores Y^TIO' 

**0c xa\ auibc $oi!Xo; uTdJp/^e SxuOiavou.] Errat itaqne Theodoretus, qni Ma- 
nen cum Scythiano confnndit, nt etSuidas, cum tanto ante Scythianns extiterit 

'0 \th tU ^^^ TJ)v AIX^.] Lib. ni. Reg. cap. ix., 26. Classem qnoqne fecit 
Rex Salomon in Asion-gaber, qnae est inxta Aelath in litore maris mbri in terra 
Idnmaeae. lxx. AIX^O, non A^XcGv. losephns lib. Ym. cap. vi. Asiongaber ait Be- 
renicen Tocari, hand procnl Elana nrbe. Sed hallucinatns est, ut opinor, lo- 
sephns. Nam Asionrgaber in Idumaea ponitnr. Bereuice yero a Ptolemaeo in 
Africa ipsa, longe snperior, ac Thebaidem ex adverso respidens, quod Epiphanii 
descriptioni congrnit, qui Berenicen tertinm Rnbri maris portnm enumerat 

N. u. EU *r«^tX^v Jt^Xiv.] Stephanns T^/tjXis xci)jii] Al^^izxou. 

Kol ptpXou( T^apac] Apnd Snidam iv libromm istorum autor fuisse dicitnr 
Terebinthns , sive Bnddas , quorum etiam ordo aliter instituitnr. Nam primns 
mjsteriomm, secundns evangelii, tertius thesanri, qnartus capitum. 

N. in. nep\ Tol{ Yjp6vQii tcov a7:o7T(5X(i>v.] Commode istud accipiendum est, 
ut apostoloram tempora vocet, quae illis proxima sunt Nam ut apostolos viderit 
Scythianns neqnaqnam procedit, uti postea constabit, cnm de Manichaei tem- 
pore dispntabitur. 

N. XI. 'Hp^jjia TCtSs £v cj laoTw.] Corr. ^pi[ixt Tztoi' £v & etc. 

N. xn. Aib auiol ol Mavtj^otoi.] Verti potest: Ob id Manichaei super arvn- 
dinet cubant, Nam Mattarii propterea dicti, qnod in mattis dormirent. Ang. v. 
con. Fanstnm Manich. 

6(i>[xa( l\ in\ Tf|V 'fou8a(av.] Corrigendnm ex Theodoreto videri possit iiti 
Tf|V 'IvSiav. Nam ut Christnm imitaretur, cognominem illius apostolo discipnlnm 
in Indiam allegavit. Yerum etiam infra n. xxxi. Thomam istnm psendoapostolnm 
in Syriam destinatnm scribit. 

"'EXe-fe 2^ iauTbv h Movt];.] Imo et Christnm seipsum esse dixit Theodor. 

N. XX. 'l^buo^ (t^Xco :cXY)Yeic.] Hierosolymitanomm antistitum cathalogus 
iste ex Eusebii Chronico et Historia descriptns est, quem et Alexandrinnm Chro- 
nicon et Nicephori perinde Chronicon exhibet £x quibns omnibus , hoc est ex 
Ensebianis fontibns emendandus est Epiphanii latercnlus , velnt cnm tertinm 
nnmerat Indam, qui ab Ensebio et caeteris Instns appellatnr. Item iv. Zacharias 
ab Epiphanio ab aliis Zachaeus vocatnr. Snnt et alia quaedam in nota tem- 
peram ab Epipbanio, vel potins a librario, commissa, quae nt accnratius disqui- 
rantur. Primnm e Nicephoro enndem illnm catalognm cnm singulomm antisti- 
tnm annis exscribemus, nt et Nicephornm eadem opera castigemus. 



p.264. 



INDICULUS fflERGSGLYMITANGRDM ANTISTITUM. 





Episcopi. 


Anni, quibna 
•ederunt. 


I 


lacobns Domini Frater 


XXVI 


II 


Symaeon Cleophae F. 


xxra 


m 


InstuB 


VI 


n 


Zacharias 


IV 


V 


Tobiaa 


IV 


VI 


Beniamin 


n 



Digitized byVjOOQlC 



p.965. 



ccxxxn 








Epis^opi. 


sederoDt. 


VII 


lo&nnes 


n 


vm 


Matthfteas 


n 


IX 


Philippus 


I 


X 


Seneca 


IV 


XI 


tastns 


IV 


XII 


Levi 


n 


xin 


Ephnum 


n 


XIV 


loseph 


n 


XV 


ladas 


n 


XVI 


Marcns 


VIII 


xvn 


Cassianns 


vm 


xvm 


Pnblios 


V 


XIX 


Maximns 


IV 


XX 


Inlianns 


u 


XXI 




m 


xxn 


Symmachns 


n 


xxin 


Cains 


m 


XXIV 




IV 


XXV 


Elias 


n 


XXVI 


Capito 


IV 


xxvn 


Maximns 


IV 


xxvm 


Antoninns 


V 


XXIX 


Valens 


m 


XXX 


Dnlichianns 


n 


XXXI 


Narcissns 


IV 


xxxn 


Dins 


vm 


xxxm 


Germanio 


IV 


XXXIV 


Gordias 


V 


XXXV 


Narcissns secnndns martyr 


X 


XXXVI 


Alexander martyr 


XV 


XXXVII 


Mazabanes 


IX 


xxxvm 


Hymenaens 


xxm 


XXXIX 


Zabdas 


X 


XL 


Hermon 


IX 


XLI 


Macarins 


XX 


XLn 


Maximianns 


VI 


XLm 


pnlso, snbstitati snnt tres 
Arsenias 
Heraclias 
Hilarios 

Secnndam qaos iteram 
CyriUas restitutas in ii. 
synodo sab Gratiano 





Digitized byVjOOQlC 



CX5XXXIH 

Hmo N i^ eph ori Chronieon. At EvMbins lib. it. eap. t. M in ChnHi. negat oon» 
stwe, qiiot anms fiierosoljmis opisoopiis qnisqne sederit. Illad extrs contro- p. 266. 
tertiun esie , breti Mlmodnxn tempore praeftdiee , adeo nt ad postiemam Indaeo- 
nm fttbaidio&em, qnae 8«b Adriuio contigit, epiacopi ftierint omnino xt. Itaqne 
nnde aiagnl^vmn annoa exptaoataB sit Nioephoros, diTinare non posamn. Pea- 
aime tamen conceptoa eaae non dulMnm eat Imprimia lacobo annoa tribnit xxti, 
STmeoni xxin, qnod atmnqne falsnm. lacobnm eodem anno, qno Gbriataa in 
coelam aacendit, ordinatom Hieroaolymc»iim epiacopom docet Knsebiae in Ghro- 
nico. Neqae entm Temm est, qaod Alexandrinnm aaaerit, tom a Petro oidiaatam 
ease, cam ia Romam proficiseeretar. Occisaa est aotem anno Neronia til teatf*- 
boa eodem Eosebio et Hieronymo in Script Ecclea. Longe enim ab«rrat Alexaadr. 
Cltton. qaod Yespasiani i. Indict xi. Galba et Tito RoMno coas. lacobi necem 
eonsigBat p. 581. lam Tero ei , at antea plnribaa dedaratom eat, pasaio DoaiiBi 
in annam lolianam lxxti. congraat, Neronis Tero tu. loliano cr. Dionysiaao lx. 
iaierit, lacobos xxx plos minos annis pontificatnm tenoit Symeon porro com 
ab Boaebio in Chronico Traiaai x. in crocem actos dicator, hoc est Ohristi crn., 
aanoa solidos xLTn exegit in episcopato. Inaeqoentes Tero t. pontifices ad aa- 
nom Traiani xix. non ampHos x anpis praeftieront, si Terom scripsit Epiphamoa. 
Nam xTm annos illis attriboit in Chronico Nicephoms. Secondom qoos octo e 
eiicmiOiBione reliqoi sont episcopi ad extremam osqae lodaeorom cladem, qoae 
Adriaai xtiil ab Eosebio ponitor. Atqoi xtdl Adriani iniit anno Chrisd cxxxt. 
firgo epiacopi iUi Tin non oltra xx anaos sedem illam obtiaoeront Sed mendo- 
sos est Epiphanii locos; in qoo scriptom est ft^^pc Ivdcx^ou 'Avtci>v{ou. Ubi pri- 
Buim pro 'AvtcoWou 'A$ptavou sabstitaendom. Tom ^vvtaxatdfixdcrou pro ivdsx^bou. 
Eoaebins eaim, ex qoo ista transtoHt Epiphanios, anno Adrianixix. Mareoak 
poet XT ladaieae stir^ antiBtites primom e gentibos Hierosolymitanam ecde- 
siam rexisse scribit Sed iUod Epipbanio camssam attoHsse Tidetor erroris ; qood 
idem Eosebias Hb. it. Hist cap. t. com Hierosolymitanos omnes episcopos r»- 
ceaniiseet, subiude Adriaai xu. annum commemorat, qoo Xysto deftmcto Tele- 
sphoros soccessit Unde coUegit soperiora ad annum xi. pertinere. Seqoontar 
episcopi T qoos ad x. Antonini Pii pertexit Epiph. At Eosebii Chronicon solom 
Marcam ad annom asqoe Antonini xix. perdocit, qoo demom Cassianom safficit. 
Qna ratione xxii annoe Marcom oportet sedtsse. Praeterea inter loHanam et 
Oapitonem Eosebios et Nicephoros EHam ponant, qnem praetermisit Epiphanios. 
De Naroiaso, einsqae admiiabiH sanctitate ride qoao Eosebios Hb. ti. prodidit 

^OfUM iko KMik^^tJbii Xp{<TToO.J Manichaeorom origo diUgenter est in Fastia 
adnotata , Tolat insignis qoaedam labes Christiani nominis ac calamitas. Sed de 
anno ao tempore scriptores mirifice dissentiont. Epipfaanios uoster xXoxux^ 
Aoreliaai et Probi temporibos emersisse scribit Qoae enim ab asoensione Christi 
temporia ratio poaitor, mMidosiseim» est et sabinde castigaiida. Sopra nom. i. 
ia iT. Aareliani imp. annom coaiecerat In Hb. Tero de Pond. et Mens. aano ix. 
GaUieni triboit Sosebias in Chron. anno n. Probi, Olymp. cclxit. anno seeondo, 
Antiocheaomm cocxxt., prodiisae Manichaeorom haeresin notat, et aeras aUqoot 
cintatam adiicit; qaibqs Christi annos cclxxtui. adscritntor. Leo Magnoa Ho- 
mii. u. de Pentecoste: Mamckamts ergo magi$ter f*MtatiM diabolieae et oofnhtor 
tm pertH tioms obMcoenae, eo tempore damnandue inmtttit, quo post reeurreetionem p. 967. 
domim Ateentesiwtue et sexageiimue annue impletus eet, Probo imperatore Pauiino- 
^ consuU. Obscariesima snnt Aoreliani , Probi , iisqoe proximorom imperato- 
lam tonqpora, somma Consolarinm Fastoram varietas, nec in anais ac coaaaia- 



Digitized byVjOOQlC 



CCXXXIY 

tibos digareadis qniaqvAm imiis eum altero coDBeatit Itaqne fnpimam «i ift- 
trieatiim totom ittud negotiam e«t. Probnm «e Paalinom coaa. Gaaeiodorae 
Aurelio ae Marc^ino coes, subiicit. Faiti Siciili post Aareliamam ac MaioeUi- 
nom Tacitom et Aemilianum collocant, quiboa Probom PaaUaamqae aobtaxMt; 
qaos poateriores Onafiriae ininria pcaetermieit aoffectoaqae credidii. Nam pio 
erdinariie in onuiibaa Faatis agnoacantor. 8ed ai ante Tacitam n. et AemilianBm 
ponaiitar, ad Aareliani imperiam , non Probi, pertinebant Ideoque in Annalibna 
Eeelesiaatieia cnm Aoreliani tii. componontor, anno Gluiati 277. Etonim poei 
AareManom Tacitoa aeqoitor, qoi nonniai menaiboa vi. imperiom tenoit Seeoa- 
dom qoem creatoa eat Proboa. Qood si poat Tacitam et Aemiliaaum Proboa ae 
Pailinaa aobatitaaBtor, iam iatia coaa. Proboa imperator annom Imperii aeottn- 
4om inierit; qood Eoaebii Ghronologiae conaentaneam est, qoi anno Probiu. 
ilanichaeenun originem assignat. Qmod fortasse Terias est Sed in Onnfrii Fa- 
atis doe in Probi imperatoris annis omissa sunt paria coss., quanqoam in soperio- 
ribms annis onom compensaYerat Ita uno duntaxat anno snblato, cum aera 
Dionysiana conciliatnr, qood pleriqoe Fasti ezponctis dnobos consulatibna ob- 
tinent. De quo alias opportomus. Qaam absurde de initio Probi imperateda 
£oMndat. Temp. lib. v. ^putet Scaliger, soo loco discntietor. 

Ad Ifanicbaeom, siye Manetem, qood attinet, variae sob idem fere tempms 
enptioBes monstri iliios foerunt, et insignibas alicoios facinoris notis oelebraiae. 
Qoae camssa fiiit, cnr non iisdem imperatoribus atqne coss. haeresis istima origo 
Mendiretnr. In anms Ghristi longios abhorrent Epiphanios et Leo M. Probos 
•mim ae Paolinos coss. incidont in annom fere Gfaristi 277. in aera Dionyaiana; 
qmo ez nomero xxxi annis dednctis 246 anni reliqui sunt ab ascensione doautt» 
totidem seilicet, quet exmiiorum sententia poateriore in numero ponitEpiplmBims. 
Prioris aotem epocha non dbcb x^ avaXij<|«cu( , sed dbcb tt|$ ouXXi!<^ici>( , toI jvtiamK 
mreessenda Yidetur. Deniqne apud Leonem pro oclx. legendum ccxl. Nam ro- 
tmndos hio numenis est a Gliristi ascensione deductus. Gaeterum ex iiac Btfi- 
phanii pntatione non mediocriter id, quod sopra plenius ostendimus, astrmitmr, 
Ghristi domini passionem et ascensionem in lulianum lxxyi. incmrrere. 

Kak dbcb t^tc, xa\ lu^ Scupo.] In chronico Nicephori pro Bazas, Zabdas )egi- 
tur. Item pro Maximo , Maximianus; perperam. MaximoCyriilus successit , qmo 
ab Arianis extrnso (ait Nicephorus) tres eius loco ordine subrogati, Arsenins, 
Heradius, Hilarios. Postea Gyrillos ia sedem restitotos secandae synodo imter- 
fuit Gratiano imperante. Haec Nicephoms. Hieron. in supplemento Gyrillos vr 
ennmerat post Maximnm. Aliis unnm per ea tempora Cyrillum fuisse plaeoit De 
quo consolendi Annales Baroniani a. cccu. Agitur et de GyriUo haer. Lxxm. 
p M8. BaatXik ^l ot xaOi^c] Probum imperatorem praetermiBit hie Epiphanioa, 

an librarins, quem lib. de Pond. recenset, eiqne annos sex et menses dmos attri- 
buit; Aureliano Tero annos t menses ti, quot Ensebii chronicon nomerat De 
qna re soo loco Tidebimus. Ita Aureliani qnarto, Probo et Panlino coss. Mamt^ 
ehaeoram haeresis emersit 

'Qi thfoi i,i:o Tou s{pi2(iivou Mdcvi).] Annus hie, qno haec commentabatnr Epi- 
phanios, Ghristi est ccclxxtl Yalente imper. t. et Yalentiniano laniore n. coms. 
«om soperiore anno mortuus esset Yalentinianos senior, post considatmm Qrm- 
tiami m. et EquitiL Mortuus est enim NoTemb. xtii. expletia in imperio amnia xn 
minna G diebns. Quare castigandus Socrates, qui annos xm imperasso aeribit, 
qmod neqaaqoam procedit Nam coepit anno coclxit. posi biaeKtum. Itaqme 
ammoa aerae Dionysianae ccclxxti. Yalentis est xm., Qratiani Term ix. axiams, 



Digitized byVjOOQlC 



<5CXXXV 

fti fa a pf t e f a p«tT« renaiidatiu est mido ecoirsyn., «t initio Imiuf operii ad- 
BOtSTinmt ez Somte. At Yaloiitiniamiu iviiior n. pott patrU obitiuii die im* 
pmtor amilitibiis est aalntatas, eodem antore Socrate, nec non et Ammiano 
Mb. nx. Ottm adrereaa bane liaeresin eeriberet, tertiam iam annom in iioc opere 
▼eftabatar Epiphaniai. Qaippe anno cocLxxrF. aoribere eet aggreasaa, at in prae* 
fitione docoit 8ed ab orta Mamchaeomm ad bonc ipsam annam mendoaf aiaM 
namerantnr anni Lxxm , pro qnibas annoa CTn rescribendee in margine cen- 
iaimaB. Pendet ea nnmerandi ratio ex imperatoram anniB, de qaiboa, mazime* 
qae enperioribas, eamma eet, at ante monaimos, annaliam discrepantia; de qaa 
alio in koo stataemas. Interim si 4mreliano ▼ dontaxat annos cam measibas 
aliqoot arrogemas, atqae ilUas anno iv. Manes prodierit, Probo etPanline cess. 
esto annos iste Cbristi cclxt. Hino igitar ad ccclxxyi anni namerantar cn. 
Qaos ita ex Epipbanii mente partim boc ipso loco, partim lib. de Pond. dispen* 
sare possnmos. Aorelianas post eam annnm^ qno piimam Manes exstitit, rixit 
annam i, menses ti, Tacitas m.Ti, Probas a. ti, m. it, Garos cam filiis a. b, 
Diodetianas a. xx, Constantinas a. xxxii. CoUigantar ab anno it. AnreliaBi ad 
Gonstantini obitnm anni Lxni. Obiit' Constantinas ex omninm sententia anno 
ccoxxxm. A qao ad annnm ccclxxti. reUqni sant xxxix, qni ad lxiii adimieti 
sammam conficiant annornm cn. 

N. XXI. *Hdi) 8i dtv^p^ (Aty^ot^.] Theodoretas scriptores, qai adTersosMa* 
nichaeoram sectam commentarios ediderant, recenset istos, Titom BestrenonMi 
episcopmn, Diodornm Tarsensem , Georgiam Laodicenam Ariannm, Sosebiam 
Fhoenieem (hoc est Emesennm). Qaod ad Easebiam Caesariensem attmet, So- 
crates Ub. i. cap. xtii. scribit ieiane admodam in Ecclesiastiea Historia Mani- 
ehaeornm ab iUo mentionem esse factam. Qoa de caasa totam eias hiiteriam ex 
Archelai scriptis aberios exponit Qaare praecipao aUqao Ubro haeresin istam 
oppognasse Tidetar Easebias. 8ed qaod Origenem adTersas Manichaeos elaca- 
brasse aliqaid Epiphanias ai&rmat, temporis ratione ipsa refeUitar. Mortaos p. ms. 
enim est Origenes annis fere xx anteqnam Manichaeoram saperstitio in locem 
«mergeret Siquidem grassante SeTeripersecntione, anno eias imperiix., q«i 
est aerae Diooysianae ccn., aetatis annam exegerat xtii., ut Easebius assajt 
Hb.Ti. cap. m. ObUt Tero anno aetatis lxix. imperante Qallo, eodem aatote 
Ub. Tn. cap. i. Additis igitar annis lii, nt lxix impleantor, mortaas est aerae 
commanis anno cclit., dia ante Manichaeae fsctionis ortnm. 

N. XXII. E{ ^ ^ f <59ttiK , xo^ xaxk 9uvi|9e(av.] Terrae motas natnraUbos ex 
canssis oriri ninris {$(bmx«>c negare Tidetnr. Qaod et apad Pliilastriam legimns. 

N. xxm. 'F.v Tf| ipYjH Sl T^i^ xo9pLoxorfa<.] Qao anno post orbem conditam 
Abelnm Adamas gennerit, Moyses tacnit Hic anno centesimo necatns didtar, 
cam aetatis ageret xxx. Unde lxx. circiter anno natnm oportait Sed haec mera 
dirinatio est. Porro ixtttoorbv pro &ta9tov emendandnm esse nemo non Tidet 

N. xxT. 'Apx^ Tbiv Tot; M^evmo^.] Primns portentosae UUns haeresis ep- 
pagnator, ob idqae singnlari laade dignns, Archelans extitit, qai habitam a se 
com impostore dispotationem in commentarinm redegit omniaqae nefariae 
s up e r s iiti oi ti s arcana patefecit. Ex hec Archeiai coUatione caeteri deinceps hanse- 
nmt omnes, qni haeretici UUas historiam ac dogmata scriptis prodiderant. Me- 
minit Archelai in Scriptoribns Eccles. Hieronymns. 

N. xxrn. 'OfJiot} xal & Osp(9(Ab$ ^X***^*] ^^^ 6tp(Tn(^ 

N. xxTm. E? Tn XoTktat tU tb t*dtt>p.] Corr. i? Tt? XoUtTa(, %U tb Mwp: 8* 
qkis lataf, tn aquam 9uam coMtnnffit animam. 



Digitized byVjOOQlC 



caxxxvi 

h. ux. '£vttta«to Sk t*t( ixXcxtoi^.] De MAmdMiMnm Awtti«»Hh<n M 
Elaetis agii pliiibM in lodt AvgnitmtM» prM > o r rim contra FaMtw. Ueai 
BpittmiT. 

'M. xxun. £hc jc^tv IXOol>v c2c ta (i^.] Lencnle hic haikiciiMtar. Bteoim 
Marouf eap. ▼., 1. x^v x^^^p^ '^ r«5apv)v<i>v appellat, Matth. r«pYtoi)V(5v. Loeaa 
eap. VIII., S6. r«dapi)vdv. Ladnni inteipres obiqiie Geras enoram. Geraaa ol Ga- 
dara aliis oppida d«o ; aMie unvm et idem fiuaee Tidetnr. Yide lanee&iam oap. ixx. 
Go&cofd. A qaibQS tranaamnasa qnaedam regio nomen aooepit. 

N. XL. ^Exce^ Y^tp 6 McrOoftoc.] CSirysoet Hom. xxix. in MaMh. dnoe £vaa- 
ga£etai ita coneiliat, nt Lneaa enm tantnipmodo eommemoraverit, qni ab mole* 
etiori eeaet daemene correptne. 

N. xLTin. «MXcjv Vk )r(i>p{cov.] DepraTata ieta ennt; nisi forte tataoxaoiv 
tfiv 7ft>p{«iv dixit pro tU '^ yj^P^^ 

N. L. "Ofcep xotijvta c^; icsvtay (Xtoot^v.] 8i Chrietns anne aetati» xxx. bapti- 
aatne eat, ieqne a mnndi conditn faerit rm oix aanne, natne erit ex Epihanii een- 
tentia anno mnndi tm colxxx. Variae ex lxx eeniorvm ratiociniie amoram 
eommas ab orbe oondito collectae ftiieee Graeci demonstraat Nam praeter hane 
Bpiphanii Martjrologinm Romannm aliam inetitnit, eeenndwn qnam ad Christi 
natalem anni nnmerantnr 5199. Praeter hanc tres aliaa in nen esee repeiimne. 
Prima eet qnae Christnm anno 6493. Tel 5494. natnm pntat, qnae a nonnnllis 
iortioehena nominatnr. 8eoiinda, qnaeChriatinatiTitatemiQannQm550Q. con- 
iiflit, qnam Aethiopicam appeUant Tertiae, qnae et omninm celebeirima eet ei 
p. tro, n s it at issh Ba, ab orbis initio ad Christi natalem annoa pntat 5509. De iie aliaa 
nberins disseremns. 

N. LxxTi. ^9i ^l b o^tb; M^EVi)^.] Fort ffiw tou< ^(uttfpou^, nt aeqneitia 
peranadent 

N. Lxzxn. Ttc^ to (ft^pov x&i !( otaditnv.] Hieronymos Epist xt. ad Alga^ 
siam Qn. x. iter aabbati ex Hebraeomm traditioae dnobns pednm miiibna deinit 
Bebraei Tero magistri dno cnbitermn milia constitanttt, quod et certins Tideti». 
Nam ita dooet BUas in Thisbi Tocabnlo dint^. Cnins modnli definitio ex oap. 
fixod. XIX., 12., et potieeimnm ex loene ni. com. 4. petitur. Ut nimimm eo sa^ 
faati die Moeret aocedere , nt interpretatnr R. Selomoh. lam cnbitns ex VitmTie 
Hb. m. cap. i. eeeqnipede eonstat, sire palmis ti, hoo est digitis xxiv. Herodotns in 
Clio stadinm ti esse tngeram scribit, id eet ^'pt&v centnm, ^pyucov pednm ti, aiTe 
enbitoram it. Ex qno seqnitQr in stadio pedee esse no. Unde uu cnMtoram, eiTo 
fuiiim MMM, etadiis v respondent, qaantom inter Hieroeolyma et OiiTeti montem 
interTalhim ftnt, nt losephas lib. xx. cap. ti. testatnr. Ideo Act. cap.i. com. 12. 
sabbati iter i^pellatar. Apad Colameliam paalo maioi est mensnrar stadiL Nam 
iib.T. c^ Tii. actom definit pedam eeee cxx , iugeram Tero daoe actas contiiMie, 
et eese pednm oxl , semiingernm antem a Gallie arepennem Toeari, stadtam deni- 
q»e paaenshai>erecxxT, hoc est pedesDCxxT. Passns enim qnlnis pedibns eonstat. 
Unde mitte passns pedes habttit tm. Gregoitns toio Tnronensis lib. i. Hist oap. vi. 
avepennee nni stadio tribnit t. Qna ratione in arepennem lxxx impatandi annt en- 
biti, siTe pedes oxx , qnot a Colum. tribnuntnr. Ita qninta parte maior erit arepen- 
nis Herodioti i^thro, quod iagerom pleriqoe Tortunt Sed de ic>iOpou Tariatate 
totaque hao metiendi ratione pinribns agere, neque otii nostri est, neo iwtitntik 

N. LxxxiT. N«>e Yop 9ti>6e\; a^cb toS xaTaxXttO(&o3.] Hiatoriam hano et orbis 
partitioiiem exponit in Ancorato piuribus, a nnm. oit. Bhinocomra cnr HM>raice 
7719 Neel appellari potet Epiphanins, Lxxlnterpetee fecerant, qni Bsa. xxth., 19. 



Digitized byVjOOQlC 



ocmvn 

q«o4 «flrijptsm «i CT^Sra ?m "if «<i torraitem Aegypti, ^Ptrtmit &•< 'Pcvo- 
MpaSptav, ot Satniias noeter ebsenrat tom. i. Asn. Hitfonymiit td hone looiaic 
Fro torremkt AefjfpH lxx i24tiioeonfram trangtmierunt , quod eit opHkm iu ^epy- 
pa P^UctetHnaeque eot^nio^ nom tmm verha •cripturarum, quam 9enmm verbonm 
exprimeKtee. Unde sk iU«d «edpieadm eet i^md Bpiplianivm : 'PcwmopoOpa j3kp ^ 
ip(ij|vc^at NfkX, ot idem eit, «tqoe alio Toeabvlo nominator. Meqae enim tam 
imp e i i tu s Hebfaiami, aat HeUenismi Aiit, nt 'P(yoxepM>p«v idem ac pns iigni- 
fieaie erederet. 

Kst\ Mapeiavd^ivYjv.] Mariandinomm regio, qnod sdam, in Bitbynia egl, non 
in Africa. Ant igitnr aliennm in locnm irrepsit, aut aHter ea tox conformanda 
videtor. Nimimm dbcb tfjf Mopf^a^ Xf(iLV7)$, nt si Mapttav^, T^el aliqntd ad emn 
modvm iafiexnm. Mam Maria Stepbaao M^epcta ffdXt( et X{(xw) est, qnae et Um- 
raeotis dicitar in Aegypto , de qoa Strabo lib. xtii. AdinTat coniectaram nostsam, 
qnod MapMtvduTJj per t simplex, i^nd Epiphaniom Tero per dipbthongnm scribi- 
tor, nt axb -^ Moptkc originem dnxerit Possomns et Maps<i>TixJ^v legere, qned 
eodem recidit. Nam Mareotica Aegypto centribnitnr, et enm Libya eopalari aotot. p. 97 l 

Atirnjpi^.] Leptis nomiae daae censentar nrbes ia Afriea apnd PMniBm, 
Melam etc; altera cognomento magna, altera parra dieitnr. A priove fietmatw 
peiLiiiflexiottem Leptimagnensis apnd Gypriannm iu ^Mseop. Sententlie de Hae* 
letieia baptisandie snb finem. Yi^tor igitor apnd fipiphamnm AsimpL&YVijv s«b- 
stitaendam , aot eerte Asictct^v. 

Kdt Ti}c ia^ r«dc(p7)(.] Qaasi Qadira regio qaaepiam Afiricae sit, ant Maa- 
ritaniae, qaemateodom etTingitanae Hispaiuae nomen impositom, otHispanla 
Traasfretana, Tel Tingitan» diceretnr, in Motitia. Fortasse sic interpretari cem- 
modiiis Ucet , oi "fjk^ sabandiator, pi^pi x^P^ "^ ^ VaM^ , qoae «itra G»- 
des regio sit. 

'AXci^atotp^Tiiv.} Leg. 'AXapa<rcf({Ttv. Sed nbi tenrarom ista proTinda sit, mihi 
midam satis explieatom. In Syria, tcI finitimo aliqoo ad Orientem tracto posi- 
tam esse demonstrant adlonctae regiones caeterae. Atqni Ptolemaeo 'AXa|i4Rpa 
Aegypti orbs est, et AlabaBtrinns in eadem Aegypto mons. Plln. Mb. t. cap. ix. 
M M* oppida MercurH, Alahattron^ Camm, V«mm extra fines Aegypti, bee 
est nltra Ridnocoraram Alabastritis ^(^nii debet esee, neqne tamen in Phrygi% 
nbi eiosdem nominis oppidnm coUocat Stephanns, ibidemqne X{&ov Maiinkw re- 
periri soribit, hoc eet Alabastriten. Qoare ampUas de ea regione cogitandam. 
Apnd eondem Stei^umom inTenio 'AXapo^^iov n6Xii Xupca^ ex Charace, Txii.Cbro- 
nicon. Coins ex affinitate Tocis ride an ad hnnc Epiphanii locnm emendandnm 
compendii aliqoid possit fierL 

Kai *0|i9)plTcv, xai 'AS«>pCtTtv.] Homeritarom regio in Aethiopia oensetor apnd 
Steph. Pfia* lib. vi. cap. xxtixl inter Aiabiae popolos Homwitas reeenset, ac na- 
■BMrosiasimos esse scribit Ptolem. locom iUis in Arabia Fellce tribait, et qoidem ^ 
in intimo recesso, haod procol ab Arabid freti fkocibas , qoibos com Hobro mari 
coBunittitBr. Mec abhorret Procopios, qoi lib. l de Bello Persieo pag. 82. in 
eodem tracta ponit Homeritas. Qoibas oppositos eaae narrat in ahera coatinente 
traas fretun Aetfaiopas, qni Anxomitae Tocantnr. 'Opar^ttSjf* di MTovTixpu p^tota 
h Ti| &vTadpa< 4^^*^ AISio^cc^ oIxoSocv, ot A&Sci>t&tTat xaXotivTat, Srt djj a^TifCf T3t'^- 
o{Xii^l9TtvivA&$(i>(iLt8c 9c6Xct. Vides apodProcopiom Aoxomitas ab Homeritis longo 
iatefTaUo distiiwtos, non pro iisdem nsBrpatos, ot nennnlli scripseront Ac qnod 
ad Homeritas attiimt, de Arabicis istn accipiendos est Epi{Aaiiias. Sed in Azo* 
■olide Tix eet Bi ab err<we possit excBsari. Mam 'AfcopCtTK siTC , ABxomltis, at 



Digitized byVjOOQlC 



ccxxxvra 

ndimoa, in AeiUopU, nen ln AaU dtam. Iiabet, nt t«1 ^iphaiuu if— iMo 
faatoi operii tC in 8«tliiuiii 4oeet, cnm de propagatiene gentim agit Qn>W" 
obrem A£neae regionee, et ad mefidiem eitaa cnm Asiaiicu et orientalibna per- 
mieenit. Niei forte Anznmitafl, qnemadmodnm et Homeritas, in Arabia qno^iw 
coUocandoe qniepiam pntet, nnde in Aetluopiam trensfretarint. Nam et Aetiyo- 
paa constat ab Arabtbns propagatos, idqne toI i^peUatio ipia probat Eteoim 
'ApaoT)Yo\, qaod nomen Aethiopee hodie eibi yendicant, in Arabia toriliBra apnd 
St^l^iannm poriti snnt. Vide qnae ScaHger ad Compntnra Aetbiop. observat 
Ub. vn. de Emend. Temp. 

ILai ioUYtocv xaV Aipkv.] Bngeam nnsqnam alibi reperio. Nisi qnod Esiberis 
p. S7S. eap. xn., 6. Aman^Bngaeos appellatnr. Sed pro Bouy ato^ ^Aytrftuo^ qnidam reeeri- 
bnnt, non recte. Potest enim ignoti cninsdam loci nomen esse, et qnidMn inSyria. 
Nam qnod Maoedo einsdem libri cap. zti. com. 8. Aman esse dicitnr, handTana sn- 
spitb est, interpretem Graecnm, qni snb Ptolomaeo rege Graecam intetpretatio* 
nem edidit, Macedonis nomengenerattns nsnrpassepro peregrino, et Enropaeo, boe 
ert ab Enropaeie orinndo, qni in Syria Asiaqne consediesent, cnm ab Aaiatifis 
Qraed tnm omnes Macedones Tocarentnr, nti Ghristiani a Tnrds Tnlgo Frand, 
Mabnmetani a nostris Tnrcae nominantnr. Qnam coniectnram indieat Berrarias 
noeler. lam Liba, qnantnm ex geogr^his coUigi potest, nnlla in orientis isto 
tiaetn reperitnr. Nisi qnod i^nd Poiyb. Ub. ▼. Meaopotamiae oppidnm eins no- 
minis est Sed regionis non opindi hoc loco esse propria Tidetar appeUalio. 

Hkrfopttc.] Qninam sint Magardes qnaerant qnibns otinm est, et ntm U- 
lyiki Pamnoniaeqne popnU sint Nam et Magares Tnrcae passim Hnngaros to» 
cant, et |Mrfapie{i^ a Graecis Tnlgo Maco|UTi(|&b( appeUatnr. Sed haec Imige 
Kpiphanu temporibns recentiora fortasse non congimant Qnaerendnm igilnr 
ampUus. 

Tfii xe xtti¥ Sx6irr«i>v.] Non mak, nt opinor, £x^t»v pro Sxdxtwv reposnimns. 
Seeti ab Hispanis ortnm habn«rnnt At Frand Epiphanii tempore prope Rhennm 
cirea Frisiam et Batariam habitabant 

N. LxuT. Kck xad' ix^9TY)v ^L^ov.] nind Im^ non dbcopi)Tcx««c anmi pnte» 
sed idem esae atqne aeqnaUter. dtaod ait xoO' Ixdi9t«]v ^l^jmv Incetnaa arsisae, 
de nocte, qnae vux^|^P<h> ptfi ast, dnbinm est nnUnnu Sed ntmm interdin 
qnoqne Inxerint non adeo constat. Lyranns et Abulensis ad Ub. l Beg. noeta 
^nqne pariter arsisse scribnnt, sed noctn plnres, de die pandores, hoc est, nt 
losephns asserit Ub. ni. cap. ix. qnatnor. Qnornm opinio antoritate Scriptnrae ni- 
txtnr. Si qnidem Exodi xxx. com. 8. tam mane componi Inoemae qnam ad to- 
spemm coUocari dicnntnr. Quando componet hicernas, {ncendet iilud, 9t qnando 
coUocaUt eaa ad veaperum etc. qnod inteUigi non potest, d Tespere dnntaxat ae- 
cendi Incemas moris ftierit Yemm nootn dontazat Inxisee persfncne dooetnr 
Sxodi xxTi. com. 21., nbi de Incema ita praescribitnr : Et coUoeabunt eam Aaram 
tt^UU emt, ut uspie mane luceat coram {iomtno: lxx. ^' ioic/poc Idk xpciil. Id- 
ipsom et ex Ub. i. Reg. cap. ni. com. 3. dedndtnr. Lucema dei antequean estm- 
gueretury inqnit, Samuel dormiebat in temph domim, ubi erat arca dei, Qni lo- 
cns dim in Latuiis codidbns mendose legebatnr hoc modo: Nec peiterat tridere 
lucemam dei {Mtequam extingueretur, adTorsns et Hebraicam fidem , et Graecomm 
inteipretationem. Qnod Titinm olim iam snbodoratns erat Lyranns et a Gle- 
mente pontifiee noTissima recensicme snbktmh est Qnare frnstra Bibem noster 
Abac. n. ita obsoletae hnio ledioni patrodnatnr, qnad *! copnlatiTnm ki Hebraao 
rednndet: Et non poterat videre , et lucemam dei. Sed ees eommentaiioa ai^ 



Digitized byVjOOQlC 



GOXXXIX 

eflfrirtiiMn tcripait Bjbert. fiodk rero emn Htbraeis et QnMcif LatiBi codicM 
▼erW iU*, Imeema dtmini (uOeqmam exHnguereUiry alteri commati tribmmt Hie^ 
lenymne in Tmdit Hebr. bano ipeim loemn deelarans, baee e<9ibit: Quod 9ero 
mt: Ei etmtepiam hcema dei exHmguere^ in tempio domini, M erat area dii, 
Semmel dormiehat, Attieguam iueema dei exHnj^ereiur, inieiUgi oporlei, a«<e- 
91101» iux diumafierei, ^ando eadeut exHnfuenda erai iueema, Sie enim a do* p.STl 
mino per Mo^feen iueeum eraii ut eadem iucema iucerei «e^ife maite. Igitnr noctn > 
dinlaxat ardebant Incemae, qnae eob Teaperam accendebantor, mane compone- 
bantor. Qoae dao plarimnm diecrepant Alind, inqnam, eet ooiiocare iucemae, 
afiod eomponere. Prioe illmd est candeiabro laeemas imponere et accendere. Idee 
cap. illo xzTn. Ezodi com. 21., nbi Latine sie legitnr: Et coiiooatmni eam Aaron 
ei/Uii eius, Hebraiee soriptnm eat ^'^jT^ ordinabit, in eandeiabro niminm. At 
Graeee xoaiatt a^xh (yidelicet olenm) 'Aotpwv, xoei 6(e\ aixoH i^* iani^ot^ Cuc icptitf. 
Sed in illo loco, qnem Abnleneii ex cap. xxx. com. 8. profert, pro Latino com- 
ponendi Tocabnlo, Hebraiee SHd^H > V^od est aptare ac repnrgare, yel potias re- 
eondere , Qraece Imexcuaeac , boc eet in loco eoo ac tbeca Tel cella reponere. 8ie 
componere mortnnm in lecto, qnod noe dicimoB ageneer. Ibidem yero pre eo 
qvodLntinne interpres babet : quando coiiocai eae ad veeperum , Hebraice eeriptnm 
«t r')^^^ boc eet attoUere, imponere candelabro: lxx. ^^^cxtttv, accendere. Sie 
lib. I. Beg. eo loco , qoem addnximoe : Lucerna dei aniequam exHngueretur, in 
Reg. eet xflrcaoPfe69|va(. In Bditione Sixti ^iKoxtuaoO^vat. Ex qaibns apparet 
idem eeae cotlocare Incemae, qnod attoUere snper eandelabmm et aeeendere: 
eentra Tero componere idem ewe atqne extinctas detrabere et eno loco reponere. 
Irant enim exemptiies laeemae, qoae candelabro snb noctem impositae , dilaonlo 
demerentor. Exod.xxT. comm.xxxTn. Faciee ei iucernae th. eiponee eae euper 
candeiabrum. Lib. n. Par. cap. xm., 11. : Eetque apud noe candeiabmm aureum 
ei iueemefe eine, ui aeoendaniur eemper ad veeperam. Si ad resperam accende- 
bantor, ergo interdia erant extinctae, non modo iv. nt losepbas credit, sed omnee 



Oi yffon Y^ tb edi^^ov.] Hidc affine est qood R. Moee ben Maimoa 
parte i. lad. Tract. de Sabbato cap. 11. §. m. scribit 'IDMm fMO Tm!^ MTI 

D^^n Dib^ nom D^«n*i «bi^ Db^^ra rrops minn. Ecce, inqait, 

didicistif legem nunquam omnino crudelem et inhumanam esse, aed mieericordiae, 
benignitatie ac pacie pienieeimam. De sabbato vero loqaitar, qaod aegrotoram 
caassa ac propter pia qaaedam ministeria soWi posse plaribas declarat 

AD HAERESIM LXVII., fllERACITARDM. 

> Antoria boiaa sectae nomen Tarie conci[Mtar etiam bic ab Epipbanio. Nam 
aat SQsrax ant Hieraeas Tocator. Qaa posteriori appellatione censetar apad Hi- 
larinm lib. ti. de Trinit. et Ang. Ub. de Haeres. Sane si Hieracas appeUandas sit, 
Oraece fortaase scribendom erit 'Icpoxo^. Sed nilul in editione nostra mntandnm 
eenenimas. Neqae Toro satis recte ad eam modam inflecti potem posse b 'Up«* 
XOQ Tou 'I^ipaxa. Sed Tel 'Ifp^cxac xou *I«p^a, toI 'lepoxac toC *ltpaxa. 

AD HAERESIM LXVm., MELETIANORUM. 
De M^i^rim*!^ aetis ac tota scbismatis bistoria, qnam bic proponit Epipba- 
naaa, ^d sentiendam sit, in Baronianis AnnaUbas expticatar anno oocn^ qni- 
bn» ego UbentJewme enbseribo. Cwrtise i mnm enim eet, a Meletiano aUqno eork- p. 274. 



Digitized byVjOOQlC 



CCXL 

pton tabuL IMetii aeta eraKT^ Mbm, U qidbM tufpiMiiMaA linMiirffl in* 
iMBiua ei exeorabilia faeinora «Kamutlare eoBataa est la ea cum impnUeni 
ittetdteset Epqthamna, Teram ae siBeenuai fllam eaae narratioMm £ciiati» er^^ 
Qned «tinam ei in mestem non Temaeet! Peeeime qoidem de hnmano geneie 
merentnr iili, qni aaeroeanetam kistoriae Teritatem mendaeiia aepergmnt aoit. 
Sed mmlto detestandi magis ao pnblice coeroendi Tidentor qni ad falaitatem im- 
pietatif ae sacrilegii crimen adinngnnt, dnm res haeretieonmi hominam eoran- 
demqne canaaaa ac peraonaa stUo eno non modo snbleTaBt, eed etiam contxa 
ftdem Teritatia exomant Cninsmodi aetate nostra complnres historiae prodeoat, 
a catholicis, nt Tideri Tolnnt, et Bomanae conmnnionis hominibtts edytae, aed 
qnae OeneTonsi aliqno conTenta medttatae dictataeque Tideaatnr. Qnaifim prae- 
dicandamm finem nnllnm hametici ipei facinnt catholid, non nt snspectaa ao- 
Inm , aed nt impias ac damnatas ezecrantnr. Einsmodi Meletiana iila fiut hietoria, 
qnae sanctissimnm Tirom in errorem addnxit Mam qnalii rcTera Meletios Am- 
rit, qnaoTe condtandi echismatis occaaio ac progressio, mnlto ceHtas ex Ath*- 
nasii seriptis atqne ex Nieaeai concilii synodids literis intelligi potest Yide 
oamtno qnae iliic a Baronio acoaratisaime dispatantor. 

N. I. TouTo yotp t6o« ixi tov ht tJ! 'AXsiavSpf^o.] Sic in magao Mieaeao coa- 
eiMbo Can. ti. Ta apx*^ ^ xpaitlxt} xk h Al^Kxt^ xoX At§iif) xtii IltvTaietf Xit , ^>exs 
tbv h 'AXefavdp«{f inimwno^ jc^cvtmv Toihcov cx^ttv t^ ^$o«oiav. Ponro in iis pva- 
Tiadis receaseadis, qnae Alexaadriae coatzibaantar, animadTerteBdamest, di* 
sttngai ab Kpiphanio Tijv Mapt(iJTi)v et t^v Maftci>T($a. Ptolomaeaa lib. it. Mareo* 
tidem et Maraeotam ita discemit, ut Maraeotis oppidnm sit Lybiae Naaidie, 
haad procnl ab Oasite, at h MapfcoTi)^ proTinda sit, siTo Mooms ae pnafeetBa 
ad Mariam, siTo Mareotidem iacmn, quae in Aegypto eensetar. Pliaiaawe 
Mareotaa Telnt popnlom qnendam in Mareotide Libya eollocat lib. t. ei^ ti. 

Nl n. IIapa9cter^vTC( o3v xod 6i>oavTs<.] Tametsi impetrandae poeaiteBtiBe 
eaassa ad martjrree icdrco confngisse Tideri possint, qnod iidem illi episoopi la- 
rent, a qnibns id obtineri debnit; nihilominns Teterem ad ritnm fortassis ktad 
pertiiiet, qao lapeos ad martyree adiiase scimns, nt ab as HbeUoa ac litatas ad 
aatietites peteient, qaomm beaeficio in integmm restitaeieBtnr. De qaiboa te- 
qnens est apad Cypriaunm, Tertnllianam ac caeteros mentio. 

Ou {A^jv hoL fxaTTo^ $e^i(oOt[.] Cleriei post poenitendam publicam ad commn- 
nionem laicam nonnonquam redacti. Alias honore ac dignitate salTa, ab omni 
fonctione duntaxat et administratione summoti snnt Ancyranum conc Can. i. 
Presbyteros sacrificatos , qui postea ad certamen redierint, iubet t^( \ik* xv^^ Ti|< 
xaTa xaS^pav (XET^ctv, icpo^^/pttv hl aOiou^, ^ 6(A(>itv, ^ SXu^ XtuToupf^v Tt to»v 
UpaTtxcav (x^ iifiyfau Quod idem Can. sequenti de Diaconis constitnitar, cum eo, 
at « quos episcopus humilitatis, poenitentiae ac caeteris id genns oifieiis iaaigBes 
animadTerterit , cum eis mitins atque hamaoins possit agere. At Leo papa fip. m. 
clericos ab haeretids roTertentes post poenitentiam sine nlLa spe promotioBii ia 
eodem manere ordine decroTit, in qno fuerant At olim dericis aegre iadolta poe- 
p. m, nitentia. Ideo in Aransicano i. Can. 4. nominatim caTotur: Poemt9fUtam dnid&' 
roKtibuM etiam ciericis non negandam, Verum qui poenitentiam aliqaando pabK- 
cam obiissent, ordinari nefas erat Conc. Tolet i. Can. 2. Hinc Optatos IfileTi- 
tanus lib. n. InvenisHs, inquit, pueroi. De poemtentia eaueioHie, ne aH^ 
ordinari potmstent, ' Ita Tel pneri, qui coacti poeaitentiae speciesa adaaibianBt, 
a sacris ordiaibas rdecti. In Carth. t. Can. xi. deoretnm est ae pt e ebylmi s Tel 
diaconis graTioris cnlpae couTictis, ideoqoe deponeadis, i 



Digitized byVjOOQlC 



ooxu 

tantibvf , yel tanqaam fideKbns laic» inipoDatiir. Qno et Aogiistini loens ille per- 
tinet Ub. I. de Bapt c. Donat cap. i. Nam ricut redeuntea, qux priusquam recede- 
rtmi bttpHuM mmt, non rebapHtantur, iia redeuntetf qui priusquam recederent 
ordhiati mtnt, non ntique rursue ordinantur, atd aut admimwtrant quod adminietra' 
bcmt, ti koe eeeietiae utiiHat pottutat, aut ti non adwtinittrant , tacramentum or- 
dinaHonit tuae tamen gerunt, et ideo eit manut inter laicot non imponitur, 

M. ni. TouT^ X(i»^iev, dftow xocXX(o\t.] PalH«m enim pro qnayis Teste, 
«ttam stragnla snmitvr. 

Tinxat U Hixpw ^apxMp^oon.] De Petri snccessore dicemns ad sequentem 
kaeresim, b. xi. Nam et plnfiimim in ea narratione falsus est Epiphanius. 

*£v Totc #«cv*}o(o(c (m^oif .] Meminit In eadem perseentione declaranda 
PkaeiMaioniiii metaUomm Bnsebins Ym. Ubro in appendice, yel cap. xyn.: TdT; 
nank #acv«l> t9|( IIaXa(9T(vY)C x^*^^ (xrr&XXot;^ toI; n&na^ nctpahl^iom. Qnam bor- 
renda baec metalla fberint, docet Atban. Epist ad 8o)tt. p. 658., nbi Entychinm 
hypodiaconnm ab Arianis scribit ad metalla damnatnm, xa\ (jt^aXXov oux otcXco;, 
idiX* tU f^ '^^^ ^avt&r jfvda xal f oveii^ xaTad(xa^^(A€vo; iXi-^oi %^a; [t^-^i^ St^aTac 
XHtau YideOrteKnm. 

M. T. "H^ tk h (Mcxap{Tt];.] Bx eadem oHficina conseqnene historia prodiit, 
Meletiaiii Tidelket eninspiam nebnlonis. In qua primnm illud flalsissimnm est, 
soperstite adhne Alexsndro Meletianos cnm AHanis conspirasse; quod Alexandro 
i«niim mortno contigisse docet Athanasins Apol. n. pag. 603. Nam Alexander 
nondvm t mensibns post Nicaennm concflinm expletis moritnr. Post eius obitnm, 
enm Meleiins per idem fere tempns excessisset, Meletiani ab Eusebio Nicome- 
dhiisi solieltati cam Arianomm fkctione coiemnt Qnae historica series Meletiani 
impMtoris fabnlam ingnlat 

''Hv M Ottf votft(oc.] Alins hic esse debet a magno iUo Paphnutio Thebaidis 
episeopo, qni Nicaenae synodo interfoit, qniqne et ipse confessor extitit, Con- 
slantiBO imp. carissimns. Hic enim in conciiiabolo Tyrio pro Athanasio adTorsns 
Aiiaiios resCltit. PortasseToro Meletianns iste, qni hanc fkbulam concinnaTit, in 
FaphnntH nomine fttcnm posteris fecit, nt Paphnutinm e Meietianorttm grege 
qnempiam enm altero iUo eonfessore et insigni Tiro conftiderit. Sane Paphnntios 
aUqnot episcopos recenset Athanasins in Apologia, sed qui ipsins canssae faTO- 
rint Unnm Tero raonachnm , qni insidiaram cahimniammqne contra se ab Aria- 
nis etMeletianis excogitatamm particeps ftterit; cuius epistolam in Apol. n. pro- 
fert. Postremo QalHnici Meletiani in eadem Apol. meminit, eumqne cum Isione 
et Bndaemone snbomatum ab Ensebianis seribit, ut falsomm criminnm renm 
sese ad imper. defermnt 

N. Ti. 01 xOT^ McXyJt(ov.] Meletianos episcopos intellige, non Meletium, p.if« 
qni iam e Tiris exeesserat. De hnins historiae mendacio ad seqnentem haeresin 
dleetnr. 

N. Tm. ittTe^a( xav99(Xav.] Qnaenam ea tox sit nondom oomperi. Certnm 
est icoty((>(ov (AuoT(xbv ftiisse. Vide Athan. ipsnm in Apol, Theodoretum et aUos. 

Ka\ ^Htt h Tdt^ \iiptm t9J{ *lTaXta<.] Neqne illud Temm est , tot annos in 
MUis haesisse. Non enfan ampUns qnam annos n, menses iv exularit, ut testa- 
tvr Theodoretns. Tide Ann. Eocles. a. 338. Reliqna narrationis huius, qnae in 
seqnenti nnmero hand sincera snnt, ex historiis ecclesiasticis et Annalibns Baro- 
nittiiahiee dariora snnt. Qnae tn iltfnc repetes. Snb Constantino imperatore 
nte relegationem AthanasH ArsenU drama contigit, non post ilUns obitom. 

Oerp. HacTtMoL m. Q 



Digitized byVjOOQlC 



CGXLn 

AD HAERESIH LXIX, QUAE EST ABIANOEUIL 
N. L "Oaou yap lxxXi)<9{ai i^ xaloXixijc.] SiBgnUrrai tanc temfori» AlexM- 
driae morem Iiqdc faiBM, Tei Mdtm paicis ift eceksiiA lurarpAtiiv, ex eo eon* 
iicias, quod tam exprtMe iftiiumodi consMtiidiBie, taB^Mm AlexaadriBae ec- 
desiae pecoliaria , meminit: oti nimimw plnret ib eadem nrbe titati iorent, 90^ 
bia singulis bqhs attribntns efleet piesbyter, qni eedeaiaetiQaa tedienai illw 
obiret Sed alibi tamen iampridem inatitntnm idem fnerat: Telnt Bomae, nbi 
per titnloe distribnti preabyteri raoa qniqne popnloa regebant Ad eee eplecopi 
dominicis diebns fermentnm, siye beoedictnm panem, in commnnionis symbolom 
mittere consneTerant LuiooeBtins ad I>eeentinm cap. t. De/trwmUy rero, fnoif 
die domimcoper Htuloe mittUmu^ mtperfiue noe eomamiare vo imeH f eum osmms eo> 
cleeiae noetrae intra etpitatem eint conetitmtae; fuarum freeb^ieri, qma die Mtfe 
propter plebem eihi commiieeam nobieeum eonvenire nen poeemt, ideo /ermenimm 
a nobie con/ectum per acofytkoe accipiunt, ut ee a noetra oommunione mHunme 
illa die non iudicent eeparatoe. Qnod n Melchiade constitatnm fiiisse Liber Ponti- 
ficalis Damasi tradit Laodic. Conc. Gan. xir. enlogiamm istamm memiait: vtfi 
xou |xij Ta &Y(a tli X6^w i^oyt&y xot^ t^v iopr^v xou UitVjKQi. di H^ac x«pocx(fli( 
Suur^suoOau Sed de boc ritn plnribns ia Ecdes. Ann. BaroAias a. dU. Kaa 
dnbito maioribQs dontaxat in nrUbas plnres intra pomoeria tHnlos fnisee^ cam 
intra eadem septa coatineri nnaqne oonTeaire noa posseat, adeoqae presbyterea 
singnlis ecclesiis impositos, in minoribns aatem ac aunas freqaeatibas oppidia 
unam dnntaxat ecclesiam extitisse, ia qaam naiTerai eoafloereat CaiasaMHti 
Cypri nrbes erant Unde qnod Alexaadriae reoeptnm eratv ▼^«^ pofalaribos sam 
peregrinnm et innsitatnm, adnotaTit Epipbaains. Hinc origo paroodanaa» qaod 
Tocabnlnm a rnsticanis ecdesiis ad arbicas traaslatnm. UefHdai propria X*^P** 
omnem regionemqne significat, qnae ab nrbe distaas ecdesiae certae eoatribai- 
tnr, qnemadmodnm olim Romae singnlis Ticiniis xix«, riTe colles coastitnli foo- 
rant a Senrio Tnllio rege, taaqnam xf^^to^pUTcm, siTe receptas ae pesAigia, ^ao 
p. 977. •0 Ab ingmenti hoste tntarentnr. In iis coUibns arae eoUocatae: 6twv han Ae w e 
x$ xa\ ffMXioLtay Tou idrf ou , o&( IraEe OuoCocc xoiv«((< ft^ed^^v ete» ait Hatteara. lib.nF. 
Imo Tero et pagi singnli cnratores snos habnemnt, qnes ixiox^iceu^ ei»f«c4Xoa( 
idem auctor appellat. Qnibns Gbristiaaomm in agris paroedae qaam nimilimaa 
fuernnt. Nam et iUic ^^c^oxonV», siTO potins x^i^KimQKoi^ olim praefineraat, qaas 
epiecoporum vicarioe Latinae qnaedam canonnm inteipretationes Toeaat; aiiaa 
regionarioe, seu vicanoe^ longe qnam iUae rectius. Fnit eomm dignitas et pota- 
stas presbyteris simpUdbus, nt Tidetnr, ampUor et episeopaU sappar. lisrn al 
inferiores ordines ab iis coUatos w^ constat Qua de re obsenms est Anqrmu 
condUi Gaa. xai. Xoipsictox^Tcou^ (a^ ^^at «pco^Wpoo^ Q Sta x ^ vo uc ju^xeNibt^ 
oXXa |XY)$l npeoPuT^pou( n^XiciK , X*^P^ ^^^ ^ictTpa^ciJvat 6;cb toS lictox^icou |UTa Ypa|»- 
li^Tfov iv Mpa napoix^q^ Vetat presbyteros ao diaeonos a cborepiscofis.coasectari. 
Sed obscurissima snnt quae subiunxit: oXXa ^\ icptopuT^pou^, qnomm dapiaz 
potest esse sensns. Ant enim eandem urbanis presbyteris potestatem adimit, 
quod otiosnm et ineptnm Tidetnr. Qnis enim presbyteros a preebyteris ordinitH 
nnquam audut, aut eins rei potestatem iUis s^ episcopo per Uteras esse liihetamf 
qnod canon excipere ridetur. Vel certe cborepiseopos probibot nrbieos presby- 
teros ordinare sine episcopi consensione ae Uteris, idque in aliena paroaria: at< 
que ita Baleamo , quod ne ipsnm qnidem probatnr. Nam d presbyteros aat dia> 
conos penitns ordinare Tetitnm est, qaid attinet de nrbanis presbyteris aomiaatiBBL 



Digitized byVjOOQlC 



ooxun 

iHadDisM? Meiidotam ifitwr mso GrMeiuii caaoiieiii eportot: CQhui sententiaBi 
ita Latina edttio cooueipit: Vicanis ejHsooparum, quos Oraeei chorepiscopoa vo^ 
ccM/, fKMi Ueere vel preekjftoroe vel diacono» ordinare: eed nec preebyteris civita- 
Ue^ eime ^pieeopi proMepto, ampUue oH^d imperaret nec eine autoritate litera* 
rmm etKf in una^ofue patrockia aliquid ctgere, Qnod %\ in Graeco canone yerba 
iata ezpmizeris : oXXa ^^ icpca^uWpouf 9c6Xii^ , seBau erit ^tissimiM ; qno inter- 
dietiim chorepitcopia eat pfeebyter^mun ac &cononun ordinatione, nisi id per 
epJMOfoe Ikiierit Qnod cnm Antieckenae synodi decreto geminnm est, quae 
€ten*z» ita sanxit: Tet^ ^ Tdt; xci>[mu(, \ xiTt^ X*<^^) \ "^^^ xaXoujA^uf X<<^*(- 
eiitficotK) <2 M(\ ^ttpolie^ eTfv Ixcvx^jctov t^XYjf^tc^ , l^^e Tf| 0^1« auv6di^ s^S^at t& 
UMTi&v f^^f xol lieix^v tac &xexct|Ji^va( cixotc ^xxXi^aCof , xal t9| Toihxov ^xlteOoi 
fpovti^ TUti «i|lcfjLoWa, xaOioTfiv i^ ^-fvcoaTOc xa\ 6xodiax6vouc xa\ Inopxtarac, xoft 
tj To8t««v dpx^dlat icpoaYtrfii, (&iiTC ^ spcePifTcpov , pJTS 8t^ovov ^cipoToviKv toX-* 
|cfv Itia Toii ^ Tf| R^Xct jxtoxdxou, \ 6c^xccvTat ait^c tc xa\ ^ X^^- ^^ ^ toX(jm(- 
«M^ Ttc icapa^vflu Ta &pie6Ma^ xadatpitoOot a^tbv xd^ ^( f^^C*^ '^4'%} ly^T^O' 
«ov tt 'f^moOai 6xb Tol» t9|( x6Xciac \ ^x^xcitat Intoxdsou. Qnem canonem sic La- 
tinns interpres leddidit: Chorepieoopi , tametei manue impoeitionem ab episcopo 
eueeepermnt et ut epieeopi eunt coneecrati, iamen piaeuit eanetae synodo eoe mo- 
immproprimn rehnere, et gubemare adiaeentes sibi civitates^ et esse contentoe 
propria sokcitudine et guhernatiem, quam susceperunt, Coustituere autem hisper-* 
miittitm' hetores et eubdiaconos atque exoreistas, guibus sufficiat istorum tantum 
fradmm Ueentiam acc^isse, Non autem presbyterum, non diaofmum audeant 
ordinmre praetsr eonscientiam episcopi eieitatis, vel ecclesiae, cui adiaeens in- 
penitur; eeu ipee, sem regio, in qua praeeeee dignoscitur ete. Chorepisoopus autem 
• ab ^ s is oe po eimitatis, vei loei, eui idem adiacet, ordintmdus est, Poterant itaqne 
fsMMonee ac minores dericos ordinare, et Tero presbyteros ac diaconos, si p.978. 
ab episceipo fieret potestas. Qnare amplins qfdddam erant qnam presbyteri , et, 
si vevwn qnaerimos, ^piscopi erant, cnm ab alio qnam ab episcopo ordinari sa- 
ssrdeass ac diaooni saltom neqneant Sic enim argnmentari licet Gnm in se- 
enade ApostoHeonim Gaaonnm praeecriptam sit, nt ab nno episcopo presbyter ek 
diatfOBas ae refiqai derici ordinentar, ^orepiscopi aatem sabdiaconos iirferiores- 
qae eaetoros per sesa, presbyteros ac diacones permittente episcopo consecrare 
petaerint, necesse est illos episc<^s ftdsse. Atqne lioc perspicne Ganon Antio- 
ebenoB aign^cat, enm ait c{ xal jju^e^talwt ctev imoxdxuv cD.i)f 6Te(. Qaod Diony- 
sias Szigaiis ita yertit: guamms manus impoeitionem episeoporum perceperint et 
mt episeopi eonseerati sint, Sed et Neoeaetariense ooncilinm Gan. im. cnm pro- 
Ubidsset y ae intfApioi xpio^TcpM ( qaos presl^eros ruris interpretatnr Dionysins, 
alia Oaneaam edkio conregionaies) Jv xoptox^ Tij{ xdXc«Jc eoram episcopo yel or- 
We preebytero oblationem faeereot et saeris operarentnr, eodem canone, secan- 
daai Latiaas edttiones, yel seqnenti, nt Oraeci codices habent, ciior^iscopis id 
psfBsittit, qaod toI^ licix,wp^oi( xpcepvT^pot( aegaTerat: 01 d^ xjtapeidoTWKol c?ot 
|cW dc tdaev tt&v S^dofiiixGVta, ok h\ auXXcttoupY<^ ^^ '^v oxou^v tU tob; Kxto)(oh^ 
icpecf^poiMc tc(Ai&(avoc. Non igitar presbyteri simplices erant; alioqni nihil aUnd 
eeeeait qaam lxtx<>^(oc xpto^tcpoc; et cnm ouXXcttoupyo^ nominantnr, qnae toz 
alplarimaM episcopomm coUegas sigmficat, ad eam dignitatem pertinnisse ri- 
deatar. 8aae ia snbeeriptionibns coneilionim nonnnnqnam epieopis accensentur 
^Mrepkcopi, at ia Ephesiaa synodo p. d2S. Gaesarins chorepiscopns, etNeo- 
taasifieMii Stephaans chorepiocopQs Ga|^>adociae. In Antiocheno rero Gan. Tiix. 
(&flv«piacepie eoacessnm, nt paeifieas literae tribnere poesint Poetrenio Leo 

Q» 



Digitized byVjOOQlC 



COXLIV 

p«pft Eput. Lxxmvm. de iisteft illii ageiu: iV«« ^iuMiirit, mqjak, cum ^fimpi^ 
pktrima illis ministeriorvm commttnis Ht di&pensalio, quaedam tam$n §mtotitata 
veteris legis, quaedam noteila et eeeieaiastiei» regmHi tibiprokAita noverimt: «t- 
cut presbyteromm et diaconorum aut tfirgiman consecratio, sieui co nsiitu t io aitaris 
ac benedictio, vei unctio etc, Qaanqaam faftc eAdeai Epiatola L«o dKvepitoopM 
in presbyteronun ordinem redigit, com ita loqnitiir: Ckorepisespos(quiius:ta eo- 
nones Neocaesarienses , sive secundum aMorum deoreta patrum Odem sunt gm ei 
presbyteri) vel presftyteros destinarent, Ni«i forte baec, qnae parentliesi olMdai^ 
tar, ab otioso aliqmo ad marginem adacripta postea in contextom inepieimt, 
qaod Terum poto. Nam etsi canone Neocaesarieneis synodi xni. ckorepieeopM 
ad exemplam eeptoaginta eonetitatos eeee decretom sit, tamen difierre j^arimnm 
a preebyteris iisqne antecellere docnit Ganon idem, qmem sa^ commemorftTi* 
mas. £xlat inter Pontificam Decretales Spistola Damasi ▼. de Chorepieoopisi in 
qna Yehementer ordinem illnm exagitat, negatqne fmnditas a presbyteris olla «z 
parte discrepare. Sed malta sont, qmae snspectam iUims epistolae fidem wm 
obesae nans hominibns reddant Nam nt de stylo ipso scribendiqae genere nihil 
bic dicam, nonne falsissimam est, qaod ibidem refertar, cborepiscopos tam i^ 
Bomana sede qmam a totims orl»s episcopis abrogatos ac minirteiio probibttoa 
fuisse? Vel anias Leonis Epistola, qmam proxime citaTimns, argomento ese» 
p. S79. potest, non modo non antiqnatos a Romano pontifioe eborepisoopos, sed aseitoa 
esse, ac certa disciplina constrictos , com sais se finibas eontinere iobentmr, nee 
ea qoae pontificam propria simt asmrpare monefa. Qifasiris, inqmit, cum tpiseo^ 
pis piurima iiHs ministeriorum communis est dispensatio, Qaod ad reliqaos spe- 
ctat totims orbis episcopos, a qaibas prohibitos esse dieit, tantom abest, nt id 
▼enun sit, ot in Oecmmeiiica synodo Ciialcedonensi inter clericos recensemiitmr < 
Can. u. Ec Te^ ix{«xoxo$ ii^ xpff^^ X''P*^'^^^ Konimttto etc, %A xitpotowfoccsv 
£ff\ XP^H^^^ i9ci9xoxov, f^ yjai^iwunwi^ % xpcoputtfpouc, 4 dcax^vou^ ete., «t i» 
Ephesina, nti diximas, imter episcopos sabsciipserit Oaesavios cborej^scopms* 
Qainetiam in Gapital. Caroli impw. eap. ix. de cbmpiscopis ex AntiectaiA et 
Ancyrana synodo decretnm inseritnr, nt appareat etiam tmm in GaUiis Aiiase eho^ 
repiscopos. Nam et ad Qallicanos episeopos Leo papa de iisdem s^sent No» 
minms fUsnm est, qaod illic sapposititias Damasas affirmat, nom licmisse cbove- 
piscopis sabdiaconos ordinare, contra Antiocheni concilii caoonem etLeonis epi^ 
stolam, qni presbyteroram dantaxat ac diaconomm consecratiQiiem adimitw At« 
enim episcopos iUos non f aisse etiam rationibns ibidem ostenditnr. Primiim qmod 
ab ono episcopo ordinari solerent, cum a patribas edictam sit, at qai ab mno -wek 
a daobus sant ordinati episcopis, nec nominentar episcopi. Deinde qnod eed*- 
siasticae sanctiones prohibeant in viUa; vel in castello, ant in exigmo aliq&o op« 
pidnlo epiBcopam consecrare. At, inqnit, chorepiscopas est Tiilanos epiecopmm« 
Igitar contra canonnm anctoritatem est chorepiseopomm institmtio. 8ed qnod ad 
chorepiscopomm ordinationem attinet, f^Mrintne ab nno dnntaxat, eminsin diee* 
cesi erant, episcopi consecrati, an a plaribas, nihil in omni antiqmitatis meBM>fia 
satis expressom nobis occnrrit Qaod si Damaso illi credimas, non solom epi- 
scopi tam erant, sed a plaribas etiam episcopis ordinabantor. Qnod ex Antie* 
cheni canonis Terbis affirmat, qnoniam ita scriptnm est: i{ xol jttpfAiaixcf cTcv boL^ 
ox6;c<i>v c^9^T6(. Videtur, inqnit, mihi quod tunc non €tb imo, sed a phtrillm» er- 
dindbantur; quia nuUatenus dieeret episcoponm, si ab unofieret taiium ordimai9, 
cum episcoporum pluraliter dictum sit, 8ed genitiTnm iUnm ixtm^i^y altftff La« 
tini interpretes acceperant, nt nimirom x*H>^o{o( iRi9x6x«i>v non illa \ 



Digitized byVjOOQlC 



CCXLV 

JMpoBftio sk , qvm phnres ^iacopl ikdiiiit, fed qna fSinit episcopi. Quare n to- 
nm 60t , qnod epistoU ista namit, non 9b nno tantnm consecrati faerint chorepi- 
MopL yerom pertnrbate admodom ac perplexe ioqnitnr, cnm eosdem qnos epi- 
«copoa fataae tnnc^^aaeernerat nescio qno pacto subinde neget episcopos tame. 
6ed Antipckeni canonis antoritaB opponitnr; cnins ea clansnla est, /opE;c((rxo3cov 
-ttf YfvtoihR &9cb Toii t9|( «6Xewc fS 6ic6xecT«( ^im^xou: Chorepiscopua autem ah epi- 
teopo cwitatii vei ioei, cui idem etdiacet, ordinandue est, Hinc iJlae lacrymae. 
Jtqnl enm ab epiieopo, eni snbiectne est, ordinari inbet, non alios exclndit, qni 
nna maans imponant, sed hoo solom praecipit, nt ordinationis praeses ao mode- 
ratoT iile sit, cnins in ditione Tersatnr, nt eins hortatn inTitatnque adhibeantur 
•Ui, nt eodem inconsnHo, nt ininssn deniqne chorepiscopns non fiat Qoam hn- 
ins canonis esse sententiam declarat Balsamo, cum ait, chorepiscoporam hac ap- p. sso. 
pendioe refraenatam arrogantiam , qni propriis contemptis episcopis a metropoli- 
isno Tel patriarcha ordmari sese TeUent, qno minns in snorum potestate forent. 
idee constitntnm , nt ab episcopo sno consecrarentar. Etenim simiUimum qnid- 
'dam Tidetnr ao cnm dicitnr, a metropolitano pronnciales omnes episcopos ordi- 
•ari, ex Teteri canone, qni in Chalcedon. Concilio Actor. xm. pag. 889. ita con- 
ai^tnr: Sfcv ^v [uS Ix&dr/) xcov ^^tapyuov tb xSpo( iyew xbv x^( (AijtpoTc^Xsco^, xa\ 
«&tbv xGidtotfiy Kovtac tou; (nio t^v «it^v i;cap^{av iKt97(,6itw^ : Ut in unaquaque 
prcv i ttcia iue ac poteetatem metropolitanue habeat, idemgue cunctoa, qui in eadem 
'provinma aumt, epiacopoa ordinet, Sic eiosdem concilii Actor. xti. cum ex u. sy- 
BOdi decreto GonstantinopoMtano arcbiepiscopo ooncessnm dicitnr ut Ponticae, 
Asiattae, Thradae dioeceseos metropolitaai dnntaxat ab eo consecrentur: x^^P^ 
tev«ta6Qa touc fiY)tpo7coX{toi( tbSv ]cpoetp9)(Uvct)V $toixi(accDv Tcapa tou ipy(jLtnt<Jx6no\j 
Hmrtarmwx^lk&a^^ non statim conseqnens est, solnm archiepiscopum manos 
imponere, aed tb xupo^ ^X^^Vf ^t Mieaenns Canon it. loqnitnr: tb tk xupo^ toSv yi- 
ve(Atfvciyv H^oa^t xa8' lx^mT)v ^icapxtav t^ (jLYjtpoicoXftY). Ad eundem itaqne modum 
«liorepiacopns a plnribus ordinari potnit, praeennte ac moderante scilicet epi- 
seepo* Altemm qnod in iUa Damasi epistola proponitnr, cantnm esse ne in Ticis 
agrisTe consitnerentur episoopi, sententiam nostram maiorem in modnm con: 
.firmat. Est emm Laodiceni concilii Canon ltii. : 'Ott oO Sei iy tat; x(o(Aat{ , xa\ ^v 
tati X^^ xaOiotavOat ini^6no\>^ , oXXa ncptoSeuta^' tou; (x^vtot icpoxatacrcaO^vta^ 
^8kv icpittctv ovcu YVcutftVjc tou ^v tij ic^Xct: Quodnon oporteatin viUuliaetin agria 
^piacopoe conatitui, aed viaiiatorea. Verumiamen iampridem conatituti nihilfaeiaut 
praeter eonacientiam epiacopi civitatia, De chorepiscopis praescribere Tidetnr, 
qoos episcopos agnoscit, sed nsnrpari id amplius vetat, neque deinceps iis in lo- 
fii episoopos eligL Qnam qnidem sanetionem neqnaquam obserTatam fuisse sa- 
tis ea demonstrant, quae ex Antiocheno concilio efealiornm patrum decretis at- 
toMinas. 

Ad snmmam chorepiscopi t9J( x^P^> 9^^ ^^^ proprie xapoixia dicebatur, 
epiaeopi, ao msticanis ecclesiis praepositi fnernnt. De qnornm institutione Bal- 
samo ad xit. Can. Neocaes. condlii ita dispntat: Episcopos in locum aposto- 
lorom xn. snccessisse , qnibas ligandi solTondiqne potestas est data. Sed cum 
ad oTangelii praedicationem caeterasqne fanctiones obeundas apostoli minime 
sofiScerent, adliibitos in consortinm certos homines, qui diacipuli cfomim Tocaren- 
tor, qni qnidem remittendomm peccatomm potestate carerent. Horam ad simili- 
tndinem chorepiacopoa fuisse soiSectos, qai ecclesiasticas pecunias in panperes 
diTiderent Unde neqne presbyteros ac diaconos ordinare possnnt, neqne peccata 
.miiittere, qnemadmodam n6c lxx disoipnli poterant Haec fere Balsamo. Ubi 



Digitized byVjOOQlC 



CCXLYI 

qnod lemitftendonun potoitatam poeeatornm ohonpiaec^ •iMmk m follf tfi^ 
sco^ tribmt, qno seasa dktnm sit paolo post decknt: ""On o( b^ oi Mv«vt« 
$^eo6at XoyiOfJLolfc, x«\ ia^ihm a^Mfixiatiy d ^^ ixj(fi^%v9t t«9t« Kcp^ tol^ Im^ 
9x6ftou. iVon poMtunt saeerdote», ut nee ekcrepi$o<^, eo n^ m i d m ee eMe^ere neqm 
peccata remittere, msi ab epieoopo poieetaiem priu» impetra9erint. Atqvo hoo di 

p. f8L pablica poenitentiam reconciliatione potiifimnm intefiigendun eet, qvam ab «pi- 
scopo tribni canones praescribnnt : Tolat in Gartkag. m. Gan. xlzn. Ut pr e e h j f t e r 
inconeulto epiecopo non reconciHet poeniientem, Leo qnoqne Poatifix Ep.LxzxnB. 
inter ea, qoae soU epiicopo conceiM, ckorepiacopo negata dieit, koe ^^euii ra- 
ceneet: Negue, inqait, pvblice qnidem in wneea qHenquam poenitente m reeon- 
eiUare, Qaod ana com caeteria in epiftolam soam Damaaoa ex iUa Leoaii 
transtolii 

Mibi Tero cborepiscoporom origo iiedem ex caossiB proAoxiaoe Tidetar, ob 
qaaa AlexandriaeLanrarom, siye ecclesiarom diriaionee inatitataa EpiphaaiM 
soribit, itidemqae Romae Ghristiana piebs in titolos distribnta taik, Ous entei 
episcopi orbana plebe regeada pascendaqoe distrieti, in Agros e jiCMf r » «tqa» 
ecdesiastica mnnera et sacramenta msticaais bominibns impeadere miaos poi- 
sent, vicarios eodem chorepiscopos allegabant, in qnos aiagnam inris potiitali»> 
qae saae partem transferrent, nonnidlis scilicet exceptis ac sibi reserratii, qao- 
mm nsas ac fanctio minns nrgeret ; qaae ab Leone et illo Damaso eomaieaMiraa- 
tnr. Qnamobrem antiqaissima esee debet diorepiicoporam institatio, adeoqaa 
altera illa titaloram in arbibas dirisioae Tatastior. Siqaidem initio oaai oppftda- 
aii omaibas par esse poterat episcopoi. Hiac eet qaod in Neoeaii. Gaa. xbl 
onam dantaxat nrbis xupeoxbv nominator, in qno ricaais presbyterii, pr a e i o a lt-' 
bas arbicis, sacris operari non licet Atqne haec Epiphaaii tam aoearata de Alo- 
xandrinae ecclesiae plnribas ecdesiiB obserratio rem nec alibi passim, aoo oUai 
nsorpatam ac receptam ftdsse demonstrat At in agris paroeciarnm eoeloaiaraai- 
qae divortia primitas institata nemo prndens negaverit. Qaibas adminiilnn& 
ac gabemandis chorepiscopi, tanqaam mris episcopi, praepositi sant, eom am- 
plissima qnondam, nt Tidimns, facaltate optimaqae lege. Qaam delBde potosta- 
tem episcopi constringendam ac certis conditioaibas temperaadam pataraat» 
donec episoopali dignitate ac consecratione priTSti primnm, ddndo prorsni aib- 
rogati faemnt. Pro iis enim ictptodeuT^cc creari Laodicennm conciUam deereTit, 
qnos Latina interpretatio vieitatoree appeUat Oircitoree , wat htetrateree roeam 
possis, at est in Glossario Yet Balsamon ad Laodie. Gaa. iUnm lth. flepiodnmtl 
hi etotv ol oi|(Mpov icpopaXX<S(Mvo( Ku^ tb>v Itrtox^iccuv l^p^ot. OStot yap TOp i oW » 
ouqt xot l9C(tY]pot39t Ti t^^"^^ 9^iLk\UKxa , xol xaToptCCouoi toIk 7C(OTot{{. In eooeBia 
Ghalcedon. Act nr. i edXa^ircaTo^ jcpso^Ttpo^ xo^ 9ctp(0^uTi[( 'AX/fovlpoc. Itam 
Act. X. in UbeUo contra Ibam a clericis Edessenis oblato: BaX^(^v Ttva lieC^^ 
Tov ovdpa, oS n&vxB^ 6i ouyx(i>(x9JTai xateP^T)oav iyyp&fta^ xa^ icfph^ piotxc^ xo^ 
^oevoxotTfov, 2)(^e(poT^vT]oe npeo^Tepov xol icep^oSeudjv. Ibi proeuratorem LatinaB 
interpres Tertit, aUbi cireuitorem, Fnit igitar 3cep(o$cuT9)« presbyter, et qaidom h 
xc&pLa(; chorepiscopo sabsiitatas. Gaetemm cam ecclesiasticae opes ac pecaaiae, 
qaae magna ex parte in asos paapemm insnmebantar, msticis qaoqae praediii 
continerentar, inde factnm arbitror ot eamm reram caratio chorepiicopis mMu- 
daretor. Qaocirca pecaUaris haec ipsomm fanctio ftiit; nt Neocaes. Ganon xm. 
admonet Ad qnem Balsamon tk xop(axa xo^ TcTtu^^txa xp^Ip^ta dispensari ab flHs 

p.18}. adnotat Zonaras qnoqne: t3ic yop T6>vixxXT20((ov, Sv npofotavTo, 9cpo<tfdouc cic 
icKoxoii^ avaX(oxt(v ^^pitXov xa\ icpoyodoOat oOtcSv. Tam Ttro Damasos: Sedqitieif 



Digitized byVjOOQlC 



O0XL7II 

dMyfttlMty m t d o neo§»$arU, moui in primiiiva §celema , propUr Hudium, quod 
OFfa pmuperu mrigebami, mm sunt etc, Corr. exkibebant «x Latiii* canonis Meo- 
etes. intoipretatione, qaani ex Dionyeio Ezigao DaniMu iMe deeeripsit, nt fel 
«c hoe ^iso TetesftsAem eiis agBoscas, qveaudmodom et ex iUs loqnendi ratione, 
eiout «J> primitiua eocieeia; ae pestremo etiam ex eo qnod snb epistoke finem de 
Panlo ita loq«k«r : Oum eHam e§re§vue praedicaior dusai, qnomodo Paniam av- 
twve(MWToca>( Qregori«s im Homflia xxxtii. in ETaag. Tocat. Qaae omnia , nt et 
afia seKM&ta, reoestiorem aotoris aetatem detegont. IIkdxui^v xpi)|i^t(i>v et cer- 
tomm komimm, qii pecanias iUas admiiistrabant, meminit 8ynesias in laca- 
lenta illa epistola lxtii. Utpata Lampomani presbyteri et ante hQnc Diosoori 
episeopi, de qoo ista seribit: icoXXJ^ oZj&ac xdptv ^OUtv o^t^ tou^ Iv 'AXeCoivdpcCf 
wtfxvirfw^, £v tobf iypolt lnnevet Finem de chorepiseopis dispatandi facerem; 
nisa ad eorom ftaetionem iUwtrandam panca qoaedam saperessent , qoae praeter- 
mitti neias arbitror. Imprimis Basilins epistola, qaam Balsamon inter Decretales 
posoit» antiqiissimam bnnc in eoeleaia ritam faisse docet, at qai ad ecdesiae 
niislefinm adhiberentar, a presbyteris et diaconis ante omnia probati chorepi- 
8ce|»is eommendarentnr: et t^ jcopa tcuv aXi)8tv«iic (jLapTvpoUvrcov ^eS^voi «Hfovt, 
mH <b8D|tvf|9avtic iicCoxoicov, ot»!^ Jvi)p{6(i.ovv tov 6ki)p^v t^^ T^itati to>v Upori- 
s6f. Cni eensoetndini derogatam a chorepisoepis qoeritar, qoi omnem ad seee 
adselscendofim ecelesiae mlnistrfinni aoteritatem transierrent, ao postremo pre- 
sbytflris et diaeonis permitteient, nt qoos TeUent etiam indignissimes cooptarent. 
De s»bdiac o ids caeterieqoe minozibu derieis dontaxat iis leqaitor, qai in paga- 
nis c e iiseii e ntn c ecdesiis. Sabdit enia : Atb 3coXXo\ (ikv 6iC7}p^Tat optOi^ouvTCu xoO' 
keksvtji» Mrt|iLi|v. Ad haec Gelasias Gy^icen]» Ub. m. de Cone, Nicaeno Can. lit. 
ar. et seqieatibns moHa de chorepisco^ scitn digna continet, qaae ta console. 
ILui aftf^dctfv, liTot Xa^v.] Scribe /avpoW. Nam oscitantia Ubrarii hnnc er- 
roiia pepeiit. IniMariptb codicibos Totastfdoris notae, nec non et in antiqnioribas 
qmbaedam exeosis Utera u ad instar toO ^a candata j^ngitar. Unde ab imperi<» 
tie exseriptoriiNis importone prior in posteriftrem commatata saepios, Telut hoe 
)oco conriglsse imperitns et ipse sit qai dakitet. Qaocirca Tana et ridicnla est 
TremeUu, siTO Fraadsci looU coniectara , qoi 'a Londinensibns BibUis ad Genes. 
eap. TUi. in netis marginaUbas mendosa hac £|iphaiui lectione freti de origine 
tmIs, labari, sea labori Constantifiiani, et UberHnorum Actor. vi. aogas meras 
effiEitiittt. Labra, inqoiont, AegyptHe dicitur to^ nopoixia, quae uni eynagogae 
eubeet, inpUt Epiphaniue Mxk 'ApttofiavtTwv, et Ltbra eynagoga ioco editiore eita, 
atgue esdnde Lubratenu, vel Lubratenum ad eynagtj^am Aegyptiorum pertinentee, 
Aetor» Ti. qui kberiim tmlgo appeUantur, Hino quoque nomen iabarum, eignum 
peueile, quod pra^erebaitur regibue, ex Armeniorum et Perearum ueu, ^ia exem' 
ptile erat, et de eonto euo deecendebat amoffebaturque commode. £a criticom 
acimen. De kbaro deqae Labare monte qaantom haUncinentar, diximas ad ^. 2si 
iaitiam oparis haios. Caetera aoa meUoris iadicu saut, qaae ritiosa £piphanu 
lectione nitantar. Qaanqnam ae ipsam qaidem £piphaoiam inteUexerant Ne- 
qoe €Mm iUe dixit, totam icJtpoixCav, qnae oni synagogae sabest, labram ab 
Aegyptiis appeUatam, nec dd synagoga mentionem aUam attigit^ sed de catho- 
Ueorom ecdeeia. Tam at ^a^pav non Xaiipov legendpm patemas, non eo Toca* 
bnlo «apoodav oniTersam seai ricinam eidem titalo coatribatam signifioari docoit» 
sed opLfofiov, hoe «it Tiean! onam, qaae est propria t^c Xaiipa; notio. Hesyoh. 
Xai{p«, pri^ ^^vj^t ^' fi^bXao^ dii^y(jsxcu (^ fXb^) o( 8k t6jcou« npo^ 6icox(i^pi)Otv 
.«vtiJA##oo<* (^ & oin^oSa, il bl oTCV(i>;cov(, xo^ 8£oSot. Sic Alexandriae Xonipa to>v 



Digitized byVjOOQlC 



GGEILYin 

lib. X0. Vide Snidaiii et KafrttthiMn Hoc ToeabsUun ad woaafhonia laMpad 
siTO |Aov^ , traailfttm nonut Tal pvori. 

rcvofOS^ 6tou OuaXtptcvol»] Fakm. CoMtantii Odoii 91M» Tnbdliiia i» 
Claodio ita deaoribit: ClaudiiiB, Qi Mi mt i lh if ei Orisfms /raire$ /kermmL CritpiJUim 
Claudia; ex ea et Emtrepio nohiUeeiwu} gemtie Dardamae viro Cmuimftiifu Caeear 
eet genitue. Itaqoe Clamdii pro VaUriami acribore Toloit If^haiiiiiB. Qiamqitw 
eaim non ipoiaa Glandii, aed em fkatria n^oa iberit, a pieria^ne tamony ^toI 
Constantio ipd , Tel Gonatantino , enaTe poateria adnUbantnr, adOkmdinafi eriiga 
generia relertnr. Ecee tibi Tel Trebeliina ipae panlo ante Co n a taatin in Qandii 
nepotem appeUat et Auguetae /uieee famiUae ecribit Nam et Entropina diaofla 
CUodii per filiam nepotem Conataatinm £acit, et EntebiQa in Ckronico, ao po- 
stremo lolianaa h «aptt^drci)^ in dnobna Paneg. Conatantii Conatantfni F., ad qnoa 
de CoBBtantii genere diapataTimaa. 

N. n. £uv T^ vuv xTto6iteY).] Hnina eccleaiae aieoinit Atbaaaaina ApoL u 
Nam iUios canssa eahmiaiam ab Ariania paaana eat, qnod aynaxibaa iltie habJiia 
eneaenia praeTertiaaet, idqae imperatoria ininaao. 'E^mdij 24 %ek jo^ t^ fiirfd^XiK 
* 2xxXY}oia( xotitpTixaacv, m^ h^ ouva^Eiis ^x^ 'ffvo|jiviK ^P^ o&tV 'ciXttMll|vat. Poetaa 
bonc eandem ^7nuvu(Aov Conatantii t^icov ajqMrilit, nempe qnod Caeaarea dieta 
sit; alieqni Gonstandanam baaiUcam nominatam credeiem, niai priM iUnd mm- 
men indioaret Epiphanina. Sed hanc baaiUcaci olim 'Afipcicvbv appettatam ftdaao 
teetatnr ; forte qaod ab Adriano erecta. Coiaamodi temphnn iUod Adt Tiberiaide 
ab eodem imperatore conditnm qaod 'ASptutvtiov Tocabant, qnodqne Iia>phe Go* 
mite in eccleriam matatam acribit Haer. x&x. n. xh. £x qno Tideri potoat «tiam 
hoc loco 'Adpei^etov legendam. Caetemm Adiianam titoloa in operibns non 
amaaae prodit in eiaa rita Spartianaa. 

FpiJYop^ou Toi; McXijTtovou.] Gregorlam Gappadocem inteUigit, qni es Aniao» 
chena aynodo Alexandriam miaana #t Athanario depoeito aneceaaor daina «at 
Sed idem poetea in Sardicenai cencilio redactaa in or^em, Athanaaina Tero aedi 
saae reatitatas. Qaanqoam Socrat^ et Soxomenna Qregorinm, qnod Ariaaoram 
caossam param strenne promoTet^t, ab Ariania ipaia remotnm aaaenuit 

'AXXai U e?9t tcXciou^.] Tho)nae dictam eocleaiam condtdit Alexander, cni 

p. S84. sncceasit Athanasias , at Apol. pima testatar ipae. At praeter istaa , qnas Bpi- 

phanias recenset, alia fait i) xalou(iivY) xup{ou, domini, pro qoo Latinns i ntta rpr e a 

QMtrini reddidit, qnari esaet Kupivou. Locas est in Bpiat ad SoUtarioa pag. 639^ 

^^ExaoTot h\ toUtcov SfjXou] Leg. forte dijXov Stu Porre in aingnlia iia eede- 
aiis qniUbet presbyter priTatas synaxes agebat Sed cnm Athanarii opem BMgnn 
indies ad ecdesiam accessic fieret, arctiora iUa templa eaae co^emnt, adoo qni- 
dem at in synaxibns , qua« qaadrageaimae tempore fiebant, pleriqae in conlerta 
tnrba propemodam eliai a« praefocati ftierint: h Tatc ouv^^ t9|c Tto9apaao9tS{cY 
nbi interpres aUad agens Pentecoeten Tertit Ideo in paachaU cdebritato perricit 
popalas, at in maiori Ula ecclesia, qaam Gaeaanam Toeabant, tametri dodieata 
Bondnm esset, synaxis fieret, ad eamqne ex omsibns eccleeiia fiddea oonenrre- 
rent Narrat id Athanasins Apol. i. 

''AXXoi tk KapiccuvT).] Qai ab Alexandro ob Ariaoam perfidiam eiectoa nb oa- 
cleria a Gregorio in Athanasu locnm intraso ad IdUom papam misana eat, nt 
ipsemet InUos in epiatola teatator, qaam in Apol. n. dBscripsit Athanaaina. 

Rol Y^ h K6XXou0o( tiv^] Meminit hoina epistoU synodaUs ab Alexandrno 
condUo in canaea Athanasu scripta apod enndem Atfeanaa. ApoL o. ffio «nm 



Digitized byVjOOQlC 



CCXLDt 

F mm4, fvo «piMO^ 86M geiMt tt offdiMtitaM iasdtvii. 8*cLab Ema 
•i Atozaaddao coBcitio pristiBnm in ordineni eomp«Uiis ott. Idem et haeMsia 
pooaliAram teDmt, vt deum malorum /actorem noii esge dieeretf nt Aogiutiims ot 
Fyi««triM doeomt Qood de iie maUs «ceipittidiim eet qMo per aese boB» , ideo 
mftla^dkiiiitar, qaod »d maloram poeuM iniignitmr> 

N. m. 'H{iif6pcev fop h totodtof m{.] 'Il|uf ^iov idem Mt qaod HMyekio M 
Smdie ^i ay flyov, hee Mt fJiiieu t(iaT(o«k PallftdiM is Historia LaMiaea, q«em 
eilatMeankat nknm «^iSjc (de Mektma iaoiore) xa vt^vnk ^^if^6puL »aXiA(4Km 
tolc (b«ift9fi)p^ iS<i>pq(J9otto. Utzaqne yooe dimidiata Teetk exprimitort Colobiam 
emrktm tunicam iote^etari pomiB* Proprie quidem q«me BMiueifi careat ae de^ 
eorlala ait. De qna noBnihli ad Tbemieftium diximiis. Sed non minM apte mt 
afq^eUari ndetor, qaid non oltra pectM atqae b«merM pateret, quasi dimidi*^ 
tnm eoMt pallinm. Siqoidem xoXopiwva latnm claTnm nMniaari ceiiMt Acro; cm 
reepondere dkit indnmentnm iUnd ex pn^ura qnod a eernoe ad pettM exten- 
t«n geetabant prineipee. Brgo propterea xoX^piov et ^ii^^fcov yocatnm Mt, qnia 
JMtae veatiB mere neqnaqnam extendebatnr. Alind Mt (utAo^dpcov episcopornm^ 
de q«o GeimaiHie ConatantinepoUtanM* 

£txe9v8ev yop xbv IkvxiaTcoXdiiv.] Fnit iete Ptolemaidis epiecopbe , qui c«m 
Theona, quod Arium damnare noUet in Itieaeiio coBGiiio danmatM Mt, liamo t«- 
temmM. Oum eparsim AthanMiiis meminit 

N.«v. £v#iK tiXsut^ h &|«oXoYirnt<.] Tanto ante Alexandri mortem et Nieaa- 
imm coBctlium deceeaiiM MeletiBm pntat. hk quo yebemeater errat, nt enpra 
demoBBtratam Mt in Meletian<mim scbiamate. 

N. y. 'A)ia AeuxMv^ ^ Ntxo(xii$f{fl^] Lnciaao amictiMimo maityre, qnem 
BsbiloaiiBM Ariani pf^roaam aatoireisqBe anum iactabaat. De quo paulo pMt. 

K vi. I£a\ irav xaxbv xiv^.} Leg. ex Theedoreto tib. i. eap. t., oIm baM eadem p- ^. 
epiatola oontinetnr, nknoi x^kXmv xcv^: Omnem mwet rMdeniem, Notisaimum est 



&ak#eoS^9io« xa\ flauXlvo^.] Leg. Ot^doxo^ non Beod^^toc, ex Theodoreto 
lib. 1. cap. T., et Nioeph. Ub. Tm. cap. ix. Fuit hic LaodiMae epiacopM , PauUnoe 
Tyri, AtbaoMiM Aaacarbi, Gregorius Beryti, AetiM Lyddae. 

£iiv Aeuxiavtot^, diXijOtiK £0«^.] fimeadandam SuXXouietavivto. Nam Lur 
ciaai nurfyria ^aeipnloa ae eaM gloriabaatnr. Alexander epiacopM AlexaBdri- 
BM ia Epiat ad Alexmidrnm Conataatinop. Lncianum perstringit, qnaai Paidi 
SameaateBi dogma McutM eaaet, ob idqae a tribM deincepa Antiociieais epiace- 
pis ab ecdesia reiectum aMorit fiunc Ariani eertatim Mciseere aibi ac Tendicare 
atadebBBt; adeo quidem , nt in Antiochena aynodo fidei formulam tanqoam ab 
iOo coae^ptam edideriBt 8ed Lueiannm ab ea caluamia purgat Baron. in Notia 
ad Martyrolog. et in Annal. EccL a. 311. et SIB. Ubi Lneiaanm docet ia eon- 
fBtsada SabeUiaaomm hMrMi longiM progreMum contrariam in partw pauio 
Tehemeatius incubuisae, et nt peraonamm diacrimen adstmeret, nonnnUa ieciaae, 
qaao Aitaai pMtmodum exorti auum in uaum traastuiemnt Quod idem pleris- 
qae Tetemm patram cam ia hoc aegotio, tnm in aUia fidei Chriatianae capitibM 
«aaf enit, ut ante erromm atque haereaeon , quibM ea aingiUatim oppu(^abaa- 
tar, oiigkmB Bondam aatia iUaatrata ac patefacta rei Teritate qnaedam auia 
aetlptiB aapeamriat qsM emn orthodoxae fidei regnla minime coaaentiant Ne ab 
hoe trinhatia myaterio ae quaeatione diaoedam, observaTimM iamdudnm iMti- 
aam Martyrem Dialoge onm Tryphone de fiUo dei idem propemodnm cum Aria- 
BisMntire. Nam pag. editParis. 119. Terbum deiacfiUum, etiam antequam 



Digitized byVjOOQlC 



OCL 

mmmm •OBdpeni, hxkK wn m mm patn emmM, qtum. «t Telmbw 
dkit, 6t ■QbuMl6 comBMflMTatii exeanplit ita eoUigit: dt' ^ dawMfunai imk t% 
snttp\ x«^ xup^> tmtYiA^, xa\ 6in)fctdv tij pooXij «^oS. Deindo qnotiM in 9» 
ptnralogitar, .<l«omM&'f «^«Mad^^roaM, ¥61 , Locmiusestdomifmi odMojfm», ^ 
De^cendit deue, ut videret turrim, Tol, Ciwmt domimus mromm d^fori», me leliqM 
ii gesiis, negat de pitre ipso debere aodpi» qni Aeqne merefttar loeo neqiie lo- 
entvs c«iq«uii ftierit, eed ad ftii«Bi pertiiMre. Nem d eins ipeiiu, qsem mieent, 
ilii fpleBdorem lodaei ferre miiime po toei^ t, qaomodo pfttna ipeiiis msieat»- 
tem gloriemqiie •wtiBereBt? ProMe iieqiie Abimam aeqiie Jbmmc Beq«e laeob 
neqiie mortmlimn uHm patrem ipevm ae remm omnlRm domimmTidit, dX^* hM- 
vov tbv xoct& PouX9)V t^ hxhw xo^ 0«ev 5vt« 6tbv a&toO, ita\ rpfaXov ix toS &D)pt- 
'v^ tji -pAfkr^ a6to6. 8ed iltem, q«i ex vptim Tohmtate de«e eet, eiaaqve fiUoa 
et angeliie, qnod iHitta yelmitati morem gerat. 

Qtiae Iiftiiii verba TertaUiaoos ioiitmtae eet lib. n. coDtra Maro. cap. Mxva. 
Wcnm est Ariaaes, cam insaniam soam Teteram patram testimonio correboraw 
eompiimis capeient, lostinimi praeterilsse. Sed ab omni, oti dixi, oiypa tam 
Uc qnam Lncianns alnqae liberandi sont, qni nondam agitcta ex]^cateqae 
controTersis; parom de ea commode pronnnciasse Tidentor. Simile qoiddam de 
IHoaytio Akxandriao tradit BasiHas Epist xu. et alUn. 
P.MS. N. Tii. O^' wc 06aXtvtivo« }t(>o§oXi|v.] Hienm. Apd. n. in Ea£ ; Hmbetur 

dialogui apud Oraeco» Origeme et Candidi Vakutimmtiae kaereeeoe de/Mtori»; 
(in) quoe duoe andabatae di^iadi€Mde» inter ee ^jfeetaeee w^/ateor. Dfteit Camdi' 
duefilium de patri» e»»e »ub»taniia, erran» in eo qmod xpo^>Jjv tmerit Eropmm 
Origene» iuxta Arium et Emitomium repupkat, emm vel prolatum eeee, vel naium, 
no deu» pater-diridatur in parie», llariaaiis Hieronymi schoHastes npopoXi^v bie 
eese eredit exeelienticm, et ^foxifv, et errare j^opterea Oaadidam, qaod patrem 
«scoeUentiorem fiiio dieeret. Sed aUad est icpopoXJj qoam meileniia. Keqoe 
eaim recte qoispiam icpo^oXJj dici potest, hoc est excellentia maiore praedkas. 
Itaqoe icpopoX^ YalentiBas prodactioiiem eiasmodi Tocabat, qoa pr«ereat«Bt ab 
Aeoaibos lesam asserebat Nimimm compoaito ae constitiito pleromate et Aeoae 
restitato , de commani omiiiBm ToIoBtate, cam «Basqaisqae qnod kabebat ptae- 
stantissimmB confBrret, noTom qaeadam prodiisse foetom, ndeUeet leeam, siTe 
Gkfktnm et SalTatorem. Vide Haeres. xxxi. n. xm., nbi Aeonas <muies att icpe> 
PaX^96at icp6pXf)(&a zU -nfji^v ndi dd^ tOS iu6o3. Haec ert Valentiniaaa ffpoPoH 
AUoqai icpojloX^v Verbi produetionem appellare nM probibet. £t a Gragoiio Ka- 
nans. caeterisqne patribos Torbi xpopoXsb^ pater Bommatar. 

N.Tm. *Apcto« 'E6aXi)(.] Scribe 'ActSaX^c et 'AxtXXa(. Ap«d TbeodoretBm 
Hb. I. eap. iT. in fiae Epistolae Alexandri ad ipuovviiov Gonstaaliaopolitaaam sob- 
iioiantar eoram nomina qni ob baeresin excommonicati sont, atqne ex presby- 
teds sokis Arios noauBatar, diaconi Tero ix. 'AxtXXa«, E^tSiio^^ 'AstOoXoc, Aotfxioc 
^up^Uctr^^ 'lotUtoc, Mi]Va(, *Apcto« frspo^, '£XX^to«. 

6sMva( A{^.] Foit bic episcopns Marmaricae. De Pisto meatio esi ia epi- 
stola laUi pi^ae, qnam Apologiae n. Atkanasias inserait Ubi dswnatBs esse di- 
dtar ab Alexaadro episeopo Aiexandrino et Nicaena syaodo atqne a flomaJo 
PeatapoUtaao restitatas, neqne eains ordinis fiierit expriaiititt. Episci^am Ituase 
dooet Bp^banias, qnem etiam Alexsadiiae coUocatam esee ab Ariaais setftit 
Veram naUas eo nomine Alexandrinam eeclesiam tenniti Bt qnidem uMiraimn 
simpUeiter idem esse petost, atqae ordM »uo ae du^mimii reeHiuerumt, Ita IidiBS 



Digitized byVjOOQlC 



cca 

pi^ o6dk ^pvouvto t^ Ihotbv 6xb £tx«WS<Mi i9xv)x^ai t^v x«t4bta«iv. Se4 qnod 
iotw «^aeopos ab £piph«do roiiratar, ozentari bob potoot 

N. IX. *Q( oSv o^tw ic«(>cxtvtffto.] Midtuii in histori* Melvtii lapMim omo 
fopra Tidbnns. Largios fai Aritiuo haoroiis desoiiptioiio pooc&Tlt yir alioqm di- 
ligmlUMimaB. lHm qaao MBCopo exponit, ea pott Nicaeniiin eonoiliQm aoeide- 
mat, ano nndacimo; hoe eet Ghristi cccxxxvi. At EpipimihM Ariom ante Ni* 
eaennm eoncilinm excesriese pntat In qno ecriptomm omnium consenan lelol- 
Stiir. Nfanii illnd notnm eet, TireBtem adfane Arinm a Synodo damnatnm et poat 
aliqnot annoe Snsehii opera reetittttttm Conetantinopoli mortnnm eaae. De qno 
Soeratee , RofftBaa , Tlieodoretw , Sosomeani et ante onmes AtliaBasins. fix qid* 
bttS eocrigeBdns Epiphanitts, qtti ex lalsissimis qdbnsdam aotis ant hisloriis ista 
ieseripsit Saae enm primnm Alexaafbinos iUos tnmnlttts et Arii daamatioBeBi f . mt. 
optfanns imperator aeoepit, literas ad Al^aadram et Ariam aeri<»os dectit et 
fiosiam Cordobensem Alexandikm misit, qni orieatem iUam proceUam eom- 
ponent. Qnod nbi minime proeessit, tom demnm Nieaeoam syBodnm coegit, ae 
psotromo anno, oti diximtts, nndecimo a peracta Synodo Arinm Oonstantiaopo* 
lim pw Uteras eroearit. Haee temporibns discreta eoafadit ae permiscBit Efi- 
phaite. 

'0(&oO ^ CiiXu ^apkCc.] E^ est haoo ^nstantiBi ad Arinm et Ariaaos 
Spistola a Federieo Mor^o anno mdsot. Bx qna emendandns hic Epiphaaii lo* 
eas. Leg. itaqne honc in modnm eins initinm. K<uv9taevftvoc Scpaote^ pir*^tec 
'Aptdo xol 'Apccovolc qaao est inscriptio. Deinde Kax^ ip(iy)velK ocdt^xFlf^ ^- 

'Ayc 8^ ad^{ "Apeif.] Gorr. ex eadem Epistola ''Ape^ ^Apeie. 

N. X. 'AxoM; ftOtoO xk tAv).] TAv) hic pro inteMtitn» snmnntnr. 

N. XI. 'Ev xfl^ «dt<fi im nwkxm.'] Qninqne mensibns post Nieaenam syno* 
diOBi, aH Athaaas. ApoL n. et Theodoretns. 8ed qttae de Alexaadro saeeessore 
tam hoe loeo qaam in snperiore haereei nnm. ti. narrat Bpiphanins , enm Ustoria 
Bollo inodo coBMntinnt Hoc enim eonstat mortno Alexaadro Bttllnm atiom 
saeeossisse praeter Athanarinm , idqne eommnni omninm ordinnm Tohmtale 
ac snflhigio ; nti synodica Alexandrini consessns epistola testatnr apnd Atiiaa. 
ApoL II. Fittstra igitnr Epiphanitts AchiUam Alexandro snbrogatnm didt Nam 
post Petmm sedem iHam tenait et snccessorem habnit Alexaadmm, seiSlqtte 
aaaam daataxat Bnttm, nt Nicephortts in Ghronico scriprit At Bpiphaaias 
AduUae, qai post Alexaadmm a eathoUeis snbetitntns est, menses tribnit tres, 
eodemqae tempore Theonam a Moletianis ordinatom asserit, qnod nemo alhis 
podidtt 

*Ek^ oIv IXMvto^ 'A6avQt9{ou.] Nimis impndenter et protenre Gamerarins ia 
AppODdieo ad Nieophori Ghroaieon de Atbanario snttm interponit isdicittm, et 
qniqnam ingenti animo Teritatis patroeininm snscepisse fateatnr, ptas iUna 
tamoB qaam oport«ret snis indnlsisse capiditatibns et sacra prolanis diqttaado 
Bdeottisse doeet Qttis Ltttheraaas istas &eces tantnm ribi aodaeiae sttBMre mi- 
retar potios qoam eommttni pietatis nomine sBCcenseat? 

N. xn. tiok aitoQ ^l toli KcDVTravtioo.] Simile hnic ae longe etiam honori- 
fieeatitts et ttberitts eittsdm imperatoris elogittm extat apnd NasiaBsenam in 
priofo oti)Xcttutut&^ qnod oratorio more ac dieeadi impetn et ealore proftasam 
Buigis qaam ex rei Teritato profectiim ridetor. 

N. xm. Aahcpov eti IvCoyuot.] Noa ab Saeebio, sed ab Ettdoxio, qtti Coa- 
staatiBopolitaitam sedem oecaparat, baptizatns est Valeas. Qnare pro fidetpCov 
leg.E^^. 



Digitized byVjOOQlC 



CCLU 

N. iTu. R«l «dx Sn £171X01 6iiapX'0U9t.} Sorib. Gm^ouat. 

N. XXI. Mrra i^iixma 8O0 yevca^.] Ab Adumo acl Abrahtipim yw^uk bmsA xx. 
▲b AbMbMBO ad CbiktwiL xui, boc eit ter qnatoorcleciia. 

N. xxm. Tou TOMiTi}( opfMwtoQ.] Leg. fidentitr ap(iootol*. Niai f<»t* yXcmoi^ 
(Aat«SSt( qaoddaai Tocabalnm lit Quippd baer. lxxtiq. nam. xm. op|Mn6ffm 
p.988. aadeai ia aigaifieatioa* dixit, et aom. xvi. Tbeolae iptMivTbv, boe est «|k>jmiciii 
appeUat 

N. xxT. 'Ev Sk T$ '£^0^ X/Ytc.] Latiinme bie loeos expwdite ia Aa- 
eoiato. HebiaieaTosndp/HMMciirtfeigiiifieat Ideo Aqaila ^xTifaaTo Tortit. At 
exemi^a Graeea Talgo hnm iam tom oUm, ot bodieqae praelbrant. Qflam 
ketieaem baad pcobat Hieroo. ad xxti. cap. Sea. eom. xiu., abl ait qoaedam 
exemplaria male ia ProTorbiie pro poeeeeaioae babere creataram. Verom aoH- 
qaiaeima eet Graeconua codicam iUa lecdo, qoam pleriqoe ommea patrea agao- 
seaat, etiam illi qai ante Arianoa extiteraat, oti Gkm. Alexaodr. ia Protieptioo, 
Igoatiaa EpiatiT. ad Taraeaaea, TertaUianoa lib. ooatm Eermog. cap.ix^ €):*• 
priaooa Ub. u. Teatimoa. adreraae ladaeoa cap. i., ot Athanaaiom» Gregoriam 
Naiiaaa. ac caeteroa ooiittam. Qooram alii de ereata aapiei^a locom iUom ao- 
cipiont, alii ad increatam referont Qnae nos aacrarom Uterarom interpretibaa 
enaeleaada reUoqoimoa. At BpiBbantas noTam qoandam Hebraico Terbo notio- 
nem affiogit, ot idem ait ^^p atqoe ^vdaoe)»^^ [u: qoaai acriptom att "^^^p a dil- 
pUeaate Aiia. Nam I3p eat Midificure, aiTO mdo» cotftruert. Qaod aoo idem eat 
ac /etm «ro/bd^e, Tei produeere, at arbitrator Epipbaaias. Ideo noUoa boid 
argotiae locoa eet 

N. xxTi. 'AXX^ K&iTfOi Ipit; (&o(.] Obaerraada haec Epipbanii ad Ariaaomm 
obiecta rei^naio, cam ait outc SAovra, oSn (i^ %{k(ma patrem genoiaae fiUom. 
Nam Totoatiaeimos patres aatis eoostat bac in paite non aine caotione legeadoa, 
qoi aonnanqoam patrem aaaeront Toloatate aoa fiUom prodojdaae. Ita loatiana, 
■t anpra moaoimos, xaTa ^X^ Otbv ovra uibv a^ToS dixit Gaeterom Aogusti&as 
aopbiatioae ilU Ariaoorom caTiUationi iagenioae ac aobtiUter ooeomt Tiaat 
eonfxa Seim. Ariaa. 

N. xxxu. 'AXX' ip^ (tot* xdH tliivfj] Vide coaeiUi AqoUeienais Aeta, obi Aio- 
l^oan opeca PaUadiaa et Secondiaaua Ariani episcopi dsmnati sont, qol inter 
caetera dei fiUom Terom deom fateri compolsi miris tergiTorsationibaB eMnat 

N. xLi. El^ii x6^ta ^v.] NoTa qoadam ratiooe loanoia iUaVerba dedarat: 
^ I(i.np09^ (jLOu Y^TOvc, qui ante me/aetua eet, ot interpreanoster reddidit; qaaai 
T^yovcv idem significet hc/uisee, siTe profectom aot aUcobi Tersatom esse, Qoo 
aenao prios loaaae dei fiUos extitit, propterea qood saepioe, toI aateqoam ho- 
maoam camem indoeret, Toteribos patriarchis appamtt TertnU. n. contia hbit, 
eap. XXTU. : Nam etprofitemur Christum eemper egieae in deipatri» mmme, ^mum 
ab imtio convereatum, ipeum congreseum cum patriarchia etpropketi», et caeteia, 
qoae caote, oti dixi, legenda snnt; ot et Instini locos iUe, ex qoo TertoUtaaas 
iBta sompsit Idem porro, sed looge prodentios , docet Aogasdoos contra AdiBma. 
eap. IX. Quia ipeefiliu», ioqoit, qui eet verbum dei, non aoUm notianmU tempori- 
bue, eum in cetrne apparere dignatue eet, eedprius a conetitutione mu$$di, ctn' vch 
tmit depatre annuncicwit , sive loquendo, sive apparendo, vel per angeUeam aU- 
quampotestatem, vel per quamlibet creaturam etc, Sed eam qoaeationem nberioa 
eKpooit Ub.ii.de Trioit. Redeo ad Spipbaninm , qni ^f^tTo (aic enim legit pro 
p. 289. Y^ovtv) idem eaae potat atqoe aecessit et advemt, Qood mihi qoidem non pro- 
bat Ac si Graeci TocabuU vim cousideres, y^ove idem esse potest ac/iroiitfcCii^ 



Digitized by 



Goosle 



CCLHI 

fel gtmtus est qnod dei filio eonvenit Nam ante loannem genitni est, ant certe 
i4em est atqne eztitit. At noBter isterprea alio seo8a,/actu« est, yertit Qaasi 
id yelit loannes, ante me factns est, id est maiori qnadam in ezcellentia ac di- 
gnitate conetitutns. Potest et ad divinam praedestinationem ac 7cpoop(9(A^v re- 
Toeari, de qfna Paalna Rom. i. com. 4. 

N. %un. ^m\ yup nStkMj] De hoe If arot teetimonio ^Htferit Atfaanasinf 
Ont lY. adTarsni Arianoe, AngOBt lib. f. de Trinit cap. xn., Hilar. ix. de Trinit, 
et alii eomphuree. 

N. L. Tb ^l iXrflli^ xa\ iKoiptiLfaxfj^,'] Leg. diXyj6«i><. Porro dbcapip^dttoK idem 
tet ae simplici, non aUegorico seura, sed proprie et tine akerins rel signi- 



N. Lz. Ka\ |jKc' o4 KoXXjk cbcc&y.] C<nttma istad tn Hebraeo nem reperitvr, 
sed in Graecis duntazat editionibns, Dent xzzn., 43., aliter tamen ezprMSttm 
fiam kic ab Bpipfaanio eoneipitiir, hoe scmcet modo : E^pdcv6v)ts o^«>mA S^ia 
■dx^, Tuik icpo^(»vi}94tfa>9av aOtco ic^evxs( a-pftXoc 6eou , qaod est comma42. Tom 48» 
E^p^cvOi]TE eOv>) (A€ta toO Xooti outoo, xa) Ivca^^oo^tcotfav aut<& K&rz^ 6tc% 6coG. 
EpqpluLnias vero sio inyertit: irpo{xuvi}9^t(ooav atxiA ic^vte^ 6io^ Oeoii, Ivioxuv^bH 
o«v d^t«^ic^cvt&c OYT*^ ^^- Oommnnem lectionem conirmat apostohw ad Bebr. 
cap. I., 6. Aogaatimas in Loootionibas tam hanc qnam Epiphanianam oommemont 
Nos haae ipsam , pront ab Epipbanio reddita est, in Totostissimo bibiionim Grao- 
corom codiee mana exarato reperimas ex bibliotheca Ghristianissimi regis, at 
miaime dabttandam rit, eam qaorondam exemplariam leotioiiem foisBe. Nam 
et Tbeodoretos in Qoaestioiiibas eam agnoscit, et Siztiaaaram editionam sohelk 
in aliis codififtas illam ^isam inyeniri testantar. Qoorom tamen iosignis halr 
InciBatio est, dam ▼algstam alteram ab Bpipfaanio hac in haoresi eoo^yrobari di* 
eont (tnod soeas se habet 

Qood ad soBtentiam attinet, si ea ▼erba interpretatar EpifAaaios, ot ^viexv^ 
o^rc«i»aav o&tfi» sit idem ac roborent, vel confbrient ipsum. Sed noUas HelleBismas 
patttor Ivtoxi^ 'nv^ transitiTe somi, pro eo qood est roborare allqoem. Qoaia 
diztiana et Complotensia meUos: Et eonforteittvr, re/ robortntur iu ipto* Qno« < • 
modo aotem Epiphamas ezponit, legendmn ▼ideator Ivto^ua^cttooav oi^ttfv. Saae 
Thaodofolos iwg^^udctiooav a&toi»« in sois codioibos liabait; eiosqae kn» seasnim 
ad Epiphanii mentem accommodat, com de angelis exponit, qmNnm ea fanetie 
eet oti sanctos yiros, coiasmodi erant ^>o8toli ae patriarchae, ope ac praesidio 
soo taeantor. Qoin et Ohristo domino nascenti ac morienti praesto foerant, x^ 
tfi» Rpb^ tbv Sc^iPoXov ayOm ftapS|<Tav t«i»v OYy^Xiov ot 8i|fA0t* 9CpoctX6^vtic y^, f^'^ 
oYYcIot d<])x6vouv «uti^, xod x& kMqi tk icapi|aav, xol {ut3t t^v aw4ot«9iv tc^ t^tf^ 
apociiSptuov. 

N. Lxn. 'Opcaoa if^ tjjv Mv^xa.'] Prodenter hic locos ezpKoandos est Nob 
ooim sokita estpost mortem corporis cam diTinitate conianctio, sed qood anima 
litaqne destitntmn est, ab ipsa qaodammodo diwitate corpos est reHctam. 

N. Lzx. OOx ^aot d^ Stt xo^ OTC^otaotc.] De hi» vocibos iKovxiant^ et oMa^ p. MO. 
accnraift dispotator in Annal. Eceles. 62. a a. 187. 

N. Lzzn. A^euot yop idtXiv.] De hoc apostoK loco ?ide fiilariam lib. zi. da 
TBoit 

N. LzzYt. n^tv X^ouoi.] Vide eondem HHar. lib. vn. de Trinit 



Digitized byVjOOQlC 



OGLIV 



AD LIBRUM TERTIUM. 

AD HAEaESIM LXZ.> QUAE £ST AUDIANOEDM. 

N. IX. 4»&<TxovT8( «7:^ Kti>v9T«vTiou.] Inio KwvoTonrKvou. laetabttt kAmtici 
M Tiooaf)tcx«((tx«ttT«t MieA6B0t pitret in Gdustaatiiii gratiam legidaiaB p»- 
sthatis eelabritaiMii no? a sanctioBe ptrturbasse. Quof tMOii Somtes lik v. 
cap. xxm. Kol o6x &i tivc^ Ine6p(^i]9«v ^ ini Ktav^ovTivou ofM^ tj^v ^yri^ 
itdliiiv x «p rf rp»| n v^ 

''On Sti xk YtvAXt«.] An natiTitaAis diMi, am iMparii natalem intriligat, dm- 
bitari potest. Incidit enim Micaennm conciliom in eom annmn, qno ConstanliBiis 
ikenii^ celebravit, adeoqie natalem imperii diem exqnisitiore pompa et ap- 
pan^colnit 

'£v Ts XP^^ 'Altf^ivipou.] Qoaeiiam snb Aiexandro Alexaadiiae ey sc ep o 
pascbales istae tnrbae Aieiiat, nnsqiiam a me lectam rel anditvm. Sed neqie 
qnis Grescentiits Uie fiierit Qnaerant ampUns emdtti 

M. X. EU tot#To Zl o{ «&T<A A6$(«voL] ConstitntioDes Apestolieas ad enoris 
s«i patfoeiniam adiereba&t Andiani. Qno in iibro statntnm erat, oti pasdui eo- 
dem tampore eelebnxetnr qno ilhid ficatres obirent, qni e circnmcisieae in Chri- 
stem crediderant Cains dicti sententiam einsmodi eese Tolebsat, nt Indaiee 
ritn, boc est xnr. lana, Ciiristiani pasdia CscerMit Contta qnos Eptphaaias allter 
deeretnm expenit, niminnn pads et coneoriBae stndio «onstitntam ab apeetoEi, 
wt qnamdia <A l{ixt^TO(Mi Ckristiaiii HierosolTBus praMtderent (qned ad Adriaai 
«sqne tempora perseTeraTxt) ab iis ne dissentireat leiiqni, ac Tel abenantes se- 
qaerenter potins qnam eederiaeeoncordiam soiTereat Addit et atta ^iaedim es 
eodem constitationnm libio, qnae panlo post Tiderimas. De Apeatoiieis iise» 
OoDstitalioaibas dnbitatam a aonBidlis ptaefktnr Ipiphsnins. Qno eodem aomiaa 
eivsfmliBmatin' hodie m octo libros distiactae, qnae a prioribns ilBs, ae aih3eari*> 
aoB dnbiis , qnamm meminit Epipiiaains, diTemae Tidentnr. StMrim qaiaqae eac 
p. »J. iitis senteatiae koe et seqnenti nnmero citaator, qaae in Tnlgatis aaeqaam re» 
perinntnr, imo Tero eontraria qaaedam in iis iegaainr. Nam iib. t. eap. xtl de 
paeckatis celebritate catholieam dogma propalam edicitnr, uti post aefaiiieHiam 
iaetanretar. Tam ne cnm Indaeis agatar: o6^ft{« ykf juminUL ^v vOv iipbc 
«dro^* n83c>ivi2VTat ykp xa\ «dtijv t^ «Kfov, l^v ve(jUCee««v ^t«>itv; et alia qaae- 
dam, qnae anta snperiori sanctiene discrepmit, ant si in «ntiqais iiiis eoaslitatio- 
aibas legebantnr, mimm est lioc tam praeeenti ae diserto testimenio nsnm non 
eese contra An^aaes Epipbaninm, qni ladaeomm mm cetebraadnm pascba iis- 
dem ex constitationibas affirmabant Appsret igitiar alind fdisse constitationam 
gemis, qoam qnibas iiodie Ciementis aomen inscribitar. 
p. 4M. "Jvft Se^fwet Tou^ «xb -Ofi juptTO|ij{(.] [Bx iis castiganda Sealigeri eeatealia, 

qnilib.ii.de Emend. Tempomm non solnm apestoios, sed etism eosqai eeotem 
post illos annis Tixeront asserit Indaico more pascha peregisse. Tnm alia non- 
nnlla sabiicit, in qaibas more soo pngnantaa ac piaae coirtrtria loqnitar, qaoA 
paads hoc loco declarsndnm ; nt qni illins libmm recndnnt Tideant qaa rarioae 
tam foedam labem elnant, qnod aliter qaam toto illo qoantnm est deleto i^eia 
conseqni non potemnt Snnt enui capitftns iUins dogmata ex ipsias doetriaae 
Tisceribns deprompta et com ea prorsns implicata. Sed iam pands ilUns xoprf- 
p.mL xtlfni^ ^^tringmusJ] Falsnm est decroTisse nnqnam iqpostolos, nt Indaieo 
ritn pascha celebraretor, ant cam iis etiam Cteistianis atqne episcopis, qni Indaiea 



Digitized by VjOOQIC 



OCJLT 

M «inime leghimo tempori luigereiitBr. Qvae enim eet iett r*tio , aat quid ia" 
mentem Epiphaaio Tenit, «t eb apeatolit oonetitatam istod aeiereret, oportere 
GliriitiABoe omnee eo x^v xicna x6a|jLov enm recntitb patoha Imre? Mimis hoe 
Abenrdam deeretnm fdieeet Mon negamas aliqnot edtem apostoloe initio »d In- 
daeornm ee tempns accommodesse, qnod de loanne Polyoarpns et Polyerates, 
Asiaticiqne omnee eontra Bemanos pontifices ezeipere solebant, nt Eosebins 
atiiqne Teteres testantnr. YOTnm id nlla constitetlone definitnm ab apostolis ne< 
gamns omnino. Qnin potins contrarinm ab iisdem illis eonstat ftusso traditnm. 
Cnine napod^oMK meminit EnseUns lib. t. Histor. cap. xxni. Nam cnm diaiseet 
Aaianoe U icap«l^euAc «px*^ ^* ^*^ Indaico more pascha peregisse, Imoit^ 
¥ Sm %d{pf iSSc ^p$o|«ido€ xtptTUYX^'^) snbdit mox in eaeteris omnibns per orbem 
eodeaiis ii dff09ToXtx% ntt^Mo$u>i eontrariam fnisso oensnetndinem. Soccatas 
Tero lib. t. cap. zxii. scribit Tessaresdecatitas iactare se celebritatis snae fiNrmn^ 
lam n loanne dididsae, contra Romanoe et occidentales omnes snam sibi ab apo- 
st<4iwiim prineipibns traditam asserere. 'AXX* o^^ (Uv totixwv lyYpa^pov l^tt im* 
pooX^v ti^v xs(A totJTcav «x^^iv. Qoam eandem Petri ae Panli traditionem ca* 
tholki in Britannia oontra Seotos nrgebant. Vide Bedam lib. m. Histor. Angl. 

*'Oxc xav Tt KkawfiStaL] 8i Tol aberrantes iUos, qni Indaice celebrabant, imi- 
tari inbent apostoU, reete id ab Andianis allatnm est ad sni ac Indaici pasehatis 
praesidinm. At Epiphanins xax* o{xovo|i.{av, et ad tempns dnntaxat inetitntam 
hoe firisse censet 

'K a&To>v ^ T«>v Ix^os i2pii|A^(ov.] Qnae seqnnntnr mirnm in modnm im* 
pticata sont et obecnra. Snspicabar hactenns MOtotv illam » de qna Joqnitor, de 
Andianis inteUigendam, qnibns constitalionam istarom deereta relragantnr. QoM 
enim aUnd facecem in tam abmpta ineonditaqne sententia? Vemm attentkis Ib 
enm locnm inenmhens ex eonseqnentibns didici aUnm esae sensnm» qnem tibi 
pands exponam. CnmAndianiadlndaicampaschatisconsnetndinem adstm«idam 
locnm qnendam ex ApostoUcis Constitntionibns proposnissent, qni hee ipenm 
dieertis conceplisqne Torbis testifieari Tideretnr» Spiphanins adTersns legis Teffhn 9. sst. 
legis sentontia pngnarit, et ad tempos dnntaxat ac tnendae eoncordiae gratia, x«t* 
obwtc^ltpf decretnm iUnd extitisse docnit Cnins defsnri<ttis iUnatrandae canssa 
aUeram iisdem in constitntionibns avTivo|Akv et conflictnm inesse demonstia^ 
qnatenns diTorsae eanctionee sibi inricem repognare Tidentor, com reTera nen 
discrepent, si non tam Torba qnam sententiam speetes. NoidMcTi Sl inb« ^ iXi(- 
ft»« hv^ Tou xi)p^Yfi«TD€. Sic enim haec interpretanda credimns. Est antMn le^ 
gnm ille oonflidtns einsmodi. Inbent apestoti azymoram ipso die irinnia et per- 
rigiUa a Christianis obiri. Item , qoo ilU tempore conririiB et hilaritaribns Tacaati 
Ingere ac ieianare Christianos, et contra Ingentibns illis epnlari ae laetitiae ee 
dedere. AUa porro lex dominicie diebos ieinnare prohibet. Qoamobrem si in 
dominicam primns apnd Indaeos aiymornm dies indderit, ex posteriori iege ie- 
innaie nefas foerit, qnod prior tamen constitatio praeecribit Vides manifaitam 
dvTtXoY^v. Eiosmodi est iUa de paschate lodaice celebrando sanctio, in qna, 
perinde nt in altera, legislatoris mentem ac sententiam considerare debemos. 
Ea Toro sic interpretanda est. Qooties ante Temom aeqoinoctiom qoartadecima 
lodaid Misan incidit, atqne iUi pascba soom celebrant, Christiani solennia ieionia 
proseqni debent Sin, nt saepe fit, post aeqoinoetiom festom iUom diem obeant, 
eodem die Christianis pascha soom agere ac laetari Ucet. De qoo ad seqoentem 
nnmemm plnra dicemos. 

^^ouoi Y^ T^v dtYpu^{«v 9/pctv.] ^AfpuTcvtac interpretor vigiUca et atationes, 



Digitized byVjOOQlC 



COLVI 

qaM a ieianis obiri Mlebuit, de qvibuB aHW. Iiatt (U9<^uv t«uiv diC^|M>»v «Ul 
aHud est qnam ipeo die azymoraai : siTe, Qt Hebraei dioant DI^H bXj^- ^ 
enim nenrpare solet Epiphanins. Ita mnm. xii. p4w>t «"ftrat to M|M(. Et |u^oU- 
<n2( T&v SUo 8p<$(ift>v vuxt6( te xa\ ^H^^} vt sQo loeo dieemos. Ohronolegi nottit 
labentem diem , ant annnm appeHant. 

N. XI. 'Ex Tp(b>v yap auvtfrn^xev.] Atqni dio tantnm Uc iq>eite ae distineto 
commemorat , soUs cnrsnm propter doininicnm diem, et Innftrem ob xit. Innain. 
Qnae et Ambrosins epistola ad episeopos AemiUae eomplexas est: Duo sviif, 
inqnk, ob^erpandu in Boktmitaft pa»chae; quartadecima htna, etprimm memit; 
qui dicitur Notfomm, yeram in solari corsa dno centiaentar, prfanns mensis sira 
aeqninoctiam et feria. Qnare tria haee celebritatis illins Tehtt o&oti&^ discMnR 
explicatqne Haeresi l. nnm. ni. Qnartamdecimam lanae diem, aeqoiooetlafli 
Temnm , et dominicam. 

"Omp 'Kmpk Tot( 'loudtt{ot( oO ^vXdieorcat] De qno freqnentes c«ihottoMlna 
partim qnerelae adTersas Christianos Indaisantee, partim ia illos ipsas Indaeoa 
insultationes. Vide Constantini Angnsti Rescriptam ad Christianos ez Nicaeaa 
synodo. Extant et Teteres canones , qnibns nominstim istad Tetitom est. De qoa 
re ad Haeresin li. in diatrib% de Indaeornm anno copiose dizimns. 

K«\ [uxk T«^v jx^p«>>v.] Fortasse leg. xa\ il ysxa. etc. Bententia Tero ex Latfaia 
interpretatione perspicna est 
p. 998. Ka\ 8tav aOtcA srEvOdiatv.] Non qnod xiv. Nisan ieinnaTorint (neqne enlm in* 

ter dles rtTSTn* siTe angarisram refertar), sed qnod exacto illo ipso die pa- 
schalem agnom cnm acymis et lactncis agrestibns comederent, Exod.xn., 8. et 1& 
firant eaim asyma moeroris ao Inctns indiciom. Itaqne Deoteron. xn., 8. Tocatar 
^3^ WO, pams aj^ictiofns, Epipfaanins antem xit. Nisan 97^t(j.ov diem facere 
videtar, qni dies ovvtxdoxcice^ pascha dicebatnr, qnod sub eins Tosperam agnnm 
immoiarent, eodemque, occaso iam sote, Tescerentnr, ^7:t^oxot5oi]c, idestin* 
eonte iam xt. Qnem qnidem diem asyroomm primnm nominabant, et hime 
ipmn laetnm ac genialem illos haboisse testatnr Epiphanias, nt postea TidiA>i- 
mns. Atenim azymis septem totos dies Tescebantor, DeiHer. xn., 19. Ea Tero 
moerorem ac tristitiam significant. Nihilominns tamen xrv. diem ad Tesperam, 
aot inenntem XV., boie doloris significationi eximitEpiphanins, reliqniHn ^ei, 
adeoqne caeteros omnes, azymomm nsn consecratos hilaritatibns et conTiTiis 
attribnit Cnius ea causa reddi potest, qnod epnlnm paschale cnm rrilqao omni 
apparatn, cnm lactuds agrestibns ad azymos panes adhibitis, Inctaosnm qaid- 
dam et acerbum representabat Quod a prlmo die azymomm et inseqnentlhM 
aberat. fiodem et illa magistroram obserTatio pertinet, septenos qnldem totos 
dies fermentato Tesci nefas fiiisse, at ineunte duntaxat xt. et exacta xtt., hoe 
est in paschali couTiTio, azyma tI ac necessitate legis nsnrpasse. Extrahoc tem^ 
pns negleetis azymis aliis seminibns ant fhictibns Tosci potnisse. R. Mose ben 
Maimon tomo i. lad. Tractatn de Fermentato et Azymo cap. ti. §. i. : ^""^ft 

bsiK t— rsin nsftt ^aiK }— rst^ } smiw nx'» nb^^s» S^in i»t:i 

nSin. Veruntamen in reliquo celebritatis tempore azymorum esus duntcucat per- 
mittitur, ut qui velit azymo vescatur, qui malit, oryzam vel milium edat, autpolen- 
tam aut /ructus, At in nocte xv. duntaxat azymis uti oportet, Qnod de vii. die 
azymorum, quam D^^^» siTe collectam vocabant, potissimam obserTant, eo 
freti scripturae testimonio, quod cum Exodi xu., 19. scriptum sit: Primo wtense. 



Digiti 



zedbyGoOgle 



CCLVTL 

^artcufecima die meHsiSy nd resperamf vomedetts azymaj nsque addtem vigeex- 
mam primam eittsd^m meneis, ad reeperam, Septem diehttefermentum non vwenie- 
twr in domibw ve9tr\9, idqne Dentoron. ivi., 3. repetatnr, tamen einfldem oapitis 
eommAto 8. sez tontnm diebns azyma comedi inbeat. Unde R. Selomo ad enm 
locQm ieta scribit: 'jHM TOr\r\ HS-^HID '^raTO n»« TST^Sik ^V n«b 

)hv\ yo HX-^i TVT\ !d^5i ■•raiD ^"^irm »■»■' rwDb ^rab nriK 
H5f n«3tr )iV r^h ^^ T\^ti^ h!dh '\a nst^fl nV^H v^*^ "^^r^^ 
nw^ d>s 5)H mw '>:?*»ai» n)3 naf» Vpa bb^n i^:? i^ t>^ 

rXX-n Wp aWMW plOinn r^^ia pn. Hoc eat: Doctt de mandu' 
caHone axtfmorum in die Tn., quemadmodum non debita ac necesearia eii, Inde 
igiHtr dieee, quod ad yi diee attinet, quoniam ecce septimue diee cum in eumma 
eomprehenderetur, ab ea exceptue eet, nt oetenderet asymorum in illo die mandu- 
eationem permieeam duntaxat fuieee. Neque vero ut de hoc eolo die doceret ieiudf 
ideo erceptus eet, sed ut idem de tota dierum summa intelHgendum relinqueret, ni- 

i uti eeptimo die permissum est solum azymis vesci, ita reliquis omnibus per^ p. Wl 
Kifi 0«^ (non imperatnm) excepta nocte prima, qtiam scriptura asymorum usu 
obUgari voktit. Haee ille. Qnod ex eodem R. Salomone glossa cap. tii. tracta- 
tM Kiddoscli Hacbodesch OTidentins bis Terbis affirmat: iT^I^Tra ^^TVO 

VTfln PSH"^ H^)2D ^S^ai flW^. Quoniam ecce a media nocte prima pa^ 
schali uaque ad xxi. diem manducatio azymorum permissa, ea lege duntaxat, ut 
/ermentato non vescantur, £x iis liqaet cor paschalis coena lactns et solicitadinis 
argnmentam habaisse, reliqai dies azymoram hilares ac laeti ab Epiphanio faisse 
dicantnr. 

McTa yap hnipcLy 7:apeX0({vio(.] Negationem expungendam esse censaeram, 
nt ita scripserit Epiphanias, 7:apeX6dvio( lou aa^Porou SUvavxai epfov i7zixt\€U. 
. Nam illad o^ ex saperiori genitivo repetitom tidetar. £t Tero caassam eias, 
qnodproxime dixerat, posteriore hoc membro reddi stataeram, nimiram car ap- 
petento dominicae vespera immolare pascha liceat, qnoniam iam sabbatam prae- 
torierit ; qao eyolato iam ad opas fas sit aggredi. Atqoi haec sententia falsam et 
absnrdam rationem continet, qaasi sabbato sacrificare yetitum faerit Fateor. 
8ed eam tamen £piphanii yerba ipsa prae se fernnt. Caias erroris saspicionem 
ab eo remoyere ita potorimas , si recepta negationis particnla sensam hanc eli- 
ciamns, dominicae appetente yespera, pascha immolari licnisse. Nam post ye- 
^ram, desito iam sabbato, opns istad, nempe mactationem agni, non licebat 
exeqni, proptorea qnod immolandas agnas fait {Ta^l^n \2 i^ter duas vespe- 
ras, id est ab hora ix. ad xi., at losephas exponit, lib. vk. aX(u9. cap. xlv. 
yel xvn. 

''Apa Yap aOicuv 6uaavto)v.] Postridie scilicet, ac post epulnm paschale. 

NoiJ|Aatt 81 Tcaaa ean; ^ a).7j6&ia.] lam horum verborum paulo anto declarata 
sententia est. Yalt enim in apostolicis illis Constitutionibns legj^latoris mentem 
potins qnam yerba ipsa spectori. Quod ut ostenderet, ^vavxio^avlf qniddam at- 
tnlit, qnod in iisdem Constitut. praescribitur. Nimirum quod in una sanctione 
inbent, quo die Indaei primum azymis vescuntur et lugent, epulari Christianos, 
cnm autem epulantur illi, vicissim ieiunare istos ac lugere. Altera yero lege 
praecipitur, nt ne dominico die ieiunetur unqnam. Quae duo invicem repngnant, 
fi ad yerba duntoxat respicias. Interpretotione igitur adinyanda snnt £adem 

Corp. HMrMeol. IIL R 



Digitized byVjOOQlC 



ccLvm 

itaqne ratlone priits ilhid decretiim de celebrftndo eam Tndaeie paeeliate, si in. 
Terbis ipsis haereas , abiordum et ab ecdesiastico rita prorsns al^rrens Tidetnr. 
Ideo mens eios ac sententia magis qnam Toces attendendae sant Sententiam. 
ergo deinceps ezplicat Qaam priasqaam attingimas, obserTabis priorem iilam 
avTtvofi(av et contrariaram legam conflictam, qaem in exemplam idlatnm esse 
diximus, minime hoc loco dissolTi Non enim explicat qaomodo ab generali illa 
de ieianio constitatione dominica dies excipienda sit Sed xoaa auoxcofovov ezimi 
Christiano more significaTit De qao nemo dabitabat Qaocirca qaae seqaantar 
ad avTivo(jLiav alteram ac qaaestionis capat ipsam attinent, atqae illad explanant, 
p. S9S. qao sensa apostolicam illad decretam accipiendam sit, cam ladaeis pascha esse 
celebrandam. Non enim perpetno cam illis peragendom est, sed tam Tidelicet 
cam post aeqainoctiam illi saam pascha celebrant Alioqni si, ati saepenamero 
faciant, aeqainoctiam antoTertant, imitandi non ernnt Est igitar legis ista sen- 
tentia, nt aeqainootio commisso cam ladaeis pascha cekbretor. Bis, qaae hac- 
tenas dicta sant, sabdactis omnibos ea de aposiolico illo decreto Epiphanii 
sententia colligitnr, primis ecdesiae temporibas, praesertim qaamdia episcopi 
ex circamcisione Hierosolymis praefaeront, statatam esse ati pascha cam ladaeis 
obiretar, hoc est lana xjt. qnamcnmqae in diem inciderit, dammodo confecto 
iam aeqainoctio contingat Ita enim illad, qaod eaedem Constitationee iabent, 
accidet ntlagentibas ladaeis, hoc est qao die axyma caui lactacis agrestibaa 
comedant, epulentar Christiani. Alternm aatem, at illis Tidssim epalantibofl 
lageant isti, obtineri non potest, nisi postridie paschatis Christiani, siTe primo 
die azymoram ladaicoram , ieianatum per illad tempas in ecclesia ftiisse Telimas. 
Quod est falsissimum. Certam enim est totis illis qninqnaginta diebus , qai ad 
pentecostenintercednnt apaschate, ieinniam ab ecolesia esse sablatam. Tanc 
igitar solum OTenire illnd potnit, at epalantibas ladaeis Christiani ieinnarent, 
quoties ante Temum aeqninoctinm a Indaeis pascha perageretar, qaia nondam 
Christiani ieiunium solTobant Vemm nnlla tam enncleata hnius et snperioria 
numeri declaratio potest excogitari, qnin plnrimnm adhnc difficaltatis supersit 
Quis enim pseudodiataxes istas inter se conciliare possit, cum alias pascha lu- 
daice celebrandum esse definiunt, qnamTis aberrent Indaei, alias ludaeis axyma 
peragentibus ieiuniis ac Tigiiiis operari Christianos? ac reliqna ad eam modam, 
quae nulla interpretatio ab errore matuaque contentione Tindicare potest 

N. xji. Ilap' ^(xtv U oO (xCa.] Sex dies hebdomadem faciimt, adnumerata 
paschatis celebrifate, quae hebdomadem terminat. 

Towciaxi T7)c (tcXtJvt);.] Haec est glossa, quam ex commnni sententia ad scri- 
pturae locum adtexnit Neque enim lunae scriptura hoc in negotio meminit, sed 
mensem duntaxat nominat Nos de ludaeomm anno supra dissemimus. 

Ka\ lav (xlv ^v lEaaapEaxaiSsx^tT).] Non nnins diei paschatis, sed totins he- 
bdomadis rationem habet ecclesia, qaam xerophagiae, aut scMCtam, KBLtpateha 
etiam appellamnt, ut ad finem huius operis adnotamns. Si igitur xir. hma in 
feriam secundam inciderit, aut in reliquos hebdomadae dies ad sabbatnm asqae, 
hebdomas xero^agiae celebratur, et a feria secunda eius iuitium dndtur. Totam 
hanc hebdomadem 6u(JLa Tupo^Tou, mactationem agni nuncupat, quia in apparatn 
celebritatis et immolationis dies aliquot a ludaeis olim positL Nam ^jhw ac^tzvLy 
nt supra docuimus, nihil aliud est, quam celebratur, peragitur. Sic illnd loan.TiL, 
14. rfiri h\ trfi bpT^c (jLsaot^aT)^ accipi potest. Caetemm dominicae, siTe feriae 
primae hoc loco non meminit, qnod ab ea nunqnam xerophagiae hebdomas inire 
possit, cum dominico die ieiunmre non liceat £t tamen si in eam xir. Innae dies 



Digitized byVjOOQlC 



CCLIX 

ioddait, poatridie xerophagiam inehoabant In Tetfl&roseaedecatitarom haeresi, |r.M«. 
qiiae est qninqiugeaima, nmn. n. de dieboa agit quos ante paachatis solenne tam 
IndaM qaam ChzittiaBi celehrabant Reprehendit enim haereticos, qni ad unnm 
^«m respeetnm haberent, cnm a decimo die agnnm deiigi asaerrariqne lex prae- 
eeperit. Unde qninqne ab illia diea observari debnerant De Indaeis enim ac In- 
daiaantibos QnartadecimaniB loqnitnr. Porro Indaei cnm decima qnarta die ad 
Tesperam pascha peragerent et decima die agnnm caperent, y solidos dies re- 
Ugioni paachatia atttibnebant. Imo vero cum ezennte xtr. agnum immolarent, 
inennte Tetpera zt. hnins hoc est zt. partem libabant, adeoqne ti dies obserra- 
bttit, non nnam dnntaxat. Qoare nos eo loco, id est pag. 421. t, 2. ^ aM^ ffivtt- 
lUB^x^ iici9<u9xou9a pro teooocps^xatdex^ rescribendnm pntamns. Qnam emen- 
da^sem sententia ipsa postnlat 

Ouxe yap i^ SxxouSex^c] Mnltnm implicatns ac salebrosos hic locns est, 
qninetiam snperiori doctrinae minime consentaneos Tidetnr; qoa definitnm est, 
si in aliqnam e sex hebdomadae feriis xit. Inna ceciderit, hebdomadem xwo- 
phagiae inire ab secnnda feria. Fingamns itaqne lonam xit. in sabbatom in- 
cnnere, inc^et xerophagiae, siTe paschatis hebdomas ab anteriore feria n., nt 
dietnm est Atqni haec ipaa ix. est Inna, non x. Qood si, nt Scaligero, CalTisio 
aliisqne Tisnm est, diffnndendom sit xerophagiae initiom in feriam ii. alterios 
hebdomadis, itidemqne pascha a lona xt. in xzn. transferendom, xerophagia a 
XTi. inna inchoanda foerit, qood l^timnm esse negat Epiphanios. Qoare Tix 
est nt expedire nos ex his iaqueis possimns. SiTO enim xerophagiae prima dies 
in illa hypothesi sit feria secnnda, ab hina ix. hebdomadem sanctam anspioabi- 
mni, sire in sequentem feriam secnndam differatnr illios initiom , in lunam xti. 
ineidet Haesimns hic aliqoandiu, donec certam riam ac ralionem inTenimos, 
qna conciliari haec inter se explicariqne possent Hoc igitor ad eom nodom dis- 
solTendnm occurrit Epiphanins lunam ^ftepcW)v o^b vuxTEp(v?|( disceme solet, ut 
in haer. ll n. xxti. Nam iliic qnae vuxtcf ivi^ exempli canssa iv$(x^ fuerat, se- 
qnenti Ince %eptv^ hmhtx&xr^ dicitnr, et qnae ^(uptv^ dtodex^-cv) dicitnr post Tespe- 
lam vMcttpcvJj xptcxatSexfltxT) nominari incipit Nam a Tespera diem exorsi sunt 
Indaei; ideo prins noctnma quam diuraa luna censetnr. Qnamobrem etsi vuxte- 
ptv^c atqne i)(Aeptv9i< Tocabula non expresserit, 6(A(iivi>fici>$ usns Tidetor 9eXi{vy)$ 
Toeabnlo. Nam cum negat a ix. lunae xerophagiae principium deduci, sed a de- 
eima, ne sibi contrarius ipse sit, de vuxxeptv^ interpretandus est Nunqnam enim 
paschatis hebdomas a feria secnnda inohoari potest, quae sit hiezri vuxtepiv^ et 
%epcvj) ^y$6t]. Contra Tero cum a xvi. luna einsdem hebdomadis initium repeti 
negat posse, Innam ^(xeptv^ intelligit, quae sit vuxxepiv^ xtii. Nam in superiore 
illahypothesi, in qua lona xit. in sabbatum conTenit, xerophagiae hebdomas 
init a feria n. anteriore, quae est ^(xepiv^ £vdrr7), vuxxepiv^ Scodex^. Quod si xit. 
luna dominicae conTeniat, sequenti die, qna est luna zt. ^(xeptv^ et vuxxeptvjj xti. 
initinm erit hebdomadis sanctae. Yides igitur necessario in luna ix. vuxxeptv^v, in 
XTL ?)ficptv9)v aocipiendam esse, In quo iilud animadTertendnm, licet in haeresi li. 
ita vuxxtptvv)^ et i)(aptv% Tocabula sumpserit, ut a vuxxeptvf| semper ordiatur, ac 
tametsi Inna 4[^i^ ^ seqnente vuxxeptvfj nunquam appelletur, hoc in looo tamen p. 197. 
fipiphaniam siTo errore, siTe de indnstria £vdcx7)v iliam Tocare, qoae sit octaTa 
%itpcy^ et in iv^v vuxxeptv9)v desinat Ad summam hebdomadis sanctaeprimadies 
a iona ix. diuma ad xt. diumam inchoari potest, aut, qnod idem est, a luna x. 
noetiuna ad noctumam xtl Quae caussa fortasse fuit, cnr ita conciperet, dbcb 
dex^C ittt^ ii6t9iuaxotioT)$ 3cevxexat8ex^(. Ubi ^nt^cu^ixouvav non iam simi^dter 



Digitized byVjOOQlC 



OCLX 

^ipio, pfo iMeunte, appetemte, ant nt »d Imiae lncon, qoM rab Twpenni oci* 
tnr, pertin«at, sed pro ^fUf cvfi. i^UB e«m dicit osib Inirn^c, nec ixifftMxoiSoijc ad- 
iecit, significat non illam diwnam, eed noetnmani inteltigendam. Ae meiiio n- 
detnr Epiphanins primam xero^agiae diem (tjUrnQv vuxiiptvjjv fieiiee, qnod 
fnnctio ipsa xerophagiae, id est aridornm eens, ezennte iam die ae snb Te e p e 
ram usnrparetnr, commodnm illncescente x. Inna. 

Meaa(o<$9i)< t(5v fit^ Sp^juav.] Mira est kornm ▼erbomm obsevritas. Nam 
hoc prima spede sonant, qnod ne intelligi qnidem potest, xy. hinam, toI eom 
ea decimam, inter dno noctis ac diei onrricnla interceptam tas%y ant oeite ib 
vuxOi||jispov inter dnos, solis Tidelicet ae Innae, cnrsus interiicL Qoae nnUns 
Oedipns diTinare posstt. Kos pro eo ac snperioca interpntati snmns, (uos^otSoiic 
hoc loco non interiectnm qniddam, sed labentem noctem ad diem acoipimns. 
Constitntnm enim est ex Epiphanii sententia, hebdomadem xerophagiae a lona x. 
wxTsptvfl ordiendam esse, ita nt dtimns eins terminns sit dies illa, cmos hi aocte 
X. lunae prindpinm est, remotissimns Toro terminns sit Inna xt. ^(isp^- Itaqne 
spatinm illnd, quod hebdomadis capnt percnrrit, a nocte indpit, hoe est a hina x. 
noctuma, et die terminatnr, nempe lana dinma xv. Proinde nox et dies impea- 
dimtur, et iito^ouoi; quae quidem ntrinsqne sideris propria sunt. Nox enim oe> 
Xi}viax$, dies j^Xtaxcj^ fip^jiq» tribnitnr. 

N. xtn. Kod euvavaXa{i^«vo(iivou toB a&T«5v.] CoUectis snperioribns mimeiv 
summa fit diemm xir. Sed ad eam xt. dies aeeensetnr, ob eanssaram eoncnisnm, 
qnae sunt solennitatis illins ouotoxtMU^ praesertim ob dominicam diem, q«i 
Ghristiannm pascha celebratnr. Hic ^«{^ouot^ xtntxmisxktrfi est xt. diee, siTo 
dinrna Inna xt., quemadmodnm panlo post hnftLwwm ixxaidexien) luna dumm 
XTL, nt ex superioribus necessario colligitnr. 

Tou Y«p ^tauToO.] PaschaUs did Tari^as et 8(VM(uiX{a ex solis et hmae, nl 
ante dixit, inaequali cnrsu proficiedtnr. Nuno ntriiuque modnm ac dispositio* 
nem explicat et ad fbntes ipsos digitum intendit, proposito annomm orbOy m 
quem ^ssimiles ilii motns inclnsi aeqnalnli Tarietate tempenntnr. £a est oeta- 
eteris Innaris, syzygias oomplexa noTom ac nonaginta, in qnibns tres snnt em- 
bolimaeae in annis thi ., nimiram 3. 6. et 8. Nnmems dieram 1^999^ qm eet 
octaeteridis luHanae, siTO doomm InHanomm lustromm modns. Annns kmaria 
Gommnnis 354. diebns praecise definitnr. Itaque ab solari diebns xi. et qnadraata 
superator. Antiqnissima est octaeteris ista, et a Graeds olim nsurpata, qnam 
eadem plane ratione, qua hic Epiphanins, exponit Geminus, TCtus et ernditni 
scriptor, pag. 129. Ouins iuTentorem Gleostratum Tenedium Gensorinus hiat 
Sed eadem, utpote ritiosa, castigata saepins et interpolata ftiit Stenim odo 
anni Innares dies coUigunt fnre 2923V,. Quare octaeteris illa abest a lanari modo 
p. S98. solido die et horis fere 12. Nam syxygia iunaris dies habet 29,, hor. 12. 44'. Am- 
nns Innaris dies 354., hor. 8. 48^. 3&'\ etc. Itaqne octaeteris Innaris dierom eet 
2923., hor. 11. 51'. etc. Qnam ob cansam post heccaedeoaeteridem, dTe dnaa oola- 
eteiides, appendices dies tres intercalari solebant, quo seqnentiB oetaeteridis 
neomeniam attingerent. Sed cum totidem diebus a solis rationibos abemreal, 
in Tigeaima octaeteride mensem nnum tricenarinm expnngebant, ita nt oetaete- 
lis ilia nonnisi duos embolimaeos meases haberet. Haeo Qeminns, qnae alibi 
fnsitts et of^kortonins tractabimns, ubi Innarem apud Graeeos aaai popnlarit 
formam contra Scaligeri coniectnras affirmabimus. 

Coiiiperta iam octaeteridnm labe, Graed ad enneadeoaeieridas «t knigioria 
aani spalia eonfttgerunt Sic i^ud Ghristiaaos m negotio pasehaU primfua nsnr* 



Digitized byVjOOQlC 



GCLXI 

pan cMptee o«Uet0ry«f Um lunplkM qnMi g«BQdnatit«, Bhe heecMdeea^erides. 
Kttnfin Diottydiii AkouBdrinQt ooUetoriclit canonenk institttit Hippolytns Tero 
heceaedeoneterida » qnim in HWis 4e Emoidat. Temp. Scaliger exponit Qnas 
emnee melkodoe poetremo enneadecalkerit exdneit, ab Alexandrinis et Anatolio 
non iUa qnidem exoogitata, nt panm prndenter pleriqne soripaere, multo yero 
miniia ab finsebio Caesarieiksi reperta, sed ab iis omnibns ad nsum pasehatis 
tiaBslata. Itaoetadtarides aiiaeqiieeyelornm inutiles formae panlatim obsoleverunt 
Qaaoqnam nonnuUos adhoe Bedae temporibns oetaeteridas retinnisse testatur 
ipae lib. de Temp. Batione eap^ xLir. 8ed pauci iili eraat et obsenri. Qnamobrem 
salia oqnidem mirari non possnm, Epiphaninm hoe loco ad paschalem methodum 
ezplieandam solias ootaeleridis mentionem feeisse eamque tam diligenter ex- 
poanisae, qnaai hac una paschalinm Deomeniamm disciplina contineretur. Nam 
emMadaeaeteridem hoc loeo ne oommentoraTit qnidem, tametsi Nieaenum illud 
deerehun de oelebiando pasehate taatopere praedieet et ab haereticomm inscitia 
iniqpadentiaqne Tindicare stndeat Atqui nihil ad festi illius ordinationem in- 
sa^us ab iila synodo profectnm est, quam quod xix annorum circulo oonstitnto 
diasidiQm Onuie sostnlit; qnod his Torbis testatar Ambrosius: Jnter iUafidei^ ut 
vero, ita ttdmiranda detreta, etiam euper celebritate memorata, oongregatie pe- 
ritimwm Goiculamii, deeem et novem €tnnomm coUe$ere rationem et quaei queh' 
dam coHtiUmere cireulum eic. ftthil erat igitni quod inanem et absurdam oetae- 
teridbperiodnm a sitn reToearet Epiphanins, dnm communem cycli paschalis 
metbodnm et a eatholieis receptam adTersns haereticos declarat. Nec accuratior 
est Soiom. lib. th. eap. XTm., qui eandem octaeteridem ad paschatis negotium 
sic aeeommodat, qnasi utriQsque sideris ratioeiuiis eumnlate satisfeeiat 

Kocl oufjkpdvtt xat^ Tov oY^t^ov.] Deest octaeteridi secundum medios motus 
ad sottdum mensem complendum biduum fere. Nam epactae anni oetaTi sunt 
zxTnx. Octaeteris lunaris aeenrata diemm est 2938., 11. 51'. hoc est borarum 
lare xiiy ut ait Geminus. Itaque minor est octaeteris Epiphanii lunari octaeteride 
sesquidie. fit tamen praedj^tatur embolismus, quod minimnm absit ab iutegra 
syzygia. Quod etiam in enneadecaeteride serTatur. Nam embolismus tertins ab 
Aiexandrinis et Latinis, et in omni adeo eyclo, octaTo anno coUoeatur. OctaTO, 
inqaam, non nono; etsi contrarinm mathematici quidam eruditissimi ac eom* ^SM. 
pntomm scriptores asserant. Quod adTorsns illos brsTiter hoc loeo demonstran- 
damest 

SCALIGERI HALLUCINATIO ET ANTIMACHU ^45S. 

DE TES8ARE8CAEDECATITARUM CYCLO REFELLITUR. 

In primordiis eeelesiae (ait Scaliger) tum apostoli, tum qui eos eentnm an- 
nis poatea seenti snnt, pascha semper ludaice celebrarant, ut testantur fiusebins 
et histoda Tstns ecelesiastica, et post onmes Nicephoms. Sed sub Commodo ii, 
qui Indaice paseha celebrabant, damnati sunt haereseos a Victore fiouL pontifice. 
Haec ille. Quae qnidem de soHs Asiaticis Christianis, toI de loanne solo dicta 
esse nequeunt. Nam non solum primis centum annis, sed et duobus, pluribusTe, 
enm maxime apud Asiaticos, ludaiee pascha peractum esse, nemo, qui historiam 
legerit, ignorat Quare ad apostoios omnes omnesqne Christiaaos sententia illa 
pertinet, qnos centum post mortem apostolomm annis tessarescaedecatitamm 
more paaehate Ametos esse definit. Quod si Teram est, si non maior pars saltem 
apofioliearam ecdesiarum aliter quam ludaieo more pasoha celebrarit, celebran- 



Digitized byVjOOQlC 



ccLxn 

p. 459. diimqne praeseripserit, ne niiiie qoidfai eekbrare aliter licebit. Qnippepaschsds 
festi celebrandi rationem eccleaia cathoHca se ab apostolis aecepiase perpetoo 
professa est, Petro impriikiis ac Paalo apostolomm priDcipibiis. Atqvi, si Sea^ 
ligemm aadimns , non solnm apostoli Indaico more et decima qnarta die Iniiae 
pascha constanter egemnt, non antem dominica, nisi in xiv. indderet, sed ne- 
qne aliter celebrandnm esse suis ecclesiis tradidemnt Nam si id egissent, eomm 
sane posteri non Indaicnm illnm ritnm consuetndinemqne tennissent, neqne cen- 
tnm totos annos Tcaaap^xai8sxaTiTc5v haeresin totns ChristiaBns orbis esset am* 
plexns. Neqne condemnari illi ac pro haeretids haberi potnemnt, qni in etns 
festi celebratione, cnias antoritatem ecclesia soHs ab apostolis repetit, aposlolo^ 
mm exemplo atqne imitatione niterentnr. Atqni yeteres omnes patres, omnes 
synodi, qnae de commnni et a Romanis praesertim atqne occidentaMbns asnr* 
pato paschatis ritn meminemnt, aut decretnm aliqnod edidernnt,. nno ore pro- 
fitentnr, hanc ab apostolis consnetndinem ecclesiis Aiisae traditam ; neqne aKter 
ex illomm antoritate, qnam dominica die, idqne post lunam xit., et nt nno Terbo 
dicam, alio qnam ab Indaeis institnitnrmore ac tempore celebrandnm esse. Sle* 
nim Nicaenns ille consessas, qni de paschate sanctionem edidit, qnid de ritns 
illins retnstate senserit, ex Constantini M. epistola coniid potest, qnam ex eodem 
concilio scripsit. Refert illam Ensebins lib. nr. de Yita Constantini, et ex eo 60- 
crates , Theodoretns et alii. In qna cnm in Indaeos ac ludaici paschatis morem 
acrins esset invectns, ista snbiicit: "E^eaTi y^tp Tot3 ^eivwv 2lvoo§ ^opXijWw^ 
akrfli(jxip(x. t&^i, 9jv Ix icptiiTT]; tou tcoSou^ V^a^ «XP^ ^^ '^^^ TcapdvTO^ ^^uXafacfjiev 
xa\ in\ Tob? (xAXovra? a^dSva; t^v t^? itnxripi^jtw^ TOuiTTj? avfiTcXilpcoatv £xte{veo6au 
Mrfih Toivuv earw ^jitv xotvbv ftrc3c TotJ I^^Wotow twv *Iou$oc{(i>v oj^^Xou. ElXif^paptv 
Y«p ^capi ToU StiiT9jpO{ 6dbv H^pav. Licet enim itlorum genie repudiata , veriori 
ordine guefn a primo die pas^ionis ad hoc vsque tempua tetinimus, adfutura *ae- 
cula obaervationis iiiius /ktnctionem perducere. Quamobrem nihil sit nobi$ cnm 
odioeissima ludaeorum turba commune, Nos enim aliam viam a Salratore tradi- 
tam accepimus. Cyrilins Alexandrinns insnper in Heortasticis omnibns, nbi 
qnadragesimalis ieinnii et paschatis tempora praescribit, identidem xaT3c t&^ dbco- 
oToXixac ffapaS^aet; se ea tradere significat, maxime in Orat. vn. xt. xx., et aUis. 
Idem testatnr et Leo papa in epistola ad Protemm Alexandrinnm praesnlem, 
qnam citat Beda lib. de Aequinoctio , et lib. de Temp. Rat. cap. xui. Ubi Mar- 
cnm scribit a Petro didicisse celebrandi paschatis ritnm. Deniqne nemo est ex 
sanctis patribus, qni non catholicum solennis illins ritum yetnstissimnm esse et 
ab apostolis ipsis manasse fateatnr. 

Nam qnod Eusebium et ecclesiastlcae scriptores liistoriae, atqne inter eos 
noyissimnm Nicephoram , subscriptores habere se dicit Scaliger, manifesti men- 
dacii tenetur. Ensebius enim contra catholicum obenndi paschatis morem, cnins- 
modi ab Occidentalibus et Romanis maxime seryatns est, apostolis adscribit. 
Nam cap. illo xxiu. lib. v., ubi acerrimam de paschate dissensionem, qnae inter 
Tictorem papam et Asiaticos flagravit, pluribus commemorat, Asiaticos refert ex 
antiqua traditione xiv. lunam, quamcnnque in diem incideret, dominico paschati 

p. 460. peragendo praefinivisse: oOx l6ou? ovro? toutov ^jctTeX^v tov xp^^cov Tal? iva tJjv 
Xoi7r>|v STcaaav o?xou|jl^v7]v ^xxXyjafati; If aTcoaroXixTi? :capaS<Sas(o^ to xol tl^ $e9po %oa.- 
TTJaav e6o5 ^uXaTTo^oai? : Cum eo ritu celebrandi conmetudo non esset reHquia ter- 
rarum orbia ecclesiia , quae ex apoatolica traditione morem illum obaervabant qui 
ad hoc uaque tempua obHnuit. Tum cap. xxvi. Irenaei ad Victorem epistolam d- 
tat, in qna iUnm hortabatur, ut ne propter contrariam Asianomm cousnetndinem 



Digitized byVjOOQlC 



ccLxm 

tot ecdoms a etthoUeft eommitiiioBe cUteinderot, enm anteeeMorot Romani pon- 
tifiees cnm iilonun epiacopis paeem eoneordiamqne tennisaent. Nam et Anicetnt, 
Pine, Hyginns, Telesphonis et Xystns ouTt a&To\ fnipijffav ( Asiaticam Indaicamqne 
consnetncKBem), outt (ot' oOtou^ Jr^pcirov. Et nihilominns aliter sentientibns com- 
mnnionem impertiebant Haec Ensebins ex Irenaeo : qnibns Scaiigeriani commenti 
lUsitas detegitnr, qno centnm post apostolos annis ecciesiam Indaice pascha pere- 
gisse confinxit Coepit enim Sixtns Traiani tempore, circa annnm Christi cxxx., 
non ntiqne centnm annis post apostolos, qni tamen neqne ipse Indaice fonetns 
est, neqne snceessores snos ftmgi Tolnit Addit qnidem Irenaens Polycarpnm 
ea mntare noloisse qnae a loanne et caeteris apostolis didicerat, qnibnscnm con- 
snoTerat. Vemm apostolornm nomine eos appeUat, qni discipnli Christi fnerant, 
ant ab apostolis emditi Nam cnm nno dnntaxat apostolo loanne Polycarpns 
Tersan potnit. Petmm certe Paninmqne neqne videre potoit, neqne qnicqnam 
ab iliis traditnm accipere. Qnionobrem ut loannem, ant pancos insnper ex do- 
mini discipnlis Indaice pascha peregisse concedatnr in Asia (qnanqnam de lo- 
sane negat istnd in Tessarescaedecatitamm liaeresi Theodoretns et haereticos 
istos perperam iiUns mentem accepisse docet): sed nt ita loannem egiBse pasclia 
non infieiemnr, non dnbinm tamen est, qnin aUter apCstoU caeteri ac discipnU, 
eommqno principes Petms ae Panlns cnm celebrayerint ipsi, tnm celebrandnm 
deinceps edixerint. Cuins rei argnmento est qnod, nt Constantinns in snperiore 
e{Hstola et Ensebins citato loco memorant, totns pene terramm orbis, hoe est 
inneter Asianos et pancos aiiqnot episcopoe, catholicae ac Romanae consnetodini 
senriret. Unde plannm est ecdesias istas, qnem a prima sui origine et ab apo- 
stoUs iis a qnibns erant fnndatae ritum acceperant, enm perpetno servasse. So- 
crates Tero quid snper ea re prodiderit, pag. 395. retnlimns. Huic et Eosebio 
consentanea scribit Nicephoms Ub. iv. ci^. xxxti. et Ub. xn. cap. xxxm. Nee 
aUud omnino, quam quod snperiores isti, de Romanomm ab apostolis tradita 
consuetndine disputat Quare manlfesti sese mendacU alUgat, qni Ensebinm, 
Nicephomm et ecclesiasticam Teterem liistoriam ad enoris sui patrocinium ausus 
est adducere. 

OSTENDITDR EX 8CAUGERIANAE DOCTRINAE PRINCU>IIS QUANTDM p.4eL 
A SEn>SO IN TESSARESCAEDECATITARDM CYCLO DISSIDEAT. 
Pergit ScaUger et Tessarescaedecatitas iUos asserit, ut etapostolos, cyclo 
mere Indaico usos ene, et ex periodo Alexandrea, siTe CaUppica, desumpto. £x 
quo contigit ut interdum toto mense a cathoUco paschate Tetemm iUorum tam 
Tessarescaedecatitamm quam etiam apostolomm pasclia differret, ut in oycioTni. 
et XIX. Nam cum anni iUi in ludaico cydo commnnes sint, in Nicaeno antem 
et apud Alexandrinoe ac cathoUcos embolimaei, Tessarescaedecatitae et qni ipso- 
mm ritum amplexi sunt in Nisan ludaico pascha celebrabant, reUqui in liar. 
Qnae cnm asserit ScaUger, iis ipsis consentanea loqnitur quae passim et ubiqne 
praedicat, ludaeos tribus fere ante Christum saecuUs, totidemque post ipsnm, 
CaUppicam anni fonnam et cyclum Alexandreum ad popularem usum adsciTisse. 
Hoc Toro plane esse confictum ao sine uUa ratione temere oreditum, in snperiori 
de anno dominicae passionis diatriba demonstraTimns, idemque copiosius alias, 
deo iuTante, confntare decroTimns. Sed ut iUnd modo Scaligero concedatur, ex 
eo profecto contrarinm eius sequitnr, quod et Temm est et ab eodem aifirmatur, 
ludaeos ac Tessarescaedecatitas cydo Tni. ac xix. communem annum nsurpantes 
pascha ante aequinoctiom indixisse. Cnr enim cathoUd cycUs illis, intercalato 



Digitized byVjOOQlC 



OCJLLIY 

mum, BMmiBiMi pMokaUn im Afdlan MunttOTAdai, niilk aliacanta «xtitil 
^OMft quod dMimM^uartM loniures, qwe tnm ia MartiaBL inawraiit, M%iir 
noctiiim aatevertant, ideoque ad daodecimam, noii ad ptimnm nMniem, per- 
tinent, at inter caeteros Proterias Alexandrinas in ea epittola docet qaam de pa- 
ediate scribit ad 8. Leonem papam. Qaippe cyclo xiz. lona decimaqaarta Nitfaena 
coditigit Martii x?in., cyclo vero yuu Martii xix. Qnare com aate neomeiuam 
primi mensis, siye Jipidivo^, incorrant, posteriori Adar, non Nisan, tribneDdaie 
snni. Proinde paschales neomeniae cyclormm istornm in Aprilem coBiidnntac. 
At ex Scaligeriano dogmate, iisdem iUis dneUu oyclis, ladaeonmi decimaqaaita, 
qnae in Martiam incidit, roTera est altimi men«s, siTe Adar, non primi. Lieet 
enim aeqninoctiam terminnm non antecedat, sed enm potias moretar« tamen po- 
litice Adar attribata fait, adeo at paschalis non esset. fioo enim in diatriba iUa 
de passione domini, cnm de lodaico anno Tetere deseeroimos, ex Pkilone, lo- 
sepbo, Aristobolo aliisqoe lodaeorom antiqnissimis ost^idimos, decimam qnar- 
tam Nisan, siTs pascbalem lodaicam, illorom aetate in ipso aeqoinoctii die, aot 
ab eo proximo coUocatam foisse, neqoe onqoam antOTertisse; qood apod Eose- 
biom perspicoe Anatolios indicat. Qoamobrem si, ot Scaligero persoasissimom 
p. 4t6, est, Galippicam periodom et ab eo praescriptam lonaris ae solaris anai Ibrmam 
ampleau soot lodaei; qooniam a Caiippo solstitiom aestiTom, ot idem Scaliger 
docet, constitotam est lonii xxtii., ex ea ratione Temom aeqoinoctinm, si sola- 
ris anomaliae rationem habeamos, cooTenit in Martii xxn., hoc est diebos fenaa 
ocLzzi., horis xn post solstitiom. Aot ot lodaeos existimemos qoadraates lo- 
lianos dontaxat obserTssse, ao per totidem Tekaphas qoadrifariam Soeigenia 
annam esse partitos , post lolianam editionem , in Martii xxtiu. idem iUnd aeqoi- 
aoctiom qoadrabit, diebos post aestiTom solstitiom golxxiii, horis xxn, 80. Qoo 
qoidem ^ Calippica focma defixom aeqoinoctii cardinem perpetoo retinet, ita 
«t nolla npofyxxiooi^ atqoe in anteriora recessio contingat, tametsi roTera aeqoi- 
aoctiam eoeieste paolatim Calippicam epocham reUnqoat eo annorom interTaUo, 
qnod ex tropici anni definitione pendet. . Qoare AnatoUi saecolo, flagraate com 
maxime paschatis controTersia, mediam aeqoinoctiom affixom est xx. £aL Apr^ 
siTO Martu xxu. Nicaenom Tero concUiom in xn. Kal., hoc est xxi. Martu, trans- 
toUt Qoo ex tempore citima neomenia paschalis haesit in Tm. Eid. Ma r tiaa , 
qai est aeqoe mensis octaTas, citima Tero qoartadecima in xxi., siTe ipso aeqoi- 
aoctu die. At lodaeorum citima paschalis neomenia, si, at Scaliger arbitrator, 
Calippicom anni modam tribos ante Christom fere saecolis osorpaTerint, ia 
Martu xoi. die constiterit oportet; coios decimaqoarta in ipsom ciTiiis aeqoinoctii 
Calippiei terminom caderet, nempe in xxvi. MartiL £x qoo lactam est ot com 
eydo Nicaeno xix., qai erat lodaicus xti., neomenia CaUppica dTilis, Martii ol 
competeret, dedmaqaarta Tero Ticesimo secondo, ante CaUppicom aeqoinootiom, 
adeoqoe mensis iste Adar esset, Nisan lodaicos neomeniam haboerit in tiil cir- 
dter ApriUs, certe in Idartiam cooTenire mioime potoerit Qaod idem et de cy- 
do Tiii. did necesse est Qoo corrente, ac ladaico t., neomenia CaUppica Martii 
mensis decimo die contigit. Ideoqoe Nisan in nonom Aprilis tradacendos Mt 
Apparet ergo si, qood Scaliger defendit, Calippicam periodom tribos fere ante 
Christam saecolis asdtam, totidem fere post eiasdem passionem retinuerint lo- 
daei, noUam in iUorom neomenia 7:po^(jL3iTb><7iv incidisse, ac tantum abesse, ot 
iUorom deeimae qnartae paschales aequinoctium anteTerterint, ot ipsom potios 
aeqoinoctiam xaia npof^-^riQvt xpoKixov ab illis recssserit, qoae xaxa {A«x^(ii3rrw9cv 
aeqoinoctium paolatim qoatridoo moratae sint Ita ialsissimum est cydo xix. et 



Digitized byVjOOQlC 



COLXV 

¥iii. KitMBO •atkdieos in liar Itduco pMeh* celobnMo; oiim tam ladaei qmua 
ooram aMoelae QvarUdocimaBi ex Calippica poriodo Niaan saiim in Aprilem 
<yfiidariiit, et oodem qoo catholici mense celebntato sna foncti dat. Q«od si 
cifilis aequinoctii terminom a Sofligene ao Caeeare conatitatam Teteri Calippico 
lodaoofl praotaliaae qoia dicat, citima iilonim neomenia et decima qaarta paacha* 
lia ano tantam die promoTebitar, neomenia qnidem ad llartii xu., decimaqaarta 
▼ero ad Martii xxv., qao die ciyili ab lalio Caeeare aeqainoctiam defixam eat 
Undo nihilo minaa cyclia Tni. ac xix.Nicaema Niaan in Aprilem, non in Martiam, 
congraet. Atqai illad inter omnea conTonit, ladaeorom xir. paacfaakm aab Ni- 
catoni concilii tempos cyciis iilis aeqainoctiam tridoo ac bidao circiter antovertiaao, 
at oat a nobia in diatriba de domini pasaione dedaratam. Qaare ialaa eat Scali- p. MS. 
geri eoniectara, qitae ludaeia et TcavapKxatdtxariTaic Calippicam annam et Alo- 
xandroam periodam a£6ngit Falsa itidem eiaadem Alexandreae periodi deacri- 
ptio, qnao lib. n. de Emend. pag. 63. proponitnr; qaatenoa ladaeoa illam ipaam 
ad dtilom aaom accommodaeae pntat, ex eaqae ladaica paacbata, praeaertim 
qoao Chriataa dominaa obiit, lib. ti. de Emendatione Tempomm certia chara- 
eteribnB deaignat. Nam in iilo latercalo, cyclo Nieaeno Tin. cnrrente, anno po- 
riodi XIV., Niaan Martii ix. competit, cnm ait annas commvnis 63&tpif{|upoi ; caina 
Tiari iniit Sept xn., cyclo vii. Nicaeno. Hoc vero ladaooram vetaatissimoram 
aotoritati refragator. £x quibas conataro illad demonstravimna, decimamqoar- 
tam Niaan nanqaam per iila tempora civilis aeqainoctii praevertisae diem. Q«o- 
eire* eom aeqainoctiam civiie Calippicam in xxvi. Martii constitorit, non potoit 
noomonia Nisan anto Martii xni. aecidere, mnltoqao minns ad nonnm tranairo 
diom, at xiv. in viceaimam secandum incarreret Qaod idem et de cyclo zix. di- 
eaiidam eat. Propterea paschaiis ilia diafftpof 9) ladaeis ac TcadopcoxatSsxaiixouc 
obiata est, at eoram decimaqaarta paschalis aeqainoctium praoverteret, ex alio 
cyolo annove quam Calippico manare debnit; eiusmodi sciiicet, in quo ianacia 
enneadocaoteris, loiiana, hoe est Calippica, longe minor esset; ati supra ftiaia» 
simo diapatatum in dissortatione iila de anno ludaico. Neminem adeo perviea- 
cem ac Scaligeri studiosum confido fore, qoin ambo ista, qaae in illo de Qoarta- 
docimanis oapite posuit, pugnantia et contraria esse fateatnr : nlmirnm ladaeoa 
Calippicum anni modum eiusque periodum ab annis ampiius trecentis ante nata- 
lem domini ad annum occxliv. post eundem usurpasse, et iUos nihilominus cy- 
dis Nicaenis vm. ac xix. Nisan suum Martii v. atque vi. coepiaso. Quod nonnisi 
ex noomeniaram antecessione ac lunari izpor^^oti accidere potnit Cuiosmodi 
nollam Calippicus annus agnosdt Hoc opinionum divinationumqoe conflioto his 
craaiasimi staporis argumenta ScaUgeriana omnis doctrina referta eat Quorum 
noa aparsim his in AnimadveiBionibas, prout sese occasio dedit, specimen prao- 
boimaa: reliqua suum ac praecipuum opus expectant 



DE DUPLICI CYCLO ET EMBOLISMORUM RATIONE. 
Daplex apud veteres computi magistros olim cyclus extitit, com auroi no- 
mori fastis adscriberentur, alter decemnovennalis , alter lunaris. Decemnovenna- 
lia* nt Boda saepins incalat, ad methodum quartadecimarum paschalinm inventus 
eat, ot stato die quolibet anno per orbem redirent Haius initium ost, autore 
Beda, a paachali mense, hoc est a citimo termino, qui est xii. Kalend. Apr^ 
Martii xxi. Caiua primus aunus aureum nnmerum habet xix. initqoe ex a. d. 
prid. Non. Apr., sive Apriiis iv., cui in vetere Kalendario adacriptas eat aoreaa 



P.S99. 



Digitized byVjOOQlC 



CCLXVI 

itmMnu XIX. Qnippe cyelnm dee«mBOTeimaldm non ab aweo niimere l ae 
XXXII. Martii, sed a xix. inckoatam foisee et ab Apiilis iy. erudite probat Petms 
PitatnsVeronenais Canonnm Paacbalinm ci^. vi., et ante illiim decnit Panlna Fo- 
roeempron. primae partis libro n. Nec aUter Beda cnm aliie in loda, tnm libre 
de Temp. Ratione cap. lit., nbi cyclom Innarem cnm decemnoTennati proponena 
annnm iUioB primnm com decemnoTennalis cycli qnarto coniongit, et a Kalend. 
lannariis incboari dicit Eet antem lannariis Kalendis affixns anrens niimenui ni. 
Igitar primns est xix., a qno qnartns est tertins. Qnod in seqnentibns cyelomm 
nnmeris constanter tenet Exempli canssa annns cycli Innaris xti. Bedae est 
decemnoTennaHs xix., qni a xti. Kal. lan. indpit, Dec. xtii. ; a qno incipit auinas 
cni nnmems anrens conTenit XTm. Proinde anrens nnmems xtiii. est xix. cydi 
decemnoTennalis. Postremo cnm decemnoTennalis cydi primo anno Innaris xtil 
componitnr, einsqne initinm statnitnr Nonis Decembrls (corrige Tm. Id. Decemb. 
Nam ex compendio notamm profectns est error, cnm scriptnm esset tiu. ID. qnod 
Nonas Dec. librarins esse credidit). At qni annns ab ¥ui. Id. Decbr. anspieatnTf 
immemm anrenm exigit xix. Satis igitnr constat cyclum decemnoTennalem ab 
anreo nnmero xix. initinm capere. Cuins haec afferri cansa potest. Romani 
anreomm nnmeromm ac cycli decemnoTennalis methodnm ab Aiexandrinis ac- 
c^emnt. Qni cnm Thoth snnm, adeoqne anni principinm ab Angnsti xxix. dn- 
cerent, anreos nnmeros indidem inchoabant Hos imitati postea Latini, qni a 
pasdiali mense, hoc est Martio tcI Aprili sacmm annnm ordirentnr, anreos nn- 
meroe, qnos cnm Alexandrinis ad nsqne exenntem Angnstnm commnnes habne- 
rant, toto anno pertexebant. Igitnr anno Dionysiano cclxxxit. cyclo decem- 
noTennali xix. Alexandrini ab Angnsti xxix. die cyclnm primnm nnmerare coe- 
pemnt, Romani Tero totam annnm Inliannm aureo namero xix. con&ignanmt 
Post anno cclxxxt. cnm Alexandrinis anrenm nnmernm i. exorsi snnt. £x quo 
p. 800. lactnm apparet, nt cycli xix. primos annus fnerit aurei nnmeri xix. Nam qnod 
doctissimi quidam aurenm namerum 3 initium decemnoTennalis cydi conslitaiint, 
propterea qnod KaL lan. affixns est, contra Bedae aliommqne Tetemm id antori- 
tatem assmint; neque iliud animadTertunt, cycli xix. initiam ndn a laaoario, 
sed ab Aprili, hoc est ab ea lana quae in Aprilem desinit, ex illoram sententia 
dedicL Hinc annnm primum ex Dionysii instituto Teteres illi dicunt a prid. Non, 
Apr. incboari , et in Martii xxn. desinere , eique cccliii. dies duntaxat competve, 
qnod in eum lunae , sic enim Tocant, saltus incurrat , quae est unius die saperflai 
^ofptat^. Tum secnndum annum inire Martii xxiii. et diernm esse ccolit, atqne 
ila deinceps, ut Beda, Pitatus locis citatis aliique definiant. 

Alter cyclns lunaris appeUatur qni ad lunam epactaram ac regulariam bene- 
ficio indagandam accommodatus est, quod aurei numeri praestare non possnnt 
Qui cum ex Alexandrinorum Kalendario translati sint ac per contextum Latini 
anni diffnsi, cuius aliud initium, alia mensium dispositio est, quae ex illis epa- 
ctae communi methodo consnrgunt, eruendis noTiluniis usui esse nequeunt Quare 
tria de aureo nnmero detrahenda sunt, ut per epactas ac regulares noTiiunia con- 
sequamur. Atque in hunc modum diminuti numeri cyclum lunarem eflldunt 
Yelnti Kal. lan. aureus numeras ni. adscriptus est, de quo subductis tribos re- 
spondent e cyclo lunari xix., quae undecim additis xxx epactas conficiunt Hae 
ono regulari addito xxxi complent, quae noTilunium indicant Itaque nnlla id 
inscitia faetnm est, dnplex ut apud Latinos cyclns esset, qnod ridicule sibi per- 
suadet Scaliger t. de Emend. Temp., nbi de epocha lunari Constaiitinopol. disse- 
rit. Hoc enim necessario ab iliis instituendum fuit, posteaquam semel Alezan- 



Digitized byVjOOQlC 



ccLxvn 

drtnoniai aareos n«in«ro8 in Inliftnittn Kalendmriom tr«a0tai«rait, nbi epaetae 
ex ilMa nQmeriB erntfte et ad dies appoaitae eomplementa eonndein esae non 
poterant regniaribos adieetis, qnod nt obtinerent, tria aofeis nnmeris detrahenda 
faemnt. Qnam ob caossam Innaris iste cyclns est dictas, non ideo qnod decem^^ 
norennaHs, siye aorens nnmeros noTilania non ostenderet Etenim iisdem illis 
diebns , qoibns adinnctas erat, Nicaeni eondMi tempore novilaBla oommitteban- 
tar, sed qaod indagandae ex metfaodo compotandaeqae lanae, at Tocant,' aetati 
minime esset idonens, nisi temario minaeretnr, propter Romant et Alexandrini 
anni discrepantem formam initiaqne diTersa. De qaibas aberior aMas institnen- 
dns est sermo. 

Gaeterom lonaris iste cyclns a lannario mense dncit exordiam, atBeda non 
ono loco testator. Qni lib. de Temp. Rat. cap. lit. iilias omnes annos exponit 
Qnonim primns non decemnoTonnali qnarto committitar, qai est aoreas nnmema 
m. Kal. lan. affixns. Secandns a xn. Ka). lan. Dec. xxi. atqae ita deinceps reU- 
qni ab ea sysygia fere omnes ineboantar, qaae in lannario desinit Constat igitnr 
in cyclo lanari, perinde nt in decemnoTennali, primam annnm eese nomemm, 
nt ita dicam, Innarem xix., qai ad Kal. lan. adnotatnr. 

His animadTcrsis annnm enneadecaeteridis octaTnm intercalarem fidsse de- 
fendimns, qni anream nameram baboitTii., qai est a primo, siTe xix., ati dictam p. soi. 
eet, octaTas; qaod de cyclo decemnoTennali, qno de agitar, potissimam asseri- 
mas. Faere qaippe enneadecaeteridis anni isti septem embolimaei 3. 6. 8. 11. 14. 
17. 19., qnibns anrei nameri iu Kaiendario respondent 2. 5. 7. 10. 13. 16. 18., 
qnoniam, nt saepe docnimns, nnmems xix cyclom dncebat, a qno secondas erat 
tertias. At insigni mathematico placnit lianc embolimaeomm ordinem eaae 3. 6. 
9. 11. 14. 17. 19., qnibns anreos istos nameros attribait 2. 5. 8. 11. 13. 16. 19., 
qnoniam cycli decemnoTennalis initiom ab anreo nnmero 3. et Kal. lan. arcesttt 
Atqni decemnoTennalis ab Aprili, non a lannario, ex Teteram praescripto re- 
petendos est. Et llle ipse emboKmaeomm ordo mensinm, qnem proposnimns, 
Bedae, Pitati, Panli Forosempr. alioramqoe compoti artificom aotoritate nititar. 
Yide cap.XLm. de Temp. Ratione apad Bedam tom. n. Idem et certissima ratione 
ad hnnc modom colligitar. Embolimaeom, opinor, annom in cyclo paschali eom 
omnes inteliignnt, qai, ot primas seqaentis anni mensis intra pascbales terminos 
eotoeatnr, mense ono fit aactior. Eiosmodi aotem anni illi snnt to., qnos enn- 
meraTimns, hoc est anrei in Kalendario nomeri 2. 5. 7. 10. 13. 16. 18., non aotem 
8. 11. 19. Etenim cnm aoreos nomems vn. in nsn est, qoem cycli decemnoTen- 
nalis octantm esse Tolnmas , primos mensis incipit Martii xtit., ideoqne emboli- 
maeos esse debet; alioqni seqaens annos a Martiivi. inchoandns erit, coi aoreos 
nnmeros Tm. affixns est, anno decemnoTonnalis cycli nono. Hoc antem paschali 
canoni ao Nicaenis deeretis repngnat, ac Latinomm, hoo est lodaixantinm , pe- 
cnliaris error ille foit; qoem nt eTitemos, deeimos tertios nempe mensis ad an- 
nnm Tm. accedat oportet, oti nonns, cni nomems aoreos Tin. triboitor, in Apri- 
lis T. snmmoTeatur, a qno primos paschalis mensis incipiat. Eadem et nndecimi 
ratio est, coi nnmems anreos conTenit x. Bic enim com a xiv. Martii ineat, de- 
dmi tertii mensis neomeniam in Martii m. conferet. Qoare intercalandns hic 
erit, nt annns xii. a n. Aprilis incipiat. Deniqoe xix. annns com a qaarto die 
Aprilis exordiator, embolimom mensem non continet, sed enndem seqnitnr. Si- 
qoidem XTm. aoreos nnmems, qoem cycli decemnoTennalis decimnm nonom 
statnimos, Martiixvi. competit, a qoo annos ineipiens necessario tertinmdeci- 
mnm mensem sibi Tendicat, coios ueomenia Martii t. minime paschatis est, ac 



Digitized byVjOOQlC 



ccLxvm 

p^i&de primi nKMM «4 anni MOBMnia in AprillB nr. difi«idflto. Itfttaia «z&sti- 
mandoin eit, embolimMot measM in pMehali oydo eo8 esse, qni in finem anni 
eonieeti neomeniion seqoentis anni prozime praeeedmit; ut et Pitatne ad idem 
negotinm ob^ertat cap. ti. Qnnnqnam aliter apnd compntomm artifices dispen- 
sari menees embolimaeoe didicimne ex Beda cap: illo xua, lib. de Batione Tem- 
pomm, ao per Tarios anni luliani menBes diieipari, Termn in pasckali hoc inati* 
tnto embolimna iUe mensis procnl dnbio censendns est, qni prinnm mensem 
oyoli a{iiai»{ antecedit Qno qnidem statnto , nnllnm iam dnbiom est qnin embo^ 
Hmaeornm series einsmodi sit, qnalem a Teteribns compntistis aecepimos, in 
qoa octaTns annns, non nonus intercalaris mensis appendicem excipiat. Nam et 
j^opterea enneadecaeteridem in ogdoadem et hendecadem partiri solent, nti Beda 
fMit lib. de Batione Temp. cap. xLnr., et ogdoadi tres embolimos mensee, hen- 
p. 801 decadi qnatemos attribuont. Hinc A£rieaans apud Hieron. in cap. ix. Dan. Graeeit 
inqnit, ludaei ptr octo armoB trwm mmuiium i[ifkokvs\u>h^ /aciunt, Ac tamelsi 
mensis integer non octaTo aono, sed nono ex diebns residnis consorgat, nikilo* 
minus qnod et proxime solidam ad sysygiam appendices iUae dies aocedant, et 
qnod ex soperiorum annomm radocinio semper aliquid snpersit, qno defoctos 
iUe eompensetnr, oetaTo anno intercalaris adiungitnr. 

Qnod autem nondnm insto diemm nnmero ex epactis collecto nonnnnqnam 
embolismoc miLteTerti ac praecipitari diximus, illustrari potest ex Indaici cycM 
dispositione, qnalem glossa primae partis lad B. Mose Tractatu Kiddusch kacho- 
desch describit cap. i. {.2. Nimimm epactas anni i. et u. in cydo ludaico cum 
epactis t mensinm anni tertii ad xxtu. dies accedere, ideoque ad complemeatom 
embolismi mensis tridonm ex annis seqnentibus mutno acdpi. Postea ex recidno 
aani m. et ex qnarto ac qninto una cnm mensibus t anni sexti colligi dies ftre 
xxzw» ex qnibns compensato tridno illo, quod antidpatttm fnerat, seenndns 
embolinnns inseritnr. Deinde ex epactis mensium tu aoni sexti et anai septimi, 
nec non et t mensinm anni octaTi , xxu fere dies confiunt Neque tamen difier- 
tnr embolismns, sed tiu dies ex annis sequentibas repraesentaotnr, nt solidns 
mensis iaterealari posdt Tum Toro ex redduo tu mendnm et aanomm dnorom, 
Tidelicet ix. ao x. itidemque mensinm t priorum anni zi. dies coUiguntar xxzbi, 
qnibns octo detractis, quos snperior embolismus ezhauserat, quinqne et Tiginti 
restaat, ad qnoe complendae syxygiae t aUi dies anticipantur, et nndeeimo aaao 
Adar insevitur. Eadem est anni zir. ratio. Confiunt enim dies zzziu, ex qnibBS 
T diebns ezemptis, qui in antecessum usurpati fuerant, reUnqnntur zztui dies, 
et bidnum ad embolismnm cnmuiaadum a seqnentibns snmitur. Deiade anno 
ZTU. epactae ad dies zzzui perTeniunt restitutoque bidno Ulo mutuadtio, ez 
zzzi reUqnis iatercalatur Adar, et nnus dies superest. Itaque in fine cydi xztu 
£es restant, et nihUominns tu. intercalatur embolismus, anno ziz. Haec giossa 
de cycli Indaid conteztu. In quo nondum expleta syxygia Tersnram fieri et 
anticipari dies aUqnot Tides, contra quam ScaUger Ub. tu. de £mendat in Comp. 
Indaico cydo emboUsmos praecipitari nimis imprndenter uegat. Qnaaqnam 
glossa ista lunarem annum praecise dierum ccclit constituit, neqoe appendicec 
horas ac minutias complectitnr, quae toto cyclo coUectae dies conficinnt ti cum 
horis zzi, et minutis 51', quibus primi ac postremi embolismi defectus cempeo- 
satur. Quamobrem rudis est et adumbrata cyoU Indaid ista deeoriptio, et ad fa- 
eiUorem methodnm ac popularem captnm appodta, cum interim alia dt apod 
ludaeos epactamm annornmque conformatio. Qnod idem de Epiphaoii octaeto- 
ride pronnneiaie Ucet, qnam Tel nuUi, Td, d forte, pandssimi, poet liicaemaa 



Digitized byVjOOQlC 



CCLXIX 

L eaiditiim ad pascludem ugiim acUdbiifinii&t Hase nobiB de embdiraiii 
difpiitatkmem peperit oetMteridis Epiphaniaaae diapoeitio. Qnae tandin hie lia- 
bere locam debnit, dam aberiore a nobia eommentario, qaem de temponim ^- p. sos. 
etrina moditamar, eadem illa peitraetetar^ 

rCvovxat iKoxxai ct).] Corr. i^\ 

'£v t(r{tocis t^ Tpcolv ifA§oX(fMu.] Ne hoc qaidem yeram aot satb aoearate 
dietom; diasenrionem omnem, qoae Christianoa inter ac Indaeos et caeteroa 
inlerceaserat, boe est haerettcos Teesarescaedeeaiitas, aat qoi in primimensis 
epo^ a Nieaeno canone discedebant, qoales Latini et Oeeidentales j^mqoe, at- 
qae imprimis Seoti fderant ^ in tribos ootoeteridis embolimis consistere. Dnplex 
apnd (Aristianos pasehatis depraTatio fdit. Altera plane Indaiea et Asiatieoram 
oKm prepria, qai xiv. lana, qaameamqne in fsriam incarreret, paseha eelebra- 
bsnt. Altera, qaae in primi mensis neomenia oontra caaonem eommitteret, dnm 
iUam ekias antoTertebat, adeo nt xiv. Inna aeqoinoetiam praeeederet Qaam * 
StaoTpo^v noTO errore comalabant, nt in termino ipso, si in dominieam ineide- 
rety eebloitate fnng«rentar. Posteriores isti cnm deeemnoTennaU cyelo, lodaeo- 
rnm instar, aterentnr, in dnobos dantazat annis ab Alexandrtnis et Nicaena san- 
etione diasidebant, cyelo nimimm Tm. ae xrx. Nam lonari cyclo, non aaieis nn- 
meris ntebantnr. Itaqne tribas eyelis ab Aiexandrinis discrepabant. Ut exempli 
canssa, Alexandrino namero i. respondebat aliornm XTir. Item Alexandrinorom 
Tm. istornm v., deeimonono Alexandrinornm Indaicas xti. Indeqne cnm Alexan- 
drinianno cycli decemnoTennalis octaTo, oni nameras aareas tii. ad Aprilem 
nsqoe eonTenit, mensem interealarem adtexerent, qni a tl Martii exorsos in 
Apriiis nr. deaineret, ac postridie, hoe est Aprilis t., annnm nonom inchoareBt, 
Indaiaaiitiom faetio pro embolimaeo eommnnem asoipans annom, primom men- 
sem inehoabat Martii ti., caias xit. pasehalis Martii zix. eompetebat Idem anao 
XIX. eontingebat, qnem Alexandrini pridie Nen.Apr. inehoabaat, aUi m.Non. 
Martias. Nam Alexandrini zix. annom, cai nameros aareas xTni. respoadet, 
emboUmaeam eonstitaebaat eiqne mensem iUom arrogabaat, a qno Indaei aa- 
anm sanm ae primom measem aaspieabaatar. De qaa re et aatea disseraimos, 
et agetar aUfai copiosias. Qaodrca non in tribns oetaeteridis embolimaeis aanis, 
sed ia.nBo sohim ladaei et haeretici a eatholicis discrepabant, hoc est in oetaTo. 

N. xzT. "'Eoii Y^ T^ ovn.] Haec Epiphanii fortasse temporibns. At aetate 
Theodoreti Andiaaonim ista discipUaa ia lieentiam ac Ubidinem descberat 

AD BAEEESIM LXXI., PHOTINIANORUM. 

N. I. Oitoc Si Mp(MCco.] 'Op|Aa90«( saepissima apnd Epiphaninm et aUoa 
idem Talet aAqne ortrt , qnod et nos hoo loeo Teram existimaTimns. Sed eam 
Photinus non Sirmio, sed ex GaUograeeia oriandns i^erit, nt in Ub. de Scriptt. 
Eeeles. seribit Sieronymns, consnltins Mxhitror prodeunck Toeabnlo ati qaam 
oriendL Qnare ita potias interpretandnm fdt Hic Sirmio prodiena 9te, Sic 
enim Hieronymns: PhoHnus de Gallogr^teeia MarcelU diecipuiue, Sirwm epieco' 
jm$ ordinatue ete. 

'Aicb x% ht SopSixfj.] Bis condeBmatom w$^ Photinam tradit E^haaias» 
primnm in Sardieenai synodo, tam in Siimiensi, eam imperatori Constantio U- p. sm. 
beUnm obtaUsset. Utranqoe snb Constantio eekbratnm. Ideo eorrigendns Hiero- 
nynrai, qni a Valentiniano imper. pnlsnm ab eeclesia Photinnm af3firmat Niri 
peat fiinaieaaem synodom ooenltos conTwitns habaiise dixerimas, et a Yalen- 
tiniaBo prQBcri|itam f^usse. Qiod ex eo dednci potest, qaod ia epistola synodiea 



Digitized byVjOOQlC 



CCLXX 

Condlii AqnfleMiisM ftd Gratummm, Yaleiitm. et TheodoiiiiB iaq». JkmlifOiias u 
caetori tpiscopi ika sab £Mm scripseroBt: PkoHmaiM qwyque, quot et mtptrion 
lege censttietie mtiioe/acere debere eomveaiue, prout iam et etteerdotum comeiUo 
eentenOa in eoe lata eet, Petimue ineuper, vt quomam in Sirmiemei o^pido adkme 
conventue tentare eoe cognovimue, clementia veetra etc. 

'Avuo{u> Sucx^vcii ToC ^aiXtfbK.] Yidetiir BootXstou leg. Sed noniiilul snspen- 
tos BOi tenet, qnod hic Basilii diaconne appeUetnr, niminim Ancyrani, qni acto- 
rii partea stistiBebat, ac proinde snapectns we Pbotiao diaconns iHins potorat. 

KoXXtxp^ixox^Topt.] ''Eicap/of praefeetnm praetorio significat Cormahas 
Toro praeeidem reddit Crediderim praeiectam praeterk) liJyrici foisse. 

Ra\ Ba9iXfi{ii> fa(iopa2ioK.] Fortasse (Ufiopopfoic qnasi memorarioe Tocet, qni 
snnt memoriaiee, qnomm propriom monns erat leges et rescripta excipere ac per- 
scribere. Alind est (atiopo^iiXa^ et ^^jepixr^ in concilio Chalced. Act ir., hoc est 
b h (ie(jLop{oi( xoTouUtfV, qni ad mtmorias martyram et in eeclesiis ibidem ool- 
locatis habitat 

NoTapiotc Tou Ba«tXe{ou.] Corr. paotXtfcD^. HabneroBt tamen in eeiteiiiis et 
episcopi notarios snos atqne exceptores ac ferme diaconos, nt ex Chaloed. Conc 
constat Sed et apnd Angnst. lib. ni. coirira Crescent. cap. xxix. in aetis cen- 
snlaribns snb Zenophilo, Mnndinarins SilTani Cirthensis Donatistae diacoBOS ex- 
ceptor dicitnr. 

AD HAERESIM LXXII., MARCELLIANORUM. 

N. it. 'AvTiYpaf Gv ^fftoToX^;.] Edidit hanc fidei professionem Marcelias, post- 
qnam ab Arianis sede soa pnlsns Romam ad Inlinm papam conftigit, ab eoqne 
nna enm Athanasio reetitatas est Vide Annales Baron. a. cccxu. Qni de hoc 
ipso lib^o dnbitat, isne sit qnnn Iniio tnm obtnlit, cnm in eo nnlla sit to5 6pio- 
ouoCou meatio. Vemm non semper in catholicae fidei profeesionibns , ant in con- 
TiBCMidis haereticis , reeenti adhnc in Nicaeno concilio , tessera iila fidei , ac tou 
ipLoouo(ou clara et diserta confessio solebat exigi. Exemplo sit Ursaeii et ValeB- 
tis Arianae factienis principom libellas , qnem lolio papae obtalerant, qno et er- 
roris sni Teniam deprecati snnt, et Ario damnato catholicam fidem professi Extat 
apnd Athanasinm Apol. ii. In eo Tero de &(jloouo<(c{» Terbnm nalhim. Nsqi etin 
condHo Aqnileiensi , in qao adnitente Ambrosio Palladins et Secnndianns episcopi 
damnati snnt, cnm tam stadiose id ageret Ambrosias, at ab iis indiciam aMqaod 
Arianae profesBionis eliceret, ideoqae Tariis interrogationibas lacesseret, nnllam 
consabstantialis mentionem atdgit, sed haec tantnm commnnia, ecqnid filias im- 
mortaKs, bonas ac Teras esset, ac reliqna generis eiasdem. Qninetiam Athanasii 
p. 805. symbolam cam sit qoaedam fidei expositio ab eo edita, qai to ipioQt^tov acerriBie 
propngnaret, eiasdem Tocaboli mentionem omisit 

N. T. Tnh Sk oXXuv icdcXtv.] Utcnnqae Hcait ex cormptissimo looo soiteB' 
tiam extadimns. De his aatem , qoos nominat, Acacio, Baidlio, G«orgio ac rdi- 
qnis, agetnr in seqnenti haeresi plmribns. 

N. Ti. TauTa \ih o3v xa\ Ta TotauTo.] Asterins sophista Christiaiiam fidem 
arni^exas nonnolla scripserat Arianae perfidiae consentanea. Qoae cam refiitas- 
set Marcelias, longins progredi et in Sabellianam liaeresim desdscm Tisas est 
Qoae omaia copiosissime habes in AnnaL Ecclesiast exposita. 

N. X. Kal Kpoaxicvfii.'] Defeneorem reddidimas. Mam praeeidem com €or- 
nario interpretari non placet Fnit aotem defensor bob ordiiiis, sed officii bobnb, 
qood Laaci gerebaBt, qni ecclesiae iora in ciTili loro propagnabaat Copcffiom 



Digitized byVjOOQlC 



OOLXXI 

IdrntaDiun G«a. zvi. : Plaeuii eHamf utpetaktr a $lorio$imm%» mperaionbut, 
ut iubeant iudieibu» dare petito» eibi d^eneoru schoiasticoa, qui in actu eint, vel 
im ojficio de/eueionum eausearum eceleeicuticarum, more ecicerdotum protnnciae, 
ut iidem ipei etc. kabeant/acuitatem ingredi iudicum eecretaria, Meminit et Car- 
thagin. ▼. Ganone u. et AMcaDum tomo i. Concilioram Cin. xlu., et alibi pas- 
sim. Zofiimas Epiet. I. Sane ut de/eneore» eecleeiae, qui ex laioie fiunt, supra di- 
eta obeervaUone teneantur, ei meruerint eeee in ordine ciericatu», "ExZvio^ aOrieda 
▼ocatur. In Concilio Ghalcedon. Can.ii. recenaentnr o{xov^|io<, ixhuno^^ icapo- 
|tov^lptoc. Quamobrem icpoor^v eoudem este anapicamnr atqne txdixov. Tametai 
BaUamo ad Africanarnm aynodorum canones, qui in nnum misti sunt, ad Ca* 
nonem lxxtui., qui est inter A£ricana concilia, quae sub Goelestino et Bonifacio 
celebrata sunt, quadragesimus secundus, dubitat utrum defensores et exSixot ante 
hoc condlii tempus iili fuerint. £u ^l -^iHooiu txi ^ h6oii t6>v lxi{xfa>v, i) xa\ fit^iv- 
o^cov Xr]fO(xfvwv, «Tts «7:0 tou Tcapdvro? xovdvo^ iXa^ -riiv apj^^jv ; tht xa\ tojJtoo ini' 
Ytvtooxrco, $('i;ciXoYa>vTo>v xaTotxotivTcuv ix^oTT); nSXttD^ i^^lytxo. Sed diu ante defen- 
sores extitiase Yerisimile est, eosdemqne Kpooxixai in illa subscriptione n<MninarL 

AD HAERESIM LXXIU., QUAE £ST SEMIARIANORUM. 

N. I. Kai FtcupYto^ b Aao8(xc(a< tyJ^ npb^ 'Avridxiiav.] Huno locum intagrom 
non esse suspicari aliquis possit Nam Laodicea Syriae nihil ad Daphnen per- 
tinet Antiochiae porro Syriae caput cognomento in\ A&^vt)^, ab amoeniaissimo 
suburbio, a Latinis etiam Epidaphne», ut apud Plin. lib. v. cap. xxt. Tacitua 
lib. n. Ann« ut Oermanico eepulcrum AtUiochiae con»titutum, ubi crematu», trib^' 
nalEpidaphnae, quo in loco vitam finierat. Nimirum quod iri\ A^v?], yel ini 
A^vi]« crebro nonainaretur, Yulgi consuetudine factum , ut una voce 'EsiS&^vi) 
Daphne ipsa diceretur; quemadmodum ex duabns istis Homericis Tocibus di 
'Ap{|Aoc(, Inarimen conflasse Virgilium grammatici suspicantur. Quare non as- 
sentioT Ortelio, qui apud Tacitum et Piinium pro Epidaphne, Tei Epidaphne» re- 
scribendum credit Latinis vocibus , apud Daphnen. £x iis merito coniici potest 
i^md Epiphanium iuTerso Terborum ordine ita legi potius oportere, ttJ^ icpb^ A^v^ 
'AvT<x*^ ) quam t^« npo^ 'Avtiox* Aa^. Neque tamen propterea explicatior hie p. 806. 
ipso locus fuerit Quaerendum enim praeterea cur Laodicea xft^ 'AvTioxcio^ aj^- 
letur? An hoc existimandum est, Antiodiiam Tel Daphnen pro regione ipsa et 
Goelesyria nonnunquam usurpari? quod sequentia docrat, cum addit iq^ouv tiJc 
KoOaii £up(ac Daphnensium quidem Comitatensium inter legiones notitia memi- 
nit Dicerem Antiocheni alicuius episcopi nomen hic desiderari, si quis occurreret 
Semiarianorum fautor et signifer, cuiusmodi nullum r^erio. Imo Tero £udoxias, 
qui Antiocheuam sedem post Leontii obitum occupaTit, Basilii ac Georgii Lao- 
diceni per illa tempora hostis acerrimus fuit. Yide Soiom. lib. it. cap. xn. et se- 
qnentibns. Gredat igitur aliquis ab Epiphanio t^jV iK\ 'AvTioxt(a A^^vijv pro Coele 
Sjria hoo loco sumi, quod noTum mihi et inanditum esse fateor. Quod nisi cni 
coniectnra ista placeat, simplicissima et fortasse Tera ratio est, ut Laodicea 
cognomento Daphne» appellata Tideatur, quod ei loco longe nobilissimo ac ce- 
kberrimo propinqua foret, xoTa StaoToXV Laodiceae alterius, imo plurium alia- 
rum cognominum. Inter hanc Tero, oui et Cabio»ae nomen inditum, et Antio- 
chiam ad Orontem, interiecta fuit Daphne. Quod ut expressns dedararet fipi- 
j^ianins, adiecit ftYouv VLoOj^ lupiac, ne qnis Phrygiam putaret, aut aliam 
quamlibet 

N. n. H orfla o;ivo$o«.] Magna nobis ncm solnm de Epiphanio noatro, sed 



Digitized byVjOOQlC 



ccLxxn 

de omni etiam aotiqnitate et Idfltoiia beiie mereBdi opportimitas lioc in loeo prte- 
betnr, abi de Anoyrana ac Sirmienri pseudosyiiodis, atiiaqiie Semiariaaomm een- 
Tenttenlis agitnr. Qaomm acta et tempora sic apmd Teteres perinde ae reeentio- 
ree confbea pertnrbataqne Bunt, nnlia nt historiae pairs impedita magis ae dif- 
fioilis appareat Dicam non iactantiae oaoBsa, sed nt emditi lectoris stndivm 
excitem, fortassis aadacius, ab hinc mille ac dncentis propemodnm annia liqii- 
dam ac ainceram illoram rationem ignoratam fdissse. Qnod siBi cerUseimiB ar- 
gnmentis indidisqne monstravero, niliil ego deprecabor, qnin id yaniaaime a me 
dictnm omnee arbitrentnr. Proponam igitur imprimis qnemadmodam ab antiqi^ 
liistoriciB ea referantnr, tnm qoid a recentioribas memoriae proditnm sk, nt am- 
boram £al8itate conyicta Teritaa ipea a gitn el obscnritate rindicetar. 

DB SIRMIENSI ET ANCYRANA PSEUDOSYNODO ALUSQDE SEMIARIA- 
NORUM ACTIS, SOCRATIS, 80Z0MENI CAETERORUMQUE NARRATIO. 

Ubi 86 Ariana perfidia in orbem Cbristiannm efiadit, scksa eet ▼ariaa in par- 
tcB, ac mnitiplicinm sectarnm et factionam snnt nata diyortia. Ut de caeteris 
modo taceam, insigniB potissimnm faitPbotini SirmiensiB impietas, qni Sabdlii et 
p. 107. SamoBateni dogmata iam olim damnata longo interrallo renoTayit Cnins iiaeresin 
ordine lx. posnit ao refatarit Epipbanins. Hnnc nt opprimerent Ariani ae tantam 
a se intidiam ignominiamque depellerent, ntiqae se tandem catbolicoe esse pro- 
fiterentar, Constantii imper. inssn Sirmiom, qaae arbs est Pannoniae, orientyes 
conYOoantnr episcopi, qnemadmodam Socratea lib. ir. cap. xxm., Sosomenns 
lib. lY. cap. T. aliiqae narrant. Qnod iidem contigisse Tolont post considatam 
Sergii et Nigriani , qai est aanns Cbrisd oooti. Afiiiere synodo imprimis orien- 
tales epiBCopi Marcns Arethasias, Georgios Alexandriae, BasiMns Anoyrae epi* 
scopi, Pancratins Pelnsii, Hypatianas Heradeae. Ex occidentaHbas Tero eadem 
inftMJtis labe Valens Mnrsomm episcopas, neo non et Osins Oordnbensis ecdesiae 
eathoHcae per ilia tempora colnmen , qni eo lioet inritns aceessit In lioe conciMo 
eondemnato Photino triplex edita est ab Arianis fidei formala: prima Graeee a 
Marco Arethasio concepta, qnam Socrates cap. xxt., et ante eam Athanasios 
Hbro de Synodis Graece referant, Latine Tero Hilarias libro de Synodis. Doae 
idiae Latinae snnt, qnaram prima a Socrate et Athanasio nsdem locis descripta 
eontinetar, postremam, qaae in Ariminensi synodo aValeBter eeitatapostmodnm 
est et a catholieis reiecta, liabet Socrates cap. xxix., meminit et Athanasias libi 
de Synodis. Dnae itaqae timi formalae Sirmii promnlgatae sant. Mam tertiam 
Arimini postea pnblicarant. In eadem synodo Basilins Ancyranns cam PlH»tiBO 
coram imperatore congressns est, cains dispatationis mentionem in PhotiBiaBa 
haeresi facit Epiphanins. Hosins Tero diu cam Arianoram perfidia et imperatoris 
* cmdelitate luetatas ac dirissimis tormentis excamifioatns , postremo eidem im* 
pietati sabscripsit Secundam haec Constantins ocdso Magnentio, enias ciedes 
Constantio Ti. et Gallo n. coss., qni est annns oooLin., accidit, ac reliqoia tynm- 
nisfelicissimecompressis autextinctis, Gallo insnper necato, Constantio tii. et 
Gallo m. coss. anno ooclit., demnm Arbetione et Lelliano ooss. anno coclt. 
Romam nt triamj^aret profectas Mediolani synodnm cogit adTerBasAtlmamsim. 
Ooi cum acerrime refiragarentnr catholici episcopi, praesertim Ensebios Yered- 
lensis, Dionysins Mediolanensis, Paolinns TreTerensis, LnciilBr Ccdaritanns, exa- 
lare iussi sunt Eodem anno et Liberins Romanns PontifSsx , qoi lulio flooeetse* 
rat, qnod Atbaaaskni ooademnare noUet, relegatns est, «t iidem Msteriei enm 



Digitized byVjOOQlC 



ccLxun 

Hmoiama «t ilbiaulo tMltatiur* De LtbMio ym idBm Amttkimif lib. xv. His 
ilft eottfectii kqpeiratar Anno soqwenti tertlo KaloDd. Maias Romam aose contalit, 
vt idem Ammtanis anlor est lib. xn. Qui cmn ilHe diatinfl commorari yellet, 
$mMAi baibaffonab incnrsionibna tt. KaL Itn. in Illyricnm profectns est Onm 
ait«Bi Rooao attne imperstor degeret, boe est aate ir. KaL Inniae, Endoxina 
O en — n ieia» in Byri» ejNsoopiie, cnm de Leontii Antiochiae episcopi morte re* 
tf adssione a Coiistantio impetrata, in Syriam perreniens Antio- 
i ooonpai. Qnam dignitatem adeptns totns in id incnmbit, nt Aetinm 
oegMmnto «Osov el Anomoeomm principem pristinnm in gradnm restitneret» 
Bfe eaiDi a Leontio diaconns ordinstns, pro eo qnod Mnm dei ex nihilo creatnm 
il patris dissimilem aesereret, damnatos et eiectns ftierat. Gnins im^etatem 
€ML IbTeret Bsdoxias, i^tra iUnm restitoere ac roTocare conatns, at scribit 
S a etaio a, palam neluria eias dogmata praedioare coepit, eo sane confidentiaB, 
qnod Osii Cordnbeasis fiteras iactitaret, qaibas eidem errori sabscripserat 

Qaae cnm Georgios Laodicenaa animadTertisset, literas Ancyram ad Basi- 
Uandedit, qni tnmforte ad dedicaodam, qnam constmxerat, eeciesiam com- 
pl«rii ex fiailimis episcopis oonvocarat HaMto itaqne Ancyrano conciiio lectis-^ 
qne Georgii literis decretnm illad fidei conditam est, quod Epiphanins et Hilarins 
MmiMH^draaly in qno snpprtssa tou 6(Aoeuoioii roee ifjiocoibtof, bec est, similis 
patri snbstantiae filinm esse prof!Bssi snnt A qao Semiariani dicti. Tnm legati 
Binniim ad imporaterem a synodo missi Bcsiliiis Amjyrae, EustimtiiiB Sebastae, 
LeoBlku Cyaid epiaOopL QoeniAi stodio ConstaAlius roTocatis, qnae Aspbalio 
Madoxii pfeobTtero et Aetii faotori dederat, literis aliaa adTersvs Endoxiam ad 
AAtiochenos seripsit SvUieil BIb Soeratoe Ariminenais condlii narrationem : in 
^pnr idel Mb^ flia ab Ursado et Valente (iropeefta est, qaae Sirmii ante oob^ 
cepta fnerat Sosomenns antem Libecii ab «siUo roToeali ao iUnnam redeuntie 
BBionMi penextt 

QOA mr RE HODffiRSI 8CRIPT0RES ANNAUUM AB ANTIQUIS ILLIS 
DISSENTIANT. 

Qnod de Sirmiensis adTorsus Photinum concilii tempore Socrates ac Soao* 
meMBi Iradidenuil, nimirQm Sergio ae Nigriano cosb. celebratiam foisse, qni est 
amis aeMue Chriatiana» cocli«, id in magnis ABoalibntf ad annnm ccoltu. dna* 
bna wt\ Iribna praesefertim ■igiieiitis refellitnT. Qnonun antefitatem secuti re« 
Uqni e cci eaia sti eae faistoriae temporvmqae oonditoi^s enm erroris eosdem illos 
seriftoWes inaimtilant, tum asno Christi coCltii. Constatotio n. el Inliano coss. 
dai^naltmi in Sirmiensi oOBciiiabnlo Photinnm assemnt ArgOBsenta porro snnt 
ein s Hsodi: impriaris Socrates ao Sosomeons testantnr, Osimn Cordnbensem ad 
SirmienilMnr synodnm inTitnm aceessisse, ibtqne ti ac tormentis extortam ab illo 
Atlfcaaarii damnataenem. Atqni nonnisi reiegato iam Libcrio, postqnam insuper 
annnm itm intrgmnl Sirmii esset a Constantio detentns, onm Ariaais commnni* 
e»ril Oriis, qwd Athanasiai dooet episU ad 8olitario«: KA irA l^opujfioC xatijtt 
toHov tlkw ivMrt»Tbt it x& Stp|Aiq> , ExUii loco anrmm integrum SirmiiilUtm detinet» 
Libesioa anleta, nt ex Socrate et Ammiano Hqnet, non ante Christi annnm ccclt. 
iabefion» soilicet et Loliia&o coss. in exiliam abiit, cum Mediolannm, nbi tnm 
OoBslaAlMs eral, Roma esset excitns. Athanarius Tero eodem illo Ubro scribit 
Oiinm ex Hispania primnm Constantii Hteris acoitnm Mediolanum Tonisse , in- 
didemqae in palriam ab illo remissnm, paoio poet itemm eTOcatam anno toto 

Oorp. HMrtMoL m. 8 



Digitized byVjOOQlC 



CCLXXIV 

p. 809. Sirmii maceratam cmdatom^M demm soceiibiusse. Qvod li aimo chmtaxiit 
cccLvi. Gonstantias, ex qno Sirmio in Italiam profeotu erat, Roma in Ulyrieui 
reyersus est, ati snpra di^atatom est, apparet non ante cccLTa. annam, €00« 
fecta iam Osii annua Sirmii relegatione, Sirmiensem synodom obiri potoiaea, 
cui Osius safiragator accesserit. His duabos rationibas, quod et poat libedi 
exiliam et post annaum carcerem ad consentiendam adactus sit Osivs, tertiam 
adiunxit ex HUario , qai libro de Synodis Sirmiensem affirmat post triennium 
esse celebratam, ex quo Satumino Arelatensi episcopo Ariano a catholids eet 
negata commanio. Manifesta Tero Satamini defSsctio tnm contigit, cmn ez* 
pugnato Magnentio Constantias Arelatam sese contulit. Constat aotem ex Am- 
miano lib. xxn. Constantio nonnisi anno Chiisti cccLni. se ti. et Qallo n. coss. 
Arelatam Tenisse ibidemque natalem snum yi. Id. Oct celelNrasse. Unde per> 
spicuum est anno demum ccclth. triennio iam absolato Sirmiensem synodom 
peractam fuisse. Quae quidem omnia sic in Annalibas digerontnr. 

Anno cccLiii. Constantio ti. et Gallo n. coss. Ticto Magnentio Constantias 
in Galiias profectos Arelate hiemem tradaxit Ubi concilio Arianorom coftcto 
damnatur Athanasius, Paalinns TreTerensis ana com aliqnot cathoticis epiae^is 
exilio multati. 

Anno cccLiT. Constantio tii. et Gallo iii. coss. Gallns Caesar GonstMttii 
iassu necatur. Athanasius Alexandriae Texator. 

Anno cccLT. Arbetione et LoUiaBO coss. Mediolanense e<mdliam iBdkitar 
ac celebrator in caossa Athanasii, praesente Constantio. Qoi catholicos ae san* 
etissimos episcopos illios damnationi subscribere recosantes in exiliom eiicit, 
nimirom Vercellensem Eosebiom, Dionysinm Mediolanensem, ac postremo li- 
berium pi^am, qoem Roma Mediolanom aeciTerat 8ob haec Osios eoc ffisp»> 
niis accersitns frostraqoe solicitaios in patriam rediit 

Anno cccLTi. Constantio Tin. et luliano coss. Athanasios SyriaBO doee gras- 
sante Alexandria polsos eiqoe sobstitutos Georgios. Constantios Mediolano 
Romam perTenit tertio Kal. Maias. Ibi a matronis interpellatos Liberiom edicto 
roTocat Eudoxius Germaniciae episcopns audita Leontii morte RomaAntiochiam 
adTolans sedem occupat. Constantius it. Kal. lun. urbe digrediens in niyricom 
festinat 

Anno cccLTn. Constantio ix. et InUano n. coss. Sirmiense coBcihom cocaoi 
Constantio celebratom. In qno primom damnatos Photimis et a Basilio Aneyxae 
episcopo confatatos. Tom fidei formulae tres cooscriptae. Prima aoetove Mssco 
Arethosio Graeca. In qaa damnati inter caetera, qoi ex alia sobstantta, et boo 
ex deo filiom extitisse dicerent Habet hanc Athanasios lib. de Synodis, fiilarios 
lib. de Synodis et Socrates. Seconda Latine primum edita et Graece postmodom 
conTersa apud Athan. et Socratem extat. Qoae tyJ; o^a( et 6(&ooue{ou, nee iKm 
6(Aotou<Tiou Tocabula commemorari Tetuit, patrem Tero maiorem esse filio deero- 
Tit. Hano fidei professionem ab Osio et Potamone conscriptam prodit Hilarios. 
£x qno facile colligitur hanc esse fidei ^xOcvtv, cuins approbatio ri ae tormentis 
ab Osio est expressa. Sed Osii lapsom compensarit Semiarianorom propemodmi 
p. 310. catholicum decretum in Ancyrana synodo, cui BasiUns praefuit In qoo adTorsos 
Sirmianam perfidiam Orientales professi sunt filium per omnia, adeoqoe secira- 
dum sobstantiam, esse patri similem. Qnam professionem Talde conunendatam 
ac notis iliustratam in Galiias misit Hilarius. At Basilius cnm Semiariaais sodis 
Sirmium reTorsus et cnm Yalente, Ursacio caeterisque germanis Arianis fx»n- 
gressus est Qoi ita demom inter se Constantio annitente oonsentiont) ot soblaio 



Digitized byVjOOQlC 



CCLXXV 

snbstantiae nomme fiHam per omnia patri similem esse profiterentor. Hinc tertia 
flla fidei formnla manaTit, qnam Yalens ad Ariminense concilinm detnlit, ut Epi- 
phanins hae ipsa in haeresi testatnr. Quam quidem apnd Socratem habes , ad- 
«eriptia coss. nominibns, qua de caussa catholicornm omnium, praesertim Atha- 
nasii, risu ac ludibrio est excepta. Eodem anno Liberius Beroea revocatus Sirmii 
primae illi formulae subscripsit, quae Oraece a Marco contra Photinnm scripta 
fderat, non secnndae. Qno impetrato Romam remittitnr. 

Anno cccLvni. absoluta Sirmiana pseudosynodo , Constantins Nicomediam 
alteram indicit. Sed ea terrae motn prostrata, mox etiam Nicaea, quo conyentum 
transferri placuerat, eadem ruina snbversa. 

Anno demnm ccclix. bifariam distribntis episcopis eodem tempore Arimini 
ae Seleudae in Isauria synodi celebrantur. Hanc illorum tempomm historiam, 
cuinsmodiin Annalibus traditur, cum in caeteris Nicolans Faber vir emditissimns 
Bon improbet, in hoc dissentit uno, quod tertiam fidei professionem , cui coss. 
additi sunt, negat in Sirmiensi synodo fuisse conflatam. Itaque duas dnntaxat 
priores editas tum esse censet, cum adversns Photinum Ariani conTenerunt Po- 
ttremam yero Sirmii iliam quidem editam, sed in fortoito episcoporum concursn, 
non legitimo indictoque concilio. Sic enim existimat in illa praefatione, quam 
Hilarii firagmentis praefixit, Constantium literis ad Ancyrannm Basilium scriptis 
i&andasse ut de loco cogendae synodi cnm Orientalibns deliberaret Sed cum 
inter illos convenire non posset, Basilium ad imperat Tenisse Sirmium, ibiqne 
Ifarcnm Arethusium, Yalentem aliosqne reperisse. Tunc coliatis capitibus et 
eonspirantibus ad Nicaenai^ fidem eyertendam animds statnisse nt Nicaeae sy- 
nodns haberetur. Post cnm eandem urbem terrae motus afflixisset, statuisse ut 
episcopomm pars Ariminum, pars Seleuciam sese conferret. Ac per idem tem- 
pus Sirmii novam ac tertiam fidei formulam a Marco Arethnsio fnisse con- 
eeriptam, ut ex Germinii epistola, quae in fragmentis legitnr, Nicolaus Faber 
ebserrat 

BEFELLITUR HISTORICA SUPEWORDM OMNIUM NARRATIO. 
Fnithocigitur hactenuspersuasum omnibns, ab una eademque Sirmiensi 
synodo condemnatum esse Photinum, et siTe tres, siye dnas saltem fidei for- 
mulas esse profectas. Quamm adyersns Photini dogmata prior edita est, in qua 
deo nomen o^aioc^ attribntum est, qnam neque coUatari, neque contrahi posse P'311. 
decreyemnt. Quam etiam Oraece a Marco Arethnslo scriptam testatur Socrates 
lib. II. cap. xxy. Altera Latino sermone tradita, Yalente, Ursacio, Oerminio ac 
caeteris episcopis praesentibns, ut inscriptio ipsa fert. In qna oMct^ nomen nec 
non et 6{jLooua(ou atque 6(io(ou9iou yocabula, quod in sacris literis non extarent, 
obliterata sunt et in perpetuum proscripta. Nam de tertia merito, ut postea yide- 
bimus, Nicolaus Faber repngnat, quam alii eadem illa iu synodo putant esse con- 
seriptam. Hanc Socratis, Sozomeni, aliommque, ut mox constabit, hallucinatio- 
nem noyis erroribns recentiores historici cumnlarant. Qnorum non minimus ille 
est, quod Ancyranam Semiarianornm synodum, quae adyersus secundam Sir- 
miensem formulam habita est, in eundem annum coniiciunt, quo a Sirmiensi 
eoncilio damnatus est Photinus, nempe Christi ccclyii. Vernm nos ex antiqnis 
patribus primum illud odorati sumus, tres omnino conyentus episcopomm eodem 
in Sirmiensi oppido, non iisdem temporibus celebratos fuisse. Qnorum primns 
eynodicus et indictns fuit, cum adversus Photinum imperatoris literis acciti sunt 
episcopi , reliqui duo fortniti minimeqne conciliomm loco ac nomine censendi, 

S* 



Digitized byVjOOQlC 



CCLXXVI 

in qaibas pauci dantaxat episoopi, qai forle ad imperatocem aooesferaiU» 
manicatiB consiliis noTa &^i decreta condiderant. Qaocirca primam omniini 
contra Photinam Sirmii conciliam generale Conetantii iaata celebratoBi, da caiof 
anno postea constitaemas. Ibi formola illa fidei edita, de qaa proxime diximaa. 
Deinde diversis temporibas aliae daae ab Urtacio etValente aliiaqae Ariaaif epi- 
scopis conscio imperatore prodierant Hoc ne temere contra commanem tot acri- 
ptorum consenBionem attaUsse Tidear, proponam bre?iter qoiboa id aigomentis 
firetas afi^mare non dabitem. 

Horam itaqae primam est quod iatad ipsam Baailiaa Ancjranof ae oaatMi 
Semiarianommprincipes, qai Ancyranae synodo snbscripserant, diaerte teatali 
sont in Epistola Synodica, qaam Epiphanios descripsit Qoam qaidem in banc 
fere sententiam exorsi sant: Optasse id twe qoidem, at post expositionem iUam 
fidei, quae Antiochiae in encaeniis edita est, xol (ot^i T«uta Mtia Zapfitx^v^ wtk 
T^v ixd a30(c avOviaaaav ^cCottv, xa^ 2ti {uxa la ^v XtpfA^» in\ 4»(i>Te(vi^ Y^Y^^^^iH^- 
post Sardioeniem fidei pro/essionem , eaqme quae Sinmi contra Pkotinum deer^it^ 
suHt, ecclesia conqaiesceret Tam aliqaot interiectis ea se perpolire atqne expli- 
care Yoloisse demonstrant, qnae in saperioribas synodis constitata eraal, ntAntio- 
chena et Sardicensi, l^v ovcfXi^^tv ^ h ZipyJit^ o;{vo^: ^am, inqoiaat, Sardiem' 
M concilii fidem Sirmieneie synodue amplexa eet, Yol repetiit, Qaare Sirmienam 
synodam Ancyrana illa synodos approbavit Eadem Tero e contcario formolam 
fidei alteram, qaam in SirmiMisi concilio omnes editam opinaatar, non mode 
non recepit, sed ad eam eTortendam ao profligandam est potiaaimam coaela. 
Qnod in libro de Synodis docet Hilarias, abi Ancyranam synodam MaaqiM deQf*> 
tam, caiasmodi hic apad Epiphaninm exprimitar, accaratiBs expUcana ao Yaha- 
menter commendans, eidem Sirmiensem iUam fidei prolesuonm pfaefizit, eui 
hoc titolo : Exemplum blasphemdae apud Sirmum p»r Oemm et Potamium «••- 
ecriptae, et adversas hanc fidei sxOcaiv Orientales Ancyxae oonTeaisae canfiimai 
p. S12. Qaare fieri nollo modo potest nt haec, qaam Semiariani tantopere impa^sanni^ 
fidei formnia in eo concilio sit edita, cni non interfuorant modo ipsi, Yerom etiam 
praefaeront, qnodqne redpere ac sartnm tectam taeri Yelle Bue profltantaa. Andi 
ipsosmet apnd Sozomenom lib.iv. cap. xn. enixe ab imperatore postoiantea, &m 
xpat^v Ta iv £ap8Mf|, xa\ iv Scpji^, xa\ iv TdfU aXIat^ auv^8os xsxpqi^i Ut 
ea rcUa manerent, ^ae in Sardicenei ac Sirmienei, aUieque eomdUie conetitntm 
fuerant, 

Praeterea Basilins Ancyranns in eadem Synodica Ancyraai condlii, kuigii 
post Sirmiensem synodnm interYalio , alteram iUam Sirmknsem formolam «x^ 
titisse demonstrat Etenim post Sirmiense concilinm, qaod, oti dictnm est, ob- 
seryare ac toeri Yelle significat, acqnieYisse se scribit, donee noYoram haofeti- 
cornm importanitate et Georgii Laodiceni literis commotas ad propogiiaadMA 
fidem se cam soLb episcopis erexit Oportet igitar inter Sirmienaem aynodnm eC 
Ancyrannm conciliom intercessisse Georgii Laodiceni literas, qnaa reeitat Sasoik 
lib. i¥. cap. XII. Saperiori aatem capite scribit Eadoxiam, simalatqoe in Antio- 
chenae sedis possessionem pedem posnit, totam se ad Aetii promoYendam per> 
fidiam com Acacio Caesariensi et Uranio Tyri episcopo contolisse eamqoe praa 
se talisse spedem, qood Occidentis episcopi ddem soffiragati foissent, iimirMi 
Osias, qoi com Ursacio etValente inYitos consenserat, ot tb h\f.wni9tw et i(iot- 
oJaiov ezpongeretur. Qaas cum Osii Hteras accepissent, Yalenti et Ursacie gra- 
tias egernnt, qaod illonun operaOccidentis episcopi rectam fidem essent amplexi. 
Qoibos rebos exdtatos Georgios Laodicenos Semiarianomm patronoa, com aiib 



Digitized byVjOOQlC 



idMi tampoi ad noTam dedieandam basUieam Ancyrae Ticini a Baailio conTooati 
i q>iscopi, ^iftolam ad eoa scripsit hortatoaqne est nt Endoxii atqne Aetii 
i impietatam antorttate bva compeecerent £a foit Ancyrani conTeBtos 
eeoaaio, 4 qyo legati ad imperatorem miaei, Baeilioe ipie, Ensti^ni Sebaetiae, 
Leontiiis Oysioi episeepi , qni nominatim lioo peterent, ut Sardicensis ac Sirmiani 
eoaeilii decrela serrarentnr. lam illnd ex snperioribns dididmos, findoxinm 
asBO oocLTi. oom Romae mm cnm imperatore esset, andita Leontii morte Antio- 
eUam ir. KaL Inn. esse profectnm. Qaa in nrbe Ursadi et Valentis literas ac- 
oepit enm fidei formnla, qnae tqO i|&oouo{ou atqne &{jioiouo{ou Toees obliteraii in- 
bc^at Est antem, nt ex ffilario monstraTimns, eadem illa formnla, qnam in Sir- 
miensi synodo secnndo loco diotatam arbitrantnr omnes. Qnod si anno seqnenti, 
boo estccoLTiL ^rmiense eoncilinm babitnm est, nt iisdem antoribns placet, 
neq[ne Sndoxins, Aoadns et Uraains, neqne Basilins ipse ac Georgias Laodicenns 
Samiensi synodo ac Ph<rtani damnationi iBteifuemnt Quod de Basilio sane fkl* 
sissimnm esl, qni magna pars Sirmiensis concilii fiiit, ntputa cuios <^ra con- 
Tietns est ae snperatns Pbotinns. Qnin ut omni ex parte Toritas elucescat, alte- 
mm aeeipe. Ancyrana synodns , qnemadmodum synodica illius epistola docet, 
ante pascba celebrata est, -tf^ kxia^ f^\Upai tou 3c^a imnn\U^\ ad quam pro- 
pterea episcopi pleriqne, qni conTocati fneraat, adesse ob bienus inclementiam 
minime potoemnt Qnid igitnr fingi potest abenrdins qnam qnod ex illomm nar- 
atieBe seqnitBr, AncyTanam synodim aote Sirmiensem esse celebratam ? Etenim p. 318. 
si anao ooolti. Endoxins Antiocbenam sedem nactns est, Ancyrannm Tero con- 
eiUBm aano seqnenti, nt eodem anno Sirmiense concilinm indictum foerit, non- 
nisi post biemem et pasoba, adeoque post Ancyranum celebrari potnit Atqni 
iam paractam esse oportnit; si qoidem edita ab Osio SirmiensiB concilii formnla 
iam emanarat in pnblicnm. Qnare et absente Basilio ac reliqnis episcopis damna- 
tos Pbotinns ac Sirmiense eoncilium absolutnm est, et propter alias caussas non- 
dom induMui potnit, qnoniam Ancyranum Sirmiensi debet esse posterins. Ap- 
paret aotem tum, cnm Sirmiensis ilia posterior est emissa formula, neqne Endo- 
xinm, neqne Basilium aut Georginm fuisse Sinnii; quandoquidem Endoxins et 
alii ob aeceptam illam Sirmioqne missam, et a sotis Tidelicet Ocddentalibns , id- 
eoqoe Latiae conceptam, gratias egemnt per literas: Up^faoiv, inquit, icotm^fuvoc, 
MC xa\ «A «y« $i^v licCoxonoi To&ra i^^foovro : Hoc ipmm ad impietatia mae pa- 
^rodmum eUiegatu, quod eaudemfidem Oecidentales pro/eetifuieeerU, Mox : 'Ext- 
aToXi^ xpo^ «^To^ diin^(A^«vTo, OO^tXevrt xod 06poax{(^ xol rtpfxav{a> yjiu^v* 6|toXo- 
foyvTK, xod ToS ^p6«H ^o^^iiv xoh^ ht ti{ St^osc to^ «^opiiac a5Tot( ovaTtO^vTtf. 
Haee cmmia, qnod et ab ooddente et ab ocddentalibns episcopis Odo, Valente 
atqne Ursado miss* et in Ocddentalinm gratiam conscripta fidei expositio dica- 
tar, satis indicant alio qnam Sirmiensis synodi tempore ftiisse contextam. Fnit 
enim non solnm generalis ista synodns, sed ab Orientslibns praesertim Graecis- 
qne celebrata; a qnibns prae caeteris, ut dictum est, Pbotini error dispntando 
eonTictns est Ac si inter acta Sirmiensis Goncilii secunda illa formnla censere- 
tnr, pifT*qn<tin Semiariani ant illnd landassent, ant ratum baberi sine nlla ex- 
eqytione postnlassent, sed nominatim repudiatis poeterioribns de prioribns eius 
aetb caTissent Yemm qnid bic tergiTersamnr? £st enim OTidens et sane Incn- 
lentttm Hilarii ea de re testimonium, qui in libro de Synodis dubitationem onmem 
eximit Scrqpdt bnnc libmm ad epiBCopos Gallicanos Hilarius pauio ante Ari- 
minensem synodnm, cnm ab illis interpellatns esset, ut de actis Ancyrani Orien- 
taKnm eonsessns deqne Sirmianaa blaspliemiae damnatione perscriberet. Qni- 



Digitized byVjQOQlC 



ccLxxvm 

bii8 morem ille gerens piincipio Sinnieiisem ntOsatv propoaii, eandem plane tam 
ea, qaam Socrates et Atbanasios refemut, caias aatores Osiam ae Potaoiiam 
facit. Sabiicit deinde Orientaliom decretam, qood adTertHfl iatam formokm in 
Ancyrano concilio statntam est, idqae com mirifice praedieat, tam singulaB eina 
sententias et anathematlsmos aberrime declarat Poatremo reliqaas ab Orientalibos 
editas profeesionea, qaae cam catholicafide consentaneae sont, expooit Qaibns it& 
praefstar : Dignum autem est conscientia communi etiam eaeteras eorundem epiteo' 
porum orientalium diver$i$ et locie et temporibue conaeriptae Jidee no90»t, 
utper plures con/esaionee einceritaa conscientiae poeeit intelliffi, Sabdit postea' 
Sardicensis Orientaliam synodi formnlam. Tnm ita.pergit: Coneequeue autem 
est, ut eam nuncfidem retractemue, quae non oiim tunc, cum Photimu epiecopatu 
P.S14. deiectus est, conscripta est. Hox Sirmiensis concilii professionem describit 
Satin^ aperte Latinam illam posterioremque formnlam ab Osio, nt scribit, editam, 
aSirmiensi concilio separat, qnod diversotempore celebratam affirmat? Sed 
et cam ita loqaitar, tunc eum Photinus episcopatu deiectus est, itemqoe cum ex- 
positionem fidei contra Photinam scriptam explicans, his yerbis orditor: Necessi- 
t€LS et iempus admomit eos qui tum convenerant per multiplices quaestiones iatius 
ac diffusius expositionem fidei ordinare etc, non obscnre aliad illios tempos esse 
significat Hoc enim attente considerari yolamos , qood com deinceps caeieras 
eorundem orienialium episcoporum diversis et iocis et temporibus conscriptas fides 
expositorom se esse denunciasset, nullam praeter Sardicensem etSirmiensem 
contra Photinom editam sabiecerit. £x qoo necessario seqoitor, non minos istam 
qoam Sardicensem, si non locis ab Osiana et Latina posteriore diTersis, tempori- 
bos certe non iisdem esse conscriptam. Postremo Snlpitios SeTeros lib* n. Hi- 
storiae Sacrae liqoida apertaqoe narratione multo id yalidios confirmat. Scribit 
enim post Sardicensem synodam et Ursacii ac Valentis poenitentiam, interiecto 
deinde tempore, com Athanasios Marcellom, qoi in Sardicensi concilio a catho- 
licis erat absolutas, parom sanae fidei compertum a commonione sospendisset, 
Arianos ea occasione Ubenter asos, qoo Sardicensis synodi decreta sobTerterent 
Igitor astoto consilio Photini, Marcelli et Athanasii damnationem miscalBse. 
Gum enim propalam Ariani erroris soi dogmata praedicare non aoderent ae ca- 
tholicos se gererent, nihil prins sibi agendom ratos esse qoam nt Athanasiam ab 
ecclesia sobmoTerent Sed cum literas de illa Photini, Marcelli et Athanasii da- 
mnatione dedissent, restitisse catholicos scribit, atqoe inter caeteros Paulinom 
TreTerensem ita sabscripsisse , se in Photini atque Marcelli damnationem prae- 
bere consensam, de Athanasio non probare. Qaare com iUorom de Athanasio 
sententia repndiaretar, pleriqoe a Gonstantio relegati, ac tom Arelatensis et Bi- 
terrensis synodi celebrantar, inde Mediolanensis ; in qoa insignes quidam epi- 
scopi in exiliam polsi, Dionysias Mediolanensis, Eusebios Vercellensis, LucifBr 
Galaritanas, Liberios quoque et Hilarius. Qoae omnia Arbetione et Lolliano coss. 
facta esse scribit Haec summatim Sulpitius. Quibus superior iile agnitua a no- 
bis et patefactus error couTincitur. Vides enim post Sardicensem synodum et 
receptos in commnnionem Ursaciom ac Valentem, aliquanto tempore intexiecto, 
Sirmiensem adTersus Photinnm celebratam synodum, ante Arelatensem etMedio- 
lanensem, nec non antequam Liberius papa, Eusebius, aliique proscriberentor. 
Atqoi conciliabnlum Arelatense, quod a Satumino celebratum est, anno Christi 
cccLiii. contigit, cum Sirmio in Gallias profectus esset Gonstantius, ut in An- 
nalibus legitur, Mediolanense Tero anno ccclt. Arbetione et Lolliano coss. Tanto 
igitur ante tempore damnatus Photiaus ac Sirmiensis peracta synodus est, quam 



Digitized byVjOOQlC 



ccLum 

•eeimda fidei fonaiiSft in eodem SinnieiiBi oppido ab Ursacio, Valente Oeioqne 
prodiret, que post relegstnm HilariQm, nee longe ante synodnm Arimineneem 
edita est, at ex eodem Hilario conttat ; neqoe poteet anno cgcltii. Sirmiense con- p. 315. 
«fliam nllo aiodo congroere. 

Neminem ▼etaatiieimi errorie adeo tenacem fore confido, qni non tot arg^- 
mentui comctne noetrae illi non opinioni ant coniectnrae, sed certissimae yeri- 
tati Botifragetar, adeoqne Tehementer obstapeecat, nemini hactenae mortaliam 
ttm immanem historiae labem in tanta doetrinaram omninm Ince tantaqae an- 
naliiim et chronicontm copia Tel leyissime saboiaisse. Ac nostris qnidem ac- 
entatis atqne eraditis hominibos danda yenia est, qoi Socratis, Sosomeni atqne 
aatiqaonim Testigia secnti sant, ilios ipsos erroris aatores ac daces excasare 
nen peesnm, qni ntilionim temporom Tidniores erant, sic ad eornm ezploran- 
dam historiam instroctiores esse debaerant. 

Posteaqaam firmamentom ipsam fslsae nanationis et capnt erertimas, re- 
liqaa, qoaehoie innixa minns habrat momenti, erroris non minns soapte sponte 
fracta infinBataqoe eoncident Eiosmedi est qaod de Ancyranae synodi tempore 
definitor, in eondem annam incidisse qno Photlnns in Sirmiensi conciiio damna- 
tas est, nen^ anno occLTn. Qmod non modo fi^am est, qoia longe ante hnnc 
annom Sirmiensem illam synodom celebratam panlo ante docoimas, sed etiam 
qood etei hoe ipso anno peracta sit, non potest in eondem Ancyranns conyentos 
incQirere. Hic enim ante pascha celebratas est; ande et pieriqne ob hiemem inter- 
dasi in Synodica Epistola dioontor. Non potait igitor eodem anno Sirmiensis sy- 
nodos fieri, nisi posteriorem lianc fnisse Telis, qood longe est absmrdissimam; 
qoonism ad oppognandam Sirmiensem iliamformolam, qnam in concilio conscri- 
ptam existknant, Ancyrana est synodos collecta. Qoinetiam postqoam liaec fidei 
profeseio allata Sirmio est, nonnihil ante conciliom Ancyranom temporis inter- 
cessit Mam Hilarias lib. de Synodis pag. 829. occidentales episcopos coUandat, 
qood mis$€tm ad sese ex Sirmiensi oppido infideliefidei impietatem non modo non 
9u$cepis8tnt, sed nuneiatcm etiam eignificatamque damnaseent, Qoo com exemplo 
seribit exeitatos orientales ^iscopos in Ancyrano concilio irreligiosorum audaciae 
ft^sdam sententiartm suarum decretis eontradixisse, Necesse est itaqoe ali- 
qoanto post pablicatam Sirmiensem IxOt^tv spatio Ancyranam a Basilio synodom 
esse conflatam. Qaid qood CTsios ipse , a qoo eandem illam profectam lormolam 
aotor est Biiarias, annom integrom Sirmii retentas est, priosqaam ad consensam 
adigeretnr? Qoare com non nisi post loniom mensem anni ccclti. Constantias 
Strmii esse potoerit, censeqoens est anno seqoente, eodem circiter tempore, istam 
ab Osio profMsionem Arianos extorsisse. Atqni dia aate, nimirom sob paschale 
tempos, Ancyrae conyenere Semiariani. Yides quantos sit apod illos rationom 
bter sese sermonisqoe conflictas. Sed ex iis, qoae sopra constitaimas, qoae- 
qoe paolo post tractanda sont, apparet aliod Aneyranae synodo tempos esse 
tribnendam. 

Meo minos qood illi tam acriter pognant iadidem refeiKtor, Liberiom papam 
priori illi fidei professioni snbscripsisse, qoae in Sirmiensi synodo contra Photi- ^ ^^^ 
nnm est emissa. Qoippe aliqaot annis non Liberii modo restitationem, sed exi- 
liom ipeom Photiniana damnatio praecessit Feceiit Liberios, necne, qood fecisse 
pieriqoe Teterom patrom, ot Athanasios, Hieronymas aliiqoe consentiant, nihil 
ad institntam dispotationem attinet Etenim fieri potest, nt com Ursacio, Valente 
ac reliqois Arianto commonicaTerit qoidem et Athanasiom damnaTerit, sed liae- 
retkae pimTltati neqoaqoaa Sttbaer^eriiy haeretici Tero etiam eomprobatam ab 



Digitized byVjOOQlC 



OdJLKX 

illo kMieein &lso iftot«?eriBt Ho^ Toro Oflrtfssiittai wt, nofM priori fUi i 
Photiasxii editao nbscripoisse, et, si ex tnbos Krmieiisilms aiif m» admiMit, 
non aliam qium secniukm, eiii et Oeios sssensiis est, eomprobaase. Aa Mllii 
qoidem porgandi ab omni haeresis snspicione Liberii egqmUta gntidsm x«lio ti 
faeitis oecfinrit, si oUatam qnidsm ilii soemid am SiimisMem inhm diamimvs, 
non integram tamen, a«t oninsmodi apnd Bocraitcmi et Atbanswm atiittf W^ 
riom legitnr, sed pviorem «ins partem, in qva v¥i i^omtaiw et ifiMSMiov Toea* 
bnla retieeiida esse deoernitnr, qnod paeis ae qnistis sladio oomplaaM mL ¥«mi 
AdaBi eidMn lormalae reliqna postmodnm istexnenat ao ipefliaM Remaii pmir 
tifioisnomineetantofitaftesnnmdogmaTeiidttannit. Dimm «mpttvs, ne isli fm- 
d«m prolMsioni sobseripsisse Liberinm, sed altefi onidam, qna id miam Mvei^ 
tw, ne qnis eonsi^tantialts Toeabnlo in postermn nteretnr. Qnod tmm da 
catfaolica seTeritate Liberins remisisaet et AAanasii insnpar damiatiwil OMr 
smaisset, Tisns est in haeresin prc^apsns, eaqne postmodmn opiaio Aiiaamnm 
frandibns ei calnmniis percrebnit, enm ftlrmiensem fidei formnlam oodam tam- 
pore pnbUeantes eam ipsam tni asseosns eEat Libeiins illam esso meiitiri smit 
Goins rei coniectnram ex Bosomeno licet eapere, qni lib, ir, oap. xir. «flril^ 
onm a Liberio Vaieais et Ursaclns oonsensionem exp r # s sl s se t , Tioissim ab eo pi*- 
fwsionem aoeepisse alteram, qna iUi damnamiijtnr onues, qni nm sHbsMia 
caeterisqne similem patris esse fillnm assererent Tnm addii Endoxinm ae ml^ 
qnos Anomoeos, qni Antiochiae Tersabantar, onm Osii e^Nstolam, h«c «sl 8ir* 
miensem ibnnnlam aooepissont, id ia Tilgns spafsisse, Liberinm t^ V**«d«i«v 
repvdiasse ae dissimiiem patris assoTorasse filinm. Qnodrea peispicnnm «sl Li- 
berinm pro^sioni ilU fi^iensi, qnam Osii et Potamii blssphemiwn appsMtt 
Hiiarins, ninime subscripaisse, ia qna nominato tb 6|Mcei{«tov, qn«madmod«R 
et tb b\uiothm reiectnm est, imo Toro et ouda^ nomen ipsnm, ac pra«i«r«n p««- 
nnneiatnm, patrem honore, dignitate, claritate et maieetale maiorem 4ss« filio, 
qni patri cnm omnibns ab eo sibi snbiectis sit ipse snbioctns. Qnomiodo ewm 
haec approbari a Liberio potnernnt, qni conceptis T«rUs patri per omnia» ad«o« 
qne Tf( oO(y{a similem esse fiUnm «ducerit? 6ed nimimm simplieam ab «o ««ntvo- 
Tersi TooabnU snppressionem com extorsissMit, oaetm ad illam adioBxennit, 
«aqne res ob damnati praeeertim Atbanasii inTidiam fidem apnd AriaAos pednde 
ao oathoUcos obtinnit 
^ S17. Hie mihi prae caeteris Hiiaril antoritatom «bUci posse Tideo, qni In teg«m- 
tis a Nicdao Fabro editis epistolae Liberil, qnam ad Ori«ntal«s soiipsit, q i a fis 
se a Pemophiio fidem catholicam, qnae apnd dirminm prodita eet, dididssa a«r- 
rat, ista snbiieit: PerficUam aut